(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "C. Crispi Sallustii quae extant [electronic resource] ; cum notis integris Glareani, Rivii, Ciacconii, ... Accedunt Julius Exsuperantius, Porcius Latro; et fragmenta historicorum vett. cum notis A. Popmae. Recensuit, notas perpetuas, & indices adjecit Josephus Wasse, ... Praemittitur Sallustii vita, auctore, v. cl. Joanne Clerico"

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the pubHc domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge thafs often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginaha present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
pubHsher to a Hbrary and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize pubHc domain materials and make them widely accessible. PubHc domain books belong to the 
pubHc and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 

at http : //books . google . com/| 



Digitized by VjOOQIC 



Sfttl 



UNIVERSITEITSBIBLIOTHEEK GENT 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



C CR I S P I 

S ALLUSTII 

Qgae extaot; cum Notis 

GLAREANI, O rCARRIONIS, 

RlVir, Ctkt.«...)MANUTII, 

CIACCONIL (^''^""WUTSCHII, 

GRUTERI, 3 CDOUSAE. 

CASTIE lONEI, 7 ^URSINI, 

C. ET A. POPMAE, >Selectis<J. FR. GRONOVII,- 

PALMERII, 3 ^VICTORII, &c. 

ACCEDUNT 

JULIUS EXSUPERANTIUS, PORCIUS 

LATROj 

BT 

fRAGMENTA HISTORICORUM VETT, 
Cum Notis A. TOTMAE. 

Rcccnfuit, N o T A s perpetuas, 8c I n d i c e s adjccic 

JOSEPHUS WASSE, 

CoU. Regin. apud C a n t a b. Sociusj & NobiliflC 
Marchioni dc K e n t a Sacris Domefticis. 



PratminuHrSALLVSTH FITA, Auam, F.Cl. -. 
J O A N N E C L E RI C O. 



vc:uj 



CAKJAhKlGlA /i, 
Typis AcADBMi.cis» 

^C n p \- i j. j ,T \, c I? n " \ r 1 s T r>, Ccleberrimae Acadcmiae' 
Typographum. . M D C CX» . 

Digitizsd by^^OOQlC 



f. 



Digitized by VjOOQIC 



> •'N '< ,i 



Ncbiliffimo , 7otentiffimque P r i m c i p i 

H E N R I C O 

MaRCHIONI & COMITI 

D E K E N T, 

COMITI DE HARROLD, VICE-COMITI 
GODERICH, DOMINO RUTHIN, BA- 
RONI LUCAS DB CRUDWELLi REGIAE 
DOMUS CUBICULARIO, HEREFORDI- 
ENSI COMITATUI PRAEFECTO, 

E T 

REGIAE MAJESTATI A SANCTIORl- 
BU,S CONSILIIS* 



S. P. D. 

J O S E P H U S W A S S E, 



Q 



UANQUAM, Celfiflime Princeps, haud' 
nccefle habeo deprccari Orarionis culpam, 
cujus Ipfe, permiflu tuo, grariam fecifti-, 
nc tamcn amorepublicodiflidercvidear, cdendum 
qua animi fiducia id grariae apponimihi poftularim. 

a z Nempe- 

■ Digitizsdby^^OOQlC 



VEVICATIO. 

Nempe etgo haec fcripta «► cokve ad Tc acce- 
danc •, cfto Gens aliqua genefis primof(iia> Colo- 
niae (iiasi^j^eunr Origines. Jncngna^ quidem iOa 
noftra, quae cx fejnereantur aditumj in hoc uno 
facilioris veniae, quod, ufhae flirpis Audoribus, 
ita & {[b Atavorum tuorum munihcentiae accepta 
referridebeant. Ipfae Aedes, ubi haec adornavimus, 
ex duabus illis, quibus non immerito fuperbiunt, 
Reginis, Alteram Veflri nominis, fibi Fundatricem 
vitidicant^ in maximis ftiis laudibus habentes, quod 
codem Columine, quo Domus Veflra, nitiantnr. 
Fave modo donis tuorum, & avito beneficio fevo- 
ris tui recentior accedat cumulus. Patere Elifam il- 
lam utriufque noflrum, inXehoc pado cobnij ne- 
que enim alia re magis honori ejusxonfulmrum me 
exiflimo, quam fi litterarum earum fpecimjna, quas 
heic lUa florere juffit, Audorem quem verba no- 
ftra conari docuifTe dicitur, altera ab lUa Elisa- 
bethaPrinceps, ipfe Tibi nuncupem. Tibi po- 
tiflimum, & ante omnc^ qoem necefhtudo fanguinis, 
& in me voluntas, duptici jam nomine, benignitatis 
Illius aeque ac virtat& haeisedcfn eenAituttn% %fai|e fi 
defideraremr, qua praeceUis, Innocentia morum, feli- 
quae artes Gentilitiae Httfx; 
culum adverfum Te gcati 
rent. Petere nimirum, u 
Nobilis in lucem exira A 
inSeaiJaSy in quo Magnai 

Digitizsd by V^OOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



D E V I C A r 10. 

acer intcntufque omnia, quafi nullo impofito, pcr 
Te Ipfe adire, atque agere folcas : unus aliorum munia 
(uftinere. Eant llli feliccs, qui ad Excrcitus cum im- 
perio (iint, quibufque benc vellc, cft fevere ac cupere 
Reipablicae. Eant, volentc bono Eventu, cum 
gloria redituri. Eant, omnibus faufta ratque lacta 
precantibus, praecer cos^ qui nihil opratius habent, 
quam terrarum orbem Galiiam fieri. Pergant I6 
invidi, (ecum publica fata duceintcs : Galliam, furta 
belliparantem, nominis fiii tumuitu mifceant. Te to- 
gata manent decora^ &,:Qiumphatis faeculi moribus,: 
haudqunquam afjjeiiiiandajTropacaj Civilia quidem 
illa, & de hofte domeftiico, de dolo malo, de fcelcre, 
& injuria parta. Quannim cnim Hcrocs Illi, nc bello 
inferiores fint incumbuHi:, tantum Ipfe, ne in officio> 
vincaris. In hoc invigilant Curae tuae, ut, Paccm> 
quam brcvi homm arma parient, Pacis arubus or- 
ucs. Ut quid,deceat ini fadis teneas; ut quicquid 
abfbnum, & indecorum j quicquid agreftis neglegen- 
liae eft, id omne quod abhorret, c vita proculamo- 
veatur. Hae dotes animi non Tc magis utilcm Rcip. 
quam in Aula acceptum.rcddunt.' ' £t quisRegium 
latus, omnis iliud Virtutis & fidei facrarium, adftarei 
magis idoneus, quam nullius probri compertus3 
Quis ad juvanda confilia Principis accommodatior, 
quam qui bene rem prodttat <iuami? J^ belli arl^-^ 
tri& tradanda, quam liiei qui in tanto pofitus ke^xi 
iaepius honoris faftigio. (quafi ad privatum dum-^ 

taxat 

Digitizsd by V^OOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



VEDICATIQ. 

lufiianos, jam nomen & fabulom, k^ umverfos S. 
Rom. fifimtium, opcrc aut impenia vifendos, pa- 
lum crat vidiflc, nifi fupcrafles. Hinc cft» quod uti 
fuos quiique Pcnaces» ita Ta Italiam alcecam paene 
Tibi patriam Jipveris : unufque fis ex oiuiltis» (|ui dutn 
resLatialcsrecognoicas, minime inKrim per^rineris. 
£(l ergo milii, quo .invidiani £dittonis iwjas ant- 
pliorc animo fubBam f .;gua in^ judiciunaquci^- 
dorum concedam /cribendi reus : cui, ut uc vi- 
rum Patriciuni minus ex mt>re Romano tradafleac- 
ciderit, Errata faltem qualiacunque Rcomnae ^ndoHs 
Patrono redimere fit datum : atqueeav.qiiae ab impain 
ingenio majori luce fii£fundi nequibaiu,. ^lenoore 
Tanti Nominis illuflrare. AttaViB.NoBiLi$- 
s IM£, parva haec in quibus Ciicica noffara^pdiblu^n, 
veris mox armis & jufto «rtaniine decrettira, 
doni confiilas; meque majora indies, & magis ar- 
bua meditantem, nonindignumputes, qui ocia TiU 
debeam. C a m t a b r i g fa e, ^ laibus Martfij^ Anno 
MDCCX. 



•. . ,, ., r-\ 


r • 


' f'r. 


f 

: J is^ 




t 


' 7 i 


;^ ^rt . 


^ - . - • 




- '1 . . 


:.'-:;. ::.jj 


1 - / r : r::. 


: . i* 


... IJ! 


A Jnr/ij xii 


' - 4 


• » 


'***/!j 


^ ' '!; r-rp 


- ^ ^ ..^ :> 


. o:.--i 


\ J i * :' . . 


VlfilEG. 


' 




Digitized by VjOOQIC 



LECTORI 

S. D. 

J. W A S S E. 

■f^^TifiiD aeque a legentibus ignorari confueviU afque 
j^^ Rfcenjitoris officium^ aliis hominetnadregendasdum'^ 
^ ^ taxat Operas impofitum putantibus^ ad cavendum^ 
ne quid detrimenti capiat Refp. Alphabetariai aliis^ ut Au- 
Borempro Themate habeat^ inquodaliqua moribus forman* 
dis idonea commentetur. §luo itaque in praefenti aequiora 
fojiules^ ofiendemusy quae tandem ipfij cum aliis^ tum praeci^ 
pue nobis incumbfre putarimus } quoufque interim & qua^ 
tinus propofitum affecutifuerimus^ tuo Le£ior arbitratufe- 
ras fententiam. Typographos inedendis omne genusScrip- 
tofibusy unius alteriufve codicis fidem fecutos accepimus % 
unde faStum^ ut primae Editiones etfi derivatae a pro^ 
batioribus membranis^ interpretationibusubique fcateant ^ 
neque temere poffit inveniri ullum elegantius ^i£fum^ aut 
ab ufu communi remotior ConftruSiioy quin aut fornnian- 
tium Monachorumj aut perverfe medentium manus ex- 
perta fuerit. Et quantam cladem & calamitatem bonis 
titteris attuliffie cenfes data opera ^epravantes^ quorum 
medkma tot tantaeque dicendi veneres extindlae funt? 
§uin ut quifque eruditiory ita Au6iorem fuum foedius ac- 
cepity eidimque vulnera graviora inflixit. Non e^ 
nim difficiie eft indo£iorum iupinos ab aeregenuino inter^ 
nofcere: fed affumenta aptiora fubodorari^ ejus unius efty 
qui praeter acrimoniam ingeniiy ftylum cujufque aetatis 
frobe perfpe^um habet. Adhocj fi coliattone Exempla- 
rium aiiquando pro fpiendore priftino enitefcaty deerit for- 
taffe qui Ipfius errores in locorum nominibus^ temporum 
computoy rerum geftarum enumerationcy adhibitis a Re 
Kummaria Lapidariave teftibus idoneisy perfequatur i fal^ 

b tem 

Digitized by VnOOQlC 



II P RA E FA T I 0. 

tem qui LegeSy Mores^Locutiones etiam paullo infolentiores 
ornate ^tque copiofe expediat. Veramjam vides Edito^ 
ri$ provinciamy & cui fufficienter ornandae^ vix ullius 
acumen fatis fubtile^ nulla plane Le£iio quantumvis im" 
menfa^ fatis ampla effe videtur. Proinde carptimonus 
aggreffi funt Interpretes^ quod integrum fuftinere nequi- 
bant. Hic excuffa barbarie ftylt nafum condere: illeidem 
docentes inter fe invicem committere: Politicam^ Geogra- 
pjoicamexcutere: fcribendi modum artemque ad amuffim A^ 
riftotelicam perpendere. §^od ad SaUuftium attinet^ nol- 
lem quidem tam munifici ejfe voltiijjent in eum librarii ^ 
quorum gloffae linearum ferme numerum exaequant. Neque 
enim a Scio/orum calamis inquinatiorem alium poft natam 
eloquentiam extitiffe affirmaverim. EtmprofeSfoj praeter- 
quam quod omnium manibus affidue tereretur\ nemo magis 
buic pefti obnoxius atque opportunus ejfe poterat. Ampu^ 
tatae ejusperiodi^ fubiti iiius fententiarum^ diSiio ex inopi^ 
;nato praecifa^ & ignara verba^ Interpretem poftulare vide^ 
bantur. Ea orationis pernicitas^ ut ni Litteratoris alicu^ 
jusfaburra inhiberetury periculum eraty ne ofcitantes ani^ 
mos tranfvolarety atque a tergo relinqueret. Hinc totiens in- 
cu/catum infe/ix iftud cotpit^a/iaque verba adfcititia^ & 
E//ipftum fupp/enddrum. Nec tamen his fordibus contentus 
Pomponius Laetus> caftiores Sa//uftii editiones & ipfe ta/is 
viry ex SsLnfcycvinzfami/iai Vallac T>ijcipu/us^ u/terius 
contaminajje fertur. Et ab i//ius temporibus ad noftram uf 
que aetatem p/ures enarrare^notafque Rea/es in eum con^ 
fcribere quam purgare ma/ebant. In hoc vu/go eminent 
OmnibonuSi Zanchus^ Bononienftsy Phi/o/ogus} inter eos 
qui Hiftorice & To/itice rem agunty Cafti/ioneus^ Ruper- 
tuSi Grafwincke/iuSy Loccenius 3 & qui artemy fenfuf^ 
que ad regu/am fcribendi-exigit Paulus Benius ; quorum 
labores hac in parte nos il/aetabi/i atque ingrato onere 
fub/evarunt. Eorumvero qui in oratione Sa//uftii emen^ 
danda poft AlduAi & Aleandrum exfudarunt% agmen ducit 

Hem 

Digitized by VjOOQIC 



P RAE FA Tt 0. iit 

Hcn. Loricus Glareanus ex pago Ghrom HelvetiuSy^tpe' 

tices & mujtces cultor. Hic Erafmi , cujus canfuetudine 

uttbaturj aemulus^ ingentis induftriae fuity & duodecim 

L. Lat. Au£fores commentariis mixti generis illuftravit. 

Haud ergo mirandum^fi ingenium illud^ quod in tot ac tam 

dherfa fcriptorum genera fe dijfuderaty minus integris 

'viribus ad Hiftoricum noftrum accejferit. Traefertim 

€um neque fubfidia pro ingenii opibusna6ius fuerit^ neque^ 

^aefer Enarratores^ quos diximus^ exceptis Aldi & Julii 

Gothi codicibusy quicquam in rei difcrimen adduxerit. 

Accedit 5 quod in toac provincia parum diu moratus^ cum 

fua religime fe Ledloremque fruftra torquet y falfis nodis 

inveniendisy quam veris folvendis vir melior. Neminem 

fere pro fua fententia citat\fedex orationis junSiura at^ 

queferiey aut locis interfe comparatis acute^ nec femper 

vere^argumentatur. LeSiiones quandoque genuinas ob 7wn 

bene perceptam L. Linguae indolem'' Au^lori abjudicat. 

Trodiit editio ejus^ in qua praeter Jug. & Catil. haben- 

tur etiam Orationes adverfariae ^ Bafil. apud Cratand. 

aoiD xxxviii. Eodem tempore melioribus aufpiciis ad 

idem opus paratus ac meditatus acceffit Joan. Rivius At^ 

thendori natusy qui Mifenae Hermundurorum iudo litte^ 

rario praefuit. Eum ex hisy quae acutejuxta atque ele- 

ganter in SaUufiiumy abfoluto Terentio, elucubravity w- 

rwm fuijfe gravijfimum facile comperior. Primus ille In- 

terpretum tvL mmiS&u/J^tthabuit^ neque animi fecus quam 

auriumjudicium in fcriptis oftendit. Teftantur hocfen^ 

tentiae antea male tornatae^ & fine arte fluentes^ quas 

novato verborum ordine, incifis^ membrifque permutatis, 

priftms numerorum iegibus obedire coegit. InOrationibus 

tavit ille verborum moras^ &con^ 
^torem fua volubiiitate redonavit. 
lonafterio Benedidinorum naEius 
ae notde^ ex vicinae civitatis no-- 
vocat: alterumveropotiorem^ & 
h t cujus 

Digitized by VjOOQIC 



IV P R AE FA T I O. 

cujus plerumque fidetn fequitur^ in acquirentis gratiamr 
nominat vo/umen Fabricianum i caeteros^ nifi per Sa^ 
tyram^ non memorat. ^inetiam correifififma quaeque 
ex impreffis contulit^ Beroaldinum^ Aldinumy Badianumy 
Argentoratenfe^ ubi Orsitioncs exlihrisdeperditisj & Ep. 
de Rep. Ordin. Exemplaria Gymnici^ Bafileenfe^ Herva- 
giiy Venetumj quod excudit VinciuSy Pomponius cafii" 
gavit. Interea Gram. vett. aut fuperioris aevi ^ociorum 
citationes minime negligit > adeo ut quodcumque huic ad 
perfeiiijfimumCommentarium defuerit^aut aetati quafio^ 
ruit^ aut humani ingenii imbeciltitati adfcribi mereatur. 
Verum^ ut quod res efi dicarn^ Scripturam veterem non 
ubique difiinHe fatis e^ponity foUemni Antiquorum vitio 
fatts habens dixiffe^ ita vetufti. ^iiiionem nonfemet 
genuinam^ ut a Ciccrone diverfam^ improbat i nonnullay in 
vocum terminationetraecipue^ extraCodices audet} multa 
probat adulterina & mali coloris^ a corruptis Au£iorum. 
quos citat exemplaribus deceptus. Le£tio ejus ut exaSta^ 
fic exilisy nec fatis diffufa^ vix Latinorum partem terti^ 
am cbmple£fitury Graecorum haud quenquam tetigit. Po^ 
firema , plurima in quibus fiat obtinetque ^ in hac tanta 
Litterarum lucey tum clarius^ tumfirmius aliquanto diciy 
aut etiam pro fupervacaneis haberi poterunt. ^ 

Hunc deinde fex annorum intervallo excepit Pctrus Ci- 
acconius, Toleti in Carpetanis natus i do5iusy acer^ acu-^ 
tus yfed in Moribus^ quam Sermone^ & Loquentia. veteris 
aevi magis verfatus. Notae e/usy quae cum ipfo Auffore 
brevitate contendantyparcimonii Sallufiiani exemplum lu- 
cnlentumy locafere continent paralleUy aut exempla^ qui^ 
bushodierna Scripturafulciatwi quae quidem ille recensa, 
Catone^ TacitOy Apulejo {nam Graecos fubminiftraverat 
Viftorius) appofite hanc in rem allegat. ^od fi heic 
fietifiit^ in fufpicionibus Juis parcior^ neque conjeSiuris in- 
anibus fine more modeftiaque induifijfet^ etfiintefiimoniis 
quae adducit tnulta infint communia^ trita^ inventufacilia% 

. long^ 

Digitized by VjOOQIC 



PRAEFATIO. V 

bf^e majorem a ^o£tisy& magis veram laudem repartajfet- 
Nunc 'vero^ quamquam in altquibus olmU gI^t^ > quae^ 
dam fatis expergite comminijcatur^ nemo omnium eft a 
quo faepius dtffentire cogar. Codices^ tam ille^ quo cumju g. 
& Cat . conferebat^ inter bonum malumque medtus^ quam illi 
duoUtteris Langobardicis exarati^ quorum ope nonnuUain 
Orat. cb Epift. emendabat^ Romae adhuc B. Jacobi acde^ 
cux 'vaftru£lijfimam fuam Bibliothecam legaverat^ adfer^ 
vantnr. T^rodiit ex ejus recenfione Crifpus, cidid xliv. 

Nondum vero Critici cum Glojfatoribus debellatumexi- 
ftimarunt: novus ergo ex lAznuiioTMm famitia vindex af 
furgity Aldus Tauli Jtlius } qui MSS. tribus tantum ufust 
A.Cafarii Cacfcnatis, P. Hvantaphii Sabini, & F. Urfini -, 
loca qtmmplurima indicanao^ inquibus Graecos Nojter ad- 
nmbratus eft^ laudempropefingularemfibi quaefivit. Emijfa 
denique Editione Anno c idid lxi i i. Cypriano a Popma 
Nobilt Frifio lampada tradidit. Sex illi viro Codicesfcriptiy 
ex Bib. D. Martini primus^ dehinc Lovanienfis, Gene- 
peus, Martinianusj quem Coloniae viderat^ Itber Guil. 
Cariteri, illique quibus antea ujus Vincentius Caftilio- 
neusj nififorte ex ejus notis ciiajfe cenfetidusfit. Caete- 
rosj tametfi de iis magnifice loquatur^ verbifque quam pof-- 
fit amplijfimis eorum virtutem extoUat^ eos pervetuftoSy 
integerrimos ejfe \ nulla tamen nota^ nulla Jignificatione 
dignatuseft. Caeterum^ in notis paucafaltem praeftitity 
ipfomet fatente Grutero, qiii in illum & libros ejus 
haud patUlo iniquior videtur. Verba nempe Grammati- 
corum ad membranas expendit-, de Legibiis^ Antiquitati* 
bus^ & Infcriptiontbus vetuftis non pauca fcitu dignijfima 
in medium adducit. In eo peccat^ ojiod^ cum Satluftio ni-^ 
mis ex formula Catoni? agens^ c^SifennaCj muUapaffim 
ad horridam iftius Jaectili indolem deformare aggrediatur^ 
Cenjuram egit cidid lxxii. Hunc Jequhur Petrus Vi-. 
ftorius Graecis Latinifque titteris praeclare doilus^ operi^ 
qutperidoneus. Vcrim exemplarr^Trmf^ Y.LfjL-jjLl^'^ quod 

ci 

Digitized by VjOOQIC 



VI P R AE FAT I 0. 

ei fuppeditaverat optimis utcmque auSioribus frequens 
Bib Medicaca, magni viri genium deftituit. Salluftium 
tamen pro copiis dedit^ Florent.ciDiDLXxvi. Ludovicus 
inde Carrio J. C. patre Hifpanoy matre Belgica natusy 
vir praeftantis ingenii , & in Latinis Scholiaft. Fett. 
Gratnmaticis anttquis verfatiffimus , Fragmenta primus 
juxta feriem annorum difpofuit^ anno^ utipfeaitinEpift. 
^^Guidonem Laurinum» cioid lxiv. poft paullo^ una 
cum reliquo opere^ afeex libris antiquis emendato edidit 
Antwerp. cidid lxxix. Criticum, ubiratio emendationum 
reddenda effet^ non addiditj abfentiam librorum & cla^ 
dem Lovanienfem caujfatus. Unde merito accidit^ ut haec 
Editio non fit in omnibus admodum probatae fidei^ quod 
nempe ConjeSforem inter% & Codices difHnguerehaudliceat. 
^in immo vocum Terminationes caeterumque fermonis 
filum ad antiquorum exempla tacentibus MSS. diduxijfe 
^ fufpicor. Ut res aliquando palamfiat^optimorumCodicum 
nominay quae quidem memoriae prodidit^ex LibrisEmtvi'^ 
dationum ejus i, f. & Comm. Antiq. iii, 20, &c. 
recenfebo. Sex itaque omninofunt \ in primis ex Collc- 
gioBuflidiano/^r exceiientiam opifiordi£iusB\xi[xAx2iTi\iSj 
dein Gemblacenfis vetufitffimus tiber^ item alius^qui olim 
fuerat D. Benigni Divionenfis. In notis ad Fragmenta 
unum adhibet Nicolai Fabri 3 Cardinalis Briconeti alte- 
rumy tertium Vaticanum , j^«« omnes Gl. Puteani opera 
nadfus eft. Codices etiam (jrammat. Antiqq. eidem^ aut 
Mclch, Hittorpio Colonienfis Bib. Cuftodi^ aut denique 
Bib, Elnonenfi deberi teftatur. His ille praeclaris fubfi- 
diis fretus^ conjeHuris renunciavit 5 loca qua fcriptura^ 
qua ab interpundtione mendofa egregie reftituit. Hi- 
ftoriam raroj Graecos^ pra^ter Plutarchum> & Demo- 
flhenem, eofaue femel adduttos^ ne attigit quidem. Au^ 
iiores Salluftianae didHonis aemulos ubique negligit^ in^ 
tentus libris fuis 9 quorum venuftates numquam non 
affequitur. Huic ejus labori cidid lxxx. fuccefpt 

Janus 

Digitized by VjOOQIC 



PRAEFATIO. VI j 

Janus Douza , tum admodum juvenis. Multa & ille 
hco nonfuo pofita^ aliaperquam obfcura^ folifque juvan^ 
da conjeituris in integrum rejiituit. ^aedam y ratione 
tempwis accurate habita^ aptius digejjit^ & additione ali- 
auot Fragmentorum Hiftoriae Romanae fines prolatavit. 
Epiftolas Caefari fcriptasy de quarum Au£iore cumplerif 
que dubitarat Cztxio^Salluftio ajferuit. In notis apparate 
faSiis 3 acutus s ob inopiam librorum hariolatur^ lenoci- 
nMte canjeSiura quandoque in pravum ahftradius^ non 
tamen in omnibus fruftra eft. In explicando felixy fed 
difufior\ nonrmlla ex Graecis adducity verbis autemjuis^ 
unde Salluftiani naufragii tabulae multum illuftrantur. 
Eodem tempore Janus Mcllcrus Palmerius, ex Noftro 
quaedam carptimfele£iay in Spicilegio Juo (Ji ita librum 
nominemusj cujus AuEhr tam faepe falcem in mef 
fem alienam immijerit) emendandafufcepit. Cum codi- 
ces j quos fequi poterat > habuerit ,' Thofofanum, Berti- 
nicnfem 5 Sigeburgenfem > adhoc Modii , Brunnii, Sta- 
naei, & Fragmentum Colonienfe: indomito & feroci- 
enti ingenio permittere omnia maluit. Ter^ vel adfum^ 
mum quaterj de AuVtore bene meritus eft^^ in caeteris^fed 
acerrime^ fed Latiriijfme^ nugatur. 

Troximus autem, cuiCorreilura SallufiianafDo£tis quafi 

per manus tradita^ obtigity Fulvius erat UrimuSjparria 

Romanusj & ex A/ex. Farnefii Cardinalis ^Domefticis. 

Sed illej quamvis in hoc litterarum genere egregius homo 

foret 5 in Antiqq. quam Locutione antiqua plus viderat j 

una interim codice Romano^ eoque non infignite optimo 

nixus {ut Ciacconiana quae Juis interfpargit, ne memorevt) 

ex Gemmisy Numifmatibusy & Infcrtptionibus haud con- 

temnenda protulit. Taucis denique reftitutis^ in caeteris^ 

aXixer fentire mihi videtur. Salluftium dedit cidid xcr. 

Uaud ita multo poft^ Chrift. Colerusj in Franconia natus^ 

quaedam eo fpe^antia molitus 5 quae qualia funt^ dicant 

illi qui viderinti mihi interim fama atque auditione com- 

pertum . 

Digitized by VjOOQIC 



yiii PRAEFATIO. 

fertufneft^illumjomniaferefua minima maxima {more 
quorundam aetatis nojirae rdcematorum^ inter Bibliopolasy 
quam Criticos habendorum^ fublegijfe. Confarcinatoris 
Notae lucemyoua vix dignae erant^adjpexere Norimb. 
ciDior xcix. Tauculas earum & Nos^ Gtutcrum fecuti^ 
retinuimus: aliascitat^ corrigitque Helias Pucfchiusi qui 
&ipfeyante aufpicatum Gramm. Amiqq. in^ensOpus^ ia 
hocjiadio cucurrit. mdci. Scriptisnitifeprojejfus ejt^ Rit- 
terftiufiij Ciacconii, Cujacii j quibus adJungeVatioLnums 
Bongarfii Schedas, Auguftanos» poftremo Librum^ olim 
fuum^ nuncvero Bib.Lugdunctifis, Omniaexf^eifaripote" 
rant a tanta indole ^fed^ cum vix annum ingrejfus effet vice- 
Jtmum quintumyCrudito orbi quajio^cnius tzntum^ irnma-- 
ture obiit. ^aedam^ id aetatisj fat commode obferva^ 
vit 5 allatis Scholiajlarum a fe emendatorum tejlimoniisj 
quibus e Graecis peroauca admifcuit. Circa haec tempora 
nejcio quid in Salluftium annotarat eloquentijjtmus M. A. 
Muretus-, nampraeter illa qpae in Libro Var. Left. /»- 
veniuntury aut notis ad CiceronisCati/inarias obiter tan^ 
gity nihil ejus vtdijfe memini. Trodiiffe tamen Ingolji. 
MDCiv. docet 'TTDAvjuaQefa)®-) & magni Vojfii in opere 
maximo fuccedaneus J . Alb. Fabricius. Verum enim veroy 
ut omnibus numeris perfe6ia atque elaborata incederet 
Oratio Sallufiianay totjam^ tantorumaue limas cenforias 
expertaj rejtabat exoletas^ & probatijftmae fidei membra^ 
nas adire de novo\ ut unius cujufque fcriptura^dijiindie * 
memoratay inter manus principem & corre£iricem ubique 
fieret diftindiio. Hoc in Je recepit Janus Gruterus Bib. 
^aiatinae Traefe^usy magnae vir leSHonis^ acerrimiju» 
dicii^ diiigentiae plane fiupendae^ & quafi in pojlerorum 
ignominiam natae 3 Tantae praeterea in coaicibus tra^ 
ciandis religionis^ ut a fuperftitiofo parum abfuerit. Uber^ 
rimam illi librorum copiam Ele£ioraies iocuii fuppedita-^ 
runts inter imprejfosquidem Ed.ViccntinzmyCio cccctxxv. 
Mediolanenicm, cio cccclxxi i. quas omniumprimas ejfe 

non 

Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



XII 



P RAn VATIO. 



im^~ r-fv.^ 



i 



b i' 



l 



V 



u 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



XX* C. CRISPI SALLUSTII 

tur. IV. Bellum rcri||rerat Sertorianum, quod coeperat fub finein 
vrtaeSuUae, proximeque duodecim annos memoratos confeaueba- 
tur ; Metellus enim in Hifpania.m contra Sertorium mifTus e(t anno 
U. C. DCixxiv. qui duodccim illorum annorum uitimus fuit. Si 
ea Hiiloriaad receptas ufque Hifpanias pertex^ eft, quod credibile 
videtur, pertinuit adannum dclxxxi. nam eodemum anno, oc« 
ci(js Sertorio & Perperna, pacatae funt Hifpaniae. 

Hinc videraus quamvis Sdlluftius carptim fcripfifTet Hiftoriam 
Romanam, nec continua temporum ferie lucubrationes fuas edi- 
diffet, ex tribus poftremo memoratis operibus potuifTe contexi 
circiter oftodecim annorum Hiftori^ ; quae utinam fane exftaret I 
Fragmenta enim ejus (itim noftram excitant, non reftinguunt. Hi 
autem libri, quafivis ab audore eo ordine, quem memorat ^h* 
finiHS, editi, identur poftea a Grammaticis in ordinem quemdam 
redafti , ut ex tribus operibus una conflarctur Hiftoria , Libri- 
q[ue ejus perpetuo ordine a primo ad ultimum decurrerent, com- 
modiufque. ad teftimonium citarentur. jiJiniHs PoUio ^ in libro 
quo SallHjlii fcripta reprehenderat, ut nimia prffcorum verborum 
atdfeSatione oblita, tradebat , Jh eam rem adJHtorium ei feciffe ma^ 
xime qnemdam jitteium Praetextatum , nobilem Grammaticum La^ 
tinHm, declamantium deinde adjutorem atque praeceptorem. Ab boc 
ajebat Sallujfium, Hiji^riam fcribere aggrejfumj breviario rerum om" 
nium Romanarum j ex quibus quas veilet eligerep^ inJfruBum fuijfc^ 
antiquaque ei verha ^ Jiguras filitum eum ejfe colligere. Videtur 
Grammaticus non ignobilis ea in re ingenio ac voTuntati Sallujiii 
gratiticatuseffe, potius quam fuumipfius judiciumfequutus; nam 
in praeceptis Rhetoricis ad Afinium Pollionem, ei nihil ali$sdfiia* 
debat, ut prodidit Suetonius, quam utnotOt civilique ^proprio Ser^ 
mone uteretur, vitaretquc maxime obfiuritatem dr audaciam in tranfi 
lationibus. Credibile eft SalluftiHm ea re gravitatem ftyli captafTey. 
& prifcorum illorum Romanorum fermonem imitatum, quorum 
moribus erardiffimillimus, ut ftagitiofae vitae maculas elueret, per- 
fuaderctque iis , quibus fatis notus non erat , falfa eft^ omnia, quae 
de illo minus honefta jadabantur. 

Verum hae artes belle homini non cefterunt, nam anno * U. 
C. Dcciv. CoflT. L. Aemilio Paulo & C. Claudio Marcel- 
lo, Appius Claudius Pulcher Cenfor, non repugnante CoUega 
L. Calpurnio Pifone, omnes libertinos, ut docet Dio Lib. xl. muU 
tos etiam nobilium, atque inter eos Crifpt$m Sallujiium^ qui hi« 
ftoriam coDfcripfit> Senatu ejecit. Quod fadum, fi veteribus 

I A' Cbr.HL. 

* Gram.^ 

Digitized by VnOOQlC 



Digitized by VjOOQIC 



xxn C. GRISPI SALLUSTII 

Igjrur fub finem anni dccvi. cum in Afia cffct Cacfar, 
ab iis * qui Rotna ad cum vencrant cognovit , iittcrifque urba» 
nis animadvertit multa Romae inale & inutilitcr adminiflrarr, ne» 
que ullam partem Reipubficae fatis commode geri ; quod & con- 
teDtionibusfribunitiis pernttiofae fcditiones orirentur, & ambitio- 
_ne atque indulgentia Tribunorum Militum, & qur lcgionibus prae- 
erant, multa contra morem, confuetudincmque militirem-fiercnt, 
quae difrolvcndae difciplinae, feveritatifquc cffcnt. Hanc credi- 
derim occafionem fuiflc, fcribendi iterum adCacfarcm de ordinan- 
da Rcpablica ; qua de re, cogitarc ferio non potuit, nifi pofl Yi^dm 
Pompejum. Antea quidem ^4//ii;/?//^j, Caefare nonduminiyiaccdo. 
niam profedo, vigenteque bello, multa monuerat, ea de rc, in E-pi- 
flola, quae 1 1 /Oratio perperafm dicitur, ubi de M. Btbulo & L. Dm^ 
mitiOi quafi viventibus loquitur, cum Bibulus mortiras fk ante 
pugnam Pharfalicam, & Doroitiuy ex ca fugiens interfefios. Scd 
inalteraEpiftoIa, in qua debello, quafi confedto, loquitur, rem 
eamdem itenun aggrcdttur. Itaque, quae prior cft, cam oportc- 
fet elTc pofleriorem, quod ctiam ipfum ejus, quae poflerior eft, 
prooemium fatis oftcndit. 

, Antequam.autemCaefar contraScipionem, Pompeji foccrum, 
in Africaoi iret, anno U.C. dccvii, quo Caefar iterum DiAator 
fuit, M. Antonius Magifler Equitum , Praetor fadus efl SallHftiusi 
qui hanor videtur non tam monitoriim de Republica ordinanda,- 
quam turpium adulationum iis admiflarum priemim» fuilTc. At 
Salluftio propemodum fatalis fuit; ^ cum enim cflet inCatopania, 
apud Caefarianos milites, mox in ^ricam tranfiiifttcndos, mota- 
que ab iis eflet feditio, quam fruftra coriiJ)efcere tentavit, Hjy iis 
fern^e cfl: interfedus. Quin etiam cum Romam ad Caefarem con- 
tenderct, ut hac dc re certiorem facei^t, infequuti eum complu- 
rcsmilitum, obviosquofqueocciderunt; ipfum, fi adipifci potuif- 
fent, e medio fublaturi. * ' 

Caefarvero, placatis militibus, fub brumam in Africanf , cum 
parte exercitus , trajecit, fecumque Sallkflium duxit, quem, pau- 
' cisdiebus poftquam adpuliflet, cum penuria annonae premercttn-, 
"^ad Cercinam infulam, quamadverfmi tenebant, cum parte na- 
viufti, ire juflit, quod ibi magnum numerum frumenti effe audic- 
bat. f Ejus adventu Ch Dccimius Quacftoriur,'qui ibi cum gran- 
di familiae fuae praefidio praeerat commeatui, parvulum navigium 

I A* C.N. XLVli. 2 Hirtius deBeUAUxMf^. cap. lxy. 3. ^^ ^i^ Lib. 
XLf 1. . 4 Hirtius deBelh Afric. cap. viiu f Uid* cap. zxxiv • 

oaaus 

Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



Digitized by VjOOQIC 



-1 .: 



1 'J <: I 



J 



Pag. 



BELLUM CATILINARIUM, 

StVE DE 

CONJURATIONE CATILINAE- 

L /^Mnis * homineS) qui fefc ftudent pracftare cac- 
yy tcris ' animalibus, fumma ope nici dccctj nc vi- 



f.Tluxim Catiunarioai.] Ita No- 
Jj aiits tngin^a. atDplius locis indtgc- 
tat: quanqium plenque libri TCtcrds & 
HonouilfctiamMSS.titulum ita coocipi- 
aat: de Ciajutathtu CoHUnsi (^ eJMs 
fnus, Urramquc dcfcnd i potcft : nam & 
cmJMrano aliquo inodo bellum dici po- 
tct, pndertim haec, ubi iofedis Hgnis 
ia aperto campo pradfum quoque fuit 
6>4«nfibni« Alioqui miiitcm s coBju* 
r2t» rtdc lcjUDfdt Livins [h^ 4f. Nam 
wSrey.iant, qui iacramento dixcriint 
fingati*, Mjurati qui una fimni jura 
roDf. Cdlnms. Meudiusad Catoncm 
p, 176. putit SmllMftiMm gcroioo tituio 
Vkm fnfinrfpriile. Codd. autcra DoHri d( 
SefiiLjsficnKrad]uvenaLx,i87. cumedi- 
ns facRint* j, W* 

1 Ooauis bomints , qsti fludem fefe 
fTM^sre ateris MnimMHtilusJ^ In rottnu- 
iav^% sBi^e vetodis c(( ordo vetbo- 
nxm tmimitatof , qui fefefluJem pratftare, 
pto, piiJMBtoferMm, utiprfteftent ipfifi^ 
MMtKWMt, (oti & in oninil)us noflris. JV.) 
Id ksius 5c tfperum minus ciTfr videtur» 
Kcalkcraveteribos cttatur, velot Fri- 
/dkw fib. VII. quoloco dc accufativo 
Ifttitt decHnatioms agit. ubi & Omnis 
bicl^geiuhimeflcdocet, proomnes, Te- 
<nd»osd^tiK>ngo h fcribi vvlt inplu- 
t^xttm hoc, tum (imilia nomina, quo- 
aKid»fere& tn vetuflis inicrtptiontbus 
npeiitnu -Jam qood ad loqucndi rati- 
Mcra anteei, norit le6lor & Cicercmm 
^^tetDodokxnxtam. Nam ii.Officior* 



Gratum fevidefiftuiHt >nQQit, &iAEu. 
nuchi proiogo Tcrcnt. ^i fUure /#i 
flkdeMt henis qusm fiurimiu Ubi inte» 
rim miror, quid (ibi qnidaro veliot,: q«t 
8c omiflb aocufativo/p, vcrfum conibire 
arbitrentur, id quod fecus habct, 8c ab 
imitatore quopiam pronomenadfcriptum 
putcnt, quod hoc modo SMUuftius Ca- 
tilinae hirtoriam ordiatur. Qu2|fi vero 
,non eodem mod*' (it, iiuuti oftendimus»^ 
fcc Cifw iplc locutus. Scd & alias.T^^ 
rentius haud difrimiii modo loquitQr, 
vciut in EunuChoi Ift genus homirmmr 
ijui effeprimosfe omitittm rerssm volunt» 
Eodcm liiodo 1 1. Tufcul. Ciccro, Bft 
enim quoddsm gtnus 40fum qui fe fhilo^ 
fofkos MppeUMTi volum* pro> ^ MfpeliM* 
ri philofbfhi volum* Nam Tic ulitatiut 
dicitur. Tercnt. io Aodrit» Uxoremde^ 
crerat^ darefofimihihodie. Et» ,§UMefe/e 
inhouffte oftmiit fMrare hie divitins foti» 
jtf/, qunm in fmrta henefle ftsufer vivere* 
Ubi etiam pronomine/e/e omiflb, tamen 
fcnfus conflat Quomodo & in ilio Li^ 
oii 11. Dccadistcrtiae, ^ui/e^nemeri, 
quum turfitet vivere mMLsut. Rivius. 
vid.SchoppbmadPriipeia. p. f^. 

3 AmmaUbus~\ Digladicntur alii.per 
roelicct, gcnuinumnc magis ^fnM/ii^«i 
an Mnimamibus^ dum norint utrumque 
videri, tamquam e giofla irrcptidum* 
Meis certe auribus, meo animo hac voce 
retcnta, odiofe mox fcquitur, m vitMm 
JH» tr. u, fecoTM. Qruterus. Scz MSS. 
Codd Popinae^«iMiBM/f^|i4 uti Manutiani 

A tam 



Digitized by 



Google 



T C. Crispi Sallustii 

tam' filentio tranfeant,^ veluti pecora $ quae Natura prona^ 



oiones» neque alker Clu»'^s ip vocc 

9nmis, Dioilhed^f ^ag. 194. Ensrrjucr 

Sttmi p. lyi» ipfe etiam Ot/fi/iM« Proaa- 

que oMinlft^eikt obf mftlia ^fb^ii ttrfam, 

& ex illo D* Cyprmnus ad Detnctria- 

Qum p. ipi» Quo ia loco» pro» ^ivii/ 

t€ in Upfum mortis cum/trptnte quemcO' 

Ustflimis, Jonat Aupcltaoenfiilcgir, c itjw 

in/en/iiM imti^m ifUe^ r./. Cui favcAt 

vcrba Cyfrinni intcrius poiita : Nw iw- 

fihfMti &ۥ Idcfh Jonas hab^ mtirkaVia : 

ReBMSttteBiUsficiti f^ cttm caetera a- 

nimalia ^r0O4 c* ^ terram ptu vergen- 

ii Sifki/kfitt &Ci Firmicus Pracfau 

ail Lib. vl 1 1 k Aflron. animMtes ie^fre vi- 

dctur. Sac enim lOqukur : Ctff/ero/ f/i- 

«NP animaiitcs tts nmtttra cosnpofuit, ut ad 

tifft^ dittmfix ^cadmcaquadam mun» 

de hmjus kumUitatt proje£li , <^ atusnc 

tJF corfire temnit fimftr ecnverfationi' 

htts inbaennt*^ Unde mira.pracdabatOr. 

pheus.qui cantdtdttlcedine fecit uti na- 

turae immefnoreseOTent» CaiTioder. Var. 

\h 40. mntis animalibus «fficatiiir impi" 

ravit, vdgofqtti gmxis emtimtit pafcuu 

ad audtendi epulal potims ittvitavit. No- 

nittt apcrte amma mi t exbibet voce prai 

ftmtn, Lucretius & alii utroquemodolo 

c«ti iiiBt» ^Codice>quos(^ovidi om- 

nes^ atmtttaUBttSt unus ^ L ^ qiii ^f^ii 

mantihus, Ne^Ue prorfus ddiofa cfi, 

aat ulla» ut verius dic^m, re{)ftinoinre 

quentibus. Nam vox ammttlibui & ho 

mines & bruta ib fiia notionecomple<5ki- 

tnr. ztpicora oon item adhumanumge- 

oos extcnditur. Caeterum fiudtnt, hac 

in loco villi & cupin vehementir deno- 

tftt« inqHe, ut alias, Fayus, ob&cro te 

&c« Vidc PJautum Bacchid* v,.i. i»e, 

te, fe» iaepe. m^?iwiim apud velcres. 

1 SUemio tranfeamt'] Digjb. tran/lxmnt 
2c iic primitus Markti y. mS. Rivii & 
Codex Beroaldious, eaeteri re<ae tranfe- 
ant, Hoc eft nifinefamtt% inhonorus in- 
wrtht fi» otti traducattt* quo pa£toTaci- 
tus Agric. I [ 7. Senes prope ad ipfos txa^ae 
Mitatit tirtmnot ]per6kmnt»ivittlftttist 8t 



XZXI1U Sfudia fifi ^ Civilittm attimm 
deAts ita Ifilchtiimi Is^a, 5ilius IIL Et 
^uifsm mfciat omnis dns hominum^lethi» 
qtie metu ihcomta tflinqudm t ^Udn* 
ium etenJrn difidnt d moitc nicniia vitae. 
Horat. Stpuitai imrtiae. Seneca Thyefte 
vf. ^^j.NuUis rtota ^iritibus jietas pcr 
tacitum fluat, Quae Monutio notata. 
Lei^ioiicm firmat Seneoa, ficiili quihunc 
fenfum po(lea tra^arunt 8c vocibus vel 
Hliieih veiideA^lentibus ufi font ^. gr.. 
praititVehi^ itrtitiri, tranfitu , praenavi- 
gare tranfmittere^ Epift, xaii. Hoc is me 
ixfge m vehtt pcr tcnebras^t/i^ ignolfile 
bmetiar, tit agam vitam, non ut practcr. 
vehar. Idcm dc Provid. clarc j Semper 
vero effe felicem t^fim rttorfuVeUe tranf- 
ire vitam, ignorare efi rerumnaturae al^ 
teram partem, Epift. 11. i^iicil tam utiU 
efi, t^t intrsinlixuprofit, i/a nec viia^ Itc- 
rum Ep* Lxx. praenavigare vitatm» quod 
Plutarcho «&• mJWy. Zl£ iim^^r 
mOwhtfCi! Zenodotus apud Stoiaium , jOf 

^ ^«» 7T 9^ ^9t*9 /3(«ir. Noflcr, quorum 
vttam tttortetttiiui juxta aefiimQ. Tranf" 
ire ergo, intoBum reHnquere, aut, percur^ 
rere aliquid leviter, Cicero pro Rofcio 
Amer.^ 5 f.Sed in animoffi lcvitcr trant 
ire ac t^ntummodo pcrdririgerc unam^' 
qttamqtte rem* Et, fiientio trajifire Cice- 
roniaoo ientu cit. remfilere, AJ Aitic. 
ill, 4, Equiiem nialueram quod erat fuf» 
ceptum ai itlis iilcntio tranfire. Atqu^ 
ira .^i»/j/iii»Mi II, 12. Agnofcit ctiim 
hancloqocndi formaih Tacitus Agric. 
VI. Mox inter .^aefiuram (^ Tributta- 
tumplehiSt atqui etiamipfkm Tribunatus 
atm^mi quictc (^ otio tranfit , gnarut 
fuh Nerone temporttm, quibus iocrtia pro 
fapientia fuit. Idem praeturae temr ^ 
iilentium» Idem An. 1.13. 6iientio tra^ 
miGt , atquc ita Sidoniut Epifl- II, i^. 
GtalicubiStatius: viduosut tranfmittare 
per anms. Quod idcm valct. At vix 
umquam invcnies fiientio tranfigere zpud 
idoneam au^orem, nam Spartianum 8c 
ejufiirodi mhil moror, apud quem in A- 

atque 



Digitized by 



Google 



rigcndus. Ui •culi* inquit, mumtiores 
effint ab injuriM, eoj ppifix' fUtmus jl|a- 
rum ttgminHfiis occuluit. Ita Ed. Lc 
Brcui at pro illATum voce nlhill, fCTibc 
incopehculorf/f>f«i»,notneQerc natum 
ttflc P^arrone. Elcgamcrin huacfcnlura 
Corn. Scvcrus 114. Non oculis folum ^- 
cudum mirsinda-^idirt More; nec effijfiii 
in huroum gKiVt psfcere corput, Infra, 
ventri o6edientia ^ quidam e nofirhob^ 
ventri pofitura iflvctla, & fitGuclf. 6. 2. 
Servius autcm nihil roovct. ,uf . Fi^ar dc 
Claudio. vcntri/d^eob^iCns, vecors 
juxta^tque immmOr. Et Epit6m. p. 
4(5. Afultsus Metam, iV. p. 64.. 3««^ 
vctiititMffiprofundo fervieds,;^ Apoldg, i. 
Servacorfora. HinC Lticiadus dchomi- 
ne fcrviiia officia colcntc, Sonin. p. 9, 

I Sed omnis noftM vis in animo (^ cor^ 
forefita eftr^ Excmplaria roanufc. Sed 
noftra omnis vis. Quomodo & Sirvius 
in Gcojngita Virgilil citat, Quae quin' 
8c mollior &fu:ivior, arquc adco vcriot 
finccrjorouc le£Ho fit, dubitJtt-i mmime* 
dclf et. , Confulc aurium judicioro, ac 
ftatim fcntics, quam & duriter &^^eic 
concurrant, mnis, no, iniWo omnisnoftra, 
Quanro vero nurocrofius e(K quanto ap.* 
tiiis fooat, {\ verborura ordincm immu- 
tcs noftra omnis vis. Vcl,u t in Mcr febu r. 
gcofi quodam cft, noftra vis orrnis. Nam- 
fic ibi,repcri. Ac nc hoc, tanquam lcvc 



diian. cap. «i. tDCiBtni kgcrfe-:* Mk^e^ 
liM.filcjit^ fpte tracfa^a? vel Fulgea- 
tiuin qui, defafc^^m iilentio vi^m ?gcra 
trMnftierefcfC c^,diem vel aetatem, ali^ 
^Honeictio occufatui, agere^ tranlirc 
\uot^traM[mttpr£2\\c^\(Xfmereprjteter- 
laki morc (omnos captancium. Uaus 
obHat TlimMs in Pancg. Qlp. tLViii. 
^agnt^ f^w» dierum, inter tot imfet 
rii f«r«j, f ««/? pcr otium traoi^gis. Triinf 
ir$ 4cpigi.c idcm quod Phacdro vitam de- 
carrere,, quodjigetGo & Cf^wnfTranfire 
HSran^ qaod Senecae de Brcvit. vitae. 
x?i. trgi^Hre mcdios dics. Lucano vii, 
4^. ccnfumere, Ut rapido curfu fati 
(ufuma morantem Confumfcre lo^ 
cmm, Scd & illa Sallufliaua Cap. 2., 
vitam fcutiferegmantes tranfigercidcm 
iboat atque, noo immorari vitac com^ 
rocnis pEficiis > at acvum tranfiaiittcre 
firc copfamerc, co pUac modo qyo op- 
pida (bkt intcnncdla tranrcurrere viiitor 
domum fdlina^s. Apuleius i. Florid. 
fana (}Mc quifpe, & ^uanquatj^ fducis 
fefcoutAnti6us adorata ^ . tamen ignoran- 
tilHjs traoicurfa, vitam hoc cft, v itac m u- 
nia cuac vcnrri 3c fbmno dcditi minime 
obevnt. Vox tranfsgant hoc Ibco mcra 
cft jntcrprctatio tS tranfeant quod elc- 
gaatiiis& abofu vulgi rcmotius. J. W, 
X Veiuti fecora'] AnftophancsPlut i v, 

bacboculcs habucrai noficr, xxitufiUn' 
ti$ traxfsrg idcm crit acyj»# negotio, quod 
itsfn ionactc vidctur: memortam noftri 
quam tKAxttm$.Uugam efficire. ^lntra, 
auae. uattsrafromtf Salluilii breyiloquen- 
tia 000 coofiftit in cis quae vulgus npdic 
putat» qttippc p^ucionbu» vcrbis dixiflfct, 
natur^ f»AUUtt v, ^^.Gruter. frona, hoc 
c^, declrvi vuJttt pt loquitur Boctius, 
fdfcamdum Apulciuro, veftigio &.f»' 
hiie frsxtma. Locuoi fcre vertit D. Bi- 
fihus in Hcx^cm. Homil.xj.p, fl^i^XvnJn 
W«^?«nf r^iflg&. 9*irruXxH W» ««<^«- 
^^nmJumrri^fe^f^^f'* Ifijiorus 
Lih.dcdiferciw.SpiriwWp- ZJiJ^-trove/- 



quid ncc ullius momenti contcmnas, non 
dubitat Cicero inverfionc interdum paenc 
poctica uti ad effugiendum afpcriorcm 
concurfum litcrarum. Vclut cum ait, 
^, Mucius augur Scaevola. Ndm illud 
altcrum, ^Mucias Scaevola augur, cum 
proptcr fibilum , quem literam efficcrc 
fcntimus^S, in altcra voce extremam, in 
altera primam, tum ob vaftum & ina- 
mocnum hiatum vocalium concurrenti- 
am paullo duriusei atqucinfuaviusvidc* 
batur iu ut crat. Ergo fi naturalcmor- 
diocm CfVera.proptcreuphoniam &;u. 

A 2 animo 



Digitized by 



Google 



4 C. CRtspi Sali.\j$tii ^ 

ahknb & cofpore fita eft ': ' animi imperiO) eorpOfisftn^ 
tio magis utimur. Altcrum nobis cum dis>^alterum cum bel^ 



cundioris ronitus gratia invcrtere non 
dubitavit. apparct nimirum, quantircfc- 
rat qua quis ia ordinc arbitrario vcrbo- 
rum collocationc fcricquc utatur. Quod 
co dico, nequis hanc rcm, ccu pacnc 
frivolam ac nullius pondcris, contcm- 
ncndam cfTe ducar. Quamquam, ne 
quid dinTimuIem , in cxQmpIari quodam 
manufcrlpto non c(l addirum hocloco 
ScMevola. Rivius. Ladant. omnh no- 
firik V. Ilf. 12. at cd. noftra pofitu- 
ram (ervat. Fulgcnt* in Virgil. Contin. p. 
147. & L. 2» Reg. Pemb. no^ra v. o. 
Ai^ondel. napurs, oni. Pcmb. ^. ^ 
Vis )\umf»n% Virgil. XII. AcDcid. vf 395. 
Ib> Scrvius: Poteftates^ vim, poJp6ili' 
tatem . Nam in her^srum natnra x/i> eftf 
quae J^^«^<$ dicitur, cujus nulU ratio 
eft , unJe etiam ait mutas artes Mupcae 
comfaratione, Locus i(le Servii vulgo 
corruptifllme circumfcrtur. Futfchius. 
I Animi imferio^ Ariftotclcs de Re- 
pub. II. cd, Par. 1654« "Afi^^p 5 ^vth f^ 

«<t W iiTnz^o9 ^uTfi. To 3 ^"«/^^»" 

^Aov. ^0 hfrynriii ^ SiiXf ruvro ovyti- 
tpi^H. Et cap. V. *'h JS yip '^v^^»^ rS (TU' 
fi^T&^ cL^ livynTiwfl uf^ift i ^ 'S^ '^ 
•ff|f«»$> wvMnKfif ^ /3etoiMi^i9» Confcr 
cundem rolit* cap.xii. item Senecam 
Epifl. II 4. Ciceronem III. dc Repub. Hi- 
eroclem in Carm. Pythag. p. 77. J^ W, 
2 Cum belluis commune'] To commu. 
ne fuo libro re^fle abcfle putat Palmerius, 
uti Jug.XLvi I, alia omniaySi cumcolle- 
la ratHs\ ubi in vulgatis omnibus, in- 
quit, inculcatur communia. Hujusfcn- 
tentiam mire firmat Mamertus d^ ^atu 
animae p. 721. fecundum iliam vitam 
quae nobis cum pecudibus<f/?. Ft infra, it^ 
tam quae cum angelis erit. in quibus locis 
haud dubic SaUuftium rcfpexit. Vcrum 
nc quid mutera faciunt in primis omncs 
omnino Codd. quos aut fpfe aut alii tra. 
ctarunt. Quibus addatur LHfusAbSas 



dc tribus quacftionibus, p. 209. etiarrt 
Ennodius bb. vi. cpift. III.Z/K^^n/fM^IIt. 
8. &, nifi fallor, Fauftus Reicenjts ep. 
VI. ad Ruricium Lemoviccnfcm. Scr- 
vatctiam Apuleius dcDogm. PJat.fincm 
verfuf, Etfenfus quidem ipfinoSis com- 
muncs/«»/ cum caeteris animantibus» 
Ubi, ut id obiter moneam, cx Florcnt. 
& Codicc Cajenii quem cumedd.contu- 
limuf, Icgen d um ibir/i, uri & lib. viii. 
Mcxam.fortiffimum rufticanum inJuftria 
laterum atque imis ventris 6ene praeta- 
ratum, comitem fcenae fecum adducunt. 
tic edd. Colvii U Elmenh & Codcx 
Pricaci. malc omncs, noturo illnd; hiris- 
latrantibus. De qua vocc adeas Feftum^ 
Varronem» Cellium. Accedit ipfc SaU 
luftius fui ipfius interpresJug.LXXxi. & 
Lxxxv III. ubi vox communts non fccus 
ac in hoc loco abundarc vidctur, nec ta- 
men variant Codices. Varro Caprino 
praelio: Nam virtutem propriam morta^ 
lihusfecit, caetera promtfcue voluit com- 
munia haberc. Sulpic. Sevcrus cpifl. i/ 
onmh hAec fanSiis hominiSus, atque om^ 
nibus ad perfetiendum quiJem effe com- 
munia. Ibi Codcir A. Trin.'diflinguit' 
poi^ vocem Cafus. Aniicus mcus J. Da-' 
vifius legit Capbus* Idem Dialog. i.u- 
bi ad Salluflium alluditcap..xi 1 1. v^^erUm 
hoc finEio illi iabor cum pccore commu» 
nis. Faulloinfra: Tanta vis folis eft, ut 
quiBuftibet coquis etiam ad Gallorumpul' 
menta fufficiat. Codex Aulac Trin. ha- 
bet in tcxiu cocuis, a manu fecundi co- 
Gtis, quod verius efl. Noflcr a Jdit cibum 
in Jug. Ne quis cibum cofVum ven- 
deret. Caetcrum Codex Eib. Publ.habet 
vitaifta 5f, cportet efficere a mah mnnu ' 
omnia. Cum vulgg. facit Af. ViSIorinus 
in I Rhctor. Ciceronis, infra, ciara hab- 
aeterfMque VQTVih. Si qufs ultra Sallutli- 
um philofophiri cupiat, conferat Arria. 
»«/w in Epi<ftetum II, 9. ^Boetium de 
Confol. qui contra hmc fentcntiam difl 
putit lib. 11, Prof- 7. atquc idco Jfr/fiw 
t\\\s fecundam inftare ait, qudd ipfa me- 

luis 



Digitized by 



Google 



Ims commune eft. ' Qgp mihi rj^itisiefle vkletar)^ iiv 
genii) quam virium opibus gloriam quaerere> &quoni- 
am vita ip(a» qua fruimur, brevis eft, memoriam noftri 
quam maxume longam efficere. Nam diviriarum & for«» 
raac gloria, * fluxa atque fragilis eft : virtus, clara ac- 
tcrnaque habetur. Sea diu magnum inter mortalis ccr- 
tamcn fuit, vine corporis, an virtute animi rcs militaris 
roagisprocederet. I\am & ' prius quam incipias,conful- 

Apolog. 2' SikaecreputMnsformae, aufJi*- 
ziiiarnm gratia. Quamvis, gratia^ ibi 
pro cauffd pofita fit. Tacuvins Dulorefle 
cx Nonfo, Hiccinf eft quem famae gratia 
ante omnes, nohilitat vtros : ubl fortafTc 
Ifgcndunv, formae gratia* Ciacconiu5, 
fic & Urfinus. Id efl , nemmi cft 
pcrpctuum gloriari in divilirs, in fbr- 
ma. Itaque minimc admittcnda fcrt- 
ptura codicis Romani, gratia, Quam- 
vis ci vidcatur fiia vcnus, non cft 
fimc, 6 cxcutiatur, GruttrHs, Vir^ 
tut divitias cJ» ofes ideo contemnit 
qteia fragiks/iiwr. Laftant III. i^^Ifo- 
crat* ad Dem. p.6. Hacclcvirer immuUu 
v4t Jethicus p. af. Vidc Ifocmem ad 
Dcm. p. I. J. W, 

j frius quamincipias^ A Graecis m ul- 
ta Salloftius mutuatur, quod& QuindliL 
lib. IX. c. III. afHrmat. Demofthenes 
quidcm ofattone t. in Philippum' fici 

h^acf-nt i/$ tarttHii. Ei i n Orat. de Pacc :. 

fjt/timf ««9»^ ^t?''^ '^ .fiirAioie^, IfAtli iT- 
i1 ttp W w^fnsbTu. Et Ifbcrates ad Dc- 
monic. BtsXtvH /S p^^m<;, hmtXH J «- 
X,i^% W hlot^-m. Et Ariftotelcfi Morali- 
um Eudaemiorum^.v. 8c Nicomachio- 
rdm VI. fg (paon ». sr^rleif- ]S hflf TU^a 
W ^lafnc, y^vAlt^tflpS jd^^W DfOge- 
ncs quoquc Laenias m Biante: BMJiv^ 
lyM#f« 7»7« Ti^ftl&pdjftt^, 9 J[*i^ §XfiSi» 



(qood nofter pafl[ivc accipit) tan- 
dcm errzflgnetnr. Mors etiamjaxis no* 
mjsihi/que vemt, Quo (cnfu capias Sul < 
pirium. l^elix gemino ceciHit prope 
f^g^mom igni, Etpeneeft alio Trojacre 
mata rcgo. 7. W* 

I ^e miii re^us,'^ Abcft ab cxcofo 

ejp, 2 S4S, uno reBtMs^ utrumquc dekn- 

dain monoit Palmerius. Putfehius, 

At cgo roaluerim cxcluc^i, efte videiur^ 

krmmiJ^i ut fubintcHigerctur #^i ma- 

giiquc juberet au^or, quem deccrneret. 

G metus, BP* & Arond. r« ejje abeft 

aRegio, rctinctN. 2.& Martin. vtdetur 

ejfe Mark. y.nofterinfraomittit.«riM«i» 

vUesitrres reftasfcrihere.zt C. I f. videtur 

eaufa fuifiom. eriam ^^f. alienaa Kep. 

uefirM videtttr Si J. 4. ^Mf^ff/ maxuma 

iadstftriM videtur falutare p> fl.tmprobus 

iatefiaSiiifque videtur, 1 8 1 . "«» indignum 

vUettiregregium (^c.memorare. %i. fed 

tmJti centra vtdetur, Kam, 1 00. videtur 

lecufus V I. 43. Non peius videtur dijfere' 

re, Et paulo infra. Denique nullibiapud 

ioBufbmm invenias videtur ejje, Proinde 

lioc loco indoccndum puto, Gruterus 

mcri eft abfumcdo, fi illi aufirultaveris, j 

Difulrdiqoi facies. Palmcrio dc hiCrc: 

aflcDtio. 7. PK j 

2 Htexa atque fr^gilis eft.^ In Fabri-^ 

ciaao voluminc ra f/i non rcpcritur. 

Qood nifi injuria cft librarii omiftum,- 

tunc ba^etur cft ad priora quoquc reft- 1 

itockiro. Rivius* Vctus Codcx, ^n. 

sia^ habct, non gloria, ut & infra\ fa- \ 

Ittsare fleSem , & convtyiis grati'^ 

am t^aereres cum in aliis ibi quo- 1 

qnc f^rur itarim. ^ Er J^MUs^ qui . 

Sallttftium ploribuslocir folct imitari. 



/8«f«< TfiPi^f 0^'fB^t- Quo rcfpexiftc pu- 
to Aemiliuro Probum cum diceret in Da*- 
tami vita: HJee^ue acutius uliius Impera* 
toris cogitatum, neque celeriusfailum uf'- 
quam legimus* Manutius» Si^ 8c Ciac-^ 
conius. 



Digitized by 



Google 



><5 C. GrxspT &AttrV»tii 

co : & iri)ucbiifttlueris>''fiianare fa£^6 opusiMlr 



ka 



ftiiKflidali tiotiponcrctoraJ v^r&uin ^i- 
tnre, t4am infra cft,' //«*^, ifow «»- 
/«/^0, in tali pericub ofus effe, Urfinus* 
Mart. L. f . ^. rhatur^ ofks eft fa^o\ cacte 
ri ot inTcttu, '^iS^JJrfinUm fi trravc- 
rrt Editor Parif. folcns, iuo morcfeccrit. 
J4kture fadoi^cwi valct'ac apud C<ir(>- 
«*)» ib Thfcrmum, mature - trtinfi^it, 
^ui unum quid maturc trandgit, // fro- 
ferat, Sifenna i v. Codfilia cclcritcr tranfigi 
i/erf/.Laudat ctiam in Fomfeio confilii cc- 
lci-itatcm Cicero pro Lcgc Manil. §. ^o. 
Multa in hinc /cntcntiam apud vctcrci 
inVenirccfl, Hefiodus i^» fi*. Atti dlmft,- 
Co^itf^i tir^np tirifin 'TmXutH' i^indarut 
Olymp. i', ait manum & cor acquari, 
rtt^TuTt x*''^^ 5 ^ S^^f *'''• Confcr 
Herodtitum ilL 71. 5c Thalialxxxi, kti 
tiphontcm Orat. xiv. p. i ;^. Folybium 
11 1. Thucydides ec. §. J. Oi /ai» ys tw 

ttfi^ M ytS(jr». infra appofite: M# 

iwifenwny S^ rl iti.^iM tijp /;n;^^^9nv 
wntit^ if «f y F *<ri. De *}20phf^es E;tord • 
XX II* Atr 3 ^^AfviA^./S f^' i!n/^*ttg,ini 
iTf 571» J^'5«*« ^ r^tflii<i» Ifocr. in Orar. 

Htei e;^<i'»«- p- ^*3<5« Xfi 5 Ti« Fwr r 

e/if^v >*V-' «^* t^^rlHv it ly^e^ftsi^i» 
Hioc(abuodc patet, qucni fcnfum vulc 
cxprimere, quof^e Nbderau^orcs lia- 
bet. Vidcamus jam an fccut accepc- 
riot cjus verba ictjucntis acvi fcriptores. 
Themftius Or^UWl,^. 82. U^^ iK»rlu, 
^9e^ S^^lAy t\ oeffwnf «^itel^t fbim- 
^KmfMfetf» A ^KMi ^ 0*fVi9gu* m/^iiitt 
5 iirufiux^*^ ^ trvf§^^i^ ry yffft^' 
Herofdtanus dc Scvero^ II, 53. Tu- 
foSl^ UfJffte ^ ^fiSH^i» feHTan w •|o$, 
^ 19 f^t iirrrtxid-t^^fux^i, ZoxJmus 
Pindarum fc^uitar at idcmcflfeai^s.lib» 
I. pr49. Oviif 7vf|fyir i^ Xiyu ro fitinf* 
mxt^at ^fi^f i^ «Uif iliKe** Emmanuel 
F^UaeohgUsx^f*\ m^x. fmaent, Ktti ^^ 
fi mV ><npdm9 ^•^f^fth^^etf» fitCuJidb' 
f^ti 3 xflUiTt;» /W msi r^t^f £c iihic 



lau s Con^antim ipud Euirobiurni Vir ii^* 
gcds', '& ^moia efffcere^mtens quie nAi/Tid 
ffUefaraJfet» Cujus mcntQm parum aflc- 
-cutus Metaphraftes. viue x. 41 Atf^mia» 
nus Marceilinus ^vm,^. >f/^Me M/'con- 
CKCira' prudens cfelcritas fdcetf^ tutur»» 
Lufus Abbas Fcrraricn/^s, c^d^xxxf 1 r, 
Antequam /i%wiiiocipiamus, pruiienter 
if«/4f agendum fit, dehamus inqmrer:, 
d^ ctem invenerimust matt^nife/linatioQe 
«pcrficcre. Et epi ft. xcin • Antequam in^ 
cifias 6ic. Sic enim» inquit^ ^ pr:.*ccipi» 
tatio vi/a6itur, ^ nocitura djlicio. Er- 
go vox Af4/»f#miaimccopulaadumcum 
V. conftilueris, Ccd eo fcafa accipicndum 
quo apud Virgilium Aien. T. Mituratc/«- 
gam, AtqueitaaccipU Cic^ro \U Cjtilin. 
reiiquisautem de rebut conftituendis, ma* 
turandis, agendis. Plautus AuluL iv» 
X, 4. In herum matura» in fe fera eonde^ 
cetcafeffere. Philoxenus: maturatermr 
nen^ U pro celeri/er apud Cyfrjanum ۥ 
pift. XIV. & Nnntum ia voce. GeUiunix» 
II. Mafrobium p, 198. Horat. II, 17. 
Hjnc , maturrime pro ceieriter Cacfac 
B. GalL cap. xxxui. Cofi^r Livium 
UL 9^' rtfrf«/i«^ Hcautont. II J, 1» 
Frontinum I, 6. Suetonium Jul. cap. II»i 
ubi (extum fruftra ioUicitat magnus Cis« 
faubonus. Addo unum Ovidtum Metam. 
X 1 1 1, jco. Si mora ^rtf £iK//f« e/?, eg^ 
fum m^turicr 1//^. Alio fcnfu ufus hic' 
vocc Valerius II L 27. j^ij dsihitaret^ 
quin d^ Galli (^ viHores^ iUam admira* 
tionem mox in rijum^ fjr in omne contu^ 
meliaegenus converfuri effent i Nonexfgm 
^avit igitur hanc injuriae maturititcm. 
Codi ces B. Pubi. & Pctrcnfis, tangi hac 
iniuria fuam maturitatem mco aoimo 
prorfua incpte & barbare. Reccptam 
lcdiioncm firmat Cfr#r« I. Catiiin. M9vi. 
umfcelefum ac veteris furoris ^ auda- 
ciae macuritas in noftri confulatus temfus 
erufit. In utroque Ibco oecefle dV, ac« 
cipiam u s maturitatem^pto confmnmatioue 
&i, comfiemento, ut if^c (it Vaicrii fcufof, 
Non exfeHavitdonec imjuria udfitmmum 
cutnsiu evaderet* Pri£u«ouf iiiji. & 

ucrunque 



Digitized by 



Google 



11. Ipitrir inicio rtrgcfs } (nitn in terris noiQen imp^ 
rnidpnrairai fuit) divbrfi^ pars irigcniuCD') alii cc^kpus 
exercebant: ctiam cum vita liominum fme cupidiratfc 
agiubacuf) fua cuiq^ue faris placcbanr. Foilea vero 
t^tatti in Afi^ i3jT\X^\ in Gratcia Latfeda?ihoniii & A- 
tknienfes, coepe r e u rbes atqtie riationcs riibigerc y I;bi^ 
dinemdommandi caufam bclli habercj maxumam^tori^ 
artintoaxuttio imperib plit^re : tdm deraufa pcVicUlt^ 

atquencgociiscompertiimeft, a in bcUo plurimuni ingc- 

JD^w ad Heautottt. t, i. priM/qSiam itt firveniamus : AlterQm Gnc siltcro ni^ 
juoSira legont. 7. J*^ 

AiO &ft«Air>/fr^f JV.V**4qS. ThemifiiHs 
Orat.Hii. f 435. A^ «^^ ,??»«( 9^^' 

~ 5, Otnnibpn. 



ffin. iQfra, i;#^er Baaius, ^ 

Vi\k Triatklus. & c noft.ns, . Vcnct. 
H70, 1^7^ Li.i.Rcgius, Fcmb. Aron- 
dclB.fo\). Ntartiu. Oxoaicpfcft uqivcrFi 
&Gucfcrt)yt. uito 6tc #x>/. MalJeniillMd 
iltcrum. &(incapad L^ ^.h^l^ctur, fg^/ 
f" w|f/, quod noti ctV d^.nihilo; Car-^ 
mpnmds auaorititc Paimfrn vocero 
%f in tcxium rcccpit, cuju» ratio.ncs 
idcis. Miror (jruterum aliaa anxic 
truputorum riihil dc liac rc diccre, fed 
Cimoam oiihis inApUcite fcqiiiv Pr- 
cuntjvic locu habct, Jtcro ad ill>id 06- 
^Jti', aheriusfic Attirn^ foffit ofem res 
prucfcrr, «ifjti/fi f^er. Ncc alitcr legifle 
tidctur AmBw frm^ft^t. dc ^uftjoia;3co 
Codicc confif mandb : IfiorHnt etinirn al 
rtfum alterios aukilio lcnojpcr cguit. So- 
los, ouod fciam, jitMor advcriijsi Mar- 
i^tm alleramlc£liohcftnf/uBobkurc in 
tsii*. Ommd fic cbnjuti^? vigcoi 1;^ /f ri/ 
(fMm^Hftsederis. ubti repobendum 
V^«M, cft coiih aniiqoitaiis a^dlator. 
Nciciohem ah Laft^ntiuf Inftjtut. III, 
1 2. ScieiuiM id Prstefift^ ut ^««»«»«/fj & 
i^ twettiMMmpU nQv^rimuh virtut 



^i/valct. Markii y fer fe utfHmqHe. 
^ide Stemchiufn ad Apukium, p. 417. 
1 ^^^] Idcft, (h»,vegeturocft,flo. 
ret. Sic Varro ; Nec natus efl, morietur, 
'vigety ve^et utfote quam flurimum, A- 
liter ve^ere aftive cft vegetare, Enniui, 
aequera/alfaveges ingemibus ventis,V\dh 
^ collcAanca Giphanii in Lucrctium. 

/Kam in terris.^ V. r, non habet iU 
nam 5 ut fortaflc lcgcndum fit: 
iTam terrisy nomer^ hnferii id jfrimutn^ 
fuit, Qiiod autcro fcquitur, Sua cuiqu$ 
jatis flacebanti fimile cft illis, <)uac ha- 
bentur in/ra in Bello Jugiuthae, ubi eft: 
pebcre illi res fuas Jatis flacere» (^c, 
tJrfinus. Sic & Ciacconius. l. i. 3.^ 
Badian. cum jam in terris. Corfus 
aia Bad. & Reg. pro fubigere n. 

I. fsibire. Caetcrum ad cas Arifio- 
telem Repub. I^ 2. iofraj nenue mu*- 
tari atque AronJ, SuJficius H. Sac. 

II, f I. turbari aut mifccri omniacemc- 
rctur. 7./^ 

^ In bello fiursmum ingenium'^ Poly- 
bium praceuntem habuit lib. i. cap, 84^ 
ToTT #^ tir, «( litftji evfitUfiit oMttti *f «- 

reA^i «iA«ytf ^c^TUfVKHi- Kontus» Tunc 
vero, Auguftiniis dc Civ. D, IIJ. lo.- 
Tum demum, uti & Cpdiccs minu cxar 
rati, & ipfe au(5lor in finc bujus libri, 
tum vm cernere. J. W, 

nium 



Digitized by 



Google 



^ 



C. G iLx « p X S A L L irs T 1 1' 



niium boHe. 'Qood (ifegum atqueimperacorum aiiiiBx^vir^ 
tus 'm pactita, utinbello, valeret, *aequabiliusatque 
tjdnftantius (ek t^ humanaehaberentj neque aliud aho 
ferri, neque mutari ac mifceri omnia cerneres. ^ Nam 



' I in fsce itM, ut in belbvalntt,'^ Lc- 
geDduDi, f/« uti M^ v/Ueret. Id cum 
luavius cft , tuqci Salluftianuir. mogis. 
£tentm fcrc fcmpcr apudhanc audlorcm 
invcnivs fictai pqtiuf i qiiam Jicut, ttti 
quam Ht, veluti, quam velut. Ipfcqui- 
dem ccrtc haud tcmere umquam lCcusin 
vctuftis codicibus repcri, licct cxciifi ty- 
pis varient. Sic apud illos antiquilli* 
mos, quos libenter Sallutiius facit, ut i. 
mitctur, fcrc fcropcr uti rcpcrias. velut 
apud Catonem de re Ruflica, atquc alios, 
quorum fragmcnta quaedam fuperfunr, 
upde id conjicere h*cct. Rivius» 

2 Aequa6ilius'} Ita MSS- numcro 
tredccim 6c orancs ferc edJ. ut operam 
ludant, qui nobis obtrudunr, aequalius. 
Ncqoe cnim fcquitur, quia eo ufusT/»- 
citus (An. XV, 2o, Hift. II, 17O ufum 
item Salluflium Sc ufum quidem iilo loco. 
Cruterus. tf ^f «^//«/a roanuprima Markii 
y. cicxtTi aequ46ilius. Qui altcruipobtru. 
dunt illi Tacito praecipuc nituntur. ' Slc 
cnim ille Annal. III, 16. At poftquam 



Neque tamen poflea I/aurt, timdre ne in 
ecs Galiienus faevtret /liacquaHtatemper- 
duci quavis frincifum humanitate fotue' 
runt, Deinde, aequabilius \n hoc capite 
accipi non dcbet pro eo cui ^modcilus ad 
dominationcm animus, qui dc rigorcju- 
ris rcmittir, nec inter lcgem &licenTiam 
mcdius inccdit, fcd pro co qui fcra pcf 
fui (imihs* per omnem aetatem pari te- 
norc imperar, quo feufu uii amant op- 
timi quique. Qyoajodo apud Amroiai 
num Cicero, xv» f. ad Quintum Fr. i. 
& aUbi lacpe. Varro de Re Ruft- v 1, 4. 
Seneca de vita beata II. Sucton. Galba 
IX. Hoc fcofu noftcrinfra. acquabilem 
mantre humum dixit. & dc Metello: 
farna aequabili. Cui plane geminusille 
CtceronisXocMS Oflic. 1. fraeclaraque efl 
aequabih'<as in omni vit •, ^ iJem femi 
fer vhUus eademque frons. Poftremo 
aeauabiiitas.^ conftantia apudeundem u- 
ti heic apud Salluftium» juoftim lcgun- 
tur, ad Brutum xvi, 18. Porro aequa^ 
bilitatem etiani pro aequalitate habes 



exui 3,cqu3l'iVS(^ fro modeftia acfudore^^pyid ipfum Tacitum Hift. iv, y. Ca- 
amSitio (^ vis incedebaty frovenere do- \ tonem de R. Ruft. cap. 103. uti^ inae" 
minationes. Itcm Aunal. I. 14. Iiitur\(juabtlis pro inaequalis zpud Cenforinum 
verfo nvitatis fiatUy nihil ufquam frtfci cap.xix.& aCquabihtcr projufte,concordi" 
aut integri moris : omnis exuta acqualita- terapudMamertinum in Pancg. c. vi . Caf- 
te jufta frincipis affeilare. Verum in yJ^^^^r.Var.1, 3.9. II, 17, 24.111,41. vi, 5. 
primo locq agit dc "hominibus ante civilc ] Afuleium p. 360. Caelium Aurelianum 
impcrium & proinde vox aequalitas ibi Siccenfem I, i. pro aequitate (jr juflit/a, 
non tam aequitatem fignificat quam /^- ufuscftinter alios 8c inftar omnium Ci' 
fofhiu0 vcl poteftatis identitatemj in al- cero pro Murena §.41. J.W. 
tero; iftam parltatem fcdlegibus quacfi- 3 Nam imferium faciie'^ Vi<ftoriufi 



ram intelligir. Quod fi aequalttatem 
pro juftitia, & aequitate pofuefit, tum 
necefTe eft accipiamus j«j^ frincipis pro 
injufta eoruodem voluntate quod abfur- 
dumeft. Nec ipfelubcus conceftcrhn vo- 
cem aeqtialitatem pro aequttateun\(\u:ixn 
legi temporibus Salhiftianis. FortafTc 
numquam ante Trajanum. Prirhus, 
quod fciam, qui hoc modo uAirpat cft 
T>ebellius Bollio In Gallicni vita cap. xxv. 



huoc locumex Polybio fumtum pufat, 
14, cap. 12. Verba funt Polybii in ex. 
cerprisjih.x. c. 33. •'A«<w«;S »fusr/A*^M 
/^iv xiu^ m5 ^;^«$, £yiiUi 5 TJj^m, 1?« 
i^cc^r 5 «71 Kx^iiu fv^M-rlttffi m^ x}sjtM- 
X,«ti 0'. Ktl/^w 2^tAf*ttM7ii i-ai ^ etvruf 
eiOtu»iinv7il ^;^?$ i(^7t^'ffj3CfT9 7W« <^«- 
«-«/««• Ciacconius. 

Ibid.'^ Omiitit lib.3.miif/i/MrVincCn. 
tius Bcfuaccnfis. J.ff: 

impcrium 



Digitized by 



Google 



BeLLUM C ATlLXNAIt IUM. 9 

impcritjm fsicile iis arcibus retinetur» ^uibus initio par« 
tum eft. Verum ubi pro labore defidiai pro continen- 
lia & aequitate libido atque fuperbia invaferei fortuna 
(imul cum moribus immutatur 'Ita imperium (emper 
ad optumum quemque aminusbono transfertur. ^Quac 
homincsaranti navigant) aedificant) virtuti omnia pa-* 
rent* Sed multi mortalcs dediti vcncri atque fomnoi 
indodi) incultique> ' vitam iicuti peregrinantes tranfi- 

1 //j hmpermm femftr nd tftmmMm'] Ivimrlf rf ifAtrifa «rvAfbjf Mimf«y«i^ 
Janaaafcn^ ocDiiibut e(l» md 9ftu- {iimfp^irtfl^. Ur/smis, Rutiliut vf. 74^ . 

Attemmmti^i tJfmmmtttibi Uilus in» 
mndet. & fimiligenerelocutionitFrii^mr. 
contra Symnuchum : Quicquid hmmus^ 
quicquid feUgms mirnbile gigmmt^ Id dm. 
xere deos* vi. 297. & Hamartigenia 

76 1 . nec mmenia refficitjUto In dne^ 

rem ronUffa roge, fofmimmqne fermjimm : 
Et mores fofmli, tnbmUrim i jmra formm- 
qtse, Bslnem, fropoUs, meritoria, temfU^ 
theatrm, Et Circmm ettm flebefma^ ma» 
didafqme fofinas : J^icqmid agmnt hotni* 
nes Sodomormm incendia jmftis Ignibmsin* 
volvmnt* Illud Sarjrrici refpexit ^ir- 
Hmid agmnt homines votmm» timor» ira, 6cc. 
Lucan. X. 15-5- Ii^mdere tfuUs auro, 
ijmod terra^Moi/aer ,^mod TeUgus NiUf^ 
quidedit» Nofler Plautina illa expri- 
mere videtur. Virtus omnibms reBus 
anteit profeSo, Ubertas, falms, vita, res, 
farentes» fatria <^ frognatitutantmr^fer» 
vammr^ virtus omnia infe habet. Am. 
phitr. 11, 2. Non qmod incedimms, quod 
ffiramus <^ vivimus, ab eoad nos venit t 
Arnob. I,p. 16. Horat. II, Sat. 3. 648. 
haec omnia divitiis tribuir* — omnis e- 
nim res, virtms , fama , decms , divinm 
hmmanaque Pulchris Divitiis parent. jF.pf; 
5 Vitam}icutiperegrinantestranfegere'\ 
Ita qui Jem Gymnicus. Sed zliitranfiere, 
quomodo & exemplaria diio maDufcri- 
pta habent. & Non.Marcellms citat. Li- 
cet aliter in Teremimm Donatms, fi modo 
ibi non funt mendoficodices* aliteritem 
duo ex MSS* BJvims. Editio Carrio- 
nis tranfiere, contra MSS. meliorcs, in 
quibut» tranfigere^ quod etiam non dif. 

gere 



I ^emqste ab msneu bono transfertttr. 
Qpomodo & ^enfus ipfe expofcere mihi 
vldctor. Nam fortuaam dicit (imul 
cum moribus immutari* Oftendent vi- 
dclicet, imptria alio transferfi propter 
vida r^nintium. Nec (ecus interpres, 
qaifquis is fuit« legifle atqae intellexiirc 
honc locom vidctur. Rsvims, Ita an- 
tiqoitoscuiiy ita membranae uno fuffra- 
gio oinnes.adco ut laudemnuUam mere 
atur ficinus Fomfcnii Laeti, aquo nobis 
primitof obvenit imferium femfer ab 
eftimo qsioqtee ad minms bonum transfer- 
xur. Quod pluriuro deinde editiones 
iofa£t tanquam au^oris legidmum, oi< 
minim quicquid inepdarum faeculo fu 
pcriori SssHmfiio invedlum id imputan- 
dum illi Laeto difcedeoti a caftio. ibus 
dftiooibas.Vicentina quidem aoni clocccc 
hi^ Mediol. vero clocccc lxxx i i . Grut 
f«eOT^eabeftGitf#/^.xvii.xii. il.^-^ 
2 ^uaehomines isr^Ji/^Notat Ti»rs#. 
I«ilib.vi. cap* 20* hac dicendi 6gura 
££ci6cari terras, maria* urbet, omnia 
firtad parere, & in ejut didone efle. 
Stc infra, de pop* Rom. cun^a maria 
eerraeqme farelant, Plautus Amph* Vir^ 
tus omni2f9 fe hahet, otnniiajfunt bona, 
tpsemfenis ^ vtrtus* Ciacconius. £a- 
dem fententia ufut eft infra, cum dixit : 
Ciu cmm ad occafum ah ortu omnia do^ 
mm* armss faterent. Item: CunQa 
maris^ terrmqme fatebant. Nifi fortc, 
fareham, ibl cx his locis leeendum fit. 
Thu^dtdis tamcn in Epitaphio Periclis 
dixit: tlTtbA 'smM9 ? U^mo-eut ig ynr 



B 



Digitized by 



Google 



gere : quibus profefto contra naturam corpuS Voluptati) 
anima oncri fuit. ' Eorum ego vitarrt mortemque juxta 
*acftumo, quoniam de utraque filctur. ' Vcrum cnim- 
vero is demum mihi vivcrc, atqae firui anima videtur> 
qui^aliquo negocio inrdntus> pracdari fecinoris aut ^ ar- 
tis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rcrum, 
• aliud alii natura iter oftcndit. 

111. Ihilchrum cft bene fecere Reipublicae: etiam 
bene diccrehaud^abfurduracft. Velpace> velbelloda- 



pllcct. Amat cnim uti infinftivishicno- 
ftcr lcriptor. Gruurus. Firmant Lc- 
^ioncm Guilf: fcrc omncs, Pcmb. Pub. 
Mart. 8t plcrique Oxon» Scd& Tncirus 
lo:um cxprcflit. Cap. xv. de moribus 
Gcrm. J^otiens belU non meunt j non 
fnultum venMtibus i flus fir otium tanfi- 
funt dediti fomno cibojue. Nequc a- 
Tittr legit Servius ad Gcorg. I. vf. i o^So- 
lus Frifcianus tranfiere, dc Pracxcrcit. 
llhet. p. 325- qui ctiam oroittit inJo^i 
t^ultiquf tam ibi quam alibi 1334. 
quod & Nonius fadt p. 419. ncc tamcn 
^udiendi quia bis rctinct Seroiusp, 1 271. 
•& adGcorg. 1. & noftiiomncs. Arondcl. 
^incufti* B:idi^il. inJofff inculti, fed 
tnAlc, nofter infra :' aff&i tncuhique; 
^, }. to, inculti vafliqui\ cacrerum vox 
inculti animam refpicit, noh cultum & 
munditiam corporis, ut in cxcmplo fupra 
allato & Omnibono vifiiro ntquc cjus 
exerchlum ut ^»* plaCujr. A. ViSior. 
iqui noflruto haudgravatcfequitur. CaeH 
*viii. Caefarum gens adeo lit^ris culti 
atque iloquentia fuire, ut 5cc» Cic. Tufc. 
iTj.athlefcentta cultum (^fefnferauclum 
r^vocavi, ln^cT\\Xif fro eorum ^^flPrifcfan. 
horum enim. Ejuklem Codcx MS. fiib. 
Pub. horum ego. Confcr TYudenttutn 
Hamartigcn. 378. Tofmae Codd. onv 
nes fctinent hojutn. jLwafrc. 

2 Jiieflu'mo2 PenibrQchitfnfis €x^ktho L 
I..& L 2. cxiftimo, '8c i5c 'Markii A. *& 
VencU 1470. Hujus.lcafbtils vtftigia 
fprvat lAartin. apud qtichi \^tt\itextMo, 



Scd utrumque codcm fcnfuuforpant cp- 
iimacnotacau6Vo!Cs. f. Wkffe, 

3 Virum enimvero^ Quanto rcdias 
in vctuftis, is demum mihi vivere, quo- 
modo & Prifcianus fcmcl atquc itcrun> 
citat. Sic in Adelpbis Te entiusi Verum^ 
enim vero id demumjuvat, fi quem, cJ^» 
Hivius. 

4 Aliquoy Intentus ex igit dandi ca- 
fum. An crgo fcripfit Safluflius aliquei 
pro alicuif an cafus aufcrendi pcndecei 
pracpof. in vocc intentust ut Hi/1. iv. 
genua fatrum advclvuntur. Tcrcnt.. 
Phorm. Tanta /f impcndcnt mala» & fi. 
mi ia ndtata mihi U, f, dc ufu anriquae 
locutionis. A. Pofma 

f Artis bonae famam^ 5cpcca cpift.^ 
tij-.' ait fcripfifrc ^ti\\\x{{\\ixt\; mterbeUa 
Mlia, aequi boni famas ftth, ut fbrtc 
//im^i hicctiam fcnpfcrit. Ciaccan & 
fic Utfinus, At Prifcian.ioit. & Ifoni- 
«jM^rrf//!// t^ '9. mhil movent, J. Wi. 

6 Atiud aliij Hoc tnoAo faCpius no- 
flcr,v.g. C. 54»<53 J. 12. Auftorinccrtoa 
aplid ^onium in v. inauditum. ^uae* 
dam aniihfialium aliud alio earent* J.W.^ 

7 AbfurdunTK Et fulchrum bcic dp- 
ponuntur. Valta cxponit haud inconve^ 
ntens. Omnibon incongruum, BadiusNSO» 
indignum quod audiatur Ammian» 
XXII. 10, Uc^eaf hoc unuyn ponere, nec 
abhcrrens a frofofito nn abfurdum. &, 
XV, 1 1. Siterefufer Rhodanhm iHcingruum 
efl ^ .-ibfiir^Iu m. CloJJae abfurdum aWp- 
^oTir. Infra« haud abfutdum ingenio^ 
liivluf xxxv, 5C. Kw abiardc (orbanc) 

rum 



Digitized by 



Google 



Rl& LIUM^ CATII.lNAfl lUM. II 

nim fieri licet. Ec qui fccerc* & qui fafta aliorum fcrip- 
ferc , ' mvdti laudantur. Ac mihi quidem^ ' tametfi 
haudquaqiiam par gloria fcquatur ' fcriptorem & audlo- 

didvtrfms mn^fque re/fVfdifi vi/m ifl' v* 
Tack,xiii. lmocoo)uiigidcbcot/ji€<ff» 

f^dkertithcmm cmm airerius auxilio 

?egct. praccUfC Jhemfliui Orar. x. p. 

»27. cd.Pctav. "O*»* H n f »a4**^ y^i 

« 9i^«fj«&9. 0» -^ «w» " i AOrOTS <?;. 

m», • W EPr A «e^« Wf ;t€«M» T^^f^ T 
M^ p« AOrOT 'Mffyfii/Uwuvi^f w 

I iliB//i /cWtf^^TMr] Lcg^ndum c 
BUfluicrfpds ei altis ?etuAis» iauJantMr, 
tcmpof^ pracfcntf. Rivius* 

2 Tsm9t/f} \n Markii y. «Hvjfjin /^f» 
C^y^foitafie pro, tMmenetfi, J-W. 

} Senfterem & attBeretie rermnl Co- 
dez Fabridanos uBorem rerum "habct, 
^ttonvk autcm ufhr pro co inrcvdum 
ponmar qoi ref gtffit, vdut de Orat. Ui 
0im efficeret erutQrtm vericrum,^Qio- 
remqtx rermm. Idcm pro S«ftio: Cmo 
dux ^ audor > e^ ^^^ rffifffli illarnm 
fum ramcnpriorlcaio, ficutiroihiqul* 
dem videitir, cft multo vcrior, ac fic 
qvoQuc GtHius citat iv. 15. Rrvius. 
V. Tlemeh. 1 - 25 • «^ ^4»Kf. ad CicFamii. 
cpu r. J.W. Turncbuf duOcrem rerum» 
^fiorcm 8c adminiftratoi^m intelUgit* 
contra quam Tiuitus qui auacremrerum 
& fcripiofcm «flc ait m kis Tcrbis: 
lijurem jtmmmm nm sfud auaore« re- 
rmm. mm diurwa uSorum /^ift^ referie 
uikm/im egkh furOUm. Et iterum : , 
C. SjMflims rerum RemMue^ floreunf^ , 
fimms msSm. Scd F/#iyJi^i codcm fb^e 
modoloquitur lib. vi ivcap. %O.Thu&fdi^ 
itm Imferaterem Athtnien/es inekfiltum 
iScvr.renim cooditorem reyocmvere, Eft 
crgo tpud Saliufliom, /eriftor & astSer 
rrrumi6an. Ciuccottius. Vidctor Sal- 
Jaffiiu fcripterem. & suSoeem nrum, 
«uodcai potefe effe, com ' tai6«n ^mM' 
r«nu*. pro,ttaef. ab ^4isTonator. U^ 



dc io aliquibus codicibui» t^Senm^ pro* 
mtSerem apuyd ^ulUiflium irrepAt^ Un« 
de io acreo oumi&oace inicribitur Saltft* 
flitssAu&fr, non tamen iatisre^ortbo* 
graphit. Ur/mus. Pemb. B. Pub. Bodl. 
Markii yA. Murtin. quemadmoduQi^ 
Chatifius, habcnt a&eret^ L. i. omi;(it 
iwccm rerem» antiquituf cufi (uin e- 
ditis faciunt. Editor autem Pari£ 
uBorem nordicus tenet , quafi 4o^i 
non latis probafTent idem utrumquc v^ 
lerc. £n crgo tcftimooit, non modja, 
ut llle, Qcquc trimodio» verum ipfo hpp- 
rca VtUeim Patercultu ll, lo. fra^^ 
clari ^dnoris audor fuit CaidtM Cttelmp 
qui eoueflextis, cateoarnm quih^ vindluf 
cratk feriptsi ita Ulatinliftt cafitift^ tft 
fretmus exffirartt. &l\t 78» Ltomitim 
Calvittus gravifjsmi cxeifipli audor fuity 
qtuffe frtmifili Cetttttrienem oS turfett^ 
ex jtcie fugamfuftt ferfu/fit. Coofcr V^ 
lerium V, 3.3. v» 7, 1 . Vita Vjirplii a F^f . 
ca \iiti\t confignata : Unr ad au^orcm 
rcrum qt»4 Martius horror Egerjit, often- 
duat»quid tuncmi/erandatulifftt.Caefmt 
hic placidonutu, refetwttur agelU. ibi vo» 
cat Augufium au&oremrerum. EtfaACp 
auHorrerum tam ia qui maQu.hortatu, 
confiiiove agit, quam qui ad^a fcribit. 
SaUuftium \mtx\thtamenmtts inPaoeg. 
cap. VI II. Neque entm miii^fffy taudcdi 
taagnarum tet^m aemuli quai^ iffi tm- 
rentur audioreij. Non immcrito fufpi» 
catur* ad Aufenium ToHiuslocum hau<| 
nmlto difTimilem in Attici vita cvrup* 
tum ede, is fic habet* Huttc jtmm m 
omni frocttrj^iw^ Reif, adlofem tudlo* 
Fcmquci&j^c^iif. &t fanc pofituravari. 
atknMS. Scbotii,&i eorom ahero quibus 
ipie u Qxs fum. Nec Arnehium finccrum 
pradlitcrim lib. 11, p. 4.7. ^ftne eferis ik 
vita negetiofum akquad atque a£Uu>/etm 
genus^ quod nenfide fraeeuntf fufeifijim 
futnant atefuaiaggrediantum6koTC$. Pcf 
aetihtet rentm tiltrnm Tacitua iftorunl 

2 rem 



Digitized by 



Google 



II CCrispiSallustii 

rcm rcrum-, tamcn in primis 'arduum videturrcsgeftas 
fcribcrc : * primum , quod fadba di£Vis funt ' cxac- 

cnim 6.ab V. C. cap. 20. Cum esquoqutt 
inquit, quue MU ^efta effent, frQfafiigie 
rermm oruiiene eiium mMgmfica, fitas di- 
&is dequauJo memorafit, & quae ie- 
quuntur. ^vius. Fa&4t diilis Gae\f, om- 
nw, L. I. 3. Rcg. 3c Gruteri ed.Martin. 
Vcruro quod alii Codiccs cbrc /«. 
5/i diBa cxhibcnt id opiaor faflum cx 
co quod Au^bor inira habct, uBi MetelU 
diaa eum hGtxs eombojuit, quo fenfu 
Ihucjdides I, 39. K J ^^l a ^^ ^. 

Af'» ^ ^»dir^»>ii^ €ie9xuX^6(S^9 Aj- 

W EPFA iibtuti e THi Aororx, «fiV 

:^7^n(i^M, KuB-Aurm* lntta,Kui in^ 
T«« A«7^« air^ 0i^pttt Us9««»^Vw5vt 



tcmporumconditorc?,ratis Latine cflert: 
ut futilc fit Fopmae ludicium. Tacitum 
iequitur eruditifTimut Apuleius Mcttm. 
lib. IX. circa principium. Nec ismnerito 
prifcae poeticae divinus au^r afud 
Crajos, & in Apologia vocatur idcm iilc) 
Omnis vetuftatis certiffimtu audor. Et 
hoc fenfu Vomanus Scholafticus de Cicc* 
rone, DoHrinae antiftos reruna mirahilis 
auf^or. Orofius lib. i. cap. i. anm duo 
miUia xv. in qui^Ms fe inter aud^orcs 
icriptoreTque omnium otia negotiaque 
triverum. Lautii Codex aBeres^ quod 
fruilra obtrudcre conatur aud^orc Sattu- 
Jkot rcclamantibus intcrim edd. vett. & 
membranis CCC Idem verbum Caffio- 
dofo obtrudunt Var. iii, 14. 2c alibi. 
Vide L. 2. Sancimus C. de foenis, lib. xx 1 . 
Crimen fatemum, Et corrigc obitcr 
jtldhelmum de' Laudibus Virginitatis 
cap. IL ubi aSorem habct. V. Curtium 
III, 3, 7. &vi,6, 34. vit, 66. iv.8, 
io. £c Suetonium» 7. Wafte. 

X jirduumvideturj ^oUt GeHius iv, 
15« Ardtsum hoc loco j^Xtwot ^ ^XH'^* 
hoc cft, tum difficilc» tuni moleiium 
quoque 8e incommodum, acintra^bile ; 
contra SaUuftii obtredatorcs, qui id ver. 
bum calumniabantur. Ciacconius» 

2 Irimumquodfaiiisdi&aexaequanda 
ftmt^ Legcndum, quodfaBadiBis* quo- 
modo codices hibent in pergamcnis 
dclcripti, nam ii#^iMrf hic pro ajfequi 
ponitur. Oftcndit autem ad ratiooem 
dc conditionem rerum (ic accomodan- 
dam efle orationein, uti magnitudinem 
reniro oratio ipfa confequatur, hoc e(l, 
ut iit rcbus ipfis par atque aequalis ora«> 
tio. Contra Livius 1 1. belliPunici 1 1. 
Neque aggrediar narrare, inquit, qttae 
dijjerendo minora verofacio. Pro quae 
non cxaequo didiia. Eil in quibnfdam, 
exfeq^endafm, fcdpcrpcram» nififailor, 
affinjtas vocum anlaro errori praebuit. 
jam ledionem, quae in manufcriptis cft, 
veriorem c(rc, coUigi c r. Ifv/^ poteflitis 



^«a^#f «f #7*oi„. &. , ,, 72, j, ^-^ 
^t*^ 'nii Xoyui. Hoc cft quod aiibi 
dicit, «NTprr^ laif^w^ i Acy©- T if^ 
^ufein, Noftri Cod J. exaequanda rcdc, 
Ira cniro Flinius qui huc ibrtc fpeaat, 
cpift. VIII, 4. Uaafed maximadi^uU 
tas quod haec aequarc diccndo arduuth^ 
immenfum^ etiam tuo ingenio, quamquam 
altiffime adfurgat, Li vius v 1 1 1. 4. pcr. 
accommodare rehus verba, cxtulit. Se^ 
neca dcTranquil. I. Ambitiofus inverbd 
eft, aUiufque ut ffiraro, ita ehqui gtftit^ 
& *• dJgnitatcro rcrumexit oratio. Cic* 
pro Licinie ig^ Commcroorationero no^ 
minis noftri cum omni fofleritate adac- 
quandam. Polybius 1 1 1 . p. 1 1 6. de L. 
Aeraaio. BirA^,»(^ H „r« i^W «1;. 

^"f*^ r tf^f. VirgiUus Acn. 11, 361. 
qmsfunera fando R>plicct, aut poffit la. 
rArii»// acquarcJaborcs^ & Georg, nf, 
aSp» hunc {enfum alitcr tra^lar.'^ Ne€ 
fum animi dubius, vcrbis ea vincere, 
maguum^amfit, & anguftis hunc ad- 
dere rebus hononm. Hoc cft, cancndo 
aflcqui. Statius Thcb. iv, 14^ ^i^ 
numerumferrigentefque <J» rohera di^a 
Acquarit mortaie fonans. Codiccs A- 
Condel Sc B. Pub, cxhibcnt di£fu.Cotxfer 

quanda; 



Digitized by 



Google 



BELLU14 Ca TI LIN AKXUM; 



^3 



quanda : dehinc^ quia ' plerique, quae dellAa repre- 
henderiS) ^ oialevolenria & invidia dida putant : ubi dc 
magna virtute atque gloria bononnn memores» quac 
iibi quifque l^cilia factu putat> aequo animo acdpit; 



Sdf, Srt^rmm in V. M« cap. nvi. A* 
nftides C&; i^Pfumf Jjpmyii •» ^ «v 
ii xi^9 tf j&fTv Quod ioquendi gCDuf 
cx Dtm^^hmt baaierit, at noo occorrit 
Ukus. Tibniimi ad Meflalain iv« i. /». 
cif%Mm tmmtn: sc mtritis fi cmrminm lau- 
des Ddidaar, bmmshs tmntus fmm cmdt» 
ur mBii: Hu tmm^ ti fraeter, chartis 
satimert 4jsei/^mmm FmBm qmemt, dicbis mt 
s^maicK^luperBt. Redeille.tcQeenim 
l/9€rmte ia Paneg. Aeque difficile e(l eot 
laudare qui altorum virtutes fupcrarunt» 
ac illos qai nihil pracclari gedcrc. T»r« 
? }^ •iz^*^ «-^«SHf, mfU iiruidx 
lihV APMOTTONTES AOroi- Idcm in 
Hdemme taod. p. 3 o6- O» p4«V ''^ ^'''^^ y'*'" 
fM< Wf «$MV< iiW» «fe« UttTi^mf mdray 

»^iB«Affl3( : TT /* ^Xt-jnif ? ^f>«3^*« 
t^sa^. & clarius in Panath. mH^^£<i 
mik^ «« W ^ fM»^' ? mfmfiA»'m fU 
AiitJfAOrOIS ATSHSAI. Tirf^^iiwif 
^fic^A r te>«»» ^ -raf fwyi^w»^ V 
uAA«,,2«afx«9 EEISnZAI riij-psuifui. & 
in Flmtmico, p. ^^6. ^Ximrkf ? if fb«J^r 

ti» Xifl^ EslXliOEIH to;< iie,iTiftui 
mtA^' Dcmorthcncs Orar, Ama 
tor. p. i60.IIcpi i» i*9»i ? mfiet^xi 
yta.^AYAOea TU AOm 117» r/n >«>«- 
»i^f#»r. Acichines in Timarchjm p. 

^nJkifZ^i hwjHW tlfOi nli iyxu^Uii T 
^uk^mmt^Cff^w. Scd noftcr Plmuti ver- 
ha icvitcr 'm^t&xl.Stich.tu 1. Frofterea 
I^mmcittmp fedes hartmre ; honejlm di<fta fa- 
ais. Lcdionis vcftigia fcrvat Ammi" 
mmus XXXI, la. Isfdemqme iiebus exagi 
utms rmtiont geminm Valens , quod 
Jjnneafes cmferermt fuferatos, quodque 
SeUfimmus fuhinde fcribens, fada ditWi 
exmgiermiMt. Qixo pi€to adaequare vir- 
tme, Hcgcfip.1,27.^^ Vhafdus juni. 
mm nmtm qtum adaequarct mentis 
kfmimtmte &c, nuHo fcafu. Supple cx 



membranii Bibiiothecae Pub. 
adaequare virtute nmn fettrmt adacqua» 
ret mentis bcnignirate, J* W. 

I Pleriqme, qmmedeliHm refrtbtndtris^ 
Thucydidcs fic lib. il* §* 3f • eV a^ h 
wrm^tm Aiyf f ITfe^vAfirt' ib vt <£ {w 
tihi ig twtii dK^mTtii* m^ «» rt or- 
httf'^us eefeiifiwXtTmJTt ^ imtm^ ft^i- 
oit ^A«^« •> Tf iiTH^^iftf^ eiete^M^ 
fdl^io!i[, j^ ^^iVoy, ff « UDip tA»* iMor» 
^e/oiy «^Wti : fif*X&* y^f '''^^ mftKiti tl If- 
mtivfi fiVs *s^ iri^tff Xt^fmtfit 1« «#1»- 
«> ^ «^ro« ije«r^ o^J /fcitif? fTfoM^- 

muruf ^JwfoufTti nhi ij^ «Ti^vrif . Hunc 
iutc^i balluftti locum Gf//iMJ recitat lib. 
IV. cap* XV. in quo quacdam diVer(a le» 
guntiir a lc^ionc hic imprcili» Mmnu» 
tius, 8c CafttU L. a. honorum Rcg. 
memores, Iq hunc fere fenium i>ei9f^ 
y?/>f«ei Orar. Amaror. p. i6l. IlfAA» dC 
i^f in f^e) erocT AiA^iV» fCtfTvcT xm^Xutrit^ 

fJUCi hxS r gTJKIFff* A^«){ fCrll Kfl^ t}z7l^« 

?JyioX li)'J*. TfroilS yip m% Mixfr, i T 
Af^f hifityitt^, t^mTlofi^ T «yiAr^*»;!» Tfi5 
jSii^rrrt «^iic iC9nn7r ic{i«r ro&( ik TcyruB. 
iircUf^U eud\^ if lAAf/siwni, «AjjJiY^ irray 
rof*i{[«9-i. Gelltus drin quod, Coilcx cjuS; 
MS.denique ^ni/i.J^. ^ Ignoro,quojure: 
nonulli intriidant fuum fieri^ue, non: 
omne quodiicct Cntico, ftacim etiam li* 
buitScriptori. Gruterus. 

1 Malevotentia (^ invidia diilm'^ 
Imo ^uis non idcm de nodro judicium 
fcrtt quod de Alcaeoti ArchilochfrXMXc^ 
r\t Imp. yulimnus in Mifop. fSfcx^Tf ^ 
«AAorf mXXm^dfetyKa^cfAttftt, ry Mi^o-ixm^ 

TfH; offnihu^f iii^ht^Tif ii< rocK «AxevvSor 
X^the/u' Qui bcnigniorcs funt, adeant 
invcOivam cjus. in Ciceronem , quae 
cujufcumquc iit auf^oris, anfam- ccr- 
te praebuit Sophiftis haec atque alia 
fiogend! importuna, SaUuflii mdole» 

fuprx 



Digitized by 



Google 



^* 



G. Gftrs^pi SaiaLUj.^ij 



} . f^ 



' fupra »». vekiti fida pm £4ftiis ducit. Sed ego adolc^ 
fecntulus initio) jQcikti plcriqtte) ^ itudiaidjd li^einpub!- 
Hca^ latus fum^d.^ obiquie.iDihi adyQrfa^ mulea fucrc 
Naipi pro pfudore^; pro abftiiiem:ia> . pro: virontf i. jauda- 
ekh ^largttia,airaitittaYigebant. QuactaaietdaniiBus^a^ 

& ingciUum rixis 8c contCQtionibus cafepre. Gacconius. Sfc & TJrpnns 
aatatn* J* ^^?^. \ Hadtenus vulgati /» fludlo quod cxftat 

. tSuprae^velutjfi^dtprofai/tsJucit.'^ quidem in plcrif^ueMSS. fci nonctlatti' 
Ih deuiana qtttipilie pronomen ea cf iaat in Cocbmehano mco aut Palatino 
omifTum, id duod convcnirc ?idetur 
brcWtati SaHti/rianae: fed ncc in manu^ 
rcriptomco additur, licct in aliisfit j ir- 



repHt cz glofla iafulti 8c inepti littera. 
toris. Sic iofra in orationc Cacfaris 
ttltra finc cafu cxprcflb pofiiit, E^mcun- 
Ba monalium mala diffolvere, uUra. nt" 
quecurae, nequi gaudio locum ejfe. Ri- 
fiusV Ita lipri rcripti omoesr, Carrio 
prooomca cxclufcr^t. Grutertis Vet. 
cd. GeUii rctinct & Marfm. Rcg. Pcmb. 
Et fic contra ea nodcr, jug» lx f . l^epos 
XV, f . lUe cum univerfa Graecia vix de» 
cem aunis unam cepit urhem ego contri ca, 
#i una urhe nojjirtt^ &c. ibi .Cqdex Trin. 
Vocem ea mmus redc omiftir,' feufum 
Ipci^iij vcrbis tnclufit Serteca Qon^. xv. 
JSx irnheciUitate yefira conjeSiuramcapijis 
iagentis animi: 0» ctsm cogitajlsst quan- 
tum putetis vos pati pop^ fapientis pati- 
entiae paullo ulteriorem termioumponitis, 
Sulpidqs in V.'M. ly. 'Et v^re nifnnHllos 
ifxfehi/umtis liividos virtuttbuS 'ihtaeqHe 
tjtisf qui in illo QiieTzaU quod ihfenon 
ridcbant", ^ cluod imitari non yalebanr. 
Paulo fupra poft incum^eret addccx MS. 
aut infijieret leHioni quan^uam etiMtn in- 
ter legendum, aut fi quid dlitid forte 
agehtit* & Dialpg. i . quae ifjifacere non 
pojfunti faSia ah iffo erubejcii^ti ^ .ma- 
lunt Ulius ncgarc virtut^s - ptam fuofi^ 
inertium conjiteri, J. WalTe'. . ' \. 

2 A Jhidio ad nrnpuidatHs furri^K 
alibi, fed a quo ihcepto jlhdio me amhi 
tio mala detinuerst: tam^n cx orat. de 
rcpub. ordiaanda, vidctur lcgendum : 
Sid ego aJoIefcentulusinitfOyficutiplefique 
fiudio^ad rempuhlicam. Nam. (icfcribit; 
fed mihijiudium adolefceotuh r^mpuhlicam 



NazaHanb, ut ncc fn P.il. fec. fexto 
nono,' Etherclcinbptum c(l, imb nc La- 
tinumquidem, quidqiiid aijj • argLJtea» 
vxr.fiudium opponit judicioux & lib. 1 1 1 • 
Hiftoria''um: Equidem fateor me adhoc 
heUum majore (iudio quam conJUio profe- 
Hum. Grut^z fhidio iircrali L 2. N. 2. 
Literarum Valla. Kc^^msftudioad, be* 
tatus fum L. a. UhiquemihiL. L. 3. 
mihi omittit B. Pub. fpro virrute e$» ae- 
quitate audaci^L.2») Guclf.12. lO.^yf. 
adR, delatus. 17. 2f. a. a Ji* literarum 
aR. d.fum. in 6. 1. Uterarum crafum. 
10. ^.•qS iOftudio adRemp. iatus.J. W. 

3 Wtquemthi^ L- J.omiccitiwjb/non 
male.fcd rc.4*qui conftantcr rurinent. Jjw: 

4 La gifio, avarttia'] Largitio re^cop' 
ppniTur a hjiihentiae, k : quc con^ .1 ngit Ci- 
ceroiv. Catiltn. 10. largitorem & prodi» 
gum, L. 1 pro virt* ^ aequirate, vox 
aequitas infcntur iJco fortc ut avaritiae 
rclpon Jcat, q ^emadmodum apud Eutra. 
pium iy.4' Ut apfareret Pop.Romanum 
pro aequitate magh quum pro avaritia di- 
micare. quo in loco pro, infinitorum 
pop. Coticx B. Pub. habct finitimoruni 
uti & Euld, Mctaphraflcs, ci K619S ^ 
Tnifmx^^f ^irfiiur, Qu^cfitur autcm 
cur SaUuflius proprietatisrctiacntirrimus; 
avaritiam ifirjutioj^pofuixt' An fortC 
qiiod avarus uullam virtutcm confcqui* 
tur? ut FaUa, vcl quoi taeteras honas 
artes fkhvertit} ut ipTc infra, an quia 
wtus pro largitate pofiicur? ut Omniho- 
nus, aut pro animi fortitudinc qua pc- 
cuniam dcfpicimus &, inviSium tnimum 
advorfumdivitiasgerimus f Nihil horum. 
Nequ^ cnim fcmpcr ncccfle cft, fingula 
fingulis ad amuffim refpondcant, ut a- 

fpernabatur 



Digitized by 



Google 



fpernabatur, ' inrolens riialaTiiffi a^rium '; %inen inter tan- 
ta vitia, imbecilla aetas ambitione cornipta tenebatur: 

pnd Gc. io Verrem Lib. i v. §. 1 1 2. fifi i Iroperatiif is inirtlo' * ^cbitti^ vitiilimmp 
Id Dkou .pnciddiB dc bdtls ^dUiribttil* qtitiD l^fr^Aitarat stlii;jo4idi^ Minii m- 
aK«vum nti^nH^t... «inro «*>ri.n k^KiM, '\fUu4UM AAeimU Md virmf§^^,f OptiiQe 

iac^ucparcus lileo^potuturnfpotalitlU 6c 



aficoum. ^uAndoqiic plura verba iiaben 
tur in pncccdcntc quam in lequcntc 
Bxn^yroj aliquando ▼ox una ia mferi- 
ore pkrtbus io fuperiorc contcrtuj-*^ 
Yicc vcria* Saepe cciam uni cx muitis 
rc^poa<k:tur. MmciauH^^ ajniil Jaii- 
sttm m Hi^ 11, 77. VrffaJi/irMm in 
0« iirJsai^ ait: Nec mili m^jorinttfa 
Figii-n-ijL, parcimoaij, Upitnvia, 6duga 
ifi ,fkMm in VtteUH rorporc, infciti;^ fuC' 



prodigo, e^fi vcrbis noa 'expreflerit* 
IhucyJUtsiih. l if.dm^i^ rl ffP #149. 

ntetf.uhifKiiQj^ labpr;it Scbo^afigi uto* 
ftcadat vpccm f6^«^Vcirci?^(fA^M»W 
«Vw^r quod54ii>vf w obfcrvatuin«CiV,,KV. 
in Verren) ^ ii 6uConfer{ihancftt(emcum 
illoUUoihujuxPi-Aetoris aji vcntum, riua i^ 



vitia. Atquac undcm oppofiiio inicr ; //*/ /ij^/, vjAoria. tf. ixl.utli^escumvh 
tmeam&sijsm &, faevitiam^ nifi fortc/ar. /*r«w ^ jurifdtBtcnem cum ftrro ^ 
ximeniMm acdpcrc velif proaverflonecru armts, advcntun? (^ comitatum cum cx- 
ddttoiis, quod fane Latinumcflc vix pu- crcitu ^ vid^ria cfinfcratis. Idc^ pro 
to, idtcm ti abrolutc & per fc ponatur, AfAir#»/i, §, ^o. Qedat forum 0;ftri«,' 
luquc 5r»«£* I, dc Ciemepiia, huic, otiuinjnilitia^ ^i/«j^W/(?. Pro Dpmp' 
vato gignendi cafura addit : Civitatis fua. i^jj ut,qtumadmodumdi/c^ume0 
miresma£isc9rr^itp^dt2i2mtQzdvcr'lfru£umincpia^fames, vaQitai, cacdct, 
fionom. Habes ctiam apudipfum Taci | inccadh,rapitfae^ciUrumimptinitas,fugMB 



tum Hiil. III* 7f. parcimoDta temporis 

& Qim tiri» vocac Sabinum ^arcum, 

aJ^it. fm^iuints civium* Sanguinis, ergo 

fstrcimma ^ici k^ud abnuo» vxxum^^r- 

cimcnia limpliGiter pro, faniHinis parci. 

ntmiM podtum apud idoocum au^orcm 

id vcTo pcincgo. Nam Arumianum 

^ttad moror, qui iib.jcv.j5w partimonia 

Qioiict^confi^tSant. Pxaeicrca, Tarittts 

A lu 1 1 1 , 5-4 parctmoniani pori ii , 't!%^ Jfi 

fvofrugaliuti, quac fjuideoi virtus Veffa- 

Jiano crat pacnc proprla i Cur et^o 

jaqoit, oiim parcononiA polhhats^^H^c 

c5, vetsu frmgaiitas^ U, codcmfcnnf A,d. 

zx u 59. amtquai ^rcimouncUuihhus. 

QuomoJo ctiam luxuriai abipfo Cicero- 

ne (^poniCnr Virrin.,^X i, 4. prp ^^/a 

^f^'' 5- 75* ^ 5c XtpuUnti^s }ti ^ locum 

TAdii accipic, ap^^ l|uem iv^ucUiiui: 

emr Zu^ ^j- Fatw varii^ba«c alibi 
2pad Tacttmm inircniri, ^^ lade^atcc 
^ifsecianstm hugaVtt^tis nomine >laudaflc 
yeffafiettMehEt fine quid fj^i babe- 



formido, dlfcondta fuipt : fic nditumio 
uherttu^groin^t^^ ipcs.otii, tranquillitas 
ammiifftm, judieia» U^istconfordiapofultp 
fenatMsauiiorita^^rnecnm fimul ndft^ 
videantter* libcratcs ad Dcm. p. jru 

»^(^ ffrfly hlfit^ Hacc ii coniidc- 
railct L\^)n\^%a£rimoniam non r^poiiiillet, 
(f;ivio, Hu^s ^ei Jgnorantia ut alib, 
Jt^ n^^ta ctiam ii^truijt >$aUuftio c^p. 
XI U. ppne, alea,hona,(^vkOV\iTT\ nep vpla 
nec vcft>gi4^«n ip ciftioribus Jibris.,C^ 

fcr XCAri l'!» LX. & 7«^. XXXI V. & Ll^ll., 

pro nietu repenti gaudium ixor^m, at 
cur noa ^ixerat, /pis, ii ^t verbumver- 
bo cx adverfo pl iuc rclpondcret -^uic- 
>quam penli h^buiiT^t.? adc^crunLJlU^ 
Quint^liuj^i:. ^^pfjippir ^od adnterju^ 
4fi coptrg^pfi^s^. ^bi.cttani cxcnip£ 
I^b^s.,,,,Coafcr;^em ./i^^f^w^in, 
a. &,-^o.t^ ad cap. f.JfV.^ 

1 Inft^lens^ malarum-artium^ S\c XTih^ 
infokns vera acciptmdi» T^it. iib.xv.*i»f 



rcriiicin miti iBc DHnimc fanguinintc Hift."ir//or«iw infolehs', & lib. i'i. H)iU 



ac 



Digitized by 



Google 



j6 ^. C Cr1^SJP;[ S AJ-]LUST1I : 

' ac mC) cum ab rcUquoruni malis moribus diflentircnii 
nibilominus honoris cupido cadcm> quac caetcros, * fa- 
mzj atquc invidia vcxabat. 

ly. Igiturubi animus'cxmultismifcriisatqucpcricu- 
lis reqi^icvit) & mihi rcliquam actatcm ^ a R.cpublica 
procul habcndam dccrcvii non fuit confilium lecordia 
atque defidia bonum ocium contercre : ncque vero agrum 
colcndo) aut vcnando, ' fcrvilibus officiis intcntum) ac- 



mfolins eontunMdf, Ciacconids* 

1 Ac me, cum ai reUquh mMlis mcri" 
bus J^mirgm'] Eft m MoS. ab reliquo- 
Tum malis moribus , quam ledlionem 
fequentia illa non ^e refpttunc : nihiU 
tmnms hcnorss cupido tsdem, qusie eeteros, 
fuma ^tque invtdis ^vexssbut, Mecum 
facit codex Bssdianus, quaravis aliterX/- 
ditms, Merfeburgenlis quidem «b reli- 
Uquis fnslis moribus, verum in fpatio 
<]uod verfus dirimic, erat, reliqsiortim* 

Rivius. Sic 8c Grmtermu Sic M. 6c 
Pemb« L« 2. & a prima manu Marldi 
G. At Guelferbyuni 17. 112. rr%i»ii 8. 
d 68 1 6. reliqssorum, !• W. 

2 Fsm» utque invi/ia^ Difiidlem 
hunc ibcum fenfere do6^i viri. Mteretus 
conjecic, fsmaeipte uvidia. Palmerius: 
fmmes stqtse invidia necabat, Ciacconius 
interpretatur, propter famam quaeren- 
•dam 8c invidiam vitandam. Gruterus 
iftas «mendationes ait non cfle ad plau- 
fum, nifi parumeiercitatorum rebuspo^ 
iiticis. Equidem non tam res poHticas,* 
^aam Latini lermonis peritiaro requiri 
^mco , nt fenfus au^^oris perveiligetur. 
-Quura alios, 'inquit, urbis 8c publica 
tra^antium morbos & pravitates facile 
vicarero, taroen quod honores petebaro, 
perinde ac mali, (nemo enim fere tunc 
«cqiie petebit neque gerebat, nifi malns 
Ct^^ofus) inftedisrumoribusdiderebar 
fc maligna judicia expcriebar. Quum 
vitium nullum tiTet 'm me, ob quod 
cnale audirem, maie audiebam. jproque 
tnalo tii£[erebar, quod rempubiicam ge. 
Tere cupiebam inter malos. Fama 
eetfte mvidhh jy ^^ hiir, pro mvidio£i 



& malfgna faroa. SicTrogus lib. vi 1 1 . 3. 
ad abolendam invidiae famam . s^ua m- 
fignis fraeter caeteros tunc temforis habk^ 
batur. Stve malis , invidiam famae. 
Eadem cnim xt'^ eft. Idemque lib. x 1 1 . 6. 
Refutabatdeindct quantum inexeriitu/uo, 
auantum afud deviBas gentes fabu^ 
tarum atque invidiae fecerit» Pror- 
fusi ut Salluftiusi quantum maiignorum 
fcrmonuro fe rumoruro. Pama 8c in« 
vidia, feo odio publicO& difcerpiturfer- 
monibushoroinum. Cogitavialiquando 
eadem, qua caeterost fama atquetnvidsm 
vexabat : edetque iic paullo pUnius. 
Elegans ei\, difjenthem a malis moribus» 
vitarem vitia, non illis corriperer.Placet 
etiam magis reliquts, quam reUqtiorum^ 
quod praeftrunt Rivius 8c Gruterus. 
Gronevius» 

l Ex muUis'] L* i. c^, abeiTet el^aiu 
tius. Digb. Ergombi. J. W. 

4 A reftib, trocul habendam decrevP} 
Sic quidem in J ugun. Ubi adole/centiatte 
habtiere g ibi feneHutem agant. Cato 
tamen, quem pluhroumiequitiirSalluft» 
egojam afrincifio in far/intonia atque in 
duritiUy atque induftria omnem adole/cett^ 
tiam meam abftinui, &, fecus aetatetn 
agerem,qtiamilU egijfent* Hic tamen le- 
genduro credo, a refub, frocul agendats^ 
decrevi, ut fugurth. Atque egocredo fore, 
qui, quia decrevi frocul a refub, aetanm 
agere-y ut etiam paulo infra* CiMcc. 
Sic 8c Urpnus, 

5 ServiUbus officiis^ Ideo a S]rmmacfao 
iib, V. epifl. 66, tam atrociterfuitreprc- 
hcnfus SalUiftiur, Sed immerito. Quam- 
wis eaim & agricultnram 8c vcoationem 

tatcm 



Digitized by 



Google 



BeI-LUM Cat IL 1N ARIUM. 



17 



hoaettifntnsi fuidc officiaapud Romaoos 
ronilet, quiJ camcn caufae e(l, cur noa 
SallaQio /erviisa dici xnereantur» cum 
torus ajhuc lic io difTci titione praellao- 
liac animi & vilirate corporis? Vcnatio- 
na aucein 6z agricultcra nonnccorporis 
Jnxilio parantur? Poffem & oflcndere 
hanc opimocem S^itluftto communcm 
cuna oon ignolnlibus Philofophis fuiflc. 
DcQk|ueiftud tempus Salluftti mihicon- 
ddcfi, quo vcnationcs non tam volup- 
tati crar.t \autioribus & patricii?, quam 
fcrTisooerLEtquiJmirumintcrtotbella, 
totiioaarum urbanonim ccrtamina? Cole- 
nu, Libri noDri cum editis excmphri 
hi^% coocordanr, folus Arond. intentam, 
Quidam tamen S: fcripti & imprcfli, 
tcftc C* ?9fma^ habcnt ftrviHbkfvt, 
Vcrum a librario quodam fcmipagaoo 
taiz e& copula, qui artcs fuas tam male 
aodire ooo rulHnuit. Afl iili in men- 
ccm Tcnire poterar, alia aliis fcrvilia ha- 
bsu fuffle : pro loco» temporc atque fcri. 
bentis perfona unam eandemque rem 
modo booeftam, modo turpem evanfle. 
Roixialcls temporibus» narrante Hali' 
egrojigeafi DibMyfto Antiq. 1 1, 8. omnia 
of&cia, prattcrca quac a SallkftioCummz 
CBin ignominia memoranturj intcr fer- 
fiiia iocum habuere. EW^^e/vf fc ng 

Kal AtEMEINEN ta^mlS^J^^w A* etl%6- 
rw^99i'Ta$fi,eu0ii7u it^ttZii.tfyx ^ hx ih 
»«5 



Sr^mv imfi^4<^ofBfix* /^o ^f&0r« nebunt, Sylvarum dotes atque /ifma Ditt^ 
Immo Medicinam, Rhctoricam, cacte- 



ni^cie aitcs animi quae libcrales nuncu- 
pantor, quarum in laude multus ubiquc 
nofier, ab urbc condita fua ufquc 
tempora fcrvi» inquilini, adfcititii fcrc 
profitcbanrnr, & a difcipulorum acrate 
Pacdagogorum nomcn traxcrunt. Pari 
ergo jure in ufHciorum fcrvilium nome- 
rjm rcnirc potuifTcnr. Hinc, prima li- 
tcrarum elementa rocantur ab ipfo An. Se- 
ruca lib. de Tranq. ^xmx ferviUtliterae, 
Sicuf fUrifque, i^naris etiam fcrviiium 
htcrarum, UBrinon flHdiorummfhrumenta 



fed coenationum omanuntA fstnt, Apud 
Ctceronem illa ctiam munia quae ad res 
bcllicas fpc6tant, intcr/fM^f/Mreccnfen* 
tur, quac ncmpe fblcnt obirc mancipia & 
negotiorum adminiflratorcs, (i cum au- 
6ioribus 8c dominis corum confcrantur. 
pro SuUa §. *)^.fed tamen muncre fcr- 
vili obtulit fe ad ferramenta froffici- 
enda : pracfuit vero numqmam, eaque res 
fer Balbum Faufti Ubertum, omni temfore» 
adminiflrataeft. Arsctiam fabrilis fquac 
tamcn in apparatu bcllicoprimas obtinct/ 
intcr extremas artes rcjicitur a CorneUe 
Sezero in Actna v£ 51. non eft tam for- 
dida Divis Cura, nesjue cxtrcmas jus efi 
demitterein artcs Siderai feduilo regnant 
fuBlimia coelo, llla nec artificum curant 
traclare laborcm- Dcniqucpro pcrfona 
quam furtinct au«5tor variat officii 
prctium & quifquc laudat artcm 
quam faclitat. Si togatum audiamus 
iunhCedant arma togae^ 8c, Tu viresfine 
mentc geris: mihi cura futuri eft. 
Tm fugnarefotesi fugnandi tcmporaOTf- 
cum Eligit Atrides» tu tantum corfore fro^ 
des Nos aninio. quantcque tatem qui 
temferat, anteit Remigis oficium, quan^ 
to dux miUte major ; Tanto ego ie 
fufero. Prodcat vcnator & adlutum : 

kXoju ii(pt' uHnoi. rtoc ingens meritum 
eft, haee ultima palroa tropaei Hagnon 
magne tibi Divum concejfa fevorc, Ergo 
fcmper cris, dum carmina, dumque ma^ 



nia terris. Jurarcs homincm Libcripa- 
trisCcrcrifqucIaudcs dccantare, quorum 
munere tellus Chaontam ftngui glandtm 
mutavit anfla, Foculaque invenns Ache* 
loia mifcuituvis, Quid, qood de ca- 
nura morbis agens , quam Tragicum 
fpirat Gratius ! Certcnon minusgraviter 
aut mioore cura profcquitur quam fa- 
mofam iJIam Aihcnicnfium pcftcm T^m* 
cydides, Vcrfum unum adducam ut ci 
mcdicina adhibeatur. uf / /? dcfbrmi /4* 
eerum diilccdinc corfusTrofequiturfcabies. 
itaCodiccs, acibiV.Cl. ^id fibi^uU 
A«ff dolcedo? num morbidus humor efi 
dulcin atnihilminusf nnm voluftatem 

tacciQ 



Digitized by 



Google 



i8 



C. C R I 5 P i S A L L U S T I I 



tatem agere: ■ fed a quo incepto (ludioqucme *ambitia 
mala detinuerat, eodcm regreflus, (latui res gcftasPop. 
Rom*^ carptimj ut quaeque memoriadigna videbanrur. 



ftabendo natamintelligit ? non credo.feribe 
itac[ue faircdinc. Qjani nollcm hiec 
ilii cXwidiiTc, quain loco dulcedme iap- 
ponerct, apud audlorem icioncum antc 
Falladtum aut CaJJiodorum Var. ib39. 
vix invcDicsi dcinde cdita lcflio non 
crat Ibllicitanda. DHlcedo cnini h-cc 
idcm valet atqueapud Serenum Sammoni' 
cum acerba libido cap. v 1 1 indc apud 
Curtium vi> 2. habes; infana dulccdo 
ferfotandi. E t , prdedarum a pud Tacitum, 
Hift. 11,7- Rein cxtraomncm dubitJndi 
aleam ponit tlinius Nat. Hift. vi 1 1, 37. 
Fauces quoqtit ad fjane Cc^bcndi dulccdi- 
nem quam maxime hiantes. &xi.§ 77. 
jipuletusu^ k^oX, p. ^06. de hac re agens 
Frimoremcufim vitiligine infignit (^om- 
nihus maculationlbus convariat, dcm j Ji 
perniciofa illa dulccdo intus cohibita^ 6<c. 
CaeL Aurelianns Siccenfis lib, v. cap. i, 
item gravedo (^ vacjudi dulccdo. At 
quarc landcm deformi dulcedine, hacc non 
capio, nec ad palatum racum faciunt, 
Scribc ergo dcformis, quidni cnim hoc 
lo:o deformis fcabies, uti aptid Ovidiuro 
dcformis fcabies, Le^or tuam vcniam! 
Nunc ad inccptum rcdco. Si Philofophum 
hanc caurtim perorantem audirc vacat cn 
tibi SenecAc Cond. Sap. i i,quam ilic con- 
tcmtim, quamquefrigidcj Cato cumferis 
manusnon ccntulit^ quas confeSiari v cn ato- 
lis agreftiique efl» Quid crgo roirumfi no- 
ftcr cum hirhx & pallio inccdcns. ut 
folcnt Philofophi. loquatun Arijioteles 
de Rcp.il^ 1 I. EiVn^' TEXNIKQTATAI 

5;0TAT AI <!»,ci al^ rm aJfi^m Xi^t^^l) ^' 
A*jw- AorAlK12TATAI^l,«V*3^w.V<9t'-<^ 
^«W Xt^'^^ ArENE2TATAI<fi«V«i- 
A</^^»«7e?o-^fr«c^«:«5. Vcnatoria & pifca- 
ror.a paflim inicr artcs fcrvilcs numcran- 
tur in Hiftoria Augufta, dcqua rc Vale 
^us ad AmmianutM xxviU,4» Cujus 
ftrinia, per mc, illacfa & illibata fmt. 
Confwr ctiam CMptoltnum ia Macrino. 



Maximum Tyrium DilTcrt. vi. p. 6$. 

1 6ed a qvo incefto ftudioque me am- 

bitio] Ita fcrc libri clcftiorcs. Nartl 

poflcriori acvo fcriptis omida c/l copula 

j g«e, ut quis Jubitarc poflct, utramtjue 

. voccm , incefto ftudioque commentum 

) cfle gioflfarii. Gruterus, Copul.» que ab- 

i cftL 2. L 5 Vcnct. 1470. l/iy^.^lGuelf. 

5i,ia.68. i6.ui & noflri agnofcunt- 6* 

2. a roanu corrcd^rice hibct. mfra, Codex 

pcranriqu. C. Fopmat» Catiltnae conju- 

rationem, In Jug, no(\cr : de iis haud 

facile comfcrtum narraverim, cactcra 

quam pauciflurois abrolvam. J» H"". 

I 1 Ambitio mala detinuerat'] PIus id. 

efl quam fl revocaverat dixiflct; Cc 

Jug, quibus a malo fublico deiineatur. 

Ciacconius. 

5 Carftim] Nonius JiriSim Icgjt, 
carftim atque ut cx fidc vctufli coJicis 
C. Pcfmae Aronjcl. alii fartim, Markii 
?i. cafti i,e. ftngillatim. Martin. carftim 
ferfcrtbere ut quaeque. Voccm carftim 
agnofcuntEnarratorcs nor^rique& alio- 
rumCodd.tjmn^ianucxaratiquaro vulga« 
ti, adco ut Nonium mcmoria, hcic ut alibi^ 
lapfum non dabitcm. Nam n:c illud 
altcruoi huiclococonvcnit. Dicit cniai 
au^c r fc non iplam rcrum feriem £c- 
qi:codo hifloriaro fcripturum brcvitcr» 
fcd fubfu'tira, & habitohinc mdcmare- 
riac dcicfVu, plcnc pcrfccuturum quod 
illi maxume dignum mcmoriavifum fic- 
rit. Pracicrca Sulficius Severus impor- 
tuna Salltifiii imitationc hoc vcrbo ini- 
propric utitur pro, breviter, Namtam- 
etfi GloflTae rcddant Carftim i{ i^ZfLn^ 
^wSitii, lege ^iemxSu & cr tTntfAvlt 
tamcn hoc fcnfu apud idoncum auifto- 
rem aate Trajanitcmpora haudinvcr.ies. 
Sic CFji^ iflc : Res a mundi excrdio 6cc» 
brevitcr conflrin^c ^ftfique ted noftrar» 
memoriam carptmi diccre aggrejjusfum^ 
At illc hifloriam fuaro fcripntnon cat^ 

per- 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. 



^p 



perfcribcre: eo magiS) quod mihi a fpC) mecu» partibus 
Reipubl. animus liber erat. Igitur ae Catilinae conju- 
racione, ' quam veriilime pocero> paucis abfolvam. Nam 
* id facinus in primis ego memorabile exiftimo, fccle- 
ris atque periculi novitatc. ^ De cujus hominis moribus 
pauca prtus explananda funt) quam ^ initium narrandi 
faciam. 
V. ' Lucius Catilina nobili genere natus, fuit magna 



f/m Ccd f^ricHm» pcrpctuo tcnorc & «•• 
^M^.stmJ^* at rcs ipla docet 2c ipfcmct 
iBfri rciiarar. Scd & Ammianus xi7, 
4. fmftr ifMcrum fnorthu% Hcet &c. jr/i- 
qafftift mtmerem retulijfey tamen nunc 
^a^qae pssica de iifiem exfediam carptim. 
ixr, 4. \i(dtvc% fcrcvcrbis. &, lib.xvi. 
7. u, oJr, Itaque carptim ejus frae- 
atuMt fMse funt eomferta memorabo* 
Lit». XX 111, 6. Nune hcorum fttum 
quavtnmratiofimt, carptim brcvitcrque 
ahfdvxm. Hoc cft, & carttim UflriBim , 
gaomodo locatus ctiam Punius in Paneg. 
cip.xxv. Dcoiqac ipfa fcrc Salluflii vcr- 
ba fgpe ih lib. xx/ 1 1. cap. t . Carptim, 
ut quatque memoria Jigna funt» expla* 
uah, Vopiici'sp. 458. Ca^-ptim vagan- 
tes occidit^ Aldhclmus dc laud. Virgin. 
cap-xi. ,^uihus haee fauctila^ quae ad 
memoriam venerant, carptim (y» corfim 
con^f^mus. Quid autcm prr xt^xXeum- 
Jfer?^. tx» »fp*Afle/ft»t ■J^at/flrTT^ intclligat 
r^jbius^ t% ipfo optimc difcas, lib. x.p. 
17. J W, 

I ,^uam vtriffime fotero\ Fablui Vi- 
^(rinus in i. lib. Cicer. dc Invenr.Rhc- 
tor. Icgir, quam hrevijpme. Qmo vc- 
Ti(^^ pag. 130. cd. Pithoci.] Scd 
htiaclocuin & curo qui pag. fcq. u, 
lcgirur, fttfra refetere. ac faucis inftituta 
mai^um, fic cft acmulatusT/ic/ViiiHift. 
s^ Ea de caede quam verijjime exfediam^ 
fi fauca fufra fetivero. Vi dcndu ra ergo 
antm, fotero^ abundct. Ciacconius lic 
& VrfinHs, 

7 Id ftcinus tn frimis egfi^ Fortius, 
»« icarcntia, ioquutus fuiflct, omiflb 



pronomine i>^0, &verbo<;c(^«x»^. Gru- 
tcrus. 

3 De eujus morihus'] Legendum, de 
cujus hominis morihus, Rivius. 

4 Initium narrandi faciam.] Vcrifi- 
milc cfl Sallujlium fcripfiflTc/^wi^, ut Ja- 
gunh. Sed frius quam hujufmodi reiini- 
tium exfedio^ fauck fufra refetam. & 
Cicero in fomnio Scipionis, Qrates tihi 
Ago fufnme fol, quod friufquam ex hac 
vita migro» Virg. Ante fudor quam te 
violo, aut tuajura refolvo. Apul. Apo- 
log. II. friusquamferoro. Cicer. Philip. 
r. antequam de refuh. dicere incifio, Ci- 
acconius. Sic & Urfinus. 

5 Catilina nohili^ Ex Sergiorum hmi' 
lia ConfcrVirg. v.domus aqtto ScrghSc» 
Servium ad locum. Putfch, Cactcrum 
iliod nattts quod tantopcre Grutcro dif- 
plicct omittunr, L. i . j.ejufquc loco rc- 
ponit onus Codcx Rcg. Nonius autcra 
qui natus agnofcir, uti 8c Badianus no- 
t.im diflinfbonis apponit vocifuit» Val- 
!a inTcrpun£^ioncm vulgatam fcrvat 
reftius. Noficr cnim ab hoc vcrbo 
fcntcntiam aufpicaiur, fucrit mihi fro^ 
ttum cguijfg aliqnando tuae amicitiae. 
Jug. 1 1 o. quomodo & Di^s v, a. Aft al- 
rcramformam rctinctv, Fr. xi. Magna 
gloria Trih, militum in Hiffania (^c» 
magno ufu B. Marficc, faratu militum 
(^ armorum fuit. Habes ctiam fuit 
ubi minimc fl.igitat fcnfus. Jug, xxvl. 
Ibi Lihri omncs natus fuit. Atquc 
hoc pa6^o facpe locuti vctercs. Plautus 
in primis, MoftcU. v, 2. ao. Nunquid a* 
liudftcit^ nijt quod faciunt rummit nati 

C 2 vi 



Digitized by 



Google 



20 

vi & animi & corporis, fed 
Huic ab adolefcentia bella 

geaeribus. CiftelLvi, 17« USi iftas vi^ 

dtss fummo gencre natas, fummates 

matronas, Potfnul. v, 4. 68. ingennas^ 

li^ras. fummoque gcnere n.itas, & 

Capteivn 1 i*i. 17. 8c hunc in modum tcr 

locutusCirero inL.de Lcgibus,pro Rofcio. 

pro Caecmna. Varro dcire Rull. 1 1 1, i. 

hierula emfulari familiaortus. VeUeius 

11,2. natus equeflri loco» hirtus atque 

korrtdus* Nepos caftifljmus fcriptorlib. 

X. Dion Hiffarini filius, nobili genere 

natus. Sic etiam LaHantius Inllit. 1 1 1 , 

18. Porcius Latro in Declam. bisnfus cd 

natus, genitus* Capitolinus in Macrino, 

ubi SaUuftii verba dc Pompeio cxfcribit 

Fr.vi. I, humili natus loco. & animi 

atqueoris inverecundL NoHer Catil.xxiv, 

fed in eaconjuratione fuit ^Curius, na- 

tus haud obfcuro loco. Ammtanus 

xxiXi I. dc Theodoro; Namque anti- 

quitus daro genere in GaUtis natu$. He- 

gefifpMs v>22. Ananias facerdos chro gc 

ncre ortus. & cap.yx. Antiochusnon ig- 

nobili gcncrc ortus. Martyrologium R^- 

manum Febr. %• ex eodcm AmbroOo: 

quae nobili gcnerc nara. &, M^rtyrol. 

H' RhaSani, mcnfc Januar. de Aldcgun- 

da. Temforihus Bagoberti cx nobili ge 

ncrc progeoita. E contra, Cellius haud 

indiligenslci^or, utroqucmodoloquitur, 

XV II, 9. Hiftiaeus nomine fuit loconitus 

in terra Afta non ignobili. At lib. xiv. 

Eum dicentem fnijlegcncre (^ loco humi 

li. Zutropius lib. iv, I. gcncrc claro 

fed non admodum vetere* & /ic Codcx 

B. Pub. quem cum optima, Oxonicnfi 

neropc, editione contulimus.vcrum aliud 

quid innuitMctaphraftcs, c^>«'rtf<rii;^r 

wwV A«/A«Tfe/. Sic alibi ; ViteWusfttmiba 

honorata magis quam nobili. Mcta- 

phraflcs dc fuo addit y€^nj^(^. IJero 

I y, 2. Foftea tres pmul Augnfli fuerttnt 

P. J?. G. duo fuferiores oblcuriOiroo gc- 

ncre, G.nobiiis. Rcdlc illi omncs <^ 

fiono exemplo: Cicero pro Murcna§. 1 6 

Fater fuit cqueftri loco. Tacitus 

Ao. iVi 61. Agriffa cl^ris^ majoribus 



C CrXS^PI SALI^USTlt 



■ ingcnio malo, pravoquc. 
inteftina, caedes, rapinac^ 

qnam vetuflis, SeJ quod me maxime^ 
movet Aurelius Viilor Salluftianacdidti- 
onis acmulus, vocem»A/i«//«i/in fuocx- 
cmplari non inrcnifTe vidcrur. Ita illc 
cap. LXXlx. de V. III. Mithrtdates rex. 
Ponti oriundus a Per/is, mngni vi ^ ani- 
mi & corporis Nihil autcm tcmere 
movendum ob graviifimasquas fupraad* 
duxiraus au<ftorita'cs. Caetcrum (i quis 
delcverit^f »//<// Fr.lv, 4. ubi nonnihil 
turbat, me adfcntientcm habcbir. Cum 
fiUus Nyfae^ quam Reginam afpeUave' 
rant j^genitus] haud dubie ejp:» Deni- 
que vis animi cjuid (it docebunt Thucy- 
<//</f j 1 . §. 1 3 8. & Wepos in vita Themi» 
ftoclis. Idcm fcrc de Simonc q :o'.lam 
Jofefhus B Judaic. lii, 19. ^/«cAkk* 
ireifigf.T'^ (t ^vx,Ki ^l^^fi*^. J. W. 

I Ingenio maloj Ccnfer Ciceronem i . 
Catilin. Iiia////de Vinnio: MoxGalbae 
amicitii in abruftum traciuss audxy, 
caUidus, f'omtus. ($• frout ammum in- 
tendijfet, fravus aut induflrius eadem zi, 
Vidc cundcm de Lucio Marciano, & Se- 
jano. Quam grata iili erant bella inte- 
ftina, cacdcs, difcordia, mcmorabilc do- 
cumcntum cxtat&flfr^^dcTranquil.i 1 r, 
18. De difcriraine, \ui€v malum» fra- 
x/nwifwf.vidcHntalii jfufficiat in praelen- 
ti protafTe utrumque aS Au^orc profc- 
dlum c{Ie.Etc)ijs rei fidcm faciuntCodd, 
univcrli. Quibusaccedit Sulpicius Hiil. 
Sacr. III, 45". Arelatenfium Eftfco» 
pus s vir fane pffimus , & ingeno 
malo pravoqnc. SeJ& anteSuIpicium^ 
Flinitis Epift. ix, 5. malus pravufquc. ic 
ipud Ciceronem de FiiL conjun(5^a funr, 
male ytvic^nequiterturpiter, ibi ciiam vo* 
ci male opponitur bene j & ftave rirecli* 
potes hoc Inro per fravum intelegcrc 
animum in malum obflinjtum & prae- 
fra^Tium. quo fcnfu utitor5wrii i.dc 
Ira. Cn. Fifovirfuit memoria noflrainte» 
ger: fed fr^vus, & cui fUcebat frA 
conflantia rigor^ Eutropius alterumtin- 
tum rctinct v 1, 1 2. /i? J int^enii pravirTimiV 
Mct.phraflcs, ^«wA«7Ti«r(y5Hi» Wa4^^* 

diicQrdia 



Digitized by 



Google 



BeLtLUmCatILINARIUM. 21 

difcordia civilis, grata faere : ibique ' juventutem fuam 
cxercuit- Corpus * patiens inediac, vigiliae> algoris> ' fu- 
pra quam cuique crcdibile cft. Animus audax, fubdolus> 
vanus, * cujus rei libet fimulator acVdifllmulator, alicni 
appctcns, fui profufus, ardens in cupiditatibus : ^ fatis 



alrcram A^uleins. p. 274. Vldcyulium 
5r«i!r/. ad Arifiot. Hift. Animal, i, yy 
J W. 

1 Jtsventu:em fujim'] To fuam non 
^Y^ci aialiis praco cxjuhs inquit C 
ff/wjj crf necin L 2. cactcri & Nonius 
4ij, rcdius agnofcunt- Ncc alitcr lo- 
quiimat SjtUufiius, J. WaflTe. 

2 Patiev! i7:edijif\ Dc Catilina hoc 
iticrn rcfm C/frr. Catil, i . §. p. Phrafi 
urrrur ahqaotics Tacirus. Ctacconius* 
HiV vcrborum o^du cft in ronnufcriptis, 
flw irrprciris vctuAioribus. Bavius. 

5 Ss.fr* ^jr.^wj c/tiquam credr6ile cft] 
Src j->gunh./«pr;» (^Ham egofum.fetere, 
Cu cooius. V. Cic. in Canhn. & Ca- 
p lol num io CXo^io C. l^^Merodian, 111, 
1 9. dc Sc^eto, fC^cTv^ J^jKAsr*'?©^!*;^ iiat- 
5fc^f^. inrcrprcs, SaHuftii vcrcis rcd- 
du mjnjs proprie, & (ic phrafi utitur 
Cip'ol;i:i %• 1 7. &5r»T7»w7K{ indulgens 
fM[y:ci:m6us mcmorfupra quam cuiquam 
crcdibilc eft. V. Thcmi>. Orat. x iv 346. 
ytSifri, 14. j^, l^: Diaio eft, abcfTc 
potcrar. At illud cMit^uc cxftabat in Pall, 
qti.t;:oT antiquionbi-s, itcm in MSS. 
^uos rxccflcr-t Bangarfius. Antcacrat, 
Anc \3\i cuphooia, fu^ra c^uam cm(\uarrt. 
Grutcriis. M^jufra cuiquam. J. W. 

4 Cm'usreiliBetfimulai6r] Nonius in 
ffmulMre Cu^us rei hdet fimulator^ habct. 
Quofpodocriamicnptuma Sklluft. cftin 
critioocde Rcp. ordfnanda, c^ cufusrei 
hhtt ferrculum facere, Ciacc. Sic & 
Urfimjs. Cujus li6et Scrv; ad Aen, i . 
493. Pirr.cj. onoittir cu]usUbet-. Is or- 
do vcrboTim in F^/* Nazariano, terti- 
ofquc /blum (javob^tcujus li6etfttnrtlat(>r. 
Ormerujs^ 



j- J>ifpmulatw] Capitolinus de Fipn?. 
I, £rii/f9i;79 morumfimplicium, <^^m 
adu-ntbrarc nihd poffet, Zozimus dc 
Magnentio ii , i ;4.Ti» cSeimf uotJ pvo4 

T «corocf r^'w»» ifiijif? ttftu ^ j^W^ >•• 

/M»<^oA^®-. Et, fimularcfc ncicire, eftf 

apud IfaeumOm iii, p.^oJ^ diflftmu- 

lare fc fcire. Kai ol3V JS jjA «e?fl-«r»iSf»J 

tALiitU ifoj^T^f UTt ylittncHfiCtirt C8&or- 

•y<» a(f7rr$. Supra, pro alicni, Arond; 

aliena affetens. B. Pirb. alieni enim af* 

fetens. Et Martin. y«/j frofufus malc, 

la vuigatis ftant Codiccs, Tacitus\A\ii* i,. 

I49. Trifcianus pag. 1123, Stdonius Afot^ 

linaris» pro fubdolus, varius, Arond.. 

flru6b4s» dolo vanus» J. W^ 

I 6 Satis loquentiae, fafientiae farum^' 

' Quamvis in quibufdam , ut in omnlbuy 

j manufcriptis, elotjrtentiue fit, ncc aut fc* 

jcus lcgerit intcrpresi aut a Prifciane, p. 

. io2Q. Ci quid vctuQiflimis cxemplaribus- 

'crcdcndum, alitcr citctur, tamen vulgai- 

I tam hodic leftioncm icquor. uiul. Cei" 

Ims lib. t. teftatur, Valerium Probum, 

|id quod ipfe ex familiari cjusdo6lo viro* 

compercrit, fic a SaUuftio rzW^v^Tndf^ 

ma(rc/4f// loquemiae, fafientiae farum»^ 

quod loquentia novatori vcrborum ^i/-- 

luftto maximo congrucret : eloquemia' 

cum inhpienria minimeconveniret. Scd' 

& Tlinius in Epiftolfs huc rei)>exi(Ic vi- 

dcri potcft, Itaque Jultus Candtdns. \n^ 

quit, non invenuftefolet dicere, aliudejfe^ 

cJoquenriam , /i/rW loquentiam: rjap^- 

cloqucntia vix uni aut aiteri; imo fi M* 

jintonio credimus , nemini: haec vero^ 

quam C4»;//i/iii loqucntiam apfellat;mul» 

tisf atque etiam imfudentiffimo cuique^ 

maxime contingit, Rivius. SicgcCiac- 

conius. Omncs C. Pofmae, cxccptO' 

Lovanienfi ^cm cx Bib*- Sti Marti-^ 

loquentiaeiL 



Digitized by 



Google 



Hl C. C R I S P I S A L L U S t 1 I 

loquentiae, fapientiae parum. Vaftus animusi immo- 
dcrata, incrcdibilia,' nimis alta femper cupicbat, Hunc 
poft * dominationem L. Sullae, ' libido mnxmia invafe- 
jaf^Reip capiundac^ nequeid quibusmodis adfcqucre- 

tans 8c ffsi phnHs. TacitusAn.xv. 41 
Nfro tamen «/er/irincredibiliuracupitor.* 
cffoilere froxima Avcrno jnga connixus 
ejh Timen, ut vcrum dicnm. illud »/- 
mii alta facrt ut vis fentcntiac languci^ 
car, iitque minas dixifTc viucatar in finc 
quam in principio. Nam vox immode^ 
ratum ibnfu Lucretiano vi\Qzimmenfum» 
qijod illud alrerum in /e incluxlit , ic 
proptcrca admoduni frigidc excipitur a 
nimts alia, Piutarchus in Cicerone tan- 
tum vocat Catilinam u»ofia 'nXfim^ni» ^ 
fAi^Xo^ttffAotel » fj^ ^iXiXmp 7> J^^, 
auJirque Iblummodo apud ^ffiaitum» 
i^^TB^r.KT^ tiri^, AuAof dcQiquc flib 
no:Tiinc ui. Poiitonis, qui ctiam in illius 
moribus depingcndis multuf cf^, haec 
vcrbi non agnofcit. Lcgercm ergo, in* 
tredibilia nimis eufttiat, J. W. 

2 Dominatiomm L. Su/lael Hfc fuit 
L. Sylh, qui poftca Sylla Fchx cft ap- 
pcllatus, & demum pcJiculari morbo 
confumprus. ValL 

^ Jjiido ma.vimatnvaterat reifu&, ca^ 
fiundae^ Cafejfre Rempnbi, frcquentif- 
rivnum cft ?pud SailttJItkm» non, cafere, 
quarc hic potius lcgcrcm Reifub, occn^ 
pandae : fcquitur cnim, netiue id quibus 
nwdis ajjequeretur, dumfibi regnum ps- 
raret, qutdquam penfi hahebat. Sic in 
orat. Dcrcpublicaordinanda; Feridem 
temfsts maiedtciis iniqucrum occufands» 
Rufub. in fpem addu^i homines , quibus 
omnia probro ac iuxuria poliuta erant, 
Et Jugurth. At qiii funt hi, quirem^ubl* 
occupaveref homines fceleratiffmi. Ft 
dc codetn Catil. opprimendne reipubU 
conftlium cepit. Ciacconius. Sic & 
Urfiuuf. Rcform.;rur a nonnullrs 
vox podrema cgo mallcm ohclo 
confixam. Cruterus* Ira Co<ld. atcx 
conjc^ura Faimerius rapiundac. quia 
capirur lcgibus Sc honcflc. Et fic fanc 
Suetonius in Julio xxx. fenfittnis fuis & 

rerur. 



ni habuit eloquentiae. At Ciccro e- 
loquentia in bonam partemufus nd l lo 
qtientiain malam, ^nicSalluJlium^^ovkxs 
in Gallinaria ho : vcrbo ufus c(l. O PeJ!i- 
fera^ Ponttcat fera trux tnlutimloqusntia. 
C. Popina. Sciutus fnm conicnrum 
Grammaticorum, n3mMSS..uno orc re- 
dudum volcb::nt eloquentiae quod 2c 
cditioni fuac rcJoaavitC<irri<?«. Cru- 
terus. Sidonitts \\b. ix. Ep. 9. fatis 
-cloqucntiae parum lapientiac. Marcelli 
nus Comcs in Chronic. Indi<5l. xi. Ne- 
ftorius Antiochiae natust vir fatis quidem 
cloqucnriae , iapicntiae vero parum ha^ 
bens. Ncpos in Clmone, habebat enim (a. 
tis cloaucQtiae. nec aliterFerrii/ Arvemus 
-vcnerabilis v. 3 5 . aut MSS. Savaronis in 
loaim & omncs Sidnniani • fed potius 
audicodi (uQt Grammatici. J^.^ 

1 Nimis altd^ Scripiidem potius csi- 
pere, fcd (k minus placetillud nimis aite, 
Grutcrus. Su is apte tamen illc, quif> 
quis ed » nimisalte^ ad auc^orem ac* 
cjpQamoJa.vit qui ytig, lxxxiv. aim''s 
molliter, CatiL x\.\\\v^\sluxuriofe^ ni- 
mifqnc liberaliter, vl, 36. nimis bona 
voluntate in vicios» Vcrum dc his vo- 
cibus ampliandum puto» qnia Tacitusxx. 
ncfcio quomodo adrirucrc vi Jctur : altior 
inde Vefpafiam Cupido adsundi facram 
fedem^ Curtius eriam qui clarc huc rc- 
fpexitlibpX, <;. v\s incredibilis :in'm\'u L%- 
boris patientia propemodum nimia. Li' 
^ius II, 49. fequebatur Fabtos turba 
propria^ alia cognatorum fodaliumque i 
nihil mc Jium, necfpemt nec curam^ fed 
immenCi omnia voiventisim animo* Sc- 
necaRpill. ^. magni animi eJL magna 
contemnere, ac- racdiocria maile quam 
nimia. Idem dslrai, 14. omnes quos 
vecors animus fupra cogitationes extcUit 
humanas, altum quiddam ^ fublime 
fpirare fe credunt» Suctonius Julio xx vi 
^juod ut (sdeftus eft ^ altioraj/im mcdi- 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinaicium. 



^3 



rctur, dum fibi ' regnuni pararet, quidquam penfi habe- 
bac. Agirabatur magis magifque in dies animus fcrox 
inopia rei familiaris, & * confcicntia fcelerum : quac 
mraque his artlbus auxerat, quasfupra^memoravi: in- 
cirabant praetcrea corrupti civitatis mores, quos peflTu- 
maac diverla inter Ic mala, ♦ luxuriaatqueavaritiavcx- 



tmic9rmm virihus, tt/um 0cea/iO»eTipicn' 
d-ic do n^aitionts, qaa n Mttatt frtmm 
cyncu^pr ScJ fitti 5* ra^ere qoam 
fomni^ i.!e e/l planc vis contili cxpers, 
:?r^ e ickn h lic loco minus convemr. 
N^ra ci':id aJiud cfl, li6iJfi invaferat R. 
rapiunJae, quam, UBiJo invaferat inva- 
dmii Rtmf: cmphafi prorfusimporruna. 
Rapcre cft vr rapere, hoc dk invadere, 
Pn^ctcz ert quidcm ^ fua vi$ tJ cafere 
in his:.pud Lucanum 8c jifuleium: inde 
fuenJi in ferrum mins frona viris ani 
mae^ve capaccs Mortis. Et, Tu per ae 
• taicm f^ ftA:kritudinem capax ejus es* 
Sed quoaiafr ram mertiis CjUam ambfti> 
onc maU capi folet Rcip. idco addit Au* 
dor, CatiUnam nihil pcnii habainc 
ctTouu>io adfcqucrctor, dummcdopa^ 
rircfj <]jol codcm rcdir. Hoc fcniu, 
Biii hllor, ocrufare apud Tacitum invc* 
ninr, iKct a^Iias fcrc vim cxtcmam dc- 
notct. AnnsLvi, cap. u. Nefoeminae 
fBsdem eyfortes fericuli» quae ocrupan- 
d2ff Rjip argui non fcterant^ ob Lchri» 
mas tnc^f^hantur, 
facpc.pro iimplici 



pub. OrJin. neque receftam, /e^/captam» 

M te Rcmp. y. IV. 

I Regmtm fararetj Varro dc vita P. 

Rom TantM forro tnvafit cufiditMS fie^ 

rifcjue» ut vel coelmm ruere, modo magh 
ftraium adifkfcantur , exoftent, J. W. 
1 Conjdentiafceierumj Id c -, mc 

moria 6c fimplcx icicncia rci» lcu noti- 
tia, quac nobis cum ahis comniunts c(l* 

laret» lih. i. Hiftor.cap. 2f. Jn confcien^ 
tia facinoris pauci adfciti fuffenfos csete^ 
rorum animos, diverfis artiius ftimulant* 
Cic. in Or.r. in Catil. cap. i. confhi^ 
^am jam omnium korum confcientia te^ 
neri conuratienem non videsf Idcm \ib, 
vi.epii^. io« ad ¥trck\\,eiUMteHpie tevehe^ 
menter confolarHur confcietttim fm&orum 
f^ confitiorum tuorum. Sic Jtefiinus dc 
Candiute lib. r. tapv ^, htc mxoremm 
quam frofter formme fulchritudlnem de* 
ferthxt, fraedtcare omnihus foiehmt% non 
contentus voluftatum fumrum tmcitm con* 
fcientimy nifi etiam mmtrimottu retuenda 
fftSiicaret. Et hb. 



vlM. cap. 2. Phaed. 

Compolito , ut j in prol. lib. i ii. huc alludit M. Feiix, 

Cicerodc Am. §. 38. [ pag. 88. hmc foederantut hofiim, hmecon*^ 



Graechus Trjrnum occuparc conatus f^. |fcicmia fcdcris ad fiitmisMn mutttuttp., 
Vcl\aus f f, 4. Hic , eum interrogatste fignerantur, J. \Y, 
TrT^aao fuid de T. Grmcchi caedefenti'\ 3 Memormvi'^ SicDiftys. n, 5», quos- 
re: t reff^nd*t : ftsr occupandic Reip. \fufra memorMvimus.ilegelSp. 1, i )• & 1 1 1» 
Mnimmm hmhuiff^t, jure caefunu Scncca 1 1 ^.Sailuftius cap xxvl l : 0( fug, 44, c. F«. 
dc Bcncf V, 16. farum efl i/^ CCatilinac) ' (hr. p. x. Suifk. Severitt H: Sac. u 13, 
cipcrc p^triam mfi verterit, AdHivid,\%i. & l, 46. ii,5,8,mi, i^, 19, 22», 
im ttt nihii metfue magnam afU w/ '|2t^, 26, ?9»4l»^«Thirtyd. i. nS^Mrm^. 



aimtrattcaiem occvipct* qummhomoforti 
termfer. Ci.cro coojufigit Tufcu!. v, 
43. Orcopivi fe, mquit, fortuna attfue 
cc:>U jipfioMus p. J l O» tif Tfj^t mt^^' 
A*M ii T97^ffl/^. Vrilfrius (^laccus 11, 
fii. Occopar Alcides arram, totmufue 
tUretrtte Su6e freemi^ Nofter dc Rc- 



rt^ <is^e9fnsSfia. jitnmianus Vtb^xxyitu. 
I. & XVI, g. H^efiffus II, if^ 
Aefchtn. in Ctcf. p. 178. J, j^r,^ 

4. Luxuria mtqnt avarhia'] Hacc cft* 
poTmira Codd. MSS. VincemiiMumcem 
ifih Lt.mv0rkia ntqrn liextenn* }^ W^ 

xabant 



Digitized by 



Google 



34 CCrispiSallustii 

-abant. ' Res ipfa hortari videtur, quoniamdenioribus 
-civitatis tempus admonuit; fupra repetere> acpaucisin- 
ftituta majorum , domi militiaequc> * quomodo Rem- 
pub. habucrintj quantamque reliquerint: uc paulatim 
^ immutata, * ex pulcerruma & optima pefluma ac fla- 
gitiofifluma fad-a fit> diflTercre. 

VI. Urbem Romam, ^ ficuti ego accepi , condidere 



1 Res ipfa hortari videtHr'^ Tacitus 
Hift, 4. Res pofcerevfdetur, qnia tterum 
4m mtntionem incidimus viri faepius me- 
-morandi, ut vttam ftudiumque ejus pattcii 
Tefetam: ubi & illum alium Ibcura dc 
Sylla in Jugurtha cft ctiam acmulatus, 
Std quomam n$s tanti viri , (^c, 
Ciaccoaius. 

2 ^uomodo rempub» habuerint'^ Sic 
quidcm Tacitus maximus Sallufiii ac- 
xnulator, AonaLvi. Congruens credido- 
rim, recenfere ceteras reipub, parte$\ qui. 
hus modis ad eam diem habitaofint. Ne* 
icio tamcn an iile rcripfcrit, auxerint 
remp, infracnim» Regsum imperiumquod 
imtio confervandae libertatis (^augendae 
•retp* fuerat, Et, Ubi labore atque jufti^ 
tia rtfpub, crevtt. Ciacconiuf. Sic & 
Uriinus. 

3 Immutatm'^ Markii Codcx y. bo- 
nae notie imminuta, at in fpatio inter- 
liocari & rcccntiore roana veiimmutata, 
quae ianc lcdio fcrri potcft (i dc mori. 
bus civitatis accipiatur co ncmpc fcnfu 
quo imminuert pudicitiamn^ud Plautum 
in Cidell.Sc Aufonium in Eidyll. i 3. vo- 
ccs conjunxit Cicero pro lcge Agrar. 
Uic quod populi propriumfemper fuit^ ne- 1 
pto xmminuit nemo immutavit. immi 
nuereapud Tacitum An. xxiv. 57. pro 
tvtrttrt aliquem, & alibi pro, in ordt 
ntm cogert, &. imminutiones , juditc* 
SahiafiotZpudLampridium in Commodo 
cap. XIV. vaict immunitateu Locus /ic 
habct. Vtndidit ttiamfupplicierum diver- 

fitates (^fepuituras <J» immunitatcs[^Pdl. 
& Codiccs Cafaubon. imminutionesjma 
hrttm, c^ sUios pro aliis occidit» Ibi ut 
MSS. fcripturara defcndat Saimafius,nC' 
ccik habct voccm malorum iaduccre quafi 



a mala manu. Ipfc potius Icgcrcm /m- 
punitatts* Sucron. in Galba cap. xv. 
i^ihil non per iibertos pretto tidtpifci, aut 
donari gratia pajfus eft , vecIigaiJa, im^ 
munitates, pacnas innocentium impunita* 
tcs mxiorum. Nam ^ui impuniiarcs 
noxiorum prciio adipifci patitur, idcm 5c 
illas vcndit. Vcndcrc fcpulturam inter^ 
feclorum habcs apud Juftinum ix,^. fcd 
hxc obitcr. QuckI ad XozMiVi SaUuftti^xxx^ 
nct, nihil mutandum ccnfco, nam & ip(c 
Saiiuftius infra, CiY/r/iiimmutata, impt'^ 
rium tx juftijpmo ^ optimo , crudeit in^ . 
toierandumque fa£lum qui locus huic 
planc gcminiis cfl-. J Waffe, 

4 Ejc puicerrima ir optima, pejfima ae 

fiagitiofffima faBa fst'^ xJ optima cum il- 

la copula (^, non cfl in ullo roanufcrx. 

pto, quodquidcm ipfc ^\d^i\m, ncc ht^ 

roaddinum ci volumcn habet. Rivius. 

Addc cx fcriptisj ex puicerrima atque 

optimm, peJpmaacfiagitiofiJfimafaSIafit, ut 

puicerrimafiagitiojijfimaet optima p (Jfima 9 

rcfpondcar. Paulo poftiifdcm fcrc vcr- 

bis : Imperium ex jtiftijpmo atque optitno» 

crudele intoierandumquefaHum, Putlch* 

Ejcci illa ci» optima quod in nullis rcpe- 

rircntur Pall.Icriptis prctii meIioris,idcm* 

quc tcrtarcnturaiii dc fuis. Grut. Noftri 

v-tiam Pcmbr.Rcgius Bib.Pub. Norviccn- 

fis omittunt : fic pleriquc Guelf. (^ opti* 

ma Margini adfcripta funt, in 17. 21. 2. 

86. Vcnct. 14.78. & y. A. pejfima ^ fia- 

gitiofa» Vcrum Auguftinus Civ. dc 1 1, 

21. c^ 0^/imi>agnofccrc videtur. 6c toti- 

dcm vcrbis citat II, 18. J. ff^, 

f Sicuti ego"] Tacitus qui locuro ae- 
mulatus eft initio Annalium trcs hafce 
voces omittit. Sed retiaent Codd.uni- 

atque 



Digitized by 



Google 



BeLLTJM CATH:.lKAklUM. Jf 

atque fcabacfcimtMjTrojani, qui, Aenea duce, profugi, 
' fedibus incertis vagabamurj •cumque his Abofiginesi 

f^^itemHntims pag. 249.^8^1-01«/ ad ^ % Cttmpie bh ^B^rigintil Aborigi- 
jf^^^^^^^^^^H^^^^^^^^pi^^^nct^^^^^^t pnfci.illi Latiiu, quoninif 
"" - - . . . ^^^^ alicjucH recenfentur a Livio & Hs* 



D- m, 7. qui &» 1« ivim qucmadmo- 
dnm L1.3. i^mix Hi/pMlenfis & Co- 
dcz aotiqQus C. Pcfmme, B. Pub. «/^m# 
mkmenimtmm, pro, cmmqtie his Ilido- 
ras rjMfi lii. B. Pub*omirtic^f5, 8c Pemb. 
tiiitttm agQorcit a fecunda manu* pro 
hmhttereidcm ifiierus Orig. «v, 1. ^*- 
kiiMvere pdlime, ' Etribus cjus au^oris 
MSS> quos cum editis contulimus, fo- 
losB. Pob. in hacrc ireram le^ionem fer- 
Fivii, Quomodo & lcgi0e Ifiderum piito, 
opu SerwBj, quem in hoc loco tran- 
Kripfit» adi^eneid. vii. (iccititt. Hacc 
roretiafD reAituendi5(9//ii0efbcap. xviii. 
Hpt Umge Oeomms /efmrani qtias' qmi ha- 
bffcor vrvMme cvis avium marinMrmm» 
Codcx Petrcn(]S ha^ent, quod miror in 
fuis non inreniffe immcnium SMlmMfittm 
At optimi librarti qu^ndoque dormitanr, 
excmpto erit nofter, rtaro pag. 87. ubl e- 
diti, qmms jifdtme babcnt ArAbesi M \tt 
ttirpiter, hMiitmnt. Sutfieio itcm S^ve- 
f9 rocem h:nc redonemus. tta iHef 
DiMiog.lh ti.feeum pctius veUet hibi- 
Wt (coojogem) lcge /Mere, ex fid& op- 
timi Codicis AuUeTrin.itaenimloqni- 
tor m Hii. Sacr.I, ^.^MeU l, ^.Blem- 
wejes fime teBts fMJfim mc feiibus vagi^ 
habeoc f^tims terrMs qumm habitant' Et 
fine Oeooes aeque ferae ae incertt l^ris* 
quibos prekidc bene<;onvcmat<n^iS^ve. 
Virgilius Acd. vii, 140. ^ae leea, 
qsttvt biheint ^sominer, Tadtus Hift. 
Yii, 54^ PlMUtus Prolog.in Aulular.vf. 
v> & alibi. Vmrre de lingua Larina p. 
zvi. CMs mmtiMits qusntieef/bs ubi me- 
ditummshibcre feiH. A Graecis ac^ceplt 
SMOmfiitu , quis nefcit ix4f»inm hl^ser 
"ir^m^ J-W. 

i SedUms imeertis vmgmbantur^ Ma* 

BuCcnjK^fedihmi incertis. ut adjettivum 

/e^UJtor, qoomodo & Kodelfhus Agri 

ceUcitzt. Rsvius. Et ficRegius. fed 

AroadeL L»t,i. Jtlll^iff''il% -j/mcertis 

J^ibms. J.W. - ' ... 



licmrnajfMto. Commanis vctcrum opi- 
nio, Trojanos advenas cum hocanciquo 
Latii populo mixtos fimnl Cotruinc? li-^ 
cet alii aliter dfcant. Qiidd ut oprimer 
inrcHigcbat Crifpus, itai U t in rc • dubia, 
prudentcr addit, Sicuti ego mccefi/ ?&^ 
cit idem in re {jmili divinus Mmro^ no* 
tinxc Honoratoi mccefi iuttm, putaaCl» 
tone, cujus ut nimiusvcrhorumimitator 
noiiiTimo vcrfu ince(Titur,(J»xfr^/i ,«ii/i* 
qui inulritm furmte CmtonihCrjffe Ju*^ 
gurihinfite', conditor H^orid¥.' Ira Iwlie 
quo^uc^ntcntiafn ejuS fcquitur, quiin 
originibus fuis fcripnimrcliquit: ¥rim0 
ItMliMm tenuiffi quofdmm, qui Ahorigmet 
mfpeUmbmntmr , fed foflem mdvenieme 
Aenem, Phrygibus junaos Lmtinos uno nd*- 
mine nuncufMtos, Cafcos vocat Ennius 
obyctuftatem} ^mmmfrimmmn Cmfci f&. 
fmli tenutre LMtini, Smufeiut apud 5^ 
vium Virgilii interpretem , Latikm di^ 
\Bum mit qued ibi Utuetint incolme» 
qtti quomimm in cmvis vet occultis mon-^ 
tium , cmventes fibi m feris beluis,vA 
m vmlemioribms , vel m temfeftmtibms 
hmbttmverint, Cafci vocmti funt 5 quot 
ftfem Aborigincs momiftMVerunt , quom 
nimm m Diis ortot feoognofcebarn. Maro 
arboribtlff natos memorat: Haec nemo^ 
tm indigende Tauni, vmtefque tenebant, 
Genfque virum truncis, ^ duro rohre 
nmtm. Juvenal. Saturnal. vi. ^urffe 
mHter tune erbe novo, coeloque^^ecen* 
ti. Vrvebmnt homines , qui rufto ro- 
bore nati, Comfofittve lufOf nulios ha^ 
bmere fmrentes. Sed Servius fabulamt 
hanc explicstt Hoc figmenttim ortum 
ift ex antiqum htminum habitmiione , 
qmi mnte fa^as domos mut in cavi» 
mrbonbus mut in fftluncis manebanti 
qui cum exinde egrediuntur, aut fuam 
educerent fobolem, diaifunt indefrocrea^ 
ti* ' Verfum Ennii innuit Ctc. Tufc. 

^ genus 



Digitized by 



Google 



26 G: Gr I s i? i 9Ah\ W i^^M r 

genus feomimsni agreftfei (Ine le^ifeus, finef i*|ferit>^ 
'liberUni atqtte reJuciim. Hi p^(i:qiianv'iii ttftamoenia 
canvenq-ej 4tfpa.ru .^j;^?rej diifiBwii hngvai * alii ^lia 
ffiore viventes, incredibilc mcitioratui ^uam ftdle co- 
aluerint. ^ fed ppftqi^am re? ^orum ciVibu^i mori^us,. 



muffifa^ Atquc, ^a^p d^ Aboriginib^ 
alib Qjpiffa ycl poti»^ ncglc^a*. 4"«^ 

^mfol^tHm^ l^ ^u^^Pft Ijbc^ Jiicf^$ 

9f|finf^ 3d^JW>iMt ^vf^Ufit^s. pt dcAUo 
ff^ ^^ljquis depipx^ri^ ip£J quj f^eti^i^ 
^n»per i^ifti^crit vcftigiis %ijH4Vacpri9t 
wfc Namubi TOoxfiabcpiui,jii^a/#- 
tif pffiff$r4,yf^tifq^$ p<4i^m Vidflia^yr, 
lypparent adh^o vetcres (iturac \^sj^«^ 

a^ fattfqn^. pUens yvhPMtmv w^ifl^ 
ilte,/i^/wArt>/>rr^. (jrvrtciius. 3i»di^#^ 
foJMtMm , CiovifK B^ PuU.i>|(f /MtKw» , b: 
cuoda r7llaba{itr<fUnfiajto/(Kc»;iare.QLM»4 
fi accc4$^et aiiuc> jdoq c|uU>tai-cm ip tcx- 
tum rrcip^. }i?cc enid^ pra^pofitio 
ii^ compofitiqoc sliquando ^ug«( & iat 
tcudit vim iia^iUat» Sic a^ii Q^ 
meUam vui, 2- m^rm v^^ cami» 
^i^cfi^ figr^iftq^ti<*.pgfoit-^iWfe; ^ki 
apud «KU)dem Al^^i^^» ^^^^MJTOi^ 
y^j9»^ qucoi fequitur /ffM/<i|^^^lt i^- 
quo loco rcpoBC auAoribus^ iibris„ r#- 
tra&ando. 8c in Gcorg. iacurvum orA" 
tram, & apud F,omfmtnn Tix. dc I>/^f- 
r(^ e^l^^^^^i^ ^ ^^luf,>^ijimjk ia«i 

p<u<l WpMmm Tit. fKo S^cloji^. cjiii^ 
duobufi vNfri«<<t»*»pto^pifudci}ti^'*ml. 
5ea & .^libi apud l(t r«/)»/ iiKii^ilis. 
ApMleim Apolog. %xi% ,^s ntm Jifci- 
pUmtm matris agn^iti cnm inpmlLavi' 
deret immedicatum w, & purpurigatas 
l^nasf & iUices ^culoil Sic caim ibi le#» 
gendum mouct ;/. Cafaubontu^ qucm 

2 /n^,:^ * ^ 



ctiaxn. a<} ^u^^^j^j^ ^ ^e.ifm 4p httju^ 
Q3f?rfi ¥9cit>(if.adCfl5. JdJqm, MryU. 
Wf mo^ot^fi *?f?ii wjfifW ioGi^6^a, ^ 
Ir<tf</4/^ pagf ^63ii pr^iuf ^ccf/gt^ufstiatm 
inq^ftlccrqt. ^ airbi, mc<mcMp{ff^rf^ 
inkim Mct^mprph.v|H, p. aQ9.^4W# 
iH^latiamlfMs foUiis c&* CMJMfcemo^i^ 
yocikm^ Mo^ inhartaptur. PauliduSi 
Wf^P^iP^ dfiprffnif HHmiUi iflaltat, 
lic.|Lpu4.F^^/><^jq inulopacdici9a. ^ 
T^^^li^nufTH.W«f«^l^ Noft^a«fW 
J.tfg%^^^in4lit^^\\xxoimp§rio cmi^ 
r^,-iW ik?1 quidcm muibt 8. Pub: 
AM9$liu$ VtM^r dc Orig. Qentif Rom. 
QMP cdni? &<:it, J. fV. 

c^e|«r.i,vPryfw». ^54. .^ A«w«w p9|> 
ljiD|;i.t cum ptJd.copCc^liimt. J.tf^, - 

pti cfdjiccs Iftalxjq^^V/ aUo,pf^ viveiH 
'4/i , qvffmadm^um^ poftcm ,<)rf//## «4tf 
tsmfi f^inofis c^nfcu* £t io Or^tioHQ 
CatQoif» aUms ,aUMmex/p$^t$j cunfkin 
rrHni. Noc fccus in OratioDC l^fpidia 
J<ft(r 4iMss^Mmpr'mc^mexfff^am^ ^a^ 
icafiamim^ Bt Jd Catf^rcfn d^jcp^q«firt 
'n»|Hls„ Aiit*' #4ww ^^ />rK^«f*)ufiii 
/iv«a#» ^i^cfi^ Curti«% V. .r<<§m 4M««h 
levarstes conabantMr , adfcend^e. Idon*' 
NflS i»ci/M0 e^mt^ m^ri, $Um oHus aUjk 
f$tuifimurepfafiidio. &vif, AUstfqM^ 
aUum adhortati in hoftam falutii imme* 
mmes meri ceepirtmt^ Sed & ix» AU* 
HS,^ occurfante^ invicem fMffefli M^ for 
Ucifis fexeh^Mt. Riviui. . Norvic. 
Mari* Pcmb. & GMelf 68. 16. aUft^zt 
Arond.Q. Pub. L. 2. 9. ^/. E^tat ia 
plerifque membraoac^is, aUi mUo fjjH* 
lod DQO fuut tlii e vctuiiioribiis. Jm 
mjfe. 

4 Se4i^ pofiqmm res mettn . mitM^* 
moribus p agris^ 4m9U37^^'1^^ Vi 

agris 



Digitized by 



Google 



agris 2xxSk^ S^x\s.^ip€QQpt^^ 

licuti pleraque xnor^Uuxn.habc^ 

tia orta cfl:. IgHur rcges ^ popMlique finiumi bello ccn- 

fttrt dppbiJta. • Adi T^dfronm a]Jud SBf* 

v^.*^, . ^o- l^^i^ Acocid.rfl, Hs^niUimMth ^. 

dc d?uatcpci fic citat* Jo. Xri5i^a^,jfiYu.,d9 licg..^ moriUm» 

d^e»isiii/.^i yoUJMm^iciaidSl ^ 
a^oHbti^ (^ ni/mfHam,mutafh' k^ht^ 

livunt. Horat. Epift. ll, j. r#/ //«/^j 
4^j tut&is, moribas cm^» L^gibnJ 'i- 
vjsnJvs, Q4. XX rv. IIl, ;$«fi||^{Cij|Bi^ 
"^^oi^hxx^fiiUie, frojiciuntl No0cr ^Mf. 
-jfx r. Ifr ;ffy«f moHbus ^^J«e* legc 4^ 

2& & in ub. dc.morilpusGexai, Af«r 
(lri(flc loqucndo a lege diilinguitur gjia- 
tcnus illud a r;itionc,hoc ab ufu proffctt 
citur. Vliniiis N. Hift.xi.yf. morien- 
fi^Ms operire oculos, rurfu/qu'e in r^ 
jfatejacere, ^ihtium ritu facrum e^: 
tta morcfondito, aquo? neropcil) uui» 
Namjoxta Pi/iViww Mct.II»6p. morcm 
pcer^jiCiisi Cui & populi iufiragiuiq, 
ad.^it Chero dc, Invcnt. U, quod in 
morcm vetubas vulgi approbatione per- 
duxit, Utcunquc Auguftini lci^iomini- 
mc nccclTaria, licct cath tucantur mcnH 
branae RegincnUis , nara mores dcnotaut 
h^emfcriftam, tcflif ad Acncid. I, 264, 
S^vio, Ubi Poeta; Bellum mgens gore^ 



^ffmha^ codicibo^, qaotqtsot Ip^ tlde^ 
am, rcfcritf f . VcnuQ ; i^«A Jlf^SH' 
fipws ia III. dc dvitatcpct fic citat* 
f^Mom res eorum teji$us, Ubi i^6die 
ehfi^Ms, nec imle, iic apiA»^ iln Al^i 
fUno bbrani moidupn ,eQe fafpicorf 
BiVius. Sic mcmbranac kcgincnfes. 
7. ^ S^mdt e Cat&nis OHgin. eoder^ 
ieMMnmm cempimres ex airo acceJptaMm. 
Ep res eortsm Muxit, A- Popma. NiW) 
hdc mataodam nam lcgd comp^eftitdr 
«fiaio iN^» oade DOfterinfb-.yj^i i#. 
numi^ue afud eas non legibus magis qM^m^ 
natstravaiehai, 8c aut falior aut rcrpej^id 
aador noffCr ad verrurti Ennii. Moribus' 
anriqstis res flat Rcmana virif^fue. Gru- 
tcrus. Vcnetae L. 2. B. Pub. civibus 
quoii conBaxerunt intptl librarii^ ut (la- 
bcrcnt quod cum vocc morihus v«I for 
fc Uphus utapud jiugufiinum conjungc 
icnt, Agris cx r^ccqtiorc maxfu cxhi- 
bct AroQdci. cacferi ut' in cditis. Et iu 
Ibcutus opttmus quifquc. Ttautus I^cr 
/ilv, j. Atftcamhodiecivitatem maxtt- 
mam tnajarem feei* atf/^e auxi cJKi foe* 
mins. Eumcnes P;iincg^^x«ii. ion^ini- 
lau, ^ moeniSus, 6* i^unerifui augca* 
tiir. Suificius Severus H\(i:h 13. V 
cum iu acmulatus cA: ihcredibilc mv'- 
ifioratu e(l quath cito numero,au<ftiyi<a^. 
tetiiictllle vcrbum fubifantivuiiidccuJMS 
(alote ▼eheiDCOtcr {bllicitus c(t Ciacco- 
niiu. Vidc Catit. vi i. j^ug. jtu Taci- 
tam TIm & ni. Hifl. Ammianus pag. 5 7 f . 
ed. Valefian. verum anSft fauUatirn in 
amfnitudincm genthfoHJae t/w/r^/jlliim- 
pridius in Alex. auxitagrjs, ammMus^ 
ftephus^ ferramehtis ruj^tcis^ Voccn^t? 
riBus incIuJI ctrahi iijges monct (^r/ite- 
n*$. Cicero ftrc cidcm adjungit mores^ 
/ura, mflituta^difcffliaam, uti Livms 111, 
3Z & Gfi^i XI 1 1# »• i^ fofh^ apud 
HeredoiuM ponltur V^JfV^^^^ ^ut ro«/«#^ 
tudine »tfim ^ #?> .•/••fflf^ '^»' At hoc 



mo- 



/>/»///? fOfnUfcuieferoces Ct^tundet , 1 
relqufc "iiVii ($» moenia fonet, J. W. 

I Ofulentia'] Huttcii membranae,tc- 
([e^dArnoSium IV, p. 193. Stev*ichio, 
habent foUentia^f^MO ud Plautus aliic^uc^ 
Ab altcra parte ftanft univcrn. Codd. 8c 
6. Auguftinus \tiUi?. ^^'-£1^'. Dci. «a: 
o^lrfwi>jun<$^iincxhibcnt Markii y. 8c 
A. Ac<:^^<^itJ/egc/iffffs, qvi taaJctfi no^ 
lauc/ct ipfiuimam voccm dc qua omnts 
cpntroverfia, tamen^ aliud ejiifdcm ferc 
numcri modulique iubrtituit lib. v, cap* 
<^ reliijui auot^ue reges ad drnatum urhk 
ad,diilere fiurima: invidia ^x ^nwgnifi- 
ceptia ona^ ' J. W. , ^ ' ,^ 



D 



tar^. 



Digitized by 



Google 



1« 



C dLisPt^SALt UST^tl 



tare. Pauci ex amicis auxiUo eflfc : ' nam caeteri meta 
perculfi, longe a peritulis abcrant. At Romani domi 
miliciaeque intenti fefttnare^ parare> alius alium horta- 
xi; hoftibus obviam ire^ Ubcrtacem, patriami paren^ 
tefque * armis cegcrc. Poft, ubi pericula virtute pro- 
pulcrant, fociis, atque amicis auxilia portabant : 'ma- 
gifque dandisy quanx accipiundis bene$ciis amicitias pa- 
fabant : ♦imperium legitimUm, 'nomenimperiiregium 
habebant: deledi, quibus corpus annis infirmumj in- 

fenium (apientia vahdum erat,;^Reipubl. confultabant. 
li vel aetate > vcl curae fimilitudine, Tatres appella- 
baotur. 'Poftubi regium imperium, •quodinitiocon- 



1 Kdmcittrif me$M pircHlfi, a fericU' 
Usmhtnniy Augaftinus, quo dixi loco> 
babet, longe periculis dhernnt. Veruni 
diflentientibus cuDdiis fere exemphribus, 
tn qux ipfe inciderim. Rivius, Illud 
longe abcftabomnibus,quos infpcxi^codi- 
cibus, Ccd quod Grutero non d;iplicuk 
nos aequo animo feramus. J, IV, 

2 Armis ttgere'^ Sic & V. C. mcus. 
cum ante elTec protrgtre* Simili loco in ) ug. 
ftrmis liSertatem, patridm , parente/que 
(§• atia cmnia tegi, Ciacconiu^. Rcm 
brevitcr pcrftring<t V\orus,mox p^ fini 
im$, deinde pro locris , tum pro gloria 

& impcrio. 1,9,^. f.iV. 

3 Magifque dandis quam accipitndis 
teneficiis amicitias parahant'\ Hoc vidc- 
tur rumfilTc a familiari fuo IkucydiJej 
cujns haec funt c# tJ ImTt^^im xiya i 
Tl%SA^xiui\ n, §• 40. Ov yi^ na^t^m 

dcm infra iimUem in fcntcntiam incur* 
rit in Jugurtha : Btneficim dare, invitus 
accipere, Manutius 

4 Imperium legitimum'^ Vidctur hoc 
tnferius /i»;7M0 imperto opponcre» cum ait, 
Immutato more, annua imperia» binos 
imperatores fihi fecere, Ciacconius. i.c. 
fccundura icgcs, vcUcgibus circumfcri- 
ptumnotat Fricaeus ad oram Cod. y,f$^. 

5 Nomen tmperis^ Itlud imperii ndn 
agnofcunt Badianus Lt. L). Martin. rt- 
liumimperii, Nec fcnfus reqtiirit» & orati* 



oois impctum tardat. Infra ctiam mu- 
tat locum in Rc^io Codicc. Scio ta- 
mcn clcganter dici poflc nomen imperii, 
ut, fanguinisnomen apu(\ Ozid Mctam.ir. 
fam Dominum appellat, jam nomina 
fanguinis odir. habcs ctiam apud Cit. 
IV, Acad. invidiofum nomcn voluptati$. 
apud ^initlian, v », 3. ui^banc di<fti no- 
mcu. Cic. 1. de Legg Midta ftmicio* 
fefcifcUntur mpopuln quae hon magislc* 
gis nomen attingunt^/.^iw/ c^r. Caetc- 
rum de antiquitate Rcgii nominis adi 
Lucretium v, 1 1 3 f . J. TV. 

6 Bjeipubl, confultabant^ Errar vtr da- 
^us. c\uih\c\cg\tconfulebant'i vuJ^tam 
txicoir SaUtift. ipfe: Omnis hominesF. C. 
qui dt reb, dubits con ultant, ab odto» 4. 
mtcitia, ira atqta mijertcordiavacuosefft 
decet. Putfthius. 

7 Pofi, ubi imperium regium'] Hic 
conjcfturam meam fubjiciam, nulliuf 
audoritatcfidcvcexcmplarisfretus.Quid 
cnim, fi lcgas iti fuperbiam dominatio- 
nemqtse vertit t q[i6mo6o S^ siVi^iiS verbo 
hoc Salluflius uti folct, Eft autcm & a- 
liis in locis vertit m convtfiiCsut cottvtt^ 
titur mutaium. Nam illud fe^ codex 
Mcrfcburgcnfis non habct. Scd & cm<- 
vtrtit interdum abfolute ponitur apud 
hunc auiftorcm. Id quod fuo loco o- 
nrndcmus. Adhaec vo cauffa non babcnt 
manufcripta quacdam in contextu, fcd 
ia fpatio tantum quod rcrfus dihmit. 

iervandae 



Digitized by 



Google 



Bkllvm G AT I lin arium* 



^ 



&nranda€ libertatis^ atquc augcndae Reip. fuerat» ' in 
foperbiam ^ dominationcmque convertiC) immutato 
more anmia impcria, binofque imperatorcs fibi fcccrc. 
£o modo minime pofTe * putabanr pcr liccnciam info^ 
lefccrc animum humanum, 

ut tUe omnioo tit» quale apud Ttrtnt.h\\ CUm mm pamch nd peditis convertit. 
ia AddpVis, Se id ajjemandi magis, C^cQiTb6, i\t, BcW. c'\v, Detrimentu/n 
^i*mfH§d gTUum ha^eam, facire exi- in bonum verteret, Livius lib* i. Auffi- 
fumes. Dccdenim caujpi, S»c autcm cia in bonum verterunt, Et lib. xxxix. 
Romaoos ioqui interdum confucvine , Haec in ferniciem Mdolefann verterunt, 
tCihiur ivi II. Prifcianus. Sanc Cor.j Virgilius 1 1 1. Gcorg. Et totaefolidam 
Tacitus iJcntiJcm luc cllipfi utitur, o ] in glaciemvertere lacunae.Tsicxtus: Afiuf 
miflb fijbftaniivo caujfi vc\ gratia^ id ^«e bofiium in femiciem ipfis vertihat, 
ouod in Terentio diligcntcrannotavimus. j Idcm : Seutemtrelaffavox infraefagium 
oed 8c aliis Sallufisus ipfe hoc modo lo- rMf/iV. Livius: verteratquo Scifionumin' 

Jui coo/ucrit, ut fuis locis indicabitur. ''c//i^4 in Praetenm. Idem lib. ix.Dcca- 
hiod initio confervandaeUBertMtisfuerat* dii iv* Mores quidem fofuli Kom.quase^ 
Pro, qu:d ud Isbertatem confervandMm tum ms^averint, vel hic dies argumeuio 
facsobat. ,Ri?iu$. Caufa rctinct CoJ. erit, Pr o mutati fint» Et lib. viii. bcili 
JuEt Gotbi 8c rcvle inquit GUrean, At Punici i ii. Non fefties dte, ficut fama 
aUtcr .^fH.qaciD proptcrcadamn^t im fert^ temforibus fiatutis recifrocat, pro» 
merito. jo. 4. 51. i2.6S* 16, augen-.rectfrocatur. Suctoniui: ^uotiej tirru 
dMefue Reif. fuerat* J. W. \in urhe movijfit i ^tomotae^et, Virgili^ 

S J^pi initio libertatis atqut augen- ' us : Nox humida coelo Praecifftat, Idcna* 
dMi Rtif fuerat.^ Iti totum ex duoJe Ingeminant Aufiri. Gellius etiam I. u 
dm MSS* Palat- quintus, cctcris inter-! c. xiii. Stresforte melius^vertifiet^ Diit 
ponitar di.^^io cmu[m, fcd fjlfitatis ipfam quidem grMtto nabenda* Livius autemli- 
feargoit, adco nonTuno colloratur loco, bro 1 1. a!> urbccondita, elliplin facien^ 



mm vetufliorcs pofjcrunt juxta liber. 
rafii, rcccntiores vel antefuerat, vcl antc 
Meif, eft etiani qui h^b^t f^fi, atque eft 
^ f-fi fuiTMt. Haec dica ne quis te 
mcrc acccdit Glareano, Gruterus, 

I In fstferbiMm dominMtionemque fe 
^ff9Vfrt//.J Did^ioDcm fe fuftuli, tan- 
guam jnaaem uu tMmen m me veterem 
ihrum dsffentire viJeo, cum auo facit 
idimSMUupus, qui hocloquendi gcncrc 
aUbi qooque u fo s c(l; Nae ifi^ vobis man • 
fuetudo Cf mtfericordtM, fs illi arma ce- 
ferisr, m miferiam vertet»^ Itcra ; Bene 
fMcere ^am ex confuetrtdine in naturam 
verttt. Deniquc: Sectindke resin mife- 
TMfionem ex tra vertunt. Alibi quo^uc 
CiccTOi Sedhoc vitiumin bonum eiier^ 
tfbat. Tacitasni. Poftquam caeJibus 
fMenntnmitmMgnitHdofMmMe exitio erat, l 
^fteri MdfMfitntiorM cofrvettere, Hcm ali< 



pronomiois, /e, (ic ait; Secutf^ deditu 
ofera fajpm aJ ilfecebras. frofulfa fecorMi, 
fraecifitavere in infidias» £c Virgiliusi 
Accinghnt omnes oferi, Er: Tiimfroru 
avertit. Ut facile adducar iisqui Curtii 
locum lib. vii. mutant, proque v^rti^ 
tur, Icgunt verttt. In co fic cll : Vofieee^ 
quam defierat effe quem odifi^nt, invidiu 
in mifericordiam vertitur, Vidc quoquc 
Gelliurt) Noit. Art.lib. xvii. cap. xi i^ 
M^tnufius, DiSys 1 r. j. frofereadeum 
convcrdt. ^. IV. Nfcos Ijbcr, in fufer^ 
biam dominationem fe convertit, Cacfar 
tamcn in Antiratonc dixit , Uniusarro'^ 
gantiae, fuferbiueque dominio» Ciacoon; 
fic & Urfm. Etfi MSS. noftrt agnofceE. 
rcnt pronomcn/e.cypungcndum tameii 
putivi, au6^oritate codicis Romafii aa 
Mcrfeburgcnfiy. Gruierus» 
% PutMbMm'} Summas libroruro con- 

VII. Sed- 



Digitized by 



t^oogle 



f i VJfcl >:9ed e* tcirtpeftatc coeperc fe qu|fqH?. nwgjs 
<extollere> magifque Hig^mum in pronicu b;ii^ef JSlaf^ 
jregtbias boni quam mali ^ furpediorcs runti iemperque 
iiis aliena yircus ' forroidolora efl. Sed civitaS) incrq* 
dibile memoratu eft , adepta lib^rtate, quantum breyi 
creverit: tantacupidogloriaeinceflerat. Jamprimum ju-^ 
ventus fimulac^bellipatiens eratj incallrisperlaborem 



{cnfus, vel potius, conjuratio Dumquam 
a meo aoimo impecrabunt ut ci place^t 
r^putMhaith Codcx h^Vab.per^evim 
liantiam, nihtl inamoenius. Videom- 
mno Hirodotum iii, 8o* Dionyfitm 
IV, 73- % ^#' 

1. C0tf€ri fejtfifilMmMgis M$sUff^] 
MeuRHbcr, per/e qtiffif^ie, Scd indrar. 
dcrcpublka ordirtanda, Salluft. fcripfir, 
Neqne Mi^er qmfijMem extdiiert fefe, ^ 
dtvmn mBftMis Mttingere p9teft. Ciocco- 
nius* fc & (J> (inus. Ex codice n4(Vro 
fcpofuimus, eeepere fe quifqste magh 
mif^ifque extdkte, Sicui vulgtta magls 
placcr, haud cqtiidem rcpugnarcnm; 
-ca talis t^tto^ptYe feqttifqteemAgis magif, 
que extolteie, magifqme tngeniMm. Rit- 
rershiiliii cod» priusiltud fM4;//annirtit. 
Putfchitts, Particula Sed 8n hoc tliis lo 
ds pluribus turbat magis quam omst, 
l^ ^ dtltta di^b^onc cnpert cxirctora- 
tionis filum ietiius, ac vcro maxin^a fui 
parteeiuUrc codic* Chccvmi, ipfcmct 
^tcftAtur. Grtit, 

% SufptBiorei'^ Arondcl. in tcxtufuf- 
jOfiiorei, in fpatio intcrlineari fufpeBio- 
fts» Rcg. fnfpiciores» Markii y. fus pec 
ifiar$4. Vorae le^^ionia fulrrum 6: colu- 
.irica Hegefippu4, I. 4o. RegiSus metm 
f^.ic^H iiiipe^ior. NoAer Htrodoimm 
i^ttiti^y Ita ille Ilf, 80. <i>^i«m ^^ 
W^ ie^inn ^^SBAtMci w ^ ^«M^ }imiei 
H inC#i f»ici^iin ^ «fi^». ArijhteJes Poli-I 

fus u a9» fuper iffiut in^M la(\dtfuxiSL 
viri virtufque^ haud^ i^rta Tyrsm». 
hio(L9T„Jt^p.<^4i>h^ 7^,U0V9n$t,qHia 



plerique rerum potentes peiijerfe ccnfu^ 
iunt. DcTibcrio Tacitus Annal. i, 80. 
Et co fe niunitiores pt$tant quo iUi» qup' 
bus imperitant, ncquiorcsfuere. Zx op- 
timis pcriculum fibi, a pef^is dedecns 
pulflicum metuebat* Undc optimi Tra- 
jani pracrogativa apud P/i»j«/»mPancg. 
cap.xLlv. Amas conftantiam civium^rC' 
(^ofque at vividos animos, non» ut aRi, 
cootundis ac dcprimis, fedfoves ^ at^ 
tollis, Frodeft bonus effe , cum fit fatis 
abundequi fi non nocet. M^llem ii pcr 
Colices liccrct, ereciofque ^, fatis a^ 
unde, Vclitis, jubcatis Quirites, decare 
uti rcferatur? Idcm cap. lxviii. propm 
terea quod arsiAo pTindpCiamquam fuc» 
ccflbr tiraeatur quifqutr eft dignior. Sul» 
picius HiH^. II, 28- quippefemper inimi* 
ca virtutibus whiikfunt, (j^ «ptimi quiqta 
ab improi?ii quafi exprobrames afpiciun" 
tur. Et, HiiK 1, 34. Crefcebat in dits 
ineumre^is oJium» flimuiante invtdia: 
quia bovLosfemper rauli infe^Mntur, infra, 
brevi creverit. Cudcrfe. Pub. omiitlt 
brevi, verum contra MSS. & im^rcflo- 
rum 6dem contraque Auguftinum Ci7« 
D.V. 12. y.mff: 

5 Formidoiofa r/?.] Vcrbam eft non 
habetur in PaU nono, ncquc admoduhi 
re^uiritur^ non magis quam paulo antt 
funt^po^^fufpeBiores. Grutcrus. Virms 
aliena Pcmb. fcmpcrqud his ali^da vir- 
tus. R. ^ 

4 Beiii patiem erat ^ Pal. q u art u s habc^ 
juventus pacis ac beiii patiens erati ut 
forte fcripfcjit au<f^or, juventus» beJii 
patiens^ in caft^i^. Refcftit ccicris. Sed 
& illudii/«,ncfcioanheicneccfljH-rum fir, 
aqt, fi i an voCcs duae ptr iahorem. Naa. 
Uabct admarg^aem, ^W/d^^Aj^f ^A^ 

uiu 



Digitized by 



Google 



BeLLVK CAt ILinAJLIUM. JL 

'a(a militiafB dticebat:^ nuigiiqae in decortfamm» &. 
mtlicaribusequts^qcuitnin (cortis atque conviviis libeidi^j 
nem babebat. Igttar talibus viris non labor infolitus^ 
nonlocusullus afper auc arduus erat^ non armatutbor'- 
tts formidolofus: virtus omnia domucrat: ^ (cd glo- 
hae maxumum certanjet^ inter ipfos erat. 'Se quifque ^ 

ut iHcui veairc pollct ia Qicnterp fuJHV 9^ r ^t^», ut qu3 & bonam 8c malam 

iQkiDiiH^vwiM^/^^ji^ii ^4/i#^ in cafiru ^ inpartcni uti liccat. Rivius^ In copviviis 

nfm miUtmmdifceiju, Grut. ^instlia- * ' • " * " 

iMi loAirut. Pr^. p. v. facere eiuni 

i^l^rMv ^ws pioniiucrc mMUitrunt* La- 

<^^iit: 4e Mort, P. voce faare ah(b- 

latc Qtiuiri comtM D$utn confidentius 

feticrum. Oft^Ms Milcriunus: £t hiAnc 

•eadi^ f^ tpsicmnque c»ntra mt f^ccerit, 

MtiJ^m. Qjialk CM-ei^ai Aitic. Nuuc 

f^tmtrmvtQcTfm Cutfiurem luccvc fum' 

wMf pdtitim^ tJL ScQiiiSf ppiaor, cx 

StfbitU Oedip. Colon.vi. iio^.Sicillc: 

Et, fbdtSfi. VI, xcviii. 'fic^^Av ^- 

ZAIL ^''APIX>N, XSIf A^ ^^f iiyi 
2»,). W. 

X UfmmiBnMW difctkat.^ Crcdo dixif 
fe SaUu^am» ufstm tmMmt difctiat: iic 
ioJugaRk. mtiktiat magnafcientiu: & . . 

O^ Hb. I. noutaagnuminrtmiirta ladfcenJere.'} Particulayfc, non cft ia 
rrtsfmmhai^^t^CixcoQ. i\c6^ Uriipus. l\x)lumiac Fabriciano. In ccteris tainea 

2 Mmgiffme in dtcfiris armis t^ tnils- c(\» ut 5c Merreburgcnfi, Quid (1 legasi 



L i.c^r^flt^/x/.Douat.inHcaut. 2. i*luSiJ. 
hubtnt, Non. infoUtis Arondcl fed a fe- 
cunda manu. Verum GelTius 9. 1 2.cum 
vulgatis inccdit. J, Waffe. 

4 Sed tndximum gloriat ctrtamen in* 
ttr ipfos trat^y Eft quidcm difpuD<2io 
haccamc, led fcriptura fe tuctur roa- 
jenatecodtcisNazanani cuifraeterea ad- 
(lipulatur Pal. fcc. ac mcus Commcll- 
nianus,& veroautomnia me fallunt* aut 
adhuc olim nondum vcrbulum erat, an- 
tea vulgati, inttr ipfos erat pc ft quifqut 
i]uomodo item MS. aevi po:krioris niO 
quod nonnulli fcqui qtfifqut , ut ex- t 
preflir cdiiio Tacuini Vcncta ciiipracfuit 
Lattus, naro ea priorcs trat fic quifque ^ 
Gruierus. Illud maximum mutat locum 
in L 2. & Martin. abcflet niallcm. 7. 
mfe. 

f Sic ft quifqut hofltm ferirt, murum 



hmfet 
\^fic. 



taribtm «^^.J Sk quidcm liic locus le< 
gi^ ^d Niioium. ciiaturque a Pnf- 
ciano Vibw ^ iMUmfiii Ucus tx Htfioiii: 
tfuis t^srmisiecoribiu ctsItis^Ez i^ idem; 
J0jttprt/, mtdtiifut ptr ttrga ab hofiihus 
eMtdebantmri ncXcioan bic quoquc dt- 
eenbm anrtis, ilt iegeodum. Qmcconitis^ 
N«M«s tamca protcrt.ut vulgohabctur, 
X Jf f mt t i 

% „^MM MT femrtis taqttt in convivus 
iskJmtm habtbatJ] MamuCcripta cun<^a, 
at^ ctmwvitSj omiila itcratiooe prae- 
pofitioois m, At<|OC hoc SjlluQianum 
ma^is. Porro Ubidinttn habcre, hic cft 
d^aariakqtta rt} ieu dtle&ationem ha^ 
btrt.^t Cicero intcriiuoi loquitun Vidcs 



autCiB bbidtittm aaccps cilc vocabuium fe quifqut* Sed 



Stft quifque ? Id c manufcripto quodam 
fufpicor. Licet priorem lcftiooem non 
reiiciam. Rivius. Duac primae dittio- 
ncs abfunta mco libro, ncquc (unt dc- 
ceflariae. Ciacconius» Abfunt &c a V. 
C. Urfini* Sic, hrfiem fcrire 5 MSS. . 
C l opmae» Daae ptiorcs di^^ioncs ab- 
funt a coJ. Ciacconii, & abcflt dcbenr, 
quamvis ncc Gc huic loco bcne. Divi» 
ncnt alii MS. pr:ici'cT t factre pTofactret ^ ,^ 
rSic Rcg.] chciat aliquis, Sicfe quifqut 
hofitm fertrty murum afcendtre, con;pi^ 
ctendum talt factnus factre properabat, 
Putf hius. ^ & fupra i, haber, f Pemb. . 
ft omiltit Arond, & L 2» Rcg. fic qstif 
que Pricac^s ad oram libri fuj, fortc pro 



icQiC Cruttrus. Pro^ 

hoftem 



Digitized by 



Google 



^ 



G«ClLISPl SALtUSTII 



hddem fcTirc,murum afce£idere> Vconipkif dum, tale fkr 
cinus faccrct propcrabat : * cas divitiasi eam bonam fe^r 
mam ^ magnamquc nobilitatcm putabarft: .^ laudi$avi-r 
di, pecuniac libcralcs crant : gloriam ingcntcm, diyi- 
tias honcftas volcbant. ^ Mcmorarc poflem, quibus in 
locis maxumas hoftium copias populus Romanus par* 



ferare hi* L3. Af/ir/m. habet fte in H-| 
tiira, Deindc fe & fupra, D. ab aliis 
confpici Marc & L i. malc. Sicquc quif. 
quc L I. L3. pro conffici Li. circum- 
jfici. J. WafTc. 

1 ConfpiciJtim talefacinus faceret,prO' 
feraSaf.j Si permiticrctur mcaclibidini, 
^uidvis collendi, fcjc iftas voces ablcga- 
rcm alio j aut fane, v crbum faceret, rauta- 
to properabat, io proferaret, Nam inaltquot 
MSS videmui alioquin.propcTarCi ut etiam 
in editiontbusprimis* Gruterus. Noftcr//i 
cinusfecere, Cap. 1 1. Li v. i . 4 1 • ^ui alienis 
manihus ptfpmum facious fcccre. J, W* 

2 Ea divitias, eamque bonam famam7\ 
In manufcriptis reperi, eas divittas, eam 
bonam famam, Neque (cc\\% in imprefrjs 
cmendatioribus, omKTa videlicct illa con- 
jutidtionc que. Rivius. In orat. dc rc- 
pdb* ordioanda, eam virtutem c9* magni- 
tudinem a nimi aefliment, Mc i i u s i u m co 
libro ea divitias, ea bonam famampura* 
bant. Sic infra cap. ^i* ea populus lae 
tari, Ciacconius. Sic & Urfinus. Mar- 
kiUs y. ca , & Arondcl. L ^. L 
!.'£«. CodcxBiPub. pro eam» ejje* L 
2. eas divitias effe bonam ca Martrn. Ta- 
cifus de moribus G. c. i ^. Nee folum in 
fua gente euique» fed apud finitimasquo- 
que civitates, id nomcn. ea gloria clh fi 
numero ae virtute comitatus emineat, Li 
vius. III. 19 Ecetrae Antiates colonos 
faiam concilia facert, id capuC eas vircs 
belH' effe. Lucrctios v. 117. Divitiac 
grandcs homini funt^ vivereparce Aequo 
animo, Coniule AmplifT Penxonium in 
SanSlium p. 840. qui ad HeUenifmum rC' 
fcrt, Pronom, dcmonftrativi /f»^j« qupd 
praeccffit refpicicntis, ConflrtiBione id 
<juod fcqiiiriir. Noftcr dcRcpub. Orditt. 
Sua at^ue ahem coTrfttmtre» nibH Utbidi- 



ni atque- alHs rogantibits denegare, ful- 
cherrumumputenty cam virtotem 8c roag- 
nirudinem antmi ; pudorem atqut modi" 
fliam pro fccordia aefiument, J. W» 

3 Magnamque nobilitatem futabant^ • 
Priores voces duae non parent ia MSI 
Commel. vidcntur tamcn ncceflariae^coiio 
fpidunturque in mcmbranif cacteris. 
Gruterus 

4. Laudis avidi, pecuniae liberales r« 
rant^ Parum iftud diflerta proximefe* 
qucnri gloriam ingentem, divitias hone^ 
flas volebant» itaqac aut toilendum vidC'^ 
ri poflet aut detrac^o ent adglutinan- 
dum aliis, hoc modo, laudis avidi peetu 
cuniae liberales; gleriam ingentem, di» 
vitias honeflas voiebant, Grurcrus. 
Horat. II. 15. Privatus i/fi eenfus erat 
brcvis Commune m gnum 6(C. Ifaeus- 
Orat. V r, p. 4-97* OeJAV r dd^uih, oW ^ 

IS, m fMtim* dtttJii(rxH9 9*ifMri90i Ar»» m^ 
dl' tl)l^et rf inXti ^fisdmttlv» <r« ^(«f »•/« 
€3Cfi W JWW»«K. J. W^flc. 

f Memorare pojfem^ Siciofra: Seicm 
b^m faefenumero parva manu eum mag» 
nts legiontbus hoflium eontendiffe. Et ia 
f ugurtha : Saepe ante a paucis ftrenuis W- 
verfus multitudtnem bene pugnatumm 
Manutius. Poffiim Servius p. I7if. 8cm 
aliis edd. at, p. 6 1 5. poflem p. 171 f. pro, 
maximasP. Rom. ingentes. Sediapriore 
loco, maximas, vidc Veget, f l, 4. Livf- 
us zxxv, 14. & Epitomc, Maximum 
Imf, 8c6 Aiexandrum regem, quod par» 
va manu innumcrabiles extreitusfudifikt. 
Hegefip. I, f. innumcras hof^ium c.p* 
m. fudcrit. ?opuli Rom, exercitttt^ f#. 
dem duce, non maxima manu innumo- 
rabiles Armeniormn copias fkdit* Cic. 
pro Archia. J, Wkfi^. 

va 



Digitized by 



Google 



B B L L U^M ,C?iAyT IX | V A R I tl M. JJI 

ra manu fudcrit» quas urbcs nacura munitas ' pugnan- 
do ccperi^ * ni ea res longius nos ab incocpto traho- 
rcL 

VllL Scd profedo ' Fortun;^ in. omni rc domina- 
tur:*ea res cundas,.ex lubidinc quam cx vero cclc- 
brat, obfcuratque. » Athcnicnfium res gcftae, ^ ficuci 
^o cxiftumo^ iatis amplae magnificacque fucrcj vc- 

1 fHimaadi ceferif.j Sic m Jugurth. 
Vrhs aUqMoi fuffumdo cefh. & io Bafi 
coiamDAe Oiuiii. qQtc io foro Romano 
cnunif cfibfla fuit, c^, fM^mtndo cefct, 
aadqoa rcribeodi ratione, pro» afit. Et 
Pia&tas Mii. glor. vi fugmmdofH^hmi' 
«foi cMfm ctrtM rts tfti bi Hirtius dc 
'bcllo Africo, cMfiellc in montt hco mu 
mit9 UcMt9 x^ exfuiHMndo efl fotitus» ubi 
Icgere, vi, ij^ fugnMttdo» 8c pauloante, 
^htshcust eft in tnco libro; & voj 
Unpms, quae ftatim fequrtur» non legi- 
tor tn codcm* CiMCConius. Sic & Ur- 
fimu. UtcmtMs NMt. Keg, J.Wi 

% HS tM res hngius'] SuperAuum vi- 
detur, M res praecipuc cum (imilis dic- 
lao ftatim (eqoatur. Gruterus* 

5 FortuMM in omni re dominMtur, eM 
res cuuSms ex Uibidine.'] Commel. non 
^jnoicst, OM rest & vcro cum praeceflc- 
Tit in mam rr, ingrata c(l rcpetitio vocis 
eTdUcm. Forte fuit» dominatuTt cun 
ig jf gp ex ImMdme, Grutcrus. In cam 
fbtteot^ inorat.de rcpoblic. ordinan- 
da, qauMfletmfyue resfortunu ex ItiSidine 
f»M MpsMt» tx vero autem ctiam TMci- 
tms dixit Aim. lib. 4. Neque ThHipfum 
potiBtU^fed ex 'vero ftatuijfe. Ipfe SmI- 
Uft* in Jogarth* aptius , o* omnes , in- 
qnit, hioMrej non ex merito, fed quMpde 
ktos a moiis refetit' Ciacconius. 
Sic Sc Uriinus, Advcrbium magis non 
TiEtnrin PaLquartOi ncc mihi dubium 
&U quin abfuerit aarpgrapho ipfius Hi* 
Honci. Eam cnfm voccm fcre fubau- 
dfcbant :aitiquL Ncc quidqiiam Tacito 
freaocntifli. Gr. «#, hic & fupra ag- 
notojnt Libh.nodri, ^ugMft. &ip(cau- 
^tctcfrimo fffttttiMe» deinJmferii 

E 



cufido crevit,ca qft0jsmMteriest:c.fuere fc 
idem veUe Mtque idem nolle <a detMtm 
&c, & C 38. UrhiMM fiiSes; ea tkto 
fraecefs ierat. & C. 68 in fugMfMlutem 
jferMTe &c. ea vero dementia ^. Et a- 
iibi facpc. Hanc dc fortuna fcntcntiam e- 
lcganter convcUit La^amius iii, 28. 
« noder Demoflhenem praccuntcm lubuit, 
Oljnth,;,!. ip: 8. M.^'A, ^Vi. 
^«»i«» 5 #A«F « Tt/;ci| na^' WrT irat' W 
7 uf^fdvuf w^Cfis^'^^ & dc Pacc 12. 

'•^ ^ wf <JV, i^tfx^rSntf, dc Chcrfo- 

^i?n^^, d l TXeiif^f i T^ ^^^ ^/,,. 
«ff» « •/ A«^a-/K^. Ibi ahquid rationi 
tribucrcvidctur..^OTt;w. Rcg. fcd 
LMBant. 1 1 1. 29. e^: t/rw. voccm ma* 
gts agnofcit La&Mmius m. 18. ?. 

r. Athenienftum res geflae'] Sic invc 
tuftis. Nam perpcram cft in rcccntio- 
ribus omiffum tamen, quod C\ non fcn- 
fus ipfc ncccflario, numcrus quidcm 
ccrte cxpofcit. Confulc aurcs, & mc. 
cum facics. Anfam crrori pracbuit illa 
divifio conjunaionis verumtamen, aliis 
mterpoGtis vcrbis,- id quoJ & Cicero fo. 
ccrc amat, Mcrfcburgcnfc habct, verum. 
tamen MliquMnto minores. Vcrum cctc- 
ra rcAius. Rivjus. 

6 Sicu/i ego exiflumo^ Pronoracn ego, 
non e(i in Pal. fcxto, fcptimo, dccimo* 
omncs alii MSS. notac prctiofiorisprac- 
fcrunt, aeftumoi adcoutid rcvocandum 
fit, nifi auftoritatcm corum vilipcn- 
dimos. Grutertis. AuguHin. Jicuti esio. 
J. Waflc. ^ ^ 

rum 



Digitized by 



Google 



34 



C. Ck 1 5 » i 5'a lx ^ «iri V- 



.t ct 



rutn aliquanto " tntnorcs tamcn, qnam ftma fcrtmtttf. 
Scd * qnia provcnerc ibt fcrtptotum magna mgcnia> 
pcr terrarum orbem Athenicnfium fafta pro maxumis 
cclcbranttir. fta coriimqui ca feccrC;, virtus tanfa ha- 
bcturi quantuni verbis ea pocucrc cxtollcrc pracclart 
mgcnia. Ac populo Romano numquam ca copia fti- 
k: quia prudcntHrumus quifque negoriofus maxmne 
crat: ingcnium nemo fine corporc exerccbac: ' op- 
tumus quifquc faccre, quarn dccre^fua ab aliis bcner 
ia£bi laudari) quam ipic alioruai narrarc» malebat. 

IX. Igitur domi militiaequc boni morcs colcban- 
tur. Concordia maxuma) minuma avaritia crat: ^ jus 

1 Minores tamen\ Tta ipfc Thucydl- 
des t . 1 2. *Ejt 3 ^ i^Kfifiv^p Tit^fi,neA^9^ 

«Ajcf bx cc/Mfnc»9t' f^iit t^i nOIHTAl 
TMNHKA2I sn^i «or*». feni TO MJU 
ZON KOXMOTNTEX, ^?U9 mmm> 
UTi Mi Aepy^^p^t %twSJincp %vm rillPOS 
ArarOTEPON ry ix^iri^ \ AAH 

iieixzji x^^^ ^^***^ «w/fO'^ '^! tf /*«'' 
^iih^ cJy>4^iix«$6. Et, CA^- ^J* fc«4 
at.u7tt uhi Tztufu «rd^WSiTO T «rfiV ^i 
/4^« ^AdwTKf TtU X(p^ T/TOAEESTEPA 
ONTA tS OHMHS 9^ Tfwf w-f} mrm 
" ' r icttTff^KOTn* Fi»- 



O^, Trls 9r9i«ms A«vir tcttTff^M 
darus Ol « K*. tyT« ?ww& 
irir t: >^ BprZf (f^Utct 'jjrj^" r «Aj)5f . A»; 
. pff LiM^fSfoi }^t6hffi »BWtiA^<5 '€|«»Wf 

Kjttm^f t^noTc (9 ^Sof iUfiff^ai rofnXtMKUi» 
Supra, ampUe magnificaet^e Maniu, 
fblus amplae O* m» Euna rcdarguuot 
tum caeteri, tumy^Jlinus \], i^ Rfirum 
ah Scythts gefiarum quae iaris amplat; 
raagnificac^ui^ fuctc ,\5^.^^ 
' 2 Scd qtiia prcvenere ibi fcriptorum 
magna ingmia^ Ert hic qvtidcm vcrbo 
rum fitus in MSS. n^clforibus, cditioncs 
tamcn priirjac agriorcunt magna fcnftO' 
rum mgenia, PjI. vcro undccimus ac 
duodctimus quta ibi provenere Jcript^rum 
magnu inginia, ac quaitus quiu magnn 



tngenia fcj^sftortim iii frovenerunt. Gru- 

icfus. Ir\^enia Scriptor^m Ma. t ^eg» 
Arond. I^ 2. Murt. Aifgmfiinus C IX^ 
11« i8»'& in co iovo mcoibranae 
RcgJncnfcs. Lta ct am Voptfcus, in Probo 
cap.i. p. 635. qui cx Catone, SaUutlia^ 
Gellto, citat, vocem/m^rwi««iomiticii« 
do agnolccrc vidctui, ita cnim ijlc; 
Omnes omnium virt tes tansas ejfef^uan" 
tas videri^ eas volHennr coruin- mg&- 
nia, qui uniufcu^ufque fada defcriffeunt. 
Vcruo) rufpc^bi nnA- r« jcriptoru^ q\x\z 
certam fcdcm non babcL laciiusictt^ 
Annal. 1, i. anColutc. ut infra nodcr» 
efFcrt ; temporiku que Auge^i dtetndi^ 
non^defuere decora mgenia. Umus lib. 
y^i, cpifi. 6. Zrist e»irn (Ohjfazuitif^ 
ma ; fracierea ^trinque ii?gpiia jclarJfli- 
ma. TacitusiKcx^xx^ Anna). xy, 41^ e^ 
in mommenta ipgcniorum ifnttqM i^in." 
corrufta. Cactcrum Jc Gfacca fidc vc- 
rifllmc Aurelius VtHor in Ca)iguIa..Gi^e^ 
corum diHo quis augcndiomnia J?*</i*m- 
efi. Er, LaBamius Tnnit.ji, 18. fed 
haec Graccorum frtaffe culpa fit^ qi^i 
rcs le V i (Timc s ^ra maximis femptr habuc^ 
runi^ J IViJJi, 

; dptimuiquifque facere, fuam dicwm 
rf] Ila <§• copuianon cft in MSS. co» 
dicibus, ac nia orc cum gratia hic, ab- 
cHc ipoterit, Rivius. abcfl ab L 1« 2c 
.R^cg. , , . , ^ 

4 jus iohMmqui afud eos'] Tacit dc 

bonum- 



Digitized by 



Google 



ban«tique a^ oo^ Jion t?gilHis magis qi|am natura 
valebac- J^rpB^ * ^ordiasi fwukaw qum hoftibus 

Vifi AippAwiis dffOi^i^n iiiggqi(i(;i| ^diau^qi ^;#;|ii<c<3^^^ 

Iforibh^ Gcvmaa pUffyiu i^khm moru 
vMUntl fm/tm mUbi brnn^ U^sj* Ciac* 
cooiisii. Pecnb. Badiaa. aequcelcganterj 



jMs bcmtm abje^a copuU» (juani Umca 
rc»QeQt««ietc?toraii^ S(.4«^J?;««4i i^r 
Ov. Del FZ#«^ Mofteto. ^Uum m- 
4«^/«0«/ ^Jmnmmn tfniHf,Ni^miMm 

Slrrci^. SoQiini ;m Ji^h, T^ioaay^ ji^s. 
bosun»» Bacchtd. Jhe booo jurct Rud. 
JMtf modp ct modifitM jHm, y^vfbooojare 
«r^ bomrt dc apud CiV^ PhfiTp. i u H* 
j»ywwffiy hcntm\ Is iptur ft qua vfva 
wmffAe^s nec mkffm quifqumm ^V^^ 
bm\hmpt$r0mt* Verum ipl« ^Mh^s 
aiibi: « TeroteDnoqn^V^^^iei^- Uoi 
r<n^i '> agaofctc ^e £i,ffM!^jrAr 4f^«0 
ti«»^ri8 ^iMMP /jiTf gintium, ScnfCati^ 
am ez Emrifulw iiKi«uatus eft au^ois 
qai iofiekM v€ i^o4iitt loqnilurt '£• 

vf ^dftfe v«l ct Tkuiydsd» f»otftUStf» 
$• ^91* Ali^ .MOMdN >; cAfi^jj! 

t,%t^ £a fsetMM Mimsm ftShrf 
' , «/ Edc« /ir )u3)iicaadum» 
pro Jiflie lag^Bin ac / paenanifn rr«icbiiti^ 
tivitaHm^tegereM* Egrc^IW^ A^ 
aei^ Tit. JHe.fitgi^^ho/pitmlm nevtig' 
wtrmt Ldamts smssisms gmtem, . h \ud i^i Q- 
d» 9CciBtpfyi29 teqtf&in, Sponte fu^» 
wmtfjfftt dwi fe mtrt unentem. S^c ^ 
Ovi/.. Meom»!, ftp. ^u/rA prtma> fmtm 
tfi mnsti^ tpamt riaJice nuHo^ Sponfiefua, 
tee la^e^MBatra^unyotiSKrcbein.i^ocm 
nifta^ie abcranr. mev >.iierim mmmeim 



<noi 



II* 1. /iM Idmimqttt foce 
y«j/^Vi# rcddjt. /i^/i* ^«/ij iogcnii» 
cuita, non Irgibus. Contra vero An* 
toi^ apud ^^^offtsm £ib £*l(aoomiiie ; 
^^^!^?h f«« po^cllatc pro jucc mt'^ 
rfitur» ^rmmm. vtnMttm^fferrqt, . ut puk 
ci^ritudioc iUiqurcftfr ^o^s^e /m&ionid^tcmr 
mercU, Codicfs.noftxi re^ius: ttt fssl» 
ckritttsliatm licitmrtt, J. Wadc 

1 pt/cordfaj, irmsJ} Poflrcn)! voar 4il 
mco ^odicc non lcgitur. Ciaccomm^ 
^dithtics natae ictra annofi^trigimajvocc[ 
iaBjplios, 7«ri**» difi^dsASf ir^, fimul- 
tmffSf , JJa^n c]c<?i; qjywd.^^boflctaqtiquj-, 
CU8 cufti omaibu^ . nec .ip \4l\m coqjpi* 
ccpctur nfvanurcriptoruin, u}Ci Pal|. duo» 
dccioio» rcri;,to cId cccc xlvii. Grft^ 
ttrns, 

2 /9 fupflsciis Ptorum ws^gnificitT^ PaL 
ccrfiuf ^npqus aoi| expreflcraat voccoi 
^tfrwif». ign<Kaixia,crodo< (igoi^tioM 
antiquac^ /^/«^. . Afud Rqnij^9p« 
rowli^ae pccuniariae ocrtus &k modus 
pr&efiniru«> quem tranrcendcre n)iai<ne 
ffl^ cr^c : quippe dc mul^arum scdira»- 
ti(M>e' tam a Coqrulibus,' qua», a Tnb. 
plelM ^acpe Sci>atu63fl«fiiko, Acpe pch 
i>uiirogark^(i cautuni fiiit; quibM PM^- 
xifna erat^mvkil^» trlum .oniUium ^ 
viginti ftflium/t q^ pius trigima bbbv* 
&♦ diuabus ovibus <jwini(>iam -mul^^ftd 
mm dcccbat^ ^aei^imabaturqDe bo^ccn* 
.tum alBbus^ Qvis varQ dccuiitbus : jih- 
ai^ma vcro, ovciaxub^ur am^ S^^h^ 



1fS?fO JBttOmani /«g^f- bonHsiiiji C04fci#s 

"OlSotis^dfrQKloinjoldiabaut. qucatiinfaqrj- 

kgtbsm tmr» ^a:ttus!iAn« 1 ii 1 1 hsji^tUofis^ erpcnJvVc ioluVai^ti; . liqui- 

frMtmisii-^fiSM erat^ cffnt kma^ ^ dci»,' ptijca -^idpcri^s ex ,noiwi^^ bq- 



ihi i^a^ iogoau^ penerentur^ O* Mii inis /kra^diis >feci0e fmur, ^^%:c fnpflir 
mhMientramjremeafemsstf^ftMfermt^lfUciadickihfit. Fcl^lus vcro Powp- 
4mm vetmiamar. Vidc^tut Seneeme c^ti^* ioi^uif: Sufflici% v^terrs ^Mm^^darp fmcri' 
"ic^mfommsmVi^.vii ^•^^ftifftmM ^fieim^ a\ fufpliomsid^ ^aca6tm$s,\ 2t4»ah» 



E 2 



fidelcs 



Digitized by 



Google 



jtf C. CRIfttl SALLllSf II 

fideles erant. ' Duabus his artibus^ audacia in bello» 
ubipax eveneratj aequitate^ feque remque publicam 
curabant. * Quariiifi rerum ego maxuma documenta 
haec hlbeov 'quod in bello faepius vindicatum eft in 



de tormeatii» fuppHcaVio de predtas di- Iribui zntctTcftuJHerit, (ic juftitia (ji» le* 
f bis. male. C. P<>fm4. _ quittte w/^ fupertre. 7. Mi^ 

1 ^Marttm rfrnm'] ScripfifTem potiai, 
quMritm rerum m, d. fued, omiflis aliii, 
Grut. L I • ^uorum rtrum, caeteri cobi 
editis, Tc€teyug.xxti. Rc hab\XTe, utim 



I DuaSus kis urtiiui] Tres hie vo- 
ces redolent aliquid fpurii Gruttr, At 
icripti libri6e impreflTi omn^agoolcant, 
nec ttntum ddfendit nuiricras. Nofter 
^W.Lxrli. fidem» probitatem, caete» 
ra^ue artes Sonus fu&vtrtit. & yug, 
xc. luxurit 8c ignavia ftffumui artes. 
Caeterum, dc fecunda roce teflimoniutn 
perhibet au6lor ipfe Cat. ti. imperium 
fudU iis ardbus rfffi«er«r. 8c cap. t. ^uut 
mtraqui^ his artibus 4«xef«/> qtuufufrm 
mimMvi, de prhna» Sulfidu in Ecloga 
de cdido Domitiani huc refped^ns: 
duo funt qui^ txtuUt ingens Bfimu cs- 
ftUt VMTus bdli 8c iapientia pads* Sed 
wtus u^itMtu demi (^ foeidihtis urmis 
InfretuSicMmuei^ Cartbaginis exiit ur- 
ces, At extat locus fere gcminus infra 
LXii. fed memmu mea» ingenti 'vir* 
tttte, diverfis moriAus fuere rin duo M. 
Catitn C. Caefar. ncc longe abit in Jug. 
divirpJlpmas res fariter ey.feBant, igna- 
vioi voluftatem o* fraemia vhrtmis. In- 
fra» At ilia muito oftuma Reif* doHus 
fum i hoftis fersfe, fraefidia agitare. 
Btitit 9mni^ maturafunt, vtH0ria»frae' 
da, iaus» fr. 1t. 3. Una C^ e^vetus 
caufi billandi eft, mfido frofunda imfi' 
tii. Verum hmui» codem fenfu Sc or- 
dinenonalibi inveniuntur apud Saliuft, 
Kefos in Miltiade 11. Neque minus m 
ia n prudentf a qemm felicitate adjutta eft^ 
mamquum rirtute miiitum* deviciffet ho- 
ftium exercittssjtemma aequitatc ms confti- 
tuit, pro adjutus Codex Trio. legit js/Im 
i(L Non malc. feiicitate adjutus iabd. 
lo> in pace aequittte, alterum fortuaae, 
alterum prudcntiae effeaus. Idem viu 
jittici X t . liberalita: c utcns, 8c> 2 1 • tam- 
taque profperftate ufus effit valettsdim$. 
Noder» bonirihessUtbidinit fuo, fide ufus. 
Hirtius B« Civil- tyZ^ fi ^^ *^ op^' 



omma frona ep. Sic, alibi, audacia 
malarum rerum, fenuria rerum necefpt^ 
riarsim. vidcf i, 5 j.7«!f* t. iLWi Lnvl. 
Balibl. Hochahio. SiiWz, fequirimfue- 
fublicam L l.feque er* Arood. yff^nt 
remftsh. Utroque modo Tadtuslccuta^^ 
eft: Hift. IV, 17, An. vi, 24« Agria 
xxiv, An. XI, 49 IJ^ifts 1, 6. qumm 
fitum moenitque & freqtantem aais ttr^ 
bem vid^int. 6c i, 43, Plautus Aiinar«^ 
if» 2. Caifar de Bello Afric.xcin. 
Civil. II, 4. nhupro, latitamihis atqui^ 
tdd. wttt.Utitamibmfqui atqui^ necmalew 
Simna de Conftant. xii. Sim ida quk^ 
quam^intir iiks, futroftpii imerefi qttii 
dixeritt quod tiUs talorom nuotmqtie & 
aeris mittuti avaritia e/h hes attri mfem* 
tiqui dc urbimmi ^mod iUi iuttr iffa 
fttagiftratus gerumt^ <^pnetextam, f.Afct^ 
que at tnbonal imitamtsri hi iadrm im 
campo foroque & m curia ferio ludttmt* 
Vide nos* td cap. vi» fttfftitkmi. 8c 
Afuliium Mtitf.^ V. 94 J. fTafi. 

3 ,§uod m heiii fmftu/.^ Didiones^ 
in heUo, abundare exiftimo* CiacconittSk 
Ac fequitur in face virts. Praeccffit^ am» 
dacia in heih* Ica MSS. tredectm, nifi 
quod abfit Pa). tert.iir Mhi male,puto« 
Ceterum verbts iftis hic eft ienfu»: fi 
luimdrus ineatur utriufquecriminis,com* 
pertom iri , Acpias impimicate donatot 
cos -qui figna rdiquer unt, qui loCo ce(^ 
{enrociquam qui cootra imperiom pag. 
nanmt» auc tardiui praeJio exceflerunt. 
Frecjucnter enim veniam ciatam priorK 
busiUis; pofiremis, fcre nunqutm. FaU 
lantur qyt aliter intcrpretanmr, ae fra- 
ftni de^endttot adcoaicAttras.* qixonm 

eos> 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CATlLIKAltiaM. §^ 

eoSf qui contra imperiam in hoftem pugnaverantfqm* 
que tardius revocati) praelio exceflerantj quam qui 
figna relinquere^aut pulfi^ loco'cedere aufierant: ^ '^^ 



in 



e namero aHqaaado fic eg« r amjeaani 
legaidam frvtrmu Graterus. Maalium 
Tofquatuni intdligit , de quo (ic idem 
infra: Jifmd mMJorts nefiros A. Manlius 
T§r^tmim b^(Mic9 jUium fuum^ q$Md 
u cmttrm hmfirimm im hoJUmfugnuvtrMt, 
nuMrijmfit* £t ForciHs JjLtro decla 
isai; m Catilioam. Mamuttuu Repe- 
tic ideni isferiut : ^fiod is contru imft- 
nmm m btfitm fmgnmvtnt. Et f n decla 
fnfft;*iffcg Btrdi Lntrmns in Catjlinam;^^ 
CUmdims in AnnaL apud Gellium 1 7. 
^ Im Gmlks fugnmxrt. Unde & 17. 
^i. ik iwc ipib. Cimccmms» Dioroed* 
jrmdkmimm im eos. p«36i. at Higefiffuj 
miact i^ Nctf dmhmm, qmod /mefius 
vimdicmimmfo im eas,quic9ntrm imferimm 
im kAtmfmffemmirmt^ qmmm ineos, qtii 
feamdmm imfifimm fregreffi,virtuticejfe 
wimt. w. 7. infra, fime frm$cifti muBmtate 
^ nmagk crimm ijL Pro in hottem 
Codez B* Poi>. in morttm'> Nulloienru 
BalJoL befiis, at contra Codd. & Am- 
jwfm. C* D* !• 13. quihuc rcfpexit. 
jAmmfi mmfiisum qui contra impcrium 
m boftem pugoaverat» «iimi» viBorem 
ImmdmhdsttrTirqumtus occidit. &c. J. W. 
I adire ttmp] Ita Libri. Nempe, 
aafi eranc timcre: in tantum aud^aot, 
«t amp^iiia noa auderent* Videtur pri 
BU tromefsAiisu^Mv^Sc videtur taotum. 
iioc ruir Audor : minusapud eos valuit 
liiDor lioailis» qoam metus cx difciplina 
&lcgibos. &> iaepius vindicatum io ni- 
iDis aodaces qoam ignavoi. Tacitus 
AsnaL 1, 69. Fervmfermt inttrim circum^ 
mtm txtrcitus fmmm» <J» infefio CermA' 
mtrmm mgmune Cmlli^j feti: mc in Agrif- 
^ isnftfitmm Mheno fonttm folvi fro- 
bilmfit, irmmi qmi id pgitium formi 
dtne andereDt* Lsvius 1, 13. ViBommUs 
wmiiikn pavorc, auHie ft inttr telm vo 
IsmtM tfem praereotior metas diftan- 
ipclJit: Idm M«' 24. mctu/#r- 



vittttis md iettm coQftemati FetrMm 
ArSittr v. 3 f 4. Mcx cemverfus md me» 
^id tfit inquit, Imtrot i^e defrehenfus 
quidtm aufus es roihi rerum dicere? 
Huc ctiamfacit inlignis locus ex Cietre- 
nis Orat. pro Ciuentio §• 46. mumnne 
inhtUo proptcrhoAium mcturo deamqtee* 
rent» amplior fj^ mortis& fupplicii metus 
efi m tmmjoribus confiitutus^ne mstt nimium 
muliifeenmm cmfitisfuhirent^ idcircoUls 
fortitio cemfmrmtm efi. Orofios !• i^.fre^ 
fofito fmii mctu, fi qttis e froelio cedere 
moiiretmr, ferro txciftrttmr. Confier He^ 
rodotmm vii, 103, 104. Supra« fml/h 
Uco. Sic diftbgoendum rM>M/de Mor* 
G. VI. Ccdectlcscchdmtttmodo rmrfus in* 
fies^ confilii qummfermidinis mrlisrmMtun 
Graeci uno verbo eleganter: wjfftfiiw. 
Frontinus iv> l* ^uodinfmltm Ttidtm-' 
tino locum Isefiiims cdTcrat. Codex Pe* 
trenfis leco, quod magis gcnuinum» in- 
folentior firuflura Hbrariisimpofiiit St^ 
& Vaierius; Tibtrius Scmmrus quifilium^ 
qu$d in fmltu Tridtntmo^ loco hoftibuf 
cefierat, in conffe&um fuum vtnire vf 
tuit. Accedit Cictro ad Attic. St ob 
emm cmufimm domo ceiTurum filio* Stm» 
<r4 item ConfbL adMarc mdbrtvijpmum 
timfus tdito cito ccfTuri loco. Quibus 
adde Cmtfmrem B.CiviL 1 11,92* AgeU 
lium V* 6* £t Gronovium patrem ad li- 
vium zxiv> 6. J. Wmffi. 

2 In fmct vtro Seneficiis mmgis.'^ Manu 
fcripta» quod hemficiis msgis. Re^enc 
an fecus» aliorum edo judicium, Oppo- 
nit autcm intcr fe in Btllo^ & in fmct^ ut 
non incommodc ntrobiqucaddi videatur» 
qued, Scd & Aldinus codex illudliabc;. 
Rivius, Pro his omnibus rcponcndam 
crcdo tantum di<f^ionem, c^. Bt quod 
btntficiis, Ciacconius» Subinnuit» mUmd 
btUo.mliud fact Romanos fpc^afrc. Nota» 
Itum Rommnosftmftrin faceconfuetudini,. 
'in ieUa utUitnti fmruifft, ftmfermd mv^ 

pace 



Digitized by 



Google 



pace v«ro bencficijs ' magisy quam inctu iixipenum agi* 
l^biaoiii &o .^accjcpu iajuriat igno(cex;c, quafppeiieijui, 

X. Sed ubi laboreatquejuftitia RefpubU crcvlti fe- 
ges ffiagni bello domiti^ nadones ferae> & ^popujii^r 
gentcs Ti (ubadis Carthago, aemula imperii Romani> 
a ftirpc interiit : * cunQtsi maria terraeque patebant: for- 



00fhi tfmp^Hm rmffSiorMfm^Me tMhnts 
Mfwimm9dii$fi:GrMvus. 

1 Mmj^s ^uam ffMU^ iM Gf^terian. 
St Mwtin^ a mafiii prima, 1*tmk> 8c Co 
kyfrimii tcflie Falmerio» omittaitt tftmm. 
Coder B. Pub> a metu. ThemHiius O. at. 
▼• p. 146. A«*l^r fftilMiot «oyg Aif K^ hr 

CoSnfcr eoti^jorti Ortt. ix^. 215.^ 
Orat. XVI . pig. 408. 7. fl^. 

^ Agc^fim injurm . ign&fce*^ , ^^M 
fh/iNfHi mmie^iMnt^ Stc ioira: M^^i 
^[nojfe diinnm foret^ ^nnm fned iniUos 
jmre fieri feffit, qnnere^aftt, Sic D Au- 
goftiou* Rpi»». V. ad MirCellioai*^ dc 
Ufbc Kwm K>qtiens: Dignwn ef^ ex- 
fkrgire^hfiuttem qnne tot ^enti^ksimfe^ 
thnm. ''-'^lfd ake^th^ ifijuria ignbf^ere 
HnniH perf^ni mnki^f. Cicerot^iirci 
Vi Attiferr ifnttm facere pfrar/t^tnfMri 
nm. Quam^eoterttiam vkfet-urfjmf^flfe 
•€x Platonc iit Gorgii 1 cujiis hacc frmt : 
<)u fiftiei fJ^if^r |w isb^ioj' r» u^fif ? «'- 
is^sf7^. «»W^ ^JrV Mnnntins. Ah 
-^H^tis Ci<r. O. 1,6. IpHffeere mstgfs, 
qstam^pirft^^ni. Nonitif vero o^Tiktit mm^is 
qucmadmosium 6c Don:stHs ad^en. t, r/, 
1 ^.Sulpieim Di4log. 1 1 1. 1 5-. G^^i mnpot:* 
itt Ht oum 4 pres^Hrio fubmoverett ne 
fnnm perfij<]ui 'videretHr iniuriam. Me^ 
pfsf. U i6,(St>Joilitimiti |ijg4C/>. pro 
-MdfVfM §.^4. .r.Qj-Jd CH-go actcpfam: 
'iH'Hnkm''P0fefHi «ott^acct? Eur^piiter 
'M*d^t vr.'g9o. ^ VM(iy 4B3. Mf;ijLr/ 
^•»>tt T^ 'nti^l^f, ^Um^ J f^. 9XTh?mi- 
^Hs Ortft. V. ^»/fw6 yn ci* «»^^A«2r%r56 



Orat. I. p. 211. n«fi #W»»^ iM«i»»<dv 
^«^«»19 iV ir0A«#> V Ws lAW nyiMie^* <$ 
t^f f»ir fMfiOt^p%Hf.P* LntroiLMlivpro 
fc^ocmi^litno in^raruiti f. porfe^mntM 
Coftfcr Ci^. I. Offic. lA*«y/i m, |>«u 
Ifhium V.ao tic ftccrc expcdiai. JF» ^ 

3 P^k/i" /n/^Wfti^ ^^^t^ ingentws iM 
Marg. 6' a fccuniia noaou hoDdc femk. 

*& Pub, fTfM^' Mio dmtmmt fgfre, •& 
fu^fa ir», abbre^rkifiar» virkur quadetig. 
n^ri tolec n vel n twte, Ifello domlnsuu 
noiferrti MifknA* 6eI»o danMtAr/. ^ 

4 Gtmoin mstria ter^neefHepmtehnnt.^ 
Legendtim crtdo. parekom. Sic.t«it>a; 
Cw (P. R.) cum %doccnfUm ai ortmfo^ 
lii emffiadomitiiarmpi parermti Exdpn: 
::$eHfe honsineT arrnm.^^nomi^nt» smdi/k 
(f^, *vtrtnte omHfm^ pareta* Tbacy^U 
d^js tJitteft \ii\ II. tn EpitapUJ' P^rhd^ 
£ll^d ^pftHotcf /? %tMHearat9» t^ 9^ Ma^ 
T^ Mpnripm Ti9tpu^ rs^»Hif^4intf% ^»(^ 
Sifd bmmA mn^in omne/^ue twrms noftt^ 
nndmriM pe^viHsfeOknus. Ciacci ItiMSS.- 
omhCSt ne t|^j<s teivierc auiciiietCifle- 
cWiib (libfHtuCT^ <^p\tax\pmrg6ant. Qu«- 
modo eVpreiiTit cdir^ Po^i^poaii Lieii, 
accommentaria O ndib«^i, Zaabiuiqua. 
V\y\CdLiiT hcic Colerus: ita tanm, ut ei 
fidesminiti^ adhibeaior^o^rpcotiTuroc- 
bot»; cuifalfoaliam ■ffingh {ciif#ntit«i, 

Quod nwgnusiUe v^.raienomiof iti;cica*o 
tiovit, nemo noicct : nedimi aliquw^i 
oitmia lua rtwnJma fli^iWM, jur men. 
dicor«m mor^ pa^am-corrogar» aur f0, 
tt^m cMmrubi^it.(9nii/mi/«OiiMiib«ott« 
m Comment. I^rt pnn^mnt, Atlfue Ha 
citat Barthinim no»is ad PetrmHmm p. 
4.18. Af o*^«^«/€i &inoftri<)mrio#citt<i 
orc pntelamt ^od 6am ilt^tle^tfttet^Qt 

tuna 



Digitized by 



Google 



fievire^cmifocre amma coepit Qui labores, pc- 
^iaila» " dMibm atquc afpcrjis pcs fadlc toleraTerant, m 
odi»> ' divitiacopfafMiaealiis^oneri Doiroriaequc fiierei 
l^tur ' prMM pecuniae, dein impcrii cupida cfov^ 



m ^U ia fo(lQnun lofeutm Oiceomo, 
aeoifLit firmabo. Noder eri^ iafra. 
Cap. unriii. CtUmme stqmt mtmicifm 
ftnJbynr* Dc ptcstis loqiitHir, & auac 
an foMtere crant cx viaoria. VifgHh$t 
fikg. ad Me^Um. Vi9$r ad^mBgni, 
mag wt m deatt eaw srimmfhi. ^ams- 
Tt, fM tcrrac, ^iM^e fntm mflria. 
#^M»Hift. N^, zti, 5. NttnciMs ex- 
fmmm tfmAs wnwmsM §(t AUxMtidri mMgni 
wtSmiM orfae eo patctado. Jttfttntts \ i ,; 
^ ItmftrM f^ FMmtifinHm (j^ yifMm^de- 
w m iMm fjfe dtm, fi <SrMMmm ntn tMm 
jMMts.^tmmH-M^iiUf patcant. Rutilius v. 
^^4. im^e nmmei mentos litttrm nmda 
fi MU jtmmiMmmt Mmneiiiinni x^n, 2» 
■Midm»^m$ ttd mimmt/Mto, me mtffisM^mnde 
fM fmds mmde pareutes M£r$s, fingues 
mltefijm vt^remt. Locus Ssliitflii «d 
y rm aH«tg, habotur Fr. vr, to* ^- 
/Mf er^ eo modo<iicit,qiio alibi «p#fM 
mpcriMe wmm /tfm»^ Quic^uid f>epvKlit 
cft Ti^ribus div.itur pMtenj, ijuii (Jimo- 
lit obRactibus onmfa prorta funt in^e- 
^enti. tpfe etmhem longo decedere rtrco 
Jmfm/mm fofmit^, & camp(>s jtiSt' rffe 
psoiTGQi. fir» j^tmnfttm ^itiUes natit^M 
tmrwdie m mx s TMmtmm ^AHun^ptT^x^ 
tem tuae, \adc' ^iivibcs p<^tfe^iit man 
«asrrpoTiso. lUniiim i)'^.' Pande ]^rf^(>r 
jpwasM fd MeMtmi m CMf.etevovtmi. Coi^fer 
aceTD rr. aao* dCMferire ^ re/enite aptfi 
iMemmtmt I. 4^4. RheJtitfut ftfeeeiDe* 
ferim rtfm f^ apattum ^r«/i<^/ orberO. 
la. 6S2: tJi r-fisret pcLgua, /ffMrgati^ 
fer metptOTM Mh<m *k^«Tpp!w^*. t»'f 
^ii i^s mm^ MH&ori^s 'itnintr/Mt 
utrmt, e^uihns feerefm OctMni,t^ emtrt^ 
jmm indwe p^reot» LmnMra^ViTti fAS% 
SoArit B. Pu(v & CC.C. l>Atew::iptt 
ta ioca XnMf^emi fo Kelltfi. 4*v« '^jiit 
• cayBtN* 4)Uibormoo 



^«f## orbiff ^.diclliif Hj tfJM Viiv. 
M.n. 1. 23f. ^SmiJ-n^fMimmf «£. 
^n/ #»#)Wr4 ^i^, ConOiiM «^/#«|r«i» 
eorraMimclt«*iti»rorbi0. 7. M^. 

1 BmUmi M$^ M/ferm.'] Vok feri^ 
r«i« ndctur inrkidcfcfiM^^^. Codex 
Arofidd. omktit dmAiMiM pro coMjjr. 
dal. & Vcnct. i47o.iubllituuBt dmrms. 
quomodolocutua eft TMeitmi.Ataixlt ii] 
54- ^^iristptidemm»er6esvtttresX 
dim Mma$s»nififer dura^afpera eetrciMs. 
LmKi 1x111,42. oppom M/perMMdvtr^ 
fm^e Lattis ^ gloriefis. potestta lcgcrc, 
prricmU /uMfiime M/ferMs rf..-Ouoda^ii//i^. 
Jlii genionon multum ^bit. ira cnim iilc 
ali ubi: in/mis dmbtis rrhms /ocietMttm 
vefirem Mffttiverunt, rcr» m tJ ftricmlm 
a manu leccnt.ore cxhi' ct Aroad. Pul- 
chrc «n hmc rcm Ihurydtdts iii; 5^. 
liV^ V x#>i«ff «tl^ ifffbcfx^fu r^ /riA«« 
^if dee&r^Ki,l<^ i^«{.« TaJ^j, |, ^ 
W**r Tftw.ir ^r. fupra, vocthi coefh 
beffc fmc ruina icntenciac putar Oru^ 
tcru» 7. fVaffe. 

1 Divitiat oftMndne Ms^ 16 cft 
qu'ie aiiis optintur. Sicin J <gurth.C«i* 
^Mf^qm^m virtu , ghriM, atqm Mlim^ 
eff^Tidm yni^ fuperMhMnt. Ciaccpnius.. 
Vid.AltibfadfcsaputUAjir^ vi. LucMn. 
if i.^F.or. nt,i2. 5r»rr. trpiO. S3. x)|V 
>M^n^ p 24. H^^rr/i Codof habct of^ 
UHda, cadem Syikpfi qua, otium af^iie- 
drtiiim qUae primM mortales putaat, dc 
Ouart^ ^dcas AmplifT. ttnzonium ad. 
o^rj^iiini^p^ 8^6 Firrnat locts a C/iif- 
;r#»iM'iKlddfep*j,Vuiadc^caIfum7jir^. xlv,. 
itMiju»d m Jld^Vor/ii^t^s oprar rant. oti" 
mm'pojiqmam Mdeptifum, a/ferims Mcer* 
imuftfut/uit ] WafTe. 

3 f rif»^ ptiumMi] <"onTungir TAwry^ 
iii/ii .1*. ^a.^iipxn1i:^TXt.HX^kn 
Vidc^r^b»»^ dt-Rcpu£1x, 7. 

'"'' '• ' ' ' ■• caj 



Digitized by 



Google 



4^ C. CmSRI SALtUSTlt i^ i 

* ea quafi materies omnium malorum fuere. ^Namque 
avaritia fidem) probicacem) ceterarqueartis.&o&as wb- 
yertit) pro his fuperbiamj crudelitatem^ '. deosn^lo- 
gercb omnia venali^ habere» edocuit: ,^ ambitio muitos 



1 Ms qHMfimstifiis ommum mdirum 
fuirf\ MultuseftinhocnomineTacitus, 
ut lib. I. Em vitufiiJllms miUtmhus odiis 
mstiriis, 8c faepe alias. CiacconiMs.Cati 
Carm* de Moribus; Av^ritism omma 
witU httkn pistAbsmtJumtMofm, cufidus, 
^Uguns^ irritm qui Mi6utur, is Uudu- 
hutur. GcUius xi. 2. Arato v< i. Ami 
£ejfMt smor quifeiiorufemper sdurit^^uo 
€0fttur mortdigium^ quufuUmmomne 
l>i radtoe nuluoi. CUudiMn. StiUc. ii. 
III. Ac primam fceleru.m matrem ▼• D. 
Tmslum. Lucun, ly. v. 15. 7. Whffe. 

2 Nmmiui uvaritin fidem^ L<^en- 
^um, cetirufqui srtiis ionas: ut fcqua- 
tur adjeftivum. Atquc ita ferc codiccs 
iiabent in rocmbrana defcripti nec non 
▼etuftiflimui quifque ex impre(ris. ^- 
viusw 

3« De^/ mgligin.2 Manu fcriptam 
negUgiTi, ▼etcrimorc* Bjvius, Thttcydi- 
Jis lib. II. Xpifhuat ti itika^/^mp -mT»^' 
vtmfi* riru kui mv wuX^Tn* Manutius, 

4 Amhitio multos mortsdis fsUfos fieri 
fuhegit»'] Legcnduro» muitos mortsUis* 
Ssdegit autem» pro coogit pofitum cft. 
iic Tacitus faepc» vf amoris fuhuQus, £t 
Oferus urenue fromittere fuhegit, Sed 
& Liviqs, ,^ua fubu^us injurtM, it^ 
quit. eontru P. R. beUsim tum infefio 
Mnit^o fufcefijpt, Virg. vi. Cnfiigut4fui 
auditque dolos, fubigitqm fsteri. Rivius. 
Eleganciiilroum Jocuro CKponit Lu^kmt. 
VI. 5. & Senecu £p. 42. Ettrifid^ in 
Iphig. in Aultde A. 2tSc 1. v.^^^^fex £d. 
C/. ^«r;7f//iri.ScrTiu^recitaiis bunclocum 
ip !• Virgil. Gc^wg. c^igit, non fube^ 
git, videcur lcgiHc. Vim vocis malc 
capiuQt interprctes, falfi ^zXet fimuUn^ 
tes fi^i, comfofifi. GioOke fslfum wJitt- 
^f, fMlfusmvdoffl^^ ^9utk. & Hify^ 
cbius 7farA«urf*9M», ^jMfii mHi^ ^jS^ 
.Hoc feafu Tucitus Ann. itj* At Romsi 



ruori in firvitittm Coff. Pstnsi tqtta. 
^mmto quis inluftrior, tnnto tm^is falfi 
uc fefi'mumis,vulttttpti compoiito^e krii 
ixciffu prineifisf neu trifiions frimordso, 
Uchrtmus, gmtdittm,qttuefim, mhtUtiom 
mi fcobum* Ana» 111*3. Tiberius ut^ 
AugufU fubUco ubfiinttern infirms mm- 
jefiatifuu rmi, fi fuUm Umentunutun 
an m ommttm ociUos vttltttm eorumfcrtt^ 
tumibm, ialfi mteUeginmur. Falfiistam 
denotat eo% quos feidlitalius,^uam qui 
alios fallere cupiunr. Idim An. ziif, i j. 
CuvininfidimmuUirisfemfir utroeistttm 
&izUke. £talibi.faifumr#««i/««iY/«te. 
Plautus Bicchid. 111,6.12. Muiti mon 
ifio mqm iximfio vivunt, quos cum emt^ 
fem ige umicos, refiriumur faifi faiilmo- 
niis Ltnguu fuBiofi,inertes oporu, ftt^lifiu 
fide, Hoc e\ quo J noHer o»r. addit, «. 
Uudchu^ttm infeQon. Promere bidmo- 
den Utis ex formula* Tucit. An^ ai, 

10. CottfiUu, locos, promu mfuo occQltn 
novirm, &, fromtim & ufortim. Idem 

1 1 i.4.promere edamabfblute pro^f«^ 
AnnaL zii» 65. confer Amobium tu 
p* 163. aca62.& II, p.73. PulgimiAs 
MjrthoL nocit tttuUtU, uut. in. tvideua 
\fotintiiri uut /ubtiUter , falfus Mfswr; 
um oceuiti, m imfoffiMit Utro. Bartfar*. 
us ez conjeaura, ittofnvifibiUs. Sei 
locus» CQotra ac fentit Munkirus^ nStc 
habet, optime enim opponitur im^- 
k^s tUl^9ur(^ latro, & ideo occu^is 
quod et apertonon pote&,fotintiori quj 
evidenter & luce. elara fert injuriam. 
Vincemim.BeUovucenfis \tg\x, imfotrtO: 
tiuUt. SedimfofiSUis magis barbarum 
& huicau^oriaccommodatios,^^f/rM- 
tem pro fotefUtim. MS. apud Uegefif. 

11, 12. yid.Amob.f.2'^.CufiUmu.40, 
B. MofchumUyll u £«t9ti ^m» mM 
W^/i^ O^ f.tm.nH^ t^ 0^i^9im* £ 
contra ilieapud Sofhoclem Oedip. CoIod. 

inortaJis 



Digitized by 



Google 



B E I.X U^ G A^ I Ir I N A A. I jl M. 



ni 



inortalis falfos fieh fub^c^ aliad claufiini inpeftore» 
aliud in lingua promcum habere-, / amicicias inimiciciaf- 
'^ue non ex re^ fed ex commodo aeftumare^ ipagl(^ue 
.TOltUiD) quaiii ii^niumy bomim liabere. ^ Haecprimo 
piulfactimcrefcere,inccrdum Vindicari. Poft, *ubi con- 

tagio> quali peftilentia^ invafici 'civicas immutaca^im- 
^)erium cx juftiflTumo, atque opcumo, crudelC) intole- 

randumque fadtuip- 

XI. Sed primo magis amtncio, quam araricia, ani<- 

mos/iominumexercebac: quod camen * vitiun^ prOpiu^ 

vircucem erac« Nam gloriamt bonorem, impenum) 



^j^Jmi Am- Hcrcxiiaiius de Severo lu 

h%. :i^' n yXmrhH ^A»i9M ftiifptftp 
M ytmf^ Hoc cft dupUd corde io- 
4ttii {tamdam Hebmot BtUSb vs- 
IM. J. W. 

• i Amtmi^ mimui^0/qtte} ftotktom 
-wocc m ftif M a>polam omittir» qvod fiih 
dtccttai Anmdel. ooii ioekgiaceroeMie 
oootn injos morein, Suetmm Caug. 
^xufw bwu fmttim nlcro citro etmmi- 
^m. ]a(kiimiios IiifHr. Ub« n. Tit. v 1 1 1* 
jfm otcodi froeodi. ^o^do^iegt tc^mlh 
-^od Ifll TKitas 1^45. Arma,daifem, 
iociot dtmmm Skmo fMrm. dc i. 60. 
-arta^ eqoos. atinini^ tfirmHj. Nofter, 
hoaorea iaiperiain, iHmui sgnafEut at- 
^Jtk txefUttt. Seateotiam expreffit 
Dio iib. ZZS71 u coofer. Cic. to Oielio. 
-ic Noias ad f ug. lxi7. iafra,i£r»f^ fnmo, 
at Veaeta Mart. L x.fr'wmm. I» 1. dc 
BiUioL iMMtf mraqtit. j. W. 

X Uii cmtt^U quafi ftfiihmith tWi^ 
Vtdetor Cliarifios Juec recitare cz pri« 
010 Hsftorianim : «jus eoim funt vcrba 
hb* I. Cmtitgmah veterts magh ufurpa* 
verttut, Sti SMJlufimt mMlun dictrt : Fri 
m, tt^ enttgio^ <^. £adem verba reci 
ttt dc HmiusMmrceUtu ez SaUuftio: oec 
taaea iocxmi watAkat.Qmierm^?txtii:h$^ 



ceutagie, (ed 10 marg. & i mana {ec. B. 
Pub. ceutugium. l^Sb.centugie hutc, Cud 
i$ iiber eft recens kriptus. Loeuiti lia 
aeoHiiatus ^gepffui i ^ 39^ .^^^4 ^0/. 
iequiu & diutueuut ufut fefkm uuiu^ 
infuudtre /eieutt quo cootagio ^fueduuih 
fuede fM meret eebuhitumitmt eite tranf^ 
tuu Ibi Codd. quos xrootulimus, quue 
cmtugie^ & ita juveuuHt 111,78. dtdit 
huue cootagio Uiewt. Gioflbe agnoicunc 
comagium 8t, eemagiui d: Ifidor. ir,i$. 
•apoKl quem, in n fkttet% iege ez MSS- 
f er Mri4/iro mtlifii. J . W. ^ 

3 Civitm eft immtttutu^ ri efi^ ooa 
babet exemplar Fabridaoum, & elegao- 
tius abeft, pnefertim cum paoUo poft {p* 
quator» atque boc idem referrt^po^t; 
tameift io miiHifi:riptb qoodam oentro- 
bi pooitur^ Rii^iusb v 

4 Virtmtue itrm^}^ fbotaoiiiM' fuif 
fet « exereeUt ifitiuu^ * fre^m vit4u- 
tem , eradic^s • vooibus , aliif omni- 
bus« lllud frefius virtmtm^ diferte 
ctiam perferiptum fult in Nasar* fed 
motatam poftea in virtttti. Gruteros. 
lo raaoufcriptis daobus eft, fropius vit^ 
ttttem erm.. Sic LiviusxHr. ab V. C. 
Frefius ififidtm^ edfirifigivjiiieuatium 
fofioum iiotifmntiM temi fceiixii vehtiffit: 
pro vtrijimilius eft. Senfus autem iiioeft, 
ambitionem miaus eile a virtute remo- 
tam (naro eft io bonis etiom nodium 
8c cupiditas bonorum) qiiatn avarici. 
am. ScdAdcprioKk^iei^eoeraWbabet, 

F ^ bonu8 



Digitized by 



Google 



> bottQa^Jgnairus^j a^ule f\hi cxoptaEnt: * fcd ille vera 

[(«»/ vcra viai: itaqu^^vcra vU nitcntct 
(fimt^qttos feophodesiii AjictPl Vocii, 

^^Eaf^ija^^ 09 Jf^ lat^MPdyjeJ^ 4^ ' Sidial. 

»ye^<si4i offJbMi. 5k'apud Tindirudi 
yilf^ fMi» tfft^ fW# ut» <j#r^ tpuJ no* 
[ibiiais wfMf.; Oljmp. vk fyfcJWPTis 4' i^ 
' f f §6«, 'E<^«#i^56r •Jl'«9 fli^»J. & vke yer- 
jld, Oiymp. i r^p.'lK2. B^. hn*^h 
ImTf^yt^fJfff^^WicftfVgafn^lQri^ Sic 
!apHdturipid.HccuU"Ei«fifJ«f vff^aii» 

/S^X<5Df*«W.. 3t MctJca 1067- 1?^* rXn' 

tifi^ NoHer dc Rcpub. Ordia. C^tf^ 
i^ui^fdfit, d9 ^9€mfMltM4: i$M, Jmi$ 
m ^ li f i iHf dimHis^ parenti via ad vec^m 
t^ui S^ infra» Mmmm /ir^ p »ya. via 
i4i'^^- £^t,s.ea v^aji^tff^^ugat^^x via 
4(1* . r«nM» ]»o ^^ fcu ^oiM apud 
4Bumk» alioi : tf^ ysr$tUfm ^ulen^ 
viiftc/t, Mmmm »i voUtftatem, a ver» 
di^iii,. L» 'vyM «ftrifr ,vm. lolra^ A- 
rond. mWfi venems. Lampfidii^s Si^V^ 
.Tioi:4©* v^pe«ptt:^jini44ui0«mpu Ful- 
./[(tutiiM Mythc^. IL VI. Mrf«ff.ivr4%iattit^ 
iif^'ia immdBt tKgafMih IdefaBikrtHrJ 
iiititu> m» Codd. Modii^^Lcidcofif «i- 
attiirii&iicooMiioQiegei^ttixi* Sicciiai 
jioCkr. Sic AmtKofiuti Offic«;ii. 24. 
£ir^ Iams.kw(ffu (j^ imcena proft/^o 
mttMdkm Md\homrcm < srhit^rm [ Sin^c- 
xumsiive luDfiil^)o.pf6{iofrtufli.ideracft ac 
ir0fl«JM fttodimm Htgttiippo. . i*^ ^9. ^ ^.tc- 
^ «^fittrtfi Aodia. /#^ remtauTaior: 
matcfnaicoxiiiprttimi^i refrrujmum mtapud 
eiitB (pApqtiey qtiod pmtaverit adubndmn. 
fimHn iMidMt, Petron^). 1 1 6. ii fuii ^i/:»- 
rum othnmm immituj\ redum nnr vitae 
rtfr^i/ infften, . pic. in .Anto», i, §.: 14. 
[ lUMd, magif. verecr^ jm igucntns verum 
itqr ^om&^gloriofitm putes plms re untim 
■pc^ cfmun omnes, Noftcr mfra, vlrtuds 
vii graOari^ & ex eo .dfnlnttnicDo£trin» 
Fhu p. 617* Ettm qni ptr hnec profe^ets 
denti (^ficmro grudMTiTtnxis via gradere- 
twr»AdipsumJalidMmvivJtndifmtionom,r$* 
pnmt^ifeffnaS^ t^Mmm nMl a. J.W- 



propitts v/r/«// i , pro, .cum virtut^ jun- 
d:itri, td magir^ne Virtuth Wat^t (J<i 
iu^Qft^isei^, Sg^r^mmthprpp904 
rss fum^\iaq^'iU9i .^Cfum ^ri^ciafus Ijb. 
xvni. prop^Hs iliHutlm Ifcgift ^ fubdit 
ibides) h*cck J»iguri^A*ex€ir.ptum fro. 
;»MM MfV jfffie^m r-MitaifAnt , Aj^r.Au- 
gurtinus iri v. d'e Civitatc Dcf, fr piuj 
virtuti lcgit, nec id cdc Librarii vitium, 
^? ^nlcquiciiitilnif rt)idjqm.Wt9lHgr'R^^ 
Riviui. CJiaccoa.,liher.^/)'/tf//,w//*//wi 
Tfembr. -fc ifr .Mtei*lin. fpatfa B, FAl; ^/V.' 

'««fftJgiy^&Uhiiusrit:^- l^ A^^ii^it^'^* 
ut propius tcme.itatcm multd crebro 
mtdereti aoHcri /ra^r mmemk Ubi 

.U/iwi iibcr ifi 12*<^ uSlN^«|/lii>.-m*iv,;»aii- 

i .1 Jr^ &'t0i*vue fe^e- fiiioK^ 
.IWi^^JiQwt» inaUuavia vet^»^i« .qui 
.^«ikrdaHH i^iiMiiA^Mx/iiJi^ amii& Copula- 
\d Qij^ b«ciriioqu^i« SaUuftiMix m«- 
'gf« hic cottvflwit. Lqvc hot., fod nomtd 
tapr.>Ktcirc«i>AiJSi. .Ji:it«iK.._S^ c.ao-, 
fiiili. u3()Bf)dKMag«iw6^<kr mtisictc^ 
.fuhiOi Auguftiot v\^ i ^ r^Ci ^v W^ 
. ' ; . >ai «W i<|» t/f«* ^ivf 'Wi} ;Ia* quui^^- 
dam, t/er^ m/iV«f ifiA. M mibi .Wi^kt^s 
rtiic i^idciqT.|'jtouHMu &upKi^kfitlpsfi 
m^Et^OiVarnQppnokHrfvSto ut ex teqq. 
patet. C#^dl«^ ia Clodio. «^i #;«; 
.ptinmmtvdiQtnfmrmti» lueividsAnntmr 
n no^Qf.%imn clxfnefop^ ndultettnisy 
vide indicem & 'S^¥nktmn9ik)Httmtitm, 
f» . 1 1 Qb i i|M JM 4ef«« ficcipit . qttO Ijpiiu 
mimt, Mmrtfe f mmqu efnAmodedcn^pe j 
^ir^vcruBi.efl, &C<0. praMurena §. 74^^ { 
^jt veri^no' efi, dltd ^ivolentidm ci^: 
megju fudiciffm berhinum in mtgtftmtthitj 
mmndnndis torrumpi votuptrttibt^ opetr- 
^ere. ^opihQtfi Epiil. 4^. TiionniHb 

SKOVMAl' ^ ^x^cn^iT^, fMUnlidc^- 
. aJk »§ fiilU^, « ^d^ui^ Vidc Hebo- 

fi«m Epy. 4- vr»2a;3.dc a6o. Lucret. 
.:i'^ 460* .^fn^ i^/iS' wirfiiUM^ amit* 



Digitized by 



Google 



B Bii»Vl*;Cj^jrm¥A)lOtl3i. 4^ 

q iB in m i mo fepii»8iaQPnip»yit, .BAqv^^.^mtmmHs 
kiteai lcort>us7MWRMqii^i7«Hditi 'oeifdfmmt t/l^^j 
per infinita, inlati^bilij^ ^ft > / .nequc copja, neqi^e inopia 
minuitur. Se4, poftquam Xwci^s $uua, arxnijS r^(;<rp^;| 
Repub. * bonis inittis mak)S evmtus habuitj rapere 
omnes, trater^;: doffiiim ^ii^^^^alius agrps cuppre :^ hc-^ 
€|ue m0dai& neqtte modemam Vi£tores liabercr i^ocjii^ 

^^6 "atmfer mfbriia htfMfiiMit.eft^^ Vo^ 
c^ poftremam quilibflt:ruiet flod s^rci 
aufctri pofl^ Gmftrmi* Fetnb* gottijU» 
nae voc^m femfet^ varuln foAcrias 4U 
iMd/imfir a fccunda «laBu: flc iniDti^ 
nfetiintiini vi(itiir. l. 2>^'B«iioi.^ ii^/)^ 
/A*/wi Ji^W/ ^ ^ -l .,0.' ■• .. ■ iu-t 

^ ^ ^.tHsimiai qoi vMUlicet vj^lgort ittad 
hf9t. VideOdliam Ub'. tjte^ f^ Mif^'|dli!^bmappiogcfidUmpocarat^reHN*l»n 
nMsiHs. meqieMm coQCupivtt/Pemt^. ^i jcedentibus. At^ui bk v6cir fubcva^ 
(ecaada jmnv, fspiens mmnw tkl nnifte oneacuturn fbn^iim commiaircomorli^ 
frwr, Vittc. Bdior. vw jj. <i/»Jih>f«i* tHius rd fetinnt» t}uamAv«f^s, 6t comra 
Aarfn» f*Mf«/nr qmd hab^^^^/liyy^ iH(^f^Ontfltf^^n^ 
/Kf:M & (!e%ieritk)^^ oMitiUi^, ^ft^ qUe 1b()ii6(idrebmmunai«i^ ^ 
ali eu iii oiiem eiercittis: Cae&nB. Crti). ^Jrul knOM^ UtUb^.tvp. -t £^ mpte tefiA 
II. 31. 5^. >^ ' ■ ^ - • /iw^ii« «rf>«rr/«r Nonmiiitam infdicitcr,ii 

3 Kcsm/ ifM^i imhuta, [] Sicinf ra^jiw^ j hacc ab au^ore noa efibnc. Vi^ Cagiador. 
s mmlh tertihuu LiviusxifxiJf. | iv. ^p. Ciauditirh ii. Stil. Pf#^/^ lii. 1 7. 



r Smc4isii^imA tertts JefmHi^ In M8« ' 
qaodam, ez btbliotheca' Merfeburgcofi, 
kgitar, fiic t^uis, t^. nt ad V^Crbnm c^- 
tmiit r e ft r a tur: fcd pi^ior le^fe «lelior. 
Mivisa. MMD.fisiieHs profaUmciih 

1 Awtritiafetunidfiudfum k]iM{0€^ 
Cifo ro fibro infcHp^o C<»/wi-* tfe ^i**/*> 
te, apod Gdliurtlib. beht^p^ 1 IV -*WM 
rffwwi rncjoit,'#fiwr/<< -t^ViV hMhe¥i'f^i^ 



ItBus excetTMf dehnimentis ^ venems inu i J. Tibull, I, » o. 3^* /f^ 

^RMi. Qic^roiiiiTS. Re6^cadjut»xittpr-| ^ Bonii inMii.] Meuv liber^ ^^^iii»^ 



t fato p. nMMjde, ut ait Cajus ^ ^ctV. 
^^' S^ 'venmtem dich, adjhere lHe^i 
maS^^/m henneHjeit nttm cJ» pf^ica^ 

meMts vttemMfunf. Caflil. Vidc Ifb. 3^. 

id Legem. Comd. de Sicariis 6c 1. 3 j*. 

f. 2. de contrafaefid. cmpt. J, W. 
4 Corfms viriU animttmjne ejfeminat:] 

In TCtaftis. 'eerftrs Mnimttrtrqtte btrrfem, 

qaomodo & 6wius dtat, tiec ftcvit iVrss 
tv^cnpta : ^que liae^ coHocatio ^^e^o- 
Ttmi tr^or. ftiviuj. ' • 

5- f^tsmnMt] fta Codd. 8c Ntmfwj p. 
far. Hcgt5ppii« v, 24- Necrfiufta faf 

fie, q»ae mgps turtutem animicffocmr' 
nct jsram rajiditas drvrtiarttm. Vidff7>. 



ceepiWCiitct6muii eu hnis^UiifOrt^ 
Sed AfoWd.^ p^aepofifti^rtematcteiitiore 
itaaiitt cthWH.^hi^^^^i^rtisex^ Cftetcri 
W*S^. & retro cufiprorfus eNbinint «4. 
Solus Toan. inter Oxoiricnrcs, ipfc reccnfe 
fx, fubfeftae fidci," agnofcit» Hiicrcif)*» 
jc\tAs4gtiftiuasrC'\v.t>*\1t,7. Adhuc 
atetetrr meUort^ fartium CinAliimtiSyUM 
^iux fuit, adhttt ^mis^eMf.^ tiemferaek 
ityoliebahif^ ' ^erum bodOFi^ n* 'i ntCNJr«l!| 
yto&duth ma^osf ereiitus habuitw Bvetuui 
vox ifuediD.ideoqie add/t mahf^ ijfoloi 
tc c^uir^ociitc fucrejfkm dmotatxJW af ud 
Lueantim iv, iio^ Fr.iiK4ib'»# cyciitAilli 
iederat: infra» i.^i. alxtt^^dorttsnm ake>t 
^fi -JliW. ' -^ ; ■ .'• ^■^'*''J-'^ --^:; ■- ' 

F 2 crude- 



Digitized by 



Google 



4^ €* ClLt»*lSALLWf TIX 

crudeliaque ^ in civis facinora faeere. Huc accedebatf 
quod L. Sulla ^ exercitum, quem in Afia duftaveratf 
' qub (ibi Hdum faceret, concra morera majonim lux^ 
urii^/ nimiiquc liberaHter habuerat: Loca ^amoe^ 

l Jn ciyU fatlnorir\ Non placet iltuid potius, (i quid eft in me judicii, prorfut 
fMdmrtt, tieque certam fedem obtiaetk refpuit ac repadiat. Nam eiercttimi 
L. t. facmor^ m c,f BtUiol* oon^of- Suila, quod luxuriofe nimfTqqe l|berali« 
cit, verum defeadit, numerus. Codex ter haberet, fidum fibi fecit, feque ipie 
Reg. m ch/ihm pereleganter, nefcio aa' mili^um animis carum acceptamque, 
vere^ certeilupra.xraptam Ubrariotd».. aen.exerdtam jSbi reddi(fit«. Qoi< ^^ 
VirgHms iEneid* ir, 540.^/ non iUi fm* eft ita umquam locutus, ni(i abufum hac 



tufnf^ tif^emiHs» AfMifs» Tmbi in 
hofte fuit PHamo. Ovidins Metam. i«^i 
442« Himc d§us jtrdtfnems t^ ntimqudm 
ttdibta nrmis Anf ntfiin^Am\s caprdf 
qne fbgacibus ufitt^, &c. . Ita, eti^m lo- 
oot^ 0|cef9 Jdtil^ d^rom §. 42^ ^^- 
rtititts lib. I. Od. 4. PhMtdrtu^ v» f, Sttl-^ 
pims'Stvert$tHi1i.\S9iiTf\if^$ ^tk ^f 
Idfitl corrigcndusiDMog, i u ^-^nttqui 
f» hndmtm nodtiam fnftt tfi pervtmn^ 
Membranae Aolae Trin* notitis, ret^e 
C0jfoiderttt.\oc\m Sttlkfiii re(pexit Var. 
X . -?©.. Nltn^/mrtttitttUis rrp ftfmttU* w 
finr.fieri in cinbnsi tfinfid ^hue dtht if 
Utfiiius ^ufm^ .Gonf^^r Vojfium de 
Olftftriifak cap. ii%H.:Sch^erum ad Pc>. 
lrQntum:capp. xix &f »▼ i. jf • ^ . 

. > 2 ExercUum qtum in Afm duBnve^ 
m/,] Inj^m habet liber meus, ut in* 
fra: Sed is Fifo im ptevinciuin iterftuitns. 
Vi<ie td bnot locum Liviim 1 39y c. ^- 
luxurigi petefiHntie mi^ ith ^xerci^ A- 
fiutice imiSn^imttrSem tfi: iiprimum le» 
0es uHrmtes vefiem fir^guUm pretiefam, 
finguUtg t^ ttiiu textiUa^ti^tiud tttm tnttg- 
nificae fupelUBilis hMbebtmtur, monopo- 
d^ia, c^ abacos Remam advexerunt, &c. 
Vifi Plut. 3^11. Juflin. j6. 4. Libri vett. 
jianniiyi Afimnik fic e aoftris 1 2. Mar- 
lai V* ied erat, ^ Rcg^ & fanc Amiqai 
^raepof. m Cafum accuiandi vel aufe- 
rendiindifoentertribuun^ £xemplape- 
tas ex Popmae notis ad Catonem» % Wm 
3 Sb^ fi^^ fidum acceptumque face- 
tef,3 T0 Mcceptttm, non e(l in Manufcri- 
Dtis n^ae impreifis paullo vetudioribus. 
Sed nec fenfus ipfe poftulat, .a(qMe adeo 



vpce Salliuftium dicef e aufis, pro eo quod 
e0, ohnoxittmt Rivias* , 

4 Ameetttt vclupttvtM'} L. a, Venec» 
i4.jO.,0cvolupt» iu etiani Pemb.fedin 
margine U man^ fecunda. Badianus ver 
rQ^.Podi» & veL poiiorcs Codd. renSte 
omit^t copulam^ Editi quidaro, vatup^ 
tmin^ oti % Cnpitelinfts \q Vjtro^ male* 
bterpreces verba videntur iiccipere quafi. 
prorfus Synonyma>«quod li reveraefleat* 
alterotrum \t\ tpongiam incubuiflet. Ve?» 
nim 4l!i nihil vident. Ijocm enim amof 
M itiOt IqcO: footibus, viridadis^ codl 
iiiliqiie> c)eipenti9^ ipioque adeo,(^ Sy. 
Qat^^iu^uad^. Lecuvoli^tMriMplerQa^h 
q^e, fi non femper, funt ganeae & HhAu^ 
UtfirUf ut verbis utar Plaqtinisi ubi de* 
licatuli iUi cum amtcis, aciquoQi^ier^ ^ fe 
fiore Liberi invitare folebant* Saepius 
autem conjuogi iplef^t hoe voces ut apad 
FUutttm (^ai Iopun() l|un«; egregle firmat 
hdilite III, i»4f* £t ^go Mmoris ^MtiqitM»' 
tuhtm hMhee huimrifqiu tnep ^etinmJn 
corpore. Neqite dum exMrm ex amoenis 
rcbus ^ Voluptariis. Vel caviUMter face^ 
tus vel convivMter commodus paulo pofi> 
O lepidum fenicem! fi quas memerMt» 
virtutes hMhet. Atque equidem pUne •• 
duBum in nu^ricatu venerie ; ibi umee' 
nne ad rifus>}Oca, & cavillationes^t/fZis^ 
tMriMi ad iacra Veneris attinet, PoenuU 
III, 1, 25« Et quidem tu nohifcum ndve* 
niens hedie orMveris liberum ut cemmon' 
firuremus tihi locum <^ voluptarlnm* 
Ubi ames, potcs» pergraecere: inde a* 
pud eundem conjunguntur voluptarii 
cum petnterihns S^^veneri diditif, Vidt 

nz 



Digitized by 



Google 



nas yolvptaria^ facile in otio ferocis milicnai animos mol* 
iiveranc. Ibi primum infuevic exercitus populi Rom. 
amare» potare ; figna) tabulas pi^bas^ vJfa caelata mirari ^ 
ca privatim ac publice raperej> • dehibra deorum fpo- 
liare^ facra profapaque omnia poUuere. leitur *ii mi^ 
litcsj poftquam viiloriam adepti funt, nihilreliqui vic^ 
tis feccrc. ^ Quippe fecundae rcs fapicntium animoa 

tar§ 'r alibi : 4i0e/, fttu Saremt «pod' 
Ltmfriditim vi, i. Vefirifocii m^ cmtfh . 
SimtiUs f^ commilifiMes amant, potaaty. 
lavant. Qtiod de m^hUs fi^s oofter, ad 
Sullana tempora lehtt Uvius xxv» 40. 
confer Lsicafwm x, 109« JssUttm ixfw 
peramissm czp, y. Vilksttm 1, ij^ Sts* 
tistm Theb. 1» 149* Sed, ttttmttm dt tsf 
^. 1. W. 

i Dtitt^tideorumfftliMrt] LMdtorum^^ 
nifallor. quia additur intra. Ibpra, m^.. 
ac f* rttftrt Prifcitm 1009. iofra, fActrt, 
B. Pub. L. & Rcg. Pcmb./4Pfef#; fcdfc- 
cunda litera a maia roanu. denique ottt» 
nits abefl a yy. addidit autem recentior . 
manus. J» Waffe. 

1 m miiitts ftfitptAm vi^orism sdtfti^ 
unt, nihil reli^ viffis ftctrt. ]] Aeque. 
bene proccderet oratio» reciiiifodbuf' 
liiquot, hi miUtes^ vi^oriMt/utdtftit mhil^ 
5cc. Gruteruc. Suntadepti.n.r.fecer^. 
7t^i«, Prilcian. p. i, 196* J. Wi 

% ^ifftfrctmdd res fafientttm 4W»> 
mosfatigaot : mdum iUi^ corruftis mori» 
^usj In MSS. atque aliis rcdius» ttt illL^ 
cotruftis moribus. Pro, tantum abeft, ut 
ilLi corruptis moribus vid^orix tempe- 
rarent* hoc eft^ vi£l:oriae moderarentur» . 
ncque nimis eam crudeliter exercerent» 
EodeiD roodo & ilii veteres citant> velut 
Prifciitnus xvi. de con)un£^ione agens, . 
licet is vim hajufce particulx Nf, parum 
iQtellexerit, qua Salluflius ed perclegan< 
tcr ufus, quomodo & Plautus, Vix inct^ 
do inanis nt ire fojfe cum ontre exifittmes. 
Livius 1 1 f . ab V- C. Sovsm inexfertMtiu 
que esm fotefiMtem erifuere fatriSus no^ 
firis ne nttnc dtilcedine femel cMftiferMnt 
4efiderium : pro» tantum abeft> at nunc 

F 3 foti- 



1, 1, j, 4. & Proiog. ia Bm* 
demi unds in Mtneenis Ucis, utpote in 
pnpuaio, iii£uiae UltuimQdi perpota*- 
taooet rariiTime celebrarentur. quo fen^ 
(k capio Cieermsem pco Murcna ^ IJ. 
Temf^^ cmvivtip amocni Ioci> muha- 
rmm deiscsMrum comes efi extremM faltM- 
skm Focefli altcram unus quod iciam 
jjptifiuf ad locoram amocnitates tra- 
doxit Metam. 1 1* p. 53* at alibi red^ius 
utitur: jMmepte IttntiniSus noftrii vigilsM 
tmMrcidis , mfttfus fofor etiam in. aUum 
diem tfs oitmtiit* Ad hunc modum 
trMStfMSis vdoptarie fMUcis no&ihus* adde 
p. 6oi. de HMhititd. D. P. Cictro femper 
kLm^m portem accipit, exque eo Lm^ 
Bamms loSEdt. 111,17. Loca ergo vo- 
ImftMrim noa ruiit propric ioca Mmoena, 
Ccd €2 demmm qnb infuevit exercitus m- 
mmtffetMre. Aetatis iofimae fcripto« 
res MnteeititMtem pro meUitie^ abiblutc 
poouiit. jimtttiMnsts xv i, a. Nihil itaque 
remittntihtu cttris» anciiUri adulMtione 
fefikMiM^ muM eum froximi ad arooenJ. 
fatem fi/^ebaat. Sed novp exempio yel 
podos ouUo> pro» in otio Mart. initio io- 
cpte, Dc toiz re Plinium adeas xicxiu, 
f3. iafrz^Pcwb, Statuas, figna^ tMb. at 
prios verbom a giodi natum aemo non 
videt. Neqoe agnoicit ^^#r. Caef. i iv. 
lf{e tui heMtis locttfietihus mos^ fMiatia 
extrmere^cttrMre efttUs» figna.tabuias pi- 
9tMM : fofireme emniM i^uat luxus iMfci» 
viae^ejlhtt, denique amare,potare..Cfc 
ia Vmtm.qttentm domtts cum hoMore 6» 
vtrtmtefererettt, Bgnis & tabulis pidis 
Mrs»r VMCuae. ic6tc amare, potarc: 
nam, Skse Ctrere & BMCchofriget Venus. 
2ww. Addjh. %» ». ScmMvi ncquc fo- 



Digitized by 



Google 



fidgattti: J^me iili*. cottiiptiS moriNSi * yi^ia^ ^mr 
pcrarcnt. ; f : 

. iXlL Poftquam diriewc hoaiQri eflfe ^o^p^s, fi^ f38 
glofla^rampcciijtm; ^potenm.fequebatujrs bebcfcw [^vr-' 



dcifl<Jtrlum 'fc/aitrJ * ^dcni tjfnen t^ri/W ' 
iVfMiVeUt bbkluk iconinr qinr &mp\ 
dixew, fipef 3fjl. v$^ftfjiea. Nedum 
^r /f^/r, quo loco 'i^f>/ Dum pro coa- 
juoAione rc|^lctiva accipi, fubjicicns 

^Cmot SSftuftfl* Nfi/«f» ii// cmm^ns mo^ 

rilmsi ^.^^uftfeooontw*^ Diilyniuni, 

q^cm qaatudrh*mi«1ibrof4im fcripfiire 

fcrtmt, utttHcu^i teftatttf $$n9^i ccric 

quo «cmo plura ftfipfir, fi q^i^ Fabio 

cTcdtmtil, himc mcmbria la^um alkiib» 

cfie, Be htftoT4»c <Ju4^aiti quani ftiii ipfe 

libris ioferuifrct, tamquam van«fe «<ep»g- 

naflft^: qhlJljAnf riffram, iJum Prifciifaus 

paucH in f^r»s> qkmf ^antc ^i^icrit, : ftoa 

comtncmlncfit f^ ?^ Jakl •^uItnytJ <|pi- 

bufdatn in cxcmplapibasj irt &■ Mciic 

burgcnfi, fMfiefrttim lcgatur, fublata pcr 

iyhcopam S mcdio iktcfa.Biiu*n A»gu- 

fiiaus fapiefttium lcgiflfe ^ttdctuo ni fint 

mdf^fi ^odices; N^\^ Itb. *frl. dc .<:i- 

vtott Dci d^ Soloihbhdi<^ens. 88 hbttc 

SattiMHr locum imttan», i»ft>, inqu|r, *»• 

wi mi#^, w^^ erf/iirj: t^<i#**^, ^wffe/*- 



cundni res, e^me fafh^tifini^ aHhn^ /•#- 
r/f^»/, »w/»^'* ^WiV o&fHtrint, ^uarff fn- 
fmt iPpt fMpienfia. Nec alkef a vctiri- 
I50S eitatttf, & iii trfbus MIT. eod^m jM- 
do rcperi. ' <ieiin etiim in'vitaCl4iid« 
i^ekUiits TcUio, •cokm modo repctit. 
Ti^t^pit, fnquit, rrtilttes ClAudH feiundis 
febtts elafi^ qn£ fapientsHfn quoqta ani* 
fhosfatigant, ita in fraedam verfi fttfft, 
^c, 6cd 8c pcrpcram quidam o^tempe- 
rarent hifc Kr^unt, contn & ejrcr»pUri 
om fidem, 8c (cnfum. •Tametfi eodcm 
modo Ntcifcburgentc, & Fiorentinum 



fediriida ricmb. d^W fit fatigari doieei 
ibuttC Ca$o qacrn noftcr, ^ S^viaims/^j^i 
noiirum, (cquitur. Stcuffjai res tra^f^ 
vorftm triidirt folent a reHe confulend^ 
atque agefido. Saivian. dc gubcrn. Dei 
lib. V n. p^ 267: .^uHuj emm ^fttfp^ &m 
pientuvn ed, fM?;» fecttoda mu jtsuttmi^ 
\cmnQ^^ref£Mt cmm froffarttte, vttsafifmi. 
FMt^are^ crgo, imfortuMt fM(Uara 19 «&« 
/ipj». . Euripides Hcrcul. tup.rtJ775. p^ 
it?» ii^u^^ iofuitf u^nB* i^xm»* De» 
mofthcAes contra Leptin Ai tMf i4^ 

piPf/H9^l 'T^ »»•«"*« 4 IQtiUm Pp9§i^ 

pevfibr. fafienaum Tockcxitfeimtmiumzm 
fa^VlatMumJ^til^d^iuin apu^l GcIUijbi, 
virtttfium in^^d Pjtuiknum 4d Ai^faniuai» 
Hilt. Amgg. fapieut^s^^ ^ \ita Qm Codd^ 
C. P^^fmaa Hi, Augujhu^dcw, Dei, Hb* 
XV tM. •Rem totant yerubus clcgai\tU2i« 
mu exponit Lucanas u 6<x .Cui. atidatuf 
?itr(m9us3ff.^\&, ^ GaiidianB«f dc J^tptUi 
df^uforhcnefii Lmxus, ^ htaa^m^Mlt*' 
mae copia rocntes PQtok,/fMiqmat. J. yt, 
i l^eilhcr^m.^ ita^ naftiii MSS* 
piersque {Mucis kiichbitur ilhui aiMi 
y ulgatom mdum tlH, Groter. Nc eiegaa^ 
lerproNn/MMi. Vide ^rtwffr^m de patr 
ticulis L. L. & iA notis ad 111, f kiricK 
A^puie^i. PUutut Amph. t. i, 1 74. J^ 
intedo inank^ «e ire fojfe cum okett 4x* 
ijtumes. Liv. 1 1 1, 51. IXovum ifMxfif* 
tatiufsii fom fttifiatem etifuin fatriUa 
rtcflris, oe nunc dtticedine fimd caftift» 
raui dsfidiriutn* Vide Gronoviam ad i<si* 
cum, H Donatum ad TcreoC.Aod.ivja. 
StUf^Sevn^ Dfalo^ii4»o»p^&.iSccip. 
IV. Dial. 11,13. n^^nidmm^fnnooi^ 
ter Taemis An* jf. 1 ir, ao.' v«7, t^.. Hi^ 



OiToddam. ComT Tacitus x^jc. ^m nu-^ \\\,t6. f.m^ * ^ • ' 

pir Bekriaci vt^ma tekferdjjent» inquit. ; 7 ViMtr^ umfarwwtj Opitoo 'A 
-Rivrus, Prtfcianus'p.to;i.^.6.r./'^.f^. hacc iotcifffet«u« Riviusj m«)>«rpo. 
temperarent : Nof!ri Rcg. B. Pub. Vc 1 fteriores co, flu(^ licic eMciore ^^Mfi 
ncut: ^^xonknCcs ohempefarunt ^^'\kk^m^\i\c. Gruttnu. ... 

tijnc: o^ m fpatio int^ltflCftri ^ ^ mastt;; a i»#/#WM3 Codca B^i^ Uj^ u tKttu r 

: ^ tU5j 



Digitized by 



Google 



B^XI^irU C ATilLlN AiR.lUMr 



4r 



mj paupertas ' probro baberi, innocencia pro ^ maleva- 
lentiaducicoepic. Igitur ex diviciis jwrttntutcm luxuria, 
atque* atarittaicuih fuperbiainvafere: rapereK:diifUmerei 
ibaparvipendere, aliertartipere} ^pudorem, amidtiaito,* 
pudicitiam^ ^ di vina acque humana promilclia, ^ nil penfii 



fmmtm, diffto^ an, fotemia Mi^nr «pr. 
tmt ^tekn ^ prioiitus habuit erttStfe$^ 
99. Tacitus c. 15. hkSt^i^ 9ty H, 2. 77. 
A ( Tfaor«; ftrfmpiJiitm f^ tmtuttm- 
€Mttt hcbekunt: J^ 9V. ^\ . 

abndAt. N. !• pd^enosBon agnofcft. in 
L I. prtus iliud loctmi nmraT <d inMic 
ifeodaiii, bs^i froSfA. AroadQi* pr» 
fiis omittit. Scd-8c illud cm^ oon e(^ a 
SillMo, Hcgeisp^ ir. ^ Demcjttt vtp* 
fittm UmJi dMfttr paupeutas pmbro ha« 
bctur. Et V, ^. Fermhcrs omnisr erimi^ 
mfM-^ tmferiron^Mm, tdxponxs loco 
\abtt\ crttHdftarcm. Hcliod. *^lfy. 4. 

Awsr JKcrprctC, quodapud^rfirirmnwpi 
e* i^ M^7^^ iriHtf iUvxiii^: Virg. 
Aco. ?i. f 6.pcr, mW« mmtts gsMdid de. 
fignrc vidctor. Conjunxit noftcr ibpn 
Imoc affinf^m cucn imvfdis juxta Ari 
ftDte!» mcfltcm re^iiTimc, qui II* Rhet. 

Hff^ ^pu^cius de Habitiid. 1 f . *p 1 9. 

Wmmk^^^rum nttHm vifia ,fijyimtMr ex 

mzHroilentia ftr m^rufk difflmUitttdintm 

C^Mor. VTar. I.-I^. quem liveris nt 

Smbt metHa fitfcavit, nn malerolcnriae 

Jkfdi0tKy:enS\ -ycH^rfdlkis fen^s tytentt*^ 

fnnt, Mit^m ipie, mtUefieenrm mocakp' 

yU. falim olitff' viifDm. ^, H^, 

^ Avmnkt eum fuftriitt hnjufert*] 
Mad5)lficm cgo, imvMdertt in^imvd pro 
Mnp«teAo. Gf»##ritf/, Nv.ni cuin^iQieia tira 
profodcns crplenirie ciiptdkatis caull», 
Mrr/ib ut diriru cong^^cgarc (liidcai, d^ 
iKnlciCtorafirfna. ^ ' 

4 fmJm¥m,ptditkitttmyVikMm 
f« * > i4j i^p uj ilirf, PrmwSimlmkeri^M 



priorleaioferri potcft: iubet «mfeiiM^ 
obfcuraro, & Atit commodajn kntcntf- 
an- Mmnutims. Ex GclegtmtPr^cJdmut 
* ^iguftimm.iiHti Ng ^ffgbtmirt mt ». 
4iai lib, 1 1 . Hift. vid. OnjsMnow in Aadfc 
A. 4. tc 2. Frtfeiam.\i^. r 4. jmetL 'wAmti. 
FiMmt. Uv, Ub. I ». Stkctt»s . Stc dc repoht 
ordinandai Uhi druittMt ciMrm iest^mr 
diomtmttt Aems viiitt fsmtf JUes, prUitMii 
pmdor, fudtcitta. Ciaccoujus. Vairo II 
dc vita P. Kmm. frmtditefmdmi^^ tftsdil 
mtiMMdeirftsettter Inde malcinterbodi>^ 
Mmtieitmm quacdamarcm|riaritt, cootm 
a Pub. tantuad. 7. ffr, 

f DivittM atqme /t.] Divina f^ At^ 
tmtam, ii c. mmnia. Alibi hunc fcafum af- 
fmt i»c pjao /iWT» fn^MMMftei u#ii. 
uli|oc lcaidnis cieenTpla bcoe: miiJu cji. 
ftant apud */•«/!!«» aJJofq«r Vctcnmi. 
.Awi^i O-at.xv, p. |6i. Ti?iA^»1^ 

6 Mui femfi, mque mm/dtf^ km^} 
In miipiifcriptis tiuobus, mfqurJmmttodet^ 
rmtii £ed epdcm omaiiio lcnfni ESk iu 
Argeptoratenfi, nikif ftmfi, niiHi^nMerm^ 
tifnt^e^ quac fcip^a mihi k^o pnW 
batuT,; 000 meherculeimioai, ac uira^^ 
fupcriortim. !• Vencto lej^.tur, mMfte 
mtaderMtii tjuomoito im aliis cjuoqs nont 
nullis. Quid m*ilns>wt:odicum fideitt 
m peigamcnis dcicrrpeofum libcncer ic* 
cfuor,. Lea le^o^em enam compttibo 
pcFtu Ifeatam , ' t|uaiii & Badtanom ^ 
aymnici c^ertijrfar habct; tibi illud ob'' 
ftrvandumitartveu, ne^tionempianc fu- 
percflc, cttqae dcirflaa eqidcm mandrc 
ienfum, ita ut * alftsfaepe. SallufHos 
w fug^rthino, JVSifri/ ^#»/7, ioquit, ntamM 
fmk9i hmi^ Hic ut.nulla fit in pofteu 
vJwe 1o?o B^gsffio} tahien fckftof integer 
«ivitt^ "ideoi^Ai^ifcmiftKbto^ Ktif^kMi^ 

nequc 



Digitized by 



Google 



fiidgaift: ' iie illi,; coKuptiS jnoriNSi •^ yi6^i>^ ^ORr 
pcfarcnt*. ; i j 

r iXlL Poftquam diWtbc ho«Qri eflfe <:Q?p^f§, fif ;^afi 
gbfla^rampcciijtm; ^potenm.ftiQuebfltUf f be^rg«<« [^rvr-r 

deflitrtum '(^^u> * Jdcni tk6nenyif//rf^ rfedtrtidii Pfeinb. <i^j5d .fit fMti^ari ^bicel 
^i'VeUt bbkluk >eoni(if qinr feii^l Hbuor Caro qaeiB noikr. & ^ff/tir^^ij^iit 
djxefar, Atpcr Xfi. v#^f<f -itff«. Nediim 1 noHrum, icquitur. Stcundan res trt^g^f^ 
Btc legit, quo loco Jocet Uum fri> Coa- vorfum trudire foUnt k reBe confulend^ 



junftionercplctiva accipi, fubjicicns 
li)e^«tehipV^tti Ttft^tii,S9fid'iddefdtee»t 
dCrn<)X SSttuft^, Nei/«f» iUi c^mifns eee^ 
rilmsi itc' ^uK - feq«ontw. ' Diilyttaro, 
qtjeni qaatabr\rti^U«^librofiim fcripfitfe 
tertmt, ut triicu^i teftatuf $/ef^9tat ccrtc 
quo «ciSao plHja ftHpfir, fi quii Fabio 
cTcdtmtn, himc menKjria li]pfum aiiciibr 
c(!c, efc Kfftorfac Cu*^aiti <ju<kni ftiif ipfe 
libris infcruifrct, tamquam vanftc ifepng- 
naflii^: q^lJljinl rt*tr»jM, <hi^ Prtfciifaus 
paufcis in rtris, quW^afttc ^i^tcrit, : ftoa 
cbmtncmlherit fatts r Jaii •^uKmvtt <|pi- 
bufdam in cjccmplapibasj' ut &' Mcrtfc 
burgcnfi, fMpientttmA^^tur, fublata pcr 
fytocopam S mcdio Iktcfa, tm^n A*igo- 
fiinus fapientium lcgiflfe Md^cturj ni fint 
mciirefefi codJccs. Nh\^ Itb. *^V<*^ ^^^" 
v=itate Dci di Solortibftdkf^^ns, 88 htonc 
SittiMHr locum imltan!^, Mic, inquk, 6»- 
wi mi>/rr, m^os exitmhaM^.^mffeJe- 
cundne res, c^me fafif^tifem atihn^ /•#- 
tigant, magis huic offfnerinti quam fro- 
fktt ipfa fapiefuia. Ncc alkef « vctrri- 
bos enatar, & io trfbu^ MnT.codem ^mo- 
do rcperi. ' <itiin ctiAm in*vitaCl4.iidii| 
trehiiiits Tbllio, ^lem modo repctit.| 
Tt^kfue; fnquit, milsies ClaHdii feeuniis 
fkbus elafi, qnt fapientium quoque ani» 
fhosfatigantt ita in fraedam ver/t fum, 
f^c, 6cd 8t pcrpcram quidam okemfe- 
fttrtnt hit Jegunt. cootn & exenipUri- 
ora ffdem, 8c icnfum, Tametfi eodcm 
modo Mcifeburgenie, & Fiorentinum 
ejtioddam. Com. Tacitus xix. ^w nu- 
per Behriaci vtSlorid teiBfertejfmty \w^Ki\%. 
TKivtus. Pri fcian u s'p. t O ; I . ^. ^ . r. A^.<^. 



atque agendo, Salviaii. dc gubcrn. Dci 
lib. vn. p^ady: .^mhms emtf» ^ietffma &m 
piemusQ e{l„ querm fecuada jm0. .««m^ 
\cuLnon^efau cmm froffar'umi% vsmfefBe. 
FMl^arg cr^, imfortuMi fUiitnara iu «&« 
f,ifm, . Euripides Hercul. itif :)rtJ7 7 5 . ^^ 

molUieAes contra Lcptin jlI tMf i4^ 

?tvnhf.fafienuum rexkc, ni feihJittmmefZm 
f{idrlamum,dij}icHl^<i^ii^ apid Gelliuai, 
vkfMfiumik^^dPAtdii^m^ ^d A\^faniuiD, 
\ivk. A^^.fapien^Um^ U ^tta i^jiiCodd. 
C. P-ofma$ ^ J6M^M/^a. deciv. Dci, Hb* 
XV tH. Rern totam vcriibus ckgai\ti|fi* 
fcn% exponit Lucanas u 6(x CmI addatur 
BetramusJlx. 41 S' , GaudianBSf de J^tptnv 
d$ffuafor>honfjii lJ9xu^,f^ himdmu^xihS* 
maecopiamcntcs. Potaiu/fidiqmM, ]. yt* 

1 Keslhccm.^ iRi;^naftiii MSS» 
picrsque paucis kiicril»itur iUud .anM 
vulgatam nsdumtllu Groicr. JNiteiegaa^ 
ler pro Ntdum. Vide Steweehsum de patf 
ticulis L. L. & ia notic ad 111. f loridL 
^pule^i. Nattfus An^pli* t* i» 1 74. ^ 

I intedo inanis ; «e ire fojfe cum oken 4x* 
I ijtumes, Liv. i ix> 51. JHfovum imxfofm 
tamcfue fiam fots/iasem erifeurs fatsikss 
ncftris, oe nunc dtdcedine femsei €Mfti ff* 
ram defedorium» Vide Gronovium ad ki* 
cum, & Domatum ad TcrenC.ADd*iv.i2. 
SiUfSevoms Dialogrii4»o»p^8..iScc«p, 
IV. Dial. 11,13. n^iMt ii#i«Niryficoai». 
ter Tamees An* )[iir, a€>.* %m, t^.. Hi^ 

2 VrSaNaf umffmmmi^ Optiflae ift. 
|hacc iaterprettttus fitivius$ ut«)fr«rpo* 



temperarent: Noftri Rcg. B. Pub. Ve-jfterinres co, ftuatw lieic «iicitare i^ifi 

ncrac & Oxomcnfes oS t emf e farune pcf- j in «impulo. GfMiortu. , . . 

tiibej o^ m fpatio interWncari ^ ^ maau.i a J^#/#wm3 Code» P.4»iib^«tf&iM«r 

tU6y 



Digitized by 



Google 



Blt:T, L.VU C A Ti I L I N AR 1 V M. 



+7- 



tu», pauperta» • probro baberi} innocenciapro^inalevo. 
lentia duci coepic. Igicur ex divitiis jwencutetn luxiirja> 
arque* atariiria,cum fuperbiainvafere: rapere,cortfumer6i 
ibaparvipendere, allenacupere} ^pndorei», amieitiaito* 
pudicitiam> *divina atquehumana promilcUa^^nil penfi^ 



p9$99tUim dllplCC^ 811, pOttMiia hf6t^€9f9Vif- 

tmf NUrkii ^ pnoiitus halmtt mdffe$^ 
rt. TacitUfi c. 15, hkSt^i dC, H, 2. 77. 

t Ffwi^ kM^f\ V*l WiffiYd dmd 
aboBdAt. N. 1* pcyfienuf tton agnof crr. i'ii 
L I. prius illud locum mofat <d hanc 
ifeodani, hsUfi fraSra^ Aron^. pr» 
fiic omitm. 5cd 8c lUod cm;w am ^ a 
Si//t/f!io. ffegelip* tr. ^ Dem^ptt vfp* 
ykM 2c«^i ^lMnr fauptDtas pmbio ha« 
bctur. fir V, 3. Fermexf» omnisp erimi' 
mfstm'^ miferlrordiMm, redigiaiis looo 
fajbcri cruidnarcm. Hciiod. ^ffy. d. 

H IS8. 04X %i ti4fKV Z^i t»tTU4, 

rrr4u»^». X:>uT d^%i'- pikmm**^ MKtit 

mme\mcrpTCt€t i^od^pud Andrpmckm 

Acn* ? 1 . 5-5. pcr, ini^/« meffAf j ^Mtidin d<*. 
ligure vidrtor. Conjunxit noder ibpn 
Irioc afSt^m cum imvtdis juxta Ari 
flordis rocatcm rdfiiiTime, qui f I. Rh«. 

#«*^ Apu'dijff d^ Habitud. 11. p. 19. 

MMteimmi» « m»^ «//>/4 jfi^fitintnr ex 

mJSivo^cn^» fet imrurk di^mtiit^dintm 

CH&odor. Var. i, 13. quem hvoris ne 

Sedm wmHm fufcnvit, nn maievoientia^ 

ftmdi0TH>^€nd\ ^^Cf^feCitis fenfiimt exam^ 

fM. Mittcm iffCj fmmUfieenri^ nnay^' 

)4sK, bljri^djtcrriftm. .^. W, 



-) Avmrifim emm fmjfffiif^ mvmfere^ 
M&Vniffim ega/ immadtfe: in^imii^d pro 
ffnqpcrfefbo. Grmttrms: Num cam^oda ttia 
prolbderis eirpleti^e <nip4dttatjs caufa, 
■ <f cflfe of ^iriciu conf cgare (Iddeal^ b^ 
kcmmfcitvrmvid^, » ■ . 

4 AK/M»,/Wfrk/Vai9f3['«k! tMi^nt 



priorleaioferri potcft: Jiabet «MttiM^ 
obrcuraro» U hxit c^mmodam icntcntf- 
an- Manmti^u Ex GcltigtmtFr^mnms 
M jtiigmfiimm^tn^z N, kgBbttur^ «t »> 
^ lib, 1 1 , Hift. rbl OnBjnm iit Aadfc 
A. 4. tc 2. Pri/ri/i»lih. 1 4. .<^ iiv Apo«. 
«••/. Lri/. lib. I II. Sehetttis . Stc dc repoht 
cnrdinanda} USi druitiMe eimrm ktUentmf, 
Hi ommtm 6oms 'f^m fumi fides* prUitmjl 
pmdor, fudicitim. Ciaccouiui. Vairo li! 
dc vita P. Roiil. frmeditifmd^^^ fudi. 
titim mddUfcettus. lade maie inter{Jodi>^ 
memieitimm quacdamcarcmplarJB, ciioAns 
fib Pub. tantuflti. ^. ^. 

f Divims atqme /t.] DrmfHa ^ he^ 
mmma, ii c, etmnia. AliUhuncicafttmaf- 
ftnt hoc pjao facra fr^ammfter uiri- 
ulI|oe Icaidnis cxemfpla beQci miiita U- 
aant apud Flaktmm aIJofq«c Vctennil. 
jhett^s^:iUTtv. pi |6l. Ti9iA^i%t 

6 Mi^ ^fiy?, mqm$^mtodi\tm$kka^] 
in miinufcnptis uoobus, mfqmrJmmtodm^ 
ratii ied epdcm oamiiioleAfni fXk itt 
Argentoratenf], mh^ pemfi, nib^mimihf^ 
tik^i» quac & i^a mihi lc^0 prtW 
batuTr 000 mehercultt^flfinai, ac uirft^l^ 
fupcrioruTO, f» Vtmcto iej^/tur, mMjm 
maderatii «jtwnoiito i* aWw quoq^ noa* 
nuilrs. Quid myitislwtQdkum fidem 
m pcrgamcnis defcrrpeofum libentcr ic* 
^or,j Lea le^o^em cuiam compivbo 
perruIfeataiTJ, tg[08iM & Badtanom «t 
aymnici erertiirfar habet: tibi illud ob« 
ftrvandumitam^rt, ne^ationem^kne fu- 
pcrcfle, eaque dciraaa eqBdem mandrc 
lenfum, ita ut * aliasfacpc. Sallufti«« 
w fugurthino, Mtl fenfi, inquit. neqma 
fmk^i kmi^er0* Hic ut.nulU fit in pofteu 
1WC 1o?o n^gtftio} tahicn k)^U^^ inte^er 
Mt^^ ^<^tiiikmkk^^U0,i{smd^s 

ncquc 



Digitized by 



Google 



4$ C G R. I sTPii r S A^ fc urx^it ' 

Dcque moderati habere. Opcrae prctium eft^ cum domos 
>atqne viHas cognpvef is.in yrbium modiun ' ^aedificatas^ 
vifpre ccmpla deoryra, qu%e upftri majo5ep,.jrcjigipf^f 
(uraimortAl?«Tfc(iere.> YcrttiniUi *dclubradeqwgipici- 
tate, doraqs fuas glpri» decorabai^t > neqwc yiai^ quid- 



liiutnldnrum nihll languidi, nequt nmijft 
fji/ff^ivr.Rlvius. LucilJ.lH.NiAiipari. 
•Ti«f penfi. CMrf.Nihilmod.Bil. J^l^ 

ijUdifieMHu^ ManufcripttFolAmioa» 
sx0$dificdtss: nec fecus exemplar Bero- 
aldiaum i utnique le^o probe quadrat* 
Tcrbo txu$d^0re non fcmcl Cicero n- 
titur. Rivim. Sic etiam PalU Codd. addi- 
ta praepofitionerx. Gruter. SicPrifcian. 
p. 1 11 o. & A. y. at Bal. Digb. Magd. Vc- 
jietfte. 8c Reg. uedificutm, 

2 Delu^it deantm^ Pro deorumLl* 
^•Bailiol. oi»iu. Sane repetitio S^i/et^rMi» 
•oon placet. Solent etiam au£^ores We/»- 
^A abfoiute ponerc & iine Genitivo. 
^Uutus Poeoul. v,4»»» Tadtus Hi(b. iv, 
5 j. 8t I, 2. Virgiliut Friucipie delobra 
4uhunt fscemque per arus Exquirum^ 
X.CX XII Tab. apud Cic. dc N. Deorum. 
ConfiruBu u pstri6us dciubra habento. 
Cicero apud QelUmm xiii, 24. Minutiui 
Fc\iM,mMJores n^s&c,ut tKpituendis fr- 
cris^ aut dclubris dedicandis cperam nu- 
msvirtint. Piacet quom io koc audborefu- 
musiocum ejus vexati(riaium apponcre. 
Sic crgo iUc cap. xx, ^idfermue ipfae 
^humtus f nonne urguunt\ ludiSriu & dor 
deara deotum veftrorum &c. ^id ipfe 
Jupitervefterimodoimberyisfl4tuisur,mo- 
dohurhutuslocntur^ 6* ^«^ Hsmmondici* 
gur, habet comuu i <^ ct*m Capitolinus tunc 
giritfulminai f^ cumLatiaris cruoreper- 
fimdiiur, & cttm Feretrius non ^wixtur, 
f^ofterut, aditur, Cl. Peritoniut^ pompa 
Hditur^ Quid ii, toauditur f quod li iiteris 
ininu&ulis fcribatur, & fupcr pooa. 
tur toous ctrcumflexus ad kunc modum 
[Jo] vcl duo puofla ob diaere(in« haud 
longe abibit a vocc non quod Minutia- 
nos codiccs obfidct: De.hoc morc Varro 
de U Lat. V. p. 5-3. Tyiuntphare ^ppeU 
latumj quod (um Imp* mUites redetmtes 
cUmitm pifmbtm in Qipitoltum eumi, 



lo Triurope, lo. Horatius v, 2. Tuqtti 
dum ptpcedis lo Triumphc. Nen femd 
dicemust lo Triumphe» Crvitas cmnis» 
Fufc Ovidius Tri(k, iv. Elcg. 11. Hos 
fuper in curru Caefar viBore v$heris Fitr^ 
pureus, popttU rite per ora tui: ^ttaqtta 
ibis manibus circttmpUudere ti0rum ^- 
dique jaBato flore tegente vias* Tempors 
Fhoehea lattro cingentier, loqoe Mi/ej^ 
lo» magna voce, Triumphe. canet. Inda 
petes arcem delttbra faventia vetis$ Ei 
dahitur merito laurea vota fovi» Cba-* 
fer Lucanum v t, 1 60» Semeam deConiol« 
ad Helvtd. x. Upfium ad ti. AanaLT«. 
citi. Martialem v 1 1 , 6. Alcimum Ai^ 
vi'ttm VI» 6. Videtur ailudere Minutius 
ad Senecam de vita beata cap. 26. ^ 
v^as haliitcinationes 6:c. Qaod zdSaf^ 
Itiflium attinery vox i>#arjiiffr opponitur 
9^/i^4i,ideoque re6bc faciet qui utrumque 
fudulcrit. Denique locus eft fubcibfcurus 
& intcrpretationc juvandas: io^iciamtit 
tcmpia deorum, omnium aedificioruni 
fumtoorifrimitquatcnus a religiofiflimtt 
aedificata. Eo autem prorupit aetatit 
nedrae luxuria, ut privati cujuflibet ae* 
des illa fiipcreot. At majorum domn^ 
& templa non tam cxterao fumtu^qoaoi 
pictate & gloria enituere. Honc colo^ 
rcro facpe tra^at Demofthenes, v. g. ia 
Orat. dc Repub. p. 7 1 . Oi^^hfMi/tistStfmp 

7«» f^ M0-MS9 4 WAi«$ 1%^S9 8CCt tVtS<. 

T9r ^ tpotJtsv xfle^ltAimir c^mVm* #fl f*%» 

^j^7nfXa4A 8ic. T«e\ H ii(ue ^Uim TiTf c^ 
hftd^i Wn y^tniH^iirot fatTe^ttfilCC*tUw 
rn» ViifPm^ 8cc.^W»«Pir of « i^ $ ytt&^^, 
uiip C^/A90Ti^ ivuu £t Olyorhiac. 11 1* 
pag.i 1 3. hf^soiu fl iittw ^hikwit' ^ 
%ailhn Ǥ 'liToiuii t Tvravm xuruHtianm 
ifi^T' h^m, eltt fSt^hfl iSfhn^f9O0Sl^9 h^ 

nmoM t^ Qf^ ^ ^ 'f tmMroimt il|^ 

quam^ 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. 49 

quam> practcr ' icjuriae licentiam, eripiebant. At hi 
contra ignaviflumi homines, per fummum fcclus, omnia 
ea fociis adimere> * quae fortiflumi viri vidtores hofti- 



? TtiSf^ «JVf ^tfM096Ti^f Snt0* *El6 ^ 

£" ^ u '£A^»<«' sn«-«$ &' /l^ ^i TUi V$ 

S^VVudium (cquitur AfHleius dc D.Socr. 

Ijilifr iUas Midijitiorttm ffectes^ in qtMs pa- 

chmooii ilia profuderunt» nmoeniffimds 

^extrsid^nuu deftehendmsi stUas se 

tiutlasMTbiam condiz2i, domos vice tem- 

plorum exomtUMj. Cum 6ene ifta, per quae 

HvisiasfitasdifpefuitacfHdit, hd\ Sene» 

cam de Beoef* v 1 1 , i o. Ep. 1 1 ;• CoQibl. 

2d Heiir. IX. Ciaudian, Ruff. lU 448. & 

& Gij. 9S. Valerium lib. ix. Cic. pro Mil. 

8c, pro Domo fua. LipftHm de magnitu- 

dioe Romae cap. ult. Olympiodorum a- 

pud Photium. Lucanum x, g. Ciceronem 

Verrin. l v- Prifcianus p. 477. 8t B.Pab« 

domms» Regius, domosjua gloria. Glo- 

ria decorare duriufculumi fed ledionem 

aOcrant Codd. & Prifcianus, Noftcr in 

)ug. ^(«ni» honoravifli quod adliuc du- 

rius e/lj quo modo 2c decorare honori- 

hts apud Cicoronem pro C. Balbo* Ii/«/» 

de Orarore: tsetema triumphi laude Im/^. 

dccorare* Entuus: Nemo me lachrimis 

decoret Apuleius Flor. cap. xvi. qui 

me m ilU Curia ItonejliJJimis acclamario- 

aibus dccoravere*. Martianus cap. vi. 

de India 9. 214* Omnet Indicomarum 

foco decorantur. Lege iWiVo Mares, li^c 

eniw Cod. B- Pub. Verum Oxonieofis & 

CC.C» lec^ioncm alteram fervant, Jw. 

% JuJMriae Ucentiam^'] Huc fpe^at 

Ammixnus x v il , 1 3 . Deliberatum efl ta-» 

mm id qttoque lenius vindicari, quam cri^ 

tmnumtttapsitudo pofcebat, hahenui ul- 

tione porre£ia, ut ad longinqtut tratijlati, 

amtterent coptam nojira vexandi. Ruti- 

iius 1. vf. 69. A^itigat armatas viflrix 

flemmia vires itsi 61» Fecifi patrtam di- 

verfis gentibus urtam, Profuit injujlis te 

dommame capi. Dumque ofirs viciis pro. 

frti cottf^riujurufJrbemfec^iquod friut 



orbis erat. Amicus meus egregie dodus, 
profuit ifuultts. Ego vero cum Barthio 
alterum tencoj injufli funt extra legcs 
morcfque projetai. & fcrarum ritu de- 
gcntcs, illos, dicit audor, Icgibus datis 
tandem mitcfcere in bominem. Locus 
ifte Rufiliu nifi fallor, ex fltnii N. Hift, 
111.5. bauftus & exprcifus eft. Terru 
Italia omnium terrarum alumna, eadem 
<J» parens, numine denm eleHa quao coe- 
lum ipfum clarius faceret , fparfa con« 
grcgarct impcria, ritufqLC mollirct, 
& tot populorum difcordes ferafque 
linguas fermonis commercia contrahereti 
coUoquia (^ humanitatem homini daret: 
breviterque una cun^arum gcntium in 
toto orbc Patria ficrcr. ClauJianus iii. 
Stilich. vf. 150. Haec efl in grcmium vi- 
ftos quae fola recefitt HumanumqHe ge» 
nus communi nomine fovtt Matris non 
Dominaeritu: civcfquc voc2y\t ^os do. 
muiti nexuquepiolonginqua revinxit, Hinc 
td Mcdaeam Jafon apud Eunpidem» Cl. 
Barnefii, ji^Sttf fS^ 'EXMt^^ ufV Bctp^d^n 

N«iH9«« "^ J^n^* it*ip «^*« )^J^ ;^&ir, 
SaUuftium lcquitur CaJJiodorus Var. 1 1 1, 
43» J^td enim proficit Barbaros rcmo^ 
iJtffe confufos, fiifi vivatur cx lcgibus > 
&c. Nobis propoptum eft fic vincere, ut 
fubjeHife doleant noftrum dominium tar* 
dius acquiftffe. Thcmiftius Orat. xiv. p. 
342« Mofo» ^ urn r/ffwjir iv eo^s}[HH ^ 
nTkifBfittf, y, Pfajp» 

1 ^aefortij/imi viri viSiores relique' 
runt'] In vetuftioribu?? quibufJam cft ho- 
fttbus reltquerans. Eft cnini pcrpcram 
hic Dativus in reccntioribus omiffus, nr 
fallor 5 nam hojhs oppofaic focits, for^ 
iijfimot viros ignavii]'imis hominibtis, re- 
Itnquero dcnitjuc -n^ adimsrc, faluti vi- 
Aoriim. Rivins. Lcgcndum contcnde- 
rim , ^£ fortiJJ?mi viri vidfis reltque- 
rant* vcl vidores viHis reliquernnt '. com- 
pai'at cnim fortiirimos viros cum igoa- 

G bus 



Digitized by 



Google 



fa C. Crisfi SAttvsTii 

bu& reliqucrant: ' proinde quafi injuriam facerC) id d©- 
mum eflet^imperio utu 

XIII. Nam quid ca memorem^ quae, nifi iis, qui 
yidercj ncmini crcdibilia fimtj a privatis qompluribus 
fiibvcrfos montes, ' maria conftruda cfle * quibus mihi 



TiiTimis, (bcios cum vi^» atque ei quac 
fortiirimi viri vi£lorcs vidis ic!ic]uc- 
rant, ea ignaviiTimos a fbciis per icelus 
auferrc Ciccro in Verr. in eaniiem £c8- 
tentiam multa : ut illud i Nemo fere ve- 
firuim ift% qnin quemadmodum CAptaefunt 
A Af . MarciUo Syracufae, faepe audierU, 
nonnunquam ii» in Annalibus legerii: con* 
firti hanc pacem cum illo Sello; hujus 
froitoris adventum, cum illius Imptrato» 
r'u vt^oria 5 hujus cohortim impuram, 
cum illius exercitu inviSo: ab illo qui 
apit, conditas, ah hoc qui con/litutas ac- 
iipit, captas dicetis Syracufas» Ct item 
iUud : Nimirum haec forjitan illi miran^ 
fur, atqui effsrum. EfiOj verumtamin 
homflius eft reipub, noftrae, Judias, ea 
quai illius pulcra effe vidianturjmpirato- 
nm^ noftrum in beUo reliquijfe, quam froi- 
torim in paa abftultjfe, Ciaccontus. Ita 
mcHorcs MSS. P^ll ctiam Bongarfiaaac 
mar|riQCS ; non reliquirsittt, quod mcdiac 
actatis cditiones tantum obfidet, non eti- 
ainantiquiorcs. Gruterus, Ocn.hoftibus 
Ar.Rcg.Mart.li. 1.2. & Mark.y.pro^(yb'. 
htshsbctviab, v.SiliuQUxiv>68f.7*^ 

1 Perinde quafi injuriam faaril Le- 
geodum e manu£criptis,frt>/W#gM^ nam 
ita fcre vctcrcs, ut c(l in Tcrentio Plau- 
toque videre, ncc raro apud Ciccrooem, 
atque alios. Rivius. Noftri fere omncs 
froindi. J. Waffi. 

2 Impirio titi'^ Sua rctinere privatae 
domuf, di alienis artan regiam laudim 
i^,Tacit*Aa. 11.15. Cic pro Quintio §• 
34* J^iqui illis umquam /atis fuit ilUid 
cjbtimri, quod probari omnibus fojfet i ita 
fim injuria fotintiam Uvim, atqui irto- 
pim iffi arbitrantur* £ft etiam Vi5^ori> 
Dus fua lex conftituta: Euripidcs Hecu- 
ba 118;. Oi Hoi K^nui X^ x^Sr, 



3 Maria antroBa ijfef'} Libqit no» 
vam introdiicerc leclioneiD, fcd au<^o» 
ribus librisi ita cnim i^as in Pal. tcrr. 
alluGtqup & P4I. iept. ia qtio conftraSiai 
& mcus Com. in quotantum,rtf»/riif^. 
quod noa nemint cciam faiivam movere 
potcrati vixniihii cuiinocuiisHloratta- 
nura : ContraBa pifces aiquora femiuat 
JaBis in altum moUbus* £n MSS. aliis 
viiitur, partim confiriBa, partim conftrtk* 
ta\ neutrum malc, ccrte neutvum fal. 
&i nifi adblandiretur oiagis fcripturt 
quam pofui. Utrumquc exprcflit Petro- 
nius vcrfu uao: ExpsUtmtur aquaifaxisi 
mari nafcitur arvis^ altcrum iteratjriii- 
fra cap xx. Etenim quis mortalium^ cui 
viriU ingtnmm ift, toUrare fJteft, illts di- 
vitias fupirare, quas profundam i» ex- 
truindo mari, ^ montibus coaequandij, 
(jf^, fcj Qc quid di(fimulcm» nequc ibi 
videtur id verbi finccrum $ nam noa 
Huum tantum extrucbaat tuari, fsd alia 
atque alia : itaquc coajeci oltm ixcltt» 
dindo, quod tamcn mctuo, ne naiutio« 
ribus probcm, quibus ia memoria efle 
potcft Valer. Maximjus lib. ix. cap* i* 
Piiaius lib. 1 z« c« li x. aliique. Gruarus. 
Cot^rata Uriiai Libcr. Aldus. conftrats 
potius legcad. quam anftruBa vel comrm» 
Ast quaq. verba minus exprimuac im- 
roenfumluxum quem Sallui^. aotarc v6« 
luit. Conftrata, i,c,complits & aequataia- 
jc^is molibus* ^.F0fm«.£legaaterqui. 
desn Gruterus, fed anfiruSa ed. Veaefa 
1478« & Markii y. Pemb. anftrmui 
fuperpofito» C. (ed eodem plaoe atra* 
meato: iamarg.al.r^i^frMM, ScficMark. 
X. ed. vctus Veact. i^rjo.anftrata-y^^c 
legiiTe vidctur Ambrof! ia Hcxaem. v. z. 
Deficit arra ^MW«f^af/,fterauatur<^ffM«. 
tia» rurfus pro flngulorum iibidim ineidt' 
tur torrut mare iofuaditttr, ut infuUsfstm 

ludi- 



Digitized by 



Google 



BblLMM CATlLINA&XUtt. ft 

videatar kidibrio fu ifle divitiae; quippci quas honefte ha- 
bere licebac> ' abuti per turpttudinem properabant. * Sed 



mt f9ffid€Mm frttn^ fifHii$ m^rh 
fibi vndicMnt jun mancifii, ft/ciumqHi 
Jtgrs fiemt vermacmi^rmn cmdltione fibi 
ftrvitn fubjeBm commtm^rimt. Vcrum 
fi LacQllani ionuat» malim cenftri&n re\ 
i§wfiimfiMi nam mare ja^is hinc inde mo- 
libus mtromittebatar. VeUejms ii* 33. 
^Hcm ob 'm]tBMs moUs mnri, ^ receptam 
fmfiffis meentiSms in terrms mare, hnHd in- 
fmcete Mspms Fmnfejms Xerxea togatum 
^ecare MJ^evermt hoc dtdum Tuberoni a 
laiitft Tktutrdms p* ^'iS* qni fubverfio- 
nem emtntim m ita memorat: Xn^is% «%«- 
nf^k^udrt^ mnmft>%yl><9i% oc^f^es. pro,^. 
frefitndsttt, W viyirm fMut %ttiMdf^*%. 
PUn. p. $^. deeodcm» Eseripmmo* maria 
«fanilir. Varrode RR. iif.adfinem. Con- 
tn nd KemfeUm L Lmcnllms, fofhaqnam 
pcHbdifiet montem, ne mmritimn flumina 
immifilR^, m fifcinns qmaerecifrocaeftue' 
rent» iffe Neptmne non eederet de fifcatu, 
Infra, Im Bmjans amtem tanta ardebat 
atrm^ mt jirAhe^o fermiferh ut fuam 
pecam»B conrameret, dummedo ferdu- 
eeretffetsu e fifcinis inmare, objediaculo 
fme meftms bis fmetidie ah exorta luna ad 
frescmmm mavam introire ac redire rur- 
fns m mmre fe^» mc refrigerare ftfcmas. 
Plio. K. Hift. XXXVI, cap. 15. montcs 
feffoffes^ cenvalles aeqnaras. Huic Ic- 
<5boai favet ctiam Seneca dc fTa, Ter- 
rms trmuferre» maria concluderc. dcni- 
qne optimc rcfpondet fnlrverftom mon- 
tmm ceafirieSie maris, pcrit aliter om- 
sb# cr oppofitionc Tcnadas. Scd & no- 
der iafra, in extruendo mari. Conflrata 
mmrim (tiot contaMxta,(\uoA verbum de 
Xcfxe oiijrpat Curtius : v. 7. Contabu- 
\aco mari moUbus» perfojjtfque montibus» 
m epe&rtem fftcus freturri immifTum eft. 
V. ViHer in y^ntonino Philof. & Seneca 
S«3k^r. p. 15. Horat. n, Od. xviil. 

\^^lbms mihi vsdentur Mihrio^ 
SkA^:9tRcp Ball. Mart. aniei erar, fo- 
no*w/avyattA>^t^'^ fw/^irj wihi ludibri^ 



1 Abuti per turfitmdmem'] Ita rurfua 
omn. MSS. neque fecns edd« vett. Jdem, 

2 Sed lubido flnfri, ^aneae, caeterique 
cnltus non miner. incejferm virosfati mu' 
iiebriaQ Jurc miremur Criticorum dlf- 
(imulationcm : nam haAenui fere le- 
^um ; Sed libidoftufri, xmneae, caeterique 
cmitus non miner incejferat* virifmti mm^ 
liebria, (^r. at fic nuUi prorfu» MSS. 
nulli imprefTi ante editionem Laeti, om- 
ncs quippe rcpraefentare uno ore le^o- 
ncm priroam : cjuam ctiam extare in Ro* 
mano codicc indtcavit Urfinus ; qui aliter 
tamen haec conflruit, ob di(lin£^ionem 
pofitam non fiio locoj intcrim haudne. 
gaverim, non polTc iflhaec alia interpan- 
^ione accipi. ut dtcatur, Inceg^ vir^s 
lubido fatiundi muliebria, (^c, Idcni. A- 
Tond*minus. Reg. »0» minor caeteriqme 
cultus incejprat. L 2. mihor invaferat, 
Martin & Venctac non minor: incej/erat 
viros, L 3. etiam viros. Caeteri fercv/>/. 
Firmicus de crrorc profan. Rdig. leglfl^ 
videtur vires, pag. 9. Videre efi in ipfis 
temftis cum fublico gemitu miferanda lU" 
dibria,sitos muliebria pati. Tajfio. S,Tio» 
nii apud Ruinart» Cap. iv. p. 126. Aut 
fercurrentes tnfexum viros muliebria pati 
jugulato hoffitiijure cogebantur. Viri Hir- 
gefipfus IV, 2*)» Nec folum omatus foem\' 
narumj fed etiam multebris tnolUtia affe^ 
Babatur, fj» illtcitarum Itbidinum fajfio- 
nes, viri muliebria exercere» effoeminare 
vocem. Huc etiam alludit Tertullianus 
dc Virgin. vel. cap. x 1. ^c tu muUerem 
negas c^uam mulicbria pati dicis. Tacltut 
An. XI, 36. In illo foedijpmo coetu paffus 
mulicbria. Tam abfolute.quam fetjuentc 
cafu ufus e(l, vcrbo inccffit, at nunquani 
fentcritiam ab illo aulpioitur. Libide 
hic indifferentcr {umirur, fecus ac fb* 
Icnt acvi fcquions fcriptorcs. Fulgca. 
tiiis II, 4. Libido Ubft mcmemaiitcr, 
pau^o Uiprai abfcifae e go zires tempo- 
ris f Saturni : ^ id eft, fruilus , falce 
quam maxime, atque in l/umoribut vifce- 
rum, velut in mare projeclae, UbWihfm 

G 2 libido 



Digitized by 



Google 



51 C. CrISPI SALLUSTtl 

libidoftupri, gancae, cacteriquecultus 'nonminor :m- 
ceflerat viros pati muliebria*, mulieres pudicitiam * in 
propatulo haberci ' vefcendi caufla, tcrra marique om- 



tur; Prat^entHr projpatula fuiendis^ c^ 
fecreta UHdandis, 5ummam iinpuden- 
tiam innuit SallHjlius\ nim in re turpi, 
Etfi non ttnebras, at quiddam nulij eptt* 
ca§ ^Hnerimusi atque altqutd luce pa^ 
tenti minus, J. Waile. 

5 Vefcendicauffa t,m,omnia\ Caujfn abefl 
TholoGno; pro exquirere Coionicnfis sru 
quirere, ex quo Palmehus anquirere e>(tun« 
dit. abeodem libro abefl omnia* £t certe 
qji terra marique exquirunt, omnia vj- 
dentur exquircre. Scd eleganter «^iop 
foi^i, Lucret. ill, 848. Fmgens aritr 
homoque videtur: & omnia de genert 
ouQni Maxima quae vidit quifque haec 
ingentia fingit: Cum tamen omnia cum 
coelo texraque marique, Nilfintadfum' 
mam fummai totius omnem. Scd hacc 
nimis Poetica» Ciceronc tefte V. de Fio. 
tertia naturafic ab his in^tfiigata efi, ut 
nulla fars, coelo, mari, terra/ 11/ foetic9 
_ , , _ loquar, Apuleius Florid. pag. 793. fwe- 

Saturnini, turbatores plebis, nec minor dendi remedia mortalibus iatis pecunsii 
largitor nomine Senatus Drufus. Et in eo- tcrra coeloque & mari conquifita. Qiiod 
dcm MS. lib. paulo pod e(l> viros pati fi aliquid in hoc loconovaodum, vocem 
muliebria, Ciacconius. \omnia in omni refingercm, eodem aufto- 

2 In profatulo'^ 'E« t« €»i&^<ai«, fer- reCiceroneinPifonem. Erat nonfolum 
vant praepolitionem fummo confenru li- j domus mea fed totum palatiHm, /enatu, 
bri fcripri &^eJitii ncc alircr locuti Ge/- equitibus Romanis» Civitatc omni, Ita^ 
fc«j XV II 1,10. XIX, 4. LaSant. liiyi 6. \lia cun^a refertum: & in lib. de Fin, 
^pulej us ApoL I, I. & ter. in Metam.|Omne coelum totamque ttrram» lum 
Tacitus IV, 74. An, xv, 43. Columella umverfo mari. At nolter cgrcgie fe tu 
praefar. ad lib. ix. 8c fic Codcx Arondc- 
Hanust quem cum editis olim contuli- 
inus. Ttinius Epift. 1, vi 1 1 . Sepos Han- 
nib.cap. ix. & lic Codex Col. Trin.apud 
Cantabr. Confiantinus Irop.in Ep. ad Vor- 
fhyrium Panegyriftam. Aldhelmus dc 
laud. Virg. cap. i, & cap. 11. Claudius 
Mamertus lii. p. 747. at Mela i, 19, 
Mofiyni propatulo vefcuntur, fromifcue 
concumbunt» Cicero addit fubftantivum, 
V 1 , Verrin. In aperto ac propatulo loco. 
AHgufiinus de Civ. D* 11, 6. nove ut> 



gtgnant nectjft efi, nullo fcnfii. Icge ergo 
cx Vinctauo,, falcefque maxtUaemhum» 
Prifcian. 1186. quippe q. honcrte u. 1. 
p. t. ab. p. Rfgius abuti per t. p. J. IVaJfe. 
Cultum accipimus pro clegantia, quae 
apud vetcres pro vitio faepius rcpoae 
baturi quod Catonis au6loriiate probat 
GelUusy icribcns clcgantiam, Icd quac 
minus laeto amoenoque cultu cfTs-t. Cul- 
tus ad hoc apui vetcrcs nunc m bonam, 
nunc in malara partemaccipiebatur. Ho- 
ratius: 

MundHs erit, qui non offendet fordibus, 
atque 

In neutram partem cultus mfer. 

Bonon. 

1 IUon minor incefferat^ Meus llbcr non 
minus, ut in Orat. Lcpidi, homines ma- 
xumi nominis, non minus optimis» mjjo- 
rumexemplis: & Tacit. Annil.xui. Non 
minus injignis eo anno impudicitia^ Idem 
tamenlib. III. Hinc, inquit, Gracchi (^ 



etur de Rep. Ordin. ^ia tibi rerra & 
mari fimul omnia componenda funt, La- 
canus I. 110. ,^ae mare, qstat ter^ 
rai, quat totum pofiidet orbem, \b\ ha. 
bcs orbem vice omnia. Petronius, orbtm 
vocibus, terra, w^nVfolis lunacque curfi^ 
bus^ explicat. Orbem jam totu m viBor 
Romanus habebat, ,^a mare qita terrs 
ifHafidHs^cHrritutrumqut, apud Nortrum 
in Jug. cun^a eodem modo abundat : pror» 
fus nihil inta&um, nequi qHietum fsti: 
cunda agitare. & multiMTg^jttxta boni 

nia 



Digitized by 



Google 



BCI^LUM CaT ILrlH AIL lUM. fj 

nia exquirere^ dormire prius> auam fomni cupldo eflet ^ 
'non famem, auc iicim» neque rrigUR> ^ neque laflltudi* 
nem opperiri» fed ea omnia ' luxu antecapere : haec 
juventucem» ubi familiares opcs defecerant) ad facino- 
ra incendebant. Animus imbutus malis artibus^ liaud 
facile libidinibus carebat: eo profulius omnibus modis 
quaeftui, atquc fumtuidcditus crat. 



mMU^u€^firtnm (y imbaUes roulti obtrun- 
iSiL Apuiciui p. ^7. FerianAer nx qut 
<Urimii rignMvit i omnu tcm ci»'noari 
Rmsuus fuhjugmvtt i at quid i lii cum i^ 
muMu i lcge grmss, Ncc lcnge abic Ctct- 
f « 1 1 . Verrin» Us MUquandt vere vide- 
eemur omDibas getuihus ac ttatiomhus 
tcrra man^ue imperare \ omittit otts^ 
m Satecz. de Vita Beata cap. xi. cti. 
am Fimmtuj, Ant terra ant mari ii/r- 
eui9ie evekvam id argmtumuhi* Luca. 
naf rir, ^73. O frodiga rerum Luxuries» 
tttmt^ptam pmrvo ccutetttu paraiu, £t 
quaeiitorum terra pelagoque ciborktn 
Atmbutofa fames^ tir Uutae gloria men 
fae^ Dtfcite qttam parvo bceat prodtteere 
vitam» Ze qtunttotm naturtt petat, £c» x, 
Mff» liif/tdert eptdat attro Scc J^^^dpt- 
iapu SiJmfnue dedit, qttod luxusdttani 
Amt^ieae fttrens toto quaeiiTit in orbe, 
iiHi mandame fame. Thucydidcs i , 2» 
TSi «^ lftM9e/u4 d» inK% ovTt n^y^ ySfr, 
in j^ B^ilxuorme, Ifocrates, o/ yn^ i§ 
^aXdas^ ufimfTi^. & alibi, ^ Wf ks^& O^t 

1 Xm /jmem tutt Uffitudmtm, non 

foim, mqmefrigus oppertri, ftd omttia luxu 

mmtecaperti^ Lego cx Maaufcriptis, non 

pttaem autfitim, nequefrigus, tttqut Uf 

fottdinem opperiri, quoiiiodo itcm AMi- 

nam exempUr. Eilin duobus tamcn Ma- 

noCcriptift, toonftttntm, tumfitimtlkc. quo- 

J&odo Codex quoque Bcroaldinut. Ri- 

%fim. Non f. abc& tton L i* j.at L 2. rton 

f.toanfr. tc fic Mark. y. 7- ^^j^- 

9 iJtxtt dotecapirej Capitolin. de 
Gocdiaiio Gtp* f i» ^<ri9;M piurimi ,its 



ut in Tricliniis fi forte apttd amicot 
edtretf etiam fim ipudore doirmiret : 
quod videbaturfatere ptr natuNtm, Jio» 
per ebrietatem aut luxuriani* Hioca|r. 
parct q[i\6^taliafames apud Jwvenakem 
I V, I ^7. nempe,e»x Xsrj tS^ muf* ut io- 
quitur Onofander p. 19. novtrat iUe La* 
xuriem ttitptrii vtrtrtmno^dqucNtronir 
Jammedias, aliiTnqbefamero. Interprto 
vetus acdpit de obfcoeno oris nfiiy itd 
rc^us inedicus Scholiafies penes roe, de 
fama iuxm areeffitayvomitione tumeirum^ 
Uvacrit; adducit enim locum Smetonii 
m Sexto, i. e. Neron. 17. Efuks m me^ 
dio dit md mediam nodtm protrabtbatt 
rtfotus faepius eaUdis ptftinit, actemporo 
aefiiva nivatis. Et pro, ad muditum «»• 
^i^SchoL ufqmeiad,f, lcgendnm ufque 
medutm, ¥\c(nx8 111,1 2* mttde Pi^bomt^ 
agros <^ cibariaflagitarti, nifipar fameos 
quam iuxus ftctrat, VideSenecamEpid» 
88. iia. & Amobium vir, p-^ji. Sicmlo 
Searus aequort mtrfuf, Ad meujam vivut 
dtdudtur: tndt Lmcrinit Brutmlittorihmt 
vtnduni,eot9chylia cptnisy Ut renovenC 
pcr darrtna fameni. Sidoniut lib. 1. Ep. 9^". 
Excttffo torpore mtridimua, ptmiifptr tqtii*^ 
tabamus.quo fmcUius peSoratmtreida dbts^ 
coenatoriae 6imi«X4iriirrrfiiMii.fimemqu6 
hoc pa^o obfonabant: Quoinodo (itio» 
antecapiebant illi, docebunt ^fiM^. i,pi. 
j,Numquid ideo dictndafum nubiUJni' 
mka,obdu^iontipeniiere, qttiaMbiditti MMr 
ptrmittitur oeiofae rutHart fe fiammisr^ 
cauilas potionibus praeparare.& Coiumti^^. 
in praefit. txu0o fuJort fitim qumeri* 
mttt, GelU XVI, ;. ix. 429. rid, Memr^ 
/ium aliofque do Luxu Romanommft^ 
J.fVafe. 

Gz 'XlVJn 



Digitized by 



Google 



54 C« CiLispi Sali.ii»tii 

XIV. * In tanta tamquc cornrpta ciritatc, * Catilina 
id quod kiQtu faciUimum erat, ' omniuiti flagitiorum at- 
que facinorum circura fe^ canquam dipacorum catervas 
habebat Nam^ quicumque impudicu^) ^ adulteri ga- 
neo) manurventre)pene> 'bonapatrialaceraverati qui* 



1 Jn mnm siaqne umque^ Trei MSS« 
C. Fofmseta PUmim m Marg. ac Aifgu* 
ftm. 1 1 1 . 2. C. Dci a vulgatis (lat. f. IV. 

2 CMkm, id qucd faSu fAciUimum 
mu^ lo. Naz. & PaL iec» initio iiierat» 
tA^i fox ultima ermt^ (upcrracua nderi 
quoatk Gruterus. 

^ Omaiumflugititferum Mtque fMm- 
rcforum'] kVLiflt^mrum utque fucim- 
rmm, kguntj ad eBtm fonnam qua /tr- 
vttsM^ imperiu, pro fervis ac imferucort- 
Sm dtciiuus: 8c fcelus pro feelofio^ apud 
Tereafiittm» Sa^ludiut eiiam ipfe fagtfle 
videft poterat kmgiifimorum Terfaorum 
wmmlBtmkm tll^meQuiiciatkMiem,ttampe 
JUgioiofommnkcfuduoraforum* Exsmpiu 
umea Gocbi ita hibebac, longtore illo 
iJKlUbittam trtftu. Sed judicet Le^or. 
iSlmmu. luctiim Codd. noftri melio* 
^m, Mqttcdiifakim qutu ita fcrtpierit au* 
AoTf nao» fi^tioforemo Mtquefudworo' 
fmmm^ contelaoour aanotttione» Glare- 
aok Qrmorut. Fdr zoxca flggitiefomm, 
ied pro aiteia le€Mone ftant in primii 
fi3Bempkriiu&ivii,Pabfkt«ttum & fcripti 
Goclicoab Sic eeidKn Aldinus, Merfefaorg. 
14oROt^^tiittnes<l P6pmac» Osonien. 
£m Masao. MariAit Y,flugiti$fi»umzttjpic 
fiicimroformmt. oi 6t ipic SalluAiu* rri. 
fMi fkgiteefomm foflremm. Regius 
lUpmrmm mqm famomtm L i* 3« & 
Moricti j^a loaMu pnna>i quemadmpodaco 
& Bk Pbb^ pvimitUYbafaait. Ciccro ta- 
snen rKCatilin.$.aa. iUudaiterumHi»* 
loi^ ^mmmmi gemm efi farriridmum, 
%0riorumi demqm oumitem fjciAOiio4o> 
mro'; ^fem^ogo MCstiiiuunomremooo. Sae* 
pittBcanxnin hi£criRicibu« jap(i fuasprac 
inmiafefloatioReLibiQuHi. Hcgetip. 17, 
tf* Vermimnt flkdiu rMPiwmrum probva-. 
rum cmtMtmes :^ ibi dCC. frobrofo* 
ynm. J.WafTe. 

4 AdHltfry ganeOi mUmj'} tJ Mka non 



cft in MSS. Rivius» Addendum Mleo, 
quod monucrunt alii, ut refpoodeat iHi 
manu, 8c Qc reperi in tribus fcriptis. Nae» 
viM/apudFedum, Pefflmorumfeffime,Mm' 
dsx,gMmoJmco,Mleo.?i^[chiQS* V* PaiOM- 
rii Notas; gerro, iners^frMm%heUm,gMmo 
dMmmfus. Terent. Heautonc. v. 4. Glaro- 
ani andquum exemplar habebac tdoM. J. W. 
Alix edidones voce ampiius, fmo, mUm, 
UuM fji^. cujus vefttgiuro tiullam in ish 
noceotiiTimis libris, Com. Nax. Pa]« fec. 
tert. qniot. Ccd nec codem loco vidtur 10 
caeterts: nam Pal.quartuspofitanhsbet 
locoulcimo; fextas, nonusytenio: ded^ 
nMtsfccundo; undecimus, duodecimol, 
prirao: at quintus exhiber, Mduher^ Sm 
Um gMmMt, noM mtt vemre (j^c, quoram 
teftimoniorum diflenfu, ipia fcfe prodit 
fallitas; nimirum mUm tunc temporklb 
appeodicula erat majortfm flagitioruar. 
qoi Mieo in^ciunr, nt re^^ondeot mMmt, 
oMoar calleot mores Romanorum. Grtt^ 
torm. Apte coojutteit Uvii Epit. fo« 
jMceme eo in ffaneo (^ lu^is* Steetomim 
Cabg.xi. Frodigis eftdis»^ fmmtu gaoe- 
aqae fMtiMre imxfkbiUs VtpeUii HMimti 
La^nt. III, 26, Dm UMinofstmh aM^ 
terum, gaticooem» jmm/oUrium, eMflitttf% 
contimntem vidtbis. Confcr Ciceronem 
c. Cotiiin. § VII. &, pro M* Coelio §• 
13. J«W. AioMomixtk Popma. v^nfem 
oitmnonfuifle ia obfcoenis teftatar t)iis 
lib. 9. Ep, ad Papirtnm Paetun». dc vi^ 
Pifonis fragmcotum» C. PoftnM, 

f BonM^fMtrm difflfMverm^ In M88* 
eA,Ucerstmrmi Ikot & io impre(ns v«^ 
tuHiosibusy pm»» fmtfimonittm cMftttmtk 
Qaod dd fcnfom taoKA «tfiocr, prioritfi 
dio beoe habet : i>am & apud CiMto^ 
nem cft, dtfftfMre fortunMs, differdere ^ 
dtffifme fmnmommmo^ Riv%us* Lrgkur 
81 i/ ijff wt K i^s,v ideftt dtipor#;ril. D$fi^ 
fMre enim eH difpergere ut pcrcat, vel 

que 



Digitized by 



Google 



B 1 L tsU-M Catilinari tt M. ff 

floe ' alienum aes grande cooflaveraty quo flagitium) aut 
bciiius redimereti praeterea> ^ omnes undique parrici- 
dae> facrilegi^ 'cmividi judkiiS) aut profaftisjucriGium 
iimentes^ ad boci quoa manus atque lingua ^ perjuriO) aift 
civili languincalebat > po(lremo> omnes quos ' flagicium) 
cg^ftas, confcius animus cxagitabatvii Catilinae proicu:- 
mi^ familiareique erant. Quod ii quisetiamaculpa vay 



tgoonusux c^uf 1. Vorro UcerMVtr^tyqm- 
(Um 2u^onbus hbih veteriiHii coima- 
tur csoenduc im imncmMiftrait quo ver* 
bo CafmJim «fas e&, nec ooo Blmms m 
Mcrcuove, Amobiafque. TertuU. qvo- 
cpe advo^ }udafios« fM 4»/# twwit 
ImciArf, fiiMP UauiiMrt, Gioi&ritBin 
LmciMM/^tff^MBt^it ied & iacgrMn re^uzn 
ecu. C^. Sic Codd. noilri onmes. Piast. 
Idercat:. O^m g mf pMr, kmec me mo&et 
d'm TtrfdimB» mjitfiuimm Ummm txfro- 
mere, lAccrm^fMliJ€/iem»TCak»Hiimmi' 
ferier. Noder Fr. i, 12* LMfgi^eMeu 
Remf. Ucerari. Tmcitus Hift* 1 1 1, 5 5* L«- 
UMm extermis delMrpri: bis mbtUM di* 
aeiittre-y dUre itieseeeatitMtiim jmrvme: de^ 
me^ raiU mfe^mtmcetrM» lacerareiiD- 
firietMem Catode AciiaeiiFr.utiuj^mi»- 
ff ^wifml mrrmm liMliMmhiomrtt m- 
^vexMret. J. W. Ita aoAmra tredecim, 
ideo^ dz a4mitteinus aUoruai laDcioa- 
verat. Qrmenti* 

i jUiemettmMtsgrMmde tm^M^erMt^ Sic 
wSoi : Mms MU etee tm grMmde cmtfiMvrrtmt, 
Ckcf. Cmi^MrtftcumiMm, diait pro Sex- 
XMn ^j^ rMtie mm Me tf ert md mu mttt com^ 
^MMdsMfetmmiMe. Scd ibialind eft. CtMccem 

2 QMrmm imtdii^'} Codex B. Pub. soo 

^^noicit ttmdi^e» male* Cicere pro Se- 

Aio ^ io3« Hmftim tmm ignMrm &c. m 

«nmes oadique £efeuUs cMrfem mc deU>^ 

Seme, Vir^, femtiftMeetmme^ Aea.il, 498* 

e^ems omoe» oodique GrmJMe Circmm' 

Mrrmm mdet. Huc alludit Uogefifpus 1 1»6> 

On dehekMtmr parrictda, facriUj^s» /9> 

^;gf2«f» ita eBim di(Kiiguendam. Ibi Co- 

dlaB.Vuh*eigr0viMfttcrfUgii^ J.W. 

3 CmmviSiJMdinit'} Ao^aftio. IIL uCir. 
jyeu com^tiimjttJiciis* Sic Bcnedtd^.Ed. 
& Coda A^ioen£«. Sed illud coirvm 



rcAe Jiabct, de pc«epo£tioae iMtuai «m* 
ptiftndmnj atroquemodoloqauiituridoo^ 
oci ao^ret k Smotm, Tit6 9. cooviitoi 
in. t^joBMtiom im f uii^ fc Ckaad* 14. in 
tnMJMre fntttde coavidot. Idem tomen 
Nerone. Cop.^i.coovi^ti/wAMv. iQemtt 
amem ttnde fetokttmr, kmmimom ego mon 
hmme rei, vitMijuo tttrfedi^ f t rdedM^ con- 
vi^umque tw{|a io meoda^i; OtUim 
xiv, cap. w pon fcre fbnncetiAm jtfU' 
ieftt^ Apoiog. p. 409. oofmm fmiiimi 
o/amdjMmt m dixi, tttomtiom mfttd Frm* 
fe&mm U^fitampliffima caikii coovi. 
<9:u8eft. FHn. N. Hift. Jiviii, '^Jrmgem- 
feeuigt fttbtri Xll tmMU CMfitmie erm: 
fuffomfmmque Cmm mtMrijtthekmtt,grM' 
vim qmmm va homictdlo coovi^iiik Salp. 
Sevems Hift. Sacr. t f , 4f . Muitis mipto 
m^mndks c nmm m im cem/viSlmu Ciccrofem* 
peronuttitpraepofitioaem: Sc fkferejii; 
infra,^iMtJif«ii# mfm Scc. nam mtotidhmm 
uior aeque ac cognatio^alet ad amicitiam 
coodirandam. coaJQaxtt ergo Aefehyms 
Prometh. reO!yif{i%ihiUf,ilid-"ep,i^m.^ 
Confer Titueydtdom 1 1 1, lo. J. Wa^c» 

4 Ferjurio, mmt fmngmine^ !ta Com. 
meos, ica quos cxcufBt Bmgdrfius, iea 
DOTem de Palatinif doodeeim : onus e* 
nim defiitaitur copula ibkm, feptimas 
& duodecimus iubent mt^: quod alHs 
quideni impen^ probmr, ied noa eti* 
ammihi; ocqueenfmvtdeocuTtaKneta 
mioiii rerpondeat,f»r/ffff*M littguae, ma- 
nwfangeuni: qtiid qtied faciunt pro no- 
bts Augufkni Codd» icripti, quot cbnfu* 
lui omnes. Grutorus, 

5 FUgitium fgefims^ Egeilas abefl ^ 
Codd. B. Pub. & infra, pro mmicitiam 
ejm* V. Beilovacentfs habet mm, frmvo' 
rum, p.i85.Hiilor. f.fF. 

CUUS 



Digitized by 



Google 



5<J Cj Gri sfi Sai/Lus.tii ' 

cuu$ in amicitiam ejus inciderac; quotidianoufU) acque 
illecebris , fecile par , * fimilifque cacteris efficiebatur. 
S^d^ * maxume adolefcentium familiajritates rippctobatc 
i?prum 3 animi moUesrScactate fluxi, dolis haud ^ dife- 



1 Similify$u caueris ifficiebMtui\ Ini 
Frontonc, Lacc rccitantc in verbo Stmi- \ 
i*st omifra cft copula» (^Hei ^ fane abf> 

quc fentcntiae dctrimcnto abcflc potcft. 
Mmrmtms. Vtac. Beliov. efieuser» J. W. 

2 SeJ mtsxime. Mdolefcentium fMmilia- 
ritMtaffeteSat.^J^UsLCC vcra lc6tio, con- 
tra quam eft in recentioribus Itbris* ubi 
fupcrfant quaedam. 5ic autem codices 
li^nt 10 pergamcDis defcripti & cx im- 
preffjs plcrique. Rivius. 

3 jitumi molks, (^ setate fuxi^ Ado- 
AeCccatcs fluxe iageme Vi^or. Caof. lo. 
.^iam, fiuxmm fenio mmtem Tacit. A« 

VI. 38. Druftis aninai 4auoris, r«w/^ 
fiorifquevitaeerat. Sucton.Tibcr 5 i.Mar- 
Cial.v.44. SpaJoHeeitm/iseviratiorfixixo» 
J>ra€ontsHf de Eva ad fraudcs opportuna 
boc verbum ufurpat. Aggreditur fub 
. vo€e fsUt fermome maUgno InfUiofus adit, 
^keu mollia corda^i^W/«e; £t TertuUian. 
'Hi Geae£ Foeminefn tgntatfub peBore mol' 
Jia corda. co (enfu* l/i/«/9!i e^ moWclu 
tum, Confer Cic* Catilin. i. §• 6. pro 
Coelio. §. 9« in^a obnoxiosfaceroi hoc 
«df nys c^<z^«;^9A/{w» apud tiutarck, 
de Lib. Cduc. 8c Lucianum in Toxari. 

._ 4 Dtj^ulter^ Vinceiitius Bcllovaccn- 
iisin Speculo Hidoriali biskgit,dijficiie.^ 
Noftcr J- 87. j//!«difficilc cll /w potn^- 
Jilmsttmfiorarei & diffieilefaSu, fcd nua- 
quam ^Todifficulter. Dc hoc verbo CWtf- 
WKj pag. 1921. Facile c^ <//^//e (f»ife «/' 
froadverbiis ponuntur, nomina potius ejfe 
Jsuenda funt,, multi ditbitant ^iJe ti 
diiSicilc, utrum no^inafint, au adverbia* 
.Hacc habuit illc ex Djmede» quem vidc 
lib. I. pag. 40 1. jipulejus ili. Flond. 
quod difHcile fadu erat, quodque revera 
Arduum nobis eXiftimabatur* Ulpianus 
Dig. i. 18. 13. de odicio Procos. quod 
i3on ^ii^ci\c obtincbifti fi.fotUdte -agat^ ut 



malishominibusfrovineiacareati Qloflac 
vero difficile ihxt^Hu ^jaAtwai. Deinde 
quia difficilc plebs cowvenire coepit. Pom- 
pon. D. de Orig. luris, lib. i . Tir. 2. L. 
!.§. 9. & ficff. dc Lcg. j. L. Scjo. & L. 
haeret meus §. Aixori. Ciccro de Invca- 
tione lib. 2.§. 169. jftque in iis omnibut, 
quae ante diaafunt, quid difficultcr)Jfri 
Cr quid facilefieri poffit, ofortet confide. 
rare. ubi Mcmbranac Pctrenrcs pro difft' 
culter, itk intcrliocari fpatio cxhibcnt fc- 
gitur diffictlei & ita fane legenduro. S\c 
enim infra, Jadlo fini id dicimus, quod 
&c. Ditficile autem fieri qued quam^ 
quam laborif fumtus &c. indiget &c. 
tamen his fufceptis diffieultatibus ad m- 
tum perduci poteft. Apulcjus in Apolog* 
p. 27 f. Elmcnhorftii circa princip. ^od 
utinam tam gravia formae ^facundiae 
ctiminu vere mihi opprobafet, non diffi- 
ctle» refyondiffim. Et i. 479. Parif. ed. 
Etiam orbis afigulo dreumachts» non dif- 
ficiic eiufdemvaUtudinis hominem ver^ 
tiginofuicornpit. Btp. 562. Hoequidtm 
multis carminibus difficile iropetravi. 
Bibaculus apud Suetonium dc Illuftr. 
Graro. Mirati fftmUs umcum magi- 
firum Summum Gfammatieum, eptr- 
mum poetam, omnes folvere poffi quae- 
fiiooes, Unum di^ficile expediri nomnr. 
Plm. Nat. «ift. .xf. cap. 18; Necfemtre 
iBus apum ranae traduntuj^' IkimUae (^ 
oves, difficile fe a lanis earum explican- 
tibus. Et iib. xvn. cap. i^.diu doUntta- 
lia quoque huUera, e* difficile fanefcunt. 
algoftdo nifmk aeftuandove: 14. cap. 1 20. 
Dioeies difficilc pricntnHjs fimen ejus 
dedit. Sic ctiam lib. xx. cap. 13. §. f r. 
&, XXVI. §. 39. lib, Kxvi f . §. 94. Juflin, 
folus fcre cx Hiftoricis. Ncc difficilc 
faucios adhuc ex fuperiote tengreffione, in- 
teger ipfe viribus fuperMt. ^td il/ud altc 
rumnctinentCodd. ^A^ 

cultcr 



Digitized by 



Google 



BbLLUM CATlLlNAtLlVTM. ^7 

culcer capiebantur : ' nam uti cujufc^ae ihidium ex aera^ 
te flagrabat j aKis fcorta pracberc i aliis cancs atque equos 
mcrcari: poftrcmo ' ncque f&mtuij nequc modeftiae 
fuaeparcere, dumillosobnoxios, fidofque faccret. Scio 
fiiiflc nonnullos, qui ita cxiftumarcntj juventutcm, 
quae domum Catilinac frequcntabat, paruni faoncfte 
pudicitiam habuiftc^ fed ' cx aliis rcbus magis^ quam 
quod cuiqxtam id compertum forct^ haec fama valebat. 
XV. Jainprimum adolefccns Catilina multa ♦nefanda 



I Ksm tui emjm/kiu fiudmm ex setdU 
fbigrMkUt'] EJJt qaidein ia plerirque, ut 
€mjufiu€ i^emUom^ fed perper;uD, ucopt- 
Bor i nm ^jtmduuu dk in Maauicriptis 
8c cadem i&odo Feiidus Durautmus le* 
gk. Naau]ue hunc {enfuai reddcrn , Ut 
connn direr£i ftudia per(jpexerat»inquit* 
6c diflimili ratione in fuam familiarita- 
tem illezerar. RMus, Solui y f«xt* 
Mflk ^iAfimdaun Ball. nottcr,ftudis 
mamfsu Cic Orat, 111, lay. & alibi 
fmgrgmijtmdmm* fiudio» ^c Ar. cmjuf- 
ipmum. J. Wafie. 

X KMufimfiui^ m^Ui modefiiMfuM 
fmrctri^ Commelinianus non habet,/M4 
nequeadmodum deiidero. Grmterus. 

3 Ex mIHs re^ms UMps» qtum quod eui- 
qmmm id fm sH rt um foret^ Naz. fubdu* 
€bkm habct linea vocem quod, & vero 
noo i^Boicunt etiam libri quos contulic 
BomgMrfims* non Commeliofanuj meuf, 
aon P:d. ten. qaart. fezt. o^. non dec. 
imdec doodec* Cruterms. Pro quod 
R^gios ^, forte fuit antiquitui uf. Lo- 
cBAi /Zibobicnnim» ita fere vertit Plutar- 
dms in Mario p* 41 2. diSb>m i^im JL li- 

4 HefMmdafiufrm^ Quippe qui adul- 
terium commiijilct cum ea» quae ci pod- 

ca.CKrusfust»& ez Aupro duxifTct uxo- 
rem» cum filia c]vl% eilct} Luccejufque 
Iiacc ci ob;cciiI^ in orationibui quas in 
euOT icripifii, ut ait Pedianus, qui hoc 
2dSt, /e uendum hurum muUerHm no. 
mumi iMvemffe. Ejo fdcm Vedtant ibidcm 
Wba fiiflt liacc: FmhiM^ virio Veftalis 



cMufiMm incefti dixit^ eum ei CMtiliuM oif» 
jiceretur-j erMtque uhfolutM hMOC FMbtM» 
quiuforor erut TerenttMO Ciceronis, Pau^- 
fuf quoque Orodus: Eodetn muho Mpud 
KomMUos CMtilinM MCCufMtus incefti', fptod 
cum FMhia virgino Vefiali ftufrum com- 
mifilfe MrgtsehMtur* Idcm traJit Plut. in 
Catone. Ciceroautcm; ^uod nefMrium 

ftufrum non fer i//MOT, c^rTltem : ftufro- 
rum ^fcelorum exercitMtione MJfuefMiius, 
Manutiuf. Afconiivcrba (icdifFioguide* 
bcnt. erMt(^e ulfoluta, Hmtc FabiM^ quiM 

foror erat TerenttMe Ciceronis* idepfit^ di^ 
xit: fCicero niroirum^ £tiaa> li culpa 
nulla fubeflct: itu^ fuis fefercit» fj» ni- 
hilo livius inimicofummi offrcSrii turfi' 
tudinem objecit. Afcon. ad Orat. inToga 
Cand. piL^ji. Ed. Gronov. undc ap* 
parct cum ninil minus dizide quam ab- 
(blutam co nomine Fabiam, auia crat 
j(biror, ^. ^ MuttM nefania ftufrM fe- 
cerMt» cum virgine nobili, cum fMceriote 
VefUti. Dtto genera Quprorum intelligat 
nccciFc e(l> alioquin admodum fufpe- 
danda illa. cum virgine nobilit tanquam 
a manu intcrprctis \ Commelini codcx 
vctuftate ipfa cxefus, aliud quid vide- 
tur habuiire: fcd non potul oc.ilis aHc- 
qui> n liccret» lulpicarer, duo illa nicm. 
bra, cum virgine nibilt, cumfacerdote Vef* 

^tMit cfle a elofTa; nam quid hcic audor 
pro confeflb ac cerro ponat, cujus ncc 

|ip(c Catilina, ncquc VcHalis coavin:! 

j potuit? ut cnim dicatur conviclus qui- 

j dcm, kd c^afiflc» gratia Catuli, hoc fu- 

,ent accufare ipius judiccsi quod o;iio- 
fum nimis, fl non: at vcrbulo filtem 

H ftupra 



Digitized by 



Google 



liii|>ra/eccrat, jGunjr vi^ne xiobilij cum Xaocrdote Vef- 
UC) ' alia buittrcjciiiociic contra jus, &(que. FoilreEiio^ 
captu^amore Aureliac OfeHiliac» cuju^ praeter formam 
nihil uoiquim bonus budavit i <[\JLod ea Aubcr>e illi duhi- 
tabatjtimens privignum *adultum aetate ^pro ccrro credt* 
tor^.^i^atafiliQ) \ vacuamdomum£:elc(lismiptiis.feciiICf 



inlfratduniefaK ^ruiems. Eimfignifi- 
care SaliuiliimYeflBiftimo.iquie po^ca fwt 
Cati^aae fooruS' dc qua Oiccro mentio- 
nem f:iclt : CttmdeprehenJe6areinaJuUe' 
riis, cnm deprehendebas adulteros ibfe^cum 
ex eodemftupro tibi ^ uxcrems 6»jtliam in- 
v#ar^/. Q'jac vcrba ita interpretatnr 
Afeonius: Dicitur Catilina adulterium 
^orurm^ cum en quae ei pdfita focttis 
fuir: o* exftupro duxijfe uxtfrem» tumfi- 
Ua ejus ejfet. Haec Lucceius qticqfejti Ca- 
titiUae objicitr in oratibnibus quas in tum 
fcripfit. nomina harum mulierum nondum 
invenh Ha^cnusille. Quibus cx vcrbis 
Sntelligimus, nbmen intiiieris hujcs ^ 
Sallurfia, & ab^aliis p^optcr nobilitatcm 

tfcneris i&pprcflimi efTc, Sic qu^oaDcSil- 
lifllunj nbii fcciflcrmcntionem ac flHa, 
Idc aperte muliercm uotartt. Tlu$archus 
irt Cicerone tanrunfi id fjribir, Catilinaro 
Cum filia virginfe coiflc. Potuit Salluflius 
aliam quandam virgiacm fntclligerc} 
hos auttftn cjui^tcriius aflmmu*, noti 
habcmus. Cafl, 

' i r/^//4iJVu!gai5cPF»lamrctincnt,- 
at ;A?arkianr, Arbnd. R^. / 1. i &, mti 
fallor, Pcmb. Bibl.Pub.' Norvic. quorum 
audloritatc InduJci. 'Noflcr alibi, Magi- 
ftratus facerdotia rUpinaStHVii omnia, Et, 
Upides, ignem, alia fraeterea tela, cdd. pro 
poflremo L 3. & Vcntt, poftrertjum non in- 
elegantcr, fcd contra omncs Cddiccs. 
CactcrumdeCatilinaemoribusconferCi- 
ccronem pro Sulla §. 70. f, Waffe, 

4 yldultum aetate'^ Porfrema vox ap 
parct vn omnibus excmpfaribus & qoi- 
dvm clcgantcr. Lucretuis 1 1 1 . inde ubi 
robuftis adolcvit viribus actas. Virg. Mxi* 
X 11 . Matura adoleverir aetas. 1 F.Georg. 
Ac dum prima novts adolcfcit ffondilns 



actas: pro qucOvW/i^/ Faft. r. adolevit 
atuirt. Cicero. At fmdkrts^zdxsXxttnm!^ 
£c, V« Verrio. aetate adulta putr, Et 
eadem forma apud Catulium in Priapum : 
IM urbem adulta la^e portat u^a* J. W* 
3 Vacuam domum^ Nuptiis vmcuam 
Balliol & L 3.'B. Pob. fupra v. domum 
vacuam, fed reccrtt.manu reprxfmtant* 
L 1. ^acue f. qaomodo locutus etitin 
Hegefippus I. cap. 41. rfgnmn^^ tndrg- 
nis kairediBus-yzcuch^tumi iacm vero 
cap. 4.4. vacua cft domus Novercae fiHo. 
MSS- trcs vacuuta, quo loco obiter tol- 
lam mtndum foediI!imum quod omnes 
fttsc uiqne odd. dbfcdit. Dokti, q^d H 
ijiuibusrri^m/pem dederum 8cc. adverfum 
rHeifhp^ba-mackitisa^ittttr: ftdntmciw» 
patremfed Antipatrum tfderam» Membra- 
•rtacloco v>nuncyf^>^^c1arcev1ilbem.Sic- 
oue omnino legeo^TnJoqoftur cnim de 
niiis Antipatri firande dDdam percmttf, 
Firroat 5^^*«/ R. Jud. i. 20. Toi^vUU 
tucT ifhcw^o ntt^d^uvet hknluf airuf ^&v- 
xi^af iXiTiiki ^ 'AflifniT^eu fuptd. •; 
nhituO ^^''a^iot 'AfiW^w. Sifd itt ad 
locum Salluftii revcTtamor , }SotfOTCS 
Codd. ttim tnci quam aKortim '^acnum 
domum retincnt. Et rcf^c quideni. 
Ctc. CatiHn. 1. J^hd vtro nttfer 
cum morte fuperioru ffxotis hovis nup' 
ftis domtmn vacuam icciflcs. Livius i. 
46. Arrms Turquinfus t^ Tt^a fnin^f 
prope continuafis funeribus, ^i4um domo» 
vacuas novo matrimonio feciflcnt, ^un- 
guntur nuptus, Pro, certo^ Cbdex Pcmbr. 
profeBo, Appian. p. 107. hl^ feni >§ vi$f 
«yfAslv fi* Ai?j»J»Au« 'O^tr^Xt^n^ i^«&, UX^ 
ipifUfMttfrji 'Tnnia hf9&yvfi9^' Markii 
A* vacua domum» oed (upra, qus^ parS' 
tam» uode fuipicari libet m Hteram incu- 

Quae 



Digitized by 



Google 



norismacuraixli MamiiueaQiffiusiinpurusb Diissboniini- 
bufque infeftus, neque vigiliis, neque quietibus fedari po- 
r^r^r. I j^ confcicntia mcntem cxcitam vcstabat. Igirur 



terac: 



raomiflam* Idcm dc Oppianico iaSaf- 
&LC oa^iuaarrac Cic«pro CiucQt. C a/. 

1 U» confdeniia mentim exttghatatm 
"VA/UiArJ^ In NISS. duobus rcperi exct 
t^m, ac iic, ni ialloft cxcniplar AMinum 
laber. Scd ^c vexaSat in quibufdam c(l, 
pro raihbati vclat in duobus calamo 
deicriptis» 8c Florcndao} quomodo 6c 
Ricdus Lt^ieiiiis alicubi fe legiilc teda- 
tur. Bjvimt* Alii libri, vaftabMt* Infra 
in Orac 11. a<i Caelarem Oc R!cp. Ord. 
boclatiiisexplicat.' ?rofeBofiidaecidat, 
wefme iiSi max^ meqme dies, cmrmm animl 
fedavifit, ^um infoamis, excitms, furi- 
kmdms atqme mmems» alimata mente fe- 
wmu E^^vxex fuper iioc vcrbo diiTe. 
tkJlgelUms lib« ii. capuvi. & Macr. in 
Ssmni. lib. V f • oip. y 1 1 • fub dodiiTimi 
DqiQL Scmi peribaaj cjuae etiam in no- 
^ftmAP.Daiiiciis editione lcguntur» ut 
&^aMiJta qoac alibi fub Seryii nominc 
apiid eoiiiem & Prifcianum lcguntur. 
Erraat igitur, & quidcm vebcmcnter» 
meo jadicio, qui oimis lane bifce com- 
OKBtariis d^ahunr, led ut vcroi ac ge- 
aniaos omnkio pfaeftarc non aufim, Hc 
miiltis tn locis ez marginalibus iaterpo- 
latos aficrcnti, aon rcpugnabo. Putfchius^ 
lu fcre ?aL nifi qucKd u>co vexahat, co- 
rom dccem ferveat vaftahati quomodo 
& Caoi. meos, cditioque vctus« PJ. 
praeta«aquiotas(ervat,ex^/Viir/i;i^; o^a- 
▼us exitmm: at Naz. videtur primo ha* 
baifle exgitam,, ut per ccmpcodium. 
fcfiptarae exterritam, (jvc etiam exerci^ 
tam, & vero alterutnim propofucrim 



manuprima: Conllatex liluraCpdicc^ 
Pembr. habuiflc primo v^/o^^/, ex quo 
poftca cprrcdlaris manu fadlum vex^hati 
de vo:e excitam nihil dubitandum cutu 
Nazar. primitus habuerit extitam: no- 
ftri omncs excitam. Noffcr dc Rep. Ord* 
Ep. u. ^in infimnis cxcitus atque a. 
mcns alienata mente feraris. Arnobiut 
V 1 1 , p, 23 6. de >rino ; (yiQd In inf^ias 6^ 
furores mcntcs faefims fraecifutavit e;t- 
citas. Ovidius Mct. 1 1. ifecfruiturfom-* 
no vigiUntibus excita curis. SertecaHx^ 
pol. mente pavida cxclxifoitifedes. Livi- 
us: Extremcs tamehfavor cubilibus/ww 
cxcitos. Quicquid de fcdc fua m otum eft 
dici folet excitum, indc fere jungitur cum 
amenfia, hoc cf\, cum co cujus mens a 
fuo cardinccmota cftj & hocicnfuutun- 
tur Livius, VelleJHs,Tacitus, Vcrbo ve^ 
xat ufus in hac rc Cicero pro Rolcio Ar 
mcr. Sua quemque fraus, t^fuus terror 
maxime vexat, Juum quemquefceUss agi- 
iati. amentiaque afficit, fuae malae cogi^ 
^ationes» confcientiaeque animi terrent» 
Si quis ver/i/jCum fi^mmo viro R, Bene- 
Ap;*o repQpen^uni putastcrir, potcafetac- 
riht£:e& fimilibus bcne roultis, o Tite, 
fi quid ego adjuro euramve levap, ^uae 
nune te co^uit & vcrfat/ii^ feHore ftxa, 
Ecquid eritfretiif Sccl dc vaftare am- 
pliandum. Etfi cnim invcniri ncqueat 
hoc fcnfa, tamen re6te dici quis n^et. 
Mcns humana facpiflime vocatur arx, 
temflum^ facrarium,» & fub hac imagine 
conquajfatur & corruit apud Ls^cretium, 
iabat apud Celfum, & corrumfitur, de- 
ftruitur, aiiis. Hinc ruina dc ca ufurpaf 
vu\»co, fcd nec omnino etiam dirphcct OviJiuscpiihlUafuitmcmisfrimaruioz 
vafia^t\ ni/i fi id mutaodum in verfa, meae. Quod ad fenfum ioci attinct,audi 
^. Gruterus. Verfabat T>\^* vaftabat 
A. Moad. L f. & Caftilfcneus ^eg. L 2. 
Veoet. J47a 147 a vaftaiat memtem Vin. 
ccQdus. Fexshai y. MafC Bad« Valia» 
^chfof. CoJcx B. Piib. vexabat, a 



D«jw<)/?^f»e«»defalfa Legat. p. 227. xi 
T» V»^* ^VZi' OesTnCi tnnr pro» exci» 

H 2 colos 



Digitized by 



Google 



6o C Cicispi iSallustii 

colos ejus exTangurSf foedi oculi j ' citus ittodo> modo^ tar« 
dus inceflus : prorfus in facie, vultuque vecordta inerat 



tam L 2* quidam C Popmae ixdghsm 
nule. Hegejtpfus 1,37. praerupto furo- 
re excitatusm Lege cx CqcJ* B..Pub. ex- 
tims. J. W. 

Igitut color eJHs exfanguisy ftedi ocu- 
lif^ Probui grammatfcus legitu colos ex- 
fanguis* Ejus verba fubjiciam : Lor, in 
quit» tertiae funt dsclinationis, in no 
minativo correfta, in genittvo froJuifa, ris 
fylUha terminato hic calor fallor, caloris 
faUoris, color cohrisi quamvis Salluflius, 
Igitur colos ixfanguisy ficut la(/os (j^ la» 
B6r, meminit hujus&alias idem. nempc 
pag. 1456, & 1^57. Ex manufcripto 
legendum fufpicor, colos ei exfanguis, 
auomodo & Parificnfc, non, ejus. Porro 
foedos oculos dixir, pro eo qnod e(^> fae- 
iritiam 8c immanitaicin prac ic fercntcs, 
«Juomodohic ^ccipifoedum, cum in Eu- 
nuChum Donatus, tum Servius in ii. 
Aeneid. adnoxavitj nam alias fere turfe 
lignificat ^fUgitiofum. Rivius. Naz, & 
Com. colore exanguis, fine ejusi qua di- 
<f^iotre etiam deftituitur Pal. o^Hvus, in 
quo, color exanguis* Pal. fcc. habct color 
ei exf/enguts -, ceteri addipulantur lc^^ioni 
primac. Gruterus» Reg. color exanguis\ 
hoc eft Vitruvii vcrbis, viii, 7. Color 
fallore occupatms. Sic L 3. Balhol. fcd L 
r. efus intcrponit uti &^Mart. Vcnct. 
1478. & Magdal. Digb. Joan. ex recen- 
troribus omncf. AtquiaNazar.ScCom. 
habent colore exanguis omnino lc^^cnduro 
tauturao color ei, uti Pal. 1. MS. Rivii & 
cxcmplar Parifienfc, & difcrtc Markii y. 
A.Firmat aliquantulum, qui ad hunc lo. 
ccm rcfpicir, jifoUimtris Sidonitn h'b. ?. 
vC 340. Ipfi autem color exanguis quem 
crafula vexat, Et f^Uens finguedo tenet^ 
ganeaque ferenni Preffus actfcentem fto- 
machus non exfUcat auram, Scd & Se- 
ncca dc Conftant. cap. xviir. Tanta \W\ 
pilloris, infaniam tefiantis, foeditas erat i 
tanta oculorumfub fronte amB iMtentium 
torvitat. Pcr foedos oculos crudelitatem 
aa inollititm ei exprobret, oefcio. Si il- 



lud» tum haec foeditas HerodianL verbit 
icpinXfi^itf 'i^B^t^lof y^ mf^tiitii fi^Xmt» Si^ 
donio interpretc, meros oculormm fmroris* 
Lib. it . Ep. 2. Plutarchus de Sulla ^.451. 
ipcd^^ ^nirti ^tSt f07i^f hnli ts^at' 

Stuf Koi^i/uifJtnffl^f r^X^Kt-n^, J. W. 

1 Citusmodo modo tardms inceffus i'^ 
Hacc e(V vulgata lc^^io, cui confcntiunr 
omncs mci MSS. codd. Alitcr hacc profcrt 
Nonius : 'Modo citus, modo tardus inceffus», 
in di^ione Citmti fed utraque ledio pla- 
cet, 8c utroqucTnodoSalluftiiis loquitur: 
nam in Jugurthino. defenforihss moeni' 
um, fraemia modo, modo formidinem oflen* 
tare\ 8i, fingmios modo, modo mniverfor 
latdere : bi ormone de Rep. ordfnanda, 
ad Caefarenfn Accenjus in focios modo, 
modo in rivet. C. Popma» 

2 Tardm inceffus^ Inceffms erat Acn> 
p* 171. Rcg. tittssm, t* m» inceffus, Cae- 
temm inceflut Qitilinae aon 2bs re ihs^ 
tavcrit an^r. cum $x eo tnores fntem 
mmxmme, 8c quafi ex pede Hcpcules. Ex 
incefTu enim modefiia, triftitia^ vohip«> 
tas: htnc magnificentia & mellities': hoc 
dignitas atque animi gravitos & ahituda 
eiuccnt. Hoc (apiens ab imperito» .a ti« 
midit fbrtes leccrni & inrcrnofci fadlc 
queunti cum ncmo tantillum k (htir 
mentis excidcrtt, nemo a propofito tan- 
talum dcfltxcrit, qain dc gradu eadem 
opera dcturbetar, ut in animi fentcntiam 
quifi pcdibus tranfiifTc videatur. Omncs 
dcniquehominesnullomodovcriiisquim 
fuo pcdc & iikHu o metiri poflomat* 
Unde inter tertia Stoicorum bona adnu^ 
meratur modejius inceffus 8c cemfofitus, 
Seneca tefie Epifi. lxvi. quod Ariftoph.vo- 
cat tvniKlfi fixM^Hf. ^ propterca dam* 
natur fraBus ineeffusi Qiiintiiiino v, 9. 
aaafi moUis (^ farum viri/tgnum Con- 
tcr Clementem Alsx, Paedag. 1 1 1 . p. 1 84« 
Senecam de Tranq. cap. xv. Nat. Qtiaeft« 
V I T, 3 { • Afulejmm p. 3 68, Brmitum la 
Matk Cicennem pro Coelio $. 4^ ^^* 

XVi. 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinailium. di 

XVL Sed ' juveatitcemj quam^ uc fupra diximu«> 

illexerac^ multis modis mala faoinora^ edocebat,^ e^ 

illis tefteSy figoatorefque fallbs commodare^ fidem^ 

fortunas^ pericula vilia habere. Pod^ ubi eorum fa- 

mam) atque pudorem atcriverat^ majora alia impera- 

dicant interefle mter f^gimB rultiuQq^e, 
4uod ilie fir voluntas* quae pro motu a« 
niml in facie odenditur j haec, ipia oris 
Cpccich bic adfcitius» illa naturalu» ut 4lt 
CUrus Gramoucicus- Lucdius Sat. i* 
Vultus item ut facics mors citer^ morbus^ 
vtnenum, Cicero; rec^rdamim fadem 
Mtque iilos fiHos fimulatofque vultus. Si' 
donius V 1 1. z j-S. Excutitur, reflat, failet, 
rubet, alget ^ arJeti Ac fihimet mults$ 
vtiltum variata fer unum Irafacit fa» 
CTcs. Afulejus de l)ogm. Pl. Colvii pw 
250. Totum vero ifomiuem io capite vuk 
tuque. Vultus 'Vecors, cd vultus attomtus, 
eftque hominis magnum aliquod facinus 
rn animo agitantis index. Titrontus p. 
go8. Sed dum attonito vultu» nilaUud 
qnam caedem <J» fanguimm cogito, fre" 
quentiufque manum ^d cafuiutn quem 
devoveramt refero, De vocc veeordia adt 
Cafaubonum ad Thiofinrafti ChatiSt^ 



^ p. 265. iotcr figna ebrii receaie* 
tUT erroMs grmdsts^ apud Souicam Zpifk* 
uo» 1 1 1. & &>fotJ«« deGubern.v lup.a^p. 
^aloi futures non fui fenfus, non ani- 
mo ittcolumes 000 gradu, quafi in pure 
BaccAarmm crsfuUe catervuim infervi 
esuts. Amxt quis? appoount ei po:tae, 
Eg fraSss ^ctshs* 8c fine mente graduni. 
timklus eft? Tumc pedes incertis aU 
teraationibus comm^en Sic. fi Apulejo 
fidcs. Metam. x, 243. Efl quis ferox & 
iofcSas? Ecce, inquit Seneca in Herc. F. 
Ssuvtssucminsssvultugerens, Etqualisa- 
mmo f/f talis inceflli venit. adde Amroian. 
X?» 14. Modedae inceffu virginaU ince- 
dont, tedis Suificms Ep. ti . Confer jim- 
^^mm de Offici ,1 %>Ammianum p.$ l O. 
p edit. Valefiaoae. Meretricum cfl^inquit 
Anacreon, ^«tfA« /So/vMv. Honedo&Ur- 
basio fftciofum & immeditatum inceffum 
tih&it Afuiejus Metam. ii,p. 115. c- 
ooe^em Cicera in Ep.ad Quintum.i/(>f»tf | J^. H^, 



Uvis acferdidus, fed tamen equeftri incef- 

fu. &t qui Magtllratus perfonam induerc 

CDput,andiat Ciceronem in lib.dcFin. ita 

mooentem : Ttngatfihi vultum (^ incef- 

fom ut gravior vidcatur. Quod B animi 

dabldS,veoors, 5c crudelfsfit: ihity auflore 

Scneca, Inufpbus vtfanis, de Ira 11, 35 

Poftreroo, Icge Horatinm lib. 1. Sat. i r i, 

vCf^i* Sc Jiabebis purum putum Catili- 

nam. Sil aeqnolchominifuit ilUtfnefeve- 

Jut qui, Cttrrebat fugtens hyflem^ ferfaefe 

vdut qui fun^is facraferret.QOxAn. c u jus 

morcm ita perorantero accipe Cic.Off f 1 1. 

Cuvendum efi autem ne aut tarditatihtts 

utAmur ingrejjfu mollioribus. ut ponipa- 

rnm fcrculis ntniles ej/e videamHn aut 

^feftiaatioQe fufpiciamus nimias cclc- 

ntatcs &c. ex quibus magna fignificatio 

ft nom adeffi conrimtiam. }• W. 

In facie, vuUtsqtteJ Sic Libri fcripti 
i^wu^ij. & Chzrliias p. 129. Hoc 



I fuveniutemt q» u.f diximus^^yVxKca 
podremaequatuor induci poterant, nullo 
fententiae detrimento. Gruter. 

1 Edocehati'} Qiiotnodo comtmt$da9t^ 
hnhere &c. pendent ab edoceSat, docet 
CI. rerizonius ad SanBium p. 831. CoQ* 
fer item Ammianum p. fS> infigne* ^e 
comferto lib. x i V. cap.1 1 . \iiiT^,fatfi ieftes. 
Lxv, xx\7tyd,Falfi trfles,faifafignateffimo- 
niaque <J» indicia ex eadem ojficina exibant>» 
Reg. Signat9res falfos y po&c^Jn/ontes £• 
cutiftmtes: Po(l animus difbnguit Gitt^ 
reanus, poft ]\ig^hrc Caftilioneus, Idcm 
ferc dc Vaicntc AmmiamtsxxiX, i, In^ 
exfiahite illud erat, quod regaliter turgi' 
dus» fari eodemque jure, nihil interft dif 
tantibus meritis, nooentes innoccntefque 
maligna infedlatione volucriter pertirgc- 
bat : ut dum adhud duSitaretur dc criiniT 
ne, Imferatore non dubitante de foena, 
damnatotfe qaidamfrius dicerent, quam 

H 3 bat5 



Digitized by 



Google 



bati ' ii c&ufla peccandi^ in praeiens mimis Gjppetc^ 
bat> nihilominOs infonies^ ficuti fonteSf ciFcumvetii- 
^e, jugulare. Scilicet, ne per otiom torpefcerent m^ 
niis) aut animus^ gratuito pocius malus» atque crodelis 
crat,. His amicisj fbciifquc confifusCatilina, fimul>quod 
aes^aliemim per omnis terras ingens erat: &, quod ple* 
jfiqde Sullani milites, ' lar^ius fuo ufi, rapinarum &vic- 
toriae veteris memores, civile bellum exoptabanti op- 
primundac Reipub. confilium coepit, ^ In Italia nuUus 
exercitus: Cn. Pompejus in extremis terris bellum ge- 
rebat : ^ ipfi Confulatum petundi magna fpes : Senatug 

3 Largitij [ho ufi^ Nefcio quis c nor 
(lris/4<d UrgiHs ufu, L 2 ineptc mfu^ Si- 
fenna lib. iv. Perfufe atque abundc fcni. 
pcr uii nrngnum fondsn auri <^ argentu 



fH[teHo$.?TdbviS 1^11, Sicut fontes. Am* 
imantts XX 1 1* X f. Civitate ^aefuopte mo- 
tUy^ uhi QZnff^Q non fuppetunt./ei/i//o- 
mbuscrebrixagitahoiur- QQxdtxXiQmxyf^ 

x.dcArhetiiHte. Mamertinu* Pancg. xn.| Vim vcrbi haud malc cxprcfllt in Lu 
TJt arJtficum animi vigereut, nc nianusjcullo Piutarchus. «$ <^etp^ j^twnyt i*f. 
torpc(ccrcnt, & alibi. pro gratuito L i.l^'Ae4« ifxXiiu^oiu «< &/« -ni ^£1 
gra^ito^ icd opcrarum iacuria, caetcri |;»J&» j(jt2t^J^^. v. Tacit^An.iv^Cfi» 
cum vulgg. faciunt: & S^ dc Rcp. Gellium iii,iS. Plutarc^ inCic.p.36j. 
Ord. II. i<^cmfcreticCacfarc M, Cice- ' '- ' '' " -^ » - — 



#» ii»itt Vcrrcm..£/t/i«i 11,41. Fatres 
fatis fuperque gratuiti faroris i» mtdtitU' 
dine credentes effe^ largitiones termritatif' 
quM invitamenta horre6am. IIU ai*. Pro- 
fe^ haud eratuitam in tanta fuferkia 
comitatemfor^. I, 4.7^ Nw noUomcin' 
tirdit^virum cowpiiefcere fati, ne gra(ui- 
ta fraeterita parricidia efint. Locum 
aomnktas cft AmSor PafliioaisS. Vidoris 
Ma£Qlienfis p. 53. IffamquoqHe dtddjp" 
-pmm falutem corporis» fro eo qttod nun- 
quam viderit, ferdere, cunBorttm irju deo- 
rtm hommttmquo im fe gratuito frovo" 
caro. HildcbcrtiisCaenomaiieafis £pi(l. 
seix. Nibil eorum maaus evajtt, qui gra- 
tis ad flagitia difcurrunt ad honeftum nec 
frktio, J.Waffc. 

1 Si caujfapeccandi 8cc.] Si mihi fcri- 
bcnda fuiircc hiftoria, omiiifrcm illud fec- 
r«;9^iquodfatisfubintellfgitur. Grttter. 

2 Infraefens'] Sic facpe Tacit, ut An- 
naLxv. omijjamfraofens Acbaia: & rur. 
fusr In fra$fms haud aMmadvetfis. Ci* 
•cerOi in ffoefemist^ dtcere. folct : lattlti 
aUx in fraefentiarum. Ciaoc. ' 



4 In Italios nuUus ] In MSS. atquc aiiif 
vctuftioribusnonrcpcriturewi & maJQ. 
rc cumgratiaabcfle potcrit, nullo fcnfuf 
detrimcnto. Ac, ni fallor, ex additaglofla 
in contextumirrepdr, ut aliamulta» quo* 
modo paulio pod, ubi hodie fcrc» fedet^ 

^frorfus offortuna Cattlinae videbanturi 
vcrbum Wr^An/Mrcxglofla irrcpfit: nam 
in anciquioribus non cft, intelligitur cnim 
erant, uci fiicpe alias. Rivius, 

5 IpJtConfulatumfetendimagnafpesi^ 
Atqni jam pctcbat, ut apparct cx loco in» 
fcriorc, in quo cft: Haec iffa, utffer», 
vohifcum Conful agam. Undc aliqui le- 
gunr, fetentu Sed fortafFe non male le- 
gcrctur; ifjt Confulatus magnafpes. Ur- 
linus. At jam antca pecierat, ut monuit 
amicus noftcr Urfmus j itaquc divinaram 
in fufpicionibus mcis, potiundi, Pal. fcc. 
ac quiot, fervat petenti\ duodccimus vo- 
ccm nullam habec, Ccd folum. ipj$ Com" 
fulatummagnaffes.erat» facile circt fcri- 
bcrc Confidi^usi fcd ut jam ferael dixi. 
libcr ille vix cft an^orum ducentorum ,* 
habctque alioqui yerbum fetgndi ad o- 
ram. Cruterus, 

nihil 



Digitized by 



Google 



Be^I^XJM -CATIXINAlLItU^. <Jj: 

aihil fane inreaHis^ xutao^ tnwqiiiUaeque ms Qnuies} 
/cd ca prorfus oppoptuna Catilinac. 

XVJJ. lgirurcirciterKaI.Jumas 'L*Cacfare,fet;.Fr- 
gulo Coss. * primo irngulos appellarc : ^ hortari alios, a- 
lios Kotare y c^pes fuaS) imparatam Hemp. ^ magna prae- 
mia conjuracionis docere. ^ Uhi iaus explorata fuQt» 
quae voluitj in unum omnis convocat, ^ quibus maxu- 
ma neceflttndo, & plurimura audaciae inepat. l Eo coii^ 
venere Senatorii ordinis^ PlibHus LentulusSura, ^ Pubi 
Jius Aurroniusi '**Lucius Caffius Longinus, " CajusCe-. 



r L* Csi/sre, C. Figttii CoJfyCiocro 
{mina ad Atticam apiftola C, Marthtm 
Wigdmm, fi9f)tteDie« voeat Cof. i|ui<^m 
ociam ^ Hmtmm^ Hi Cofl. fuore ab 
M>. Cbod. anno ocxcn proxioio anteCi* 
caraoeiBMtto. Glmrtanm* 

\ ^nmo fimg$U$s stppeUar^ &c.3 Non 
fiomparet d\6t\o finguUi io Pal. Nasari« 
lAo <|Qi p facfat tftatum ^rno#i sppeU$^ 
rr» Sc fere eflet oc prebarcfn, mfi caeteri 
liSS» facer^ volgatif. Qrmtn . 

g Btnmnmiks» miios $inimre\ iptsfs^ 
«•'} SicCic. CatiL 1 1 1 ^wmim wt^im» 
wes tikmi 4emkmt\ sppeiUre^ tentsme,/ol- 
Sests^, fHtre mmiehms : fed^uoiliani me- 
M liber 4abe^ hortsrii sUms iemsret vi- 
dcaat ^oBk^ mo legi debeat, MartMri ac 
tfmumt efes/ttMf* Opes vero» noa di^K 
tiai. fic tpts^ pro» petemU iaepe Ctc« «t 
& ia^fiola Mithridatisx 5«r^ tqmdtm 
tik mmgmu opes virormn, srfnormm^ dc 
nfci-. tcfkslmveri pleriqHe ionjmaterumf 



7 £0 PMm/ convenere Senmorii ordlnis^ 
Omnest omittendum cjQc ducoi ne^ue 
enim in Maoufcriptis aliifque vctudio- 
r^bus reperitur» ne^ue fcntentia poflulat» 
K/v/M/. Abedcftiaronoflris. y.W, 

8 PtdiUus LentttUs Surs^ Huic Surac 
cogHQmcn indc natum fcrunt, quod pcr 
dominatiooem Sullae cum quaedor cf* 
fct, muldas rerum publicarum pcrdite 
admioiAravit, coQfumpfitquc } quarc cum 
SuUa id in^igne ferrct, ,&; admininra^ 
tionisratloncmexpofcerct: illcrcm Hocy 
ci pendeos, in Senatum profc<^us ridicu; 
le dixit: Rationem minl rcddcre noif 
cli, fed praebere. furam : uti folcut puc- 
ri, qui ia ludafphacracpeccavcrunt.ob 
hoc detaccps Surae cogoomen eil ilii in« 
ditum* ZMnch, 

gVubUiss ^tttronius^ P. Autrom*iis 

P^U^s; npenim lcgciidum cft: Boq, ut 

eft j^d,Florum, uimomus* Conful de* 

lignatus» ambitusjudicium tolicre tc 

«r p r t fmtr ee qusd ukiqut opis sm /pei | didurbare prlmum conflato voluit gladi- - 

'mjiret. (Mocon. taroruni ac fugiijirorum,tumultu, dcinde 

4 Mmgtm frmtmis\ B. Pub» Codcx o- 1 lapidatione atque concurfu ;'ut ait Cice* 

itcn tmsgmtt oon malci pro ctnjkrs'. ro iu Or^tionc pro P« Sulla» attame^ 

iuibct eprrvemionis, id tferapcUume. damo^tus efl. Illud etiam i^tandunf} eff, ^ 

loSt iAmms ctsvocst: vox <ift»ii abeft Pr i- [ Trtimfuillsim, in Caei^re, & jifconium 

ickwof. I17P- cui (avet altcre Codici- in Qrat* pro C. Corncru>> pcrperan^ 

\ms MSS. qnot ioipexi. J* ff^jfi*. \ hunc L. Autrotiium appeUarci nqm Salr 

f XJU /siis ex//. q. v.^ Mallcm abef* \ luftius, Ciccfo» & Dion lib. 36. Publium 



verr pitriqu 
' qusd uku^u 



£et woaa^kfmu. Tacstus dixinety}f/ii ex- 
fiprmiss qmtvtiuii, Gruterus. 

6 ^mihm msxitrts »• cJ* h ^»* ineratr\ 
Ettan i/Uacc didio poftrema abigi po* 
tcrttidrfiialvo* Grmttrms^ 



vocant. Cafi* Confcr Cic. pro Sulla §. . 

1,7. »f* 7-^^#- 

10 iMcius CaJJius Longinus,^ Is, tc- 
(k Ciccrone, in Qratiombus pro P. Sul|a 
6: b L, CatiUnam, (ibi procuratioaem 

thegus, , 



Digitized by 



Google 



64 C CfLispi Sallustii 

thegiisi ^Publius &Servius Sullae Servii filii> • Lucius 
Vargun^ejusj ' Qpintus Anpius^ ♦ Marcus Porcius Lacc- 
ca> ' Lucius Beftia, * Quintus Curius : praeterea , ex 
cqueftriordine, Marcus Fulvius Nobilior, ^ Lucius Sta* 
tiliusj ^ Publius Gabinius Capito, ^ Cajus Cornelius: 
ad hoc, multi ex coloniis & municipiis, '*" doroinobiles. 



inioendendae urbii depopofceraN Afco. 
nius fcnpiit hunc L. CaiTium, compcti- 
torem fuifle Ciceronis in petitione con- 
fulatus. CMft. 

1 1 Ctijus Cithigus^ C.Cornclius Ce» 
thegui. mim e Corneliorum geote eum 
fuiue, fignificavit Fofdus Latro, in de- 
damatione in L. Sergium Catilinam* 
In civilibus difTennonibus» ut puto, nr- 
be eje^is, fupplex ad Sullam confugit $ 
inde Sullanas pirtes fecutus eft, nt Ap- 
pianus Bcllomm CiWlium lib* i« roe- 
rooriae prodidit. Cic in oratione pro P. 
Sulla. Plura legcs de Cethcgo apud Flo 
rum lib. 3. Livium Itb.* 102. Pofcium 
Latronem in declamatione in Catilinam, 
Ciceronem in orationibus pro Sulla & 
in L. Catilinam» Piutarchum in Cicero- 

1 Pu6liMS ii» Strvtus SulU$ Sirvii fi 
/i/J Id eft, P. Comelius Sulla, 8c Ser 
vius ComeHus Sulla, filii Servii Comelii 
SuIIae. Scribit Dion lib. 36. Cornelium 
SuUamt patrem corum, qui conjunrunt» 
fuif&firatremL.SullaeDifbatoris« liitn. 

X Lucius Varguntijus'^ Satis Conftat ex 
Cicerone, quod prius hic de ambitu in- 
tcrrogatus, ab Hortenfio defenfns e(l> 
poflea quod conjurafiet, cum nemo ei 
adfuiiFct» damnatus in exilium abitt. Idem. 
Confer Cic. pro Sulla §. 6. J* W. 

3 Sil^^f^i Amius^ Hunc fignificadc 
puto Q. Ciceronem, in libello de Petitio* 
ne tonC cum inquit: ^i ix curia Cu^ 
rios c^ Annios^ uh atriis Sapalas ^ Car- 
lilios, ex iqueftri ordine Pomfilios fj^ Cm- 
josfibiamicijftmoscomfararoit. Idem. 

4 Marcus PorciHs Laeca^'^ Puto dciig- 
ttiri cum, qui in argenteis dcnariis co- 
dcm quo hrc titulo, M» Porc. Laeca, de. 
^ribitur. Qui vcro paulo poft nomina. 



tur P.SuUu, tn veteri dcnario efJt, ?• Svla, 
antiqua fcribendi confuccudinc, unico L. 
Urfinus. M. P. flerftf,] Infra. Damnatai 
& is poftea fiiit : audor e(l Cicero in ora» 
tione pro Suila. Idem, 

f LMciusBeftia^ Videinferiui. 

6 ^uintus CHrius.~^ Is Quacflorias 
fuit» notifiimus autem aleator: quare 
damnatus e(l, ut Cicero flc Afconiui rc- 
femnr. TranqutUus in Caeiare cap. 1 7. 
fcribit, de Q^ Curio, qood primus con- 
juratomm confilia detexerat, confiituta 
ei fuiffc publicc munera : taroen data non 
e(Ie , quoniam Caefarem ioter focios Ca- 
tilinae nominaytdet. Caft. 

7 Lucius Statiiius,'^ Ita tocatur etiam 
a Cicerooe in oratione g. in Otilinam, 
etfi in Aldino codicc femel, dc mendofe 
quidem» F. Statilim legitur. Idom. 

8 PuSlius Gahiuius Cafito,J De bocCi- 
cero in oratione 1 1 1 «in Catilinam. Idem» 

9 Cajtis Comeiiusr'] Et hunc, cx Ci« 
cerone inreiligmus, podea ab omnibns 
defertum, condemnatum fuifle. Idem. 

10 ^i domi noSilis eramt, fraitirea 
eomflunsUe.'} ^ui,noti eft in MSS*nec 
in iroprefiis quibuldam > itaque mihi fic 
legendum videtur: Adhoe muUi ix ca^ 
loniis (^ municifiis domi noSiles* JEramt 
fraitina comfluns fauUo occultius conplii 
huju/co farticifes nobiles y t^ erant, ad fct 
que^a pertinet, & fic e(l in manufcrip. 
tis hic diftin^t locus, contra quam in 
receotioribus. Scd Sc hufufci, non hto^ 
jufcemedi, codiccs habentantiqui. Kfnw/. 
In uno perantiquo, ad haei m. i.c.^m., 
d. i. fraeterea comf» in Genepd Cod. ad 
hoc &c. tjui domi nobiles erant, P. comp. 
crant in Martiniano erant. Erane p. C. 
Popma* Ita fcre MSS« noflri; cditio ?e- 
tus intcrpofucrat, domi c* tmiitiae uobi' 

Eranc 



Digitized by 



Google 



Erant praeterea compl^res p^ullo occnltius confilu 
' hujufcc participes jiQbile^i (^oa mag;is^ doixunador 
nis Ipes hortab^turi qji^ta ipopia, vaut alia n^ceflitu* 



b^ pUDe cooua 4ibct>s 8c mw^ ftn-r 

Starui cote praeter meiiibranai» non/ 

ftoftras modo & ftmictffimo Bongarfio 

excoilas» fed & Ri?uoat, Popmaeanaf, 

^rnmqaei ia^Hiiliit niairum prioue 

editioois cDtatoribus ioibleat locvtio /0- 

mi aoM».. ttaque addidenmt aliad illud 

meabrtta de ioo. (^rmfe^m» Xiocys ?e- 

sazas; at ex Grucero patet, qm folus in 

hic n kpiL E nodc» Mamo« Venet. 

1470. L I. omittunt dorm» At au&ias 

Vei^ 147S. & L 2. fiff i^iw c^ OTJ6'. 

11 M «• L 1 . fsi J^nrin» #• Scd proba icdio 

eft Sk qbam repraeientamus» ut patet in 

primis cx ao^ribus prifcis 0c SaUufiii 

aeoaitf ixae multis oui hoc pai^o locuti 

fimt. Ieaei]go Ctr/fT B« (nll« f ii,39, 

IfmdtHx fumm^hconatm sU$Ufum ^ 

fammae domi f^ttntiMOi 8c fic alibi p. ^. 

Aikas etsam •C/. jy^vipum ad AtiSorem 

E. Akzaod. cap. spcvi. qui locis SiUUffii 

& 7^4^' frettts Aldi Maautiiiententiam 

appogpMtsm it. Eum autem ob (Ircnue 

defe&ibm S^Uuftium ipfe porro defen- 

dm. Gtf»r9 in Verrem y\U %p HitA^ 

dm ^ Hiercwis fiiMs, Syr/uttfMttu, ho- 

mo imfrhms dotni/itm nobiiis. i//^» ut 

rcAm otar Lirii» tx eorum mtmero erttt, 

fitrmm mttximum mmen, in Civiutihm 

ififieis,ym\n. ¥11,36. EuttsUdes^Qrpf^ 

flms Cemterifimu^ homo cttm virtttte& 

iteUUtme domi fuae, tttm etutm fectimm 

friue^s. £t» $. Lxxz 1« FhiUum HerMtftt* 

fis, mue0 difertm» & frttdem^ 6* doni 

oobffis. Neqoe aliter Verrin. v 1,45 • v 1 f » 

6B, viti» 200. IV, id, 38» 5-1» 86, &• 

Vernii.z, 110.111,^ 12. ctiam. pro Cilw- 

fstio |. 4.2. oef apud Mvium xxt 1. 22. 

xiiii, !• Sxlvismts de gubiero* y<, an. 

Tiii pmtidem ege ipfe treveres domi no- 

Inles» IsimttuefuAsmes^ Uctt jttmffpiist' 

tes Attmt vmfiates» mtnm tnmm everfos 

reSmjsttfft qtutm mortbm Sidonius 11,4, 

Vir fUriffimksFrojeBm, doml nobilif, <^ 

fatFf fatrtso^me fftBalfiUbms^ Vopilcus 

Pxoculo. cap. ijf. troculo fairut Albm 



g^tmi fmrtr pefiri/tn JUfiSut mitriti^ 
mis : domi oobiiis» fed majerAui latre» 
cinMntibm, Apulc^ur Apolog. po^ 28^. 
Vir domi, imer Thebanos froceres, dives 
dr nobiUf. Ad liunc ferc modum Atir 
/hteUsdc?,cjfub. u 6. i^h( ^ ^ ^ |m'- 

addeiis fUtttttm qui ad banc^orinam 
quam prosume accedit, Foemtl, iiv,j 2.' 
dixU ftfurtivas venderei iogenuafCarn 
thagine mjeUt ejfe. Truculent* ir, 6.fe^ 
ifiae reginae domi fuae fmra Mtmimi 
& Cicerenem rutCus vti. Verrio. (. /o. 
homftiffimo Uco <^ apud iUos clariHimo. 
Pro Mttremt 47. homims hemefii, atqtte in, 
fuis civiutibus .<^ mttnkiftis gratjo&^ 
Pro Coeliov^wa tifud ms notpsf inter> 
fuos nobiUf. CsfiioUn. io Clodio cap.ir« 
AUinm Adrutttemo oriundm, ftd nobi^i' 
lis apud fuos. jimmisn. Ss quis ettim mi- 
Utarium vel homratorum, aut not^if 
inter fuof. Livutm xxif» aj. Comffanus^ 
erai Trebim nobilif inM;r fuqf* Hcge-^ 
fippun^ i, x6. Fifoni claro ioter fuos viro,^ 
8c, 1« 1 4« jintifater moribus apud fuos cla^ 
rus. At quidni apud exteros aequequibus 
innotuit ? CoeUtm nem Muimum mmttm 
efui tram mare cturrum» ref^e ergo mem« 
branae B. Pub. tmajoribm. Dpnique Itlud, 
fauUo ocettUim Pemb. addidit manuf re« 
centior. J,WaJft. 

1 Hujufce farticifts mobsUs, y/idems^ 
abundare vox poftreroa, fed cum extet 
in MSS* omnibuf anootare licet quidem 
quid nobis de ea videatur, tollere etiam, 
nonlicet»certenooroiiii. Grut. M* Cae« 
far, CrafTuf, Antoaiaf, de quibuf paullo 
poftdicemus: item.Clodius» quod to/la- 
Itur Aiconius in commentario.in oratio* 
nero pro Milone. C^f/f. L 3. hujufcema^ 
di, Arond. L i.^;ir/iVi^ei;7.Mar]cii y. a* 
Oxoaienfcf. Mart. Venctac. At B. Pub, 
L %• 3. Pcmbr. nobiUsfuUfe. Sed Reg. 
Arond, nobiUs ignobiUs. rWaflc, 

a AutaUaneceJitude:li Pemb. aUaque^ 

aliqua R Pub. Markii a. & Man. ante 

I do; 



Digitized by 



Google 



do. *craet)(inim jtlvfctttuslplc^aqiidi^^ft^ nbbilb 

irtn -CttiHttaeiiitt^ris f^eb^ tatiibus motib yeh mag- 
riJficfei Vel ^molfiter vlvcfc copla^efati •'ihtefti^fJra W-^ 
tisi/« be}te quam p^iem ^^ rrtalebawt.'' :f^ite;ite*n «r 
tempcftate, qiii crederent ^ ^^arciun X^fi^ Ci^flfuci 

al^^ Advcrtc phttLGn, eon/tlium^ro con-i conwiH If^H^ti^ ctnttf M duMatn f^« 
juMtloiwr, J<a Libr), ^ firmac BnSyi 1 1 , j pjfii fii^vifihj^^\^zm iffhts 5 ine/tmus 

fmem'Apkftsev7nonW9 Jlct^ihtt.y.-^Vfi - 
■ • 1 *€aSfh^m jttvtntusf: f. m. »^3 ' ^®- 
ces-fcx pi^l-emiis ncfcio ahhon liiipe- 
das fi^bcre fK^flmi tanquam aujftorrs mt- 
ntftieK^fi^^^s: Grttterus: 

i ««r^f/^ /r^ cfrtis,2 Sk? infra: Pcr 
ipu^itm arit pana in^nia, incerta^^ipo 

ffi^^btftM pr/temh,' EPir^rumr ^W-^ 
^4^ ^pihts fiih^Hhfii^ret/Umtn M 
d^it^ intctti^p^o Ctrtii fnUtare. trcm 
Piauttis 5n ?ltut!6h>:'t>fr4 amitrimtes, 
dum interta petimus, Rt Hcfiodus : vj- 

Mmtttfus, Cbtim 'faclt. tjiif tne T^ ' 

inis 'fit^uio "hrinppio^, tffibus^y* hctibrii.' 
ffks^xteUtren}ur\ :ic ^novis »i ^iw irdSiiy 
ttna 8c pbcfenrfe quam vJ^cra a?' pctt- 
cn^tyft maHcnt. *ldem;An6iV. i. f 8.' ^^r; 
qtTe iihi frimiqn tui cofiai yct^i novis \ 
^ '^ftfti taiiicffe a)Tte^bbb', iterttm;^ 
Ati.1r,3.^^«t' atmajm^ ii^p0eros7^%-y 
nicip^li a^ulter^foedabdt i^itfrB- hp^tRh 
ft^feirfdntibiis» fligitiolH fe incCrtti hx 
pdi&ei: 'fenifmin Mfrt:'^ i. ^6. ci(^m 
p!anc fthtcrfrii. che fcotnelib Ptrfcro:' Ni^ 
tam ptaemHs periculoru^m, c^am i^s fe* 
ricfflis iaetu}\^o cCTtis^St bjitti pffr^.ffb. 
va, ambfgti^.jpracctfntiamiTebnnt. \1<^- 

tft-ScniVfi,'?. i^4^ij// ira^ulcidrts^eieAi'' 
ty^, ^\l)p^r^t(i^t}i^5 mtntefn nM fpe- 
tat>"'(iiit cUpit, «^«'W^i^titittdubilim. 
Medca^apud Valirium Vlaccum vtti, 46. 
Lini^o Jomospatrias te propter, ofefque 
meorutfty Ntc fam yiunc ^egina toqttdr: 
feeptrifquerelitiisVAt^afequor, LlV. 1,^3. 
iix^i, P nos ditAmimt, quoniam non 



^am^^^Hofhi -^ niri ntris^pe^tftt, 
i bOc. dee^i fhjfft* Ifoti^er Af chitf.^. 

3 J(f«5 ««S^Jr, 9^it^f6^faAy^ ^""chd 

lAfo^r /^f» cr^/»'^, etfl^i n i^ ^ tu^-' 
^hti %f^i-rir ^^*>^iy<. 6t 'ittimodcrti 
tae^bberi3ic<jpidit4itiaf<«crtbit Ortif. di 

iripitp^^fTO» ktfiii^fineif. petftoJH?. Exor^. 

i^hitfAs^ltti ^^1)^9 7J W/j}^'*T.' Hitic ctiart^ 
(Dlcbn jrpti^d^Ji^fi/. ni, ^a.-liiitylbiiaco^ 
rum crimeii-cxjggeraf, 0^*8 ^^«aj^ 

fihit^fU -^^Wki Jk^tful, i^m h '^ 

iiiidr j^Mict^ ^- '^y 'rf fiM6f'ptMi, 

iTidt^tt A'*'^ jSvxHftt^^; vtiMjJisV ^^trt; 
ConFd- etiam Andoddem' Orat. ' 1 1 t. pi 

:**^^ J^t^ihih^/af^p^^h^niaUiantJtti 
Jir^th. ttt )k(i^%X^actm qiifthmitt^ 
/^Si^s, y^dt. Annil 13 . Ceterum uterqut 
jndo^efem regttn rtuntiis mdnebant, tacem^ 
flt(artt'beUum tkallf(. •etkctonfuf. ^ 
I - ^ 'iinfcum ihtWrh ^&hjfum ^n^^ 
nhttm' ijUs^eonfilH^ Hftt' cnfm' Criflu» 
colijiitatit)iib conlVius/ ftd bccul^: wcc 
u!la necdrtirite compnlftifii fed tantam 
proptct potentiam. Pliitarchu5 in eju« 
vtta, & M. Ciccro, conjur^tionis vindcx, 
aptrtc fatis in oratiouc quadam, fn Craf- 
mm 8c Cacffarcm tbnjurafienis illiusnon 
mtnima cx pi^te caiito itfiarn eam ta. 

non 



Digitized by 



Google 



noo igiwrttB» cJHSJ conCiljiv ftftflfe : q^:^ • pn?iu$ JPomr 
pejus, iiiyifos ipfi» foagmirn>43^ci(ui9 d«i^al?ftt,j cwJvP 
w opes volttiite ifiQwotraijitfttiS' RftJ^niri^^ij^ crqfc5rfi;;ifi|^ 
ooafiiiim) fi cpft jft¥»tw^^ajjii^^ agyd iUp^/iP^^ 

dpcra fefore. 5Sc4.jaftM»jtitepi <?opjpra^ 
trxRemp. in qwb«$ Caf ilina. ftfit. /*. D^i quo qijiap^ y^ 
riflume potcrQ\4iexfU.f\,i\ 11 . j;, ' < i -.:, (,. •■) 

XVm; f I-iicio TiiUfl, iM^KCft UpidQ Coflt JP-;Aji- 
tioiiii^:&PJSulb(s dfifigtfgici.jPQofuIes, legi^s^ ;(Qy^ 



tnm oradaacm nupqnan)» pifi po^mri* 
udpc iDoitcib,c3a^ auCiii&fl^ J^i^^ 

1 Cwnu PQmpiJMs, invi/M M.T Dioo 
\2>. 57. & Plocarch. inCrailp. C^J ^ 

2 Brmafemfi/ort} Ita trany^oTucrc 
JASS* na&iii ctiam ^t|6ne^ Qrfmale. 

Ga&r omaino.^ic,^ f^ro li^uifcna f 

Haccvcnle^io. Ccterufn in.Aj^cnto- 
latcofi, quod cft & Scburrerio excu{uiED»rc- 
pcn. i9 ^, pcitpjwafn.Jiri^CCt,^ j^ifain 

pnctei caempla^f^Qcj?^ ^^^^'^''iPr 
umm fidem amue go^|cf|^l^ lc;g(t eq^ 
dtm modo iilMro 1 1«. Dfoi&e^ pag.j44a 
«c fiibaiidieaduni mofict canjurattcn^:' 
^ioiBodo item intcrpres. BJvtMS. Et Co- 
dcx Aatiq. 8( fidelif^o uTu^ cft ^B^nnius s 
y. X. Magd. Digb. Ar. Pcmb. taetcri ^jw? 
Apulqas M- 1 1 . SffP^f^V^^'^^ isnotlr. 
rmm miferMtom^ 'vpl 4mificmmiii^^U»j 
tim extrdximus,id9mn§ latncinalisifi^fi^ 
■iirwi, ^gfirurr amdMff^f refuffiamJ^c. 
J^ffS^HujQS conjurationis^n^r hom 
iiat Catilina, ied M. Craifafc^ue^ (!u- 
di9 tacec Staii^aiuv : Yidf; A/coi^^m. 
Cmerwu, ,•.'... f^ .l:i,/. . . .ij)/\ 

. 5 hm^ Jmfk, M^T^o^g^Mm, 

V . 4mrmmsp &i Ph ^g^^mff^ ^^ 
JmUhlVdamen psbri^i^ffhf^lf?:^?^ 
pcriof Waioi ifecrin^«pfcu4^p>^4c^ 
fcriptis L. 'r«tt«H^pcrcdn?f .CicetQ.pF^ 
Sfflj bmcUV^^tfHi^ r^pclUt,.qu^m 
a49odifiu y4fcQia^«:^»^W*^'-^*^*^.?^- 




yocjtf, His igitur CoiK ^;9»^j»ri0r 
CpAjjtiraup cft. Poft hps ij. jpff^^iu^$ 

6c C Cotta fucrc confulcs, quos CQnfii- 
Uturo IncuQtes intcrHcerc in C^itolio 
P. A^tronius & L.,CatiIina parabanL fic- 
ut|' paullo ppft fcftatyf ^^ana^u|.j. Hi 
^ic^i^ ^;5^|lf€8t Au^ronJ^i^uJn^^os 

KbitupJ ^^fii '(lafmyiranf, cr^^ti ^hi^rAiiL 
fn^ucre L. JunMs Caefar^ 6c C Mi^- 
f^us ^gulus^ijupf^o^ fupfa Salliift lus. ^e- 
minit. HisCfofLaltcra conjuratio coepta 
eft« Vott boa M* Cicero^cum C. Auu>- 
nio. His CoiT. mcpic O^pbri patc&-. 



nos L VotcMj^tsim^ TsfBimt cft Kaiij;f^u- 
bic mcmoriac*Up(us> mfi qu)s fncuf^iae 
adfcribere malit. Scd 6t.Hiipani]lfer^iiiiQc 
iprum in, catalogo cparulum Z. Tifratsd- 
tmm Xsslifsm apl)ellat,^wm reftf» al^L»j. 
d^ipt. i^ 

^rjor JSacCj conjuf^tw^, ultiraAm ^(iuajtp 
acci^rate|tcrrequTtur5ailuft;iu^; i^fqujjp 
ptiacf^dQTit. , S^fi Suetoniu^ in JuIiO, tri- 
bii^ illisy Catilinae/Autronio, Pifon^^uOs 
hic ponit Crilpys, fbf^ios addit' C,-Cai- 
farem, M. Crafluro, Pp ^ulU/p^ co^ie»- 
ticf^c cq^ Tr^ijgiiyo.^ Qion^.l iiili^^^^ 

Bwtitus in ediiiis, C. Cfnr^ip Ju^er.in oxA- 
^om^^^jpe..hilc fyii^cai^4,'^^ ^ 
Cicero inAua^am ad ^xium^ ^il^P^i.* X^- 
ferens: fcaerarem in S?OQti\'<:orfipm:ili: 
(TSg^W. d^ W.^li5,CDf\t,av'C{at. a.e- 
fiflpd^:^^ c6iCEjiKai^P«inWs^a£>im (9. 

I 2 flJS 



Digitized by 



Google 



6i G/Cr i5?rVSALi.trSiriV ^- 

tus interrogati, pocnas dedcrant. ' Pbftpaulto, Cartili* 
na * pecuniarum repctundarum rcus, ^ prohibitus erat 
Confulatum peterc-, quod intra ♦l^itimosdics^profi*- 
tferi Jieiiuiverit. Erat codcm Ifetopore ^ Cn. Pifo^ ado* 
Ifefcchs hobifis, (uftimae audaciae, ^ cgens, fiftiofusi 
quem ad perturbaridam Renip. inopia, atquematimorcs 
fiimulabant. Cum hoc Catilina) & AutroniuS) circitcr 
-Nbnas Dcc. confilio communicatO) parabant in Capi- 
aolio « Kalcndis Jan. ^ L. Cottam & *' L. Torquatum 

fct [kdfclrib^e* ,Epitoma Livli lib. cL 

CoHJurtktlo torum qut In feiitione conftda- 

tsu am6i^us Jamnati erant,fa^a» de inter' 
' ficiendis Cojf, bffrejfa eft^ Putfchius. 

.1 Poff pauUoJ Poft, fcilicet damaati- 
loDCHi» & non de(ignationem: uc qui- 
'Idam in Cottimentariis fuis in &pift. ad 

Attlcm;n eirj>o&it, exifHtnans hunc (o- 

dim inendofum efle, fed male: non a- 

nimadvertens, bis habiu fuifTe eomiria, 

prioio Lepido & Volcaiio CofH duni P. 

Autrdnius & P. Sulla creatifucruntCoC 

'6cpaullo pol>, cum hi legibus ambitas 
"damn:iii,fcfttnt, ftcmm habita fuerunt.ih 

ijulbu» Cottii & Torqa':itttS i^tclarati fti- 
'«foftr, & tiiricOtiiina, eutn .c)c Afri^ 

itdiiffe, profWTus eft fe petiturum cflc: 
fci) prbfaSbltus ef^, quia quaerebatur re- 

peti^ndarum, ut ait Pacdianus. 2^nch, 

1 PecuniarHm'] Abefl ficuni^rurn a B. 
'ftib. Rcg. refetirei % neimiverat eo- 

itm ttmfort, CSctjro'prb Cluenrio, 83. 
^ttntri Itge pctun^ruto re^tundanitti i 

iitroquc modo locdtus ^ T4r//iif/. Lege 
-Julia rcpctundarum i tenrtatnrnon 16» 

lum u qui pccuniim,redqiiira(a,vcftcs, 

frumcntum , alia intcrvortcbat j tcfJc 

Marcello lib. xlviii. difi;cf^. ^. Wajfi. 
". ^ PrebiSitms trat confuhtum fettref] 

Diftio e^at fupiervacoa efl^hd pbtittxratn 

^od attiflct, ita cft inMfKPal.cditifqui 

vctufic. Gfuterut. j 

4 Leptim^ ditsj Fttir pfimitas ih 

Naz. ]<^itimat. Crut. r. Cic» iv. Vcrrtn 
$. 90. J. WafTc, 

jT Prtfittrf} Vox frofiteri hoc loco aon 
^gaificat fimpliciier dai^e nomeo» &d 



ka ut pcr lcgcsr recipi pofife^ , quae 
reum profitentcm nob admtttebant. 
Quarc Salluftius fnquxt-y CatUinaiii 
rcpctundarubti rcum intra tempiftt lc 
gibus conflitutum , {^fitcri aequiviC 
fc, id cft,^ noa* potrwFe ^darcnortcn,. 
Ita ut admittcretur ad petitioncm \ nam 
qusterebatur repetundtrum. Profiteban« 
cur antcm petituri;'8pud eos (ut^uto S 
qui comitia habcbant. LiviusDec. rii.ii6^. 
7. Zan^b. Imo «Hqtoando citra nomi* 
nis datiooem ot pluribus probat Grucli 
dc Cbm.lib. i. iotelligit triaundimltn 
ilhid buo "pcthores ante Comttia ordioai 
ria nbmcit prdfTtcbantor.. Vidc Diouem 
xtxvrr. Takti) apud Atfaenlcnfcs kgcrd 
fuiffc skM^ort^Tbemifiius Orat. xiv.p^ 

aim Ks/^rd^yi fop^ fon Hsnmtif 7Jj< »»- 

f,m£^. • . . 

' d Cn. Pifo^Sk etiam appcUat Cicei^ 
ih bratfonepro Mt^titcni, ^ pro L«SoHi; 
"T^dnch: •■•'-' ■' ■^-■i ^ ' ■-. 

7 ^gtni^l^ ?ny egfttSi ThofiMus iemts^ 
Palmerioicflequcm vide. Li.'irfcM«i.B. 
^h.turbMndam, ILi^citxeTacitus: ha- 
bct umca tllud altcrum apud Cic. vt. 
Acad.&aIio8. f.mjfe. 

g JQtlendl famjfn hoc diflhHit Ci* 
ctro a Salhi/Hoi qood ipfk ait K^lhiki. J^ 
ouai'. L. Tdrqn^ito-^ Ludo Cotta ColII 
Ckero vctd, pridie Kalettd. Januar. Lcw 
pido & TuUo 0»(r. Zsmck 

9£»C«//4iiai3^Atifcliun^Cottam. Ik 
fuit vir fummo ifig«Qi<>,fummaqueprd« 
dtndttr TMeoioi Cotiae!fd«MitiL«C. 

Coss* 



Digitized by 



Google 



BeI^I^UM CaTIL IN ARIHAf.. 6^ 

Coss. inrerficerei ipfi, fa(cibus correpcis^ PKbneni cuiq 
ex€rcitu ad obtinendas duas Hifpanias mitcerc. £a re 
c€>gaicai rurfus'in Nonas Feb.fron^liumcaedistranflu- 
Jeranr. Jam tum non Coniiilibus modo> ied pleriiquc 
^Senaroribus perniciem machinabantur. Quod ni Ca- 
tilina maturafTet pro curia fignum fociis dare> ^ eo di^, 
poll conditam urbem Romam peffumum facinus patra- 



Bi M* CoCUv adeptlque funt omnes coa- 
roUtum: DC Paes&ui. fcribit* Cafi. 

jo L, T^mafmm'] Opiaor deligaari 
L« Torqimum^ qui, ut icribit Cicero ia 
Fi^eni^ PrrutmciMm Macedomiam gx S» 
C 9hmmt, ^ tx 9A Imf, apfelUtMs ifi. 
la dcoarils autem Maniiae Bmiliae de- 
Ccnbicar TosQ^ at* Ex S. C« Ad Salludii 
agffm locom faciunt» <}uae rcfcrt Paetii- 
aaus fo Qmicllaaa. F. StilU, iaquir» (^ 
P. Amfr^mms Cof. 4^f. cmmijfentt emim 
dtenm L. Cctta, alterum L. TorqmtHi 
mniitms dstwemtrunt^ e$* '» iortnn locum 
Cog. cretui ftsnt* Urfious. 

1 /B Somas FtS. con. caedis /r.^ Ita MfT. 
VilU mdiorcs etiacs li quos confuluit 
BofOgarQus hai^enut vulgati trmnfiuU- 
rumt* Gruterus. 

2 Sematmhus f. mmchinahmntsir'] Mo- 
lafflem ego machinati ut peodereot ad- 
huc a fuperiori pcriodo. Idem, 

' % Zodse foft conditmm urbem Romam'\ 

OdioU hcic vox Komami ncc hcic fo- 

iam, {t^ aliis locis ubr jungitur diiftioni 

Hrhi \ urbs coim pcr excelleatiam, Ro 

mam \pum dcfigoat, ut vcl pacris no- 

tum* d tolcrari dcbet j. nialin» cum Pal. 

c^xdBto^ Rfimae, Gruterus. At ooner ur* 

iem Sfitnam cap. vi. & rea'c. urBem c- 

mm pro Roma pofituro haad ita loage 

ante cempora Domitii Marli notum ex 

^mmtHsano laftit. 1 1 1, 2i. nec tamcn in 

cxitioffi alterins formulac obtinuit V ur- 

heaiiattm tfoam frofrinm effe nofime dvi- 

tan wtt^ ^fmrojic tmtellip coeftum, Pofi- 

sputm tlfbis appcUationem» etiamfi no- 

men frofntm nom adjiceretur-y Romam 

tmmen dudfifit receftHm. Plaotus qui 

Cuipeis Cboioediis orbem allocutas e(V 

nTxoiqaaa a^'t. UpVfdm* Sed tamcD 



auftores graviJimi vocem illaoi adhi- 
bcnty & Inccr cos Cicero ad Quiricespod 
rcd. Roma civitas ex mationum conventn 
confiituta* Idctn AQndlArifiotelisnondtO' 
bitaffet^ quin (^ Praetor ilie ejfet, c^ Roma 
urbs. Livit^ XLlil» 6. Alahandenfn 
temftum urbis Romzc fe fecijje commo» 
moraverunt» Confcr xjucii» 26. Tacr^ 
tus Aoaal. iaitio: Uibem Romam /i/ri»- 
cifio reges habuert, AooaU 1 v* 1 6- Setiuo 
fritnos temfhsm urbis Romae fiattujfi* 
Idem t^men locum hunc aemulatus e(l 
omifla voce de qua quaeritur Hift. nt$ 
72. Id facinus pofi coadium urbcm /«• 
BuoJtJJtmum foediffimumquo f. Rom. ac- 
cidit, Sed ideo omifit quia poftca adjc- 
duruseratP.jR0M9. VirgiU Urbcm^ii^if» 
dicumty Romam. Horat. iii> 5. nominis 
dc togae oSHtus, aetomaeque Veftae, In- 
columi Jove (^ urbe Roma. &> Carm. 
Saecul. mhd urbe Roma Vifere majus* 
Vcllcjus PatcrcuJus 1 1» 3. Hoc ioitium 
in urbe Roma civilts fanguinis: 5c 1, 9. 
Romom urbcm Parilibiis in Palatlo con- 
didit» unde priorcm iocum frufira folli- 
citai N". Hcinfius. Apud JIU Urbis appcl- 
iatio non tam late patet atque2(0miif,L.2. 
D. de verBorum ftgnif, L. i v. Si ita* Alu 
bi ferc omittitur Roma, licct infin).ne 
aetatis. fcriptores aliquando rctioeanr, 
Sulficius Hift. Sicr. 11, \g» Vberius. 
quoque Ufbis Romac, ficc. Amobius 
p.94. Aadh>r fub noniinc Hegejiffi i, 
38. Redit eX urbc Roml cum fntrc 
Aiexandir, & i, 40. ad urbem Ro- 
mam^f mora fergerent. & 4^, 44. 1 1,. 
9, 12. & I, 22. Caefar qui inttr arbem 
Romam <^ Pomfejum medius. St fic 
Codiccs B. Pub. & C. C. C. Viaar in 
Carf. II. Urbem Rgmam extefnorum 

I j, tum 



Digitized by 



Google 



tum foret. Quia noncjum frcqutntcs armatt comrenc- 
rant*, ea res confiliura dircttiit. ' 

XiX. JPoftea Pifo in ^ ciceriotem Hifpaniam ^ qiiae- 
ftoif ' pro Practore miffus eft> a\lnitente Craftb s quod 
cum ' infeftjim initriicum^Cn. Pompcjo cognovcrat: 

2 ^aefior fro prattoro mijfus (/f J Id 
cfticai^ cffet qaacftor, tamen cum prac- 
toria potedate mifrus eft. Hoc {iCTi&- 
cat Suctop(ius, cum inauit, Plfoni ffifpi- 
aiam pVovindap ob mfpicionem urba- 
nae con^umiohis' ultTo cxtra drct&oen^ 
datam Fuinc. C^j?. 'Praetbres Pfotrihcif. 
les creati (unt circa annum Dxrx. Sicilia 
8c. Sardinia captis atquein Provinciarum 
formam rcda«flis, ut Livius & Soliau^ 
pxodiderunt. Poraponius in lib- i. ff. de 
orig. ]ur,Capta S^rJinia, iriquift "wi^* 5/1 
cHi^, itttn Hi/pama, deinde itarbone^ 
troiJfnciM» fotidem fVaetores,' ^uPfTrp» 
^inciae in ditionemyenerknt. '' ' ' 
3 Infeftum^intihicufh dh,^Vomfejo*y 
InfefttiVk pro acrem» diccrc pbtqit SaHu- 
ftius. Iflterdura tanben flif})icafu^'fuio, 
inimicum gloflcnu fuifle ad Infeftumz 
quo ?itii genere i^cfcrtos efle libros anlni^ 
adyertt* Manutius, Infeftum iht/^icut» 
Pcmbr. Arohd. Rcg. Col. JcC Bil. Digb* 
Mark. y; a. L i. at L 3. manifeftum ini^ 
micum, quomodo Seneca de Traaq. Vm 
Marcus Cicero, inter Catilinas Clodiofe[m€ 
jaBatuSy Pompejofque & Craflbs, fttr- 
ttm manifeflos inimicos» fartim dubiot 
^amicos, Vcrum L 2. Mark. & Venetac 
tnfeftum inimicutnt{fie ^ quemadmodum 
& Cicerb iii. Verrin. Cldmore P. Ko- 
mani infellp atc^ue idimlco excitatum^dc 
Vcrrin. v. ^is hunc audet dicere ara* 
toribus infeftum au.t inimicum /«(^ f 
Idcro pro (^uintio. . Mihi fHmmam fer 
injuriam omnia iniinica .8c iafcfta fsmi», 
^aijue pbfitura ufus ciiarp* Arnobius,P. 
)ip.. in Aojtbn Gallia quam ftbi, armis a^^ 
nimi/que infeflam inimicamquc cogrwvit. 



virtute ^ infitivis artibus fraecifue cre^ 
viffe* Eatropius vi 1, 9. Urbcm Romam 
incendit, Sin autem poft tot exerapla 
hovandum putet Le<^or, is mci ingra- 
tiis lcgat, foft condrtam urbem Romam, 
ita (crc Tacitut.Ui^, rv.fS. Te ^irine^ 
Romanac f^rens iirbis, frecor, veneror- 
que, Ad cujuf genium contra aetatis fuae 
morcm fe accommbdavit Eutrofius vii, 
9. Profter haec Romanae urbi exfecra- 
biiit* Pcmb. e<tdem die, irtale. L. L 3. quod 
Cat. nifi Mat, vox rurftis alcft Reg. iitl 
2c CatiHna Prifciano p. 996. Hutteri 
membnmae eximie bonacomirtuntye^ 
tefte ad Apulejum Stewichio, ni matu^ 
raflit &c. citat hicc fupprcflb audioris 
noniinc BedA de Orchog. atque ita Co- 
dcx Sidneichfis, in quohabctur liber cjuf- 
dcm Bcdac tccuodus, qui quidem prioris 
Epitoma efl^fe vidctur*. Totum locum 
ita aemulatus Ofofitis tv, 17.' E^ ni/sm^' 
turita ^roditio cdnfiltum fraeveniftet, de- 
ftituta fraefidio civitas, fervili manu fer 
iiffet* Etiam Hegefip» 1 v, 9. Uttimus ille 
dies tmiverfo fofulo fttiffett p non ad tem- 
flum frius quam ad Urbis fignum diri- 
gendum futapt» Sed quia metuentes 
fibi^c. MS.C. C. C. & B. pQb.inurlisfi- 
num, rcfte. Pchique^^iifT^tfr' exuUt 
ab L 1,1. Balliol bmnibufque Glareani. 
in B. PuK prifhltus pro Imferdtore ut 
opinor, inde faftuni praetore. J. WafTc, 

I Citeriorem Hiffaniam^ Ad hunc 
Cn. Pi|baera pcrtinct vetus iniin^iptip cx 
marmore. Cn. cALPURNius» ^N. f. jn* 

€0, QP^STpR. PROPR. EX. S. C, PROVlN- 
ClAJyl HISPANIAM ClTEtlOREM OBTlNUlT. 

Zanck. Cic.Vcrrjn.ix* mcminftcuj.ufdam 



L.Pi[bnis in Hifpaaia Practoris, eumqu^lLiyius: Neqiie Boji^ neque U^ffani^ cum 
dicit io pro.vincia bccifum fuif&. Conftr vquibus eo anno bellatum etat% tam ihiqf)i- 
§'f7^ Qvaui^quidemOrat.li^ibuitxxxvif%'ciinfeflique fr/z^/ ^w<im/. Scripti om.. 
aauos nafus at haac copj^ja\1<jhem >» |ne5 iwinir^ 1»/^^ 

aT),nup ejus xli. retulit Fi;briciu8.\7, /^ npfe alibi, inimids infefti, Nofter infra, 

" ncque 



Digitized by 



Google 



Brii £tt M <3 A 9 i^ijiifil & ^ ri^M: fx 

*tt«iue tl^nien fcrtatusTroVlnitfcim invitus dcderat: qu?p. 
pc foedtim hominem a Rcp. procill.abdflfc volcbat: *fi- 
niul,quia boni cpmplurcs praefidinm'^ in fed putabant: 
& jam tum^potcfntia Cn. *P<)mpeji fbrmido!6fa crat. ^cd 
isKfb, ^m F^rov^inciantj^b^fc^tibiA^Hifpaf^^ 
cxercitu duftabat, iter faciehs, dcciruS eft, Surit qui 
ita dicant) imperia cjus injufta, lujierbai crudclia, bar- 
barps neqmviiTe pati : ^ii autcmj c;quitc$ illo^^ Qxi^ 
Pompeii vctercs, fido^W clicntes, ^ voluntate eju* 
Pifonem aggre(lbs:^npmquam Hilpanos practctea (;alc 



kaii af^fi^fiat ; at, ne quid difTimu' 
lan^ nqtfims mimicus auliibi quod {ciacn, 
iof e&kor. Halcc voces ita divifinx p 
hibet Lucmias : MuUa^m^Bt iaiimcA 
fn Mmnis, mmUu fmr ip/as Iitfif^^tu m$- 
ms* tnidU nt^u^ afpfr^ pd»^^ ^'ft^^ f 
pro irM Apuicjas ad fiocoa Metaip^ v« 
Sic ifMtm fffras /# frorifit infe(U'(^ j?0< 
mMiSbM bdis v*9Mrs4ts* Gbflae 0p>/A«4 
it^^ Alccnurtim lu^rfluit» rervatuJr 
tuuca MS^ 4>mQibuSr loquit Qrutf9:u£» 
J.Wm§. . - ...,^....'. .. 

Rqgio abcft ^#viff^i^jn^i Aco»df 

tfMleSst ffi. ^ c^ f>/f» omiffo /#9^^ A^ 

jlrr» ad Horat« Carrp» 1 1. Qd. xvii. £| 

JMm mmt. L 2. r//ii«' /«n^. ?e]nb.;i0Y#f- 

ersituah pro UMqt^ifff Mact, L 1*^3. i9«n 

fpg^^ A>*rofttus.p. 2272. p.Hi^i ff^ 

SMkjM^timmf^^-VtmP^U ^,Mi }] 

% Jmm \ tpii^^ifui pt!m^lmfs ff^kSum 

im f futMhMMttJ\ Non male a hon^^fj^ 

^3f€aSaMiiimn fii m u l qt i e (>^m jivodo^ iicm 

^-rr^omcntarie^aenmat ^imukytekom 

f * m f i mn s frmtfiditffP in ro fntakmt. etf^ 

mm tttmfMtm$^.BMtitf€Jifrmiichfik\^,p^ 

]o£ka .fip«< rtM/>* ^opok (><«»> ^c^^^tid ' 

W ixk^diUBfMdiff «lifl, ilibiati-^ftte.iHlr' 

) If f» fmts^sttt'] Hoc eft. tci, iy 
^fim» fd ag fv* Qcero Oyirtn. i a Q. . 
OlodL Ift n» M dmctttttmir^ ttt Mfud 
M^dLm ftmttmtk Mmttffh dice^ttm^* H 
to efle Attc fmtmM^m. r r. > Vcmnar.. jd, 
tt^h idagifm, ia co laborari t$t res in 



illttd ttmftu rtjiceretufr Plauti^s Aiinar. 
II» 4, Solus trsihi talentttm ^r^tmi Soli 
Mnnutttermvit^ ^ crtdidit^,ne^t dectftut 
in to, Idcm tcrc de Lucullo p/MMr^tMi 

,^in fravin^uttrt} \,. 2* 3f Mait.Maip. 
kii y. A. Pcrob. m frovincim^ rc^. Co/a 
dc ^e Vocqnii Fr, j.xi. „gj^« ia irifi 
pati^ate u^t^ cQmtpi/t/^, Oc.4. deOrat. 
l^eoi in^S;efiaHM# Stneca Ewft. tJUfi^ ii^ 
.<?^ff^«¥ ^^ itentru^tf, JPlau^i^' jpf<t 
Uftgua9jl4tiBuic parens, ^^^i^^ ,Y^ h 
1 8. Fergdm ip a^dibus nt^JMta. Sul|)ir 
cius Seyerus, Hid.Sacr. i, 24, in Pomi- 
^o^ekeji^lt^.2g..^^mtt noiU (w^^tfifp^ 
HV QW>W9.., Megefifpus li^/iy. „^t9^ 

fWJ>.C4rt*C' p^lf^m. V, ga Ui,iP{edH> 

W/w..Si qui> aqlKic d^bitc^ a^li^ co% 
l|riiai^^ is adcat ^Lmfrm iib.\vi, p. 
^ 1. & C(^iM» ia notif ad Apukrjum. 

jht ^^i t -. . ;.... k: 

/pefr?3 tila-fjcipr^^^iti^Mqn c ft in l^q- 
/iffipiti^.licftj ip,aiii(?f^^re^ti >ftp)cxcfn- • 
plar^am^i^idintmn^liabcr. •^£#f^^. 

6 l!iHm_quMm lH/fMnts] Vide tamen ii- 
\otVLttim^rmx^%^x^A¥&Mrt0h^^,iiisx, 
cap.^^'^ £c 50. L. Orat. Caeiari» a^ A. 
^kcjp XM^i<3o#.2if/^cae(4ri^,wf^f/ 
fidofque fatis cx formula. Martialis: £x 

facinus 



Digitized by 



Google 



75 C C R I SiPii S h t XM s t ^ >t, : 

facinus fcciflC) Vfed impcrifi laqva mulu antea^perpc(^ 
fos. ^Nos cam rem in medio rclinquemuSv De fupC'- 
riori cQnjurationc fatis diftum. , 

XX. ' CatiUna^ ubi cos^ quos pauUp ante mcmora- 
yi, convcnifre videi; i tametii cum fin^ulis multa facpc 
egcrat \ tamcn in rem fore credens univcrfos appellaref 
& coliortari^ in abditam partem aedium ^ fcccnit i at- 



tMntis ofihus ▼eterifidoquefodali Dasrri» 
M. J. Waffe. 

1 SeJ imperiMftevM mfUt4 mtea per- 
peffls»'] Tn libris, qiiibus ufus eft Vin- 
centius Caftilioaeus, rcriptumfuit: SeJ 
^ /Mepe imperiM faevM MUseM perpejjes. 
Nos eam Ie£lionem in MS. noflris noa 
IneveniroUf» nec qutdquani mutamus, 
TepmM» Excludi poterat conjundiot/ri/» 
C(Htio anni cls cccc lxxt. expreffit Keic 
ftMevM,[Et fic L2.tnz\c,reiiinieirMtMmqHe 
MQiemm^ infenfM pMirstm voces MdverfM» 
flc (aera etm^M ptrp^fms» Tacit. An. ilf* 
JF. fV^ Naa;^ irero praefeit multOt miror 
nonnullts faperequodin Cadilioneo e(l: 
fed ^ fMepe tmperU fMevM MnteM Pfrpef 
fos» qois entm non videt efle ab inter^ 
prete? Grmterus. -rfn/f^. R^.CaefarB. 
G* I. 3 1. hominom ejfe iMr^Mrutn, irMCttn» 
Jttm» temerMristm, ncn pojfe ejtts impe- 
Tia diutius fttfHMeri, J. WaiTe. 

2 Not tMmrem in trudio relittqttemtts^ 
Gett.xxvfi,^ ^dMudiut AmtMUi. Sos, 
fojHfrfyinmedtnm relinquemut: vtdgtts 
Sn medio dieit : ttMm vitium ifthic putMttt : 
f^ fi dicMsinrmdiQmfoacret id qttoqtto 
gfi odkHnp putMm: o* tMmen proMSi- 
vm jffgmficMtttiufjue fie diei vide^itttr» fi 
ijimt «Im verbM non injuriofe itttrofpictMti 
Tacitus quoque Salluftii ai!e6bator, fuis 
in libellis de morib. German. ^tod ego^ 
itti incompertttm* in ntedikm reSnqttMm» 
Ciacconius. Pemb. omittvt oMm, A. Vi* 
^or CaeC xiv. nos rem in medio re- 
linqueiAusr Suetonitts adhuc brevtus fei^ 
fu)n hnnc concepit Vitel. f. Sed qttod dif- 
^tpMt fitin medio. Verbum retinet Ci. 
cero pro Coefio ix« Hic ego JMm rem de- 
finiMmt fttuUeremmtUMm ttommMbo : tMm- 



tttm in medio relinquam. Vide notas 
nodnu ad Beiioro Cttiltaar.cappLUvii. 
LXi* ubi iiifius aliquQnto de h^c focmoia 
agimus. J.WMffe* 

3 CMtilinM, ttbi eos,2 ^^ <^ujus domo 
haec congregatio habita fuerit» varti va« 
ria fentiunt. Nonnulli in M- Leccae do- 
mum eos conveniiTe putant, alit domi 
Catilinac eos congregatos fuifle tradnnn 
At ego hanc congr^tionem liabitam 
futfleYfalvo aiiorum judicio) in cujufdaat 
nobtlis domo, e Cicerone colligo: Nani 
is in Onr. cont C. Aot. ac Catil. ita in« 
quit: Dico F.C. fuperiore tio&ecujufdMm 
homirus nebilis, f^ vMhie in his UrgitioniT 
quMofiu noti <>• coiniti domum^ CMtHmMm 
<^ Antomttm cum ftqueflrtbtts fuks cort^ 
vft^fie^ Et Paed. hunc textum ita inter- 
pretatur$ C. CMtfMris Mut CrMp domrtm 
fiptificMt, Hinc paret eos domi Catilinac 
non convenilTe. Accedit quod Catilina 
in Velia habitaverit, in illa videlicet parte 
montisPalatini» qaaefbmmvidet, uttra^ 
dit Pomponius Laetus Iib.de Anttq. Uib. 
Rom. aliter Porcius Latro^ iatdligit eilim 
dooram Leccae, nifi faeptns congr^ti 
fuerint. 

4 Secefflt'2 L. L 3* omittunt copnlam* 
pro ftcejjhy* A. B. Pub.L- i.Vcn.1470, 
8c 147S. Pembr. in fpttio interiineari 
fecedit. fi in textura redpias, legendnm 
hMiiet. pro in rem^ Arond. m r». pro 
Mme mem. L. 3« fiipra M. M Mart Ve* 
tienc commomorMvi. j.W. Manufcripcn 
duo» fecedit, quomodio & -aiia pleraque. 
Rsvittt. In Naz. & Com. Pal. quinto & 
w, e^ fecodii, ne^ue fecus imprei&o tn* 
tiquior. pofFet quis fufpicari ed^aGloflk 
certe fine eo conflat mteotia, fine oufiit 

quc 



Digitized by 



Google 



B E L L U M C A/T 1 1 1 N:A KT XTM. 



7i 



qoe ibu ' omaibus arbitri» ptocul amocisi orationem 
hujufccmodi habisit. * Ni v/rtftsy fidejque "vejlra fpec- 
tMta mihi forenti nefuicquam ^ppmuna res ^ ceci- 
diffet i ^ fp^s magnay dominatio in manibus frujlra 
fuiffentz ^ neque eg0 per ignaviamj aut vana ingenia^ 
incerta pro certis captarem. Sed, quia multis^ c^ mag" 
nis tempejlatibus vqs ^ cognovi fortesy fidofme mibi-, 
eo animus aufus ejl maxumum^ atque puicherrumum 



certe £de eo coaftat (emenria, fioe cujus 
dimao zdhrJLC alias quoque Toces remo- 
rerls lioc modo; lu a6duam farttm ae- 
dimm» omwi^s arSitris amotis orationem, 
Gmterus. 

1 OfBmSms MrSitris^ OmniBus abeft a 
Marfc A. fcd y. retinct- J.mJTe. 

2 S^ virtMj Mtqne fides vefira fafis 
/^iOMtM mihi forent i^ Lcgendum c vc- 
tuflif, Ni virtui fidefqme vefira /peHata 
mUn foremr» ominiA partlcula illa fatis» 
q|uam nec Fabndanus habet codez> occ 
reqairit magoopcre rcnfas. Si qnis ta. 
men eam adjcfiaai vclit, non aJmo- 
dam repQgoaboj e(l enim in Mcrfebur- 
genfi. Sed & Tcrent. Satis jam Simo, 

faiisffeSata trga tt amicitia efimea.J^t' 

rDiltHiaam cxemplar cam non habct/ N/, 

pro ■§? ponitur. & fic numerus ipfe cxi- 

f^. cujus e(l obfcrvantidimus Salluftius. 

Ncc vffo alitcr Servius in Gcorgica Vir. 

gi7if dtar. Jam fllud, vsrtus ati{uefides 

v^i, vaftam qaid ncrdo atqiie imma- 

isc foaat. qaaato modulatius, virtusfi- 

defyue v^a. Rivius.., Haud alitcr Edi- 

tXHict pjtmm acvo narac,cui adfpirant, 

pnictcrCbmmcl.mcum & Nizarianum, 

Watiniquatuor, po(t editac intcrjcaa vo- 

ce, vifirs fatis /peff^fa , ^^^ ^^"^^" ^ 

l4crifquc MS. RiVii dcftitutos iprcmct 

moooit Gruttruu Spie^ata fatis, m. f, 

G^aysp6Codcx.Miftit\i^nus,fpeaafaforet 

»ii^C.Popma. Markn y.^^- Veftra/pe^ 

aata omi^t ethm/Jttsj ad Georg. I. 260. 

SerrJQs & BodL at f4o(lcr.\\L xi. m/ht 

qttsJmfatisffiadttitT^ ^A J- w^"^- 

^ CtadifetiJ^ AcriJfJfef 
&TilartfD. 



Arond. L 2. 



4 Spts majniajominatiojnmaniiusflru* 
ftrafu0ent:J Ita & mannfcriptafcrcquae: 
iprcviderim. in reccntioribui,y^#j i»/if uij 
dominationis I^itur. Bivius, Dominatio- 
nis, Ita vctu^ codex: at Aldinus habct; 
^es majnat dotmnatro in manibui fuifftti 
qaam lcilioncm ego don proboi ncqoc 
enim dominatio in manibus fuft, fcd do- 
minationis fpcs. Glar. Exprciri quod c- 
rat in Naz. dc Pal. a. neque alitcr editio 
Aldi cl3 Id XXI; ut omittam MSS. Rivii 
nodri, alii habent dominationis prartcr 
Commclinianum tamcn in quo t>ominafi^ 
di,^o(\c2fui/lent:<fiod autcm ncget Giare* 
anus, dominationcm fuifTc in manibu^ rtt^ 
hil obdat noftrs lediont, nam oratoric 
loquitur Catilina, fcrvitquc fuac caufac. 
Grut, Dominatio Pcmbr. in marg. fecun- 
da manu nis, idcm ctiam* Neque e^o per*: 
&ficL 1.2.3. Rcg.& cx Oxonicnficlra 
reccntioribus Digbxus Magd. )ef. Ando- 
eides Ttiinif dl' IXftthsf pki^^mf ifAu^, 
p.iSo; Ratio haec futilis eft ; mfcriusenim 
p. 5-4.dic!r, Vieioria in manunobiscft,CiCi 
Epift. X, 8. Cum ea fpc tfuam in manibcfis 
habco. & Liv. vr. 8. Nc tamquaro Vtjos 
ofpugfianfes m opere hngHefud/ife tere^ 
rent, viQoriam m mariibus cflck t. c. iis^ 
promtu, faratamofft. Nec (icus C.Poptna 
in fufs fcinvciiiflc rcnatur. J.^affe, 
1 f aotiue rgoper ign* aufv^ingT^ Po« 
fui in Sufpicionibus vidcri Icgcndlim ut 
vana ingenia nunc nihil pcrtcndo contra 
fnajdlitcm MSS. haod tamcn adhuc po- 
(cft d!rp!icere omnino altcrtim. Grmerus, 
Piiir^ Markii A. J. li^a/fe: ^ H 

6 Cognovi fortes fidofsfue mihif] Pro- ' 
nomcn auribiTS mcis officit. G^iiN 



Digitized by 



Google 



w 



C CTRif F* SAtrtv^9rit 



^ facifms intif€re% ^'fimh fuU^^kis ^edidm% qiue mi^ 
hiy b&na^ mataqne effe mullexu ^ Nam mem vel^ 
ley atque idem n$lte y ># e hm$m Jirms anrnitia efi^ 

oim in mu^s rq>eritur. Vtavmu Saa- 
viuf «ccicteret aonhns gnomc» ckkto «m 
fMij iii£iDagtft.sQrv;rihenfims cusiCQm. 
meo, Idtrlt v%lU attpitnme, aut cum Paf. 
'opno, Idem^eU^ mU^eM^JMutm Gf«« 
|8fu«k AbcftyK/^ L i. ^ uUmvilUs^ 
que noUe Rcg. Caetcri cum editis,atque 
ita Att^uSinux ia Feft. Epipb, 8c Hierony* 
m^s ApoLog;. ad verfus Ru fHn. cap. 1 1. Do- 
nMtHx ia Hccyr. Zena ctiam Veronenps 
Scrm. dep^ucntfa bis ka cirar, uti & dcr 
mcl Sidoniks v. Epift. iii. Hieri nYmus ad 
Dciwctri^d^nv *^<^« W/e cJ»^ eadem nch 
le en demumfirma amidiia efi, P. Arverm 
nui VwrAhdis, Lib. iv. cap. xxv. idem- 
fcilicei vellt^ eS* '^^^^ »^//^* Ncquc ali- 
tcr cx au<^aiihus3 ^ui huc rcrpcxciint, alr- 
QiiammuUi. Rcjit^ui- non gcmroant U 
dim, ia quoruna (umcro }4tnMtius FeliyQ 
cdLDavifianx. e/idem velle vel nolle, Caf^ 
fianus in ,Cq1 lat. xvi , ^. unnm frofeftum^ 
MMum vcllc ac nqlle. Silius Ualicus ir, 
Vclle ac nollc omhBus iiicm. Sidonius 
a fe divciAis: imAuamu/que ItStrcs invi^ 
cem dtlsgema^ idcm vcllc, noUe, refu;gere^ 
feiliri^ Apulcj/iis Mec'>m. ix.p. loi. /p/e 
femfer etim mus conluge tam, concordtter- 
vtxii ut^ ex Jfe^a frudentum, eaiem no^ 
bikmnhobusuacerent, laHettmetis Adloc. 
p^ioo, ab his efgo ve^lc & ooUc divins^ 
ttis averfum eft totttm^ dc Philolbphia p. 
279. cadem vdie 6c nQWc.tncohsKum mom'^ 
tem affueveruni, Drac.oatiusdcCon ugio 
pag. 6^9, Velle fares Sc nollc faresftans 
una vdtmtas 2ari animi comors farthtsx 
decurr^re votis. Ejf Ovidio^ Seneca, Caf- 
/w</w colliginihil poicft, Si cui lubct 
adi:at illum Epi(L xvn, hunc Ljb.dclra 
m»,^. Cajpodorum vcro Variar, ii, i6. 
Huc fpe^lat Manilims 1 1 , 5 74. Im^e odU 
um generat fartm, t^ murua vdle. Prae- 
cUrc in hanc rem ihutydides lib. 1 1 r. 1; J^'. 

^$ ^»tf(nf< h uTiiiXwi yiff^tp^, i ii tiikti 
•fJOtiiemt fTu . Demefthenes: "^En dC ^x 

'Sed 



1 Facinus inciferei^ Pudet pigctoue 
barbarici ! omMbus^ Pall. adeft vox uRi» 
ma : 9,K incidi olim ia codkcm Poleat- 
cum; illi aberar. Quin debeat, ncminem 
puto ambiger^ eui cognitft tndoles^Hiv 
gax tatina^. Gnu». Rcc^tv Wofter: m/kil 
Mu/us. alitcr Libb. & PUut. Trucul. II. 
j. quoi aQfa fum /4UM«i fi^uadoluna ag- 
grcJiri. fsdcbamnmm facintu cooju. 
Kajcionem vqc^c , fuae c^fo^ liH-viens. 
Sic, HfitsrHtaus, sm^s t[x conjurajt.Qriftu*, 
apud Cnrttunh Sf^^^J* sHnt hic tysi ma* 
tHm^ rem polcliverjnmam cogttaverunA- E( 
«u 7. coniur-a:os, pMJ^hecru^oum facinua 
infihoaturos. Tacir. Ao. 87. ^uMm, oc' 
eifui Diihsutr Caefar afiis ftjp$mum «• 
l^ pulcherrimuo^ faciou« videretur. 
J. Waflei 

a Simt^^ q, v. e. q. m* L maUque ejfe 
in^^xi,} Nua acq^iiicidt aninaus lcriptu- 
Tdfi-v^\^^i^t^ Nt^x* a^ jCooun. abe(l pro* 
OOQVeo quae^ rforte excidit vox,. rcpetci^ 
dat^ue ido mQdo.fitiml quia vobiseadjm^ 
eadem mihi bona malaqua effe irttelLexii 
illiud 4^ abera^ Palo^i, ^ eft &ne fu- 
pja^vacu^OK ^rt^ru^ 

\ tadem e^sa% tmhi2 Eleganter Thfo- 
fifMtHt $^trmai$al Lib. i u cap.6. T«m 

«MH, n^ dit>^f 4 dHfliu9i,t^fat?itiiC*t^ 
^ifaeftieuf» Fofmu^ain JhaoQufurpaC Li 
vi4^ax«^Mi«.44« A^.tt^tfffijo^ igpata- 
fum ^ct^m^ ift terroir: boaa jj^alaque ho* 

f^nyf\,eKy^iWt^^^*i^^i^^** <K/4J. 
Eodej»,ftofu, trifiiun^Mettifit^^u^^pud 
T^upt.An, m. i$» wti, peifiavi Cv^m- 
>iiy^/n^i 9^^ «»'«P ^.>».'^ c^ /.«fitf dignus 
Arema> tytahm CerM vuU iffefacerdai^ 
UUa MmiQ^fi^ crtdat' maia t ]. WaiTe. 

4. S4m idttm veilet atqua idem nolle^ ea^ \ 
dtmumfirma amtpkia^ efik'} Sic & to He- 
cyrM DonsiMt^ io Fabriciano vero, idem 
velle /f/^nft.ai^/f... Perperaiaau^em cQ in 
cxeqif^ri Colonienfi additum res, nec e- 



Digitized by 



Google 



BeLLVM CAtlt.lllAKIxm. 



>f 



* Std tgo qftae tnente dgifavir ffHtkes jam antfa Vi« 
verfi amdifiis. ^Ceterum mihi in eHei magis animas ac^ 
cenditmr^ cum cmfidero^ ejuae cMdltio ^itae futnra fit^ 

• nififsafmet ipfas vindicamus in Ubtrtatem. ' Nam^ poft^ 
quam Rejp. ♦ in paucorum potentium Jas^ atque diiia^ 
nem canceffit 5 ^ femper iltSi re^y tetrarchde vegfigalef 
ejfe: popuiiy nationes ^ ftipendiay pendere: citeri om^ 
nes^ ^ (Irenuh ^ohiy nobilesy atque igni^iles^ vuigus fui- 



9 Ar^ § 1Pf5^«, •A««t«»» »»>«^. iy • I 

;i» $id|fim, »^ j^ vmiity*«y. Coater 
MoftcuisFr.1.9- H^wrwj.OJ. III. O^W 

f Std t^9, quMB mtmt Mfttavi, pmms 
jam mmttm d^vrrfi M^difiis.'^ MfT. quldamf 
Stdi^s pui MmtebMe^mnuaiitAvi, ormh 
jamdivfrfi MHdips, Cjrp. Popmt. 

2 Ctttrmm mibi m dies smimus mngts 
ws^p[^m€ mceemditmr,! Impre/n nonnulb 
codkes : Cttermm mthi in dies mss^is 4W^ 
mmi muemdtmr. Nos particqlam magif 
fM, tn AiuTD locuro ordioemqtie rem- 
timns»» S^ ita Io<}ui folet Salluflius» noO 

(blaro in Yyms Kiftoriarum^ fed io Cati- 

Hnirio, 8c Beilo jiigQrthioo: agit^^atur 

mdpj smMgifiiHe MnimHs» &, magts magif- 
fme m mperf fmmt. emaps mmgifnme errfee- 
9t mtfiUpt, mmgis mtigtfifm eum m dks 
mmtfieOi^ rffm ft virttit mmgis magi<^e 
^xfftttf, mt^s emmgiftpse apprefi^^arevh 

dem. Wein. 5k V*oof. 1 470. L 2. Atonfl. 

^*wm.Peinh. mMgit wmgifqii^ kk Mttg. 

Cod. ft. ^fA>, omittk magififme. fittrti. 

40DC ^ii, im dies magis tnMgtfifm Mnimmfs. 

Sc dc ^ooqv edicio muftiflima,ledcon- 
<Cta>ylero<<yoeattB ufery » g ^ iblviti onim 
ktmmt in f^ltcWs actttii foccaciaiMf» 
1* dn^iaip. ^tfmn 



3 Ni/? nofmetipfos vindicetisus'^ Legen-* 
dii» arbirror, m mfmtet ipff. id cnim pi9C-^ 
terqu»m ouod clcgaAtiM eft, ctiaia vcu- 
r<im Gonienru C0dJ< magis coQD^pbatur. 
mvims. Hif.mfmet ipf* vmdiiaosHf.'^ bt 
MH. ckd^iorftnoo vmdse/tpms quo4 & rc* 
poMedtt^oomnibni Anti5)uk>r, Grmertssn 

4 ii^ psucotmm fut mtqm dttiwm ee^^ 
e^^ Sicifi orat Macri; /r^ifi^ 0MMi#,f 
eamcsftrt JMm in pamctrrmm domimatiemm* 
ubi, ditiemem, iegendim farcaiTe eft» ^ 
Utriuc }ib.xxirifi. Itm dth/ummtiis tmni* m 
jmi ditsommqm l bmffiAPnstfft. , 2)ooa? 
tos camen r^fcrt i» Hiftor^ f^ori^O^; ^ 
ln9iuiQ« ^monm m gr^tiMi pUrt^tit eetP^ 
mfifam* In Jugurtk* t^iemtes i^t^M^ 
tf#f9i mmem^ itstfermtettttmk iemepfeA Qh- 
ncooiiitts. . Variam Mc librt, «lii» pHetf 
tism» aUii «M^ihmMit^ piiicfercnailmi* ^Qtr 
xerufiODiin n4gau jMhii flMtgi, «ec f$$eth 
timm kk 4>iK>bo, qvpd ficai Cfto^ili.. Sftf 
neca %^(loIi xnx. Tdmtfe^ttetf^pt^dit^ 
tiof^^mBqMtfartttmat^ Poticiiitti.i ^ 

yMmsper HIu i^c^.jCloniui^ Cic 
a. Pbil. RcgCs TcferATciiAe l>)HMi/g«ifiiAi 
Horac* rtgts mtfm Tctrarcbas. I^icmm. 
Tetrarchac Regeiqoe rimiv , tmMgmi^mt 
ryrMmni, f ii. 4^.. y^ ifS^. 

1$ Siremmif Sotti, maiUes, mtqme ^v^ilUt 
mtigiitfmimm\^ MtitindamoKiftiaio^iR. 
ticulam» dmme» ik lcgmduai, JJ^iM^i 4/. 
Mst vulgiis fitintm^ vd ^f«c «rf^^tf ifs*- 
ii/ifi. Ciiccooiai. Cetenfttenmi,bem,m9' 
bdes, Mttpee igmhilts^ vulgsu fmioms* 
QuamTis eodcm modo codiccs maDo. 
Ibriptj, cft in picriiqtte tam«a, «t.in B«- 
i;oaldiao^ vm^gus fmmm^ €eh\|k>rc piric« 
fcoti, pro, miUie timttttfe^iytbtmmrtisiKdls^ 

K 2 mus^ 



Digitized by 



Google 



y6 C. CaiSPI S*LLUaTII 

mus^ ' /megratiih ^ auiforitate^ bis obnox^ix quikus^ fi 
Refoub. njaleret^ formidini ejfenms. Itaque omnis gra^ 
tia^ potentia^ honosy divitiue apud ilhs funt^ aut ubi 
illi volufit : * pobis reliquere pericula^ repulfasy judicia^ 
egeftatem. ^ae quoufque tandem ' patiemmi fortijfu- 
mi viri ? ^lionne emori j>er virtutem Praejiaty quam 
vitam miferanh atque inhoneftam^ ubi aUenae fuperbiae 
* ludibrio fueris, per dedecus ^mittere? 

XXL Verum enimvtro^ ^ prb T)eum atque hominum 



tontimmmur f^difficimur, fed Sifuifmus, 
non fane dilpiicetf quod exemplaria fere 
habent. Riv$;$s. VMlg.fitimus, 8io concor- 
liiter MSS. ni(i qaoda recutida manu Naa, 
& Commclin. fumus, fed ne lic quidem 
tmprcfri antiquitu8« Grut, Iliud ^v^mocat 
locum in L« t. bmiftnnm, Gaeceri te- 
nent mordicus. Si abelTet, melius meo 
judicio procederet fententia.^ neTcio an 
Vnrro 1 1. de LLatina alluferit ad locum 
alicuiui autorii»^ cafu conjunxerit yirf- 
nuot^no^Us* Itefn ah animo^ ttt, M^fho» 
ftidtatt & mbUtiutit (Irenai 8c<nobile» p. 
B7. A. Vi^r huc refpexit in CaeC 24. 
fmyttiffipiin imfifimn ffortkfcstt^ teni 
ttalique» JM^ibfy «iTfMr f|^M^f/SpA Seine 
iic qdidem ahquid muttvei im. Nefcio an 
6c Tmttu VI» 19. Jttcui$ imtuiufitfttmgrs 
mttnU ftHuh 0^'ts smutt ijloftm Igao^ 
\A\es tUfpitfi tmt s^ifuti, Juie^igo^(v 
«ficnam * firizin, ad Sandiuai, p. y^i . qut 
copulam faepc ade5c probae. 7* U^, 

i SiniirMtiM,2 Bid*i»e. vnmflsn^ri' 
htti^iuHioni^rAtiurum, t^^t/^.fitvorim 
tfterque praecer rero. noftrates ono ver- 
ho^ttuartft. Videindicem. J,lVajfi. 

2 Nolis nliqugri ftricula^ fMfulfuSrju- 
,iicisti^gtfistttmr\ In vetvilJseft; rtfstlfas 
nobit roiiquin, firicuiu,jstdiaa^i^iftatom, 
Ucra verbdrooi fcrics concinnioc cik vu 
deatur, alii judiccnt, Rivius»^ Aeraolatiis 
Tacitui Hift. ii« 6* Nifamscstitinsistt- 
firii frsntstiu, pcnci ipfoi tantura fervitii 
Bccefiitas tfit, circssmffictn, i MSS. stttt 
sM aii voUmt, nfttlfas nohis riiiquin^ f, 
puk ii. C PopoMU Rcg» r#/ff» nfulfus f. 
^. Vcnu» abcft nfit^ Atoad. Bailid» 



inepte L 1 . Mart. Vcnetiis cufi» L 2. f«w 
kquin nfuifis, addidit W nohis vocem 
nfulfss interpres, inde inau^rem irrep- 
fit. Caeterum y. a« & Oxontenies niiit^ 
qtun. Nofler cap. ^9« cuitirofqui judi* 
cmtimn. J.AVaflc; 

j 5 PatiemfmS fortffflmi virit 2 In Ttt' 

. briciano & Beroaidino non ed, #. ac mu 

\ hi fane ab litterotore infulib additum vh 

dctur. cft tamen tn Merfeburgenfi atque 

aliis; Rivitts, In 2. Putfchiiabefl^ii^i^fiT» 

& a noftris ferc i. J. traffl. 

4 Uonui imori fer virtutimffaeftat^ 
Lcgercm, mori. ut in orat. tcpidi, eftn^ 
vtris nliqui uliust quam folven injuriam, 
atst mori for virtutimt Taciius Hift:>r. 
iri. Moriendum viSis» moriendum diditis t 
id folum referre, novijjimum fpifitum-^er 
ludtSrium ^ cMumiUas effuhdant, an 
fir virtutem,' qui locus ex hoc Sallu(lia« 
no cxpfcflus videtur. Vtautus Capt. ^i 
fervinutemfmtdi, non interit. Vidcn- 
dqm tamen aa apud Sallunium pro. «- 
mittere, kg\ Jcbcat, agitan. Ciacconius. 

5 Ludibifii fuiris^ VoHimcn Fabricu 
amim habet uhi altina^ fuftrbisu ludihn^ 
futris, lcgitor & fuerUis* prius haud du- 
ihiccum rc^^ius, tum cle^sntius cflc vU 
I dqcu^*. Et talis iT^^mnq numcri» incrcdi- 
jbilcm quandam gratum & veuu(iatein 

habct. Rivisu, Arond. Rcg. L a. i. Moru 
kii *^ fuirimus., Oxonicmes fmris^ jF. 
mffe. 

6 FiT Dimm utqmt bommttm fidtps /^ 
Priicianuslegit,Fr»£>cM9» atfUitsottUttam 
fiditthLxiv.f^^y. Pr^ioquittfiMcwa». 



M' 



Digitized by 



Google 



BE1.LUM Catilinarium. jj 

fideml f^$6laris iu manu nobis eft. ' viget aetar: animtis 
vaiet. contra. iUisy ^annis^ atque divitiisy omnia confenu^ 
ermst. tantummodo incoepto opus eft : caetera res ex- 



ttfJ93i0mn Uc9 pomtur^ ^ circumJU3itttr. 
Vt ^mUhJL in CmtiL Prc Demm atqme ho- 
tmmmmJUtm. Neque lecus iatcrpres.qui- 
cnnaqje ts» legifle videcur. la vetudif 
ialcripdoaiiM» fcre preh repericur, con» 
tTfX <\uam vd Phfciaous ipfe, rel alii qui 
datii veiint: luiB 8c Fcflus cum 1'nicia* 
00 hciL fo-:er alias eaim iiguificatiooes 
Aoyiilcr|urticuIae^fl^quas roultaslibxiv. 
rcceafct» edam admiracioai krvire earo 
docet. ot. Fri fmpftttr. aam boc ipfe 
eiemplam fubdit. t^im. Vltioria o* 
ia m. efl. rrifcimn. p. iiof. J^Wkffi, 

I Vfgtt mttms : 3 Alludic Liv$ms v, 23 
yttvemiStu Seilm Jmtm di&tans, (^ cmm 
tfrpmhms rtgere <^ deflorefcere aairaos. 
Locum exprcdit ^pciUmm ColUtim v. 
736 Hmmd impar nahis animus, tue/Mn 
immftrvttBt, Ccrpwm ttofira ttunus. Ta- 
CTtus Aonal* iti.44* Mox Varro invali* 
dmsfneBm» wigcnti Siiio comcoffit» Coa- 
joagit Ummmrtms in Prae^at. VaU & 
v^ bonis viribus. H$gtfip. ni, 4» vi- 
fcns <J» vigens rodditmr. Sutius Sylvar. 
f , 4. i9#ff illtui cmips fcneaae .^ppe ea 
bif-ms %fix dtcm orfa oxcederi impis, Sed 
lah9f imomdetu^ aoimiqae m mem^a vi- 
gcnti$ Jtmptiittm, lofTa» rts txptditt. Li 
vitn nv 1 1 1 • Mmitm qmae nunc ex iotcr 
T2II0 »0« ctmpmrtntt Selitim j^pcrict Su- 
pn, caettra rts tstpedtet.. L 3* te pro, res. 
L 2- w i//k txp* & ita Vcoctae. r#i ipja 
txp.Di^ at cafliorcs Codiccs ab edicis 
ftant. Virgi!. Aco, jmmtemfm mgit rts, & 
nofter in cxitu Oracioais res, tempora 
ftricmim^tgefims^/strttmtmr. J.WuHc. 

a Jbtms, mttjmt d, 0. tonftmtermnt^ Hoc 
eC(, tx wci, prmt ftnt&m/t. AronJ. anitnii 
miAe. pracpoikio fubintelligitur ut apud 
rirpl, Aco. it ^^mmnqmmm anitnms me 
tinmifft htmt hi^aqQertfmgit, 8c v 1 1,205. 
/mmom efi tkfcttrior aoois. Lucretiura 1 1 1, 
^f9. Sitiiimm aoois corpms jammarcet 
t^ mrtms Ctmfti^ imngiw%t, Pacuvium 
%ucra; ^jiwyiwiianoifque cSf actate 



hoc eorptts putret, Accium io Engona r 
^mamttittam txfmmgttt ^ corptu tmh^mt* 
qut anois pmtrtt. Servat Oviditts prae- 
po/itioaem; Cta^ tgt pitBor mtitamfivir 
tibt marcet ab aiuis. Confemfcere hoc 
loco pro, minui, debilitari, fejli ocmpe* 
luzu>accricique fccuodis ut alicubi Silitts* 
Nodcr ThucyJidem fcquitur : ndsTur 
rw» impi^L *£rrHPA:&£SeAllib.vl. 8c 
II, §. 44. T« ^ ^iX9%fA9* myn^mf qpod 
alibi voce imi^hSm cfiert, Flutarchut 
verbo irm(^fJtmo9i4' 'o^Sf !($($-* ifttifi^r 
*EniAlAOI£AN ri* 7i 'n7» mMimmw 
'if^ *$ ^^^ O^irA^y ><n^U9. Idcm' 
in Bruto pag. 987 nAPAKMAXAI t«» 
ArV«/h»<v «W, € MAPAN0HNAI rnf ixi 
iU vSpV/Kf^y f^Xap, Indc Latioi: L4»- 
dem aiicujus prope fcocfccntcm revocart.- 
Livius XXXV* ut cun^ando coQreoefce^ 
reot condlia. tf„fama. ixvii, 20. vires^ 
IX, 27. feacfccntem r^;?» viribus maje^ 
(latcm,xxii, 39. confcrxxiii.44. 1,22. 
Opei Ncpos in Alcibiadc. Tjcitui. Silius* 
(talicus iii,4<y7. Jamt^ue fenefcebat vah 
Utis moenibm hodis Carpcbatque dies 
Htbem, dum figna manufque ExpeHanp' 
tcffi fociar, & 111, 5-80« SUndoque vent- 
no Defidiac» virtus paullatim eviiFa ie^ 
ncfcit. quo fenfu ait lib.xvi, x^.ftarene- 
gata Cogebatur ofe <^ fcnio torpefctrr 
rerum. Vegcrius m, a6. Exercitus tx- 
^tfr# ^rtf/Tw.otio confenefcit Sedulius 11 v 
1 9. clcgantiusquam pro illa actare. ^am^ 
qut fcncrccaicu) gelidi fub caerula pontr, 
Oceano rapieme dtem. ubi dc ambulatio- 
ne Doroioi noftri fuper nquas haec habct. 
Et vajli premit arva freti glaucifquc J^it* 
entis Circumfufa^ facras lambebant mar<i 
mora planias, CoJex B. PubIicae*Can« 
cabr. jiccijqut fiuentis, & fic lcgcndum. 
Glaucis eoim hoc loco planc otiofum &^ 
iocfHcax* Armbius lib. i. de Chrifto: 
^i per altijpmos gurgites pcdcm fertbar 
iojutum. de codcm LaSiantius lodit. iv, 
j. Tamqudm io folido gradiens. Ve\ 

K 3 pedien 



Digitized by 



Google 



i^ 



C CaLl$Pl SALLUtTIX 



pediat^ lEtenim ' dffiis mortMHum^ cui tMr higemu» 
ineft^ toterare potejt^ * iUis Svitias fuferare^ ' quas pro^ 
fundant in exjlruendo mari^ & montibus coaequandiSi 
nobis rem familiarem etiam ad necejfaria deeffe f illos 
binas^ Mut ampHus ^ domos continuare ^ nobis larem fa- 



omnia mc falluiit. vcl rcfpexit Auftor 
Mardaiis ifta: J^l ficcis Ufcsvit a- 
quis. Firraat Ipic, dum itcr pcr ma- 
rc Enrthracum vcrfu huic gcmino fig- 
nat. Sicca pereirinsj flufnerunt marmora 
fUntas» illa ficcit:it adaugct pulchre roi- 
raculum, quod probc novit ifo/r/&«/,apud 
qucm ita dc Jovc Europa IJyli. ri, 137. 

jwVSf •'abPOXOZ «»<W««. Nec diflidct 
Nonnms Dioo. 1, 15. /ioii :^* Wyrv ^r 

{vf* Tlttx^\f§t ^Se mT^ »0^9 «loov. 

^ ,^'w^'. ^. "^. ingentHm Inefl^ Vul- 
gati ba^cnus in^emum eft, (cd a[terum 
turibus accomodatius, tuetur fc aotiquif^ 
•fimo Pal. Njz. Incft pro fimpl. Plaut. & 
Tcr. o. raor- Gruterus, 

2 luis Jivitias /uperarer} Sicjogurth. 
ghrUaatque alia optanda bonis fupera^Mt, 
Gc. Paradox. Uter igitur dttior cfl, cui Je- 
eft, Mn cui /uperjtt, Ciacconius. 

9 •^'•^ f^^f* "* ^xfttuendo murir\ Ita 
quidcm MSS. ncc praetradlc damnaverim» 
conjeci tamcn olim ia Sufpicionibus in 
excludendo ut velit, illt mogno mari vim 
fcciile fuis exdrudionibus infanis. Grme- 
rmu Grutcrus conjcccrat excludendo, ut 
velit» iili magno mari vim fecifre, Sed 
forte fcribetur rc^ius, extondendoX e* pt- 
lis five aggcribns acdificando in mari & 
aquis quafi rctro agcndis. Caefar. 1 1 1. Bcll. 
-GaL 1 2. Extrufo mari Aggere ac moUbus» 
Gronovius* Cum eJd. facic Acro in Ho- 
m. Carm. 1 1. iZJJVa^e. 

4 Domos coutinuarei J Continuata, «• 
•etf^ett clegans nec adco trita locuttonis 
fornujla, pro, confiare flura in unum, ve)« 
eoHfungere, facerc nc diflcnt. Quo no- 
mioe Ncroaem perdrinzit JjeUer apad 



Sesetemum cap. ^^ Roma domnsfiat: F#« 

jos mtgrate j^trites^ Si non ^ VeiosHete-» 

fat ifta domus, Coofcr PUn» iyxiii, |. 

MartiaL de Spe^ac. ii> 4. Hoc ?ulc BU^ 

nius in Eptft. 111, 19. de praediis agro 

j fuo victnis, quae veoaiia eranr. sMasMt^ 

I imiuit, primum ipfa puichrtcudo jungca* 

I di. Dequc hac rc capienduc Arnahmt i u 

) 71. Fojfjfionum Jemper pfoducereac fi* 

I ncs, <^ quamvU prcvincias totas rus fa* 

I cerenc unum, pro arbore esma^ fro fulca 

forum Uttbus tererent^ Ec Senacm EpifL 

,LXXxix. J^am vultis Ute foffidete, fit 

fiindus qmd aUqt^ando imperiun) vocof* 

batur, latra: UStcmmque m oUqHem fi^ 

\ num iittus curvaSitter, vos ffottteui futt" 

damenta iMcietis,neccontemtifole,mifiqucd' 

manft feceritis^ tmaris agetis imererfmef 

Omnibus itcet locis te^a vefkrm fflendem. 

aUcubt impofita monttSuj, m vaftum ur^ 

rarum marifque pfo/feBum» aiteesbi ej^ 

pUno in altttudtmem tnomuttm edmcia f^cm 

ibi Codex Bil. Pub. bts, aUubi. Scite ^ 

puiefms Metam. 19 p3g*i67 X^ceefrivdi^ 

\to fuis foffeffiombms faupere^ fioes ulquc 

£c ufque protermmavens, habitttrum u 

tamen vieimum aliquem^ Continuure da^ 

mos, ergo, e(l, duat aut amplioa di(laQ« 

ccs domos cogere, i^ rlw^ •fbiien^ mKiuw, 

tacere ut in unum idemque domicilium 

coilefcant. Lirius zxvt» 17. ttaOe Mcdi% 

continuarum incendiofn 1*44» & Cmt^itH 

V, 4. continuata tttmtibttt ncoora rifet^ 

rmm. Jafi. jtiii, 8. Taciteu de Mor*- G. 

xxirt & xLVt diera noftcroqae continua» 

re fotattdo. Adde Hirtimm 11 1, ^ 1* B. Ci« 

vil. 6c 36, ). Caefttttem iii*B. Civii, Ho- 

rat. III, 16. Carm. ,^mamfi Mfgdamiit 

regnum Haiyattiei Campif cooonuen. 

Amobimm ii>pag. urz. Sc PUmmm Hiftw 

Nat. 111,16. XX, 17. Nonit. Sal. u^^, 

tep &icctB6bc cnSf^ ho£pc% Conti- 

miliarem 



Digitized by 



Google 



BblLUM CATILXIf ARlUim T^ 

miiiarem ' rtufquM uUum effe} eum talmlasi J^na^ f^ 
reumata * emunt i mrva diruunty alia aedificam ; f^fhe^ 
mo omrUbus modis pecuniam ' trahunt^ vexant^ tamefh 
fumma libiiHne divitias vincere nequeunt^ At * nofHs 
eft dami inapiay foris aes alienum: mala rtSj fpes mut- 

imrqae dipcs^ hoc eft, ci^s ciSis suu» 

wtmUt. Apu\c)us iioc verbo novc uiui 

cft, pro mf^tput iicct noo iaclcganter. 

Mct2m. xu p*g' i66* & VI, iS. <)c aHbi. 

Mt oMKisaMr e^tbt^ Hinc ctiafD 

tmuimms pro e^ntt^mtss quod non raro 

depnratum iavcnire eft; vcrbi gratia» 

apa^ Cd mm mUsm <*c Rc Ruft* vtt, 3. PfiV^ 

ib «s^ wtvMk^s villac contiguis ^Jffo^ 

vtmdst/mmt, Codcz Aroadc). quo in Co 

aodore» aAis rum» rc£bc habct» eontimsms. 

Lfffljwcm fivmat Smipkim hhlSkmSacu iiv 

tuSeJ Syris mrctm ttnemiSms, ^jvooa- 

tiBBi leiiiplo» <^ imd mmsmi^m fisfsmr, mS- 

qme i m ^fmg m m i ili» vrmt Varr» de Re 

Raft. queoi ctiam opc vctt«Codd. ecnci^ 

davioaMS ir,.^^ Tmeem fakto Sntrfas mf* 

ffmee dBoibus con i ittu s t os, ^ cmnbms 

fmuk fmmpmifmi^ Imf^ &t hc cmsnmem 

pra iemtimmn apud SttHtm. Caitg. xiju 

C^ tu, 8. JF. l#Sigf( 

1 JSmfftmme ttiistmt ^t aems tahtdms 
fgBm, &cr} fit iv& yi]Mir coaeorditei 
MSS. FiJi ^ vctt. ed^. «e quir Po{|imac 
SBic«ite^ Ui g icnii apbis Alki^adiiic vcr. 
hmam, hmcmmdiMi epi iUetmmt tmMstr, 
4^. S<|aiiksBfiit^udli codxrc»} fckiaios 
oponet, iiQ»r ikrccriiii^ Gieuttrtts. Lm- 

fwoBWkl&Sba Pub^%0#abeft a 

S.Aifc f.W^ 

2 fwr, a0V« iiMurM». d[r# mtSft- 
emmtf^ EspuatfH tliuU» i/f/VAi megbgtemt, 
^Dod Carrionis (c4oeiita£c)ae occupat e- 
ditiaaeii qpoains^ sulia,eius lirerjtt cooa* 
^ot :a MS5. Paitt. iii Boe^6«n]8yia 

CanoK^iBiaBaiBCQw imoaeiji vcMrriiiftis 

€iteoBfcLt& qaihuB pfiattcn* pcdmB ib 

Buit Ptafonius LaetuB» diraiBiigir: «w 
4BBif /, WffB iowBfe momm meSfieamL \s^ 
g/muoie prDfete» fi id( «Bcia qnadrat 10. 
ftepvcm. Crtmmrttm 

l Trmhmmt^ vixmnt:'] Ita Codd^ la* 



terpp. ttahnnr, i. e. m et m m mt m u : rcam» 
l u e. UcmrMU pMuftres» At magis iogeaue 
i Glarcanus dicit fe i^orarequid iir,qaod 
ego cHam de cacterisdi^aai vetim. Trs- 
Imre eaini <^ vexmrt^ eft pecaoiAai pro- 
priam omniniodo difpcrdere & proFun* 
dcre. Proprie quidem dcnotant vaftatio* 
acBi hoftilens vt afpud Tacitmm (vu 20* 
IV, 48« dc Cicerontm iir. Vcrrin. ,^*4# 
^/itf ri» dmpicndj ^ vexaada eitrmfi. 
inde ad cos traducuntur qui ita (eaguot 
iB a<k]MB»ftraBd» rc laaMiUari, at aon tani 
pstresBuBiltas quam praedoaea edTe vi- 
dtantar. &, quam praaioic accedic ad 
«>fip t ^«f»p GraccorMm. Uiad. I,\\%^ 
6U9m!A <>EPOi£N 'A;^flM«i 'imt^^^AT^OiEiR^ 
Hmodemts U &S« Oviv fn^»« i<v ^&^\' 

poizi' fv <Q^^AroY£i ii CA R«» pl«»i^ 

bos exprimit ia vi . Tbeb. tMpmiui : ITtemmt - 
ptfifiss mvidis vi&^iims arces Dux rmp^ 
tmre dtdiM, viu figmm mudiem» mee tmSem 
imvemimt. dttcBac ftcraunlqat^ abigMM- 
que^feniatqiie. Virg.G. ii. ^mtmmi^ 
mefi Etmimfiiite imtffiatqam fetuBtqur» 
Siktm it, 600 p ar taftt que, traliuatquar- 
Hoc feoiav mA faikar, AmrtUus yi^or dt 
Gaibaeap» vr. ifuafi Imxmrimi mur ttimtm 
crudtlirmti mttxHso vtntitaffit : rapcfc, tra> 
here» vexavc. aeftednms im ntodsum vmfim* 
rs aiKtifm mc ptOmere, ubi, at meaduaa i» 
vocc i^t^m^ Giipicm\im A.ScImttmt^ Twmiie^ 
re Si vtXMMt idcm dcBatciit ncccle cft 
ac imcermre perJsiaum pccuntam» iK< hae 
locB apttd aoftnim» quen» tene ieqaitnrb^ 
^o^t:,^uodcttmenodmemtfi^\T%\xema^f9^ 
piuBt* Lfrias XXXVI rf,.&5 ^ ^9 ferm a. 
giquemyjHM. AirrrfffjrMij Epitaph. Nrp^ - 
9.. vsftant, tsahaiir,fapiant. J.ffkfi. 

4 No^tfi'] Abdl vcrbk fiihilantivuiti^ 
L 2. bene opinor; fcd Codd» M3S. dii^ 
fcntiuat. JiWmffi. 

t^ 



Digitized by 



Google 



SO C C&XSPI SaL LVSTI I 

U a/perior. ^enique quid reliqui habemus ^ praeter 
mjeram animam ? ^in igitur ' expergijcimini ? * En 
illay illa^ quam faepe optajtis^ UbertaSy praeterea divi^ 
4iae^ decus^ gloria in oculis fita funt. ' Fortuna ea om- 
nia vi£foribus praemia pofuit. res^ tempus^ pericula^ e^ 
^e/lasy belli fpolia magmficay magis^ quam oratio mea^ 
vos hortentur. ^ Vel imperatorey vel milite me uti^ 
mini. neque animus^ neque corpus a vobis aberit. haet 
ipfa ut/perOi vobifcum una Conful agam: nifi forte a- 
nimus fallity & vos fervire magis quam imperare^ para- 
ti eftis. 

XXII. Poftquam acccpere ea homines, ^ quibus roala 
abunde omnia crant, (ed ncquc rcsj nequc ^ fpcs bona uUa 



1 Exfer^i/cimimf'] Reg.^imim ergo ex^ 
fergifcimini. L 2^ & Veaet. 1478. addit, 
t^ cMfeffite Kemf. male. formulam haac 
iervat Noftcr cap. 58» 6c Fr. vi, f 1. 
Graeci <feoiiyiW}i. iMus 1,44. Nunc 
4e iiU coeieftis excitet JUmms, ntmc ex- 
pergifcere vere. Codd. vett. Saadii» quin 
ww. cx quo ille, expergifcere, tpsid vere- 
re. aimis importuae. Locus re^e habet. 
alludit eoim Taaaquil. ad flammam qua 
Scnrii capnt arfifle diviaitus aarratur, ubi 
haec lud)COtur verba: moveri vetttiffe ftc 
trtmtt douec fua fpoote exferrt&tu ejfet. 
Hoc ergo vult» olim te dormieotem, ig^ 
ne coclefti circoadatum» excitari bc& 
erat» at auac taadem expcrgircere vcre, 
tuto, au^oribtts Diis» aoa e (bmao ied 
ad regaum & gloriam. f. fVnffe. 

2 EnilU,iUa,qfofM.'} Sic &Codd. 
virtutis robuftae, aam aetatts oltioiac fc- 
mcl taatum pofueruat ilU» Grut. 

9 Fortttnn ea omnin v. fr* f*} Ndq ad- 
cft omnin Comm. aoftro. Pal. quidem 
tcrt« adeftyfed ts deftitaitur iUo fraemia. 
Pai. aotem aoous & dcctm. aoa agaof* 
caat proaomea ea: ac cactcri tcrc MSS. 
vtrba iic collocaat: Forttma omma ea vi- 
dori^ms 8tc. polfet aoa iaeptc refiogi: En 
iUa ilU timam faefe oftafiis lihertas frae- 
twoa divitiae, 4ec/u$ ^oria in ochUs fita 



funt\ fortkna viHoribtis fraomia, res &c» 
Grutcnis. 

4 Vel imfer* vel milite'} Civilis apud 
Tacitum iv* Hift. 66* lyMnfgrodior ad 
vos, fca me ducem, fcu militcm mavtti* 
tis. Lacaaus ix, 398 & j-oo. f* Waffo» 

f l^fsforte animsis falut^ Maaufoi* 
ptum habet, nf forto animns faUit. Ri- 
vius. £t (ic ed^Gruteriaaa. Aroad. L 3. 
Reg. formula ia aflcrtioaibus o(itati(fi* 
ma. UJpiaa. Vorumt rtifi fallor, Fhikfo^ 
fhiam nonfi mnUtam affeSantos. Stc Gm* 
jtts Lib fE de Orig. Juris. f. Waffo. 

6 j^bns maU ahundo omnia^ Hiccft 
ordo omaiunn MSS. omohim cdttiooum» 
aatc Aidiaam,itaquc valeaot aotiqaario. 
rum uova (igmcata. Grttterus. 

7 Sfos Sona mlU] Pro nUa Aroad.iilis^ 
caeteri cum Tcxru ficiuot. £t ita No^ 
fter ahbi facpc. Thttcydtdem praceoatem 
habiiit it, 42« Kg^w^tt^m^ l^ BA« 
nir elrn it' 'ArAeor. ita alii '. Ettri^ 
fides Hccuba 351. fifi^ 'EADlAnM 
KAAHN U9«. Themifiius Orar. xvtt,49. 
Km^ lihmi EAni£ rATUIA SrNAIAI- 
TATAI, t m^B^n yi^fi^. Lmciantts 
Soma p.}. Xfifc»< Jpff iw' if^sl U^ Airf- 
JW( «s atc. Sofhoclet Oedip. Tjr. <a 
XPTZEAS mM» 'EAniAOi:. Thucyd. i. 
74« U7<p i^ '£N BFAKBIA 'EAniAI H^ 

tam" 



Digitized by 



Google 



BEisi.t3M Catilinarium. 



8i 



tametfi illis, ■ quieta moyerci magna merccs vidcbatur » 
* tamen polhilare plcriquc» uti proponeret, quae condi^ 
tio belli foret: quae ^praemia armis ^peterent : quidubi- 
que opisj autfpei haberent. ^ Tum Cirtilina pcjlhceri TV 
oulas novasj profcriptionem locupletium^ magijiratusy fa- 

Vcw 



«K. TlmtMrebms LoctH. 507. M *T. 

XPAI2 iXwSC^ «|>;tfT»f mAfl/»«. Cicc- 

ro Catilin. 1. Nm^s es $x ferdUis, ai^ 

^ «6 ofWM, Bon modo frrtmns, vtrum 

tttam fpe iereli^s, Cacfar. B. Ckv, 1 1. 

TUbsss fpci bojiac» atque animi, adver' 

fms e§j frefctfcitstr. Sic, apud V^Urium 

t, 7, f. Lmetisr fpes. Scio VsrgUium ali. 

o(quc iu locotos, ▼• g. if/V laeta extrt' 

mi rpes i^ munsfm duohus, & apud ^^ii« 

\t\um iaTCQin, fpes bUsrior, (cd umco iCto 

iQ b:o tn^Icm cum B. Pub. membraiils 

kgcre, Ueti^s fimtusffem, quam Uetio» 

rem, Nim quid (ibi vclic /fii/iii G. ab- 

(blote poo:mir, haud equidcm vidco. Ue* 

tiffrftAtusdk^ Uutior fortunm. Ammianus 

Z¥M,i2. Imp, cQuBu militum vtUidu mm* 

mm^ iuBu laetioris fortuna^ frofe&us* No- 

fler infra: ommm in fpe bona hm^i, no' 

ti£&mi \ocatio, qoam tamen invico Latir 

nac lingoae geaio, truncare conatur Ci^ 

secmsMj ad cap. xx 1 u Qccro pro domoi 

Ommes erdmes» omnes sua re mut fpe de- 

mique fumt booL P. Latro. cap. ix. Siifil 

tmim 'iBis frmeter fpcm 4/41M mmimam 

fortmmsreferumvit. j. Waflc. 

I ^uietm m^verei^ Eft in aliis>«^«- 

tmm remf. mmtre, Sic L i. 3« Rcg. 

Gluean. cxemplar vctuftum. Scd ma- 

nsifcripta fcre cum priorc lc£^ionc fa- 

danu 5c iiiad ^uietmm remf, ex gloila 

irrep^de ibipicor. Nam mtuetm tnovere^ 

Itic cik» qotetam & tranqaiilum ftatum cl 

vicatis torbare. Riviuu J^metm pertur- 

bat, jigamimm» xv. 5. hunc locum intcl 

lig^ Chmrifius I. p. 27. Smllufi. mercet 

dXxit, 6c etiam jiftUejus* M. r. p. 9. 

Hm€c ubi rm^gnm merccs foptm efi* 8c 

^Lcpe ahkn. & iic Tiirf/. An. xiv, 14. J, 



Imvere» Oxonicnies* y. a. Pembr. 
notae Marr. ^dlsrt. J.W. 

3 Prmemia,1 Honeftc: pro frmedm^ 
TibuL lib. i. Eleg. iit. qtsi corf^rm ferro 
Vmlneret, mm rapta praemia vefie fetmr. 
indcpraedo, planus, graflator no^mus» 
qui vcfperi fuo rivit, frmemtimtor audit fr- 
pud vctt. Granunat. Virg. 1 1. ^n. MuL 
tmqut frmeterem Lmmrenti pracQiia pogw 
nac, jligenttt CT ^S^ praedan!! jttAet or» 
dine duei, Praemiari pro praedari Ssteton* 
Tito VI I. SmffeSm c^ rsfmeitms: quod con^ 
fimhmt in conciomihus fmtris nundlnari prae- 

miariquc/tf^/iim. Vid.etiam Lucret. N4#. 
v/iii in Agrypunt. Nmm in feenm vos no- 
Bumos coefit praemiatorcs toUore. J. W. 

4 Peterent,^ Aliter, Feteremttr. Caflil. 
f Tum Cmtilimm fQUiceri tmSulmt no*> 

ifms, fro/criftionem locufletum,] Manu*^ 
fcrtpta, Qt 6c imprefla quaedam, frofcrif* 
tiomrn locufktium. Id mlhi re<^ius nu- 
roeroriufquccflc videturi (ed & Cicero 
utitur hoc genitivo ad Atticum, Nec mo^ 
dermtionem qumm SmUm, in fecuniis locu- 

!4etium. ntm in ablativo dici locufUtt & 
ocufleti, docet Q. Remmius Palacmon. 
undc genitivus exfiflit locufletum & lo- 
cttflttium. quamquam idero Ciccro ne 
quid dillimulcm, frofcriftiones locuficm 
tum dicit in Paradoxis j ut in vulgatis e(l 
exemplaribus: naro in Manufcripto locu" 
fletifsm repcri. Forro tabstlme movm Lft» 
tinis dicontur, quae GraCcis ;^i£$ >Jni(^. 
wmfm quomodo & Cicero appclkat vii. ad 
Atticum. £(1 autem pubhca quaedam 
acris aHcni abolitio, 3c pecuniaruro crc- 
ditaruro quafi coodonatio. Meminit ha- 
rum Cicero 11. Ofliciorum, & Livius ii. 
belU Macedonici, ut intcrpretis infcitfam 
jure mireri?, qui hic, admirandas taStt^ 
Ims, ^ mrtificio/e fiSias, inteUigit pcr fiS- 
I bulas novas, Prolcriptionis vero nomca 



Je. 

2 Tmsneafofiulavere^ InTabric.eft,^iS- 

men fo/lmlMrt fUriqsu^ ^io fo/iuXabantA 

Pihms, Grut. B. Pub- Ar. L 2. 3. ^0/fi»- 1 a bellts civilibus initium ducit. nam in 

L cerdctia. 



Digitized by 



Google 



i.2r Cr Ckisfi. S4I.LirSTM 

cerdotiay rapinasy alia^ omniji quoi bellumy at^Ue Mri^ 
viciorumfert : practerea) effe m Hijpama citeriort * Ti- 
fonem^ in Mauritama cum exetcitu 'F. Sitium^ Nucerimum^ 
confi/ii fui participes : ^ petere Confulatum ^C.Ametmum^ 



tumaltu & difrendone civili, cujurmodi 
exftirere ^darii & Sullac,Cacraris «c Pom. 
peii, qui coni^uti vi^riam erant, ii 
nomiaa eorum» q«i hxxdc diTerfarttm 
partiura pucabamur» ia tabulis defcripta. 
propooebaot , coniUtutis praemiis^ ft 
quis eorum quemquam occidiflet , bonis 
etiam profi:riptiorum pub icatis atqjuo ha- 
fUe iiib}e^is« ?sxfti Suila prolbriptio^ 
nis tabulat prioius. propoiufr, iique non 
cootcntus io cos ^cyire qpi annfs a le 
dKfenibffant» etifnn quieti animi <ri«es 
propter pecuoiae magiihudinemy proTcri* 
ptonmi numeco adjocit» queoKidmodum 
Vjdtrito inquit. Poilea obtioutt confue- 
tttdo, ut in exiilium.ejedki, frcferipti di< 
cerentur. Ereo pUiufi CmiilhU ftoftri^ 
fti$imo loc$spUHm* nimifum ut ttiis iia- 
tevteiSdsi, tfnpctusia ecvum«bon»fiertt. 
'Bdvmt. X^4tMf9Pnt^ li^ (^Wm^««mk Vi^ 
P^riM» de L^ibus Attiois. Idem de 
Nabide LiriuB^ C§oci<mi rnir Mhfotm^y 
rtgmi^nem prjumdpwit^ tmmm d^ Tabu* 
lis aoviii, ikiratf^ de agro viritim divi 
de»d«: dutt taoes ntovami^» hs ad pte» 
Sem ifkepuwAMj auenidMdkil^m.'^, Sic 
etiam Etanenef de B^e terfte^ xlh, i y 
C^fudit c^ rmifcttit . oMi/V rn Thyiffklt^ 
PerrmeSiaqMe fpe novarumTi^ularum, m/ 
mmm deMermm ^^vm^i^ fii^ eptimates 
opprimeret» Voce ekgaoter ufus Sene^ 
de Booef. 1,4. proMeri pofft rem p^mi^ 
etofigimam^ befseiicioritm novar tabujus. 
Vide Cic. 1 1. Catilin. %. i3. ThmiftiHs 
Ouu IX.. p. 205. ed. Petaw. "Aflt^t^s -m^ 

^te^i^xMtMf tW 'nQ/ifPU^ oe W« <vefe<^/« 

Conferetiam Flmturehum in Perick, p. 
1.56. Haec omoia xnumerat IfotNtm tn 
PUnaiWp. 422. QoiUiiif imit^tfy At 



C^Pf^y^i fififAmi y[tfnfi^if€ti, udl' ti^ftw 
w>i»'JSi.^ dm: ih ttoMltUf f/ki^6oxL\ {$\ 

%fW» ^^nhc^Wf, dii y^i ttfd^crfA^f. Et 
Dem^ftbeoes, «fe/ ^, ^^ 'Ax.iuff. 
C*^y»o^f* p. 98. ^^fJtt^^ruf htfjuiu<ri%,yni 
dfit^Tf^i;^mf X5ni(97mi, hvXttf dmXOj- 
^^fthf(i* Coaftf Jojephnm de B. tudaico 
11, xxvti; ubi halee labuJK ^ uj^ *# 
*nfe#«r9 vecat. J. tf^. Hanc le(ftioncm 
& fcH>turam onnics Codiccs typis cy. 
cufi, St in pergatTJcno defcripti habetit. 
yerom in Ufio Ml'- reperi; tum C^tHina 
eoepit poUheti tttiftelas novmsi Quaelc(^io 
haud piacet. Popma, 

I Pi/Oftomefe^ 8itpcriutf dixxt .luaor 
cum int«rfK<»um. ftd Catiliha ignor^- 
M«^^^fito noridutn^ititerfeaiisc.^ 
ta^ Om9iiSe9ttit$ 

i. mfrr) Arond. ad hoc pr^eter^tt )fi 
«iA«r^^poteft,fed librifacent 4/iW 
f . d. L 1 . 1. ^ BaHioi. Marfeii a.' H#/f>-.^ 
r^ 6( Magd» ^ Jei! inept e. y. j4raf[k, 

l C. jltitonium.J Hic C. Antontvis 
f»it M. Aotortii oratbni fiffos; ur i^fttn.'" 
dtt-«f/5!S^/*H|htruus;ai3fem M. Antortff^ 
qui ppflea rcirrfhbrjcfam*cvcrnt, tjaod te» 
Itatw, Ci«/«^ Phrl. ilj. fg * M. Lucuilo 
ptttior^ d^mAatus, qOod GtaecoS fpbli^ 
aflel, eHam j^ci a Ocilio 5c Lcntulo^ 
fccniortbus Senatti rtKjrds cfl : Dtinde cum 
praeruram peteret, bcndicto Ciccronfs e 
tH>ftren*o 4oco in tertium pcrvetiTt. Hacc 
♦* Cfeerone de Fetttibne conililauis, & 
Aicohtb irt oratlofre conffraC. Antonhim 
icL.Catrlinamfumpfimus. TandcMreus 
fjffttis a Gaelio, quod conjiiraflcr, dam- 
n<itu»eftr etli potius Macedonia provin- 
cia raak -admaniftrat J, quam conjuratio^ 
hia crimen, caufa daronationis tuir, Ci- 
cero pro L. Flaccp^ prq Domo fua ad 
pdAtificcs, & pro M. Caclio, 8c Dson lib. 
jx^tviii. CafiHioveMs. 

' quem 



Digitized by 



Google 



Bellum CatiL4^arium. gj 

"^quem ftbi Cdflegam fbre Jpetaret^ hominetn 6* familid- 

remj 6r 6mnihus neceffitndinibus tircumventum : *- cum eo 

fe C^nfnlem initium agendi fa^utum. ' Ad hoc malediftis 

increpabat omnis bonos: * fuorum tirtuiMquemque no- 

minaxis^ lasuiare^ admonere alium egeftatis^ alium cupi- 

ditatis fuae^ compturesperituliy aut iptominiae^ mttltos lic- 

toriae SuUanae y quibus ea praeaae fuerat. Poftquam 

otnmvmi animos alacris Vidct \ coh6rtatu5> ut petitionem 

fuam cutjlC haberent, convenrum dimific. 

XX/JI. Fucrc ca tempeftate, quidicerenr, Cttilinam^ 
orarionc habita, ^ cum ad jusjurandum populares fcele- 



I ^tmfiSi t^tgAm fore ffT^ Putt- 
iie iociiiciLjc vidcri qucant v6ccs iftae 
qoioqac, cum mox fc^|u:itur, cum to Je 
O^fmUm &c. Sc vcro diu c(l ouod ad 
doacaiD roaximam abcgcridc iu^icio- 
ocsQodrae. Grmterus. 

2 Cmm eoCt confuU initium agenJi hel- 

h JMBurum.^ Sic & AlJinum cxcmplar- 

Mcricborgcaic habct in fpgtto. AgenJi, 

Cu^lc MUun, VerunQ in ccterls iDanu> 

{crq>tis Abo e(V« 6eUi. acnequc fcfirQs iprc, 

Dcqje Lttiiiicacis ratio patitur» ut adda- 

tur. aili qois lej^crc malit, initium belli 

f^wmm^ ut omittatur, aienii. quomo- 

do cxcmpUr habet Beroaldmum. nam in- 

icona qaoqae» ^mifiitium belUfMcerent» 

iaquit. Scd & Cacfar, Omnibus poUici- 

tatimUms uc praemiii depofcunt, qui beUi 

'vuiium fAiUmt. Hoc loco ctlam [e con- 

Julem babcnt codices in mcmbrana de- 

£cripti» [fe ConfuUm Lxfe antt Confu- 

lem B. Pub.] cafu accufativo, confcnticD- 

cii^itf impre[![is quibufdam, quod non ia- 

iie difplkct. Ri-vims. Cum eo amfule fe, 

NoonuUi fcripti libri : Cum eo confulem 

fe initvum Agendi faciurum. Alii : Cum 

rd cbnfuU fe initium agenii belU faSlu 

rum. ; ut, B-dl. Digb. ] Alii: Cum eo 

fe cosfidm initium agendi beUum faclu 

rum. C. ?ofmM. Pal. quarto abcft 

vox /^. hibcrquc con\ule» contra cditio- 

ncs;?r/oiT5&qoaro citrufit IJHtust con- 

tra Pa/. pr- /cc. ac Com. noftrum. n;iii) 

mcri ianc o-nncs, cum eo /e confule ini- 



tiurn, quol non proboj cum a libris illTs 
antiquio ibus vidcjm ftantcs Carrionis 
membranas & Bongarfii. poflct tanicn 
fcrri & altcra, fi relcfibcrctur, cnm eo, 
fe Confule, initium agendi futurum, fcd 
nc quid montiari puto illud agendi, a 
mala manu. ccrte luperfluir, adjccaum» 
quc ci praeterca in MflT. poftcrioribus, a* 
gendi beUi. Gruterus: 

3 Adhaec malediSis'^ Quamquam co- 
dem modo Aldinum quoquc cjccmplar, 
tarocn rc^lius in manufcriptis, Ad hoc. 
nam fic fcre SaUufiius alias: ncc aliter 
Tacitus. Rivius. Ad. h. mal increpabat. 
Malicm increfare, eo magis quod indde- 
rim in mcmbranis qui praefcrrent /«. 
crefat. Grutcrus. 

4 Suorum unumquemque nominans lau* 
dare» admonere aUum egeftatis, aUum cu* 
fiditatisfuaei2 Perperam Gymnicus.ii/- 
monebat: quamquam Jic in aliis quoque 
efl. irrcpfit autcm cx GIofTa. Mecum ft- 
cit cxcmplar Vcnctum, Schurrcrianuro, 
alia plcraquc. Rivius. De hac formula 
vide^^'«/i/. Inft. 9. 3, Prifcian. p. 1 1 78^, 
cum cdd. facit. Cuffua Abcft pronomen 
Arondcl./«/»e Cupid. BallioL J. l^affe. 

f Cum ad JHijurandum populares fcele" 
ris fui adigeret»^c,'] Ante erat addiceret* 
meus libcr adiceret. PofuUres vero con^ 
jurationis dixit infra bis. Donitus in 
Phorm. Tofulares fui fceleris. Salluftius. 
Ciaccon, N. 1, a. addiceret. Vide PaU 
merium. Praepofitio ad abundarc vide- 

L 2 ris 



Digitized by 



Google 



84 C« CR.ISPI Sallustii 

ris fui adigeret» ' humani corporis fanguiQem vino 
permixtum ^ in paterist circumtuliffe ^ inde» cum pofl: 



tur. Nam sulfiin fca aJhert JHsjuran* 
dum dici folcrc cx Uvio, Cacfarc & aliis 
oftcodimus in notis ad Caefarcm. Urfi' 
nus. Gcllius it- 20. dnfor adigcbat d9 
mxorlbus folcmnc jusjurandum ; verbu 
it4 erant concepta, & vii, 18. kos friuf 
qsism froficifcerentur jusjurandum adc- 
git, redtturos ejfe i» CMfiru PoenicM (i Komtf 
ni ctsftivos non fermuturent, & Tacltus 
H. IV, 15. Magno cum affenfu auaitus^Mr- 
iaro ritu, <^ fatriis exfecrationibus, uni- 
vtr/os $,d'ig\u Ulfian* io L. adopdvum D- 
de in jus vocando. Sed fs jusjurandum 
adegi , m uxorem ducat. tatncn Seneca 
dc vita bcata c. if. ad hoc facramcntum 
zdi^Qdfumus. GloIT Reg.cod. addiccret 
i. e. advocaret. J. Waflc. MSS. fcrc adice^ 
uti undenatumillud mzduc M^ixs addi- 
ceret: porroqui hicomninorequirunt^tol' 
lunt pracpolitionem ad, non vidco cur 
id Beri dcbeat libris invitis. Grut, Adice 
ret Markii x* & iny. era(a vocefubOituit 
prima manus addiceret, qucmadmodum 
habcnt Arond. L »• 3. Rcg. Vcnctac. Mar- 
tin, Scd L 2. adjiceret, Oxonicn fes adi- 
geret, & in Pcmb. fuifle primitus fufpi- 
cor, fed cx co poflea fad^um adiceret. 
quod etiam cxhibct B. Pub. J, IVaJfe. 

1 Humani corfjrii fanjuineml^ Reftc 
ait Salluftius Catilinam humani corpo- 
ris fanguinem circumtuVffe, Caefum e 
nim puerum memorat Dio, fuperquc c- 
jus vifccrajuramcntumconccptum. Vcr- 
ba hacc funt; Kom i<, u^fttJiuf cM^fJuafnup 
aiytlfKlu* :^ff>(fitU* Uou^A yif Ufec j^c^e 

tij^vf' fol. 57, 48« Ad fanguinem iftum 
ul\ud\t TertuUianus Apolog. cap.ix. Nef 
cio quid cJ* A^ Catilina fa'e degufljttum 
efi. Et Minutius Fclix Odiavio: Ipfum 
credo docuiffe fanguims feedere conjurare 
Catilinam. Putfchius. Vidcantur dilcurfus 
inei ad locum Tacit. lib. iv. hifl. occifis 
hgatis, qui minpreffe veniae crefceretvin* 
culum fceleris, Grut. Hanc rcm tangcre 
vidctur Ciceto Orat. i. in Catilin. utffiw- 



lc fortafl^e fi^m putet au^or ad invi» 
diam Confulis lcniundam. ^uotiesjam 
tibi extorta eftfsca ifta de mantlusf qaO" 
ties Vifo ixcidit cafu aUqui, ^iUffa eftt 
tamen iu caren diutius non fotes: quae 
quidem quihus abs ti initiata facris, ac 
De VOT A /i>, nefcio, quod eam neeejfe fU' 
tas ConfstUt in corfore defigtn. & 11, §. 14. 
Cum Aquilam illam argenteam, cui ifle 
etiam facrarium fcclcruro domi fuae fi- 
cerattfcinmeffepraemijfam: adi ctiam Si- 
donium ii.Ep. 112. LaSiantius ad Statittm 
Theb. V, ifp. Plenum huniani fanguinis 
focuium circumtulijp, (^ fic omnts contra 
falutemfatriae deguftaffe. Conferantur 
deniquc Nir#//i/ Choniates lib. i i,p. 444. 
Studas in A«x(®^ Zf|>y. Lucius ¥lo- 
rus IV, 1. Vlutarchus in Poplicola. J. 
JVaffi. 

2 Patiris circumtuUffi y\ Patcris, in fi- 
cris>Romano$ ufos ubiquc obvium, & dit 
ciraus cx Varronc dc L. L« lib. i v. cujus 
verba adfcribam : Fraeterea in foculis e» 
rant paterae, eo quod fateanr, Latine ita 
di&ae. Hifce itiam nunc m fuhlico convi» 
vio, antiquitatis reiinendae cau£a,cum ma» 
giftri fiuntt fotio circtnnfertur^f^infacrifi^ 
cando Deis, hoc foculo magiftratus dat Deo 
vinum, Miror qaid Colero in mcntcm 
vencrir, exiftimanti cahariam idcm cflc 
cum fatera, cum fit -n xgjtriov.Cn.Gcllii 
hiflorici vcrufliflimi vcrba.quacpro fc ad- 
ducit, omnino aliud fignificant comme- 
morationcm horrendi f-cinoriscrudclifli- 
mi tyranni, cui (imilia in hiftoria Gothica 
legimus, fcd pergit idcm, & Caelii nomcn 
pro C. Gellii, fubOitucrc conitur, fgno- 
rans fcilicct, cundem hunc Gcllium, ab 
i^gcilio in Noftibus Atticis, Macrobio, 
Charifio, Prifciano.aliifquepaflim citari. 
Vcrba Capti quac producit corruptif- 
fima, cum magis convincent, fi fic c- 
mcndata cx fcrifto lcgcris* CalvM vo- 
catur K^ficf, licet Caelius dr Varro caU 
variam dicant, nam calvariae flurale eft, 
calvae offa, quaefunt (^ fingulariter cal- 
va* Putfchius. 

' cxfe- 



Digitized by 



Google 



BeLLUM C ATI LINJrRIUM. 



8f 



' cxfecrationefn omnes deguftaviflent) (icuti * in (blem- 
nibus (acris fieri confuevit^ ' aperuifle confilium fuuiH) 
^ atque co diftitare feciflc, quo inter fe ' magis fidi fo- 



I ExfecrMttomem2 Sic candidad a Cae- 

&IC Coil jurameatum curo exfecratioQC 

pracibbaiit, fe io co magiftratu quem 

pctcrent conira lcgem Juliim de agro 

Camp:iao dWidcodOy verbum noo cffe 

fiftuTos. Cicid Attic. II. Hahfetiam 

CmrnfnMMe lev exfecrotionem in coitime 

cgndidMSerttm fi fneniionem fecerint quo 

giiter M^er feffieeitnx* atque ut ex Lep- 

ieu Jtdiis, A* Popma. vid. qos, tii Cs- 

dHsse cs^ilia exfecrari, T. Waflc. 

-2 Ut m fdemms6us f. f, f.^ Facile pa- 
tcrcrrcfcindijjfr*, imo ctiam conf$uvit, 
certc prius atjcil codici maiyr:ripto, 
qoem aliquando ni^us c Polonra Crut, 
Pro fieri cenfuevie Pcmb. aliud quid ha- 
botf^pnmitiis cx cicatrice patcr. & Liv. 
omittit fscrorum : indt inftitutum manfit 
we txtis fblenifiium 'uefcerentur, 1.7. Sed 
retmet Cicerp pro Milone» Lucretius V» 
1162. TthfdUis» Suetomus, 8c ^iu^lor de 
Orf{o Gentis R/ffmsnae aliiquc beae multi. 

y. mfe. 

3 Dscitar Mpermifie^ To dicirur, cxglof 
h irrepfiflc vi Jetar. Neque cnim cl\ in 
vctulHs, & elc^aorcr citraquc dctrimcn- 
tom fesibs abcfl. Rivius* 

4 Atque eo di^Are, quo inter fe mMgis 
jSiferem^ Hic mire vari-nt excmpla- 
ria vctu<ia QiiiJ fi legas atque id ea re» 

"fivc. e9 ftciffe, tametfi hoc verbum cum 
in manuibipto fit, in rcccntioribus (ic(i- 
derator. vehstque tc id unte fecip,quo in- 
terfe ^. qao modo lcgcnd u m cfTc, conj e 



tiquuf ab eraditiffimo juTene, Graeca* 
rumque Hterarum looge pcrito» Fulvio» 
UrHno» AtqueeediStitMfefetife. nonaalli» 
Atque ee diB»m rem fectfie* quod ia- 
cptum videtur. Suat qui ex inzeniore- 
ponendum putent, atque ee diBitMme 
ftcijfe i vcl, Atque ideo di^tante efictjfi^ 
vel, atque id ea refecijfe-j vel» atque id 
eo fecije i vel, atque ee id ante fecijfi^ 
quorum conjc^ram minime probo. ooA 
difplicct omnino imprcfTa ledlio: quao- 
quam ejufdcm temporis haec tria verba 
roalFcm» CircumtuUp, Aferuijfe^ DiUaf 
/#• nec tamen in culpa pofuerim» quod 
Salluf^ius m poflremo vcrbo tempui mo- 
taverit. Amicui quidam meus, Atque 
eot diila re, fecijfe^ de quo cruditi vidc- 
rint. cffy adfenfum fuflineo. Manutius. 
Arondcl. om. voccro eo, & Codex B. Pub. 
Mtqne id diBMre fecijfe, Diebaeui. atque 
eo diiiare remfecifie MagdjTen. L 1. 2. j« 
di^ante, Pembr» diBare, & fupra eadcm 
in cn u ex htbet ti. Sthottus cx conje^. atqM^ 
eadem iterare fecijje, infcliciter ut Cokt» 
vulg. rcdlc: aperuilfe caufam cur id fccc- 
rit, atqueideo fcfcciflc diftitare, quid pc-- 
tc^apcrtius. Cctcrum trandtus ab ioBniti- 
vo praeteritiad infin. praefcnrisnotinima 
res, ldcmcyiCod,dt3asresfectJ/e* J«W. 
5 2dA£is fidi^ Ut cn i m Th u cyd. l. 11 1. 

ci>, mutu' metus aequalitas loh facit fo» 
cietatcrti fidclcra. Et Tacitiis lib. vi. An- 
nal. dicit: ex fcelere metus, ex metu eon» 



^xz qiiadann ducor ad fuCpkandum.ifiiium cafitUr. Fidi magis f Markii > 

Htec jam adnotaram ; cum ccqq in duo ^quejids interf m,f L 2. Reg, vcro,^«tf 

boc maoufcriptis rcperio atqNe eo diciam | intn fe (ic magisforerit. L i . omittit fidi, 

rtm feciffe» qu^c mihi lctYio marimc oni- Sc B. Pub. quo imer fe magis forent: in^ 

nltxm proba^ur. & habct candcm cxem- Iterfifzkt invicem. Vir);. Aen. xr, 1 20. 

f^ tooaldioum. Rsvius. Libri noiinulli [ olli oBJistfuereftlentes.Converfique ocuids io- 

maoufcripti. atque eo di^-^m remfe fecif tcr fc atque ora tenebant, & Cic. inter 

fi. \n nia&ufcripro noftro, qui^lim fuitjt;^/. i.Verrin. Ko^w inter vos conjun^ 

Fr.C2ftrijMiNarboncnnf,cxprcnre,a/^«e^oU<7/«»/.4j. Idem iv. Acad. tam honos tam 

di&Mte ficiffi, qaod improbandum vide. iutcr fe amantes viros, 8c, interfe jurare, 

tor. 7)^/*Cdmmodatut mihiliber pcran- 1 pro eonjurare. Liv. h. U. C. Idem dein^ 

L 3 rcnt, 



Digitized by 



Google 



'86 ' 'C. CrISPI SALLUStll 

tenty nMus rflii tjynti facinoris canfcii, Nonnufli ' fic- 

.•%a HafeC) 8t rmilta praeterca exiftumabant 5 ab iis qui 

^Cieeronis invidiam, quac poftea x>rta eft? leniri crede- 

^baiK atrocitate fccleris eorura » qui poenas dederant. 

. Nobis ca res pro ' roagnitudine parum comperta eft. 

' XXIV. '♦S^din^aconjuratione ruit^QXarius, natus 

cep omnls exifcUus in fc quifque jurat. ' Epid. fep. ii. aJ Q. Mcrellum Celcrem 
' Cato apud Plin. xwit. Jurarunt inter fe Galiiae Proconfulcm, cum dicic, Desm^e 
' Bar^ros nedare omaes medicfina. Cmfcins ft qua ego in re fratri t$io Rcip, caufn re* 

ctlam pro, contagione cHminis sJflri^fus» Jltterim, peto m mihi ignofcas* Tam enim 

ot fit loci fciirus,quo inviccm Forcnt tan- fum amicns KeipuLU quam qui msxime, 

ti feelcris confcicntia obftri^i, 8c obno-' ^ 

'xVu Scd, magis confcii, pro magis obli' 

gati flumquam legi. Practcrea rccepta 

fedl6 fatis Latina & aperta, itaquc nihil 

mtftoi \ti hanc fcntentiam Claudianus in 

Rufin. II. qui ferpetuis crevere rafinis, 

Zt quos tina facit Rufjno caufla fodales: 

lllititum dtixijjfi nihil dclicta fuere Nc 

xus amicitiae. Minu tus p. 88. H^c uii- 

quefoederantur hojptia,hnc co\\(c\Zi\\\ .0.0 

loris ad Cilentium mutuum fignrrantur* 

HeroJioJus iit, 81. K*x«7t»S$ Tptftwl^to- 

' QjfK^u^i^xfTT^ Tnntda» J. Wafle. 

I Fifla haec O* ^»"^- fraet*] Ita MSS* 

noftri 6c primJtus impreni, fequcntes c 

nim fiSla (^ hiec ^ mjdta &c. Gruter* 

£; haec muka f. Code]^ B. Pub. oraittunt 

priuis c^ Arond. 5: L 3. FLjjurcc facino- 
* ris iti Ci actoie, ignorantk graviflTiiTu Plu- 

tarchi vrerba in mcntem rc^ocar. Outos 



Si vero meam falutem, contra tllttis imu- 
tum in me crudelijpmum defenderirn^c. 
Et pau!o poil, atqtu ilk, quod u atidi» 
viffe credo, pridie KaU Jan. qua iajurU 
nemo unquam in aliquo magifiratu imfro- 
bifftmus civis afeclus eft^ ea me Comftdem 
affecit: cum 'Remf confervaffem^coucionis 
habendae foteflate frivavit. Giiftens in- 
vidia tandcm phne erupit, & quinquca- 
nio poii ejus confulatum a P^ Clodio ^a 
cxiUum mtflus cil. Dc hac invidia cott- 
tumclia]ue conqucritur Ciccro.pro P. 
Scxtio Bt-nn* Simui uti odium fuiapmd 
exercitumfer abfemtam leaicctjr. Dtkys» 
V. r^. >partiantis\x\ Diuiotqnibus fauaret 
vel odium fopuli dcliniri. Cap. 7. Taci$. 
'H.Wt 44. N^r ideo lenita erga Mtuianum 
tnvidia. Hegeiippus, fcribajiim incuria 
diverfus abit. i, 1. Atque ut faBt imvi^ 
diam le/aret. facili literarum pcrmu»- 
tionc reformcs licct ad Sallufti?inac di- 
^ionis inJoJem. J, H^affe. ' 

3 Magnitudine farum^M^ig, fctleris 
e noftris Arondel. J, IVaffe, 

4 Sed in ea'] Ad id reipicit quod lU- 
perius dixir, Arbitris frocul amotis. pu- 
tabant quidem omncs arbitros, & reve- 
latores procul clTe amotos, fcd non fiic- 
runt amoti, quia unus interfuit fcilicct 
Quintus Curius, qui rcvclivit, & hoccft, 
Sed^ in ea conjt$ratione, ValL 

5 ^ ^urius»^ Citat Marccllus hunc 
locum , fed ibi perpcrarH ^ Cstrtius 
cxcuditur. Apud Ciceroncm vcro lib* 

tcno, concionisrhafccndac pQtedatc priva. i. ad Atticum lcgitur Torius pro Curiusm 
vfr. Ipfc Ciccro conqucritur lib. v. Faro# I Coler. 

haud 



\im tTfOif f^ o^&i^^f «fo- 






»9tKt Ttztfrn 

£/tot T a ^ , ^ , - 

>€«"•» Ktf^' ivnsjt^f^t* 0F& rnyfeiai ihtf 
tr^/lhtikTUf n ciT or^d^utf fjH '^^ /^»*" 
nXtKtH-ni^ l^eJ*» 5J i? ^dard^ tf " fiir/iS^ti' 

Jtictifii^ 6 P^spiPf 13» »/ii6Huf^ J. W. 

2 Ciceronis invidiam,^ id eft, o<:fium. 
Ex Ciccrooc coaHat hanc invidiam co- 
dcm anno ortam eirc. nam Qj^MetcUus 
Ncposu Tribunus plebis, pridie Kal. Jan. 
Ciccronem Confulem magiftratu abeun 



Digitized by 



Google 



^«MoMturolosO) 'ft4g>«ii«M!qupfo6inohbwtocqBertfttt 

boAuw oon miaor ^ ranitss intrm4 quain audaein ^ ^ neqi^ 
mkcre qtiae audierat» ocqiwr' fUaim iple ic^ra occttkti,^ 
rci pn>rittsiKrqiieAccr«/iicqB©fec!crb>^qijicq 



I FU£i:uj x^ facinoriSus] Putavi pro 
f^Mmsri^ iMendum fo^nofihHs: .tiifn 
quod kta kgit Gellius lib. iv-cap. J17. rwm 
cdim <)uod diicnt Jlj^iriii^ lupervaca 

oeoin vUcturfaoM^rt^Mj,^ Vcnim N<^ivi 

me ji2(^ariL25 a mutatlone detcrrer^ N^ix. 
ia rerbo fscmtUj hutic locujn , ;:ec^:i^ 
^astcrci diScrnnt onrmino f^^cinofa a, 

cC ^ ca«i eil raaiurn.niaju^ lubcc qujd- 
dam qa^ia fii^isJum* At iupj^riiiS q^- 
que noa uao loco fiaglfium fiu fkcin^s 
coo/unxkSalludius. Flagitioliillaia 4)juq- 
qae (idnonLappeilat In lu^rtha» -^/«. 
Ummi^ ProjIff^maliuuqyidfuiQecerr 
tufne&ift^cindr. jiugiffiimij C- T^* lU 
25. SMx^Bagidis 6s fa^iaoribv^Ai^eiWi- 
cms^finuUs^j. Lt^iusxX^tK, Jf* Hi 
Cfxtpeni dvpi-ls, /»ii aUinif^^fffro fudh 
CM. csm^mptm^ sc libtrorum vefifors$m 
ffm dtfenktrwt* Hegefippus i^ 3 7, co» 
Q^erixcUMdints^fMMs. Codex CCC.^^. 
Jprir* iDcJc. Cii^« in MiBucii^ TI^, 

/(Ci^ ibcioafie. opcfirc ^fif^nU^ . t Gcflius 
iVi i-j^f^rifiuu & 6^ MS^Pcp^br' at 
IJbfius IV, \,jj lcgit /^ii^ffi^4^ ^ fjp 

tibiaaf foe^jn o» cocfertupi mifmiju^- 

eif. UoT2X* F^mtfif^t lufi ^<y^'0; itr^ 
flou:, TxixasAimiLiii^ift/jui^Jvitaff9' 

iwj^f/, es^ emffriu* i^^r^i^, ffovi^f^. pon oat vox ulrima ,ni(i a imn^. (ecun^ 
ftrtiretttr. C«o afi^^XJiriiwm.jM/wy^p*- fiifi/i, &. wo a^febiaiolligamos pivno- 



^fmw doaiffimi dixijfent, mtndacts, ^ 
itifidoi^^ leviain^aque frf iraviAja (j^ 
veris aJtHtiJpme comfonentfs. yd ut Zf r*, 
tulL Apol. cap. VII. c(ui mor&Q quodam 
f^ in^flitu memitndi voluftate, ho<p c/l 
line prOipofito, ipcqtiuiUur. eodpni ft^iiq. 
|j««(&^«iipuddra«i:ot; ^//tf^' 1 V. Nicom„ 
tti^.y II, Vanus etiain pro ilujfo» ^^.Ad- 
;^n.i.pi ^ziL^uiverlum juvcnaliaddu-' 
cir., Sfcljiiiumy^tyo qm nos diftinpcit Otho. 
fV'. ^ ooficT^jfolidtor, an vanioi^. Agpllia 
citadtc 11.4, y.fVafeV 

4 -Nf^f rff/f^i-f qnat audieraty ntfnr 
fua (jr tffofieiera occttltare] Efl iii,Qui^ 
bufda^ ut &. Mcjrfcburecnii, ne^futfHa^ 
fnttip/fifctlera. Qupnipdo Livius.Fni* 
y^W/^' T.^P^f^ ^^i^^^i^^^ffutrnef^ae 
ff/m4^mmerH^,$^ & ptior kai0 
pia^ct* »am idcm Liyius vn, btejir Pupi-^ 
(ci iccunJi,/r4ifi|ifej^»iii^/i/,^(jujt^y5,^^ 
Mtfjraudt caftusalfut. t^ prirfut, quo4 
puix icqpitqr, ad fc^ucriti:^ pcninct, ac 
pcrpcraqa^ a<^ymnioQ.Jqperioiabu<a<jA, 
bi^un^, -ut fi^ fit^f¥J^neqtftd^ere, neque 
U(ert quidiiuam feng i^6ut. pro,nihili 
f:m"^t,,Uviu«. j^isneqm quid fttct* 
fenty neqsf^ quid\dicttrent, i^xn^^ymt um-\ 

^f^m^i^fuif^t, ^vm^ , 

'^Sftamtt iffefcelera] Mcu$ Ubsrfuaf^^ 

ipft.\M\^^^iUff4aftiam4pfe. Ciaccen. 

^iitqfief.quic.peipj^a^elat,'] InMi^PoI., 



fnemm ^itrt fati^t^rire, p^acqDO. 

2 Af «tvr^ji/. 3 'M Codcx pibrJcitiH». 
Vul^oAm^^r^^fr. Riv. y«^tie,Qruf,iW 
X. ^IV. Dig^. Reg. Ar. B. Pub. L i* amO' 
vtrgm. ]. Waife. 

3 FMfji] Leiritaf. ApoUiosris apji^, 
Qdlium itb.xvju. ^p. 4. afl^F^, t;«90i 
^/ri^ did, ofinui W^ ^iWi^i </#i- 
entes, amt heSetts» siut itt*f$^3if^d^Htf^t* 



N:o»#^, fapikjpfacarcamus. Grwr. Mar- 
kii^y- ?»'fcci manu & iiv marg. rantum- 
agnofctr, ntq/ut dicert, J^Waflc. 

7 J^^q^m ftnfi] Nove Mamtrtuj 
dc .*^atM animac 1. p. 703. Non exploran^ 
dt^ fed exflodenda finttntta^ nequaquam, 
peofi fttnrronis affaruit* & Pracfat. ^r- 
biterhtfHtndi pf nius.. Wio impt^ens, Nte 
mihi tuftfi taiuiUum pcnfi jam quoj ca^ 

bebat^ 



Digitized by 



Google 



SS C. CUlSf 1 BAtLXJSTll 

habebai:. Eratci' cum Fulvia mulicrc nobiliy fta^ri ve*- 
tus ^coftfuccadoi cui cum minus gratus cfTcti quod in- 
opia mimis largiri potcrat, ' rcpcntc glorians, mariaj 
numtefque polliceri cocpit, minari interaum ferro^ ♦ nifi 
^bnoxiaforet: poftremoj^fcrociusagitarc, quam folitus 
crat- At Fulvia, ^infolentiac Curii caufTa cognita, talc 



fmm calcws. PlautusTrucuI. iv, ^. Suct. 
inNcronccap.xxxiv. Neque in divex^n- 
da quidquam pcnfi habuit. amoremnofiri 
cJ» caritatem [inolevitnatura] ita frorfus 
Mt nihil quicquam effet carius pcnliufquc 
noiis quam nofmetipfi, GeUias xii,^. t^ 
fubjicerentur indictbus, tpseis nique quid 
faccreat, neque quid diccrent quicquam 
nnquam penfi fuiflct. Lii^ius xxvi, 15. 
flc XXX tv, 49. in me quoqui vobis quid 
faceretis minus pcnli ep non mirarer. 
Idfem xxxiv, 31. XLUi, 37. Nam ut 
froximus quifque Britannico, ntque 
fast nequefidem pcn(i habcrct, olim pro. 
vifum erat. xm, if. hunC fcnfum ita 
cxtulit Themift* Orat.v. p. ^4. iimfiiit 
Jf ^ c* ^m&« tif^uTV >a/7f/DbHv xf^«A«v. 
1 Cum ¥ulviar\ Pandcaac Florcnt. 
fToFMlvia, habcnt yuiia 1. in quacftio- 
nibU8> fif. ad L. Jul. maj, (cd;libniHorum 
proculdubio hic crror cft, cui anfam dc- 
dit litcraram (imilitudo. C.Fopma, 

% ConfuetudoQ Itt antiqui loqueban 
tur, pro rcm habcrc cum aliqua. Tcrcnt. 
Adclphis : ^i cum illa eonfuevit prius. 
Itt ctiam in Hccyra, & Phormionc loqui- 
tur. Et Plautus tn Ci(tcllaria: Enunquam 
cum quoquam viro confuevifti. Manut. 

j Refente gUrianst ma. m.que p. coe- 
fit^ Fcrrcm paticntcr toUi tum gbrians, 
tam coepit, Grutcrus. 

4 Nifio6noxiaforet:'] Ita mcKorcsMfr 
non ut ha6^cnus publicati ni fibi obnoxia. 
Grut. Rcgius ni obnoxia. Perobr. nifi, 
& fupra ^cunda manu is. MS. B. Pub« 
nifi obnoxia , unde cx ni Sc ti^ fa^um 
fsifibi quarc induccndum puto. 7. nifiob, 
Obnoxiut vcrbum cix to%nfAB* in turpi- 
culis rebus, uti & morigera. Tacitus dc 
Poppaca, neque ajfe^ui fuo aut alieno ob- 
isoxia: ttnde utiUtas oftenderftur^ iUuc ii- 



bidincm transferebat. Eodcm (cnfu j^tf- 
fephus de Herodis amore, ir^vS^ JS €§• 
rfvASvu hfuXtfSfiii !^ THf i^^fJuUf, 
Arch. XV, II. Tacit. itcrum A. xvi, 6. 
quippe liberorum cupiens, df* amori uxoris 
obnoxius erat.^^dt fervis Scncca deBcncf* 
iif. 10. Corpora obnoxia funt,, t§» aJ- 
fcripta dominis. Saivianuip.iy^. Sed.tU' 
men tu hoc magis wi obnoxius faSus es, 
quiafe ab omntbusfecitpro tuozmortcttU 
pari. Alcimus Avitus p. 620. Occifam 
pariens fobolem vivente reatu» ?langere> 
quam fequitur quaecusMue obnoxia ma" 
f^^' ^aefubjeHaviro ^ dommumpajfu" 
ra^cuFiii Servir, Aufonius: feticiterque i^ 
obnoxius gratiam tenui, nec viiSer offnt^ 
di. ad Paulluro de Ccntone p. 399. Ucro- 
que modonoftertam abfolutequam cum 
cafu. VidcGellium vii. 17. AudorDiaU 
de Orat. cap. 10. tamquam minus obno« 
xiomfit oftendere poetarum quam orato» 
rum ftudistm» Ibi male Acidal. obnoxititn . 
fit effenfae, abfolute utitur Plih. N. Hift. 
xiv, 2. nttmquam flons obnoxii. & SUet* 
Calig. cap.xL. additumque ad capu^ !t» 
gis, ut tenerentur publico^ ^ quae mere^ 
tricium (^ quae lenocinium feciffent : nec 
non f^ matrimonia obnoxia efftnt. Tacit. 
H f . I. Ita neutris cuta pofteritatis% inter 
infenfos vei obnoxlos. £c 11, 56. obno* 
xitt ducibosi fj^ prohibere non a^ufis. fac« 
piuf tamcn appofito cafu. J, Wajfe. 

5 Ferocius agitare q* /. erat.^ Dclcri 
potcrat verbum ultimum, fed & com- 
pcndiofiuf diccrctur, iblito agitarc fcro- 
cius. Qrut. 

6 Infolentid) Badius infolentiae, in gig, 
ncndi cafu legit, Sc codcx quoque vctu* 
ftus : quod placct propter compofitio- 
ncm* etltoin alii ablativum cxponant 
proptcr inibkntlam. Clar. 

^ pcricu- 



Digitized by 



Google 



fiEX.LT7M C ATILlMAHltrtf.' 8p 

periculam ' ReipubL haudoccultum habuiCi fed>*fublaCo 
au&ore, de Cacihnae conjuracione'quae quoque modo 
audierat^ compluribus narravic. Ea rcs in primis ftu- 
dia hominum accendit ad ♦ Confulacum mandandum 
M. Tullio Ciceroni. Namque antea pleraque nobilitas 
invidia aeftuabatj & ^ quafi poUui Confiilacum credebant^ 
^C eum, quamvis egregiusj homo novusadeptus foret. 



i I^dfmiU'} Aperuit eaim Cicerooi. 

Pipiiiiaiios lib JT 1 1 1 • Rc/poof. In (puMftio* 

mims isi/jte tMJtftatis e$iam mulierts au- 
dtBmtmr: cmjMTMii^mem demi^Ht Sfrgii C#> 
tiiium Fmhis» mmUtr^ Jetexit, ^ M. IW- 
iimm cmfwbm inJieuem ejtu infiruxit* Lex 
hicceiibc 1. 8. ^, ad Jul. roajefUt. Dicic 
hfc FMfemMmm M. Taiiio conruii detex- 
iSc Fiiiviinu fedfAlliiur: ex SallufHo cw 
BtiD ccKi/lat hoc fa^m fttifle 4Uite coa- 
ikiataxB Ciccroais. L*. Caeiare & Q. Mar- 
tioCdC CaUt. DetnSailii^u0dicit»aon 
timQcerQflii quaai pLaribus evolgaviifei 
oldiDo ooo acoifiHrk fulria* redcantom 
detexir. fxilitur CoUnes $ nam FapimMn» 
ici^icit hacc verba: msmque m frimdfie 
Cmftdmms^ ]. WaOe. 

2SmUmmsie^m^,'} Juirenis ille»qut heic 
aiiomm laepctaro accuAt» nihii proficit* 
oafiipiod /bam praeterea prodat, imodi* 
vcriim au^or ientit qnam ipfe vult, 
Qcmpc iadicafle quidem conjorationem, 
£edb3ad edam. nominaileeam perc|aem 
iSaerat Cttrnmi. Grue. 

Z ^Me ^MMVf mede mmdiermt^'] Sic 

teom M£C ML> meiios quam ut yulga- 

tas» feme amem e d o, Grut. 

4 CmfieUmm nemnd. 3 Sic Codd. & 

Sevyios ad Acn. vtiL v. 506. Cum fcef- 

tre flRJjGr mandacqoe infiimM Tmrcho. vel, 

mm imt, trmbii^ mi didmus mMndsre nm* 

fjfbrMimMM. SiUaitios &C. iic edd. Lucii 8c 

liacktLvenimpro/r4^ir»legorr«4^/. Cae- 

tcz«a, qood tfoorafle videtor Servius, 

p&afisliacc dc£mtt ed ex Cic. Orat. pro 

Martaz^S^j^ NMmhV^ 4i/»«iv/U reM- 

IkihMmimmmmmtas ^r/maamagiftra^ 

tamm^ttdmdamtmifidigmitMie &c J^W, 

5 Ss^t^ ctmfmlMtum crediimmi,^ 



Haec dl uaanimis te<%io Mfll o^ crede^ 
6Mt, & vcro mutatio aumeri haud iaqfi» 
tata Salluflio. Grut. (ic yA. Markl B.Pub* 
6 Si etim, quMmvis egregims, nevus home 
adeptus foretm^ la manurcriptiseil, homo 
novus» quae collocatio verborum meiior, 
qua 8c Cicero fere utitur. Dicitur autem 
homo novus, qui nulla generis 8c prolapiat 
oobilicate commcadacur,& qui propter ig. 
nobilitatem a {c ortus videatur, lioceft: 
qui aolla adjovetur ia adipifceadts ho- 
noribus commendatione majorum, qui» 
que nullas horum oftencare imagines, nec 
res geftas vircutefque jaAare pofTit. Ci* 
cero Philippica vi. ^uid emm won debeo 
vo6is^ J^irites, ifuem voszfc ortum ib^- 
mimbus nohdifftmis omnihtu honorihm 
frMetmiifiis* Idcm ia Sallaft* Egok inquit, 
mMJorihus meis virtute mes frtteUtxi^ ui 
fifrius noti nmfmerintt m me McrifiMnt 
initimm memorisu fmm, otrobique 6gai» 
Bcat, fe ciTe homumm novum, Teilatur 
& PimtMrehm in vita M« Catoois, itomi» 
net apDeliari novosab Romaois rvc >M 
yimi Al|«f ci» f;^»3K* df^im 5 y^ 
e^^tet ii MiWr, ut ipfe inquit* Huic in 
Jugurtiia Salluftius opponit hotmmem t/e- 
teris frefmfiaet ac mtdtMrmm immginum, 
quem uao verbo nohiiom dicimus. Ki». 
vius, Simtd aovi ifomims e tnmnieifiis (^ 
colmiis in SettMtmm crehro Mjfmmti Tacitos 
III. f. liec qmifqmMm ex novis homioi- 
l>us frior Mttmmio cognomm virtute fmr* 1 
tumvindiCMvit. Veliqus !• ii. ItM Be/p* 
tm*n mh his IV Imff. temhMtur, Co^^Um-' . 
tio ^ MMxmtio^ jUiit Amig, Ucinio f^. 
MMxim^o novis hominibus. Eutrof*Ri(t.\ 
MetMfhrMftes || UmtSf yefitnfmtdi, re£te. . 
nam iicet iAm*im proprie 6t fnvMtms^^ 

M Sed, 



Digitized by 



Google 



5K> s/Q CRjrpri Sallvstjli j 

Scdi ' ubi periculum advcsit, inv. Jia> atque fupctbi^ 
* poft fu^rc. 

XXV- Igitur, comitiis habitisj Confulcs declarantur 
' M.Tullius^ & C. Antonius. Quod fadtum primo po- 
pularcs coajurationis concuflcrat. Nequc tamen Caci- 
linac furor min4^ebatjur> (cd in dics phira agitarc ) arma 
pcr Italiam locis opportunis parare 5 pccuniam, * fua, 
autamicorumfidefumtara mutuam, Facfulas ^ad Manli- 
umquemdamportarc; ^ qui pollea princeps fuit belli fa- 
ciundi. Ea tempeftate plurimos cujulquc generis homines 

qoi non fuiigltur intgiftratu,.cuique oppo- 
niturtf ^;^ir^/i4u^,uaien apud Hirodh 
anttm ejufque actacis Scriptores denotat 



unum e vulgo. movum^ ifftoMim^ 8c (ic 
Gloifae reddunt. Tales Demcfihem rt^< 
'mkuit* de ioed. Alex. p. %(), Cmpitolm. 
eciam in Opilio cap. vii. novom bomi- 
nem in P/uritics /tlUgit. Hegefip. VifpM- 
fumm novzSenatorfMmiiia. Novus homo 
apud lAvium non lolus is cft qui masi- 
flratum cepit quem non antea geiTit, led 
etiam qui primus ex fua Bmilia cepit. 
ut probat Sigomtu ad Lib. vit. Cap* i. 
pofteriote tBiitum fenfu oovus homo 
TuUius, naia Tribunus fiierat, ut patetex 
11, Cadlioar. Oc. proMurena^ ^ i6* 
lUc mihi umqtsam ttuums in ^ Pomftjo 
oovo homine, t^fortiffimo viro, virtmtit 
efi vifum eft, qttam in homim nobiliJPtm 
M, JEmilio. £c infra: Juven. viii, 226« 
Bic novus Arpinss ignobtUs^ ^ mnh Ro» 
mao hiitmcifaiit equii* Coottr CL Peri^ . 
zmtium ad SattBium pag, 8fti« Habca 
etiam novtts pro ignoto apud Statitfm 
Theb. IV. 4.18* GraoHniburque oovis, O* 
longo mtermure pttrfat» }• Wa(t& 

I U6i fericulnm^ '£# ti iipffmiy t$ 

Q Toft\ /uere» 3 Meu* liber, profuere. 
Ciftccoii* Horat. iii^ 19* Od* Donecwtt^ 
aU^imtt^ Arfifti, neque erat Ljttia^^ 
CUoen. locom acmulatas O^ia ri> 16. 
anmma itetferH ttd Sentttum fifttU vobtio^ 
tato transfertttr^quiffo otio difcordiao mo- 
triumnr: ttt ttSi neetffittu i ncu Mtg fefi 
ftfith friyatit ctmtfii atcpta odiis^ ift cm* 



mtme xonfmiitur, qood ^ LtSionem fir- 
mat. fbre l^iiTem foftttn, Cttm vemi 
fofuere Virg. ied oiiiii mutandtim. Aurel. 
VidhM". Cuef. cap. 94^ ^uos fere coatra 
ingenittm pcrditSLCTCi fu/figunt roBaconfu* 
Ure. J. WafTc. 

3 M. TuiBmj^fji^C. AntomiusJ} Cicero 
cooful omnium con(eafii &£tus eft: fed 
Antonius pauculis centuriis Catiiinam iu* 
t>eravit, cum ei propter noasen patris 
paolo fpedoiior manas^iii&agaia eflet, 
quam Catilinae. au^or eft Paedtdoos. Ci' 
ccroia Piiboem : Ue cttn^ Itaiia» meom^ 
nts ordines, me univorfa civitae nm friuo 
taSoiiaqttam voctfi^oremcomfttimto^^ecia* 
rmvit* AtMo urbts cooditae fqniDgeoceii- 
tno Cicerocoaful fuit, ut icribit Plintus 
lib* IX. cap. 39* 2^ncbimi* 

4 Stta,atttamicorumfidefttm$am mu^ 
tuam^ Meus libcr, tttttttto^ Scd eam vo* 
cem additam opinor i fttmta enim fbcno- 
ret Ced4ic\tfmafidefttmtire. Ciacc» 

f Ad Maniimm cptemdsm^ ^tu^ 
dam ait , tamquam obfciimm , u^ quem 
neque fuperias ioter inligiiciB coojuratos 
nuoieravit. C» M«)i^i^Mpattlo poft fo- 
cat« Minioi vcto, illom extrcitiif du* 
cem de6him« Veruro oportuit praed* 
ptsae aodaciae fuifle homioem. CoamieB* 
tarius, quiyaUaeadfcnbjQir, ait^ Facfo- 
lae pfincipmi fukft: fed errat, eit S4llof- 
tii verbif iton inttllo^ii Qimrittmt* 

6 ^tpftoafrhtcijftfmi^k.f,] Mini- 
me requifasrefixim/iif/» imoicqtteple- 
ne dheris fmnm fofhm frinoifom MB 
jaoee^mte» %jhut** 

, adfci- 



Digitized by 



Google 



B E 1. 1. U M C ATIS^ H A^It tXlU. 91 

^ac^yifle fibi diciniF, muliercs etiam aliquot, qiiae pri* 
mo iiigeatis; JKimcus ftu|iro corporis coieraveranc : pofti 
ubi accAr^fufrothuiodo quacftoi, neque luxuriaemodum 
fecerar> acs alienumgrandcconflareracrc: peceasfeCa^i 
tilina credebac pofle iervitia urbana folicitare, urbem in- 
cendcrcj viros earum vel adjungere fibi, vel interficere. 
XXV i. Sed in his erat Sempronia> quae mulca faepe 
* ViTiVis audaciae facinora commilerat. ? Haec mulier 



f Mfdv^] ti fihi tbcft Rcg. Ar. 
^ AmmiMitQ xxjiu t- qui facpc hac for. 
oua/bseft. at Hi^iy^j^Mi Salluftiaoie di. 
aioais afledaior v« i8. ftrf mn foJTtt 
apSms fmrMum, quos todos fibi adTci- 
yeni mJ fericMlum. Intrz, quae frimo, x 
frimmm. Vcoci. 1470. H?^. frimo ma* 
nj mgentis fmmtHS ftufro c, ?hdo, Hif i 

do^BS aaccoi 8c adutius fccic illa Phi 
laiDCDe de qpa Pecronius : Mdtrona inter 
fnams boa^, qssae mtdtds faefe haere^ 
diuits oficlo actacis extorfetat: tmn if 
wm, ^pris extiu^i^ fiUtsm fiUamque in- 
l^ika oriis fembus i & fer hmu fuccef 
Jmem mtim ftoMm ferftverubat extende- 
rtm Quod oc^er apene nimif , ille aetO' 
tis tfitio tc&us exprimic vcrho tamcn 
ater «^Ioum Scriptorcs ufus per?agati. 
Oridu»'. oficio continuata meo, De Ca- 
tdinac cooQio vidc Affumum Bell. Civ. 
tt,p,7l(X y.lVaJfi. 
2 Mis umdMciao^ Virilis, redc juia 
nlm &caiiiani fcroz. & quod de Cfoe* 
lia SiUm xm. 836. Contemtrix fexus* 
qBomodo & dc eadem Seneca de Conf. 
id Maidam zvu Qh infiffiem audaciam 
tmtttm tto» in ¥iros tranfcrifjtmus, In 
lac inniuik aiulcus eft Tacicus. jiff^if- 
fims at^ imtfmtitms. dotminandi avida 
FmlibQS amftimoimarmm vitia oxuerat. 
Aou VI, 25.&.H 1. 71. q^ia vehcimse' 
rm xmtsu adtftm, ermdeUtatom mox, do- 
tmdo mvaritimm, ^ virilia ifckra exerctut. 
Jttftin. latrms mowi» totmmtfratrierifert 



cufiens, fuer fceleratam Ttrilctnqueyif. 
mi> audaciam. tx^u, 2. ^iffe ut in 
viro mulieSrem timorem, ita in mtdiert 
, virilem audaciam cermres, Idem 11,12. 
Socia ctnfiliorum EleBra, virilit animt 
foemina, Vellejus i> l* TttMa Jtntth- 
nii gladio cinSfa virflis roilitiae ttxor. 
Florus IV, f, faffttUarior viriiibus in- 
coamodis, ^iUM tfti eff^omumato hono, 
AloQius Avicus» Woemi$9tt%uo aninM fu' 
ditU m mtuH virilii j de 2^obia Zo^ 
ZMmtts I. fo^fit^ mt^if s^iB^ Hii^ 
dobtrttu Caenom» vlca Agnctis. ytr" 
go quidem foxm vir in a£itt* Seneca 
de Bencf. iv» a. HocttSam meqtc virili 
juftam»piim. X>ares Finygius, Cap. 13. 
ubi dicic ffitroclum. roSutto frttden* 
tem Daffiiom. Membranae Sidneicoies, 
pro reSttm, habent cortum, <^uae pocior 
le^ia Nam eudem Cap. dicic> Machao- 
nem magnum,fortem9 certttm,frttdonttmt* 
Denique, pro virofum lege cum M$. iir- 
juriojum, Sc pro corfore aequaU, corfont 
aqttUo vc\ aquiUno. Confcrp.277. Idera, 
cap. XXI. i&arr«/i»r 1»/ virilicer frofugna^ 
rent» MS» fortiter. Sed illud ex Inter- 
prete. propius vero eft quod exhibet pau- 
lo fupra: Menefirem nempe pro Mefth* 
lem, quod corruptum puco ex Meneftherm 
oucm incerfecic non Achilles, ut nofter, 
icd Heaor Iliad i' 600. Eff iri H^Pf h 
wn Mifi^luf ^AYXi'etXh it, Locum hunc 
Sailuftii aemnlatur Taatus, ubi moret 
& habitum Poppaeae Sabinae narrar, Ann. 
XIII, 46. f' mffi. 

. 3 Haec muUtr'] Hincapparet quod 
Sempronia pnmum ^entis patrfciae fuit, 
quamWs poflca pkbeiam ft^am veHnt. 

M 2 genew 



Digitized by 



Google 



Si 



C CRrspx SALiitrssx;! 



T T 



genere atque formaf praecer^ ' Tirb atque UbetisMtis^ 
rortunara fuit : litteris Graecis & Latinis doda>> ^pb^ 
lere, & faltare elegantius, quam necefle eft probae.; ' mul* 
ta alia quae inftrumenta luxuriae fiunt. Scd ei ^ xariora 



EjiM io DuiiKntf» (^uos habemus, faroi- 
liae tres reperiunrur. Atraiinorunh Qui 
picricii Fuerunc, Grneehornm, qui pie- 
bcfii Pithntsm» quos plebqos iceoi FuiiTe 
arbitror. Iq aereo quodam nummo mcn- 
tio quoque fit L. Sempronii Atratini, 
qui aano occxv 1 1 . in M. Antoaii frcruni 
coadilis Cal.Jaa.abdicantis locum fadui 
e(l. Dio lib.XLix Qui & podei Anroii- 
anarura partium fuit. F. Ur/in. Maluif 
fciaccmmiferMt, rf^ulier genere^ forma, vi- 
ro^ Uberts fatis fertHnAta^ Utteris &c. prac- 
tericis caeteris vocibus. Gruieruj. 

t Viro attfne Uhrrs fkeis fmumnmQ 
Suduli particulam atqit4 , tedimonio 
Frontonis tdduftus: amator autcm bre- 
vitacis Salhifttut hujufmodi particulas 
facpe refpuit, (^at Prifcian, lib. x r 1 1 1 reci- 
net, 6r in fu^ fuifle dkrit G^^Popma.^^ ^^ 
dem modoproximef>ySi//rf«,/^f/Mrf, noa 
tit e(l in vulgitis libris ffaUeri fjf^faltare, 
in quo Macrobii auAoritate nitor, quem 
vfdeo ita lcgifle, lib. ti i, cap. 14. Ma- 
nntites. Noflri ^«# retineor* f. f€C 

1 Pfallire (ji» faltare'} Quidam libri 
habcnt, pfalUre cj» cantare. limcn fe- 
quor lubcntius aQ:iquilumuin Ful vii li- 
brum,in quo difercc fcriptunft vidco ffal- 
lere c^ faltare. nam ffallere non i Jem cft, 
quod faltarey fcd potius, fidibus cincrc 
Itaque dixit GelUus lib. xix. cap. 9. de 
fideravit exhiSeri, quos haLere eum fcie- 
heu fcitiffimos utriufaue fexus, qui cane- 
reut voce, (^ qm ffaucren:. noii enim ne- 
ccflTc erat diccrc, canerent voce^ nifi & in 
vcrb6f/4//frwcantus ineflct.' Ttaque.ut 
diilinguerec,dixit, canerent voce, practcr- 
ea pfMcriam & fidicinam acquc dici non 
ignoramus, 8c ^dxt^m pro cantO) >t<«cA^i( 
procantu dicitur. Atque hanc le£lionem 
ipic quoque Macrob. Satup. i i.cap. lO. 
agaolci;. M^niit., Sic.ji, jMartV Vcnct. | 



14.70. cactcri yfl/>4re omifla Praep. Nc- 
quc aliter jfoan. Sarisburienfii vin, 12. 
Euiyches de difcernead. Conjug. 2179. 
tiuiem n. erat f, qui ad lc<^ioncm hanc 
confirmandam adducit illud Horatii: 
Pfallimus & faltamus Achivis doBius un» 
8is. ac nicmoria lapfas eO, liodicenim lc- 
gitur Pf <J» ItiBamur. Scrvius autem atf 
0.1.342. Aencid. \v,62,q.n»e/lf.cor]m 
jungunt ffallere (jp fdtare Cicero ll, 
Catil. Sueton, in Tito. Sfartianus in Hadr, 
at quaccandcmJnquics.necclTicasucom- 
nfno falrct matrona? ncmpc uc facra riie 
faciat.. Sfrvsus iv, Aen. 524- Cfrcaaras 
facuias tenentes ferebantur quafi cnm 
quodam gejlui (^ vocatur minufcuUtm 
facrum. In ludis faccularibus Junoni 
fupplicabant Matronae aeque ac fuerr 
innuftaeque fueUae, neque horuro qucn. 
<^'jtm puduit, MeA5f?5 71 yXvKifi^, t 
«fbtTK^»^ cpxf6fj(s7»- Horatius in arce. 
Ut fcflis matronawtfx/mjuflidicbui Itu 
tererit fatyris fauUum fudibunda froteT' 
vis. Virg. Aut ante ora deum fingues 
fpaciatur ad aras. Confer Senecam de 
Tranq., xv. Amobtum iv. Athenaeum 
X IV, 5. Addc & Ifidor. ix,30. J. IVaJ/e. 

3 MuUa aUa"] M. 1, addit, fraeterett 
muUa aUa, Ciacc. Vidctur exccrminan* 
da quae & funt ; certc Pal. 9, haber, 
muha aUa qteae erantin. Lux^ GruCcrus. 

4 Cariora omma» quans^ Hunc locum 
fic exprcnTif Tacitus Ann. x 1 11. Huic mw 
Ueri cunffa aUafuere fraeter honrftum ant- 
mum: fermo' comis, nec abfiirdum ingc» 
nium, modeftiamfraeferre, (^ lafcivia uti ; 

famae nunquam fepercit. Ciacc. Ue quis 
ambigai, dccus, pudorem, corfus, cnnHa 
regno viliora habcre. Tacttus An. xii.d;'. 
infra, caedis confcia: ed. Hackiana cmjtts 
eonfcia, opcrarum, opinor incuria, no- 
ftri enim omnes ctiedis. pro, veCmoUsi 
Arcnd. modefto,moUi. J, WafHr. 

femper 



Digitized by 



Google 



BbuitUM Catili NAIV^IUM. 9^ 

Ofiiiita» quam decus, atque ' pudicitia fuic. Pe- 
ciume, an famae rainus parccret^ haud iacile difcerne* 
rcs > ^ Libidine (ic accenfa^ uc (aepius pecerec viros, quam 
pcteretur. Sed ea» faepe antehac fidem prodiderat) cre- 
ditum abjuraveraty caedts confcia fuerat) luxuria atque 
inopia praeceps abierat. ' Verum ingenium ejus haud 
abfurdum : pofle verfus facere 5 jocum movere;^ fermo- 
Bc utv vc\ modedo) vel molli, vel procaci. ♦ Prorfus 
xnultae faceriae, multufque lepos inerat. 

XXVll. His rebus comparatis, Catilina nihilo minu^ 
in proxumuin annum Confulatum petebatj fperans, fi 
dcugnatus foret, ^ facilefcex voluntateAmonio ufurum. 



j FadicissA fnerf\ ^\c Icgendum cft 
ci piaribus libris. Futfchtus, Polon. 
Cbiex aoaagQofcit illud femper, habct- 
qnc isQcfuermt^ icJ & Pali. aliquot vocc 
■Itimi ierviat fturt^ ut oon trmcrc pu- 
tem abcllc po& illud ftM, forOtan /#»»• 
ftr» Gratcrus. 

X Ijskidmt p€ Mtcmfat'^ MoQd,ficiilsi 
«ce€«fA.y. luSido pnmitvLS.Servisss ad Acn. 
▼I, pag. 1 05 5 . ad, Imra teBm vocat if#- 
w^tMtsmi bitdo acetnfafsc ut. verum in 
Hackiafia cd. ooti compareat. Tales au- 
tem deganter SecmstUjas vocat Fetroni- 
fli p^. 307. TsmqsMm mtslrer (ecutulcja 
MMf 8^i ftf^^ omiii4 vendidit. Scqui- 
tor Tstcitus Ann. xiii. /» Cajssm SHsssm 
Juvetuuiis Rom, pulcherrimum ita exar- 
fem ut ftcc. Hift. i, 67. acccofis egefia^ 
u \4m1a cupiditatibus immcderattss. Ado 
Vicfioeo/x5 ia Dcficfcrii martyrio. Ferdi* 
ver/arzm javenuoi Itbidines lic excanduit. 

3 rfriM» ittgenittm ejus haud abfwtdmn, 
fje vtrfuifMcerei^ Ncfcio quid turbct 
W fofiy quo foblato concinnior fane erit 
«atio abfurdum verfus facere , pro ad 
irerC«»Uacados, conlirmat conjef^uram 
Ttfiuis, qai co vocabuio (imili modo u- 
rirur: Scrm6 catnis, nec ssbfurdsm ingeni- 
ttm, stitffd^isam fraeferre, (j^lafcivia uti. 
Et III. hiftor. Nestbjurdusingeniofamam. 
ttrhattitafsjferU/civistmpeteret. Putfciu 

4 FrmfHs mmUsu fstcetiste^. MHltafjs* 



cetia, e(l in meo libro, ut apud Piautum 
Delicia^ 1 1 1. hid. in/sJia frima* Ciaccoo* 
Sic MS. Pail. nili quod 7. 6c nonus ine- 
rant, nihil igitur mutandum, nam (i in* 
tcrpolandus au^or,mallem reduci 1 fror^ 
fus multste facetiae, mttltique leforis$ ab- 
je^ voceiner^/: Grut, Talis illa Prae* 
cia de qua Fltttar^us in LucuUo p* 49f « 

Charifius lib.i. p. i%g*tacetias\tiXcsnom 
mina pluralia tantum rmrt. Facetiae» to** 
f»«A^ au$»/bu«. GloiTac» facetiae fdeAit^ 
C0 df^diem, Noiim igitur hic quicquanv 
mutare retragantibus libris. quamquam. 
Apnlejus Apologia ficloquatur: Atqur 
ego /cio nonnuUes ^ cumfrimis Aemilist^ 
num ifitem facetiae fibi habere,res divinsts* 
Jeridere.F\xi{c\A^%, JU^Jiigoate. Lucret. 
de alma Venere: cafta lcpore lUecebrifqtta^ 
tttis omnis natura animstsststm &c« Coo- 
fereundcm V* 1258. II. 501. & redc ab- 
Horatio conjuuguntur Jocus & Cufido.^ 

f Facile fe ex voluntstto'] Si ab(i r, haud 
defidercs» ex voluntsttei ibffecerit cnina. 
/acile fe Antomo ufurufn, Grut. At fic 
libri unanimiter. gc noder Jug. L. quae^ 
ex voluntate forent,. atque alibi bis, ca. 
dem forma. Sic Tacitus Hid. iv. 6f.& 
Sdficim Vita Mart. ex voluntate Hilarii. 
frofeduseft. ibi MS.Aul. Trin. obftriilus^ 
foftea reieventut, ^^fecuri elevata Dicctr 
oUquis fuide primitu^ exfacilip cui poft*. 

M j Ne- 



Digitized by 



Google 



5K« 



C CiLisvi Sallustii 



Neque interea q^metus^c^fed omnilras «lodis iftfidias 
parabac Ciceroni. Neqiie 'illi tamen) ^adcavendumdo!? 
lus, auc afturiac dceraHt. N^mque a principto Coniii-T 
latus fui, multa poUicendoipcr Fulviam, cfFecerat> ut 
Quintus Curius, ' de quo paullo ante memoravij con-, 
filia Catilinae fibi proderct. Ad hoc, coUegam fuum 
Antonium padione provinciae perpuleratj ne contra 
Rempublicam ♦ lentirct: circum fe praefidia amico- 



q^ afcripik interprcs, ex voluniat^ Va- 
lcrius vf^ i8, Eo majoro cum eom- 
mondatione , qttb froni fiudii certius in' 
d^um efifyfra vim mti» quam virihm 
cx facili uti* Confcr, vi, i, t. viii,;,^. 
PolytMus XVI, I029- iSig^y. Ovidius 
Amor. II. Eleg. 1 1* Ctdfa nec tx hcA\x 
qtmmvii manifefia prodatttr* De Artc i, 
Sfd* II r» 5 79. Rcmed. Am. 5 iii £t fic 
tpod eundem^ ox iiffSeili, Fift. v» 350. 
Nom ex diffidli cs$4ft potenda^fiftiefi. TrifL 
vf. ult. Epift. cx Ponto i, fw Senoca dc 
Trtnq.^isrMm cx hdlisjbtens, Lucan< iv« 
46* ^mintilianus^Q^t, tx, a. TstMts 
Agric* cap. XV. ^iP^Mi^cap. lxi. mx- 
wtgiafimflex mbet, (^tx hdMgrtna. 
eft needicamine cura. Nihil movenidum, 
nam conjungi folenL Virg. if/e volens fa. 
ciUfque /#fi»Mr* ex volantate,/r0 ittSitet 
Caoax, & ita Didjs 11, <S« cx nomero na* 
vmm fmmentttm aliaqtte mceffaritt ttffa' 
tim portaSanrur : qoo loco auAor, ^t/. 
cuUfii filios venire ac vttbteri tttederi jn- 
bem: qtti infpcfta cura propere apta dohri 
tttedicamina imponunt* infpe&o crttro lcgit 
Vindinptts idque i95f^< Ohechto judiccat 
fcmur Telephi transBxum narrat Di^/ 
II, j. vereor crgo ut rcdo ftct haec c* 
mendatio talo, nam aliud crus, aHud/#. 
ifMir, nec temere vel apud Graecos vcl 
Latinos confbnduntur. Reliquum ergo 
eft ot ei crurifragium optemus & lega- 
mus infeda cura^ hoc eft, irrita* Plau- 
tus Moftel. IV, 3, 13« GlofTae tnfeSttm^ 
tfWAffw. 8c in Form. vet» J^ttaeqtte Attm 
gttr infefia, tDifafka^de ttave dixeritf irrita, 
iofedaque ftmto. £t faie ita res erat« 
nam cap. x, oracoli omiicu ob remedium 



Argos navigat. De tribus autcm Cati* 
linac pctitionibus fufe RpSorteltus inter 
Criticos Grotcri. J,lVaffe. 

1 llB tamen'] Ulud tamen abeft L r. 
3. & Vcnct. 1470. pro eo cxhibct tan^ 
tumm infra, effecerat, Frootinus 11 r, 2« 
oceupati/que moenibus, expreffit ut fe* 
ipfos dederent ^ offidum. Codd. qui* 
bus ufi fumus» orones effscit tttft dede» 
rem oppidani. verum, ut ingcnue fatear» 
CrVfr^, Vcrrin. eo pa&o locutus cfl. Cum 
in jus ipfum eduxi, cxprcin ttt ccnficera 
taiuUsfe negaret. Infrk, perpulerat. L i. 
2. 3. propulerutt malc Cicero ad Quiri* 
tcs poH Red. 13. Cmm Coffemti padio- 
ne provinciaruro att£bres fe immicts Bjipm 
tntdidiffint, Sencca Suafbr. v tu^uid Aq. 
toninm» a%mlfumaCatilina,EMipttS%red» 
ditttmt Sic re^e cmendat vir fummua 
?• Gronovius. Infra,^i CcnfuU. Arond» 
Ciceroni Cottfulif Nbrt» qtttts C» im cumpa 
/. Keg, propere ceffere. Vcneta omittit 
CoteftZ. BalL & Magd. Coff. ConferGc. 
in Catilin. I, xi. f. mffe. 

2 Ad cavendum doUts, attt afiutiae, 
deerautJ] Meosliber, ad cavendum dcloe^ 
afiutiaedterant. Ciacc. 

^ Deqtio pauUo ante memcraw] Mor. 
boniam ire jubcrcm vcrba parcnthefi ifta 
condufa, fi liceret per libros, & nae SaU 
luftiosledores fuos habutt pro potoribua 
Lethes» fi arbitraturinmemoriam eis rc« 
vocanda vix decem verfibus ante memo* 
rata« Grttterus. 

4 Diffintiret^ In MSS. omnibai»yMK 
tinti neqoeien&sidrepodiaLTainetfine 
altcromquidem difplicet« (i fubaodias» 4^ 
ipfc^ Rj?ius. ^imifr«/R.Bod.Mirty. 

rum» 



Digitized by 



Google 



BfiLLUM CATlLrMARiUM^ ^ 

/um^ atque clfentium occafR habebat. Poftquarii diea 
Comittof um venit> & Catilinae ' neqve. petitioj neque 
infidiae) quas Confulibua in campo ^ feterat» proipere 
ceflTerc) conflituit bellum facere, & extrema omnia cis^ 
periri j quoniam^ quae occulte tentaverat, > aiperai foe* 
daque evenerant. 

XXVllI. Igitur C. Manlium Faefulas, atqueineam^ 
purtcm EtruriaC) Septimium quemdam Camertem in a- 
gnim Picenum, '♦C.Juliumin Apuliam 'dimi(it> praeter- 
C2 alium alio 9 ^ quem ubique opportunum ubi fbre 
crcdebat. Interea Romae multa fimul molirij Confuli 
infidias tendcre : parare incendia : opportuna loca ^ ar- 



i Se^ f€tsthr\ Falfuni eft, haercre 
ia f^ edd. fttithnes* Vicentiaa euidi, 
oecDoo Mediolanentis, omnium primae, 
alrcnim (ervanii comparctque idem in 
Vcocta Lacti* ut & Aldma anni cFa b tx t. 
cctcriCquc aliquot fcqq. & vcto agit au- 
dor dc pcticiooe confulatui Catilinac. 
oam accipcrc pethi^ms^ metaphoricci 
cft finc ulia figura prodcrc fetuitatem 
fiiam. Gf«rerj*/* Ball. Digb. Magd. Pemb. 
L 1. 2. J. fetitiones. J. Waffc. 

tfecerstf profpere ctffere-y^ Lcgo/#- 



retur codicum tefHtHonto. male» ex ▼ero 
namquc P. Sjrrus» Eft tmhafemftr ^trpt* 
mentttm pefflmi» Gruterus. 

3 Afptre, foedeque evenerant^ In tlift- 
nufcriptis Sc aliis antiquioribus eft, «y^- 
fvi fQedaqui* nec aliter legtt interpres». 
qulfquis is cft. Kivitts* 

4 C. yulium'] Vctus codei habet C. 
ymnium. Et fortafFe is e(l> qui argcnteo 
dcnario C Tuni C, F. defcribitur. mim^ 

f Dimiftt,'} L i. 2. |. mifit, infri, fi* 
mul abefl ab Arond. 8c P6mbr. primitus 



etrat. froceffere. infira: t^uoJL neque mft-' habuitaliudquid. inhiarg.tamen cxhibct 
^ emift£ frocedebnnt. & alibi fac- j eadem manu. 7. H^affe. 
pc Ciiuc, Sunt qui crcJant lcgendum : 6 ^uem uSique opfottunum fi6i fore 
^§mas cemftiUlfUs fecernt. communcm credebAtr^ Fcrc fcccrim tranfpofitil fyU 
& rcccptam k<ftioncm eo libentlus Ce-.hh,ubiquemqtteopfortuHUm,^c. Giut. 
cuttts (nm, quod fubj]cit paulo pofl: 1 A^matis hominibus^lu Wbri ?tmh. 
Interetk Bstame mttlta moliri, confuli in-lmititibus', at, opfhot, tx intcrprete. In* 
jUiMS tendere. lo ilonnullis tamert MSS. ! fra cap. xx it, 8t lX ix. & fupra, armktus 
" (^uu Gojjl /» C4jw^(? /prefii/. lA?o/!ij.itemauAoT, \^cnimArond.ibi,wi- 
* • •* **' * Ittlbus» Scd Sc illud altcrum fcrcndum: 

VtrgiU at-mito milltc comfhnt. Scneca 
Nat. Quaefl. iv, i8» ^on ut nos claffhs 
fartemfteti occufatnras comflerefni^i m!- 
lite armato. Catfar voce atmdtis ubfgue 
abfolutfcufuseft.utlB. CiVil. iii,8t.quo- 
modo ^ ^ Seftimius libflrl aenfiiif6i' 
atquc ita fcrd Lhjtus W^ 41. x^vi,' 3. 
XXVIII, 12. Pto rft:6pfa lC(i!ibdc ft^t ih 
primis Af. C4/d iii. Origlti. (Juem ndrf^l» 
lubcns fcquitur. Ventks Cifciul cum Ib- 
quttri bmcm ifrifltti tfx&atum BdmineQi. 

macis 



5cd prio/ plurium codicum tedimonio 

comprobata cft. C. Pofma. Revocata 

lc^ ex orci cancris, fcrvatur Pal. Naz. 

(cc. tcrt. ftc Com- mco. vidturquc qtiam 

ia W.quart- fcd nuaicro fiogufari, Con- 

fnl^Ik^tcaasmutilate cdltum, quas Con 

fubfuerat- nam Ckeroni aliifquc infidi- 

atnm dt Catilioam in ip^ Camfo difcrtc 

traditiim ^nribus» etiam DioniLxxxvi, 1. 

laFCQCfat icripturam baac nodram id 

^yanmulUs oicnibraois Pofma ; non etiam 

rctiibiit» quo4 altcra plurium coro^roba- 



Digitized by 



Google 



5nS C CfLiffpi Sallustcii 

inatis hominibusobfidere: ip(e ' cumteloeflei itemalios 
jubere: hortari) uti femper ' intenti, parqitique eflcnt:. 
^dies, noaefquefeftinare : vigilare : nequc infomniis,*ne- 
que labore fatigari. Poftremo, ubi multa a^itanti nihil 
procedit) rurfus ^ intempefta noftc, ^ conjurationis princi- 



flMM/irum onerdmmpercellh.ipixdGciVwim^ 
II, 22. Codcx Pctnbr. clegantcr exaratus 
hibctbqHor. Plaucui remel taotum.idquc 
ia Militi iv, 6. Viri qtioqui armati iJem 
^Jiuc fscitin^i id cft, hjmines miliures, 
Lucrctius u,6xf. Cum pucri circumpH- 
^rum pemici chorea Armati i» numerum 
fulfarem aeri^us aera. Vitruvius I, 5. 
Craffitudinem muri ita faciendam cenfeo^ 
uti armati homines, fupru obviam veni' 
emes, mUus nlium,fini imPeditiom prMtir- 
in pojfunt: apud alios nauJ temcrc oc- 
currit. J. m/fe. 

1 Cum teh'] Latiniffime, quicquid 
alii dicant. Hirtius de B* Alcxandr. liii. 
Semper enim Berones complunfqui evoca 
tos cum telii fecum haben confutverat, 
Mamcrtmus Paneg*cap>xxiv« Arma i^i* 
tur <^ juvenes cum gladiis atquepilis non 
cuftodiae corporis funt* Suctonius Julio 
cap. Lxxxvt. Etiam cuftodias HifpanO' 
rum cum ghdiis feBantium fe removip, 
iufira Arond. omittit uti eleganter, lo- 
ca obTia, fed vide Rivium ad cap. xxiv. 
T^f^nfi. 

2 Intemti, paratique^ Copulam omit- 
tunt L 1 , 3. fed retincnt cactcri. No- 
fler Jugurth. cap. liii* parati intintiqta. 
Li. if^enjs intiutiqui. Lviu inftruHi in- 
tentique* quibus lods iidem Codd. nihil 
mo?cnt. Tacitus Annal. 11, 16. in- 
tentus paratufque miles, ut ordo ag* 
minis in aciem adjifteret. Et, Hi(^. i, 
62. ioilruAi intentique fignum profejpo- 
nis ixpofcunt» Suctonius etiam Otho- 
ne cap. lxxi. Atque ita paratus inten- 
turquey^iTf tnorti, Gcllius vii, 3. ^uo- 
ftun opibus dtripiendis fojjidendifque non 
fauci exfummatibus viris intcnti infcfti- 
queerant, Dares: cumclajpbus fji^ ex- 
trcitibtss omati faritir ai AihituenSum 
fortttm f^ritir lnQ^, fic vulgati iniulfe. 



Codex Sidncienfis cujus mihi copiam fe- 
cit amicus meus eruditilTimus R. Allen. 
pro parittr habet pmratique, 8c pro ttnJe, 
inde, optime. ^. fPkJfe. 

3 Dies noBefquefiftinare:^ Varie hoc 
e£R:itSalIu(lius, DiestfBefque Itcm : Diu 
noSuque» De voce, fiftinan, vide Cato- 
tonem ap. GclU l xvi. c. 14. Ciacc. 

4 Neque laborif fatigari»'^ Meus lib. «f- 
qui lahrisfaci fatigari. fortc, iaborisfa^ 
fci, Idcm. 

f Intempefta noBi^ Sic Codd. Tron" 
tinus 1 1 . 10 complura fuorum atra no^e 
fefelienda curavit» At hoc poeticum» 
nec pro (implici orationis filo. Lcge po- 
tius cum tribus Codicibus quos cum edi- 
tis contulimus» intra noBom. ibidem, fro- 
xima caftra intcmpefta node adorttts eff. 
Ubictiampro» ubiqut Poinis, omnino le* 
gendum cum iifdem Codd. Ita 6is (hniU 
ufus iventu, deletis utrohiquo Toettis. In- 
fra, nihil fnctdit. Formula elcgins, Te. 
rent. Ut quifqut nm accurat fuam, Jic ei 
frocedere foft frincifia. Q. Scptimias 
111» 26. Deum qttiffi ottBonm fmgulis 
mortalibus botti malique tJJi» neque quoad 
beatum efje licitumjtt, cujufquam in etttta 
vim inimicitiafque froeedere. Infira, f imss 
fuis con/iliit mttltum ojpcen. L^. ineptc» 
confulibus, at fbrte pracli errore pro cms- 
fultis. Nofter alibi* faBo tion confblto 
oftts effe, fcd aliter Libri. De hac re ad- 
eas ipfum Ciceronem faf^orum fuorum 
haud invitum praeconem i. Catilin. §.9. 
item LHcanumsw^ 61. Romani maximtts 
auBor TuUius eloquii, cujus fub jure to- 
gaque Taciftcas faevus tremuit Catitittm 
fecuns* Codex Bib* Publ. mttttit, male» 
At re^ius animo meo Scholiafta Juvena. 
lis, jnre togato. Cacterum alios nominat 
percuflbres in Ciccrone Tlutarchtts p. 
868. f^ MdfMof i Kih2^f ixiKdm (i^ 

pes 



Digitized by 



Google 



Bellum Catjlinarium. 



97 



pes convocacperM.Porcium Laecam: ibique multa de 
igoaTia eorum queftus» docecy^ ManUumjframifiJfe ad 
eam multitudinem^ quam a4 capiunda arpi4 f^MV/rat,% 
item alios in alia loca i^pportuna^ qui initiumbeU^face" 
rent -, feque ad eKercitum proficifci cupercy JipriusCicerjOr, 
nem oppreffijfet : eum/uis confiliis multum officere. 

* XXIX. Igitur pcrtcrritis ac dubitautibus cctcris/C 
CorneV\us> eques Rpmanus^ opcranv fliam polU<;if^s^7 

* & cum co L. Varguntejus Senator, vcoufjjtuerq ca, 
node paulo poft^ cum ar,matis hominibus^ iicutilaluta*. 
tum introire ad Ciceronem^ 'ac de improvifo domi fuae 
imparatum confoderc. Curius ^ ubi intclligit^ quantum 
periculum Confuli impendeati propere perFulviam Ci- 
ceroni dolum) qui parabatur) enunciat. Jita illi ' janua, 
proiiibiti) tantum facinus fruftra fufceperant. Interea 



«OrviO^&^- 'T^ 4>«aCU TOr iTntpafm, 
8tc Sed hUitar. cum apcrtc Cietro CC^r- 
M&MPunam cx iis fiiille affirmet. deque 
fmt iDe Cethtius, nam ad id bcorum in 
fiWs erat, quo Cictro P. Syllam, ipfius 
fiEo accuiaiite, defniderat. Errat etiam 
AffiMMMs^ qui hoc confilium de tollendo 
Oceroiie mituiii ait. cum jam Catilina 
diicelSflcf. Confcr eundem Cic.pro Sulla 
{.^2 per P. Leccsm. Palmcr. ^eiit. cum 

fide. ^•^^^Jp- 

6 Frimcife^etnftirMntntti] PopMlsres hos 

appdhf.op I». »4. 1-1. icd c.45. Prin- 
f^/, oW intcUigit Lcntulam. Ccthe- 
gDffl^&c. Ciacc» 

I £r cmm ea L. VagMntejus SenMrr} 
M auuG j lpta ^ L. VsrzMntejus. quamqutm 
Plntatduu in Vita Ciccronis noc omiflb 
CCctbegnm n ru ir indam cepifTc coolii- 
\i% VnxoSdcndi teftator. IRrwus. 

2 Cm4nmm e» n. fMtm^, eum kr. 
MemJ2 EtWic racat iUad Bofmn^ms,£td 
ncc iarrffacnt bm n$B$ fauBo ^. fafpi- 
cor vocem alioaani ab uict rcmotiprcm 
aba6boi, «c ioDftitotani ejos ioco fauB^ 
nH flnit Saoe quodcainque fiiit era- 



fum c(l, & ejus loco a manu pTimapMnlh. 

3 Et de Imfrovifo domi fnae impMratHm 
confodere,'] Abcft ab uno domifnne, «b 
dnobus imparatnm, quae falvo &nru •b^^ 
eflfe poflc ncmo negarerit- Et hic M lo- 
cus quem a brevitate tantopere commcn^' 
ddnr. Putfchim* ComeU oon htbct il* 
lud fuae, crafumque ctiam ftylo corrc- 
dhiris io Naz. nequc difplicett quamris 
itcm mallcmauferri vocera domi, necnon 
de improvifo» xn Pal. tcrt. e(l domo/kOiBc 
in fcpt. domuifuae, Grut« Domuif, Ar. 
Sc fcripti integriores A* Popmac. Cic. 
de Ofiiciis 111. effe donfiui fuae cfimweom 
rr. & fic tn Philip, 8t Tufitilanis. vrd. 

Apntcjam Mw. 7«^/«- 

4 U6i inteUipt quantum perieulum Con-' 
fuii impendeat,! V.C habce : U6i inttlletcit 
qttantum pericmum Confuliimpendehat. & 
paulo po^, ubi id vulgatis editioaibus elU > 
dolore injuritee, in V. G. abcft vox Ji»j)Ni-« 
riat. Umnus. at ita Cir.^tt. ix. 7. «C 

5 Janua prohi^iti,'} Sic In Jagtmhat^ 
Numidat infequetttes mocnibus prohilwtm 
Ciacc. Plutarch. K«Avfcm(|{iA9frn Mt 
lifortos SmnUanotpergit% fjf^ atm forfbur 
arcerctur; niapim ^ atrocia dfirro dfOi^ 
tsfN. Tacit.An«xv>55« J^^fV^* 

N Man- 



Digitized by 



Google 



p8 C. CiLispi Sap,lustii 

l^anlius in Etruria plebcna rolicitareVegcflfate fimul, stc 
"'dbldrii iniiiria'^irioVki*u»ii'retTinicupidam; quod Siillae 
ddhiiniti^ iii arfiiferah praeter- 

eai zttorit uorom in ea regione 

magria'c6| illims colonis^ qnibus ^ 

lubfdb atque luxuria ex hjagni^ fapihis^nihil relrqui fe-' 
cerant. •'• ^ ' 1' ' '' '" ''"'^ '*' ^' * • 

• XXX* E^ cujn Cicdroni nuncrarentur; ancipiti malo 
perihbttis, cfuod ne^iic urbehi ab infidiis privato cohfi- 
lio Ibn^tis rueri'pc!)terari*n^4\ie/exercitus'Mahlii<liuan- 
tUsy aiiir 'qhb cbnffilio' foret, fttis compertum habel>at> 
rem ad Sen^rum i^eferr, jam antca volgi rumoribus ex- 
agrtatam. 'Ttaque, quod {ilerumque in arrpci negotio 
folet, -♦ Senatus dbcrevitj ddrenf operain Confules^ nequid^ 

r^tJhubL dHrimentt caperH\ '^'Ea poteftas pcr Senatum>' 

■ ' " '•'■♦. •"•':. ' '— • ' ' .f - .'' ':i '-.'.' ^' 

1 'DoloTt inJHfia%7\ \>\^\o injuriM a-'reliqua fumtHm gUdium fuum, & vi/ 
buadat ia oico libro* Ctacc^ ip.ipo. Ctinis fatpthom reiiijua redi* 

• ^i ^wum in ea ng, m. cop. erut^'^ Di- me. Metam. ir. p. 3 21 . in exitium rcliqui 

^tio ulc^ro^ rejici potcH^ ceu £\i^cx^\x3^ filii plenii operabatur affeiiibus, I^erodid», 
Gre$teruiy ^ • . . 1 1, 7V t^ JV A«/i6ii«#y 'ttSa^»^»,.'»^'^,. 

..% ^Nshtl rekquf /^f^rat.^ Su[pici^s Se ix^^ »fMviii «^^ Xx^«/srw&.,' quani-* 
?erM8 H,Sacr*Uf4* NabucMonofcr ab-lqxigLm i\{{ hanc phralio rmc ulJo j^cHcio' 
in^» p0puhf t^efidtus quos beUi conditio inculcat Angelus l^olifianus: Vi<i« i» 17^ 



vel^raed^ fafiidium,Tc[iqvd a viftoribus 
fc^crat* Sigottius legeDdum autumat r<< 
Ufiqui, GifcUnus^ Vardius reliquias, ego 
ypTQ reUfUfi^ , vocc€ a vi^oribus dcictu 
dae- 6c>/^e No(kcr vi»^i. quafi unus 
reliquas ej| ^amilja, (^ alias, bpc Iqco, cir 
HKig^ i^MKM>iui$ ^ Aurtiita Vi^or Caef« ,ca p. 
^^•freceptU-militibusp quos Murfina labes 
rcliquos feccrat »'^ -Mlt^ ; d^epUcavtrat. 
CMict- iv B* G. demonfirant ftbi praeter 
uti^felum nihil eCTe rfltquT. CictrQ V. 
V|rria.\v^Mf>* de^ni^,^^em ftisssc- 
Y\^i^\Uc^dJ^r^uos ffcere prp r«-', 



Pii^.s»^^^ f* qt^ -cafum dwum defkiun- 
niiq\^\f^^^9 nufMgflFam^ Tlofter e^iaafr 
roti^fTo^^lt^^ vi»,4ecittfu pe^t dir 



11.3S. vn.6. 7.^«^. 

4 Senatus decrevit^ ut darent operatn 
Cpnfulest ne qttid rejp» detrimenti caperet^ \ 
T0 uty in exeitiplaribus m^nufcriptis noa 
c(}. ac elcgantms omitti* quam addi vi- 
jdetur. talcillud Liviii Fraefcribitmonet^ 
kuei Li^b^ettnrifiKmo tenertt praefidiom 
juiciar ly Bclii Ip« vills, ^otiefctimque fit 
^ecret$tm\ darent niagifirfius operam^ n% 
quid refpub» detrimenti caferet» pro de^ 
i:mum ut d:^rent. Rivitss, Caefar. i. B. 
ftribif mpnetqtti L{tjf^iumfiimo ten^ec 



i^«iir#ov Idenp in Ver^mp;^/ b^^^ rc^.n^giilntus ope^i^.^. Vide Gr^v^ 
calatim'!*^ reliquas.fcccrat.^ , Ef JVif^^u^Vw-- V'«»» ad I^^Vv» 11, 13.* j> ^jj^ 



i, ,^ jUjot^per Sfinatum»J ^{p^ hal 
be^ fer SepaUm Pal.tert. £l potcramut 
to caicre, ut &, aliqujot vcrbrs (ubftquiv 
naip» -2^1' valfic' ^il^qfnbr^^^ ai^t aMiftQr 



Digitized by 



Google 



BELZuM^GitfiiNAiltllM. 9p 

macc Romaho> magif^ratuT n^axuita^a: pi^rm^ittihir 0ti- 



JUU!i;iUUl Xi*iiJiM\*Aii AifiMVvyv .^^^ 

nulli carum rerum Conluii jos cft. , 

XXXI. roft paucds dies, * L.Senius Senator iri Sc- 
natu litteras recitavitj ' <juas Faefulis allatas fibi dicc- 



f^. reliqua omnu itrepTeruAt e gldfla j 
& a qaidcm quavi«'d()^ca foetidiore* 
tt^^cjdwsnotaRcfpublfca^Romana. tirU' 
tiTMSB Legi malioa to, fcilicet decreto* 
rox OnfuU fafpcaa cft, praeceffit enim 
is«|f^4/«i,& populi juffu impcrium da. 
batur orooi inagiftratui: nifi forteCtf/.ut 
d^ntorem nomina?ir. Praeterca legen- 
djm nmmm^ ut cft in libris fcriptis me. 
lioribas,' vcl nullMt, pro nuHtm antique. 
A. f9fm». Markii A. id iaccrlineiri fpa- 
tio habct C^fmlihus, qiJafi « interprctc 
y. & PcmW. oc fic quidem. B. P. A. »«/ 
i«i. Fortc dclcndailla,yi»ef o^«/i;i(i^ 
hocdecrctum UttsmMeneciJJitatis vocat li- 
«m/. 111,14. V. Cic. MU. & C/ie/. Bd. 
Oriii, Flusarcb, in Cic. !•%' «Wr ri /m»i- 
;« A.^, Dio 37. K«; ^ Urm-r^^ 

aJ3oq^c, Epitomam Livii Hb. 109. 
uf. VArem dc Viris IJI. cap. 73. & bm. 
nfflo oiagnfim .priilonium dc Formu- 
&^a>. II. P%.~l^t- Cji adjungiis Ci>, 
I. CatilnL $. 2. infra, ahUr fsne fo^ 
fali jaKi &c. Nefcio an hacc Di «/ir- 
^' rdpcxcrit Aui^or. 'Ai'»V«'» W» B»- 

ioae cmia' niagitf i^»iwi« ., 5"0''"?.8^,i- 
ixicii craiii^lSi, io tomiiu». ^|#B Au^ 



t Alrttr»fiuef9fuUjtiffu, sMifMmm 
re^um ConfuU jus tfli] Mamiicnpt^ dtto» 
nsdUus enrum rerum nifi quii uUi vetuflfc 
poHtum malit pro, nullius, quomodb Co> 
micus dixit, Tnm iners, tam nuUi evnfi» 
U, 6c in Truculento Plautus, Celotis M, 
pro ulUus* Nec enim iJ confuU addeo* 
dum puto. Scdathocobitcraddflm, .^ 
/erSilluftiu», pro4/r0^Mf pofuits jus, pro 
poteftatc. Rivius. SuUius CodcxB.Vt^, 
Di6^iuncula poftrema abundat» fbr(an Bc 
antepenultima; ceterum libri melioresi 
videl. Pal. pr. 8c fec. Bongarfii 8c Comme. 
iini habent yocc prima>ii«//i«/. de^flo coQ- 
fuktur Rivius; Riviut inquafifi eui Sklhf- 
flius civicam debet'. nam & n^ jiidicibv 
revocanda ab exilio itltl^io.' iGrtiehmf. 

a X» Sinhts Senator^ Ex^unxerim \U 
b^ns diftioncm Senutbr, ncquc enim po. 
ricufum e(V,ut arbitremur fubulcum qdem 
recitafle literas in Scnatu. IJem, Bft 
Iti mohumentis L* sienius, Confol Tuf* 
fe^us annoDCCxxf, & in xi. Aiiniili Ta- 
citi I4X Suenits, dc' Scnatu fupplendoi 
qaac tamen vulgo dicitur Sentia, & rc^ 
fcrt^ir ad C. Sentium Saturoinum Cof. 
cum Q Lucret. Vefpillonc anno pj^. 
A» Pofmn» 

3 «^4/ Faefulis uUtttus fihi dicebutX 
i9^«f^<$>r.^ Perecft, ut cjrpuogide* 
beat, v^bum pi*imnm & antepcnuhi. 
mumJ at eccc, tanquam^ (i inopia fuknfni 
cfl^ & vcirhlofuhi 8c fenfus ^aiie^ii^ii. 
cos Pdprira nbl^ci' adhuc adfutt ex eodicie 
MaHitiiaho, dvteBdt, ar^int» Ta6io,h 
qUthm ci»r. eugceuge.L nifi (cifenitis ba* 
juUin literarum, omnia pencrant: ^r ift 
ti\i&WOlareanos, Riyios;(^(^- U^i 
(iooi»reliqaoss affirmo iibris MSS.^qua- 

N 2 bat> 



Digitized by 



Google 



bai;> a.QuintQ Fabioi in quibus fcriptum erat» ' C Man- 
jrujm armj cepifrcj cum magha multitudjne, ante diem 
* fextum Kaleridarum Novembrium : fimul, id quod in 
tali re fplet> alii 7 pprter^ta atque prodigia iiunciabant: 
aliijconventus fidri, atma portari j Capuae, atque in A- 
pulia fervile bellum movfcri. Igitur ♦ Senati decreto 
' Q; Marcius Rex Faefulas, ^ CL Metellus Creticus in 
Apuliam, "^ circumque ea loca mifli. *li iitrique ad ur- 



.tuordecim ques xrgp cxcdfi, libfos itetn| 

2ao8 Boagarfius, noo agnorcere «^ F«- 
xnm^ nimirum aliis omnibus CunSiator; 
uni Popmae e(l UUm, Gruterus. 

X C. idaUium Arma cifijji,^ I^^ ^os 
correximus, cum antea in cunf^is vul- 
gatii iiBpre(nrque libris C. Manlmm Ic- 
geretur. Maliiorum autcm familia» nobi- 
iiifima^antiquinimaquefuit.ex qua mul* 
4 celebres viri extiterc, qui facpius con- 
fuUtum geiTerunt. £x his fuit, & Cn. 
illeMallias,P.Rutilii collega,ut a Vale- 
rio Maximo, lil'. i i.traJiiur: apud quem 
tamen, omnes fere libri, C Manlium hi* 
bent, contra veterem inrcnptionem. quae 
duoru^coofulum, his ver^ii mentibnem 
f^cit» 4b. Colonia* Deoucta. Anko* 
:ic. Nr F, Fuivto. Duo. Vir. P. Ru- 
a-iLto. Cn. Mai^lio. Coss. Operum* 
jLxx II. Ne quid tamen dinfimulem, li- 
ber quidam» fn pergameno de/criptus, 
.quem mihi utcndum dedit vir do^f][i 
mps, meiqu^ i^ipantiifimus, Guli^lmus 
Cauterus, Malium habet^ (impiici C. nec 
aliter Piutarcbus vocat in vita Cicero- 

W,:liH ^ i}ifJ^ifet HeUtof f;(«r7i«* 6c itC. 
r4im, <9e/$ r Md>n%9. Ego tamcni MaU 
Itum legendum puto, confcnticntibus 
]>raefertim anfiqqijs Ijbns* ^ ycteri Jn- 
fcriptione^quampaulpantQpofui. Sc Can- 
tpri cotjcx aliis ii^ locisr tjUjl^ varietatc, 
jilalljum dpplici U. prof^t.. Pc^ma.' 

% Sfictum Ksl. Npa;r/wA.^jCJ/c. i.Ca- 
tilin.§. 7« Memimftiai me ante ditm XtX^ 
^fih^uf Nt(vemi, Jicen inSeaatuicerto 
diefore i» armis, qui Jiesfut^rus ejfet aii- 
t^ djem vtiCal. Npvw^ C^^*Af^^»p'» 
ttti^atif^ /MteUitim^atqt^ a^f^f^fittirk 



3 Tortenta'^ Rem fuHus narrat Cic. 
1 1 u in Catilin. Vide Statium iv. Theb. 
3 74« Thucyd* i. $. v ( 1 1, 21 • Oifetniententt 
cap. i-p. Ciaudian. B.Gct. 230. /. ^ 

4 Senati'] Non. Marcellus de mutata 
dcclinatione agens, Senati decreto hk le- 
gendum adnocavit. Quam veram efTe lcc* 
tionem reor. 3c fic in altero manuicripto 
fuerat. fed & erafum erat f. habeteodem 
moJo cxempiar Florentinum. Riv> 

f ^Marcius^ Confer Cic, i. Cati- 
lin. §. 7. 7. ^Vafe, 

6 ^Metellus Creticus^ 1$ conful fuit 
( ut mcmorat Afconius in Orationem m 
L. Pifbncm } cum Q. Hortenfio, anoo ah 
Urbe condita 684^ Cretam inde procon- 
ful in populi Romani potefhtem rede- 
git: undc Creticus eft appellatus. Sed 
de hoc Q^ MctcIIo plura Livius lib. p8^ 
99, & 100. Florus libro tertio» Plutar- 
chus in Pompcjo, Dion lib. )6« Caff. 
Cic. 2. Cat. Q. Metellus, ^«ri9f ego, from 
fficiens hoi, in agrum Gallicanum» Tice* 
numque pr^aemijk §. xxv 1. % Waffe. 

7 Circumque ea loca mijpij Quibutf hon 
poenitet aliquando cbn]tcmc, circumque 
e Uco tmjp, nercio an non judiccnt, fe arf- 
huc obtinere antiquum, ac prioremorbo 
impeditos. nihilenim altcraleftionecve- 
latius, hihUaptiuS. Gr/irfri^i. Omftttot 
Xuttor«aevi fcqucntfs e^ ioca. Livius u 
4. tupam fttientem exmontihns qui cifca 
fijnt>^& fiC nofter bis. Idem t.4 vendn^ 
do ptrairtsre circiiklvvit, & xxiv,4i, T*- 
fi^en quia omnia drca hofiiumflena erant* 
J.^aflc. 

; 8 /1 utrsqite ad urbem Im. erant^ Sic 

&'PaI.>Ia^Hantis, qUotnodo lcghfc Af* 

conium bene monituii^ ^?iQ;' Qrur.^fti 

' '^ beiii* 



Digitized by 



Google 



bem Imperatores eranc^ impedici»^ ne triumpharen^ caf- 
luiDnia paucorum i ' quibus omnia horieftaj at;que inho* 
ncikz vendere mos crac Sed Praetores * Q. Po/npeju^ 
Kjufus Capuami X^j^j^Metqllus Celer in a^um FigcouiQ,^ 



Vetuilis qoibuiclam eff» Ufyiqui emm,(ji*c, 

fed io mznaCchptis e& vulgaca ledto. Af- 

ccKiius Pedaniis, frmrriqme, legifle vide» 

tur. cum pcrfer&m ibi ({uidMn fectmio 

\e^cm, qua^ nnameram noter, ac Hon 

^ouns proaofiiea fiu Ho« eos»qiii locam 

citmnr, aoa obTcrvane miror. ' Rivim* 

DooitaB. i» «TfvfM. Apograpiiain Mar- 

timan. & sd m^wm Rpmam* Libnrins 

addendom putavit, igoonns omnem ma> 

^ikratnm» etfi iotra muranus non fit, ad 

urbem taaxn dici* Vide Cmw ik. £pift*ad 

MtUmm, fv, m Verrem. Caeiar. i. de 

B. avit C P^fmM* Vcoct. 1470. miffi 

fwtty &• M» m trimqui » prb ir «. Martin. 

omittit bi, Servius autem ad Aen. 1, 

9V H( miriqm^Md urbtm Imfirmoris* 

Sertios in artem Dttnati, tn utriiiui Imf. 

a. 0. i. mti^ imfiditi «• r« r. ^. pag. 1 798« 

m & Rcg. dc Markii <y. primims. L 1. 

M» sm^, ad orbem, boc eft,tn campo 

Martio, obi cafira metali, lenatom pe* 

tere^ dc a populd acdpere ^biebantajppa* 

mam ramtu^oe ia Trian>pbuixu uf/- 

tmuMi qoidem ia 11. Vcrrin* ait^ ommm 

mMiijirMtmm man imtra fhurjmumesfi ud- 

mmpMtmr tjns m mrhi fuigetf t^ndi- 

ettmr eft md mr6nm* VGCum iHa.Afbonii 

\kr pfoprie noo ipeaaos,<nequc probaot 

ho£ee Im^. fu tfle«aiibii ^uaot ubi trium^ 

pbanmkikbaBt' ^reratjonuiibusob^ 

fmsttdt, ^02, rtt2btt\iT,im§untrAm3^6em 

iMtratmm imferare^ cUfemque frociuBam 

iatrM fammrimm bMhere liccret. Ncque in? 

tenm iojiirbem inibaot, quod dc namine 

Im per ac oris&^iUgeTilitanphi txck^dient. 

yi;nrfarieg»cii eflent. 'jtfpimtuisjic B. 

CM. \fiinM Cae(ar,iinquit,. T^mpiuiii 

mtfnUkf hrl ri tiMfmiMmsM «»|f rii 

'^dfMm^^fimtj henirpui' wtaSK^i^ A 

~ ^ '-^f^fi/^^&f lMfiA«i>« -Impc. 

rtiam dtfoocre orbem iutrantibus 

tmt» pnoin^ cun^t ^mtus Tri- 

'->■'- i . \ . 

Y4 .ol. 



dmm^ml 



uraphum decrcffe^, hnperium^^in urte, 
Quo die Triumphus duccretur populus 
dabat, rogatione a Trib; Pkbif lita. Inde 
Aogudo decretttoa iraperium procoofiir 
lac!d, quod neqoe omitteroi» ii urbcin io^ 
ilTct, nec ei egredi opns efTcc idnperio 
rcpeteodo»^ ut noi d^ceft i^M Lijr. i Hi 
ergo Impp»eo modo impc^Ui^eraoKiqttO 
Paulus Aemiiius apud Pluesrchum^,'S/L 
LucuUus apud CiariHem AcAd, 11. Cum 
ViQor M MithtidMtieo SeUi.rtpertifit, inh- 
micorum calumnia triennio tMrdim qu4m 
diSuerMt, tnmmfhMfvtt* £c hoc cd «i. 
fitinfdUre apud VMtr^ntm de Vita P,aom. 
iv. ^udd CmriMqi^mui ftcij^etsdicetut 
Mmicis, ut illi renttntiMretur fe obiiriapil,- 
laturum» me TrttrnnfhmdecirMiretmr» Cle. 
terum libct-obitcr V» L. apud DumM* 
fmm in Elogiis ponere ; TMrtMteMm folut 
fetttit fUi viucmre mortem% Iavi<f^us/a/«i/ 
CmUs fo/>frsTriu«iphum. roembranae 
C. C. C. vetuftinjmae, . Invtihts Coeh^ . 
Pofbeltto,. ii^ pKo jttxtM» Mfttd, obviuiQ 
elh livitte ir. lo^ x» 29, 25» Hirtittt 
111. a. ttSreftis mS a U legionihus^ ne ud 
ejm ferictttttm rejfervMri, d* retimre cms 
adinrbem Fomfijtts videritur. Imperite 
ergo FmuIus Vittdimpus pro, m4. finititetoi 
apud J^€eftitmmtA,iiij 15^ I^ Mftm( 
fimtinms, .Gaeciiiui t^i.QeUiumvii, 2^% 
qui qttu/t ad \ho^ti^tMftm% Ubere Setmtt 
fMlvMimUMqHi Mr\(tep A Viftoc, CaoC 
XL« Aufonius in Viilub : HmectttUH mc 
frocul ttrbifitM ^, mc frorfus ad urbctn^ . 
V. omniiui PolyStum v 1« 1 3 . 7* f^^ufie. 
-t J^uibuSiOmtUttshfinefiM^ Eadem vei;^ 
ba.io^ repetit iiu Jugarih. QiMce^ 

x^.PomfijmJB^ux^ Opinoi> de^ 
ngniri Q. PompeJQm Ru^uQii<filiiiii),eJMt • 
(^ Pompeji IUi6kiqiii3Coi9iul <:usn L«.Sulla 
futt/anno U* C. nCidcr* qutqnc praetu^ 
ram urbaiiam geilerat, anno U. C« .dci. i i. 
& ab eb fignatoi^ede denario#»r.in quibut : 

N 3 ' ' •'hifque 



Digitized by 



Google 



* hif^u6 penriiinim, uti pro tmporey atque periculo exet* 
ciiumccmp/farent. tdhciC;^^ quii ituiica^ijj^et de cMj^^ 
Hidney * quae^^contra l^emp.fa^aetaf^^ * jpraehiiumy firtfo 
itberiatem )^ fejlertia centrik': ttber^-^ itkpiinitatefh tjiis 
rei, &. f^ft^rfia ducenta. itemque dcqrevere, ' uti gladi" 



Hdoos hic Pfbctbnie & Conrulatus ptris 
«xfHrefliiseftkictlae cuniHiiiiiigQibttc» cuio 
httc infcriptidne: Qi Poiimu Q* Ru- 
v*ot Qoss/ Urfim. 

4fiffqUi ^mM^^^ omi^ vorbo lubdaQti* 
ro.-quomodo^ Mcrfebergenfeexoroplar, 
%' 9k\z quaeiaifi habeiAll fihni». Ball. 
^ MirtiA; rtdd«bc«^ c^cteri^noa item. 
f: mfi. 

'2\^mi^comrH'V^mf:f»Bmetm»'] For- 
te nihilo iiicoo«tiMiiasf' c§n$9{M Rtmf* fk^ 
IM, ablegm; f>06e pnsctpali 6( Baali. 

9 ^im % m m m ^ fefv^ IdtrtMHm'} Stc & 
ia Fkb^iciano.iiu:eterisfsrei^f«tmfira ^e. 
crroere, &Ck cjuomodo item in impreffis 
vetuftioribuB, tadtja^dmhis^iacpnU' 
mis^ legimnsr numera plUiaHv id q«od 
minus pi^ebow BMtu^ In aiiis .codioibus 
adjicitur rerbuor JimT9^km,^Jidih\itkC 
iMdum: TtMemiMmd^creoeremtfirvQ^H^ 
^Mfmquod Qcfciotiiumiconfitltios inr 
telligafuri attJ ponanir. Vtiuftiir certe 
codex htbeTrPr^^Mv/MMiiaff^mre.* In Li« 
vio-a«tentiioQXiQo>d(Mini^at4ooo; Servi 
frmmhmf^fi^if^miUi$mf^Msrh,l96efi C» 
fifUliumth6cMB0dwnmZ'iupjya»m^nt 
fcrrt 250; Comt^ir,£iibeci imille^ Hic 
ighurftWi pfa^itfm tleoupk)'maJQs,.li4 
beri ^olottiplo nm)as; Namcetitilm-Hi. 
Sii^lattiam Coron^torif>oo.* -Ddceota ve^ 
f o 5 000. Coronatos^ Utruro quia feoidam 
faoc ditius iliis dpud Livwm, an perku- 
lum reipbbK hoe^najosviAim magiftim* 
tibusae feuatiut^ <G&r»iimi> Inquibuf- 
«amr PrJtmiumfefw^iihmiitem, &^C. 
fifiertid r Uiei^ ^impiMif^ aiU^ ifw r «. & 
fefiertiM dtiiemm^miHitL !n alna^/mfd 
iikermem ex SX:. fafimis C* L im, e. r. 
&fifjkrtimmt ducems^mUiis^' lo non* 
nuUlitibBmi ieereven frmemitom ftrw 



liSertatem, UhereimfnnitMieme.r^&fe» 
jtefHefum d. m» C PopoKia 

4 ImfmmtMtem ejus ni,'] Sic omoes 
Codd. ex Formula rede. quo pa^ Gc(* 
/^'«i tii» i6. 5«^ Div$$m Uadrimmim, 
cmifm cogmtm decreviffi in temdecime qmqm 
tmntfe fMrtmn edipofi: idqueiffum cjos 
rei decretum nos legimus» Caciar. B.Giil« 
V», 17. gruviJlmHmque ci te\ fuffUcium 
cum crttcimuconfiitmum f/f ;& ? iii i. tem* 
^r# cjua rci co^tute, ui cemiUo difcedi- 
im» 8c alibi. Graeci videntur hanc rem 
coscipcre omi0is vocibus ejns rei, JuU* 
anua Ilnp. Orat. i. «iWc 5 ^^' 'A'J^ 
'nkStiufiinif fuiii S Tvfgitrm* Diider.lt 
36; il^im mtilm mSbSi* Cicero viib 
Pbihp. 6nc,ejmsrei, At Tacitus An4i 1 1. 
^7« otiitm ei rei Ismud in lo^gmmpmravit. 
NoAerJug' xxi. fides ejus.rei fenes mm» 
Berestrit, Gqii6r' capp. xxz 1. lxi v. Hbc 
nsodo abundat lephm C ^8. tm9c lat 
^ircimmlimimmeJigesfarmtmifmnti quibus 
iegibirs ixfslimm dmsnnaiis fertnijfmm efi% 
apud Cf£w Wrt/. J.WafTe. 

5 Utiglmdigtirimefmmilime2 Hic Com* 
mentaitorea niiiii ad rem dicunt.' Aiius 
^tdam ita exponit, uti glmdimtmmi fmk 
mHimi, id eft, iffi gUidimicm ^n fmmiUmi 
d^riSmi, fer mmniiifia di/hiiuerettttfr^ 
oc Romae tumultom moverent, ut aot 
te fub Spartaco fafbum e(l, atque hoc 
pro cujufque mi^nicipii opibus. quaeioi- 
tentia non multum abcfVa.reoo. lUud 
cupifqui Badiur expdntt,/ciiiect^iin4ii4 
S<tdC.<Oae(2ui5 verba in orariesc^^qQap 
poAeaie^aitur^oAendit de mttific^iisaii^ 
teUigendum. Ei4uhabtat ^d ^nem cjm 
oraeiQdia, ubiide capcivis fimteQtiam de^ 
fioit: S^ itm MnMt ioqaic, -ftMcmmd^ 
mrum feemumtf CT *ffit im vina^hmhi»* 
dos ffrtmmicifimqmiiwmximiifikirvm 
Unt. haec ille. GUtr, 

atoriae 






Digitized by 



Google 



at^^efyml^a^ Q^WW^ C^ in cnfT^ munkifiadijiribu- , 
rrat^frq f^Hf^ue^piMs: fipma^ fffr mamur^em vi- 
liU^eha(^frentuf^Hf^e^'miik9m ma^ipTiituf^r^^ ^ - 

t^p f^pie^ urbis era^: ex lunjma laetitiai ^tque izfcmiy 
quae diucurna quies pepererati repcnte omnis triftitia 
invafit. fcftinare, trepid^r^v ^ nequc loco, neque hoaiini 
cuic^uam fatis credcre> * neque bellum gcrerCj neque 



/4^ti^aMt ^ptti X <iM» » i t>19<« J*W» 

i htumt m m /Ww «fi^ ^4i!- 3 F^(o^ eft 
ut pronuftcifia ilimUfer^N(/ifi'4rviiMu^aa< 
tam of g)o& «cmc IfMram iiabf^ q^o^ 
iifcic agftii, uc etlm Aibj^aQt^^ ^«^^ 
Ornt^ GG»ect6if0fJlW4fe>>tffi»i»wM^^ 

tt m%px\\yd% ire per miiMm Au(pkm p^^^Vtirtf^ hae^ckici m i^bi coniuiii^a ^^qpc- 



i MSmvi^J QifeTtim lcilicct eraiic mu. 
»n aalpicia. At qui poriorc alitc du^ 
eraist, h\ mmfm^f quos Polyb. I^i^f;^ 
A^X*^ TocaL Patet enim cx od|^Con* 
foVjxD apod GcWkitn x 1 1 1. 1 f illis altBrii 
noQ lictriflc feri^re dc coclo. Nt fti^ 
wj^iptstui mm^ de «>clo ifccvairc t&r^ 
lodc^proMKf ad ttf. Aen; HmitBp^ 



mftf^fdes. MAJonbus, i. c. CicteftibUf. 
aofpidani de cx>elo ab Auguribuv voca- 
vamffidmm mMXsmmm. MajorunvTcro 
aul^kn ma^s rata erant qualt».caetcro- 
Txm-y Sctoii eoim tproi»lartftmqi^tufn 
msjore tempk» & folennitatCt Mt)orei 
ago magi(mtu« fbot Confolesr Pwrto- 
m, Ccnfdref, cactcri tnidorcf. Vide l^- 
JbiiinTocc p. xitf. Liviuf xxy, i. m» 
tmfMti grmter mh Senmtm AediUsfTlimm* 
vmjme^cmpitmles quoJ mn fr^iUnmr d^ 
pwWVoft, mtifftemims jsmijfttidada^ 
bahxffmMf, qmaFhmrmYtibnip^rm^ 
^knx^i ftidretmr t ddt Afik^ ^tW6fi^uT\ik'TXe^%fac9^\ni^^mm^ 



mt^ mmAtm m^ fmtUm dtftsmif. ifit. 



xmu ^' m timofir cihimfkit^ ^(j/Sttc^kacyiLvithjpjiaS^.cdi.Slepit /»: 



ctftmfqmt Vtenormm f« ffM/!M: tf«9«e 
i^fmme fiipUme frr -vieis fervmfse: jmf 
pfm ctrcmmtlre ee^ rffyieres pm^Mtus ':■ 
^^Tfiiemrvtri emrcei^' UuiumSil^m Jm 
fiii^ etafiSi^i^ml^§<j1^ -^^iD^ 
•idr» ffdSi ^ja^ wikms.m»^mtm^ 
effim, ml^ r^S^ i^i^ IM^ nPt$ «f^ 
SB» itiim». fo^ «r^a #^#f^ Mfir ^<^.. 




ries. At nihil idoo iBQMndttm». ^ «S^/^- 
m/ff/ iiT, 16% Jfr mom:ex tmm pmrt* Ur» 
hzdmmdittmrifmdmtm-rrpti hmiiftu, mtq^: 
in mo4§im ImgmbntioxfM ^^m^ ^hiufi^ ^ 
facses' civitatis^ L 1« 2A^M<mio< Uir^f 
/«cffire BQdlc^agQUt&SfpritDio^rf^alK 
e(l ^ vox >rii#i qa6d ddieQdsDQu Mftfkii 
y. A. L I. a. uf^s fiuieii.^ (ic Marrio.. 
Talfa multa apud Au£borcs v. g. /Sjo* 
y* 7T8. /rrw'>maf^c$»ta0qijiorAt^irrM^ 
6. Pab. mtqtteitrmt4LJi:^i^»ffit^ | ; - ^ 
^'j ^ .MniifM^ iekoji.iuqiithmini ^uiqm^Mn*, 
fM^cruLH^h^xrisaiAtvy vmUsi.% J<m-; 



n^que'ftetrifori fatir credete% Ciacconius.^ 



4 Nequehlimm^gereretnoqttifJf^i} Ext 
tu rbaremiibcns iiiud^ffrvre^ta^ tffiqu ideiiir 
pronitiiiii, ijiu^d)^ntiM5S.riQnqts«bu,srfHwi''. 
compamtpfedr^n&loco, mgtrti r^GM^ • 
y ^Suecqttifptiiimem^yiiB^TQiWii^Pit^Oi, 
■^mmriimilqu^i^ timetc.tmtilPntifugl^tf 
ViStf$^t,-7.\:MtUmjpr)mUimm»(pTO:m»^ 
fuo dd^ienteit matdmnt,- St>litt%jTiiQb*> 
1 1 f,. 6.'. ;PtflHmisr«n J iA^j augur tinv^r^ . 
entubSs.) ifit^A, i»2.i6ettmit^mnimycmdky4ltam^ &^*^ 
lOfbfdfifhmreiHeMpitttdf^ 
KfokH^iuimptB fuMhms^f^. ^^ ^ 
•Ad 



Digitized by 



Google 



I64 



C C It I S P 1 S A t L U 8 Tt I 



• Ad bocj mulieres, quibus Rcipxibl. magnitudine beHi 
timbr infolitijs xnceiTeraC; affli£tare fefej manus fuppH- 
ces acJ coelum tendereV mifer^^^ P^^^^^ liberbsV ' rb- 
gitare^ omnia paverej fuperbia, atque deliciis omiffis, 
fibi patnVque diffidere. At Catilinae crudelis animus 
cadem illa movebat: tametfi praefidia parabanturi & 
ipfe ' lege Plautia interrogatus erat ab L Paulo. Po- 



nUtf&e fbitan, itut t/etern d^cindire fyl^ 
vds Ah miferi vidijfe futawt. Loquitur 
de BAv<Are Martis cortlltft iiifrai Mfal 
fum trefidis. Quo IQ loco pro, terfuflu' 
lithafiam: Ter tontatfit e^ues, cfyfeum 
ur feSkwe flaufitt BCrnartias cx vctt. 
coitcugit eques, Qood miror cur non in 
tcxtura 'rectj>lt Cruceus. itt difcrtim 
Qoftri omnes, Tcde» &1cntaurig&e im- 
miflis tn tei^^sbenis, eqiioff t4 curfiim 
incftarb. Ethoc cft quodnoftcr al&iyult 
per Verhtribufque jubas, & tcrga laccf- 
fithabciiis. Fallor, an illud Vtrgilii ob o- 
culot habmt. Utepie acres concafTit equos» 
ut^ue fmfsdit urma^ tibipcdimc reflcrit 
Maeus. Cbnftr Acndd.y. 147. Ovidium 
MtMtt. I r, 202. Hoc feofii Ucct oUcurius 
alicobi de Aibpo fluvio Vafinitts, Fhimf. 
ua coQcuftit, generum indignata Tohan- 
tem. J. Wafle. 

I Ad hoc mulieris qusbus fro reifub. 
magnitudine^ Meus liber non habet,^^. 
Sed ^ttid (i legamus? Ad hoc muikre^, 
quibi^s Hle ttpuor infrUtusineepraiyfro 
reifub^m^gnitudin&t^liBmfeft. Ciacc. 
Hoc a qiribufdam ■& in wfe legitur^ 8c 
perverie cxponitur» Non eft dubinm 
oailuftium dicere vdie, com tam mag- 
nam ac tam poitenreflet Romanom im- 
perium, ot noti i^le qui^ue Roma^ 
nis bellam infrrret , inrtsetciai ac:inipli* 
tum fiiiiri bmnfbiisil^maiime vcro miN 
lieriba« bdli tfdiorQm. QUr. Sic decem 
minimnm membvanacei; illud -eptibHs pro 
Reif, tnagmmdine, vix ioveni in duobus 
viliftimac noue, MCtemus vero habet, 
^uAtsftju^^pkmsgmt* SoiamQS aQtcQi 
tnvemm edt^oQibas:noftris ii^o^bpopia 



bk 



ribus-i )octui&:Mlura beQcftplioat CMar«u > 
nus. Nam valde hic abit a judicii fui a- 
crimonia Fulvius Urfinus. ceterum .fox 
inctfferat deleri poflfe ialva fententia, qui. 
libet videti quod iterum dicoprepter toh 
qui ^icfcio quam verborum avaritiam af- 
fingunt Sailuftio* Grestirtss, Ref. fro 
magn, tranfpofttio bonis audoribut u6- , 
tztz lAv.xxv^U ubipcteniiuf.fam sijfeid 
malum apfaruii^ quam ui miaoici per 
magjfiratus fedantufr» Multus eft in hoc 
genere Arttobius', nihilominus dclcQda 
eft praepofitiot Cedicibus Regio, Markii 
A. y. Pemb. L 1.2* & MartiQ. pracqm- 
tibiifi. Venetae tamen rctincot. /• IVaffe. 

2R0giiarei omsnia tavere, (jrc.'} PaU. 
pretii edecumati nihil abeuat ab iiac 
icriptura; niii quod Naz. initio habuerit» 
r^ci)|fiMre; quibus aetas eft recentior ad- 
jiduQt» rogitare Deot, ommapaviro,qvLQd 
cur Qon etiam admittami facit pracce. 
dens, mantts fufflica ad cotlum tindiri. 
qluir hoc CQim fadt» utique rogat Deos. 
pUtarcm podus repetcQdum, n^i^«rr om^ 
nia, omnia pttvori i Qt duduna iodicavi io 
libellis fiifpicionum» Grtu. Sibi patrioi 
d^jsdirr^ L 2. omiila cojpuhL f. JVaffi* 

3 Ligi Plautia'^ Tulit liaQc lcgem M* 
Plautius Silaaus tribuQus picbis» io cos 
qui^el vi rempub. oppugQaftent, vd clam 
£^ dolo atwcun[\:iAlu^.«kfidia6 feciflcfit. 
Cioiero de itiponfis^ Arufpicon^ : JDimdi . 
cum Uhfamis, ^igmbus, &firro, va^. : 
taam miis indibtu^mul^t» dicrtvit St^ 
naitts^ ios qui idficiffent, ligi di vi, ^un 
ifi in iost ^ui tmivirfam Bjtmpub* rppug" 
nagint, timrL Idem pro MiloQc: Hanc 
Pifo ^mfiimtUi ijfincntfi-imauapMtm' 






>? 

^'.1 



«J5 






Uetbi Hit^tMm cifa&«acditk^pno^iKMis imm Smmmlmindmui^f»- 



ftrtfflCb 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CaTILI^NARIUM. . lof 

liremoi ' diflimulandi caufla, & ut fui cxpurgandi, * fic- 
uri jurgio laceflitus foret, in Senatum vemt. Tum M. 
TuiJius Coqful, ' fivc pracfentiapi,ejus timens, five ira 



^ SfMttmml^u^ irsm quMifiionesi 

vddt audt^ vd dt vs: nec tantum moi- 

THftm* mc ImBmm Stnatm mws P. Clodu 

mifvtht^ ut mtrn quatliio eenftuufretur. 

AocediC 8c bujus oraiionis interpres Pe- 

diaatis-. Diinde, inquir, poji famcos Jies 

m^md CM^inui qumeftorem, lege fUmtim, 

de on, fmfenftiem emdtm^ mecufmtus efi, 

fmed UcM eccstfsffst^ f^ eum telo fuijjet 

smttfymmms efereirum MiJonis, SalJ. in 

Cceroaexn : Sed, eet opinor, illm te mmgis 

extdlmmt, e^teme pofi eenfulmmm, eum Te 

remtia mxere, dm Rmpm eonfulHiftt, cum le • 

gis Blmmtimejmdicim domifmciebatis. Acque 

iuQC PiauttaxD r(^cioncniC.C«e/4r ora 

tjooe itu (iBaiic: id quod cx Cellio intd 

li^ pQteft: cujut verbaiib. Jiiii.c. ;. iiaec 

isxati Repeh tmmen in oratione C Caefarts 

tfpim ?lmuss*m rogmtionem ftsafst, necelTtta- 

tem ^0 nccefrtitKli.ie «a£F«i», ideftjmre 

oj^tatis, C. Popaia. Copicr Cap. 37. 

Ouiin. ViceooniinnoC/r. i.Catilin»^«4. 

Ai ms vkefimum jmm dsem pattmmr Xv* 

ktfeire meiem no^me mHBoritmits ^ loe^ 

mtms eium hm^Mfmodi Sc, tac, J» Wage, 

I D,^mesUndt cauffa, ^ e^uaft fut fx- 
fwgaadt,'} A ii codices iubcnr, aut fui 
exftfrgastdim meus, dtffimuLtndicauffagtum 
fui expurgamdi» icgcrem : dijpmuimndt^mn 
fu tscpurgamdi, ficuti jurgio Uceffius. fo* 
ftf, tn Stmjszum 'vestit. Ta<icus iaae af- 
iotoor S^Uttflii maximus^ hujuihiodi 
kKationcni ttcqa^ntcr ufurpar : ut Aon. 
xr. NM mttuensy mn diffimuUndo metse, 
Sc 1^0 1. Legione» metu, mn contumm' 
eia deferutre, & 11. Metu ptvidtae, mn 
ratmsemitfcitmtimm fmtis tfft Hafimmvitae 
ffme, amfmto impttvit.jQai^. Stc.MSS. 
mm» vnioii t quibus ipinitDufD. abicunr 
<|ttOi excufisc Bowgmrfius, pn^eferj^tcs» dr 
amtfmiixf. quomoiio.ctMiD pr;iq^;»li 
9iiot PaU^ cdkioncs primac» nam inter 
foht^ a LactD prae£crt diJ^uUndi emetfm, 
^fmitxf. ab Aldo Haxm^ & quaftfm 
exftr, qnaclbriiM n^Qfy^il^9 PaiL «l|dc 
fc roiki probat conjeaura Fulirii« ^««o/^ 



exp,: GirtKerus. B. Fub. vdfui,ptoqt$t^ 
Pemb. & Arond. mut fui a* d* «1 fuf» 
Mark. y. mut, qumfi abcft L i. L 3. «m/ 
pro tfUi^L 1. Reg, J, PPkfi* 

2 SicutijurgioUceffititsforet,2 foT{Ci 
fscujus jurgio: vc\,fi(^uo. Gronov. Jur. 
gium pro cauffm, 6c^V#, iaepin»; odci» 
ymtrreuem de L* Lac. lib. iri. Mmmilium 
II. 113. Phmedr. 1, i. j 1 1, 2. Hfgimtm 
Fab. c. ri I . Pitltoei Epigr. lib. 11, pag. 
67. Lucani Panegyr. tbidem pag. iif. 
Avienttm Fab. xf, etiam iequioris aevi 
Scriptorcs. bdmmert. lib* i. pag. 703. 
Amtmianum xv 1 1 1, 1,5. ixri 1 1,4. » ix, 
X, Ca^dor. Vur. 1,5. Attdrofium Ofiic. 
1,30. Coripfttm 1 *, 4.9. Marimmyi^in. 
P^S* f9^* Alcimum Avitttm p. 599. 606« 
Drepansum Florum Pl. xxv 1. Sidonium 
II, 7. Scd haec fignificatio huic loco 
ttott quadrat. Hujus rci fidetn ttciunt vcr- 
ba Uceffitus, maledt&a alim eum mdderet, 
QuMc capicnda vox ad litcram» nam in 
Scnatu taxarc 2c retaxare ie invtccm ible*: 
^anc. Liviut xl r 1, 22* l6i» hoc e(l in Se- 
natu, quum Imcermtum jurgiis multorum 
efftt^ Seneca dc Ira if,.25, Feret ifte 
aequo ii»i;7itf civile convicium, (^ ingeftm 
tn Conctom Curiave maiedlda, cujus mu^ 
rtj tradifu6>ftUiiftridoroffendit, Vide Cic* 
in PhiLip. j&c ^intiltanumx,^ 4n(\it^t. 
^t h)i>ur«enEH>di jurgium imerv.4^ 
CUudium &• L^i$ortum Trib- PleUfipud 
l^vittm it, f6. etiam Vefpafianirtfjpm- 
ium apad SuetmiumsVti^, m^ t^ui dojur» 
gio qttodam Senato/it ^quit^fque Romtsni 
itn pronunciavit; Non oportere maledicj 
Scnatoribufe ren^i^din ci?ile ^^QicO?^ 
remttiedtcotiifTf^t^ii^i!^ Quia non aiUiiun| 
aperte laederr, inde nata obliqua fchemm' 
f0i figftrme Caugidicorum, £c tnorfsesfigu^ 
rati,^ de q»ibus abuodc ^artianuj Suc? 
toniuf » Macrob^ aliique. J, JVaffe^^ . 

^ 3 ^rjQ ptMfe^titms eius tiptettttfivi irs 

cottttmptus,] Vix mihi pcrruadeo le<Sior 

flcmJiPcii b^iiu&^noficrain. utraque^faflu? 

cati^a i^digfka,^ Qceraac» . ita^c ^r^ 

O com- 



Digitized by 



Google 



15« 



C. C IL fi tl S A L tU S T 1 f 



commotusr orationcm habuit luculcntaraj atquc utilcm 
Rcipubl. ' qtKim poftca fcriptam edidit. Scd ubi illc 
adfcditj * Catilina, ut crat paratus ad difEmulanda otir- 
am ' deminb vulcu> voce fupplici^ ^ ^JluUuaTatrJlms 
cffn/crfffthy ne mtid de [e tetnere crederent r eafamHaor- 
tum, ^ itaab a4alifcentia vitam infiituiffe^ ^ ut omniab^^ 
na in fpe haberet : ^ ne exiflumarent^ fibi patricio homi' 



vif poflec refingj, fivtprnfftmU •Jusfivt 
m tominotui^ capror pottus £i(ptcart 
pkriqueigloila, acfuilTe prirDitas; Con- 
f$tl, frsefentia ej$u commcnui, crationem 
ijiKb Gnirerus. 

1 J^iMx» pofiea firifiMm edidit. j An 
ifta purabrmus Sallullii ? vix. Idem. 

2 Catibnanterat parateuadfimuUn- 
da dmnia,'] Manufcripu, ad diffimHlan- 
da HMmia* 6i fic item ex ifDpfelTis quae- 
dam, velat Beroaldinunv^ Venetum. difi 
fimulamMs autem qaae lunti fimula^us 
^uaenon funt. feJ & paullo anre de co. 
dem Salluftius : Poflrem^ diffimulandi 
eaufii^e, quamquam vulgatam le^io* 
Acoi non rcjicioi quam 6c Merfeburgenfe 
habet. E^rvius* 

3 Demifi^vultu,] Ra^Codd. 6c Frr- 
fiianat pag. 763. & 77». etiam Pfeud^ 
tatr^KVti. «^ xM;2f«ficr^flu^/^«» tn- 
^Utt Dio. Htb(tu fopplicantis in CoaCu- 
km maledidb ingeflir. 8c fere militat Ap- 
fti Claudii apud iMum i f , 5 B* Praefen- 
ti volf us -deminere, taeite fraetireuntem 
4^cpaH^ Quae auteiM iti Senfttu NoJler 
ea ofBoia in foro Catitinam diinife, ait 
jtffimus Bel CW\[. ii« at Plmmthu, 
4tiem fere fequitur Oe. Senatum io ae- 
dtfm Jovis Statoiis vocaflfe ait, quod pt- 
tet etiam ex 11. Catilin. §. 22. verum 
Ikujus jorgil ne ftieminit qoidem i cui 
tamen rcfpondere vrdetur ipfe^ef» tv* 
Catilin: 5. 16. J.mfi, 

4 ^fe^n 4 Pat. temf* ne-tiuedl^ ftt 
omnibii^literirCom. roeus. net abit Pil. 
Naz. nUi qu^ unica litera expreife- 
rit vocem aleeittm <(ict 7;/Mi^ P^rff^ 
htu 0* m quidf mide ^um tUiovyta 
MSS. tdd. que *PJiiy^^ ^k »#, ^ 
^ cuhnoifn iUind^iii tioii^fir iiiNite; 



refletque in Pal» fer. f$fiuUme Fatres eee^ 
fit* Videndoro an iiob potins fcripferk 
au£to^ PefiuUre P. C. ii#» 6cc. Pefiular^ 
Patribus L i. 1. MarlL.y. Ju B. Pob^ Pcmb- 
Li.a. Carrio. J.mffe. 

f Ita^ab adolefcwmia wam htfiittuffe^ 
uti omma homa inffe hahmret:'] Mnhaht. 
rem* pro, utomnia bona de ipio fperaiu 
da 6c exipedtanda tbrcnt. Perpcram dc 
(^moicus & alii, dteebat vttam iafitu» 
ij/e. quod verbum cx gloila addita.utopi^ 
noc, irrepiit in conrextum. nam roajort 
com gratia & vemiftate abefl. Iti Cicercw 
Habendas efi qttam UxifpuMs haienat^ 
cafut enim efie ad hene viveudumfeeuri* 
tatem. Ex yirpUm 11. Aeneidot rwi^ 
Nifm ^ lum Eteryalttt ccnfoftim aUumt 
admittier orant, Rem magnam freHttm^ 
que tft&raefore, fupple dicttm. Taieilktd 
quoque in Jugurtba : Poftero die cum AU'^ 
io in coUoqitio verba facit tametfi iffktl^ 
ettm exerdtu faitn ferroque cUufttm tone^ 
Mp tamen fe rerum hitmanartem mmo» 
nmtfifecum foidus faceret.imolufms mi^ 
msfuijugummiffiirumtubi perperameft 
in Veoeto quodam, tamenft dicit mem^ 
rem. quod verbum ex gk>iQt addita ip- 
ffcpfit. Riviut. 

6 Ui omma hona infpe haSintQ Vocem 
^MM,additsme({eexiftimo. Siceoimla- 
quifur faepo Gcero. ut libre Epiftolir. 
ad Famil. 1 1 1. epift. 17. Omnia effe in 
Bhttitui.^ Hbw i6. Onmia haSeU a H. 
Ciaccon« Fallitor ille ut alia». vide aoi 
ad^goftb.'cap.«ff. jF.^^^. 

7 N^ exifiumarem,] Perperam GtiV- 
aieuivMfvt. Rivius* PalU qoibque mi- 
«us rocentis aeiri, beic iterampraefcrQOt 
^«^llfxiMtr^^ Oeque iiitef Com. Ol^ 



nh 



Digitized by 



Google 



BSLLXIM C A¥IXIN ARIUM. 



l&f 



ni^ ^ rujus ip/ms^ atque majorum plurima beneficia ^ in 
pkhtm Rom. effenty ^ perdita Repub. opus ejfe^ cum eam 
/ervaret * M. TuUiusj inquilinus eivis urbis Romae. ' Ad 
hacc malcdidhi, alia cum adderetj obftrcpere omncs> 
hofiem atque ^ parricidam vocare. cum ille furibundus: 
^umiam quidem cinumventus^ inquir, ab inimicis prae^- 
ceps agor^ incendium meum '^ ruina rejtinguam. 

vil m^uiiinMs dicitur sliqmj d$ fu^ dtdi' 
nuuf nndt fii% f^ umm pt Civts fLmm' 
nus, Sic iile, aeque looge abit f^us. 

9f Zi% ffi*^ ^f^' cum lit ex in & c^la 
quali incolinus* Ifidor. u, io« inter nd* 
vinas & incoUs diftinguity quo io loco de- 
lendum indc ex au^boritate Codicis B. 
Pob. apud Hebraeos Geft fcreirtnus ^, 
Thdfhi^, inqstiiittns, qui diutiu» motatur 
qoam Qcr» fed alieaa domo. utri^ijue opi. 
poaitar £x,rnch. Confer Ritmfmm Ciafl**! • 
CLX. & Arnobium p. 8. Colorem iiunc 
traAac St^ctius apuii D.Hnlicdrnm Aociq. 
1II,10. 'rpH^ 5 rif JUeJiStmw S mf 
iaoili «*Am»f(^85 At^idfuA, ^vf^i^ ^ 
vxr^hldf^ € ZaS^i^ ^ dlMbMi im$ «f<» 
trllti ^ #^«»j&( fies^Ct^tti s»W nvAiif, 
«51 i?iipf '^ y9tiii09 pfSfSf iw inf »p' ifjbm 
iflk(f)nf fJM»s9J)9n7l6^9 SiimC^ilk 7t t$ 

ttxt^ixit» fi* ^ HfMtHi '^^;ff*c^^A' ^f^ 
^ d^. W f.9if JfH ffy wV, « W .W- 
^«jc^v S eioSt^^. Cottfer omnino Tn» 
citttm Ssk, XI. cap^23. f*lVnfe. 

f Adhoc mnifdian,^ M. l iddk^ multtt 
mtiU diMtt tdin. Ciacc. 

6 fttftictdnm'} Patrtae nimirum. jhf^ 
dite hn fuUtci parricidae, cfui ohUtttfidi^ 
domin9ritm ftiftrtt ccfiftis. PacatnffPaneg. 
cz^^t2*fntrittitftinm6fpri^9r,tmtf¥ddHtr9 
pan^icidii junvocdtm^ :(piitt'fatrittt fJtrttts 
umufiujtifyuitfi.Cic^zdAttio. J\W. 

7 V^nu rofihngtinm.^' A1S$. Rivii, jfo. 
Uciut TyttmAii^Sy Avond. L i. Balliol. 
Vencr.1470. t47^« Mafkiani,GotW€o. 
dex> fcNafiuiu^ pto raria l^one^item 
GomhieUii. cunt T^er^ mattimo lib. ix^ 
^jufqoe MSS. i^ %MtriiXit.AftilkJits 
WilviuHi*^yt9i9tgumtti^,?Hts^tim^ 

O» XXXIIl.'Dem 



l Cujus iffru,stqu€ d^,'} lUod iffius 
aoa cft in Cofa. niii a manu emeodato- 
/75, ut poicru profe^o abefle. Idem* 

t lufieSim ELom.^ Ica quidem libri, 
fci aonne meUus, m f^fulum Romanumf 
crfore otto cz coiDpcadio fcripturae P. 
R. Jdim. 

l FirditM Refmhi. ofut i£ei\ M.I.^rr- 
dttMm nmfuhlicmm ofus e§t. ut Q^Clau* 
dsis in Anaal apu€iGf//iWiKixvi 1,0^1« 
wd^dfihi divttuss ofus efii. Ciacc. 

4 H. TuUitu^ iuqtuUutti civis ur^is Ro^ 
flwt.3 \XA habeac Aldi ^ Gothi codices. 
Alii vcro quatuQr uiumis verbir habe- 
baot 4oo haec: Hovui hittto., Sed utrun- 
qufi,k^ pote(L Clnr. Aliqob fuper- 
irnpierac imerpretatioais cau^ illii, In* 
^mlinustn^. civis Romae: id poftea a 
faardif hominibas reda^um in contcjctum 
ipfuiD', mco.quidem judicio. Grunrus. 
Poft Toccs urhis Rnttm L i.inferit, homo 
n&vus. qaidam Glarenni pro.tnquil, c.u, 
ti exhtbcnt N^us homo, ati & BnUiol, 
qaac voces cap« 24. habcatur* Nefcio an 
vere. Af^tauu Bel. Civil. 1 1 . leaioneiri 
L I. fiitnare ridctur. K«3rArr«K ^' oJtiV |$ 
•^ wt iXmftfismf i^ia-iunfltf, 1$ fi dffU- 
MT ;6vf« ICAINCN iftfStJ^uf, KuXSot 
d* im rh^ «^* tttafjuf, «V y toj «^- 

^^•1 r^me/^ui* k 5 1*;»'*» '^ iwW ir- 

I. O T 1 ArN O N «f f Wf x« Win» S»$ 
fjmngi^ ot mJf^iuti tixietti, Aretinus 
iY,%- 1^. fs^niMv^ ai. itm4e dmiila dr- 
vis. GMSa Markii A : oh itnfirium ( lc- 
geodqmhmimfrofiriumy qaae ?ox re- 
daoaaifa Aoaori Orzt. pro Tribuno Ma- 
rimr er Cbdkr Joand^aB) "voettt Ctttf* 
bm TnlStmt inqt^iBtttmi nnttfi m cttiiiim 
't. e. in c^fdim watii. W^ # jkirqniUiti^. 



Digitized by 



t^oogle 



io8 C. CR.ISPI Sal LU5irt* 

XXXIU. ' Dein fc cx curia doraum proripuit. ibi 
^ multa ipfe fecuai volvens, quod nequc infidiae Con- 
fuli ^ procedebanCj ^&c ab incendio intclljgebac .urbem 



Ma'ih. XXVII, «)• unus rantam cx Pop 
mac libb- txtinguam, ccrcn o nncs refttn 
gHunp, quod inagis. placet. Cicera pro 
Murcni §. 51. St qioJ ept in fnasfor. 
tunat incendium excitatumt id fe nctn a- 
^ua fed ruina rc.hni^ irum. Fl rus: 
Sequt prrfejf ^Um in.endnion fuum 
rdlin^urum ruini. ApuUjus Ap.ilog. 
p. 317. Ut invi«1iaiTi meam re^erta occa 
fione faUm rcflingucrcm- Aiiu Jit eiam 
TacHUi riill. 1,53. Caecina aegre pajfus, 
mifcen cunda, <j» frivata vuln.r^ Rcip. 
nnalis openrc ft*tuit* Hrgeiip. 1 1 1 , 12. 
vd fangu nc tta^ue fuo reiUnguere in- 
cen.itam olei tertainnt. i. i timea codfix 
B. Pub. oxtinguore. Liv xxx, 20, Exful 
tabit at^ui efferat fefe Hanno qut domum 
mjftram quando alia re non potuit^ ruina 
Carthagfiiis opprcliir. Ru£iaus apud 
riamdiamm: ^id reftat, mftcunla »? 
I confmndtre lu£ku lnfontefque mjeae po 
^>nlot rMfctro tuinao f H ifdrubal apud Po 

vijr «wlft/JW, «g ri^iirn^ nfi^. Mcmpria Up- 
ius cft nofteruiii idero (<juod credidcrimj 
bis djxerit Catilina : Primoin ipla Coi^' 
i'4aiU; petkionc ut ex Ciceroja^.pro M i- 
rena pater. §- 5 2.. Bis tum rebu^ comnto 
tui^ C^ qtiodJtomimit jam fum conf^ratos 
cum gladiis iu catt0pum:deduci a Catil^na 
faekam» defcendi in campum'€umftr/^if' 
fimo praefidio fortij/imorum vitorufrt» Gf\^ 

cuwiUaUtainfigniqMelorica. TcoHHJPum .«««^jl*^^- »"•. -^^* *«» »x%^eu%u cwrh^. 
fcjticjhaeceft: Catilittt ex Afric^ redi^as | Coufer P/w/^rcW in Luc^jllum p.yoS. 

DTo fuccedebant apu 1 Nepotem in Datamc 



quos CjMiina. qui pod repulfam a Lu- 
cul o iner Sicartos rcus fattus cfV. U. C. 
Dcxc. Ciccronc Aotonio Cofl Carilioacx 
uroc piiifus ell. U. C dcxci. julio Sih» 
110 L. Mjreni. Inirio hujus anni Catilina 
cum cxcjciru in agro Piltorienii cacius 
cft. 7. IVjp. 

1 Deindefe ex curi^ domum pi^oripuit:'] 
In qifnuluani eft. e tempb prortpuit, prio* 
rcm lc<fVionem in AlJino quoquc repc- 
riis & tn Minjfcriptoi fed cft idem fcn- 
i'u<, urrow'ijmque moJo legas. Ciccro in 
Cjtiiinam obiter oncndir fenatuw ab (c^ 
fuiffc in acdcm fovi»; ^'•atonV vocatum, 
rcm:juc'omnem jbi ad P. C. dclararr, eo- 
dcwnqijc ' CHtilinam venjflc, ilii, ut hic 
SailulHiis air, pjrgmdi caufTa. Scd 8c* 
Plutarehui io vira Clieronis vocatum ab 
co fenarum air, m< t» ? ^v ik\i hfif or 
fdn^ *^ttfi^loi ijjcAotTcn», ut ipfc fn^uft. 
E quibus fiqui?r» non incptc lcgi po^t,ex 
tem^lo Sed hoc in mciio rdinqacmus» 
Rifftuj. EteprploL l. y.PPkffi, 

1 Mnttd fecum ipfe VDlven},'^ ^ffe va- 
cat ia mco Itbro. C;i»fr. Et in L 2. j« 
Aronj. J.Wjffe. 

l Procedelant,'} J< <^ J JVr •« €stst^^i 
Dio. Hcgeiip. i, x8. Ubi niliil profcdtum. 
&* i'?. fbi C. C C. & B. Pijb. aufis pro 
atijifunt, bcnc. .ica loquitur 1,31. Sedhoe 
quoq^ paru ji proce.TeraDt. Thucyd. iii,i8. 



&i pecuntarum repet. reus fa^us cqa^^l;^' 
eu/n fetcre aequibat U. C jx:lxx v 1 1 • i& 
miL iuepido Volcatio TuUo Qo% S^^ 
anna coDjur4tiooem ioi^runt .Aiifrooi. 
us Pifo.6tC, '^ C* DCLixxvtj,- A.^otM 
Huil* Torquat,o Coil. C^tiLvi^petund. 
rea Adwocatus Riit Torquatus) momor^te 
Cii:eroae.pro Coe^io» U. C. ocLXxjtiXf 
jui. Cc^daw C* MwwBguloQiii; Hoc 
anAP (Sicfco xli J 1 ^ ««.loaRis. Coof...fipti. 
itiAfciJV«i CQinp€Utarc<\^i4>fiit :i^cr. 

: '■. •■•: ./ X O 



Codcx Trir..procede6ant. dou male. ii dc- 
leatur profpere, alitcr legcndura, profpere 
ctdebant. J.Wafle. 

4. Et ah incend^if inteUi^ehat urSem vi* 
gtliis effe mumtami] T« ije non habct co» 
dex Mericburgeniis neque manuicriptus 
ille, cujus plerumque iidem iequor, oiii 
qu94 iti fpatioipfo quod vcrfus tjinniirt^ 
idcqi adjci^um cift. oec eft in impreftis. 
piallp i^mcadatiocibus^ l^viux* 

Vigiliis. 



^, 



Digitized by 



Google 



B E 1 i.-vi* Ol^^^i ifnf AMLi uHi. rccf^ 

vigiliis • munitaffi/ ^ optbmum fiftum crecteris^ w^creiii 
nim augercr 3c priugt quam legiones feribcrcfitur, ^rtiul-* 
to antecaperc,* etf <{\xi6 bello ufui Forent, node intem^ 
pctta cutti paucis ^ fii Manliana caftra profe(5fcu8 eft Scd- 
Ccthego, arqae^ Lentuloi ceteriique, ^ quorutn cdgno. 
vcrac ^promram audaciam, mandat^ quibus rei;m pojjent'^ 
' epes fa^tonisconjfrmenty inftdias Conjuli maturent , cae^ 
dem^ tnctndsay ^ aitaqueifelli facinwa parent ijefe pro^\ 
ftdiem cum magna ex^ratu? ad urhem actefjurum. . \\ 
XXXV^L piim jiacG Jtomaegerun€ur>ACManIit|sex^ 
/uo numero '^ lcgatos ad Q Marcium Regem mittit^ cum 

I IdimuAmr)^ ArofiJc! immunham,sit 
immMm/Mj aiTti;^^^ tlluJ crg6 aJrhirrc 
re, 5: fcnfus c^ membraQ ic ^alide vetant. 

' 2 0ftimm7}f!y Va\go fa^u; fofiilula 
aari q j a ^ >tumu m fMBnm PU irru s , Sunc 
bn miin fafbjno eft opimum Aulul. 8c 
Pftjdoto L. ofrfa^oi J. Waflc.. 

5 ^iulta anncapere, J Vacarc oprnor 
▼occm mutta^ 3c fegenaom, antecab^h^ 
fiw» UUd ujus forent% Cc^zc* Pcrpcf im 
GjiVoicus^fTftdlta toeo amecafere. fiiirius. 
A^re CMpere ea q'4Z€. C Popma. Gruter, 
mnlto\quc^ia feoiior. mutra fraerenfre an 
tet, f4ark. y- ic J fccuoda voif in ricura 
pcet, A- Tcro multa cafere ante q. f, W» 

4 /» hianliana^ caftra frofe^us eft ]] 
Hinc leflioncm probo. non difllmulibo 
la^cn, qui n>c lcrupiilu$ male'habeat 
McT-^QTg. codcx, tin s c'x omnrb. hiber, 
Wa/iTW, fifnplici /. fcd ^ Af ;?////f ibitfhrj 
fcrc /empcr, contra qu^m in a!iis, /cpe 
TttiT. codcm rnodo apud Vlutarchum in 
v!fa Ciccronis, M«A<^. Tntcrprctcm mi- 
ror, cur MamTtum, vcrtcrit. libi Plutar 
ch3f. «79» Y^ if^^«/« MjA»»» f;^»'"?- Sed 
^ ?oft, €5fl?f r M*Xic9, remcl atqac iie. 
mm %i UamUkm vcrtfr interpres, i$ qui 
vitam Occronis cx Gracco in Latinum 
/crmooem tranfVulit. riill ali'cr tbnaflTe, 
acflosiiodie,&o h iQ codicc hihuit. nim 
potdl c^ iocQs meadofusy quod ad hahc 
?ocem t^nex* BjviMs. 
f ^mfwm c9gnovirt$f] Metn itb. ^m^ 



ram noverau Cacc. 

6 '^hmtam audaciam^ Ncfcio 'an ex 
hoc loco corrigendus fit 'tiegefifpui^ qut 

;i it I o. praeruf>tJci)/r dudacia?. $'\ codices ' 
iccederent, multQ^niinenj, frSnifde. Vc." 
rum, Tic fjliam, ulus dft dlrcriVocc' j,i^. 
\^orferv$r naturae ai pracrupia quae- 
que aUiendum eufienti 'adfunxerat, & 
XXI V. aJeo ut pracruptb/f/"* periculo da- 
ret. J. WafTc. ' ^^ 

7 Of/»f i fa^ionls confifhienfJ\ lii quifeuT- ' 
dam cfV i»r coisfrment. fed prlbr mihi ic- * 
(flio magrs arridct/ quam 6c codi(fcs ma. ' 
nulcriptt hiibent. Kivms, ^ 

8 Aliaque betls factnora farent .•! S^c 
infra: cutn conviEli confejfique fim cae-'' 
derrs^ incendiai aliaque foeda atque Crude^ 
lia faeinhra: in n^ves f^ifiamque pa^avijje,' 
tk intVa: In iirbe farata quae jujferit, Vi- 
rjmnihllomimi^lcgendum exi(tiino> ta-_ 
trent. nam mufto rintca paravcranr*,Vc- ' 
.iquum erat ut prrarenr. Sic irifra: .fe<r- * 
ma Joeii incefta fatravijfent. & fupra: ' 
Pejpmum facinus fdtratum foret. Ciacc 

j) Ad urbem accejf/irum.^^lnfra: In 
urbe faraia ep quae jnfferfr ; ne cunBefur^ 
ff^e frofiuj accedere: ?c, edque.ma^is froy '^ 
ferarit ad urSem accedere, Idcix), Sic ft-'** 
rc mfTT ft editi, practer unum iti quo ir- 
curfurum, quod tamcn haud tcmcfc pro-'- 
bem, quamvfs pHraa fpccic blandiarur * 
ocuhs. Cruterus. 

»o Legatos.fi^c^ Mittert kgftos^fb- ' 
lent aliquid pctitun, dhnitterfqm potc» 

O 3 manda- 



Digitized by 



Google 



maiiciatis^bi^icenKxU : ^^oft 4wmf$eff0e fi^amr^ ^lm^ 
peratifr^ ms am^ neqm confra patriam ffepf£e% nefue qtut. 
periculum aliis faceremusi fed vti corpora. nofira ab in-\ 
juria tuta forent s qui miferiy egentes^ "^violentia atque 
crudebtatefoeneratorumy ^pleriquepatriaejedomnes ^fa- 
ma^ atque fortunis expertes Jimus: neque cuiquam no- 
Jhum /icuiti more majorum^ lege utij nequcy amiffopatfu 
monioy liberum corpus habere: tanta /aevitia foenerato^ 
rum atMte Traetoris fuit^ ^ Saepe ^m/^ores nojhi n^fa- 
riti plebis Romanae^ decretis fuis inopiae ejus opitulati 

fottumjpmt ftctrunu qui in pUrifyut SmI- 
k*ftii txempUribus fcripturam iftam fin- 
tmjjjmam corruftru^t. nam cum itfit in 
Catilimfcriftum ejfet^ Saepe maj^es ve^ 
ftrum» miferiti flehts R. veftrum, aiokj^e' 
^unty (^, vfftn ferfcriffermnt: eji; qfiojn' 
flures Uhros mendae jfiius jr^doles inoUvit^ 
Manutius. Saefe majores veftrum miftrip 
flebis* Sic quidcqa QelUus lib. xx. cap. f ► 
Sed in inultis exeroplaribus /99>9/Vm «^ 
yfr/Tcjriptuin ell^ qjuod n^agis probp. Nam 
quum maglff htui-ad populum yfpi;ba ha- . 
bcbantj majores vejiri, dicere foJiebant, aut 
veftrttm, Majoresveftrifar^nJijt^ris^ f^c^ 
In orat. Macri : Majores \ veftri ffirAvere* 
In Scnatu ycTo,majores noftri: ut poft ia 
orat. Caefaris. Hic vero cum ad Impera- 
torem mandata fmt, ntftri, pofiius fcri- 
bendum* CsMCt, Saefemaioresmftrirrsife" 
ritifUhis. Sic vejtt. cdd. Pall. ficBong.fic 
Uri. fic Com, itaque valeat majores ve^ 
ftrumi quod heic, mea fententia, Jocum 
commode babere non potefl. Grutnus. 
Sic mei Codd. J. W, Seceflit ter in iacrum 
nftontem. ob debita Cic. in Bruto. Valer. 
Livius 2. in Aventinum. propter Appi* 
um CI. III. 10 Janiculum duce Canuiejo. , 
Floms I. ;23. Miftriti fMis* Primo 
Oecemviri anno Urb. cccii; Rempnbli- 
cam tenuerunt, iii duodecim tabuUs pro- 
pofiierunt, in qaibus habebatur« unci ali . 

Ft>BMORE. AMPUUS. NS. QyiS. EZUCETO. 

Foenas autem pro lil^u iion femel agi- 
tltum audumque fui0b« CooAatflzUbris 
^ooal. Ttcit^ Ao|D|ft^GC|K?i. C Marcio 

funt: 



fiatem abeundi faciunt* Frontin. Strateg. 
1 1,7. Scifio veritus ne confunderentur animi 
fttorum abfcijfa fer^frint^foci^tate 1 d im ifit 
ire lc^fos. nimis barbare. at rcfte Pe- 
trengs d, fropere.de Manlio t^ itutarcAum 
inCic.p.867. J.mftCe. 

I Imperatotf\ Abcft L. I. 3. J-f^- 
■X Violentia atqu^ crudelitatejoenerato* 
•r«^,1 Sic PalL omnesi it^que vi|f cft ut 
ac^iamu&cocnci antiquo, quem contulic 
Reip. nofirae litbrarile Gemma B^ngar 
fius> f^erviolenfiam JPraetoru^ at^ue, tru- 
delttatemfoeiiiratorum.vaimp. enl^,ez i|i, 
quse mox fequuncur; tantafaevitUfoe^i' 
rdtorurn atcjue Traetorisfuit. Grut. 

3 Pleriqf^e patriar\ Naz. ac Com. fuit 
initio» ^atriae: ncc abhorruerim a va- 
riationc hujufn^odi cafuum, jain fupra 
etiam ufitata nodrQ. pollct etian) nuUo 
fenfiis detrimento tblli fed. Grut. 

4 Fama^ atque fortunis expertes'^ %\c 
Cic^jde Uniyerf. Exfertem reJliqusjquin' 
qu^ l^otibus et^ orUmvoluit e^. Ciacc. 
Cuin ablativo jungitur eleganter. FlaU' 
tus Perfa. iv,3. 40. Ea res me domo ex- 
pct^m/f^'>; & ^finar. L 1.31. Douo 
te.ob (iftuc di^um^ ut cxpers jfi metu. 
Amphitr. Elo more expertem te faOstm 
ttdyefdens offepifi dot^. CatuUus de.Co* 
ma Bere^icf s* ^i cum ego dum vtrgo 
qieondamfuit,ommiuA cxppr^ ungueatis. 
mttrrae militia tnulta libL J^ fP^affk, 

f Majeres veftrum^ Veftrum» tt^oSai, 
prp, »e/fnV 4]UQd,iu GJrllium legifile ODg- 
oovifiem. js^ enim fic fib* xx. cap. y* iff^ 



t. 

■ Jl 



s 



Digitized by 



Google 



B Ei^imjv HwT^i ft 1 n A.iC:i UT^. 



Wr 



mmanisaAmh voimtHunmmilms hms^ ^mgfntum ^mf, 

fice0it. • jlt ms nm.impeidmu^ nequt^ dki^i^ pfimm^% 
qnarm» rerum cimffai Heildi dtque certamina omnU innr 
wwrtalts funt s jed likertatem'^ qnam nema banuSf ^ nijh 
cum anima fimuf^ amittit. fey atque Senatum^ei^ttfidsm^ 
cemfulatis miferis civiif^s yiegis prat^um^ qupd iniqm^ 
tas ^Praetoris e)ripuit^ reftit^atis-y \neve nakis eam ne- 
ceffitudimm impoiMtis^ ut quaeramus^ quonaminQdOy ma- 
xume uiti fanguinem mftrum^ pereamus. 



& Cn. Manlio Cofl' hacc lcr dc Unciario^ 

fbcoorc a M- Duellio & L. Mcncnio tri- 

bunis ptcbis rc^piuo peff)a<aea» dc,plcb»alir 

qujotoeifn cuf Mius ^civitacc^pitquc, ut 

tiiqaitLAv.lib.Yi i.Hidor. Etrurfmanno 

cccf i .Tito Manlio ToTiJHa W> & C^ Pia^t »0 

CoiL femuociariuin tantum cx uqciario 

beaos lidinB cft> ioqMit 'io\Mak Livms» 

Tttdeitt aDDo cocx i* C Mav^o RuuUo\ 

& C ScrTiUo AhaU CoOf U Gci|atius 

mbmn pkbis legeoi tulir» oc fo^rari 

Ikerct. Bemm. 

I Utmmrim ntjftra^ B. Pub.aoaagao^ 
iat jHWKMDCii* aliivi^ri». nclcioaorcli- 
^QCnc metor^mowffkmsmimoris i. e, p»^ 
/f# MfMi. Cic pro Balbo xx 1. Muln Hiof^ 
iapcf iorc mciiioria ttva B^msm, Tacir. 
I %i. hm%t»t€mf0fisti^& i vet«re OKfPo* 
r W /MHrs. Cicoro umea pro Foo^jp ; ^i( 
flofea <^ pacTtttn mejioori». infra : bmus 
oofl rziimr in Co4 B. Pob. J. mffe. 

i Argiwtmmairi filutmm ifi»^ Pa^et 

ieatantta: 6c ita rectttt 2>lMM4f4 ia verbo. 

SiivK fvaMrea (k oft io pcrtntiqup Ful- 

Tii ooftri libra nooouUi tamen ex iogOr 

ino le^eadam pdtvaot, ArgnUMm ^en 

Ltmmwm fiUttMifi» motatioaf non oc 

cefiana. Hmrtfm* Enam Qoftri PaJif 

roce audiocest^m commMm^fi l m mm ifii 

tediMmm iK qaiboatutaoriciieakaiiquiim 

«•ccomdfld[jraotiq«it« remotioniis quip- 

pe ^fodi eJDS aec yda, >aea relbgiiia). 



^3iq Glafiqai]^ijb.,v« Hoc fd«^uiu, 
3. 66i, quofcpcimum Confuli 



Grutirus. 

aono U. C. 667. quoTcpc 
C#. Mariot p^is dicbus,po(^ booorcn), 
initum mortup,. fuffcdus L* Valcriii$ 
Flaccus tttrfiffimMi UgU auBorfttitt qu4 
criditoribtis qttadratuem folvi jsiffJt , ut 
loquiuir VtUtjtty lib* ii- Sallullius arffn*: 
rttm ait aiyifoltt^ttm, id ^ c^^ SeHtem^ 
afTe» ^uia {cAertiiU^;^rgen^fi^ crat» a^ Of^-^ 
reus. VcUei^ dvcit^ qutU^tmtin^ fo£fUum 
erpliforibHs : oa^n quarta pars fiyc ^a- 
droiu (eflcrtii er^t as, undc pro portiooc 
qui pro fcdertio anem, idem pro a(Ie 
quadrantem, pro dipoodio fcmiUcm,pro 
vi^priato dipoodium» pro dcourio fc« 
Aeitiuin, prp mille oummis, duceotos 
q^ioqu^ii^ay dcoiqne pro otniM dcbito 
qiiar;am cjus partcm iQlvir, ita ut trcs 
perirj^ot cre^tori. Videlib. i.dcpec vet« 
cap. V Grtfif^t/. Reg.ArondeI. L 2. Notvi^ 
cenfcs U 2* commttm uin. Confcr omnino < 
Dion^um Uttiicdrn* Antiq. iv,9. Livium 
ad An. dc. xixti. eiitt* N. Ut(l. xxj^, i^ 
1 3. y. mffk 

7 Nj/ifttm 4pitaj^fixttitl, Mmittii.^Sic 
iu Jitf^tli. j^trumn^t ctttm attituafinul: 

mififii Cmc. . V 

4 New mobis omtft tticijfkuditttm itmp^ 
a«iii,3 Merfeburg^fe volumen habet 
mnigkmtm^ fed perperam. oam fere a 
Mkfitm 3tc. alit. yetw^iprff jj^^i^f. 
liirWj fsa . mtffitm^ p^^fticr^t. quaa ^rt> . 



Digitized by 



Google 



XXXV. ^ Ad hapc^ QiMarcios refpondit : Si (juid ab 
Senatu petere ^vellent^ ^ armii difc^dant^ Romam fup^ 
ptiees pro manfuet.udfne^fke mijemerdi^, 

^ Sendtun Rmamfmftmperf^fje^^^ut ne- 

mo umqOam op eofrujrra anxiitum fetiverit. At Catili- 
na €X itinere pleri(que Confularibus, praeterea optumo 
cuique literas m\tt\l \Se^falfis^criminibuscircumventumy 
quoniMm \fa^oni. inimicorum refifiere nequiverit^ ^ fortu- 
nae eeder^, Maffiiiumin exfilium ptoficijci: ^ non quo fibi 
tanti fceieris confcius effet'\ fed uti Refpub. quietaforeti 
neve ^ ex fua contentione feditio oriretur. Ab iiis longe 
diverfas literas (^Catulus ^ in Senatu recitavitj ^ quas 
fibi nomine Catilinae redditas dicebat. "* earum excm- 
plum nifrikfcrfptihil cft. 

Ut iilc ixty vfs ^iiacpianfi prem^n^ 8c ut- | 
gcns, quamquam alias necejjhutlo e(V jus 
quoJdam vin-cuiumquc' reUgidfae c6d- 
junfironis. Rivius. 

1 Ad haec ^ M, refpcindit:^ Di<ftio- 
lieth rtfpdndit InbueriVn pro atiultcrinik. 
OtuUr, ' Carrip 6c vl\\X refphndiu irmit ' 
tit Afond; ej^F^dc u mlrf ti»ft(»f Pcite \h- 
d' sddrcrti, Nbfter tamicif Jug. C3p. f^» Ad 
tn rex nliter at^ne a^imo^rthat, fladde 
rcfpondlt. Ibi Codd. nihil movcnr. Li- 
vius XXX, 3 1. Advcrfus haec Imp. Rdma- 
fius in hanc fere 'fententmfh rcrpondif. 
fiVirna iroXabeft MS.CoH.Trin.Cjnflb. 
Sulfic SevkrufV. MJ 14. diu natdtunk^e 
filentium amhty tenuerunt» Tiinc prtdr di 
bolus:' agnofee i»tjtiit 8tc. MS. ibi terrkx 
pro terram. JuOinosxi,!^. Ad hacc Ale- 
xandcr : Gratiarum 81 c. Ovidius xi ^,198. 
Haec ^ pluf a fcrax : me luridus occupat 
horror. Claudianus in Ptijh. ^c. DuSor 
ati hacc : oftata juSes 6cc* *f», Waffe^ • 
' a Senatump-rpuiumqti* R&m.^ Vokrcs. 
fifpuluT>t "Rffmantim, abun<kr6 exif^ifrx» : 
dixit enim, St quid ab Senatu fetore V^U 
leht» Ciae. ' Legendirtn tt vetndis, Se- 
natum popuhtmque Rtm.^twd Sf. illa vetut 
fcribcndi ratio, quam qaodam in exein- 
plari reperi, dcdarat Si P<;Q. R. Itaeoim 



mum qobdque ex impre/Tis^ licet codcZ' 
^eroildinus fenatunt pofttU Romani ba- 
bcar. duo ex manurcfiptis^/^Jiif^iyi» E^F. 
ur videlicec coojun^io illa iy%Xi%MM dc^t. 
Rtvius» 

1 Ut nem^ umt^Ham ah e6 frt^a-Amxi' 
iium petiv^itJ^ De duobus neiwpc Scaa* 
tu ac Populo Rwmiio locucus fubjuhgitr 
£9. fblr^alTis qui^ dmofs pcnes popcrJam) 
potedas efTct quando a Scnaru ad Popu- 
lum provocare liccbat. Glananus. 

4 Crimini6us'] Meus liber, critmnaud» 
nibus, 5ed ci vox expolirojie eilc vide- 
tur. Ciace. 

<f ¥(frtunae ^ederi^ Sic Taeitui Hifior. 
V Viteliianorkm anitni^ ^ ttt ^fuifqtte w 
dtne anttthat, cederefmHnae* . idcro. ' 

6 Son quofi^i tanti ft, cauf. &r.3 Ap" 
paret renrcntia, non taoti fcelcris confcioSy 
(ed 8c caetcris omiiTis. Grmt^ 

7 Ejr/iiji^MK]]Arond.oinfctitf;t.7.M: 

8 /» Senatui Mftrkil A. itttfwnatum. 
J.Wafle. : - . • .... 

9 J^uat fibi n, Ctttiiredd.^.%i non 
OfftniftTuiis e'g!o^> Icgendooi utique/^' 
nomine Cstiimae redditas^ rtjed^is cactc* 
ns. Gruterm^ 

1 Eanttn exettepbtm imfrttfcriptttttt.efiJ] 
\\\Md, itrfra fcriftutttj fpuiDiQm quidjolo* 
let: cerre minimefoquiras» H abiic. Grut^, 

XXXVI. ' L. 












Digitized by 



Google 



BEX.LUM CatILINARIUM. 11} 

XXXVI. ' L. Catilina ^Catulo S. Egregiatuafi- 

des% * re cogmta^ grata tmhiy magnis in meis periculiSf 

fidaciam cammendationi meae tribuit. ' ^amobrem de- 

fenfiantm in confilio novo non fiatui parare : fatisfac^ 

tianem ex nuUa confcientia de culpa proponere d ecrevi : 

OrmunuVcram hoc pa^bo Cutro tn EptfL 
ad Amcam cxxil 6c ijcxxvk. Earum li- 
tciara in exefDplain imfn^fcftffi, aiibi ait: 

TM0fey«i wutn trmmfut. atque C/. .^m- 

Jrigmruu ipad GtUtum 1 1 r, 8. Nepos, 

goi Mrar mtvmm ftikus txfUcmrt chmrtis 
aaiiis cftp noa mirutn (i lcriplerit: his 
rabis epiflolam mifsfft^ in vita Themifto- 
c^». T«diMi An. ni- 53. Fofinmo litt- 

rms sd Semdtmm compofmit, quarum fen- 

teoda ia hunc modum fuic : CMeteris 
ftrfium rekms, 8t. An. iv, 39. Cemfouit 

md Oufmrem cedicilios i moris qtiiffe tum 

erst^ qmsmuimmm frmefentemfcrifto adire, 

^Q&talis toitD-i tuit. Thucyiiides dcPaU' 

(aniaead Xerxcm litcris: tin/K^'! 5 w 

hem)ui» T ri3*A#» ^f^fit eeM. cifj^- 

y^si 5 mA jg c# «n-y. Lib. i. §• 119. 

& 6c fcre alibi. PlutMrchus m Pyrrho $ 

#^ 3 »«< S j-^fBr^*, pag. 396. Et, 

in Aieaandro pag. 668 i l«»9iA^^ $< «»* 

eye^ lof. lW<wwj xriii. pag. 631. 

IU»Kiom. K«M Ta ««'jf«'9» ^/?<^ y^'^^ 

9f$ Uii^» poftca, 4» ^ •" ^^H'^\^HSf' 

•n^. fehhims vi, 31. fUd-' iVii fln« 

^ I- ^>i«-/M^f . • 5 ^W i^»'. Dc Ora- 

tiooe Maximmi Cmfitolimus cap.x i ii ' £x 

uu Ormtm e]ufjem tnijji ad StnMum, cu- 

jos feoc cxcmplum clt. Hegefiffms i, ^f. 

f/il^ inhonc modum* Noder denique 

c^ iLr. ///# Volteercio litcraa ii^ Catili* 
mdmdmt: quarumexempluminfrafcrip- 
camet. Bodkjano, aonorura ccccl. ab 
tSt^fcriftmm eft. J. Wafle. 

i L. Oi/i&M, ^. Cmtido fMUttem.} 

VMLWV. reiuikiorcs,L.CatiiinMfdutem 

^OMale. Sic Aioodel. & Norviccnfes. 

^e loterpp. ad Amfomum Epift. xx. 

7. ^#^. Vaiifano» vero codex io quo 

m wiijmtux orationes, adhuc amplius 

Sskmttm didt ^CmtuU. ut fcrc fufpicer 

4iufic tantam X. Cmtilinm, ^Cmtuio. o- 



miiTit ceterisi quae firudra rcquiras in 
Pall. nono 6c undccimo, Gruterus, 

2 Ke cognitm* ffTMtM mihi,'^ Meus libcr: 
Kie cognitM mihi magnis in rtteis fertcts- 
lis, fortc fcriptum ftiir, re gnMTM mihi. 
Tacir. xv. Idciue futlii rrsMgis gnMrum, 
quam Neroni, & xii. At noiis om fMrs 
milittae maxime gnarM efi, ut vox, cog^ 
nitM cxpolitio (ic vocis gnara* Ciaccon. 
L 2. gratia. cacicri grMtM» J.Waffe, 

3 ^amo6reml Markii A* q. in nov 
con. illud quamoErem. alii ad fupcriora 
referunr, ut videlicet ibi incipiat ratto 
Bduciae fcribendi Catilinae. Ego autem 
pottus ad irferiira pertinere cxiflimos 
ut fit orJo: Dicrtvi frofonerefMtisfM^io' 
nem ex nulim confcienttM de culfM, quam- 
obrem nonftMtui fMrMre defenfionem in jm- 
vo confiiio, Caftilioncui. voccs novo con- 
fiiiu, pro, conjurMtione acdpiuntur a Li* 
vio II, 4. Cicerone pro SuUa §.57. L««> 
cMno VIII, 265. C/r. Philip. xii, ). aliit^ 
at hoc loco deootant judicium novumo. 
Cic.proPlaoc. 16. De iffo quoque nm^tu 
rejeBionemfierivoiuerit, judicum Miterna^ 
rmm. loquitur de Lege Vatioiaio.Vatio.xii 
vocat Legem de Mltemis coofiliis rejidem- 
dis. & III. Verria. qms is MnntterMt, im 
fuum coofilium pne cmmffa fubfortieSmtttr^ 
6i alibi. Libeili notttinttm vefirorum, con» 
(iliique hujus, in ttSMmihus erMnt omniumem 
& fic cp. Atr. I, 15. ubiqucSc apud No 
(Irum fcribeodum condiiisy cum judicum 
concefTum dcnotet. Proqueimmutatiooe 
legum Sc moris aociqui apud Noflrum 
iofta capp. 56 6; 57.. io&a, ex nidU cou» 
fcieutiM de cuifMj Depnoftheoes Epift. p. 
1 1 1. T« '^ f»ijif ifitm-rtf Cf^^^ufwti^ 
fA9% tiiUntr u% /S ettpi^Httf uStn^ dfr, 
pro frrvatus B. Pub. frivmtim* Deoique» 
fub* mif cMuffMm fro m. c.fufcefi, Priicia- 
nus.p.ii87. J.Wkffe. 

P * qtt4n9 



Digitized by 



Google 



1J4 C. CtL t » v^w S A t hu^ti i ^ ^ 

' ^am mdius fiSur ^vffam tttet eegmftas.' H^utiisy 
emfnmehf/qtte eancrtatus^ quttd^ frj^u U^isr inii^^ 
triaeque meae privatus 5 Jtatum digmfatfs nm ^Mm^ 
hanh pnbltcam miferertm cauffam pre mea eenfketuJbne. 
fufctpi: * nan^ qutn aes alienum ' tHeis nemimbns expefi 



4 M]**^ midtusfitiiMs Ucet veram cog- 

nofcas.j Eil hoc modo in cundlis Fcrc 

QUaC iple vidcrim exc nplaribus : ncc mi- 

lc, ut opinor. Cetcrum Servius in iv. 

Acncidi recognoftas legir, nili lint racn- 

do(T coJicc». Cc^ memurianc lapfus, an 

quod (;c lcgenduni putarir, haud cqji 

dcm fcio. Porro (i fic lcgas, innuit hoc 

vcrbo Catilina, Catuliim quoquc alit|uid 

ea dc rc fci\^il7cf, dc qua ipfc fele purgat. 

■tm ncognofcimus ca tcrc qaae (cimus. 

Ctccro» N01 videttsr haec miUtittido cog 

nofcert ex m§ catsjfam voluiJJef/eJ ta ifuae 

friti mecHm recognofcen, Idem, Decla- 

ratfe mn ttim iHm dididffr^ fed rmimf' 

mndo fnognofcoro, tic aliftt ficpe. Utra 

h€L\o verior, judiccnt alii. (^o vulgatam 

lioche tmgis probo» quaroqaani Feltuus 

Duranttiiufl, agnofcat lcgii& videtur, Bj- 

iii«i. IttooNiciMiKpraetcr PaI.iionum, 

itti quO» c^itmt tttedtms jtdittt tioet ttt verttm 

ttfftofcas. . haud ignoro qaideoQ citarl a 

^IVficiMib. IV. Aenctd. ^mao moditts fidim 

vora UcHmoium roiognofcasi icd ncc hoc 

||^ro» Gram«narcot iaepe recedere ab 

ipiU aud^orum vcrbis. certc cogttofctro 

idvni iiottrcquod rooognofco^ patec ex 

oapice aL?tf. citm frmt mmet fgoa fua 

m fm f v ifimt* In^artm dt m his dtchoni- 

tos, dc m (ufsriodbuMiiquoetriginra la« 

ecreiiker*, piaca,pirae mihi pecfuadeo: 

^oie twtn noaetiameruamus opc ma- 

«i£:riptomna, pec nos fic perpctuo mi* 

watOf^Uctt^Orut ,^itttmi^c.vtrttmii€et 

L W^* ^emb* Zc Oxooienfcs» Sc Martin. 

wm€ttm omiuit. AtoikI. ^ L x. iiat 

me$am cagttofMt Rog« L a* 'uorttmdint 

iw ft iwp b Maitio* t^tSfoaf Sf rviufi tptao 

.^mitmvt^tio/ctto^f^tQrSorvimm refpcx- 

Klb od Ctceroniaiia iUa, U C2tiHn. ^ 3. 

ittoofttnt ctat^ommih ^tttt cottfiUa mttnitk: 

quaoi etiam meottfn licct rccogqofisi., 



Pfeudo Latro xv^i. licet tttocuntr recogpoC 
cas« Diiiyt 11, a.B. Et ut praoteritm 6tao 
con/ulta cmittam, jam hoc iicet lecog^ 
noJLccre : infuriis coatutttoUif^ pokloante 
laefa Qraecia. }. Waflc. 

a Uon qum ats aiionum ttteis fumtum 
nomint6usj Tt fumptum oon eft in ullo 
manufcripo, quod iciain* [^at vet Cod. 
Glarcani rctinct.^ nec id icatentia mag> 
nopcre cxpofcit* lum meis ttommbut 
ad vcrbum [oivere pertinct» pro, quibas 
ipfe dcbco, non fa irtucerc. Riviui. Pro 
^jMi/»aiu nuia lcgunt, ac ncgacionem ie* 
qucnte verfu antc verbum peffitnt» fuftu/» 
lerunc qitin enim cum fubjun^vo* pro 
ut non ciHsrri foler, ut in iioc iii.Aeiicid* 
Hic tihi ne qua morae fuerimt dtfptndia 
tantu ^in adeu vatem»frtctSufque ora^ 
culapejcas, AnnoUvit hoc ValUt quoque. 
Caetcrom \]^sx^ ftttttptum, noQ jubent 
Qonnia cxem^iaria« Vetuilus codcx £ Cic 
Ciiiccociit Cod. J tta iiaiiet : ^m quitt 
aet aUenum ttteit futttintbus fumptttm, ett 
peffejponibus folvere non pojfim» GlarcaD*. 
iiioioquia aet aUenum^ Magoa eii ledio» 
num h ijus loci dtvertitas* quidi^m iibri: 
mm e^uis aes aUenum meis nomimSttt ex 
popfieniSusfoivere poj/em. Qyidam: mtt 
qmn Ats aliemtm meis notttittikm fthmt 
poj/em Quidam ctiam; nou quia aOt aUo- 
num ttieio fttnttum nmtitti^tts, Ego hioc 
oodtcum veterum fcripturani rcfpuo» n^ 
{braiiique quain lioc ioco, cepo£anMii^ 
muito clegantiorem ac vertofeBi pufia. 
C. PifMM Numquam B. Pub. J. IVoJfe. 
Uomtfttn Aos ahenum. meet nomiM ex f^ 
fitfiani^uu^c. ba edikio Aldt &WA1B ; 
aeque oitter. Pal. q^inius: n«i9 tert/4 
duodccinms» nem qttin aet ttiiennm mm 
ttaemimkus, ex pofiffionihtot, ac j-cdiquiaiC 
actaoe prionBs accdunt ediiioBibus fri- 
«is» iidieatquAs, ttm qm^ aet^^aUemm 

fejffionibus 



Digitized by 



Google 



Bellum C^t ili nar laM. nf 

f^iJkmlms fdvere fojpmi " cum & aHetm mmimbus 
H^aiitas OF^ittae, fnisy fliae^e €pfiis ferfethie^ 
rets /^^y ^^od non dignos homines ^ honore honeftatos 



\,0x f§ftj f§ m imi pofterio- 
i wnBfnim m$s ^ihnmm mHsfiimf* 
9mmm^ms, exf^ffl Cominelinwnus 
iseicfoiiolodefticuiCur. Grmt* N«» 
fM L- 2. &c Martin. iUm qutM n$m Mes. 
M^daL wms mm. fttmistm,A[Qnd^miis 
fmmitsm u* Li^ .Asttr^lme abed L x* A* 
Ar. PeaiLBods/rmmm mHtmMtu B. ?.f.W: 
2 Mim mmmmiSms 3 Scieadum ssamitm 
piapm S€tz de hujafceniodi debitis dt« 
ci; quae fiBeuiuriscontrahercntar« Kdeo 
Bl pttrarii progcnctacquc ioccrpotiti, v<)ui 
pffPffpm inmoaaa quierentibut» quun 
fiae oibra aeopcrenc, crcJitorcs conci- 
iBftiit,^i fic dsm vcllGot. Tibulaeigi- 
tv i! fr»r, per quas uoi&siu fiebant» & in 
^ae rctcrebaot nomtm^dcbttorani cre- 
dtoces, qnibo* fine u(ura cnediderant« 
divcffae a Kalcndario Naoi Kalcnda. 
riui HherquAquerationum fivetabuhe, 
•ovquilmt perfccibi iblita oomina debito* 
ann,{e<i*^ubofura pecanjam deb^ciom: 
^mh csdm Kalcndis pecuniam foeoore 
flscupare conljaeTcrant £aonemtores> 6c 
o&rae :pca6oncs ieraot meoflruje, inde 
Kakndacium noiaeo. In Kaicodirium. 
aotem BqgcrebaotUT ipia eiiam indiru-) 
Bata^ftebftorum, qui nontantumdeibr 
teyedricnda, ied ctiam dc ufur is A>Wen- 
iisxzvcranr, vide L. uxor. de Legat. ^ 
bc L.X j€. de Ann. Lcgat. Caeterum indc^ 
^Aj^^wh apud au^res probatos ttO' 
tmm pns qsolibet debito etiam ufura- 
rio pofirum iegitur. Sdmaf Q,Qvfya Af- 
mmssm m ru Venin.^ i8. & x, 17. 
It teeram dc B» V* cap. n 1 v. Oic^ pro 
Qa*mt,i,i5. J^ IVaJfe. 

-\ Cttm^ mlirtus womim^rliberalifas 
evi^iibi^.3 Sic quidem editio prifca, 
3t M>qaait.jo^. aon. ied praeter iu6io« 
trcatemmembcanacttni vetuftiorom. Naz. 
mam$ /ed <^ «Memis wamisiUus hUsmiiius^ 
OmJUWu^ M.fmrcc.iaqw^^tk2tid. 
^M»R idimi^Mmimimt ttsui&itUiems, 



fine illo fHAi. feztus referti /ri aiM ^. 
euis. quintus, 8c decimus, am» esium <^ 
«i!(#9f/. fcpt. «1«! ulieuis, fine {j«. At c 
eoim Polooicus Jllepericriplerati rMBP^ 
4/f>9/j li^erulstus OreftUUe, abfquc vocc 
nominibus, niirae difcrepantiae i imdc 
adducor fufpicarii hmi quiuuis meis no^ 
minibus ex pofftffijnibus /olvere fofimi u* 
lienis, liherulttus OreftiUue, fuis Jliisiqmi 
cofiui cxternunata voce perfolveret: re* 
peticoque ^ V nsiwS, felvere foffet. ut 
velitj tmtum (ibi fuperefle in bonisy ut 
propria nomina iis exolvat i tantum io 
Oreitiliae dt filiae ejus j ut nomina alie* 
na, pro quibus fidcjuflcrat. Grsft* 

X HDuore ijonefiutos videkum»'] Focie 
Salluftitts, ifDnoros videbum fcripiic -6c e- 
nimiiocnomcnariiifii^uiijrpatu^, a&sA 
luftic, ut^pleraque fummm, quantum ex« 
iftimo. Pht^MiniMmrtuMxit^ Jnim^uri 
nequeimem^oMlk Herxmies. Ciacc. Ita 
fere in recentioribus* & in McRfeborgen« 
\fi, quibufcum hcit.Feiidms Umruminmt* 
ifed Fabricii coJex habcc, cooCbmtentibtii 
imanufaiptis duobus^ Isonum Seme^tue^^ 
pioJecorutos e^ umfl^fieui9s* occeftiii 
impreHis qutUufdam fecos. verum hocie-i 
doritrjudictOf ut &.aliafere^>ennittkntif« 
Rivim. £il in cuntSbii ferc quae ipfe vi^ 
derim enemplarihus : Henore itomfttuis^ 
Nos» Honore ijoneftost.fcrip^mas: tdquo 
antiquo more didum. Plaut. in C^ivis: 
^i lesehonenhamfieeHmfusifurfkeit & 
fucit. Confirmat &hancted^iQnem Ai!». 
cim ^etMmiimss4^vovi% non negem ^ 
mre itenefttnas^ elcgdntcr «c i^tinc dici« 
Cieet^ io Ofluuione pro domo ^a: JSu- 
men ne, inquit» oMm tteu wue rvi^iubis^ 
qmem pefi mfuriumfceless Genfmlum fupe^ 
riorttmtot vttiet jmdieiis Senutms P. £. x».^ 
tim JtuUue ifomftuinm* C. Popma» :MSS. 
omnei cdLtiqne» iemmiitimtftmtis.dUqms 
idiorfsntcvocaDddm > qnalmf^is Aet poo. 
alio, Rivii.&^diuxg€nfisaotai&im&tmc 

P 2 vide^ 



Digitized by 



Google 



rr6 



C. CiLisPi Sallustii 



wdebam^ " meque falfa fujpicione * alienatum effefemie- 
Jfam: ' hoc nomine fatis honeftas pro meo cafu ^fpes reli^ 



protritac. Gruterm* honefios priroitus in 
Pcnibr. at honeftMtos Rc^. & Gallici Co- 
dcx teftc Glarcano. Sic noflri onincs. 
I^tus Captif . 11,1. f mffe. 

t Mef.fufp.aLfJfefentlebam:'^ Dunc 
iroccs effe jentiebam non omninoTtcic rc- 
quiruntur, {^^ nccacquicfcit animus illi 
MienMtum, Grat. 

2 A^tenatum] Qui culpant hoc vcr- 
buro, pro alicnarionc anirai 8r affe^f^us 
perpcram accipiunt, quo quidcm fenfu 
haud dicrnnus, aliquem 06 crtmen ah ami- 
eis alienatum ejfe, led, 06 tnh ejus cnmen 
iUos ahfe alienatos, Verum iliHAiflra 
funt. «/fe»«/iiw cfV, fc; un ct u m , d i r^ i^ u m , 
Qt hieBt fcnfus: meque ohfi6lumcrimen, 
amotum a Keip. gubemacults. ExproiTt 
cntm Noftcr Jhucydidis a^KhfAuri ei>>tiO 
re^Snut ii§* 34« Quam vocis notioncm 
tttingunt GbfTiC : alieno tm.mS, »)to- 
^iim» fed Sc altbi Thuerd. a»./le/SfTri 
Cetfudreif liu» %4\if> pro >lr95t^r7rf. apud 
quem Scholiafla uHtioieAmnft^^vnnf rcddit 
Acccdit Xenophon Pacd v 1. Tew^ fhi Sk 
fl irvAtfAioH aXtiore^Jai r«r ;^'^r* RcdVc 
itaque voccm abjugat pcr feparat, alie 
nat ioterpretatur Konius, Sed excmpl 
fideamus. Ftautus Mcrc. 111,4. Mulier 
aiieiiata efl abs te. InftCLyjam addita at- 
qU9 adduBa eratr cum aJportum venio, 
ibidem. alienatus mihi eft ufus aedium. 
Curcul. 1, 3. N»r prohibebit, nifi mors 
meum aniroum abs te abalicnavcrit. 
Terent^ Heautont. v> 2. Ita nos airenavit, 
tibi jam apud fororem effe inteUigo. Cicc- 
fo Lcntulo I, 8. A fenatu hominem cla- 
riffimum abaltenaverunt» aUouationom pro 
et ilio pofuit JuUus Obfequens Prodrg. 
Lxvi I. In aede Caftoris, mminum literae 
^uaedam Antonif & DolabeUae Coff ex- 
cuffae fum% quibus utrifque aUcnatia a 
patria fignificata^ pro abitgaio- Tcrrullia* 
nus ad Nat. 11, 12. J^to mox ^ abalie. 
oato ]o^faxum tnfmHs ememi/i deglee^ 
Hvit* D. Arobroiiui £p. iv. diftipUnao 
mMcm.iiHicnzXafe acdtfiigit* Apulcjus 



dc Dco Soc. p. 76^. i^n ufque adeo fe- 
jun^os&alicnatos a nobis Deos praedico, 
ut ne vota quidem noftra ad iUot afMtret 
pervemre. Et, Mecam» viiu Lancea mak 
ThrafylU me tibi tccit alienum. Augufit- 
nus dc Ctv. Dci xx 1, 24. iUofque ab iUe 
ignefaeiat alicnos. Quo fenfu inveniei 
voccm /oius SLpud Mamert. de anima p. 
j^6k Defunciorum animus liber efi, (^ 
ioius a corpore. Hacc quum ita finr, ira- 
portune admodum follicitant Jt^inum 
Schefrerat alMque, qui lib. xvi 11, 9. alie» 
nare fcnfu Saiiuf^iano ufurpat. Itaque 
cum velut oceifos alicnaflct. £t, xiii, 4. 
Perdicca alicnatis rebus ;. t^i obtrudunt 
reliqhis. at contra MSS. & nominauro li- 
bcr qui in B. Pub. Cantab. exnar, quem 
contulimus. ?Unius Nat. Hifl. xxiii, 4J 
Spodium alienata explet, hoc cfl, ulccriin 
labu maie coeuntia jungir, & came re« 
cidiva coaequat. Idem aptid eundem 
Wurduine inrerpretc, valct dijcrepat, 91 od 
nullus capio. Verba f'int xx, jf. Sacope* 
nium, quod apud nos gignitur, in tetum 
tranfmarno alicnatur. antiquatur nero. 
pc, tranfmarino in e;us Jocum faffc&o. 
A:ia denique (igni6catio vocis apud Se» 
necam Bencf. v i, i o. Sed huic de qua agi. 
tur affinis, v* g. rci fuae, )uri{c|ue in ea 
lui, irt aiium tranflatio. Namii^deiigna^ 
rur omnis aAuaapod JSS. pcr quem. do^ 
minium transfcr(ur,qcemadmodumapad 
Graccos per «XN«re/ik^#i<, Ariflotcle refle 
Rhet. I. hiyti A Kj^ere/e^ffif, i^mf ^ mta* 
0x*. Sed excmpiis tandem modus efto«^ 
J.mffe, 

3 Hoc nominefatis honefiat &c^ Sn- 
pcrabundant mcis auribos Hoc wotiwu^ 
Grutcrui. 

4 Sfes dignitatis coufervMndae^. Oppi* 
do obfcurushiceflfeofus: Commentato» 
ribus autcm £acilis. Ciccronem faercle 
vehenienter notat Catilina de falft crit 
minatiooe ad Popukm, per <)u^ Ttdcii 
vblt icpu\&m piflus^ noa confcientit-de 
cuipa, utpanlo ante ipieiQ^uiear. £rg^ 

guae 






ht 



Digitized by 



Google 



BEI^LUMCATlIi^IN^IV :t U M ^ |^ 

fuae dignitAtis confervandae fum fecutus. Ti^ra ' cum 

jcribere vellem^ nunciatum eft * vim mibi parari. ^unt 

Oreftillam ti^i commendoy tuaequf ftdeiJraJo. Bam aB 

injuria defendas^ per liberoi iuos rqgatUsl^ hayeto. \ "^.^ 

XXX Vli. Scd ipfe, pauco^s dies corhmoratus Vapud 

C. Flaminiuni Flammam iii agro Reatino, ^ dum vici- 

nitatem ante folicitatam armis exornat> cum fafcibuSj. 

atque alils impcriiinfignibus in caftra ad Manlium con- 

tendit- Haec ubi Romae comperta funt-, Senatus Ca- 

tiUnamj & Alanlium hoftes judicat -, caeterae multitudi- 

ni diem ftatuity antequam liceret finefraude db armis dif-- 

cedere^ ^praeter rerum capitalium condemnatis. Practer- 

ca, decernit, uti Confules deleEtum habeant ; Antonius 

cum exercitu Catilmam perfequi maturet i Cicero urbi 

freefidso fit: ^ Eat^mpcftate mihi imperium populi Ro- 



i iihi id ab iniaiico fa^om Ca- 

; conauoitur, eaipe» li quaodo po 

Y^ re(cilcct£a ioaoccati fai^ re(liCQ> 
tunts fit cam ia integraai. Hoc igttur 
nomiae iioocftas fpcs fccattti ium, in^ 
^OL^ irH^yiag dignicatis courorvaadac. 

1 Cmm fcri^ergl dn/crUin B. Pwbl. 
Mifku JU y. Wmf^. 

2 Vam rmhi pmrMri,'] Ita pofitte funt 
vocsin omnibot MSS. noarit. cifque 
qoof cootuiit Bongarrius. Gmt, 

3 Hm^fp.] U» «iiierte Bon^ codices. 
iu PaL Kax* additu(m}ue AatMn eadem 
mtan x*tl bMMio» Idem. • 

. 4 ji^ C FUminimm VUmmam in 

V» &^^ Aufu» fom fdcinus mali cx 

empL oaiosibliutNazarianicodicisBde 

mtJtKiu^ vocc nova ; fcd cnim cun» is 

ik tnciqoitatis oltimae» ^ onanibus lite- 

titidtuciciir» oec (biu«A^:fe4 flidpif^unt 

htbeat oiafgtai, mUm^ ViMCfium^ nc^as^ pu- 

mt derogare aevo tam prifco: pr^fisr- 

tun oiaioecei&rio rcquimiir iicic no-. 

BeaicrtiMB, fi dtftin^umWuerit baac 

FUfluniBai a mille aliis. FiMmmMm inter 

cogaomina; iktii fMtum cx Infcriptio^ 



mfsexomatf'} Co^ices in pcfgafljcnis de* 
Lcri^iium vtdnitMSm. iiluJ,^ # 9,quod 
Qymaifui^ habet, non reperitur io Ma^ 
nufctjpcis, acne in codice quidem Bero- 
auiino* Bjvim^* Cl^ffem maxipnM indm^ 
firi aexonut. J9^n.v»6. U Dt^y* vf,7» 

6 Fr$^et0r r^rum ^MfiifMlmm cfindimm^m 
tis*} £taendatuA» quidem caUmo rcceo« 
ti io Naz. eQndimnsfosp ied altcrum itcm 
coafpicias m.reliquit rnerol^ranis omni^ 
bus, cxcepto Fal.quarto* Grut, Sic di^ 
ierte Fri/mji, Md iu>n advQrtk frMft0r% 
p9fk pfiuterquMm uiurpari fic e^ndemnMt^ 
dandi cafum qdei rctcrrique ad illud 4i^ 
em fiMtteit* A. Pepma dc ufq arit^ l.j> 
7*caeterum tde mo^ alibi obfcrvatuCf v^ 
g. Cic. Fam. II. X. JLff. 2<i.Thucyd, v. 
;^nui w wp^f^k undj {f J5[fKy^«f» c« of^ 

fffrt^. >^f/4«. i/i pui'i9^ fniittHus MiMm 
qui Severum /r^Mi ffie^snt 4iem prae/li- 
tutut, «i/r^ qteem/^ sfmn Sever^ /uij/int, 
boAium numero habereotur. Capk 5. 
Cledonius.4 9l$^ eondemnutis Servius p»> 
1678. diem fiMtuit m. L ^c* difcedere^ 
y Wafle^ 

\ 7 J^# trpefefiMte mihi imferiumfof*^ 
SM> li*fO*^^.^^ vulga^alc&io!, mul^ 
P ; maDi: 



Digitized by 



Google 



119 ^ G/Git t iS'^^1^ S k i i vs * 1 1' ' 

jiiani 'riflfltp jiSuiXartb ifa^^^ cui cnm a^ ! 

pcc^ftMnatortd^l^ doitiita armis parercntj i 

domi otiufn,^ atqtie divitia^, quae prima mottalis pu- i 
tant, a^fftuerentV fuere pahien cives, qui feque, remque 

publicam obftinatisl ?uiiinis perditum irent. * Namquci i 

duobus Senati decrfetisj ex tanta raultitudine, ne- i 

quc praeniio induftus conjuratibnem patefecerat, ^ ne- j 

que Cx Caftris Catilinae quifqUam omniHm deceflcrar. j 
Tanta'vis morbi, ^ atque uti tabes ^ plerofque civiura 
aniinos invaferat. 

roruo) MS. cod. fide coioprobata. Konl puto. Sed ^fwMti habet volinncii i^ ^ 

(lin*imukibo uoea pervetuAi cujoiiianij fuxn Fabndaautn, qui eilgcaitivuf anti* ' 

librifcripcuram: £a remfeJlMte ifnperium quus. Eft in/criptio quacdam in agro ' 
P. R. mftln^nxime miftfohik fnihi vi | Ve^oncoft, qut iti iQfcrfptioiie-^enttiVus 

/tsm efi, cui ctim dh Mafu admtmfUk hrc repcritr^r: Stx. Attilivs. M. F* ^ 

omnia armis domita farerent, fj»r. C. Pop- j S a r an us. Procos . « r. S en at i . Con- ' 

ma. Dionyi^ Haiicara. i> 3.^*4^ 'P»- sulto. iktbr. iVrTE6Tim«. it« Vit^ ^' 

ik<9^ itiXH mmtmi fi ^XA ^. iU» fM CETtNOS. PINIS. TklUnNOB^lB. OTATIH. 

Ufift^?io% i^f, «XK* usr* dfi^imt t^i-^ jvfttir. pro, ex femtwtcoafi^hb. Siktf - 

'-|'nt itcm apud t^um^ itx fenat^ti cmm « 

; fnlto diiit Hiftorianim 11 1 . Ai^iitu ^ ^- 

{ ^N^qMtcMftrisCMiimaejjmifilmimnttii^^ ^- 

•«I, iPfWn» i^ jibori) T& f c!« 5 'nmn^^ii!-Mmm excejferat.'] Omnes imprciB codii *» 

fW^ pH}/^i^|b^r, ^HeS^^i^ <^ AW ces: Ncnine »r c^^s iCatHinae fmy^iacm " 

i^f¥? fjt>rtjm^<wj i^ ^ft$t(wKv ^rfVagef • tOfnmMm difceffernt, Nof untus codieft fi- ' 

/rntfiff adf. '109O. miraMi. Dt J^trta^jhis OatHlnao ^mftptam ttmumm exap^ ^ 
qmoque Honfefi mukb raanme dtfpmfkm rat, fcnpfimvs. Stc 6cCaetdr lib. iv.de 




#jft t^eUios iM. cap. X». 'mult^ cutivfii^ 
fdrftrko deganttflVme. ^^eMi^mt^ 
/^ •Vfi/^rwr oittlto iapientinumt. Platt^ 



nluho imyuma tft* & -alibi. Plin, N. 
H. 17.1. Miilto vrrv puldterrima ^oon^ 
finfn ^mnium aitau^a in aUe ViminaliC; 
iSi^iii^nrtis,) ee xxviri, 5»* "^*^ ^^" 
u^M^MiinaeJiHmfttimiU ^<H>if^ Vo» 
cem muko ^btfk Mjtid^t ' fhsffiff^ 
fd Proefat.^iCrt^ ySirntaJfftiie omttinmi 
mi(^rabile chndi^ i^dionty^M^€MA* 
non juvant. y. fVafe, ' 

1 Namque ex dHobus fenatus dteretu^ 
In i1S.TJtque^lWi^cttmfe\ieftiiHa'ptttc- 
pbMo^er «i^iA.'>dd^(lod HrdMi^ iflS 



rat, Gruterus. Arond. oni. praepof. 

f.mffe, 

4 Atque mi ta^t'] Sic iere ifi vetuf^ 
titi-t^^^^-non^eli! in cQiqnod Gym* 
iMHi^eirodd^/ «n;lMf. FaJ. c^ttri |690< 
na«<, iiM hvbentillud.^f^jve.quod tamcn 
coiiM[Vaiircr%icodd. pfimaenotae. fi noo 
fignifioar'idem<quod apiid yifgiiiMmiih 
verfij V. Ge<^. Atqueillummfm$eefs 
ffpne -rafii ahem aneni ; videtur tmittB- 
dsc podyt femont^ <qtiam ocbMtuw 
dae. jfefAn tmi^ttlte ^racw ttrwi^^/, 



> ^ 'XXXVJil. 

Digitized by VjOOQIC 



ibcijo Gal. Nam' cum mmibta fuis dmo 
excifjifant, Rhemmjue eranfmant^ ۥ 
iPopma. Ira etiam antographi, & vett; « 



r«#i Stfch. 1. 1. (^ Bc Ait^pliit; 1 1, "«^ edd nihilopejirt>ee, qudd iioUis ex uoi- 1 
1^0* AHt fel haec -flra/efligimnx iffnlief\ co libro oggerebirfbpma, tajlrit exceffi' < 



XXXVitt. ^ Neqw fiBfaint illniaUeaa: nmm ^> 
quL coafeii cbii)arami&9 liKirraiit». fei}^ oanipb csvdia 
pkbcs^ w»anmt Mim ibii^y Caffiliinp JwjwpM 
pro6afaar. id adroi itioirr fooiLiaflliabatiir faccic» Naiii 
ftaBpCT itt cn3itas&>^ cfnikus , ^ofva) miibr . ^mtt ^ boiiis* 
Hreidenr^ ivmIos cqicdUqiici> voresa Qdc3fe> npra cmx^ 
taotv ^ odio fiiapimireium^siiiaffi omiiia ftudeofiv ^tw-f 
ba^ atqxae ieditionibus itnei^ciinatmluntuf:: ^ qtiaiiiai|i. 

funt 1 giofla, ircciTita huc aliunde, ut ^ gtos ctnra^u procedett» rcrfe. Livius^ 

xur t. : V tMM Mem mm ^e^oH mdti in 
/Miitmhtti{e4Th^j4&Hitmi e^anH4?: 
giooei yoliit rahicK «r F^m^^m ^$»^m 
id pew&xit maium: ibi Grooyv!, e^ 
cameif. J. Wsflc. 

f'Tlerof^ue nvium /w/Wi^' fk!, tcrr, 
tantlcjuc ^#rtf/ fix)C Cfjputi. Gr/</. noftri- 
orni^Cs tte^Ojf^ue. J.Pfajfe. 

1 .^f^f folum.ilk* aliena WffW «•a>»]] 
Meps libcr, «/14 meris erat. uc infra : L^;»^ 
j« flii^i ifiiV <»f»« efi P.C.S^ intra ; ^j^i. 
/Aiip/ #//> moJo ielu eveniHm ixfe9aiui9(4 
OaccoDiuf. 

2 Oi/ia^tTaqt. I^; ^11,44. AfM/// odio 
praeicAtium ^ tHpiduM mnt^sionh, fui^ 
qupq*ie pericuUi lae$a6an:ur, fniferam pa^ 
cem vel bello bene mUtari. Et H. 11, 8. 
Muttis ad celebrttatem nommis ereHis, re- 
rum nov^rum fupidine & odio praefen» 
tium. , Infra, e^cflas factle. conFer Sene», 



prvbmt» m m im m, Hac ioco^ ifnod ali« 
taStm oonaiiiajrat. Gruteftis, , £ iMAritt b 
1. ;. dc Baiiioi. cMnmuaf aitfm, eaetcri 
ftniem & ^efims iii vocc Xa^fs rctment. 
qvciBadflMdofn £c alrcr^ iUa qoa« fialki- 
flio abjadictt Grutmu. Suipicims ttcm. 
5#v/Fm Hift. Socr. t^ 23* Tmtimhm,sem' 
f$n eMMm bmktmdi cmfido ««iutUttbcft rnu 
^^. Livius 1 1 ,23* ui«i ati^Hismfniffe^ id 
iwfcifriw mfetris» frmrnfe m^ pianjm 
tmm^ €XHijf§,dnmdaffirtnmi aiiit^tefirt 
wm vdot tabem pBrvemifi ad ctwplis. Taci» 
tos Hift 1. 16. Infccit f^ tibcs Ugiditim 
^peo^ C^ auxilimrum moiai fmk mostrot: 
»11, II. Ifgmmlt vduti tibc iM^Air. Li 
vfus MMi rc HmJMs maltxsbct «J9 Beruria 
Mmmam, velat contagione fiiw^r pcAC^ 
tzavit. Poiromu pag. 4id. Fmrrij im- 
gfmmts» u/ufqia exidermo aeris: NmUa 
a^ etrta dftiOMs. nmUmm Arv ptgnorr car^ 
fmsy Sod vfluti tabct tacitii coneepta iet$ 



Utirm momok^mfMfeni hififiatram^ 'i^Hlf!'^:^''^' '^^' "^'^"^^^ TcrcviU Alits a> 
kms errae» Afmm piaaitt miferu dHnta: ' 

^ lammadm Imstm^ VmbOerihur refaran 



tmr: imrfi mmdaeia imta r/f^Wai^Yarnto 
lac iicem praeuiiit Poifhiut 4^pM«4. /rd 

»m%Hi.mSo de omrtTi >4«r4u/M^ i9<ic£li> ^ 



Hunde efl bericulum qtmus alie^uid abrndi 
pi^ffl, Mihf feittnt Jtihti efe J. Wa(Te. 

5 Turim.atqfiefeditionibits'^ Demofthc- 
id^Fair^ Lfgii^p. imkisitw ntii o^ 



ioea 






, 7. /f«^-. 






A;»fc>»y>ijt* M^ ;j>iii^^ ^i'^"^ 



3moniam cf^fi/n facile habetur fhto 
Z^^ id^ ^.9ig^7« d^^4(^^'^l/amno!J Et haajrlentcotiaiji faetlcmora. 
■(javw^iAar^i^^ TVl^«Vf;^,'&nUe5putant': roifii h^udquaquaiii intdlec- 
^ vv^^^^fttpf^^^Wuir/iiH^Stitf^tftf^^lta, iiif} diflinguamus pofl habetjur , ac' 
Amt: im^itAfmXtteUit f^ ^f^W;, ^H^c. poOea inferam^s eiffijfiiiu^ fine damno;; 
M^ p-o i&dC t^^ oofter eodm modo Uualk multa funt, praccipue apud hunc 
rtfiifttu ISfcfr..xv^^'i4' vahimn ad imeA ^^o^ftm* Glartmms. 

egeftas 



Digitized by 



Google 



tto C.rQm,rsiM'S MLtJLusr 11 

cgeftas Burile habctur fine damno. Sed urbana * plebes 
ca vero ^ praeceps ierat» muUiSi de caiiflis. ' Primum 
omniunto qui ubiqueprbbro^ atquc ^ petulantia maxu* 
me praeftabant; ^ item alii per dedecora) patrimoniis 
amims; ^poftremo omnes, quo^ flagidum, aut faciQi» 
domo expulerat> ii Romam» ftcuti in ^ fentinam» con-* 
fluxerant* Deinde multi memores SuUanae vidodaei 
quod cx grcgariis militibus alios Scnatores videbanti 
alios ita divites, ut regio vidtu atquc cultu • aetatem 

^diwmxfrimummmum. Qoafer Him 
roditumm 11,17. J. JVaffe. 

7 Sentimsm»'] AroodeK vehit m /. L 
2. Vcnctae, ficttt mqma #»/ peflimc. Hi 
(ilUrmm difceft) fcnrinam quaadMm mr- 
Aisrmncxhiud^mUetMSamMr. Lir.xxfr, 
79, fim eximu exhmuriftar ex ttrSt w. 
Pikmm<tt»arum vtmgnaf^ pernieicfii fco- 
dna Rei>. k Catilin. Confer. Ttuit. An. 
17, 44.', iMpe opes tttque dt-vittMe afflixen 
faecuUmoret: merftumqme vitiisfmt,qut^ 
fcntitfa Remp. fejfitm dedere. Ita aemula* 
tu8 HigeHppus IV, 6. qui §x dtvttfis re- 
gieniiMs Pnneipes flagitiorum, ee quafi ta 
leQtinafil coatluxcranti Amebius p. 1 72. 
Ut videtttur miferaMs pr&rfus, ntdUm 
nom offe emuffkm eb ttiinm tMtus, nifistt 
effet criminum fedes, mtdediihrum mm~ 
terU, loeus qttidam expopttts^ in quem 
fpurcitiae fe omnet fentinarucn eolUtvio^ 
nihus derivarent. Phiio, lib. quod Dems 
Imm, Jjthiffp ^C^f^^enHB^ imkHv tU^ttw 
9^ woiuUttr uVif 4h^ C^^^rtSl^. Adi 
SalvUnmm i ti. flt ir 1 1. ApuUjum FUr. i »» 
1 2. & ^tam. IX, p. 153» J^mffe. 

8 Aetatem agerent,'] Tret M8S. libb. 
Vitam t^erem,ut in oratione Catonis : qmi 
demiffiin obfettro vitam agumt» Sed h-e* 
quentius apud Salludium, aetatem agt- 
rf^/JegioiQ»* ift» Smt metm aetatemage' 
n4t. Inixce^^t^aetatem agunt. Imixflie 
aktatem agir». fer luxumuttqm ignttviam^ 
aetatem agunu Protmla reptikL aetatem 
agere., & id^o oiiiil muto. C. Pppma* 
Regio eultu aetatem agerent. Ita noftri 
PjUUomncss nam t^i/MBirefipereglof&m 
vd poeri foicuint. Grmt* L 2. jTfK 

agerenr. 



1 Ptebes, ea vero'] Plaoro»Pfead.JTi' 
bidnam ifhm hujus quam gnatus depe- 
rit eam cireumductm Upide* Cicero ad 
Fabium Oallum : Lcx fumtuaria quae 
viditur A1I0711& attuliffi, ea mihi framdi 
fuit. Tercnt. Eunuch. Scin me in qtubus 
fimgaudiis. 6c alia gcminatio ^qttae ele. 
gantiiTima in Prologo Eanuchi. He^bto 
t^lia mttlta quac nunc condonabiiur Quae 
proferemur poft, cft & ejilfdcm vcrfei ite- 
ratio ctim pronomine frcqucns apud Au- 
dorcs ,* apud eundcm Heaurontr Habet 
bonorum exemplum, quo cxcmplo, diem 
</iV/>qua d\c Caefar B. Gall. 1, 6. 8c liibi 
facpiiTiroe. DionChryfoft, Orat. viii. 
«ei(S^ii«f o^C^ MB-itri^ sx^i. y, Wkjfe. 

1 Praecips ierat,^ Ita ora cditionis 
actatis mcdiac, nequcabibint MSS. Bong. 
nifi quod ii ierit, cxoleiac cdd. erat cui 
adfentiunturmanufcripti Pall. Gr«/. Erat. 
L 2. L }. praecips erat de multis c. Pemb. 
&lB.PubI. J. Waffe. 

3 Frimum ommumi} Vox podrema ab- 
eft ab L 3. male. facpe infra utitur. Sac- 
pc ctiam ?Umtus. v. g. Ampfa. 1 1, i. 
62. &t V. I. j6. ^A V. 2. f. Afioar. Jii, 
3. 5o.Ca(in. I. 30. J.Waffi. 

4 PetuiantU maxirr^ praep.^<1^6^ 
meliorcs praeftabat, ncque fpfeverim. 
Gruttrus. 

f Item alii per'^ L 2. L 3. item qm 
per & ArQod. Ree. vcro, item alii qui per. 
& fic Pemb. BallioL Magd. Martin. Ve. 
nctac, J. mffi. 

6 Poftremo oiwiw,] Abeft pofUema 
voz ab L 3* Reg. Bal)ioI. elcgaoter. Su- 



Digitized by 



Google 



BeX^LUM CaTILINARIVM. 1)1 

agerent» ' iibi quiique» fi in armis foreCj ex viftoriata- 
iia iperabat. Praecerea» juvencusi quae in agris ma- 
nuam mercede inopiam coleraveraCj priyacis atq^e pub-- 
licis largicionibus excica, urbanum otium iner^co la- 
bori praeculerac. Eos^ acque alios omnis ^malum pub* 
Ucum alebat. quo minus ' jnirandum eft, homine^ e* 
gentiS) malis moribuS) maxuma rpc> ^ Reipubl. juxca ac 
fibi conCuluirie. Pracccrea, quorum, viftoria Sullac, pa- 
Tcntes profirripci» bona erepta, jus libertacis imminucum 
crzt, haud fane'alio animo belli cvcntum exfpe£babanr. 
Ad hocy quicunque aliarum, acque Senaci parcium e« 
ranc^conturbari Rempublicam, quam minus valere ipfi> 
malebanc; ^ id adeo malum multos poft annos in civi- 
cafcm * revertcrac. 



I Si^i qmifqme, fi viSorU in armis fortt 
tJilis /^mI^^^ Quahio ia manulcriptis 
rcA.a», fiSi ^mififut, (i in mntifwtt, ex 
victtri» t/UsM fptrabau Ica nimirum fcn 
fuj ipfe pollai!rc V^lde mcbercule mi> 
w oCcitantUm imprenbrum^ quia talia 
noQ adrertaat. Ego hic 6dem anciquo- 
mm ooiicum, cdntra cpolcnfum reccn- 
rionini, leqiienliam nobjs puto. RjytHs* 
Veiurfitt Codd. & nominatim Gothi fic 
legont. bciitran^ tamcn fciSlioncm rcji. 
dt GUrtMtnj. Gothi Cod. fequitur Ct 
jccDOti iiber. ia armis, pro armattu elc- 
gantcr. AfuUjus Mctam. 1 1 1. p. 46. Cmm 
wu vUtrtMt in fcnro. & p. ^8. U^eftMj 
va UcUrimlSt & 8 > • tritnmt ttfnjor in ac- 
taie. VMrr0: itrvi ia irmisconira domi-^ 
m$s. Solmui cap. xt, Camfus Ennenfis \h 
Barha ftmfr^ & fic membranae ?c 
treaCcsm HtUodorus^ o» S^ai^n «v«^f«. Virg. 
Aeocid. T, 37. Horridms in jaculis. Ibi 
imos cx opOfris, Erg;o agitt (ylaetum An 
cfcf/k*. J. ^P^af^. 

a Udmm^^lsUkmm'^ Sic loquitur 5f 
9M«> iSuqqc. ViUro zufc^ijf^^mum noc 
^fnodo ofin-eft.^ ^^}Zi/jpemmo piiUl^ 
med^atms^ & ^ c6 Jivms ii,, i^<« 
Brmtms id^m futantHm^ glortae fmftrha 
tmma$ n^t smtrmit^ pcflflwo publico id 



fa^urms futrit» fi kc vidc etiam Gronov, 
patrcm ad Li^. iv,4. Jdtm, 

3 hdirandum tfi^ Abeft vcrbpm fUbr 
Hantivum ab Arondel. Idtm. 

4 Keifuhlicat juxta acfibi confuluiJfi,2 
Sic infra : Ita cun^i fuae hofiiumaue /4. 
lutt juxta fepercerant. Ciacconius. 

5 AMt animo^ Adi Palmtriumm no- 
tts ad 6ncm libn, & confer Jfocratem de 
Pacc, p..i3f. BaC 1570. 7. P^tffi, 

6 Ctnturbari Rtmfuhl quam minus iffi 
valtre w»«/.]Quicfam [ed.Hcn.Pct.i 564.] 
pro minus legit nimis» diveria (ane fen- 
tentia: quod haud fcio quam probcm. 
Glareanus, 

7 Id adto ^c,^htgcn^dMmtid adto ms^. 
lum, cx vctnffis. Ita Livtus 1 1. iab XJf C. 
Id adeo mdlum ex frovqcatione natum* 
Rivius. Sic iolum Pall. fcpt. & o<ft. rc- 
liquii vel, id to malum multos, Guomo» 
do cxprcnum itcm in eJd. prKcwi v^, 
idto id malHm> Grutcrus. Msi B. l^ulj. 
Pcmbr.' i^,t6'^'Si fic^ ^cg, L a. Vchcta 
I476."f6rtc j^rimitifs i<^>|^. divirip, ^ 
malc. Jiam Api^!j3ixir, ii/ adeo fnortfma 
8cp./|f1&6.-N^ftcr, id itdto mdtitre foie 
iven&tfi ^118. id ^dco experiri\UtL 
arma ^. fujnere. utirt ; 5c ' 1 1 ^. ' iil adu 
eoin frgmtu f^, qupmam. tk vi, ^j.^ill 

Q XXXiX: Nam 



Digitized by 



Google 



' ^XXIX. *'NaTTt, poftquamCn Pbmj^ejfy, 5c W.CrJif^ 
fb Co<n tribiiriitia poteftas rclHtaca eff -, * hormnes ad- 
olefcerites, fumitiam poteifiitem natffi, qurbtw aetas, ^m- 
rfiufqije fei^dx erat, * coepfefb ScnanihreHm^tnrincfo, pfc^ 
be^ e*dgi!^ire-, dein largictWbf arqbi pollicitandu *iagr$ 
ihcei^re j ird ipfi cliH, ptitenCeiRiufe fien. * Cont/^ Ws 
runima ope nitebatur plerique nofrilicas, Senati fpecie, 

iAto Hakd mHFMduin #/» &c. locutionei Priamrn videim' >ror pdftreioa -rctfacag^ 



pUne gemina, Ncc ;n his locis qui:-| 
tjuam movciit Cb.fd. eo fcmpcr pra ideo I 
f el i^/} tMk\ ptii ad id, b«^ uirquanfi id eo 
a^udSaili>ftiumiuv<fni9f. ^.ff^ 

8 Reverterat.^ Hanc icripturam per- 
antiqtius (^iiidam \hct agnoicit In aliis 
redierat fcriptum offcndi, quac an pu- 
rior & elegantior fit lcftio, alii erunt ju- 
diccs. , C. Pofma. 

Cri^o Coj[. TrihHy&tia potefias rejlituta 
fj^ij ipacdianus ih Divlnatiotie: Prtfnm 
StciniHs trib^ pL nec mult4 pofi J^inifins 
«4» pofiremo Pahkdnus perfecetuht, ut Tri 



lunitiurh potefiatem populo direht Co»/«- Tcndum, J» IVaJJe, 



da, deindc, rTanfpulicif trocibu^, rdli^ 
ruendum , ^^wiwtfj adoUfe^niei » tjmbu» 
MftM aHimUf'qt4e*f^ox't /umf»dm potefla- 
tfmJtaiH, cctferetf^w vcl tanc iatorpok> 
lata funt pourema, rwriputiiuc au^or 
mitio. Metati ammoque feroces, coepefi» 
potcft quidem ctiam dofvndi vulgata» ut 
nimirum non omoibas candem aetateoiy 
^ndem actnbuat feroeiam. (cd rubti}ius 
videtur quAm vcrius. ii quis \l\\^hominit 
addlefctntes abjidenda putaret^ non nimis 
ab ^o diiteniirem. Gr«/fr«/, 

3 Coepere^ lllud coepen routat iocuin 
in Arond. ubi exagitare ceepere, ^idco de* 




a^ftudiHeS] In Florentino V^ctoqoe 
•cra irri^eYla £unt. t/rfin'tis. ^cvibit \Ap'\cttj fuS fenatus J^ecie. pro co qupd c% 
pianVs iii hbdli fcivli.PbmPCJum, cum ;auaQ dignitat^m (cnatus tueretur. q^uam 
iCenturionc tfibuno ^lcbi8$<^natus tuif- j^fle quam impliitimam c rep. forcr, in 
fcl (litTblutusj vchea^cnter poenituiifIc,'maniilcriptfsnoneftyj«^. ufforfan in(pa- 



quod (rtbuniilam potcttatem a Sulla im- 
mutatam atque. disjcdlam, dedUo i^ll^ ib 
priliinum' ftatum^^^edfcg^ffetJ Zancff. ^ 

1 Homines adoti^ceHtes^*S^r\hu)ll Cnini 
plcbis adolelcentcs cfdabantur, (Juod ^ 
VeUejiis Pdtercklui tcftatur. Idem. t^t 
tuit' C; Cornelius, Uui J>oftci teus majc- 
'ftatii a Cicerbnc dcfenuii eft : itcm Rul.; 
Iiis, Qii! Cicerortc COnfule A^rUfrahi le- 
^g^mUiic Cbiii[fai cft, q\i6\V!<»J?or(?.eii- 
am Labicnus rSho|Jubri<Siii 'ptfturbavit- 
tihffcVb, Afebmus; DibriJp^ca eufio iSc 
Xntorilus bmiliurriWtibfiirimi Ifecl^fa. 
^ifiitoiquc fuctunt. t«/?. ibmtHes adole- 
'fcMesfiirktnan^ fotefidi^ Usffi, ^uiiue 
%iis dhimufyiiejir^ic ^>^:tdtpe^,&fi 



\\o ault^Jiam, quod verfiis dirimit, anno- 
tal^t fut>cr iiac di^ione%fVrf. deln ii> 
repUt, utfit, in conteitum': atque iadc 
for{aneft Icgi cocDiurp , fefi^fus fuS/he' 
cie» profua mdgnttudme» id cft, fro m$ 
^oUntia^ Aur. Au^uftinus in 1 1 1. dcCiv* 
Dei,quae^am c Salluftip cicQt, quac buQC 
Ibcum niihfice decfarcht:. Pluri^aet io- 
duit, turSaei feJhidies, ^ tuf ptffiremum 
bella civilis ort^ funt,yUum paici poteih 
teu quotuih ih jtratiMm pierique conctffi* 
rani,fui Unefiopatnm uutfiehis n^mine 
'do)nttmti6herh AgtSbiiant, iimque ^ mdi 
^'ciires Mffellafi, non oi perita in remf. od' 
^ius fdriter corruptis\ fe^ uti ^uifjite 
%c%tUlipn%s i^ injktid H/aiidtor; qui^ 

pra 



Digitized by 



Google 



pro faa aiagnttudine. Namque^ uti paacis veriim^b- 
fohraaat> pcrillaitefflj^raiquiciimque Rempubi agita- 
V9re> iiQfitftis nominibusi alii) ficuci jura populi ^cfeti- 
dereatj pars quo Senati au£h)ritas maxuma foret, ' bd- 
Bumpublicumfimulantes; pro fua quffquepotintiac^ 
tabant: ^neque illis modeftia^nequemoduicontcntionts 
? »Vi£toriamcrudetitcreixercebant. , 

poftquam Cn. Fompejus ad bcllum maritiL 
Mi thridaticum cuifltis eft > plebjis opes' in^ 
iDiflucae) paucorum potencia crevit. Hi magiftratus^ 
provincias, ♦ aliaque omoia cencrc : ^ ipfi innoxii, florcn- 



Riyitu. Adhi cr^X^fubfmMtm ffenw. fl^ 
iiiAii^iiai^in pofty]»f«i^ Dekide infe- 
nadcim fn fmm m^ff^dhu. Porro n* 
taa^qveci^pafitio poftieqoitaf: FMrs,in 
^X^ ^ St mitms MMihrhas mMxaMfo' 
m, hnmm fMumn fimulMnuK fr^ fmM 
^^Mi f0Umus,£Mahimi.X}\atewant. it* 
HMifftcib fr^fmm ms^nhudme. Ica.hul. 
U ntm pkis naioafye cditio vttos» 60 
pkn^ PaH. Mtique letate priores* Dam 
Icquicris oocac, Sinmti ful^ ff$eif\ uti an- 
oAic palfiai Tolgabttar» kd miaus re£^e. 
GrMTMi. 

1 Bmmm fmhJ^ Tlxucyd. iii. tlut^UBf 
y airmw mkm • ii^ n ^^-SBMtti^ym 
id filuSffitar • M i^ MtMrm» ig i4 «• ^r 

M te «rfAi0^ »^^«m«, f»f S^ hif^^ 

/m^ & lib. 8. if U %i^ ? ^f^ m9- 

pio, etnmbmm L 2. ^marr. j. W«fc 

X N^M «/S/ m^dipm, netpie modm ^en-. 
trttioBij er«^;] Vo« poftrema ad Gecno* 
oias &aki traJieodt, fbrfan eikm prooo* 
tncafUU. Gmictus. '. 

^ natrmm ermdMliter] Abcft a Boi-' j^ • 

Ieitf0 awdeMter, fed male. £«M^/iAlMr7iiM;..(Ciiit. iy.4. FaUitiir ergo 5l^&y ad 
in fieiic]gi6u Gip. II. exeradt mfirmmi fVAcik^ita diftingQit, imwcum'^'* 
iaeviflime. ri, 1. greevem fmfi mmm «^nmr^nppmir.inaoxiasf iwiifwwl^M Apii'-' 

O.* tcs. 



' intolerahilem « in)uflii>^itflpcdl fntvifts 
cxercufab. Codd, }A%t. kftfeterMUfnfiBi. 
OroitiM iin i^ cfB^tHllmam ▼iMH2& 

mallem, cfumet^^i Ccd aiirer Gddicei 
fic Veoeta. Supcriorc line», jBro tre/ft^^ 
JimMi lcge ex ilfdcm, vftmji^gBmu UBif' 
tMtis fiutMm finivitn XJtnqnO Vf5.] ITifri" 
srftpse Markti y. 8c in marg. p^o, Vi LtBt, 
i«m^e,.J. Wairc. 

4 AliMqme omniM'^ Omnim oon com'^ 
parcc in Aroddcl. emroros jmdieiis» omif?^ 
f JHf Arond. iiff». 

5" Iffi innoxii^fiarentes,fifSi metm metn^ 
iem Mgere* 3 P^l« Naz. iffi noxii, quod 
fuam ctiam ^dmirterct iaterprcrationcmi 
Difi vellec au^r, ipibs inooxios fuiflTc» 
lio^c(t,aeminem iis aururaaoccrc* Qru' 
terms. Vox noxii hacrec c noflris SbM Dig* 
baco. Verum i0»0A;friegeadum fuadent 
oninino lequentia. fine metu Mttatem m- 
gere, Innoxius enim tam denoVat eum oui 
noxam aticui non inFert, quam qui non 
patitur i undeglof^e vertunr d^)^^, jioc 
loco valct iUkefus, qao renfu ab pptimis; 
guoqiie fTcquenttituri tbm maxumc ab 
iis qui SMUufiium ex IprofefiTo fcquuntur. 
ColameUM 11, 10. Slc conditMfMOM m cur- ' 
cnUonibus r r/V irihoxia. Sic ctiam Aroad, 
leviorm (nMvigiM)^qt4Um (j^ iffM neqm' 
rtm nm, in^rifmi^ fMfmn innoxia oxpulfm 



Digitized by 



Google 



114 



G. C\R 1!S.pi?Sa LL,ua:« «fi 



fes, 6ne mctu actatem^agcrc, ccterorqut jiidifeils kcrre- 
re, 'qub plcbeminniagtft^^atuipteciAus traia^jirent.: iSed 
ubi primum^*dubiis «bus nataridis fpes^o^atajeft, ve- 
tqis ccrtamcni anuBos leorim : airrcxid j Qiiod fl i ptirho 
praelio Catilina ' fuperior, auc acqoa raanui dilctfllfffer., 
profefto magm cladcs, atque calamitas Rcmpubl. op- 
preffifretj * ncqueiUrs,)qui vidoriam adepti forent,diu. 
ciuseautiiicuiffet •, quin^defeffii &eMfailguibuSr qUi plus 
po/Tetj impcri^ira atqueJibcrtatcmextorquer(T.i JFucre 



lcjttf Metam. » u p. 187.. innf trifukM t>i- 
ifrsmiBM drMConum remigimm dextrM ise- 
V^Mi^rriffm» 0u4rmef Atiuau & tu m^* 
iret uxnqxiu$ frd^eptpninfesitxcifhu Arm* 

in hoc vertK>p^ petin^^ Mlifimrttm iBt- 
hui c^rtis^ fsgittArnm, demfitate 0f&tMj 
srmormmt im modmm tefimdtnts eotuextO' 
rmt», a^foeffit innpxius* Lib* xx. cap 7. 
fic eti^n\ XXI, f. Hocqme mmdito^ iUe ia 
QQxius V Urem fmum recejptin Tmfeimm. 
&r XXXI, 13. Rommlus & Smhofiius curin^ 
les i^e, foenmii oonfumti fmnt ferr^: refi 
dmi omnes u6ioruntinooxiu Vide zxit, ^. 
8, 9* & XXIV, 2. XXVII. 5.^ XXIX ,3. ubi 
c>urccn}odi alia. JdVnfi. 

» ^^ flebem in magifiratu^ \6 cfl, 
tBiTcbaiit judiciis Tribunos plcbis j nc plc- 
bem4n potentes cxagitarcnt,:Kqac in Sc- 
tom^rrfmlbaA^ acr cndcrcnt. Ci»r^. Afi»- 
gtfiratumlA^rtixi. J.Waffe, ' 

1 puhiU rehus'} Voccn^ //j«^V/. vacarc 
cxirtimo. Ciacc. Et ITrfin. Non incptc 
oVa cditiouis mcdiac, Novandi, id c- 



i9i9 dmX00» Thueydidescuam qucm No- 
ftc« umcc cdit, I- jora* firccjumtcr op^ 
poftiit V ilftwi^Tififp Hjcc aud-to k 
ad Hceram Horatiui vocc minoir intcrpre^ 
taituseft. June mihi dominmt, tffrmm im^ 
perus^homimmmqmo Tot. tamtifqmomiwr} 
& aiibi ; minor im cortamino iomgo. Hiaa 
Udcoufigi pro cUde, & paflive, pro viSh» 
hm apod FofySittm: ^o^iiSjift^^ U h 
\mri)d^it apud Onofandrmm p. 21. ali* 
ofquc Voccm hincSal*uflianaro,omiflb 
^tff/fft,ufarpat Caefar B:G. ha tamonui 
mofiri, onmibms partihmt ^periorti fmo* 
rint, Confcr Tacitmm dc roor. G. x»xr r, 
Vegettum I, 15. ubi Petrcn(i6,&/j^«rio- 
ros. Mcflal. Corvinum xxxv 1. Hogefippmm 
II, 9* y» f' Cui inagis alibl placm^ fo* 
tior, fc<J lociis eft jcorrup^ui.^,^i^i«j'#i^ 
virtus pot^ntior ad congrediendmm, iocm 
tttmin iefbrior ad olfidienem* Qo^ & 
Pxxb Kpotior quod a^nofdt in marglne 
Gtioithertts: SciNc et ica l^endum. Nam 
potior pro potentior apud vctcrcs. Auftor 



rfi*«V. ut vifom Ciarcon}o"& n(.po^T:V '*'*'''*' *^"- *'• •'*'*" 



<Sr««r«..; Sic.«^^>iiR.&'<prima ma-l^r^-^-Tr. ,^-::r,"^^ 



j- i*^j -* " ~ r" r"^: "' potofimh. Vccc inferior^i^ Cmpitolinms 

lemcntp "/^"^:/^;'MvWcdaca, ^,, ^ ^^ ^^^^^^^ ^ j^^^ y 

^irAi.o-i,,Mc,. ViavMi. J.^fft/.., p 4N.^«ei//>i. qJvsOoHa^ adefti fo. 
l:,Ssipmori] HoQ€tfi^rior dc ivferiorx ww,1 Plua quam alicnigcRa vox cft, fo^ 
dc YJ^Q|c.& vtftii: Ita Graoci Sicrmt^iromt^ ypStt ctiara brcviuaferibij mifM 
a^jMMrtf^, iii^ww/tt aS»' •«> «tcsw/fr^rf 'K^ri^niiiefriif.reicgatia verbis coerisw 
riQo^rioiPJfn^^iv. J^mofthot$tr^o Qrusmtiks, «. - -. 

^.' tamcn 



Digitized by 



Google 



B SL I21IW cGj^j ii;i:N aiciQmD in^ 

MjM^aeifi^cQnjuraciQncitncofnpJtt^e^^ ' qui ad Cat^idam 
initio profp^i lunf • Mal)r& erat A Fulyius, Scnatoris 
£j^«: qAi«n,^ rcera4^ijm.sxjfta:«re fuparwsji^ JR^- 

pra^ccperati q^e^fcunclQje mQrjfeufeauf jbrtuUa no^t»* r^feus 
idpneo5i creticbac, aut pef (c, ^utper alios follicitabat*, 
nequc folurricivc^i, lcd ^cujufqueniocli genus honiinuni> 
^qup4 tnodu I^ciio uiiii^fi^Qt.: , i . 



5c viii, p. 109. liirtimm deB: Xfric, capp 
rix/zMiii, xxKv/; Ft»i^xili^ %i^,4'd ^^^ 
.Nizarii CoJtcit leAio. Locut in editis ex- 
cmpl . fic iubct : Sthil intmm fir id omnt 
temfus refidHum emdeUutts fuit, /« caf- 
jiV9$ Jjnvymikif^: kuire iih fappsit^pm 
hiunanum: hibere in ojjibtu cisfitum, cr 
hujurcqipodi \Hdihri4t fopdrtirn rr^nom^ 
tau^ i/m ^i^Mmfmmo, At qxiid Gbi vo» 
Uuifti fsm^^id fuam fumc t ^ Nuna (ig,il- 
laum dc per panetexiequitur,(|uod ge- 
oeraliter dixerat? abrit crcdas. Quin 
praccedentia HU, iitare fani^iiitwr &, hi- 
here f^^.(^f^ rffpicit,^ Vid? J|»que ap 
c^pcmeoduni, tsuif Qf^^if^Mf^rrOfUt l)oc 
^ hoAi^ bupaivsu, iUud ^ fapituai cir 
wavatioacni refcrutur. Suad^t^^cin \nffihi 
Nec aliter cruentijjimi hoftium, quamfuis 
meri^us domiti, aa icia' uuoroodo? baud 

^ iliti d^ fumOf ai,udi fic 'nluti^ \ quiffe in 

mn. GMikfer th4um X, 25. Ce//«MP» p. a f. ' caftrvos i^joc fcrrQque>;»w>w fA Qup- 
Ci^«rvJ». d. Gdl). V» 7. OrpfttAm v, xj. ! rao49 locutufi Au<^ »v, i ^ Mf^friu fir 
\i,%' r^42. Suet^mum AiJg. op.xvii. Pjcentta caedihtss» icvro 6i, ignc t^jtantuii 
& T^cMm AgTK;. \v,^^» 4u4umr Fulvi. CUudtavk, Bcl.Gpi. forlatMst^tae Utrq 
mm vocttn i>i# &« FWrrwi. J. W.aflc. j hacrhatus i^Jgf\i, . ?4cc i^ncq.vMf 9^,104 
4 /«iw nseuri jujpt^l Qoidam libd, dcfuvo AmmioHus qui coulludit xxrn» 
f0f9^sueemri feimtcefth quo vcrbo iaea-| 4* Ajt quidcm Hercdotus alicubi, Scy^ 



l ^mjtdCMtilimam mitiofrife^ifuni,} 
DiAio tmhi aco^^e ac princqie, ottoTi 
tn^ dt, imo odi<»ra. Grmterus* 

2 Inhtserat FmIvims,^ Nibil juvat lcn- 
fem d*,cbo er«r. Iden'>. Inhiserat A*Ful' 
mus: Pfaeaoinca f pivi) boG I0.9 i«6v^ 
tuimjJ, ad;iiti ab antiquis cxcmplaribus. 
C ff^flM. Dio bunc Scnatorem vocar. 
& parcm ipuus privaxam bomiQem. Sc^ 
potius crcJcndum SsUuftia tL VaUrie^ v. 
8. dc Lca ulo V* Flutarch. in Cic* p* 

^ Rerr«^i«ai3 '^^ Codd. Valerius^^LM- 
tem qui easkkm caait cantilenam 1^4«^ 
50CC abfeaOam ulus c(^« Quo fcnAuicm 
.jimimsaus pag. 4^* Vcrum liiud AltO 
nim pJerumqye obrioct, & mcmbranac; 
B. Pub. io illo Vai erii loco retroBum prac- 
feeraat* fit pro imelu^^tim arcere quomodo 
^SauS 6t iiackiana inelufum carcfre /#• 



Jcm %oiiicatip»c 8c in Jugunhino uri 

^ Cuj^ymufidi] Ita MSS. PalL Boog 
Gore. C^r^autcm & antiijuitus cditi 
csiaifcwwiMC 0«^r Grutcr. Vencra 1470. 
Majt.n. ft Bub. cujuf%uemodi Dig^, ad- 
dir, hemcmeu at Pcmbr. cu]ufcum^emo4i 
prfm iruskibQiflc ridetur, utcx cicatricc 
f^obubihs cft. Arood. & R^/?- dare cxbi. 
bent. Ha6es ^ufufqieen^i apud i^i/wm 
;ac a. xvfivaa^ jifeddjutp t*k p. li^- 



ihas Capita hoiiium fufpcndcre ijsrtf i^ 
xm-M90h'Ktii*y (^ibii intcrim tcmcre datuo» 
juoicmm i\\ p^cs Le6torem. urus dc* 
niqiiC cujuff^modi Di^y$ u, i8* No^ 
iler vcro, iu^idgantimis libris cujufcum*' 
querr^sds» Cat* .^S* c & c^ vcrum in £e* 
cuiido lo;o Martin. omittit modi & Mar« 
kii qui habet cujufmodihaec videntur gc, 
ea cd iibrariorum ioconftantia, cujfsfqueii 
moM Jugurtbi 78* Toli^ibi, ^larkiam y. 
}sit,euJufcurfsaMefmodi.ek\^^^T\xva gpnui^ 

Q3 XLl.IgU 



Digitized by 



Google 



hfjo 



OaCriaf^ii SAXrf.3[/s«i:iii j a n 



XLI. Igtcur P. Ufnbreno cuidam iiegotioin dbati U(ti tei 
^^atos Allobrogum 'requirat^ eofque) fi^[>oifit> impellat 
a!d fdCfctatem bctlK, ^exiftumans^ publicei privatiKiqui 
aere alietio dppreiTos, i^praeterea quod ffaturagdns Gal^ 
liea' betlicofa «flTet^ fecile eos ad tate cofifilium/addudi 
pofie. UmbrenuS) quod in Gallia negotiatus erat) ple- 
rifque^principibus civitatium notus erat» atqueeosno* 
verat : itaque fine mora» ubi primum tegatos in Foro^^on- 
fpexitr percun6l[;atus pauca cie ftatu civitatis, ^ & quafi 
dolei>sejus«trumf requirer^coepit, ^quemexitum tamis 
malisfperarent. Poftquam illos vidct queri de avaritia 
magijiratmmy accufate Senatunh quod inea auxHiiniifil 
tffet s ^ miferiisfuit rfmedium.mortem expe&are: At e^ 



•mnn putd, H6C cnhn i^&o Ib^itiir ; t^x^ 
jafque generis C ij*, i'9. 4l.'fh)^tfJ\if 
qutcfiims C.'i2*ui^m^ej<if^i& fdg. 
f). ^m9 cbjafque ^rttmus ftrt Jbg* fB. 
«fi cuiaftjuc iuhido emk Jtrjg. gi.ingem' 
um 99. Prd^ jifukjWr, AgtUikf, aHique 
icujifetfkeiii Lucretios^i^i.Wfiiy^tCi^f 
^e^odlWrttm iffifiiim.'^<!i&^ilkpc 
de Plo. 64. >r© Plat?^. l. Vcl-ntfJ ^ 
Offic. li dcOrat^ Vide '£i^i«»r 2, ia, 

6 ^y wtfir M<>' tffusprtt. 2 Ab\jf|. 
dac Itcrutn yoir» m^i/^s <)utiieeiaiD»/<^m« 
ift MoPghWfai*! dlfectfitimemum, dctc^ 
gkK>dfitfttraidc5rta. MSS. ojJtimi^ato cx- 
^rtfR?fun?t <iiiam'^)ehibtiimui:' in cctcris 
feft, 4ut, qadJi^oi& ufui Mhftrtt', aut, 
^uod.fn^dxt ufni feret htUo. Gruttrus. 

t KtqttirMti^ Coiifcr omnino Orr* in 
Otilin. 1 1 1, §. 4. y. WkJJe. 

5 ExiftimunifuSUee, friv.^ Vojc pri- 
itta fere mihi fuii>e6U efti Orut, 

^ Fratterea quod nah&ti gens GaUiea 
i^Hicofa^ Scripfidfem' porins» frUeterea 
nafura ^tUicofos,fa^le: ita^4nqaaro» ego 
fci^ipfifrtfttl, tjui SiUuftius non itirn* icu! 
tamen nifaTl praefcribo. Grmt. 

4 frineifibus cOfitatimm^ Ita a manu 
prima Pall. Naz. Idem* 

jT Et qmafi dolens'} AiMd. omittit co* 
^i#/4/» cacteris repu^Mbtts» 6c in pri* 



ibi^ Tr^ano, qui hocmodo dtat, (J» q. 
^<e.ttfkin.p. 1167. J^M^e. 
• ' ^'^wfermViWjrjV^ttct. 147^. ijutm' 
itamTDi^yit v, 1 . ^ftUmti^ audire fi 
quis modus tantis malis/m». J.tVaflc. 
7 ^iferiis fms hmtditm morie ^xffe- 
^ai^ai] inFabfickno^f^, moftemf^mt. 
in ddtti», mortem^kffeaits¥. Rrvius: Mi- 
rc hi(t variottK eKC^mpIAria i>4ett)fta. ^oab* 
dam habcnt, mi/eriis fui^ rtmtdium Hfon 
te exfiftBare. qmbus conrentiurtt knprdfL 
Ctn nonnulte. Aiia: mifetiis /mit morihk 
fferare» fi\\^\ miferiisfMismortmniiif^nda 
remedimmfftBare: quaemeMbr£tit?rt^ 
tura judicabunt alii : nos iotcfih^ nmL 
mutamus. C. Pofma. Moadt Ntz;Miltrt 
legu Jferarty & ita habct ndfttt* Cbah 
meltnianus Bc Pat. qoihttis kt fciVas, oc^ 
difplicet. Gruttrus. Sfer^tr^Vaict.i^yS. 
& Fabricianum,& qnicdain Pdpmicf novi 
Virgilianum illud; Si gmus hmm4mmm <$k 
mortalia ttmnitis arma. M i^rate dHs 
mtmorts fandi atque mfmndi. NefeloRu- 
mcn an cx fbpcriorelocopdfleijrcritiiaec 
leaio} fupradixerat,^»#Mi#jelr»y»/My» 
maUi fpcrarcnt. D.Laertisss vi* j-6: iS^> 
ht ^ffiXol iS t^ npAoi }Mi^'BAmZ01f2l 
Vidc Smidam in vocc, d: Pasefaniam Ri 
Phocicis, & Herodotum paffim. Uaronen^ 
pro ttbrc l^uittir 5ir«rl«i 1 1. Thcb. 607. 
Si^efis^afaffimexVeslttiu, fU issdlmm 

inquiti 



Digitized by 



Google 



mqu^^ vMsr fi mdd i)iri ^fft ^ify raiiMemJ^m- 
dam^ "^ qudtan(am4laip0eJfMgiatis, * Hleo ubi djKiCj- 
Allobroges, irt ipa5tuman>(]»em*iddu(ai, Umbremim ora- 

iiffiiW^fe^ 1 ^uM etiffidt^umj^au^iefenti diim\ea4^ 
croitatem aere alieno^ liieraret. Ule eos ia domuro 
♦ D. Bruti perduqicv quo^foro propinqua crat? nequc 
aUcna coatilii, propcer Semproniam: nara tum Brutus 
'abRoaiaaberac; !^ Praetpce? Gabmium arccffic, ^ quo 
jna^ aud:ojrita« &rmoiiHae!Cref ; ' eQ. praerentp conjura- 
cioncniapcrft^' nominaf focio», pitaeccrca multoscujuf^ 
que geacris innpxiosi 'quo legatis*ahimusampIiorcfrcc:' 
*dein cos, poUicicos opcram fuaro, domum dimittiL 



i^etarc t«/cr; tx» V2^, htmc raro fo»m 
fmftm, f^ t^ f^fwnm. Dum rpei ayi* 
ii Acds» crmk^ m vmrtics Jtgitp Q^^pUm 
Cti»: WNki nrc b/uc miftr^t fymxcjt^ 
Mm: Sid t9m»ttkitt U9ts. Vuic Ammia^ 
mm^ i^f- 4* 140» ip. JfWkSfi- 

11 ^Mji^iBM.#C«.MLi&p.} SicPaU« 
0t Com. acos; noo ttmlaifiMw dtcft ia 
ildr «ikioKibof. <SiruttrMs\.\ \ . 

- 2 SMetmii dixii, AtUir^t m j^tm 
mMxmmam ttdduBi^'] Me non aolcate, 
tngtvcf^orum pr ioccps, ivfdndi po0ct 
t rdiq^is ; tanquahi iavefta a Scfaoliidc. 

jJnt, pro, jm9/'_ii0ji^ ^ trrepljt cjt ^♦olfi 

• > - : . '' ' ■ •' ■, 'i 

4 Z>. AuMi J 5ic jp> Tcxtu, Pcuw. ftt 

. f JitJBbtt^ fht»mt*^ In nuaqrcriplis 

>g^yV9cMttO;15ffM^> »ljtUQ4 c frifcir^ 

/Mhm n t m i^ M ^mttHm/^t^.pr^if^,^ 
mtmti/ttUi^it^i^ lM}^^ZnU. Ci 
WaktrmtSi:t9ittAaimo-M^i99^^ ^^ 
tm.tiJki0^4it^cm)lit9'.^m^m QcptHf 

^ fff^^tlpfiu. Cietrt mtdo mitfit frt^ 



polttionem^ ui m 'Bfploiis: Qaod vidco 
orapes boa^ f ^^ Roma. Addit, ^t /m. 
Verrihii : Abcifi: u dpmo paulifpcr maJuit. 
iivius, Aroadct Rcg. Pcmbr.B. Publ. 
Bgdl. Mart. Vcnet, 1470. Sine pracpoC 
Markii y. 2(#m4# «^eri^/. It0i»4 A. & fic 
fcrc CS^er» ia Catilinariis, J,. W. Brutus. 
Romu mbtrttt, Ita MSS. aoftri omaes, iu 
Boagar&tifiMpracpolitioaCkT^t feuara 
QiieBarentarcdicioiics aliac. Orii/t. ... 

6 Brtttttrtu^ttimtmmacct^t'^ Ii^ rc- 
XJd^xi sirctffk i fcd codcn» rcQUi : aam cft 
utramquc ia retcroxn fcriptii frcqucas» 

j j§momuf§ruuBtrituiftrmtmiutfiti}: 
f.i^j<ArjJfr.Scd TiWit, Aortpjiii. ^fltttl 
mt&mstimiA imfjkt tfi^fiUii^ Ct»i^QaMis* 

S Animus umflior^ Ita locuKUs fqfiri 
t.iix. C;i«. dfelaycac «^//m/ unimus/t^ 
^xcdfusyf^f^itpsiueommodp/utfK ^ coiv-. 
XX2,uBguJ^mut^demiffus, apud cundcq). 
ia Pifoacn^*, vimM»» loiai^M c^ UHftfcero 
dicunt, fiom^rus: m^re^V ii ^i j^a^ 

r^^yp A»i?i fl«»- f^fi ^ -www '^ 

'l AV f^ H.- ^a^^?;^o^ loculio r^ rior,, pc<; 
^coficre ^y^ JnjrciMundAr* <;^od N^ftqt 
hdc ^^, Fi^tt^tatfi J^^Rom. vtcijfi, pon itf 
il^tclligcodaip quaii.AUobrogci ia apcr'^ 
t^m ^lum miaiw crupiflciit. y, iutf' 

9 i>tmtos,foUic$t0s ^cjNunquaracga» 

XLII.Sfldi 



Digitized by 



Google 



XUL S«d AIlobA»giDS ^4iq iniiicercohabuerevqnkl- 
ijara confilii c>perenct * Iii altera parte erat aes alic*. 
n«ro>» ftjM4iiU»i bejli, .magoa merces in fpc viftoria^ : ftt; 
iiiAalw?^ iP^Jores opes^.tHta confilia, pro inccrta/pct 
eerc* .praemia. Hacq ilHs.yplventibus, ' candem vicit 



ufarpadcm» ^fei» eos fatis enim fubintel- 
ligicur. Gruterus, 

• i WUinjnctftHm hA^Hen^ Sk fj- 
\\$m' Pah terp,' ceteri p^cs in$$rto» I^^IA 
Comm, mcus & Bongarlbni. i Jcoquc fe. 



modo Tacitus lib. xiv, Annal. GruterMJ* 
CoJices uaiverli Fortuna Reip, fnterpp. 
in BopuU Roynani in lioaot. Perinde eft 
utro n}odo legas. Habc^enim apud host 
FdriitnMm PubUcdm, F. RvpublicAi. apud 



qucndi. Gruterus, Inincerttr, ftcg.B.fab. 'fflbj, A«^ii«4«i, ^d, P*^. Rfitmatiii WMi 
LiU.BaUioUDJgb.Vciietit^MarT. 4^- j^'»'* ^»*^' BjmMmMo. RmMt^Rjttiumit. 
tian.\uh*C\vi\. 'A)l^ifio^yn;c»htUQra07ti, cihm Orbis RomMni,&[, Impertt. Ne^ue 
Hos non itMvicit fortuna P. Rom. fi#i»[f^cws .Numilmati 8t Marmora. Vide 
aSiuum in mpertum SeUmm erumperem. \ Grmerum Infcript. p. Lzxxmr, 6. la 
Quo viAi, ci\rita( in.provii^ciae forniam verere Kalcndano ad viii. Id. April, 
rcJaiVae(i.:Confcr titonem 8i Ciceronem A. C' Fortun. PvBLrc. PoR. Iterum 
in Orat. de Proviac., Vos civijaf^ ut id ^'^^ p. cxxiv. ad viii. Kal Junias* 
obiw moucam, pro tota iirorum gcntc FortruK. vvbuc. P* R. im GdLL. hoe 
accipl dcbct, qucniadmodum apud CMe* ^ft* Forttina pubHc^prlmigenla ie CoHe* 
yirfjw omncsHclvctiicivitasunu ccnfcn-idc quaa^c^ntur Ot>/Vii#i Faik. iv,37f. 
tur. A<;ii virorumDpftifliraum f. ScMUie- v«. 7> f- ^^^* ^^ ^. Lat. v. Seutut Rttf* 
rum in Nbtis ad Eu/ebiump. 147. J /^ 'A^ 8^1 ^^ ^*^'f »« rcgionc urbis vi. «i^ 
. . * n V ^ ^ w^iw in Quae0. Rom.^p. 261. obi cti- 

a in Mlterapnrte'} Ti 4/«r^ .nutroquc ,^. dc Fortnna p«vata. Tii«r.i>.. jtJvi 

^:^!^:!!!!^^ VaUriusus%6.E.^uo'm.^uemfi:L 

tum pervenerisFQTtun^ pMblic3« I}fo jib. 
xjuii, pjg. 197. decjiistemplo ho;: modo; 
Kt^euffl n h r» KiMn]«/AM» ^ is r Tl': 
XH£ TH£ AHMO£(A2 juOv/Mrvf viMrt 

Ti^atus Aiyi, * »Y»i i. publica Fortuna #x- 



FfMelutio atterius /£v# aiteriut emtumeliM 
nom p^iejl ^Mi#r#w TcrHiUian. Apoiog. 
cap.xiii. Noflerifupra,alt^rum altcrius 
muxilio eget. Infra, pro incertm fpe certm p, 
Sic, 20. tncer^a pro incertit cMptMrem. 
Pracrvit limeydk ri,i 9. Vn^w^vl&j^ii 

' j Tnniem vfrit tohi^a^eipkblicMe.'^ 
Tttdrbs' Annal.'9; AffuU^ jMepe Mlids 
PortunM P. R. Ex quo legeridum exidimo 



tinaamrtferfns, l^jus loco FortumtmOrm 
bis ^omani fubilitult AmmtMus xxv, J^. 
Tuhoctoco Fortuna Orbis Komani merif^ 
incufaris. Livius 1 1, l o, 1 2. »i unuivirfiU 
ijfet Horatius Coclesid munimentum iUe die 



hic JFortuna^ P. R. ndn Reipub. Cic, Philip. | FortunaUrbis Romanae^ii^^r. Plutttr^ 
2, Sufluht illum diem Forttna P. R, Jicct ; chus dc Fort Rom. pag. jif. o» *m» «jir» 



ift itita^tf hbrdfifi Fotfum Rejpeib.bi 
^. *V»rr*n^tcftatifi^.' ^RVuMk-l^. R^. hi 
nrtSnmii alidU^adb.^€7/<r^. ec (^«.''f A-4* 



^rt^^b THSPnMHS T«H. 2^«ww 1* 
p. lot. 'pfiAlHS '/c^t;;«g'TteMN»'Ci?^ 
odoK Viir. <%i,4^ ^ceiiimfiet^Mi fortd* 



^c^ofuirt^mji^tjr/loi^^PWW/Rf^WjAfe/Jqt^ ! iji^ Vrhis^^ftat,)ih cipibu^^^^ ^fai 
fa vcinifrcm Trt eaitioni* prlnra,- ^W-zi»;^/» f Sricmrum (j[Hitqke dk^ori m$Jh>mr. €li 
P. R. ftd ei nxjllac adlubcfcctrant roctii: .Dii fraefidh & Fortun8i.UrW§.r«rt»/4ijl 
branae> &r habet rationes lucbTcnlas qui 'juvenMUtii. igf. /^ff^^drtuiiai^c}» 
^'S' i?. tucatqr. vulga^l lcaio. Jcjgatur Urbis* • SeHmtMm-^^O^-^cikpttt^miftulitk 

!:3c .li JX 



•3 •»^#tott6iia 



Digitized by 



Google 



BBI.X.XJM CaTILIH JilLl VM. It^ 

Fortana ReipuWicacw Itaque Q^Fabio SaHgaej cujus 
patrocifiio civitas pJndmum utebatur^ reov omneniv uti 
cognoverant) * aperiunt. Ciceroj pcr Sangam confilio 
cognito> lcgatis praecipitj ut ftudium conjurationis * ve- 
faementer finmlentj ceteros adcant-, bcne pollic€antur$ 
dentque opefam> uti eos quam maxume manifeilos har 
beant. 



Quo p^fito Uxmti aatea Athemenres. v. 
gr. Dmarthm contra Demofthetiein *A- 
^i^ ^ S/tw h ttxh THS nOAEfiS. 
LmcsMMi wi^h 6S6. lUefoM Fortuna 
uii Romaoa fUci^Mu Sc fic yuflin xxx iv, 
bIl Taoims Hift, ir, 57. fnffrtfi fidtu 
frramcUi, viBfirts gxircUus, Fortuaim 
impern,/^,Mlrom Das. Edidlum Ner- 
vae ifod Fiisu fipi(^. x, ;6. ife ^ireAi For* 

fucg. 51, «^S^/ /fffi >ditrihtb0t quMi 
Fortuia impenk didifMt. EuMnnis in 
Pan^. cjp. 1«. Mb aU^iniris MuB^ri^ in 
ti uDpcni Fortoiia difciodit» Ita etiam 
TMdtms Hifl. ir, f;. I>eii4r/>M gentis Li- 
ctmic FoKT. P.R. Vide.lHuftria: SfMtt- 
hiauasm Dtflcrut. de ufu Numirm. pag. 
575« Nammom item Nenrae exhibct 
Oifiiisu pag. g 26. cum bac inrcriptione : 

FOETVMA POPUI.I ROMANf. Af^uc ita 

Cicero Vernn. l« ^ 16. proMilone^. 

8^ S7. Philip, xiv, 38. V, 40- IV, ap. 

pK>L^.Mui.$-4f- iivini 1*52.? 11,3 4- 

V, ai. xxviii, 44 ^*^« Suafor. vi, pag. 

9^ F20nis iiuiS* Xi^i/»! Hi(V. iii»46» 

CsefTo PhiUp* !!• 88. 5i^i^> iUHm dittn 

Foituna FifMh EmMmi. Ac Membranae 

B. Pobiicae, SLtifmhltCMi. SMllMftims ]ug. 

XIV. F^iiBi^iMQi&^^rififff PopuloRoma4i9 

i^ CMrtbM£i9i0tfiMsnicitis9niitftitHit,^ 

itmfiri mMgis fidts i\ms qMm Fortuna 

fHtmdM iTMS. Ac illud aiterum fervAt Ci- 

ctn pro Saitio §. 17; fid fuit frcfiSli 

t|iuui4Mi HU Rcipublicae Fortuna/«/«/fj. 

Verumtamen hiiid ioquftur de Fortuna 

ut perroaa, quod aperte facit Praefat. ad 

QpaetL Acad. p. 1057. & proSuUa 61. 

pro U M^H 28. Ph^lip. ifAo- Cum i. 

OuiUii. $. I j« ic^uitur Npfterr S^Uri.uc 



fnrm tta non mtnttm aliquam aut fim^ 
ttm tuum, ftd Foftunam Hcipublicac o^» 
ftitifti, Firmat TMcitus An. xiv, 59. Cu^ 
jus Mdvtrfa prMvitMti iffius -, fnfftrMt ud 
Fortunam Rcipublicac reftftbat,\b\ tamcn 
au^orem corrnmpere omni ope nititut 
Acidalius» ii fruflra e(l. Mire hunc Sal . 
lufiii bcum iiludrat Cictro 11 r> Citilia, 
§. 22. quiergo adcatur uti & qui fcqui- 
tMT^Tacitus Hift. ii,a. tiis ac taltbus 
inttr^em mctamqiaQ JMHatum, Spes li. 
cit. J.Waffe. 

1 Aftriunt>2 Hujus Allobrogum p;;oh 
ditionis, fcicudum e(l, (Iri^^im mcmi- 
niflc Horatium Cpod* Oda i j*. AtmtdM 
mc virtus Cafuai,ntcSfartacus aar, Nb- 
vifqut rtbuf infidtlis Allohrox, Ubi hoc 
ad iilud tcmpus refcrtur, in^uit Forfhym 
rio, quo Catilioae fadio conjuravit, 6c 
pcne legati Ailobrogum illi confenrerant» 
Sed yuvinalis quoque verfus ilii mirc 
hucfaciunt: XJt braccatorum futri Stno* 
numqm minorts» Aufi quod liceat tssnicM 
funin moltfta^ Cic. lib. l. epIH^ i. ad 
Atticum aditcfiatur, fc novam orationem 
(quas Confulores vocat) habuifle ad po* 
pulum, quo die Allobroges invoigarunt» 
Cic, lib. II. de fuo Confulatu: At cladti 
fatriatsfiamma ftrroqut farata^ Vocibuf 
Al lobrogum, fatriim fofuloqut fatebai. 
Colcr. 

2 Vthtmentir'} Ita reddit Homertcum «4^ 
mt. ^lfHi ^ MpuXif VI € €fMf{ghii »a\M t- 
§iMM(.Naturaquinonfit eintrttta^ncve vc- 
hementcr dcnfa. Varro R. R. i> 9» & 
i6. vehcmcnter^fr/fiae^r ad culturam, (c 
55. .Cmbs ud multas ns tum ad.agricuU 
turam. ftrtintat vchemcnter. Fiautut 

I Curcul, Ego tt vehcmcntcr ftrin cufib^ 

R XLllLlif. 



Digitized by 



Google 



i3<t C Cjit«rpr SK^iv^m I 

XLIil. IHclem fere «emponbus^ in GaUi^ citerion^ 
atque ukerk>re9 ittem 'in dgro Fiomoy iBrattioi Apdia 
tnotus ^rat. Nam iUi> xjuas Cadlioa arttea dimtferatf^ 
incoiTfultc, a€ veJuti per dementiam cunfta iimui s^ge- 
bant! noflurnis xonfiliiS) armorttm ^atquetcloriUD.pQr.' 
tacionibu5> fdflinando^ agitanda omnda^ jdm timorts^ 
quam periculi efFecerant. Ex eo numero compluri& 'Q^ 
Mecellus Ccler Praetor> ^ex S C. cauflTa cognita, in viu- 
ciila conjecerat, ♦ item in eiteriore GaUia C Mur5:na> 
qui ei provinciae legatus praeerat. 

XLIV. At Romae Lentulus cum caeteris> qui princi- 
pes iCOfljuratiaais erant, ^ paratis^ uc videbiatur, m^nis 



▼. j. Aulibr debcllo Hifpan. capi^. ve- 
hcmcntcr conjirma^aru mtntes rpfidsn^- 
tum: & '^xx,'^ut iranfeundi fttptrius itff 
vcfacmcnter ^/pcriculofum. CMtUus 
.Aureltanus ^iccenfis lib. if, cap. ult. de 
Biovbts acutis: quae cum Tchementliri- 
r?c frofuiu & lib. lif, cap. ult. ^^d eft 
tthtmtntCT noxmm. Ct^ieolin. in Aa«o. 
nino PhiloC capi 2. ^hihfofhiae iffer^m 
vehcrncntcr dedit. Vofifcus in AuiI^IUAo 
cap. i^. contru Saevos H^ Snfmtstofufdem. 
tempofhins vehementilTinae dhmcsiut* Cic, 
€atilin. tv. §. %i. tjuia mihi vehenfien* 
ttrhMec vhhnrur miftn$»'/Ufjueimfrramk$. 
Ifcemm CblumcH»» Ctyusitppe^dhefrehb' 
vamhr perrinent ad cuhurath fr»pttr ^f. 
finirktetn. xShi Codcx Arond. 6vo\xtke%ree 
gios rc€tt* 't^rw.^tinach. r»9*^''*'*- 
'defe am^os hot niiht vchdmfefircr '^Um, 
J.Waifc. 

i InagrotiiemtBruttiOt^^W^^G^hi^ 
IBrettio';, quap vcra ftriptura ctt, oana 
Grieca numifraata iiabent, BPSTTUlK» 
Xlrfinus^ 

'; 2 Atque tefiirumj Abad L i. dt^e 
'M\c dPHJor. vidc auttm noS ^ Jwgw- 
tUitti$p.Lv\T.rvaJfe. - '- . 

5 lixSm4tufconfklto, cognhacar^JJk,in 
viiuulet con^eciratf'] Sic Gymmcus,^c 
'recle CereTntti cft in*(jaibuftiiim; ut & 
^Merfcburgenfi, & FjorcntitTb, fJe yJmi 
*MnjJa ^f^i^^fj^; qijae>r^i niifac ittcrprc- 



tetn tovdt.^ jcomfendiana tlja qKr ixyta» 
fcriboadi ritk>, aa(am csrolri pri^cbuti*. 
Rsvius* lu MS8.iio(lri|OiiiiMbusquid8m 
iitecis^al. lec. duflbus taiit|inH& C Naz. 
ac Com. <|«od •& in fuis immerat «cligi*> 
ofaciadttftiiaeJ^^^vw^ noft«r.Pai^tertL 
taiituni^ilicur jnter linoax. ^ netiqui^ib* 
jecope iMbit, tx/ocUi CaMUe ca^tfi 
cog^tai ftiilttt. Gruttms. setfie ftuho 
Catrionis edirio #;v /m^ii ^cae^jk^gmuk 
SocHs Pdsb. ft. F. Bodl. pro Var. Le^. 
Arond. L I.L 3. ¥cttetje & L. a.Martia- 
tufeciis CaHUn* at^emb. pro Vor» Lc^ 
io marg. vmmLeaioaemagnorck. Caiv. 
Miiis od. «(Rntit Schattti^ J.rVkffe^ 

4 Uotn^m citeri^e aatiaCMtfrind-J 
'VielktUi Dmamiuusf^iK^kt Ubrariorttid cuK 
f>a hie mondofe J«gi, C.MurcMrm citei- 
ori GalliftC l^atum ptatfftiHrc , ^uod «t 
tempedatc tialiae tranfiipioae aeero 
Mure#am pracfuifl^ tradar. ^ir autem 
C. Morena legatu», (m^ L. M<iPeilac 
co^id4f« defigBat»* fii«^. Mureua ^m 
tiffe» le^fr4trm. > Haud adnwdom le- 
qoirlw v<^cem i4timam frdorat, H abd^ 
iflK)i)^^re^9dam>^mf. Gruti 

^ BardtfHuti-videSatut,2 Comtticn- 
tapiu«, qui ri»£ff adfcribttur, (bpplet, /j. 
rw//V « CatiUna, 9cd «go titoWrt>c laiueii 
iddi^t«n«)aftin>o. Le6^t>r»JtHiH:of. G^. 
reanti^. Paraets, ut-TtidehuNtrs magiHs e4- 
fih» Hihzi ac Gem, ut, ^eifWHtsr^ WSkl-- 

copiis,, 



c 



Digitized by 



Google 



BeI^LUM CATILINAillUM. 



n^ 



copirSj cooftineratr Hci)<:um CatUina ia is^rmn Facfu- 
hnwB cum cxcrcica ycQ^(Ietv L. ' Beftia tribuniis plcbi^ 
cofldocie habiia» qMcr^rftor.cle adionibus Ciceronis» 
^bclliquc graviflumi invidiam aprtuma Confuli imponc- 
rct^ ^ co figooi pifoxuQia no<9ic cetera multitu^o conju- 
ntioois ^ &tmm quifque ac^odum e^querccur, ^ Sed 
cadm& hoc moda^ic^b^Hitur : "^ Sta^ilias ^ Ga^binius ^ti 
cum magna maou duQdecim ligiul oppartuna loca urbi$ 
inccndcrent) quo tumultu facilior aditus ad Confulem> 
cereroiqae^ quibus infidiae parabantur, ficrcr: Ccthc* 
gus Ciceronis januam obfiderct> eumque vi aggredercr 

f Sed tm drtfifm boe modo dict^tmifsp;]^ 
Turbat faek potins,y4ri/> ^utfBlk ut ^jtivec 
{initeiittaiDc^ imo ceccris ifocikiift omoibu^ 
& quis. ip«mrit ftituf coiuroyerfi^cs, ea 
dc me paiatum AtbTcribere uomeo. poi^ 
(et tamen tqlerari.M iiv^ ^tfr modp, SiSp 
tUmst^f. Gruteius. 

6 Siatdius ^ Galtninstuf} Cicero i^ 
,i.i f .iavedUvila U Catiirsumt teiUtur L* 
€airiuqA»qiKca Sdb^us^ iotVi in GaUiaoi 
prdReAufo &ribit, (ibi procuratioaeai in»> 
oeMlradae u^it depopofcifle* £t in itw 
tructdaMti^atuspartef n Lentubdatai 
Ceth^*o, c^eros ciyes iatcrficicodi ,Ga> 
biaio,qaeiii inceodHs praepoai^ SaMuilinc* 
iif bis ioflammandfM Cadiok totius It^tiae 
vaftauHfeie diripieudaeque CattHnae. ita^ 
qtteooft per^mnia confcatiunf Citiro ac 
SaUuftius. Sed dc pro Sulla Cicero, Cuu$ 
CMtHmsh ioquit» e^ed^rttmf md ixerci- 
tum, Lentidut ium^ relisu^M€r§tttr, Caffia^ 
'mcemdiie, Cubegus eaedi frApoatretur, Att.' 
trmeo s^ eecufsret Btruriamfruefrriiter^ 
/Mri^ retiqtta. tMus, rUttMuhus iaCi' 
ccrone pag» S&^* "m^ 5 S^^^Mf^ h 
jMiwV, i }m1^w '&ot»ins ^''P4^D«(, siaHM 
i^lflcW^ AmAwmmw, i^Ji iXh* n>^ei^ 

^hoc loco ^detur e^ Cethegl verbii,. Mug^ 
mss affortmtitmtes corrttmfere 8cc. prac^ 
g<at<(M<ibu5 ^ribuifle, qui Lcatulo aa^o** 
res c^^^t, ut regnuRl \^t tertius poft 



inficcta. ^rttnmt. fidem 
MSS-M^«MW. Idcm. UMgnhcefiii 
wmj^w^m. lo Nasu lcCemv Cfod Gtmtw, 
^n€ftMr,C9u0ineirdittt. Qoad^auddu*. 
hte rerm. Luntebtt eum cuetms ceufiitue» 
rstmi. £mM«xxi,6o. Iffedmxium^uti^t 
fristtifiSms ejsfimmtmr. Ubi plttfa hujuf 
aodi coDgDmmits. Fr.Gmivims. 

1 J^^ EoMiKtedus AffiimmsixkhMC 
^occ^iS^V^ A.^ifmsi^ 

-k BM fnririjpmi imtmdistm'^ MtU li- 
hm^grmt^fismumitrvidimm-: ficiAfra, mm^ 
«Mcs sl0 smtfidiMm cotifisrrenmt. QwX^- 
flios. Mtifmr grmvijpme immditt eftitm 
<:mmfub mmfomrret. Aki codices, €c noari- 
MtUn X>M»r« hJNeiN imvidium» ia aocu> 
iiadi cafiif ^oafi diccret, In ^Uf ha^ 
fw iatpoaeret baHi ^ariflimi iovidittm. 
Saoe oott vidCOsquoinodOfiiv^MS pro de^ 
mfm \Ac iocom habeae. Gt4resmu4. 

5 Brfiftndsme, frrtcimm meSk, td^»^ 

JOmr, noa c/! ta MSS. iiec in impraffis 

veca/tioribac: icd oec Felicius Dmrmnti' 

mm addit ; adtfit tamea Avettous. Rh^us» 

4 S^imm ^mifipti mgotimm emftquen* 

^ummjmmmrgmmmr^cd io^ a»eo ^m^» io< 
^tor: wfartureoim ac^^fum, noo^ad 
▼ocem. Eilque id apud HiAoric«tt ire* 
^ocos, Idim. .^Ms#9«r^emb.B.I^b.& 
M^i.Venct. ^47 o^uidifUi.y*fi^ Gom. u 
«euc ftcm Pal. (cc. ^rt. quior. fil)tt;^# 



mm* Ktai. ttmwmme, txxtm ulffmnfr'' tm |Syl1am*Sc>Ciniiam^ Coroeiiuo rukiperet» 



mpf crir-&IMiiil^- Q^i 



R 2 tur, 



Digitized by 



Google 



ijr Cl Crisfip SALtusrti 

tun alitis auteto alium^ fed ^ filii faraiUartiBi, ^ qvonmi 
cx ndbilitate maxuma pars crati parontcs^ interficerencv 
fimul, cacde, & inccndid perculfis omnibiiS) ad Cati- 
linam crumpercnr. Inter haec parata, atque decretar 
Ccthcgus femper qucrebatar de tgnavm frciorum\ Ulosy 
duhitandoj & ^ dtes prolatando^ magTUis opportumtates 
eorrumperes fadto^ non cofifutta> m tali periculo opus ef- 
fe- feciuel fi pauci adjuvarenty ♦ ianguimtibus Aliis yitu^ 



Quod lecus crat. NamCitilinacap.xxix, 
prtilradt igMvU fofuhrium cenqtttfiu* 
$Jt. Et cap. XV r 1 1. rem omoem feftiaaii- 
do ppaedpitat: J^uod ni matufMfitfig- 
num fociis dan Catilinat e^ di$ fft condi- 
tam RomMm ptfflmum fiumus futrutum 
foret, ]. Wafle. Miilem abdTct particula 
ii/i^ quamvis extet in MSS. quorum cum 
duo rantum retioeanr illud <^ priu& fcii 
beadum, Statilms^ Guhmisu^ uti^ fine co* 
pula. GruttrsH, 

1 Fllii fumiliarum,'} Rmiculam fid, 
i^ae in cun^is impreSis libris rq^eritiir, 
dclevimus, fententiam noilram confir* 
manre aatiqua Prifeiaui codice, qucm 
iwbet Sixtos a Popma. C. fofmu^ Stdf 
fi d^c. u ntSiiituu &c. iuttrfitenut, Prif. 
cian. p. 679. y. mjfe. 

2^uormn4x»u,m^furs truft^y Vocu* 
tiultima vacat, quodflccuiJibetliqucbif,(t 
atio ordioe iciibator, quorttm tx noSMifw 
tu purs muximu* Grotems* 

3 Dits^xpr6lutund*r\ V: c. Prottiundo, 
i|ttod meaduakcft*^ .Him.pr^tuudch^tlM 
Tacitus iiixv. cum ait: Std ubi dsem tx 
dit frolatuhunt. & paulo poft v» c. habet: 
^^d fignutum ud esves fuos perfertmt^ 
aili:it>tteillu<i,/«4JjK4ddituQi(it. Urfinus. 
Fulnii iiber> trotelundo^ dctia Juguriha» 
«•71.- erotelauditi confuUmtoMsH, Ddiu 
iitin^vuigatis^ybris, Frelutuudie,. Manu- 
tivts. .Sic orao. MSS^qood perplacet Ur- 
fttioi at mihi potius,.quod ofieiidit in Sao 
€od'icc4 proiUtundo, Grntcti)», Uiiqutdam 
antiquiores. FUtttus^ Tttrptlius, Sifinnu^ 
tMteretttos» Tenentittst (cd alio renfu^ nimi* 
auna. pra^r 4ut mims f^ofeUero c? tibigp 



tt hofiem: vcrum diem frottiure apud e» 
ofdem neutiquam inveOio. JSS. tamcn. 
pix> d^rre ponunt L.Proptruttdtiin C^do 
Judic. quemadmodum & Hegefippus i, 
4;. PHlgmimWQmloQofroiuturtno^ 
niti fallor, ufurpat i, 14. Et qmMsum 
nuUsts feientsuttt^fuutrit, n\fi in qttu fumao 
fuut protelet dignitatem. Idero &libf, 
protelare jp^iVifn». jticuinut ia vira Wii* 
librard.pag. 14.58» Eeet rtftntt iupit i« 
protelare loeelii Coepit. Vide etiam TertuU 
Uunum de Poeoiteat. capb ir. Vox proiw 
tm^<\\m haic loco accommodatior, fre- 
qucns eft apud Lucretiuuo, Ciferoutm^ JJm 
vium, Colttmoiium, SHimu^ Tatitum, 
Amtbium, Afttifjum^. ^mutiiiuntm 
Declfir. Ci>. Catilia. ivk$.6. Uo^ri^ 
mi fuflentundo uo prolMt^o nuiio pu^o 
ppteft. FavetetiamNpftcrFragmk tv, 5«^ 
PtoiomueHs protiio ditm btiU prolatar* 
Uode.fua exprelTit Htgtfiffus y. 440» Tuu 
fttuvitus ummum ttnuit mtum, ^ pro* 
duxerit mutri miferue diom tuortis, Jur 
gurthajTXix: prolataodis confuitutioniSut, 
diiaffu invidiut^ Accedum Codices ooi- 
verti, aihil ergo mutandum.. Cacterum 
de hac re ira Pitteanhus in Catonc, p^t 
7694 Af rrA(^ h ^ Ki^y(»-, t^ iut7 m^ 
lo^.lff^ CfZ^^^h iildfOf^ rnr i,uttef49' 
oku^ ^ t4 IU&lXIu^ h%h!ut¥ 9^ priMU* 

tonA «-«Aif mp$l» WHUMit Wf$4* &^ 
;}.Waflt. 

4 LanguentibtH aUisi^ Hoc eft, pca 
otium cotkuUantibus aut torpore 6r ta^ 
ertiaageatibtts. Ctcero de N^t. Dror. 1* 
Sum tiuum^ otia laoguaFemuf» .Ptereniut^ 
pv 3AS.^M mu fmiuttiiubiicm ^umUfki 

petum 



Digitized by 



Google 



fetmm m cmiamfsSfMrum. ' N^tora j^a^^i. veheoiensj 
^ manu promtus erat : - maxumum bonum in^ celeritace 

putabar. ' 

XLV. Scd AUobrogcs ex praecepco Ciccronis pcr 

Gabinium cetcros convcniunt: ab LcntulO) Ccthego, 

guie agpt. ftd rmftmm eAUfm% biftmit^ 
9tmjmkter UQum mittiu omnia etUmfo" 
fmmm fttrmum fcrutmtur» Coaf^ ^r- 
»0^am ▼, pw 162. TMcitum An* Xifml2. 
Hift. 1 1,19* iafrz, f^o mn ctnfHlt», Dio* 
n^j Hsircsrm. i7, 38* huHv rn MA- 
4AXrZ££aAI, i^ KATOK< 

S if^ j^»*i9^ ^foUomitj Arg. 11 1, fej. 
i /I mXss BiUh •^»«y •f «MM • f^ r' f FA 

l SMtmMfcroxt Vih§meiu smmo^ l\- 
\ad Mmmo^ ocniiluin fuerat quibufdan] ia 
Godtcibor: ied cum alia adjc^^iva fuos 
habcaotabiaUFos, v^eturhicciuoquepo- 
« g oda i . CUrtMtms, 

1 kijnm f, erst : mi b. in tel. fi^ Lcgt" 

ncD trmt eztriro: MoMHfromftuj maxi' 

wutm Scc. &aUaiQterveQientc dLflladionc 

Bia;aiciii^ Crtu. ManufromsMs :boc€Q, 

MSMfromtMs^ Fr. VI. vdnuJus, exftrtus 

Qt apttd LmcMMMm audit Cethcgut» ap. 

tasiapiiguiKn. ut ugm^ e^crtum^ ClaU' 

diMM* cojus contrarium apud SaUuftium 

vor clMMftmu brachia (iau togae involuta 

ad ii^naadam iocpta. KtBcz erga pugna* 

tora Mcdftcas^ vCtMtinus Mcnacch. v. 5* 

^Me/» £«rapertas brachium? aferrare, 

hoc ^. codem iatcrprcte Mil. y 1 , 4. ex» 

fafiUare Srachium.ncvRpt quia idum in* 

tcDtasccs-pe^us aeque ac humeros nu- 

dare /biebaot. QuCiii morcm ionuit 

C^]^rmiMdcbooo pat. afpartt illic non 

vtrtuM efi fmiemiam, ubi (\i iafolcns af- 

fcaatae libertiiii audacio, U exerti ac fc- 

nttt^idi ftHtris lovcrocui|da jai^antla. 

ibtia 8c, txftfts coniuogi vidco, apud 

SlatiMm a 11» 7 14. Eicfcrtos aviJe fug- 

nat aQdsLUJaeerttu Et ClatuiianAnConC 

?rob. 870 DiKtfum nuda latus, mve^t 

exierta Ltcmasi jUtdmtm utefit jmm^ 



Coofer, fiieronymum advf Jovln. 
11, 19. ^ prp ffertc ferc vcl nudo pont 
apud Statiupf .Af^H humfrtt exert^que 
MfMfhia yciaiv \tx, Syhr, yy.^od t^mfui 
aMuasm Fraudibus, cxcxto quaenam tonM 
temfora bcllp. Silium xiu 384. cxerto» 
eafes. Sidtnium^^p». iv, xx. Practcr hoc# 
'v^is olfif^/if^nA, yix afprQftn^uans fo^ 
flitikust^ux6f^n\d, ilt Mta vejlts ncfcid^ 
<iuid iSi alteci^tSa i Vcrum cx his & (imili< 
hus caye coiligo^ exferer^ U nudare idcm. 
flri&e^COCHarc. Hoc eiiim u(itatHis, (i 
non fcmper, inckidit motum a proprfa 
fcdc, aut verum aut (Utcm vifum.. At 
quod motus plane incapax ell ^ ei, nill 
tralatc^ haud compctit, f;if/irf rrf. Quii^ 
umquam Latinc doi^us, illud verbi de^ 
tcrgo, dc ventre ufurparc aufus cftlT 
idcm tamcn ocuh's, capiti, dcntibus, ma», 
nibus, ubcribus pacnc propriuiti. Quarc 
fnfeliciter admoduro^ frigide 8c barbarc 
vcrtit Maronis, Unum exferta iatus' 
pugnae» nndata fecundum unam p/sam- 
mam C Ruacus: cuni pocta promti. 
tudincm etiam 8c oudaciam virginls» nu^* 
dandi impetum & vchementiam, lc£to- 
ris oculis ingcrerct. In his itcm Senecae 
in Hcrc. Oct, 1547. loemina exferto^ 
ftriat laccrtQSilongc mag*s afiuofum cfl„ 
f.vfr/w quam nudatos^ quia vcrtis d'\(c\' 
dium & mulicbris ornatus dircptioncm 
& latcm fignat. fJcm dc Latino Pacato 
fenticndum, cujus funt, exertioreh ofem 
ram navare, propterea ncc ioveriuftc ad 
;avium pcnnas tranftijlit Falladius, R, 
Ruft. 1, ^&. cufidinim coeuridi tnafculus 
Ifavo] confiteturj <iuoties ctrca fe» awic- 
tum caulac gemmantu incurvat, (^ fin^ 
guUrum capita occulta fennarum loci» 
fuis cxfcrit j cum ftridore frocurrem. Qur- 
pan? capita illaocculta'? At fic cdcr. rarif. 
1543, & 1544- conicci ottihua\ fUnit- 

R 3 Stau^ 



Digitized by 



Google 



ta* 



Cj CiLaspntSAtLiViJTJii 



-t M •> ^ • •- ^. 'i ^, , "^ 'T I 

f^tioVauftbrit^tc nixus''N. Hift.'it/io. 
Mrii/^l in McMm 4WHhit; .«HVM.' 

rum ciuosfpedari gaudet^ oculos. Nafo. 

cen!:'.T7-}^:u oculos npx occupat una, Ex- 
cipit has, Volucrtftjui /aad SaturJudi ptn^ 
nis Colidcnti ^ g^tnn fMH^an^ JlelUn^i- 
6ns wjplet. Anonymus dc Creinia £ Chloc : 
CsL/?j ij,:tA:ir, (^ caudam j[unomus exflicat 

iifi^t^t. Ilcic, fti^ti! *ic cbmtriuri-' 
crarfttn cum V'Cr.1t. •i^^iAyi^bbdfc^n^ Jlfc 
i^fiptdhf tVtnrtniftKf!iTTr^,<?. C C.'1H- 
Wfoth^ca obui^.it, ubi fhtim ■dc^cherfdfi 
mus , non tam ct>njc;?liTTafrh cflc quaAl 
<?ivinationem. tnfpcVr dac5s f^^fltv^ijnurti 
iti Bib*. l*ub. ih^ilfifae^d Dttf!!lthhi Wwi. 
•)*^4W/,3lti;ruhiyq\5i ft<;biid^slfed^rddt.Ht- 
rcjo an apu'd Attifnimurntpu H-"'fI^^ 

cfertc d^licCrtts& fet^hiis.^oHis cft jcx> 

«//>7a Siccentcm dc PalfiGn. acutis ti, ii. 
p. 5-6. ^ro ekpmnlingun, exeftk* ^uadct 
^.e/. ^i/tJyigdrhisaiifiiM prinlo : <?4//»r 
iiridm atc^uk lin^uannixtfrtdrr. Hincab- 
irndt patci (^i^id de nobrli ^tfari^s Idto B. 
Gali. y 1 1, j-b. ccnfehduYi^ . 'lnfim)lifudinf 
ahndrum n^cf}em mkf ^oftroi-^ertirfii ertttitt 
Mc tametfidexiri^s htfmerii exeriisyinimad'' 
njertebantur^ qupdinJTgne facatis ejfe conjit- 
-everat. Lij^fius ^«?;3tT/r,q^uanq: intcrprctc 
ddcnduni ait. QUod C\ lqcatfo?deO dif^H- 
ciiil^ quiaduriafculum cfr, exererehume- 
tos nodum in fctrpo q(iaefi(rit. i^jfttsttlihi 
Ox^iVitti.Cfxcrit ^4f r humc^ros v^Jiem trahit 
Slaperherhas, Pfopcrtius \t^6. Sfarius 
Thcb. IV, 234. V| 4^9» ^'/^«/ Vnr, ^S^. 
Frontinus iif i. ubi Codcx Pctrenfis ex- 
ferentes, non exercentes, (juod olim ad 
Jacttum idcm fu(j)icatus cft. Humei^os cr- 
£0 ejc/ererf/non 'efl tantotJU nuMt^fb^^ 
froferre ctiam, educcre, *j4ilar ^, ' quric t!H* 
mcmbro convcnir<i doceht ^intitiaiiui 
Inflitut XI, 3.fc 'D. Cy^W^^i/jJnodt) hu- 
.datus. GraC.C dixcris i|a»^.'(^«# ieturof* 
^rijlaphdnes ia Coacion. ti^tJUKmi^a^i ^ 
in^f fi^^Jettc» quomodo capio, l^uyuttt^ 
apud iMcianum in au<5bione. H^raci Pf. 
i^xxiVj 11. tamirsa tajlubb jOdeJia 't/- 
jmineka mikhrebh chek-echa, I*xJr, /ht 1t 



Jehovm tth zeroa^ At quaci*© diu inlquit 
Ele<5lorum Scriptor, b^nc mOrcm hume^ 
#0/ iieijr$i ax/Muii 10 pOce. t^ruilra cs 
Ljpfi,i>cf Ca9laf<^m capis. NiMti^uam 
hoc valuerunt, aut voiucruht exferii 
humerii dcxtris valct, mantbus dextris, 
fri.rt^^silidhc^iifihdAiirtellit^fis, dtk- 
trk 4b humeris exfertis, hbc cO, ad ufquc 
hiitncros, yf^n/^M verbis. Srdchiis hume- 
ro temh rehudatis^ ^ittn^x. tmicc Sedn' 
Utis 1,19. J^aliter /fffueti varias podu^ 
cerefeBas Impugnant fua di€ia viri, /j«i 
brachia! nudls Oftciltant excna Ibineris. 
tfthitjuiinodt fbrmolis fiipprt«^iitur'elc* 
giiitcr pracpolitio. Kuhltus : Eec^ pn* 
t^nm divcrhii gcrtdbus unam* Maror 
Nkfftip4e hurncm, de m^»'^aftikm^fl/f' 
pendfirat arcum, Ifegejippuf : Caede; in^ 
cendi6,dirfeptionc ixtmt miVttm. troH, a 
caede^ut in vuTgaiis* Quin 8z ipfeCttefttr 
B. Gall. 1,4. Ea res ut eji Hkvettis fer 
jTtJiriuih tutmtiittd^, mortbiis ftih Orget^* 
^rigem e^x vincufi^ casiffk^ dicere roegt* 
ruHt: Ntc alibcr IftfecrJiti liij Civil.yj, 
Nam locbs c(! rhendbfus. 3^ei A»M 
relfifo monre ; unii^erji^^utis cjos- Dtrgfimt 
verfat fe rrcipert cotperunti^hchf dhifffi 
Catonem, Latini jtjris Eugaika gtfttti, 
at quid fit, hoc loco, ttnritijt jkris ne^ 
fdt hinnani gcnen^ uhivdrfrWll < QM 
a, reliSh monte univeifi, jtegh efusy ftif 
ex jttgis mmtis, Virgifius : Ecct fefOlt 
fkki deftSae v^rrice caprae, Tycciittttt 
jtJeis. Srlius 1 Ti , 1 89. Exre jn^s iytfkttt 
fylvas, hcc. Ater fetifetoJhidSut turim 
ferpens, Cactcrum dextras nndus infigne 
dcditionis tffe frcquentcf invenics. Ifli 
rtituti rationtm apcrit Lii)ius xxvtt, ^. 
Hinc dexlratfrecoTrtts, ^8c, ttextnts dedetf 
apiid r/r^)/. fe SiiiM, SVd <judtrtddd Gt 
himeris nudis qbod *ptJgn3ntiam htbHtii 
crar, dcxrras. incrmcs cflfe cognofccrent 
CacKiriaTK ? pracfcrtlm c rongrhqoo, 9( 
cura la<*vas tcgcrct (hitimi. Confer ftt 
hanc rcm Tacitum Hift. t,'54. 1 1, 8. Att 
XV, 28. Virgil. rti, 3 1 1 . Statium i . Sfr^ 
Hicb. 1,470. l^rrin. tx, i\o. jfptlt* 

Statilio, 



Digitized by 



Google 



B E L LiXTM <iAl JLfeI^i4^% ^^MO f Jf 

Sm^ioy itcm CafiiofK>fiulaaB)M|iim«f^ figT 

Bacu» ad <:ivk ^t£wmt:-^^\^^id ^4p^. 

tum iiegoti«ra impelli po^fewV^ CeA^rtt^ihil iU(^ 

4a9t: ^Caditts iemetjeoliteri.i9emwrofn p^iriccAr^ ac 

pauHo aote kgacoa is^ uiii^ prp.ficif^^fiiF.j J^qg(ul4^^ 

^ <^m 116 T. Vohundum t<|niem4am> (^qm^lp^fi^iffv^ 

oc) w AU<«broge89 prii»4uaiii^Qn)»im|>«flepr«nc c^ 

CatiftuMb 4ata.atqjue<acoqD«ai£dt^5 fofiidlRe^lil^ffl^iQfv-a^^T 

Tcnt. Ipfc Volturcio litteras ad Catilinam dat: ' qua- 

rum cxemplum infra fcripfttim dl: • "^ ^ v u t . 

gitts-i in qua7Uatd{dmimtfar'&''Tf^^Pfni^^ 

effe% CM^er£s^\§Hi4 ime xationis f(0^ aUxiiium 

pctas ^ mmtfhttSi' ^tiam ah tftftms^ \ 



Mm lite* adiiit^ Jjij^^ roitfi* Cucc. ^ 

2 Q/cft^ X^qoo^i MSS^ libri; »%7' 

fMw dMTt»sur, Nam /l£r/^r* ^«m rr^dfi. 
<^j wi, aoo jj^ma^if UgAtis/tifer taatis 
fUms ajffrrri J>atatlittrM ut fignusfidei 
e§tnt: mJtmft^mn facimis ftctm^t, y W^ 

3 CMfimfemtt to b, v.fQllicttur aefr\ 
Ranuukujr ^^lTct Cajfius ftmtt to brtvi 
vmittntm ^lkii^^ *. . ^atdtif antf i^atfsi 

(kfit€tfUS. 

4 Ctmt Ms <P. Vitkurciitm^ t.egc ex 
Mb. <Mii»i»i Tit^ VoUurciuttKCPCt, lu 
vocatu^^bi: ZXkso haec in Stnutu^guu' 
tttr^ Cr dmm tt^m Alkbrap^n^ jt^ Titp 
Vdtuwcii.,^, PatTcluus. Tiwm Vultur- 

l^oi^ Uice\tf* K^ ^d^ priiiwrilmsiaa Al S5. 

», <n^i^ A»Wlitu^rit RuMi^i^. P^TUt, 

m09tmtm9QC^i mlc AffU^Hs B|ir|tfxtff j 
^co Btt^^Mi^cMy. ^ VHUurium florus. 



apad 0»V^i5«w;w Oratione itt. Jn Oit^k 
nanl: ^^ijimy ex ^o tkuem ai h mHrtop 
fiofcTtii^t^itHt-t^ ^m m 

Mmfis }t^r(fk}^}^vm: ^ittjdtfftm 
jtt heap, CuH^ iiti omnmm tiln mt^tHM 
adjithffas , jttiatfi. 'hijlmvr^: iii maihi^ 
fcriptfs tamcnrct)erttarHucfattntYtixcto«4r 
plum,' qdod frt Mfcc rtc^tiot^s,^ ni tn 
'tcxtu. ^Ria///^i. TVcsvoculaepofti^ae 
admodum v.icanr, mrhi ccrtcjqui-potrus 
rcri^if(fcTrit>i>ctxt^ftti: Oot. jfdW/.TAt. 

; S^lfim.lM iSljHtm^id^ Uifi ^n^- 
>i<!/tf>i\J -Mirum W* bititiTlius '^bdtiiibus 
haip ^ vcrba alhi atqde. aliti ^rtiiirl, /10' 
dfnus codejfV^ Gotiii jtoflw hibcrit/ ut 
vulgo lc^tur: at in aliis q^tibttfdjlrtt vc». 
tuftiDtibus, ita Itgtintur rj^ij^ fiies 



txto^qktn^ ad te^Ji: 'cura^t^irjisi^ 




rum. ^ Oul hiediii 4ldlno Codibc ftweh- 
d^unt» m tcmtf dtijtVonh Tnvcc^iva riofv 
mutarunt, ubtea vcrba haud alitcr atquc 
hic pracfcripd (exccpta prima p^iodo, 

lcgu_ntuV: v^rum ifa nbflra actatfc fema'- 
av;iitur"c(J^lb\;5.* ttterUnvh.ncc'olKma 



Digitized by 



Google 



i}6 



C? G il t- rf ]? 1- 9 A 1 1 as n rv 



Ad hdc,' mafidatftVttfW^ d«!: Gwn dk SmHthitofiif JH^. 
^caiusfity^ ifu& thnfiUo fmiitia. rtpitdiet ? in «rht.pAtfifa, 
pjfei quaejuiferiti lie cunBetitT iffe frofius accedere. 
•XLVI. His febus ita aftis, conftituta noQre,. qua 
forbfieifccrcntur, Ciccrp, pcr lc^tos cuni^a «ioaus, L. 
Vilet%>^^ FliicGO j & '' Gi Pomfino. Practof-ibul io)pcra(>- 
\xt ih ■♦' ^oot© Mulvio p«r < iijfidaas , AllobriogU»^ -oopxtj 
tatus 'dciJrfeheadaftt i » reih oijinem apcrit* i cujus igrasij 

verba: Cur» ut «mmmm tiii MHxiS^fJ- lCodd. non a«em remptinitu. Wti.fir. 
iunsAf, etiam infimorHm : pUne often- mittit itlit htminis mitftarei. Elegaater 
dantpVoirtnicdti6feqacjirii.teecverbak cdmjNjfitum pro fimp. OviU. xir, lot. 
tu,4.ioi4Ui(t/trvHt»r»tif*!ftt: i«,CTroga- '(/<«/•«/*«» «»«'*« RerjtniCt/» u>id»t. Bm.. 
tive legenda. noa enunciaajrc^quod ta. thiuf\h. ^^'^^•^■^^'J'''^'*"'^*'^'^^^ 



fnen fcrc in cdJicibuis ncgledtam* Vfde.^ 
inus. CUreanus* ]a qu\bu(dzmi /mc Ht 
cogites in q, c. ver/arisi m» ti v. ^c, pi* 
A»j anxilinm, ia nQnouUis, ^isfim &c. 
m 4U^ilinm f' a6i o. no6iti6us etiam inf 
fnis. in aUisi,//^ tHcagitei &c. te ejfe vH 
rt*tfh<(^ «!»j2(/fm jkc tof^HUtnt SiCfeias 
0Ux.^^.&Aift^Jimis» C. Popma. Sed 
has v4f . l-e^. onancs in GlofTatorttm ofii- 
cinl^narf^ haud dubitabit qui habct falem. 
U 1.3. ^fim, fcics cx co cjucm ad tc 
mifi cura ut vir fis, Sc^ogita quem in lo- 
cura fis progrcffus, &'vidc quid jarn ti- 
bi^t neccflctcufa ooioium tibi aiailiuro 
adjiiogaf *^tia,m iplirroprum. cuni qui: 
hu^ iicil^Boi\c]tn\f.mjfe. ^isfim.^c. 
VulgQ ^iu fcd cpntira MSS. quibus ad- 
pifta adhuc licra. Gruterus. 
- I C, PwtftinQ} fomftinus cft apud Ci- 
feromm, & Vionem TlefJbxVviS^t ac alios. 
Malc vulgo Fomftinio. In Epitomc Livi^ 
auaCUn P0titiui vxUoCc CiMcc, IDchifcc 
jta Cie. in Orat. pro Flaccp §. ipi, Tu 
Cjum Flacc^ practor, commtmit ^xttii nun- 
tios cef^i; tu inclu/am in Htteris reifuS. 
feftem Jefrehemiifii» tufiricuhrumindt' 
cia^ tufalutis auxiUat ad me^ & ^^/'" 
natum attulifti. ^tiae tihi tum gratiae 
funt ame aBaei quae a6 fenatu f quae 
a ifonis omnibus ? qu^s ti6i» qttis C. Pom- 
mio fortijfimo viro , , quemqttatn honum 
futaret,umquam npn faluteffff verumho- 
noremuUumdenegatunmf Anoa.Sicfcre 



cas meretrictdas ad hunc aogrum pcrmifit 
acco4^* Vto^^^acfederf CoL Jc£ MS. fer» 
venire utrumque ab interprcte. J, Waffe. 
Ita Cicero 8c Dio^ IW^fm edit. Sed 
roflius habct V. C Tontftinio: nam ita 
didmt exfhrc in yeteribus numifmati* 
bus. £t in Epitome L/v/inM cril. maiiu- 
fcripta, C. Tomftinis^ c^\ prd co quod 
mcndofe in vuigatis librts hlbctur; C» P^ 
Utius. Urfinui. 

1 Ponte Muhno^ Ita8c noftfrPali.*<Jiii* 
busaliquacftvctuftas; non Mihio. Gmt, 
Confcr. CfV. tii. Catilia. $• 4* 

9 Kem omnem aferit, cujut rei gratia 
mittebantur r\ Codiccs io nYcmbraaa del 
fcripti, cujus gratia mittehantnr^ & co* 
dem modo Badianut. Scd in aliii iYaferc 
eft. ut hodic lcgitur. QuamTii aulem 
Hieronymus hoc loco in Bjtfino carpat» ta* 
racn pacc viri dicam, iaepcnumerp tpud 
optimos quofque ac primae notaC icrip* 
torei rcpcritor antecedens, jungiturque 
com relativo ipfb. Torent.xn Heaut« Ba^ 
Bet ionorum exemflud, quo oxemflofiU 
licere id facere quod illi fecirunt, futah 
Caclar; iHtra eum locum, quo in loio Cefk 
mani confederant» Et, Eram omnino ifU 
nera duo, quihus itineriSus dmto exiH 
fojfent. Et, Diem dicum.qma dk ad rifatit 
Rhodani cmnts conveniant, Eu Ditm ia- 
ftare^ quo diefrumentum miUtihns metiri 
oforteret» Ita fcxcemica f»c apud euo- 
dcmtcpcriaf. S«i&-C/^rf*io VerrtBi, 

mittc- 



Digitized by 



Google 



mittcbstDtxLr : cecera> ttti fk&Q.<ipW itfi 'rica agufT; iFer- 
nieciciJlis homines inilicai?C5r Sine cumoltuiMraefi^u^ pc^? 
locacfs iicuci praecepcumeiiafis/^Kqqk^paocemKibO^nc^ 
'Poftquam acf id loci legati^fi^VoJfurcio veneruntic fir 
jnul ucrimque clamor exorcus eft : ^ Gallii cico cqgnicp 
con(ilio> fine mora Praccoribus fe cradunc. VoIcurciu$ 
primo cobortatus* ceceroS) ^gladio^a mulcicudine de« 
fendits "^dein^ ubialegacisdcrert;useft,mu]caprjusdera« 
\utc fua Pomtinum obtedatusi quod ei notus erat^ po- 
Aremo cimidus, ac yicae diffidenS) vduc hoftibus» fefc 
Fraeroribus dedic. 



Aivemt iks, quo Jh ix m/lhmtf, ^c, 
^rius. Cujus ^rstia. Slc membranacd 
Moes* Carrioais editio ejecit vocuhm 
jTMiias quz tamca fubUta, locui obfcU 
tatar, Crmterus. 

I Ita mgMMt : fermhtit ittis bomims mi- 

UtMTts, pme tMmsdttt»fi^cr\ Sic putan dl« 

fht^cnducn 9 a.uftoritate melioram co« 

dicom, & tTpis, & cakmo exaratorum 

mmis ficenter Catrio, nimis incuriofe 

^fiberiafes eam fecuti, a quibus exdu fom 

e^, fermriitit iUts: neque enim quicc^oid 

faperracuam aobis Tidetar, (ladm eciam 

propria aa^ritate refecaQdum eft. noo. 

noa. Ircdices (limas, noavindices. Grut» 

"SicFen^. Arood» L i. Martin. Veoetae» 

Rcg. L 3- P. i/K* J» L 2. L. 3. Mim. Vc. 

necie, c^Jimmi. Sicqae t^xdhGrutetust 

tmctn feqoor. y. ffkje,' Homines mHHm- 

TV5. ^c infra: Hmo militttris, quod mm* 

ftims mmnes XXX. tribtmus. Ciarc Hfge^ 

fifftu .- I>e fmUimi folio fnlmtttre fUBem 

Hrcmmfmfem fiifmmtihus arrois mflitari- 

bos. Cddex B. Vxih* itt de fttbUtm f falU' 

tmmMt» fttem circtmfmfumfi. nuiairis m, 

& fic fcre MS. C. C. C. a ^ibas nti. 

meris loco Mrtttes rcpon^dam vrd^tat*. 

oam fic alfti loqaitur, 6^» ufu m^tm» 

rimmrnrmem, Sidon.tamcnApoIlin.lib. 

1r.cp.13. Septatannis«^/«/fI^^i: 6c, 

<^^jjM/ep. 1. ad D^mat^Ifidor, riirglof- 

£st & li bcoe meminf i 5^«rir etiam ia 

2 Outekg fmm ^^ifiiHfftiy In 'Ha- 



nufcriptis obftdun^, conjugatioile tertia. 
Rivius» Et Hc e nofiris Markit y. 8c A* 
Rcg. Ced ex cprredione Arond. & L. i. 
8c ni fellor Pcmbr. fcd propter abbrc? ia* 
turam minus clare dignofci \iC6t* utcun- 
quc Codd. ledlioncm practulcrim. 8c fic 
lcgit Gifhan. in iadice ad Lmcret* cx f et» 
Codicc. iMcret. obGduntqac viat oettU^ 
rum. Varrio dc L. Lat. p. 24. f. l^affe. 

^ fofiquam a4^iJi Uti Ugati cum Vdtr 
turcio vetterunti'^ ttx codlqe Fabriciano 
cdt, vtnere. tiacc Acood. & L i. veni* 
umt re^us. ?cmh.coaveniunt, J.W. * 

4 Galli» cito cogmito ^onfiliofine fnera^ 
lA^GaUi copkfe e$sifiUe^^e^ Nam fu- 
perabac ?ox illa Yf/#» Puc£blu9#« .QQaoa 
OMgis yi:i(o pracQcdeoUa ^ fequeatia^ 
Cam magisiiniriaHl-^uld l^rc vidctu^ 
in tribiis Yocibof p«(lremis. n^m quid 
hctc a(tinct addcra, cito cognoviffe confi- 
Uums Galios 1 qqos fcimus» no^^ qua 
proficifccrcntur idco iodicairc Coniufi, 
ut d^prenderoitf ur ? quin jam illis tal^ 
^uid conftaba^ antcquam exircnj: Roma^ 
itaqup (i qm trigs^c^ illjuf iuguVim p^ 
tcoduai^.put^erii, ci ^o liipcas (icut\<f 
Gruterus, 

j Gkdiofe »3 Giadioft m MS.B. Pub. 
inlra, pro dedit BodL & Magd. /riS^/^i#» 
V«ict# 1 4.78. rr*4/i», 

•* -6^ DkintOi ^ fiy.3 SiRrdnftlus foifl&t, 
neque tamen miaas ncrfaSMMH^nfek 

fiflfirWf/^iAJirtortitttnii'^^^ f 

s xlviiVqju- 



Digitized by 



Google 



1|8 G. G^i^^X^^^A DLVir^t i 

lifetitil iimul^(?6tf|5^ 

rkcioiie pattsfetfer tfyitatete t>er!culis eref)tam efle : ^ por- 
to aUtfetn atttciiis crait, rfubrtani? in maxumo (belere tantis 
titfbttfe deprehehfis, * quid fa^o opus eflet-, poenara 
illbriith^^bi (^eriv^impumtatem^f^^^ Rcip, fore 

iredebait i Igitur ^ ^cwifirmato aorfhoj vbcari ad fefe ju- 

hus rebtts ha corrfeSiis eam frofere : forte 
#4. Ciacc* 

2 C«jr4 at^eUftitU occMfavere^^^^n 
pfacfigo Salluftio fcnl)]cndi fnpJurn, led 
tamcahaud parurh /ihccrrus Fucrih /(ig- 
iititk pceHpare, jf^f/.^Vv^VJ^ifvJyrHtlsfuj^ 
Bo3L y ^A- ArX 7 , 2. 3 K^.alu Huhitdns, 
ex mtcrprctc» i^dlVcr ^oljfiium fcquitur 

XV 




fe«ffp.8j.8> 



yfo 

BVttirciAiWcdmitt^X( ^ ., 

luftfuofi ifeiii^ifatotx itotcTiJc7/«/AtJn: 
I, ^i: il^MnclArd uff^t^fnMttti^ ai^ 
taxfit adfetere: ptiMfiLV^frejfki^fiJi 
ritmem, {ei ife^ kt^gkmli^ fe^iis, i^ 

iMget.heVkd ^fi^Ue-GH^mMei itom 
\rMb^t^'^^ ffcirflttllltfth ^^faift¥^ 
ttuod hiH4u8^^r««u«i jStftift<^litii>irtli 
fetef*e. i?cet A>. iperWttrMbcat oocHfa- 
V». HqC ttikm t6(^{t ^fitini Hift. iir> 
vii. fd ubt tonif^tttm tft Amkch^ im 8t 
iWofc &cce0fii5 (^«i>^f ilngeb«<if.i/A#w 
f^seUm iftttiHis e^&eff^s dei/iOos^kii 
nkitim f^r mih i^^nk^ cloAtHhit:'^tm 
ibctim frufllM atkifitiVi iacldifiinti ^^6f bf. 

i Woffh atttiiHr^m^tts orit^tMu^sin 
ilMU^yH/«t9*f«3 NihHo^ttitftiitdoiKrijisfa- 
iffet, oreftam anxim «m/ ia. »ui« 



fcrlwatff qOiidrigaicriid ttdfigi pk>tera(; 
iiae rentcnciae ^ieftrimcnto. X^tu. 

5 Ferdundae' Keifub. cauffam fore cre- 
d^b/it^, In iaipxcflTis vctuftioribusaon tc- 
pcri ,^4M^«, ncc in ipfis mahurcriptis. 
quorum.plcruQicjuc fidi:tn fcquor. fcij occ 
magnoper^ fetiCus rcquirit. quare toUen- 
dum cchfco. Bjvius* DcHbc \Q(io vide 
^almef^Hm io OQtis. Imfuni^atem fer- 
Reifub. fore credebat* Quiuam 
fradtmdAe iieifubl habebant. 
frodere fiemfubL tam io ufu efl at« 
'Jere^ixgui iifertos^ nihil tamca 
, Qlareant^s, . l^oftrcma d\ik\o vi» 
U mjhi rijipcr^v^cu^.^non icft mlhi dubt 
um vi]( CQntiacrc liqguam Hiam Magii. 
tcllos, Qc ea rne votTs iaterficiat^ tao^ 
quan;» qui cor fc c^rcbrum au<^orifi.eviiS- 
c^emV ^^d . qui<l ? /etiant ut ll^et* diuB 



li> alia omnia vo;ta fJcfccwJaLt 5c^h'geii 
i^KtUaai) .^oi^arGu C^faujboAi,! ]^ig?UiL 
IJjpuCic, Vcl&ri, Lipfii^Caat^ri^ Vular 



r?l» 



^»9iH^xtif^H^M^)mm, 



rOMJ 



nii) <^liorupoque,qdiDusCDrii|m^^ rGnifc 
lioc fcniVp/i«. £p. lib..Jt/ep«!^2. j//«c* 
cUrrendutn eodem nfodfi.jfuia^eritiMu,cai^ 
t^imtis tws exenffto: pro aggravare ex- 
a^re liiwsw An. l» ^?. Mctndebat 
^4tff* oherabditque Seyant^si^ tiiA. 11,64. 
If 2>iiri4f ttcentiam mUf^umt ffptto^ 
m, tooemflum /merabat.^ J • i^afle. 
. ,'^Cot^^ato'^ Volui omtM^tandm 
coarirmafc hadU metim^ UtMetu haborm 
fiUis nupnis. ^Plautv AuL u, i. jPolh 2d 
trtim cum n^Ujk 
W.confifiiiaiid|ic> 
^jjtrGaUarutfo,%aAmm 
WT cqo^jfljf it -ir Cal.. i^^f^/V/w» 

bct 



Digitized by 



Google 



lKtl^»mj!hm> C^ icqn- 

que ' Coeparium Terracinenrein i quii^^ Apmn^ ad con- 

¥r JACorcr^C /ipfe mmii t;9iie«i^ in Senatum pqr^uf ^ i^ ^^r 
liqBos ctHti^iCU^dibus^iQ a^e^i Concordiae Ycmre ju- 
bet. eo Senatum adyocat, ms^^que frequentia ejus or- 
dmis^ Vohiirciiimcucn lega(i& incroducic ; Flaccum Pf ^r 



frmem^ vmhmm f i>m/if«if'^> popiircnarc i- 

BimosL j^rav*. Sat.Y ui, iq6,'Sc aoimuin 

iirjt tnfUMm /otrmiJine CHif/te Cor^- 

mamt. £mpm«mm m O^cg. cap. ^.^«r. 

Orfg. ZI7, 44. Cfdn^s\mris sxi^m fw- 

SK^Wv £c9n%-TiaatQ apipuQ ^xjtii^ f/<- 

/y>. Sic C<>dcx B. Puo/ at^voccs i^oaOj^ 

iodaiae «xulaotr :^', cj^l^w- ^''F*^ 

ali<|i»s^u}i4m 411(1^ Hqratlli » /sjf^ 4^^: 

TMndmm Ttnpt^ dmce*. pro confirmata Apu* 

lcjtt» Metam. 11. iS- H« cognitls animum 

memm comoaaflulGu C/c^tf pro ^Qi^^t.^^ 

^9u SMpe, mtfitf ^mm^ipfe te CQafirDDol- 

fo &c h^mte tmnidui p^^yir^ia^li vf^e- 

fimd$4h/mSMif^.t£.rttineliiUi txfidjirt' 

femteeeMtia^ Confcr cpndem pr^L Rp)5L 

OicDaed. %^ 49- Vciriil. Viii, ;. ^pall^ 

musRbodimi Arg. ii;i,634^ /^($^* ^ 

}et^ J^ffrl'. '0< Wg^, ci f^f«(«« Elc- 

gjatuGine tafimius in Th^b. iv* ^alis 

Gmetmlme fimknUmtem ft^j^jnfra£a fyluu 

VemmMr l99g9 motmm el^org lefinem Ex- 

y^EUp &rmans «nicaucn , ^ fudafn^ nifm 

T^ fremensi ^ilat ota fa^^orf $^ejfi4f(^ 

tfemd/cmmt^ ^uis 'uenimt qmanu^autf fed 

horrida /^mm /remtemit Acdfit, (J» cat^cn^ 

metitetr mttermuira csira. J. WaiTcl 

I Cef^rftem Dgrrmc'} lu vccudjus^cufi^ 
ita MSS. oQincs» P9§\farr/fum^em^ 
Ovaxtxuu Cefsrium^j:errficuunfim:,y. 
C. \ciiMy Qefmritem fjtfesfditm^J^mrr^ci' 

tjmendmm Qretemen/emy ^c6^ {<7ibeQ(]{:^ni 
Ter rmeemm fnmy cx .^ntiquo ^mArmorc. 
U0fit,fic CinccA\dixk.^Ceefmr. atCi- 
txtoi.C,M.Coef. Scxibc^rgff^ttwp. 



fern, Tarractni eniiA^ npn Tcfrachta 6k^ 
cjtur a Cicerone, Plinio; Metd» Patercmti* 
Ptolemaeo^ & aliis. lJi*vius autem Tttr^ 
racinas vpcat Decadff primae Ub. 4, Ci^. 
Cpajuratorum nomina tt o^inibus Ao* 
4lorii>us con^cnit Muretns in notii^ 'aU 

^ i^CoHful teH}uktn,^u0d Priiiiidrltrttt» 
fffe^n^nufinesii ferducu»\ Slc' fn" quf{>uf. 
daip^; qbi ^jrknifus, ednlctltieQitibOf mv 
riu rcriptiV» . inferiatuUiferdticitl . qitnftvh 
autcm nf c Atrtinus Hot addit, tafti. ta- 




rupte oiDiirs. 7. ^^^.' ^ ' 

3 /«.iiVifwJ Rcg, & Markji y. 4e/pl 
?c ni feUor, a prhm Jhand Ptfmbf. elc- 
gahtcr. Solcnt miiWi AbU^tJn Accufae. 
^ v^.m^^.Sic a^i^dtivibriJ, in^fofi, 
Jtatm ejpi, iu;?.4> ti\Cdiffre^ i. bL G. 
c;^cpnjtri^;Ai)Qi/^^^^ Ci/o ftrep^. 

vid^ hdtas ^iyow P6pMde'if, 14. eice- 
ro>iiw^/«fe vocat r.Catilitt.S. ih vid* 
fiQI ad Jug. 120. 3fii/ii?«i i, 9. in fi^mo^ 
tc frdviser vimfTdtus^ oUuBuit, Cod^i 
Boi^gitfiiyf^^^r. $ jf contjii ^pud curtf 
^c^nj Jcy.. f\^^h^^^ nekdit dfhioitiafit 
in JMaccdoniaift i/iw'«^^ BodL alii- 

QUC^cx Oxon. Bongm, Maeed^nia.]^i]^ 
u>i pracicrbt Ccrtc, iii, M.*]p«W>«>' in' 
miliciam k^os,\c^i^^tQ cunr tdip^eflU 
vetuAc,'i!n«/f/iVi; Mcus aC(^c cdidit Ck 

S 2 tofeioa 



Digitized by 



Google 



tofcm " rcrinmrti ciimlittcnsi i^nzlzk^ 
codcm adfcrrc jtibet* : ^ ^ -' ^; ' 

j^Ltnw »t V/^irfiri^fus inccrrogatus i// i/M^^ aeUP* 

Yet? 4 lia9 difllitm^lare de cott)urack>oc ^ 

^ poftubi fidc publiea diccre juOdscftiObinia^aci^/yaa^- 
rant]aperii] docetque.fepaucis ante diebusaGAlfini^^& Cc^ 

Cum vcro inqtrft: n/i&i/ amfftHs /fcfr# 
^«41» kgmsy. tmnmm49 4>*4ni /oH^ 
tum^d^c» Hic quaroquam diftingui po« 



I Scrintum eum lUttrls^ Gbrta Codi- 
cis Rcgii,yir/»w«w» voctt illtid vMlciic^Bd; 
portabantur.8c Gloflac Graccac, X^pS^- 
;M«W&^&J«r. h^ fcnopcr fcjum ha- 
biviiOtc loapp. ^ lircrarua^ fuifiR^ tcpofi- 
tprium» indc cx hiftorlcis abunJc pl- 
tct, quod fcmper' altcrum mcmoratur, 
uhi dc altcro fcrmo- SenecA dc Ira 
.11 1, 2> fecit hoc dr CaiusCaefar, il(e 
epii viSloria civiU ^Tem^tiJfime uftis efi, 
cum fcriai* depr^he^-JiJfct cpidolirAiitt dd 
romfeium.mtp^um» ^c. dc qua rc & 
ijfdcm fcrc vcrjjis. P//«. lib, V li. 8c Dio 



tc(l, illud.tamcn ex GaSinio, ctiam cx lc* 
garis audirum imelligi vult. Idem vetus 
codcx didinguit poft legatot. Scd vidcv 
ut oppido clcganrer volucrit SilIufHos 
impoftoris tcrgircrlationem Lcifiori oh 
oculos poncrc. Nam ita foccrc lclenr, 
qui omaii dc fimulant 8c diHimulanr. 
Glareanus. ' 

4 frfmo fingere alia omniat eltjpitiulii^ 
de conjuf-atione',^ In hund modum efl 



l^b. 41. Sunt aMtci^i vcl ji;»M^i^ vcl Vu- jhic diftingucndus locus. contra ^uam lA 

toriai ilc priorc gcncrc vidc Budaeum \rcccn\\or\b\M habct: nam, aHa emrua, 

itkL. i^ecquic^uam k'de OJfic» Vrocof. de .prioribusaddcs,nonJcqucnt1bu Rivius^ 

podci-iprc WO Lamfridiufpin Alcxan* 

^toL^Va^rJlji^^ Vctusm. 

fcrijpii^: T^Ct^AlJijiu^^ 

TU$. SQ*i^iN»^R«us AB. Epistulis. yi- 

dc ctiani P//a. fepiil' iv. ?• Symmacfy. iv, 

tpift. jj. indc TertuUianus ih Apolbg. 

^Ap. ip- Iffa^ temfU & (fracula (^ facra, 

untus iiftPim frofhet^e {c.n(i\ni:f\ faetutis 

, 2 , Voliurciusinietroraiusp i^ineie) ^ 

ietitteris^ i^^^WP?li^ f *^ ^5^' 
quioribus cff iila\<opu1a-^« ortilfla, nia- 
jprc cqm grapa & ycnuAaiii quam itad- 
datur» 2^"^/«^. 

3» toflrefno ^uid, aut e[ua de cauffk^^^cJJ^ 




^n0L^ut tltsa de caufa habutjftt. Eft 
i^m^ Wtndi I\oc gcnus notandum. Et 
fi^o fmcfs, hoq cft, imfunitate frornip 
^ulturcto f rcB^ cxporftum cftj/quipp-c 
cui paulo poft prAcmia dc^crnuiHui'.* 
.fi y{^) : <. 



Fingere ahaomn, diff.de conjuratione, Has 
ircs Vcrcts^ ^oftremas, Morbbmani quis 
amcndarc potcrat finc^injuria Cri^hatfl 
co nihil idrcunf, quod noti fubintcnigt* 
ttir. Gruterus. L iRcg.Codcx E. Pubi 
Pcrtibr. Venctac ed?ti 1474. 1478. 8b 
Mart^n. Bodl. Digb. Markii A. & y. omi*. 
tunt magno confcnfu tllud omnis. ab- 
cft eiiam a Griitcrtanaj fcd, bpino^, 
apcraritm incuria, nam in notii yJ?tinef. 
At faiic dclctutn oportuft. Scntciitiam 
c^c^ firm^t fiegefiffus lib. v. caj).'49. 
dc Simonc: Iratin eo loco 'Rufus Teren» 
tiusi quefn Titus loco fraeftSum miUtUf 
dereliquerat. ^uo advenitnte interroga^ 
tur, tntis effet: ^vmo ^Wit fofi^ &moftem 
confCTPftV cft. Et (k Codd. MSS. quos vf- 
dlmor a!tcri"!e<5^ioni/iitff. vetus fbr- 
mulii aH^^onh^ia^ de qua nos fiipras ncd 
nmcrf*probat. Confcr tutern Cff. riti- 
C3til}n.'§.8; f:^ffh. ^ » •^» - ? 

f Poft ubifide f. d.fuftoeeli\^VtT\^frk 
fccundam 5^ ultimofm (ubreptiiia habeff 

nftffSmr isruiitrut. '' - ' '- ru? 



poffcnt. Crtthrus. 



na. 



Digitized by 



Google 



Bblsum Cavilxkarkum.:; t^r 

fgrhfochim adfcitum: mhil amfUm fcitfy quam legatos : 
tamtimmodo^audirefolitumexGahinio, T.Autronium^Ser^ 
Sallamy L. Vargunteium^ muhos praeterea in eaconjura^ 
time efe. Eadcm Galli fetcntur; *ac Lcntulum diflimu- 
lantem * coarguunt^ practer littcras, fermonibusi quos 
iUc babcre folitus erat : ex libris Sibyllinis^ regnum Ro- 
mae tribus Corneliis portendi-, Cinnam^ atque SuUam an- 
tea: fe ^tertium effe^ cui ^fatufnforet urhtsfotiri^ prae^ 

fMduUbrh^»\^ rcm (otam pcrfpicuCy 
oarm (^€. 1 1 1. OdU §• XI. J.Wkfft.. 

3 Tff/wjw] Pro, t, igk. Vcnctac /rr • 
itum iicthmt. Pemb. portenJi iictbM* Sa^ 
nc ni tirtittm ejff nutncrofius cflct» vcr- 
jbum fubftanttvttin in fpoDgiam iacubuil^ 
fct. y^fVslfe. 

4 jMtittnfmt'} ftilliol. Digb- & pro 
intcrprctationc Rcg. uti & vctuftilK. 
mcmbranae A. Schoui, fatMtum pracfe^ 
runt. quomodo 8c io fuis Muretus fc fcrip*' 
tum invcniffc tcftatur. Voi/4//«»/«r.pro> 
multmfatuur cxtat apud Ff/lum. Et fa- 
vct huic lc£^ioai^^i4«///, qui locum (ic^ 
vcrtit: W;c5»'»5i« " «Aif^ff «r^ o-K»p»«Ai(^ - 

niAiW«. At Tlutarch, 26g. i^ cJ» t&V 2i- 

pro, /4/«i» L 2. 3. fsBum^ C4ctcri fer^ 
rznifAtumforet mca quidem (cntia rcc- 
tius. Hmerus OJyir. v-. £**>« ^uhm C^m^ 
^^mf ifistc &< 4(Jm K«/k'«y«rA?MCf ctiacn., 
Oi^yjjiC vai. A&» *? l» ijoAtft., ^ alibi : . 

^w^ Item, lisii iWr ixi\cii. quo fcnfu . 
ufus etiam vocc ufisfff^' ^'** ^^ f^-^^o §fsf 
4. Si fatum-tibi eft, ex hoc morbo conva^ 
lefcere. & §. 8. J^idjnimt Ji Dafhi.> 
tae fiatum fuit de eQuo cadere. H^inus^ 
CLXXViit. ubi decuiuijjet, ihi fatum c(Ic>j, 
eum oppidum coniere^ Jdero deNat«,p..i w . 
1 1. 20.deLcgrbu$ 11, jx. Et fic,.cxxv,5c 
Lxiu. Aptde]HS. p. 334«, ^oniam^ftc eK 
fucrat fato dccrc^qm. Confcr Vorcium^^ 
Zatronem cip' xxvnu& Cic dc Harufp^* 
iRcfp.S. ix. y.fr^Jfe, .^ , ^. , 

S 3 rmA« 



I. M Lmtuimm iiffimulmtm cottfgU" 
uu/y] Redios iii v* c.Ac Leutulutt^&c, 
^pittlapoft: jibdtcMtm mMgifirtttu &c, 
cam in vulgatis libris fit ; Ahdicato mm- 
gifiruu. QmkI non ita refipit vetcrem 
iortsaktn Roaianam. Urfmus. Leilio- 
BCio kaac Dio ttteiur pag. 45. tLU% Wt» 

i O«i7«M#0 ^"* couviHHri, ^ifol' 

kre^ ekgutcr. Ci«#r^vi. Verriu. Om- 

wthm m nkms coac^itur « hm. convinci- 

tQTuttfiihea* & ahbi: vtoci, refelli, co- 

ami. Er coarguere reum teftibus. Au- 

aor B. Akxamd. cap. 68. quumqui ii- 

ffg ^.m^ gfms mmiUmfoffe excufittiontm 

imrMd£mSmri€iftrt4:ovg\i'\Sct. ZJvtus: 

uu. emm ^ca^nemh ttt Ittirao legatis is 

fwmm. qmui difnhtrtfai rem coarguerc 

pigmt^ 9xfiBMbmt. Simcu N. Quacft. 1 .2. 

iOMafi iwgtristtf oiulis vtritas, amat & 

smtmremnm, coargui iw» vult. Arguit 

i^frmm qm9$ Utcra ^cmmaque pnnccps 

Safdoayc^jni- ^1«'^». ut. i39- practcr 

ii^r«i sHyUiMis mitmorat ttiam arufpicum 

nffoofm ^iutiliMn. v, 10. Plufarchus 

in aiccroQ€, ^^ii»d>w ^ y««H«,5c quos 

w&crliSrcs iilc riu CaiUio./«?4 vocat. 

licct alii, CoiiJ. inter quos MS. iMurcti, 

iiJim, Carrionis Tafiis. Qicero ipfc alibu 

SihtUm w/iw, de Divio. u, 54^ V^tch 

iMtimi.Ufea if, 3- /'^'- IV. Vcrrin. 49. 

Iffe v«||p»aiD tneor & eo ieQiu accipio, 

qooapnd Auftnimm Epift. vn, 15. Fata, 

^fhrjfimi &, xviiu 9. ^l^^-Jlf' 

Unh itk Fshiil-jS. imfi^^ ^ '*•» 

6 tmr ^imr .^ jKi^V*^ u^ 



Digitized by 



Google 



terea^ ab ' tncenfik Cnfit^ ilhm efft vi^tpmm mmk 
qum fa^e exff$digus hafuffi^es fef^ondiffet^.Mkeii^ 
nnli cruefttum f<^e. Igitor» perledis li^ceri8> iaim pritis 
omncs ^ iignx faa cagnoviflrentf Senktua decemiCi ' «tfi 



_iIn^$afoCa^oUo^ QuaQtum apad 
Gallos valuerit hoc arguroentum oarrat 
Tachus Hift. mf4* 0^111 fmfiMUrmt ««#• 
m^ dic. S^<< mff^^qm fmsm iaccndiucn 
Capitolil, Mt finemr imferii adefie crede- 
rent, imft^trMt, cMptttm olim m Gallis mr- 
hm r/ed hnigTM y^t fmh mm^% im- 
ftrhtm» FlJtali mim igatfigHim €odtflis 
irMe, t^ foJftffl^Mim hrkr^ kt^tumMrmm 
TrMnfMtftnis gentihus fortekit fufBrftiuO' 
itt vmnM DntidMt eattiSMnt» J\ Wftflc. 

2 SignM^ Omocs, eogmovijfit. Afklt- 
pts Apol. p, 3^0- linttm^cok/ki^t, figna 
qmae imfrejfa fmnt^ recognol^ar^ &CiAii* 
Itf k, ir6^ vidtMtfi^ Uxutn iigHlaih re. 
dDgoofbat. Mirkii A. item eatteti^ Dt 
nmre daudendi tMhuUs & tfifiotas, vide 
ynlhtm pMMlam lib. vii, Scntent. Tit. 
xtr* ad £>f eiPf ComtisMm ttfimrtttntariam. 
^, Lib. IV, Tit. Ti, ncmpe, in Aimnio 
maTgine chufac perfortbamur, tcf lino 
per iHud fdrtmen im^iflb conftringe 
biitmf, imt)otttl fapra finam ccra. Ita 
Sabmt^c^^ft» atxt, Cum co C^mmittc 
Mtraldum Ammirfr. ad Jus Attic. fi> 
Rom. Wb, it, f. J*H^tffe. 

l Vt M^dicaro magifiratu Lentttius,'] 
MoH Hbcr, aSdiratUm magifitMtu. Ciac- 
cbidtrs. ' B. f^iib. itragifltMtns: AhdicMtsis 
ma^fiiratu, Dtgb. Rtirkii ^lah^cMto m 
X, & Marfm.im V^. f|^ 4 »». BalHoU L 
2. e Venetac kMicMtMM, L 5. ftirite; quam 
vts enim abdicatio. illa erat a^io inviti* 
le magiftratu abdicavit. Wr Hnsflit yt 
^fAm, ut Graccl loqfauntur. Ncc dcccr- 
nere folitus eft Scnatus ut MbdicMtitJfim, 
hDc efiim Laiinum non cft-i fcd ut fc ab- 
dlcarrot. ?omfon. in Lcg. ir, §. 13. 4/e 
Orig.yt&it, E^rcumfbtcu^t leges quoque 
ferri, Utum tfi ud fOfttUtm^ ttti ortmts 
inagiflraTafcabTticarcnt. Morii ioqnam 
MT, at digfiitati flnrc confolemcs, ouafi 
fpontc fe iQ privatomm cenfbm red^^ 



rcnt. C/c de N. D. ii. 1 1. AMgjMftm rtm 
Md SenMtum, SenMtut ut abdicarcnt: Con- 
fuics abdicavernnt. Quoroodo It Goe- 
cofi faditafTc aoi docuit FUto dc Leg* 

wtiinv rluu df^u v. Arift. 11. Politic. T«- 
lei Pcfto, MbaSi ttutgifkrmttts. Vide L^« 11. 
$. f^ emm pUemifit, D, da Orig. Jmru. ht 
Gioflae abdicOrXWMf iW«» m^nvimdmtt* 
nuntio. firmac Flutarehns in (ac 670. 
AirrX^ mmfhiC^ tl^ «^vf». ^ 1V 

A«tiv l^3i tH mfirmtm». Oio, i Atti^ 
A^ *<nivt 'Wu) ref*"!)^ -i«nl ^ ^* 
9/»$ «%«(/ii:9H3^«/$* p.45. Soiaa .ril]^niMNM» 
minot reAe, r^ iS^A; Aht^^f mmiitm 
•nk dpxn^' Coa^H ita(]ue (ba folootste 
crant » id ageM^ qtio^ Diodctionuft 8c 
Herculius ipome cg^oat: •teftc Emtr§' 
pio, Lib. n, cap. i. ^ iocos, ut 8s,a« 
lit apud eum bcne in«Ick, in ft»cQHo^ca^ 
btt. His iptur ahismmitur^ ad'^minifirto^ 
ttentmReifUh. Confimmtimit CoMfiantius ^\ 
GMkriste Attgufli erem futtt^ Siccdid; 
mcra barjtancs iilud, trtati ad adttnni* 
firationem R. Cot^Unt. nequc adco fer« 
reus cfl hic (criptor adeo^ve cxtri Um^ 
guac Latinae pomocpia projedar, ot 
hoc ab illo dujiifl^ putemus, aodi tT§^ 
Codiccm antiquum B Pab.apadCaatabii' 
gfcnlcs; His ig.ah, admin^atiene Rtif^ 
Littnc fatis. Ncc diflidct Metafitra^s, 
•/ fit hmottafi m «f;^ P4«^jetiaai 
Diaconus,^t\ quifquii MiicelheBift*ao* 
€tw\ His ig. obttsMtikus. Jam video Xi* 
brum nos, et ia|cmo» praeoccupafleBi 
Codd. Oion. eoanmare. 8ed, m redea^ 
ml^: tametfi A;met abdicre relfokbttC 
Stnatus dicttur cogtrt, uc ex caulds et^ 
cmplis patcbit Epit. Uvii lik a. TaHfti'' 
nittm CtiUtimttm coegit CamfMUttt k dit^ 
dfcarc £t cap. 3. Hmtte tu tuMvoLuBiatt 
rtttt^ mtitttttt ikc^ Oc.deDivio. Jgii^ 

abdicate 



Digitized by 



Google 



BeLLVM C ATILINARItlM* 14^ 

dMat0 mapfiratu^ Lentwks^ km^e ceten in ' liberis 
d^odiis bMermut. ^itaqtie Lenealus^ P.Lcntulo Spia^ 
Acri, • qui tom Aedilis^rat, Cctbegus '•Q^Cornificioi 
Statflius C. Cacfarij Gabinius M. CraflSb Coepariusy 
» nam is paulo ante ex foga retradus crat# Cn. Terentio 
•Senatori traduntur. 



M{«t^u»M» e^^m f^% dcceraere $u Be eominmt cuflodia dclicata. Confer 

nwf ijif«m Cc abiicen'. J.lV^Jft. ^yww^r^mwEpft.xxKvi.lo. Hoccriam 

\ tjAtfis cm^fidm bs^muir.'] Sic addetur GngomMS Throm^psw, j% Mno- 

MS5. picriqac aon ba^amtur, ut reftac veum dmtis cuftodibks libere cuftodire 

jaM/>epe«dk»,4»UsQ 9iii^cufii}obisac« fruocopir 6c, lib i. de Mlrac cap, 45. fuS 

0edQaUjG9m*i/^fm^4o9MKiif\Plf*wck liberam enfm cuftodia 4^/b/«/i»i attende^ 

^ mckt: & mc iibri manu cxaraei» ^aiur $ lcgo, Mdtine^stmr.yWiW:* 

iM l cnfUdm, ut ia<|umU4ir infiaiae ac^ a ItMqme LentHlusi^ Hinc deprehendi- 

tattt Scrifiores. I. %, ^ a^fiodsim^ ma\c. tur error P/utarchi ^ Affiani, qui dU 

&exgto& Niina cmfhdiit tara pro Mf") cunt. dcprehcnfosconjuratos.Prdecoribus 

fwrkpr^ quacn pro cjsrcort & vi&^boj ia cuftodibus datos cne. nam nemo ex 

acdpiMr. Ci^ r. Verruiaruaa. E^sitem iis qui iafra ab 5«/^itfnominaQtur,tunc 

jtjv. fame biduum eiSo ttBosiue frohi&i- j (quod fciam^ Practor erat : hos autem eo 

f0i: bidmmm Z^tmmmis in foro cuftodiis tnno Praetores fuifte coipperimus, Q- 

Afrmm rmmtmm mtfme formtstm. VsrgH.\ Metellum Celerem, Q. Pompejum Ru- 

fs. Aea. Cfp«ii Caftodia fmmkh Liherm fum, L. Valcrium Flaccum, C Pompti-^ 

vflK> apfeVVa(tar> c«m Praefes & Procor.j niuro. Leatulum Suram, C. Sulpitiam» 



dc quo iupra« cum de CcthegQ loqucre- 
mur, mentiooem feciipus, C. Corconium, 
de qub Cicero in Ofat.proSuIiJ. jiffist- 
nms addit Cetbegum \ fed (ut fQpra dixi<« 
mus) decipicur, Cssf* 

l ^i tum medilis ermt'] Sco curulis. 



ia pvovincus,^ ve^ Coa£iil I^omae» (ibi aut 

H fppi M^iiksitei ScaauNQivc toam aiaoN 

6m. T*de qeki Mr»t Tacitm Aoaal.^ ?r 

VideC/a^Mawn» tib, 1. dccoftedia reorum. 

\^tcmiacU9sntm€0melmv9,9:f\xd Livittm 

Mxix»i4- imfrmimmAt^^tosfdotfe Kim ^ _ ^ 

/jiyir MiM/ iam^u^^omt, tomfttheimfoS^ PHn, iib.tix» cap. ^^. hk P.LenttdmsSfin^ 

libcffo «oacWvi «^ Sif^^^^ fervsu^ ther medHis cmrulis , frtmus tn fraetexta 

rmu AVmvoflt^OD^c^oaeinin vtncula ufus .dff>sfhm imfroUtur: qua furfmra 

p^bi^ V^ CMj^ccre neceffi; erat, leiic Ve- quis uon jmm, incjuit, tricUnaria fdcitt 

wtikjo Satmmimoiil^, 11. de PmMicis j^uds* ^piater aedilis Fdit, Urbis Conditae anno 

gfg^ Ixg. f • Tit. dtCufUdia reormm, Hie ieptingenteiimo» Cic. Confule. Zsnch, 

^dwediaa VlgilaiH. Smateria^ 4 ^ Cmiificia.'} Hic eft, gui petii^ 
diffmBetisJmtidt^ftt^ttsimitUersh^ cooietil^aa cum* Cicerone, & repulfam 
itetgmme^tarUH^/ediSk^fyeu^^p^^ tu^t. CMrrv cpiftohrum ad Atticum li- 
MftaAife icailotfu <wk ^i yi l^ <^rl'''^^ bro 4«,& A^mUsin ctpolitione Qratior 
Ux^^m^mtmfis Eiffititftmh^tt/^ ^ i^s in Toga.candida. C^. ^Cornificio^ 
' »fli. t.&lietoiic.'#Riiv|^^^4M am Hic; utopinpr, in veteri denario dicitur, . 
ifkriti, tn^iftmtiri Q. Coai^iFraw». ^Aiw. Imk Inuperator. 
74^ Jtm/Mii .in fciU^iA^riq^Provincia,in.CoafuIatuCl. 
MtoL Cf ^ «c^bfMMtffTf^^ f* iibm ceron^ pompctttor, 9c iaAug^ratucolic. 
Ciiflmiii^i%faawi H^ GjppwAO i$«i4 ga«utiia %utto^sCiarMii/ adjCHmtfcriph» 
Mi Bittemtttatp.^. Bm^ i m eemnm^ ti«iuteil«ij»u«r- l/f;f«itt. 
jji JJIIH rjiBtJ i/ir rMi/fil»fMl»lMM»^l 5 N4lii.l/fi«ltf iNiirt «x^. m.] 1^'hil 



Digitized by 



Google 



144 C. CiLispi Sallvstiz 

XLIX. Interea plebcs, coajurationc patcfafta^ qiiac 
primo ' oupida novarum rerum> nimis bello favebat^ mu^ 
tata mente Catilinae confilia*exfecrarij Ciceronem ' ad 
coelum tollerci veluti ex rervitute ercpta, gaudium at- 
que laetitiam agitabat. Namque ^ alia belli facinora 
'praedae magis quam detrimento forcj incendium vcro 
crudelcj immoderatum> ^ ac fibi maxume calamitofum 
putabat^ quippe cui omncs copiae in ufu quotidiano) 
7 & c«ltu corporis eranc. Poft eum diem ^ quidam L. 



aeccdcret aU(Slori fcriptura noftra. Cefa' 
rms,pauh snte tx fuga fitraBus Cn.Te 
nntlo: porro MSS* notae emincntioris 
non liabcnt Praepofitionem ex Pal. vcro 
tcrt. oftcntat afugm. Grutcrus. 

6 Senatorl^ Abcft hacc vojc ab L 2« 
& Venct. 1470. 1478. J^WkJfe. 

1 Cuflid^ L 2. cMfila ih nimis r. ».i 
/. J. Waflc. 

2 Exfecrari Exccratur H^it^Srtii* & 
pro ahominatum eft; conjungitur cum 
•detefiari &• mde precari apud Livium ,• & 
Cic* inJc, gradationc quadam invcniun- 
tur oJiJfe, pcftem exoftare execrare, apud 
<6und^ui in Ptibncm. Ufus Di^ys 1 1, a 
Fetnnius p. 3 67. Juftinus xxx ix» i . Vide 
ctiam Martyrolog, Komanum]zn 30. & 
fcbr. VII. Adi Briffonium dc Formulis i . 
p. 109. 7. fi^afe. 

3 Ad coelum toUere,'] ^Septimius 11, 
4fl, CunSli duces coUaudavere confUium 
*viri, fimulque fraedicantes ad Cocluni 
tollerc. Cicero pro Archla: In coelum hu' 
jus proavus Cato toliitur, magnms honot 
P. R. rebus adjungitur, Sic ferc Gracci i 
v^dCecTt xve/09 tMoti» J^WaJfe, 

4 Mia belU} Belli vacat, L a. ^. ^ 

f Fraedae m. q. det.fore^ Vox ulti- 
itia non defiderarctur ii abdfet. Grttt, 

6 Acfibi max. caL putabatil Virilior' 
fcntentii fucrit fi cvaderetur Tlfutsbat. 
KSrut* Vidc Palmerium* 

7 Et cuUu corforis erant.^ Hcm di6bam 
'dlo dc vocc erant. Grut. Induxi firetus 
Arond. Snfra» Rcg. cum drceret, fed non 
|>rima manu. Voz ultima ab«ft R^*o. 



Cic. fcquitur: tnuh^ ver9 mateima fsrs 
eorum* qui in tabemis funtt inmo vtra 
(id enim fotius eft dieendum) genus b§e 
univerfum, amantifpmum eft otii» etinhm 
omne eormm inftrumentum, omnis ^fors 
ac quaeftus, freqacntia ctwivim fttflmetter^ 
alitur otio: quorum p quaeftut, occUtfis 
tabemis minuifolet, quid tandem manfis 
futurumeftt IV.Catilin.f i/.infira,/»/: 
fus edicere: de boc ioco roonuit StOfVHcbi 
ad vti. Amobiip. 155. Ipie^«ArHift. 
I. ^nrto lenoms» c^ vinarii, lamique, fw#» 
rum fraeterea vulgus in dicf afum habet» 
pretio comfofitis apud Nonhtm in comfeu 
nere, Undef etiam Beclefiaftks Scriftores 
exptttunt, TtV i^TPir T* hnJouet roce i^ 
(j^fm, quibus fairet D» Lueoi» r« ««^* 
ifbt^fw, locudo bonis auftoribusfreqoeii* 
tata. rfaeus Orati if, p. 417. ndrsav ^ 



Themiftius Orat. l^. p. i lo. yn^eee St^ 
nsf *(9iXov i^ i^foi^n JWW99C ^ec aiibi 
ezplicat hifcc vcrbii : "^o^il tv Jj^tltm 
f/boi «f 4»/J«iW tt^- &, ia-f r» V^/tffc ri ifi^ 
n^f %7nhU' Quo fenfu itcm Faluuim 
apud^wW. it,2$8. Ti^i$r*i^7pV 
ipifateA^f fi^** i^icttf. & BerodiMmts 11 • 
36« i^f^^f r^9^^ dizir. Sed,&loiige 
ante hos Thttt^dides risSa» «^Oi^v rir 
iuwBe/turW%t^'ifiid^f i.e.inqciit.SdkQL. 
^iuifiln. [Vide I>.£fif/iMnM0:i5i. ed». 
Franc 2 vol.] /if«i it,6^ riru n d^, 
e/tf ip'ifaies^f i^M ^ »winUi<Hihhg&8w' 
Pmtardms dcnique in Peridc, 'H^H|tf^r . 

dKCA&swiflkneMm Nt/hr Fr. i, 14. 

Tarqiii- 



i 



Digitized by 



Google 



Bbli^vm Cijk^ii'!^ a^ium. i4f 

Tarquimus ' ad Senacum ^^dvdus erat> quemad^C^ci- 

Jinam proficifcencem> c% itmerc rftradum ajebanc. l^ 

omife diccret indicacurum de conj^ratiQne^ ilfidespub- 

lica data efletj jufTus a Confure» ^ qoae fcireti edicerci 

eadem fere, quae Volturcius» de paratis incendiiss de 

caede bonorum> de itinere hodkium» ^ 3enatum edocet: 

praeterea^ /e miJfumaMXraJfvy qui Catili^ae nfinciaret\ 

ne eum Lemtnlus^ & Cetbegusy ^ aliique ex conjuratione 

deprebenfi terrerent % eoq^e fuagis , ^froperaret ad urbem ac- 

cedere^ ^qua & ceterorum animos reficerety & illifacilius 

eferkulo eriperentur. Sed^ ubi Tarquinius Craffum no- 

minavicy hominem nobilenu . maxumis alvitiisi fumma 

.pocentiai alii rem incredibOemrati^ pacS) ^ tainetd ve- 



t ^dJtm L. Tartfmmfis.'} Poft^ 
fai&iKgn^ Tmryummim nomen ate 
Rimiaius tMwMam fuit» ut eo oomine 
jseoio» oaod apad lcriprores ezftet» fite- 

lianimUb. %. a Servhf SOtiofUi ^klducitur» 
mtdms imttr TMrifmmmn ^ dowhmm Vtr^ 
|ioiiii i^amiquo lib* F^efiano.legi^- 
tm. I^mtmt^ TMrqmitiMm&dommttm 
rtrfetmm. Mic crgo» TdniHbms, le- 
goadafn ndetor. Apud Tacitttm eaaih 
Asttd. zii. dk>i in ▼ulg* «^* Stntilium 
Tmtmm ^pikmt ittMfrtm, hortis tjm m- 



hmmt,f€rv9rat^teaifMtt Tarqminio Prlfct : 
kg^ m (cripeo libro tarquifio. C|acc. 
Itatem aliter in irgBims deaariis» q uam 
C.Ta.aaSiTiu« j?M?mibatur. Urfm. 
Fruftn iKibit otoudetuc Tar^Hjtius, hifi 
id etiam cofl£roiannt auiftoritate Aia 1 ibri 
fcript^ nodri omnes pugnant pro r^r^iri- 
ttU^ & TCfo Le&or. ▼!& lo&riptionuti) 
Ooftraram ^umcn i tnTcnies id nooiinis, 
pagina zi4t* ti* ccccvw. 7* dcccxxii. 
\.ucxxxxtu6.Grmttrms. ' ^ ^ 

1 MftmMtmmMddmOmstrat.jSuhot' 
lendoc nurfits iUo trat, ccu luperfluo* 
Crmtrms. 

2 Sf^ fi^ tdietrt^ Ita od uoum 
edJ, at MSS. edun omnes ad unum dicert. 
Qrmttnu, Bc MS. B. Pnb. Arond. Digb. & 
M»ktiy-7-W- 



% ^Semttitmtdoetts^^Coiii^^^^Mc» 
rum contra typis iruifi^tos. doctt* Gr, 
doctt.VU L. i* Rcg. Bl Pub/ArdndeU 
Digb. J.WaJft. 

4 jiliiqi^ dt comjmr^it^t dtfrthtmfi.'^ 
Exen^lai^ia calampi^cicripta tx conjuray^ 
titmti^ fed c^ idcttx^ ^tiqbuiue feimis« <Sc 
tttrumguo ,Latine ^icituf t ii^^* 
V .^^Brtfdrmrttmdmr^mettdtrt^'}?^^ 
Na&; tvt Cdoi» Qon hibcnttdiMiocttkuii 
sd. & a^eflc pot^^ashvis magif fufpi* 
ccrhaudcammodoliipertacuam* icdfle 
feqocns^smifniX^rater* fftftttmttm^tM 
lociadk me^$dtrt».itd oilMlcMninot abcfli 
debotjexesnpi. Lmetin. nu 744* Ed. Am« 
deiod. 166^^ froptrmfi^^m^. fcdkioM 
rtiffldofiit» iensaica cx jCodicc B. PtoiU e« 
tgk^tidt;M4.^frmf9rmfrmtetdmamUs^msft» 
pttrit.iiei pracrenire iiigicntcsf ncipfi 
aotcforcant praemia» impedtmenta dirir 
picndc^ 7- ^i^* 

6 ^^tt ^ etttrtrttm amhmtt rtStmt. 
^ 't^ynedimt ptrttmh triftrnttmr.} Scs 
e(l e codkc Fid>Ciciano legetfduiii. quii 
buain tdrlyia-faacba Tulgata leaionc diC 
effCpeht>)facile C(l vidcrc prmoffl td.^ 
dcndom cft «^. {iia (^ etttrormm. dein c 
ferfemlt, legendom. Bivimt. 

7 Tamet^vtrutmtxiftmmahnt.J Meus 
libc vfr>i nabct. C/4rr, 

rum 



Digitized by 



Google 



Vis liblpWs* migi^l<inMi^/^ ^uath cxagifendd vidfebk- 
f&rp ^ '^l^i^lqtfc^tfrtflb bbndxii, cbh- 

tlafnani, "mlicemfalfum effe i ^^ dequc ca rc poftulant uti 
f eTcfattfr. ^ Waqiiici coiilblente Giccrbnc, ^ frcqucns Scna- 
tirs'aecfcrriit ' hri^Meiiltmfilfit^vi^^ 

';%"'. '^ifitiiii} umi^^Wc^ nfaci.^ 

^mddnh "^nijtde' eo mJic^W^ ; iin rem 

^e^fht 'Wiittfip^. ^Efan t^b^tcmpore, qui cxiiruraarcntt 
iiiSicWji ^llud a '^l^/^uYroi^^^^^^^ quo faci^ 

lius, a^peHatq CrafTo/ pcr focictatem pcriculi rcliquos. 
Slllu^^pdtenda tdgertet ' Alii Tarquintum*? Ciceroireitti- 
xnMm ijebaht; iic Ct^affus, niofe^firoi' ftifccpko iAalb- 
rum patrocinio> R«mp,.>c9ntiUfiJbsu?e % IpJTuxn Gr^um ego 

lincari Codcx B. Pub. ixaj^eranja. Hunc undam* Ciacc, Sic^CJod. Aldintii 
ferc f^nfura his?crbiscomplcxu$dl;l^4ii«i 



lusOrbfiusiv. 6» inviUendat daininatHnis^ 
J^Hfitcupidi^diemi cui rti €dnfiHHM ktffe 
htttr eft, ut ^ulathHfii(it? fiBiekkp^ 
fi$3, ommi SenaUrtr^tdhtfr^^j^iiiidthh 
oiljlUt^rMttii^weefth^fitk 'mMnw^mttf^ imer 
f»M» wwmmcairtt. . ^^umtf^fni mmi* 
prpsfr^difMfiu^^idtMtu %itmim ifloib ifl viro 
Mm^ttfnci. Mt^MhM 

mMm^ffm «mtokot 

iiydrtffdO^KIiciwiV UD:xzr. up.t^i^7.l#i 
-ri ^ m^itpitmdaj^^ ^ kt mtmxicD^ 

'^ i(^*^lefiquiiiJnl0»i9cifrimat9s mgtiihoii' 
iti^\^lJgn^m>, rteiugotittfriffditttfSl 
1^^ viiM^ftqiiirtun fiocmm eft tii ibaiiii- 
i^ri^tHiSt^iHlmpreflfifl vetu{b'orilMi»./i#i»i. 
4 Deque ca rf^ Ex fbraHila yeicre^ d^ 
xn^iskh^^^ fi . ft*.Rbili3P i \ i\^as 
tk&etiqmdi^iffet* &<>4$ W W*# cen/e^ 

iftetmiu^ry/. ia PataTP^. p. 2f sn^ iQwto 
3>inv if^itfV M f «. re£^e, ulicxftiiflmON 
nucrat SchottMs,,j^.W0ft, 

f Frequensfenatusdecrtvitf^ J^ Ma- 
nuicrijJlis iifdcm, dtctrnit, Idem* . 

fi iHftmt amfliUsfotefiatemfaciundam^'] 



mfaci^ 
tnttj, GU^ 
f<f>)i/« didt fc ncfcife quid fibi vult 
au6hjr? C.Tofma, nc^aeampKasillipo^ 
tifttitiimloqucndieffr fadundam «ffcrpre. 
tatqf : f dicendi R& & Kmb. ut ei Iftum 
pjitttjoqutndi t'?tS.'pcffHhc di^itts.y.I*; 
,r f ^tfidetohidit. cttjusxW,] Detopi* 
rum heic habct quod ag^t. (frMttrm* 

'8 JEfietmtntttusr\ Gcilras !lb; i,i . cap. 
II. cx vcrbisPkN/g/inittttr-tkicndactum 
dicdtc & mentirr differcntl^ poftit : J^i 
mentlttir, intiuh» i^feirihtfiiHifur.ffdmi' 
ruihfdtiirt ccnkfi^^^^ttiynt^ddciumdtci;» 
'ij^fefi^litur/hctiil^caMt: ^j^ inenti' 
tur, falUtjUafiti^h^fijfJ:'S*''^'^ 
iacm^ diiit, 'iffe^fto»fS6i/, Mjhtum hi 
ft efi: 7anch. 'IJirriliBVS^tius "CbiiiV^f ». 
tims ept. Grnter^t. '; , . 

'''■^' Erant eo femfare.] LibH A6gtif!:ini : 
"Fuere eo ffwfiJffiMa^rjSaHtiTlian.Supra: 
Tuere iteni, ea*tempefi^e'qui, c^r. Piii- 

fchius. . . ■;'^ '■ ' ■-.-•• •- 

' lo^P.-^^/rott/^.l S^pptclToattftbreVcjn 
'a^Trant I^lutarch. Jfpia^» Dio, fcH TLibri 
omDC^ P.jiutron* vcl Antronium cMbcnr, 
unus itcm Pcmbr. Tuhltum voVat.at WSS. 
Suetonii omncs L. jiutroifium )lii. cip. o. 
Suttonium fohafTc Fc&JUr» opod ih Pa()is 
A.U. DCCixiv,i.-49WWW,vqofciAfrica 

poftca 



Digitized by 



Google 



Be L |. V U C A,Tr% Jfl^ ^p} tJ' Jji. j^r, 

pc>ft^^pp^iedip«^qcii4uidivi> 't;^inmillam cQntunjeliam 
fibi ab Qicerope imppfii;ani. Sed iifdcm ^empdtibus 
»QjCatiiiiis> &^C.ri(bi)equcgratia, ♦neque prpcibus, 



tilaB|to«it ncnneii kgertt, ii^t Jbrr^ 
fiptuwadloGuai.ia quam icorcfitiampro* 
pcndd Ca/itMnds: J. Wafft: ' ; 

Alii libriooalubciit i//^.Sed ioEra :/«fff« 

ilr rr^^ iii^iartrirhrr Srftf ^MK -^ 

j^UjuSa i?ft'i«llil 1^/rfnnTTrtiTff lyrjffrrr £c 

^^codkct t> meoibrap^ defdrfpei* Jtm 

^^^^mJLmit^mntJf\ iHmM apad Gift^ 

MM» m ^^errecii vi* Suihui ti^ in« 

azft; /nvmm htimiMs flm^i$ms€9inmtm' 

firfprMMttl''» E6d6m mbdo Fior^ 

^fM fSm^idsete Kivim uc folct, a 

b^2iioos'4ittdem enodritdiffbaci&fic 

bcotssefitnrNifMriir/ ta Paatg.ctp, i2. 

O j fffff scres hoStr UUmm Miibos coa* 

tsiodit qoam ifDpcmit h^m^r, fic, 2«^mi 

smpi9ert apud Zitv«i9i iv. 32. imeUiSlu* 

-fmamsMMimmn^9ud$B0fu6^.imritifint, 

sfufe DiOtU^remteniUfuMxirimi f«MM6 

19/ qmiHrtftiem Ctntfisrmftfiiumi UlMQ 

(kuudm DiBktmrMe tmporuoriAt.«^lc^ 

tc et^teiifi^ ^i^&^Uutumin Mili uiv 

^. immuertfnMrem fUpurie alitubi didt 

MiMTtiML )ih. nec loo^abcft tlhid Shi^/tii«r 

ia JqK cap. 73. Cutuiluin u quepH ver^ 

ficuBs de UMmn^M perfetuM ftigmttalm. 

-^oto nm dilpimdMvirsit fut^uitleniem, 

atdem dte MdhiBtsit Ceeum.^c Afuieiui. 

«d finem ^Qhd.rit, 'An-mu fuattUMm 

CootameUam veBis impdnhfi ftii ifSi m* 

g(trMtm mMliiiSisefHfttieujufqMigsu^i. 

tx Fetrmius. f- 306. Slf" mikiiumeioti^ 

todincm impofiiiu & ^ 3 *7. p^gritiam- 

oucrrrr/^at/iimpofueratWiifi/iw liugiiK 

acteroro rip/abeft ab L2. WMuPiimt^ 

la CralSb f* /j-f-J^O^f «l' • Ki«^ 



btjUir» in conciooe 4ixi0ef, eijeq^idcm 

Jracclaruni virum Cn. rompcjuTO, fed 
niiiilm jthf Ijtiere ia>perare rdpoblicafi: 
Bl^commt dle id utoic^oenda» ad-i 
jecidctque : Si quid huie acaderit, 'quitu 
im^ijus Ueum Juifiitiutisl-rvfcUcaAvk 
uatferra-<;oo^b; Tf ^uiuti Catult. Ci» 
ar#in PifiNiem (itC dcbQQCdtuh locutu^ 
eft ; Jtf.^ Cutt^ frmcefs hujuj orditsis^ 
&M¥0or fi^^iifimii ire<{u^nuffimo Se^ 
mttUfMTeuutnfM^imtitenomfnMvit, qua^ 
mbauidicr^ii^ ,qu.oiiitm ?lut^fhm 6p 
Affiunmi^Qmtf Cutimm, np^ CatMr 
lum^ paMQ<itm patriae Ciccrpiicm appelt 
laijo; «crumcum Ci^^)Xiv'i|fr ^t^Uuiiuu 
Piemusk TrsufuMus, F/ttiffulus,JHirus^ 
VMieriiisp Euttifms, & aju lm9.^ C«. 
/4i2wtti vocoot, unttt'(«t jpato)',Affiam4 
C.9pjftlht.Cufl.\ 1 . : ! ^ 

3 £l£/>»3 JetfiieQjci)f#r^ quW>i^ 
Cnl Firoatt.aomac fwmi?i jti e;xi^r- 
xit &^ vniimc^oCdmut : . taipofi ,fH)fi 
dobtto» qqiffc bifiiqgeiidum fLtQ^^ifi^ if 
emm tonlul fuertteiMn Acilio Glabriona 
dc poftea GoiHam fdmifuftmvir,.iot qx 
Cicerem ad Attkum libro 1. & i>i>9# 
libro ^6*.aoluiD:eftj imlQ rfut ^ujir4 
Ckeronc/tum roafiil^ ileffDrut e(l» (t, 
qaooiamdoafullbrtii Qonibin6|U^fa«^ 
inoiiumif jeftmpoblicM Cpnf^tyatiifi Ht 
ipic rdtrt i?if«rf in oi]atioae.prb rKifNt^e^ 
QuteonfimacaRi^asteuffl,iit« q^jafia^ 
fra SuUs^Htfs aiti-^^i^ifiefft^gtmtm in ju^ 
dieiofieuniarumrifitmidurMm ftroftfr^t^ 
jufdMmfuffiieiuit^ui^lttfium^MCQ$/lit ffn^ 
tert^ auAontts nvtt^btticodif Ifk ia q^ 




rfj> nkdM» f^m 

Q. LutatiufCittltfS 

eSebatuf priticeps» qui 

abiyrbe conifiii 67^; liic rutnatm m 
weulm) cum diflbadenJ ^a^niii legtm, 
tku oiaHtimuiB bcQMi FloittpeienWindti qiiltere* (SrMisM»i. y 



CiPifi.kfjitwlCafi^&m^M^ 
^t^ig/fg^mfjXuAi^^^ oot aiitdfie||maaai^€ttm.MM5ilkb<;mfl^ 
^^fS^' dd: Sn^^^ti^ ial loertf^rrid. Ctc.iv^^tAati^a^ df^ 
Fiftia. ItaTep^i 'tACotmpfmCmFifi: 
nm^ut.Cm Pifiy ut.valgtti)pduti ^qi 
haec iili}(h^* perSMfaaMlooomlib. !• 
cip* i<W de ira vtdcr.int» quon^pdacpn* 
dtteut dc tempOm ^^ai^itcatn(fMli>(lV 
nom mihi jtm noa ivacar acavfatiof ia^^ 

nequc 



Digitized by 



Google 



I4S C. CtLlSPtSATLLVLSTli 

ncquc preci6Cicerbilcmimpcllcfcpotucrei " titi ;p6r AI^ 
lobrogesj aui alium indiccm C. Caefar Bilfa nbmitiare- 
tur. * Nam utcrque cum illb graVis inimicitias extrcc- 
bantj 'Pifo, oppugnatusinjutliciorcpetundarum, prop- 
tcr cujufidam tranipad^Jii (lipplicium injuftum : Catulusa» 
ex petitione ** Pontificatus odio incenfusrquod) ^^i 

4 Ntqut ^rteibHs^ mqnegrMfk, Mff^ 
freth Ciceronem imfellere ^mvire.'} Ma- 
nurcriptum , ueqtte irMtiM, meqt$e fred^ 
htts, neqste fretie. Rivias* Eztant ifthaec 
otnnia in PaJlat fcd alio pofito. NaflEa« 
HaA. enim ac Pall fecua* qut^t. ieptim. 
o^.decihi. daodecini. ntqitefreciim^m* 
tftte grtiiiM, neque freiio^ At Pallat* tcrt. 
mt. non. neque freciStts, neqmfretiep 
mqMeiratis. fblum undec. retinctr M^Mf 
frecihus, nequegrdtiu* nam eft in quafto i 
mque freciStts, ntqm grtttiu, ueq^ fre^ 
cie, poflet illud, ueqmfrecibut viderifu- 
per?acuuai, non eft nam^ 6C ttiaiiaec 
etiam InTcnt^ )an6^im apud AiBerem 
ad Herenm lib. tertio.^ Omtefm. '^J^til' 
v&uni repofuimus adQkente fmfeium 
cum ante vitiore legeretuiv fttterttut* 
Infri: ueqm imle utiuciruu vi defeUi qtti- 
veruttt. 8c mox : Heque diutitts Sttmtdm, 
refifiere uuivijfhte. Verba illa» mqm fre- 
tihus ablunt i^^ut librit. Bmrfcbbts. 
Slc •Cddd. 7t Prifiitm^ f. po^.-omittlt 
freeikt$ -Qc AiotK leoMi in L 2« abeft 
^am a ;g^8efiimie^ pmun aberat qotn 
delerem. jfnittp i^d Dietttidet»*lMb^i. 
de Anomal* Kum mum pretio, netpte amii> 
dtia neqke^imfeiu, Iteqm mcc qttitu* 
ftm. locom Ikaemalatas JS.Seftimius. 
i^ 1 8. 'fir* idem tmfmlycim Surfedcu, 
net|utf>pretioneqoi0mtiaP^&«^tf Sidmi^. 
e^tm tefH^ uHkffetmf^^ Ste Afetlejus in 
Mfn Xtg o f/46'M ttte ht^cria^ murinus 
^ qSfiftiiAts iitteruier» ^uu pfetio» 
oeqbegiraiU ^ptuefifi» HoArt Ar«t L i. 
2« f • R* I»* Grttt. Or; Pemb. y^, x^fotttere. 
Man. 0t Vtxkemtquivere. f. Ifltjje. 

1 Iftifer AUoiroges mt$ fer uiium im-. 
dleem.'^ lo MSS*iioA.eft tila repebcio 
pNepo(ttiontf fer..fk\& qood in Fabrici- 
aao eaden cft in ipatio«addtnj ^uod w er • 



fbt.dirlmtt. Bivim^ Foit tamca ab L. 
Veuso indke nominatiis, ut teilantur 
Smtemm ti Affiuum» tL Die pluribus 
narrac Hscergo.iMi#rpffopeniamfiuai 
eiga Cieiarem voluptatem proditj inde 
ettam largkionetn e)ui iinmeolam vocat 
legrqgiamltberaiitatem. a^oatui^tr^ora 
£ex aonoa appellat udeUfceti^utlum 10 con* 
tumdiaiil Gatuli. A.P4ffa^ Slc p£l&- 
vta piiellavocatiira9ae^tii.aono. tucic^ 
V* 9« Quadraginta annot n^ jtrueuei 
vocantur a Sacrii Scriptoribui quos fe* 
quitur Sulficitts Severm* 1 7. Denique ut 
Caefar boc loco fuveuis, ita Acn.xti. 
Pallaa cu^a actaa nili^iae patient erat« 
qno mors eiofi lu^uoTior eflet & imma- 
turior». fmr audit. infelix huuure cttm 
sffurttit iu^em Btilteus, , f^miufulftrunt 
ciuguU buUis PaUantis poeri. , Vide ad[ 
Cuefurem Q\. virum J<utumm buv^um. 
Douzam in Schcdiifm» ad TihsilL J. W. 

1 , Num mterqu^ cumMU iruvet immi^ 
citsas^ exer^Sunt/^ Hic ordo .verborum 
& juee colloGatK> edio manurcriptis* 
porro, uttrq^e extrctUm, pfculiarii tH 
loqueodiratio.hiOoricoruo). Rivius. 

g Pift effuguutus in jttdicio fecMui* 
urum rtfttuudurum'^ Quamvis & di&. 
fcripti calamo lihri lic habeant» non cil 
inplerirque.tamcn» feeuniurum. &meiiui 
atque.ek^ntiusfubaudibur; irrepfit au* 
tem.ea gjpii^ Afcou, Fui/, ioquit, C«. 
tilittu fufritftts, O" eodemdlo temforeerat 
rem refetuudurttm. Idcm, Nam lud^ium 
qurqttefeeutumrefetuudurum. Nbnncmi^ 
vcrtoi tamen apud Cicerenem addiib* 
lcre. w, CUmures te legefecunittfum r^ 
fetuudurum ueu temri» &, Pifo Frugi le^ 
gim defee^us refetundis /Wr/. ' tdem*. 
-4 PeutificutMs.^ Suetenius julio op. 
II* Ovid. bb« 3« Faftorum: Cut^urisin^ 

trcma 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilxnarxum. x4^ 

rrema aetate ' maxumis honoribus iiliis> ab * adoloibeiia 
tulo Caelare ' vidus difcefTeraL Res autem opportun* 
videbaturs quod is, priratim egrcgia libet^alitatey pub^ 
lice maxumis muneribus» grandem pecuniam debebac 



nMmtrh fMn mMimit ilU mtrm Act^ 
mmmiruT^mificMUs bQnor* IpiibMSMerrtti 
Mitenu w9mimM frme/tM. Cmfarist 
pm fijfiwrA jmiSm ^iUs. QpiQ (Irmie 
dc&in£bas Pontifictlet librof fcripfit» aui 
dtannir alibf a Jrfipt VarroneiD^tte bi- 
biioibecae praeieck^ qni ei libros (boi re* 
rum DirtMrum iofcripfit. LsUUmtiusllb, 
l.c2p.^M.Fs rf»^mtm§mmqmtmd $ iHor , 
99 ssfnd GrM9C9s fmsiem, uiJtmiMfssd Lm» 
rt«t5, im hiris rtrmmi divimmrmm» qtms md, 
C CMiftrrm Fmu^im Mmx*. fmffii. 
RdJas Put^iuf . 

5 ExtretmM meiMii.'} lo firagmentU: 
Sed MitisridMtes exiremM ftsrritsM n^msm 
imgr^ms» mmstri fum vimtne imttrfi&M, 
Idem. 

1 MiMxmmmsbemriktssmjfkf.'} Poftrensui 
▼OK nihil lcatciirtae aiftniit. Gmt» Vid. 
d. rtrizjtnmm ad Dsifynm ]. Wane* - . 
a Adokfamtmio CMiftn/} Anno aeta- 
rli 2^' Pontifex enim maxi^Qi noroi- 
nmas, 8c poft aedilitatem creatui eft; 
quae cooa bieiraio diftet a quaeftura» 
K quaeftoram Caeiar gederit anno aeta. 
cis^3. qood Smaomim declarat, Pontifi- 
cacoixt confeqot non potuit.ante annum 
36. Sic Ciiwo Curioncm lik 1 1. Famil. 
Ep.lo MdiitfetMiim, & £p. xii« lib. ii. 
aui Attk* juvtmem nominat» cum ea epi* 
ftola (hptcnn anait antc iUim ad Curio- 
ocfn feripca Ct, nam in ea, Clodii tn« 
bufntnm peteniit mentto fit, eac vero 
id Curtenc.-n omocf, praeter yjtimjim 
gratttlacionis officio fungenoemxCalvH^o | 
& Mcf&lla Coii: fcriptae funti quocertp 
anooTidetnrCurio ma)orannit 30^ ^itici 
eoinbiettmopoft trib. pieb. iiierdt.Sulpi- 
tio h Marcelio CoiT. ur patet cx Ep. xi i. 
Hb* V. Fmb. In orarioneetiam pro Mh- 
rmemM vocator MdiUfams Str^ SHlfstiHs, 
cath mktor tom$ 30« certe non eflct^ 
IMita enlnioracio illa aiCkerpnc C^ 
§ilef Solpitivi airtsoa ff^ aiiQQ|.i^« 



coffulatum ge(Iit. Et iib. 11. de Orat» 
cum dixiflet Ctccrode^LVCrafTo* noii 
maltaeum, qnae quMcm cxftarent, ac 
ea Jpfii adoleicenteni, icriptp rpIiauiQe» 
poftea in lib- de CUris Orat. cjus 6rati« 
cmemquam habuit pro Servilsm legt, annos 
natHi 34. exftare fignificat. Mammt. 

3 ViBsss difetferMt.^ Vox difeede cle- 
ganter vtSe ximrtiai Tssfe* v. ^7. qmoi 
}fi viOrix, iM Uitsk, ffro/iqHimiius /i4iu 
ttmM asm viro i» rogsum imfomtssr: ilUe 
viBMi^ moeJUi difcedunt. quo modo cer- 
tiflima emeud«tione legit AcutiHimui 
BtnsUjHs. proeo iMtnncidirt» rclaSin 
Alii. LnerttiHs: ^ui fiten m fefnlo 
fMfciss, fmtVAftiMi [etures lmbihit\ ^ 
ftmfir ?i£his tridifque recedit. SentcM 
de Conftant. ymufortum, quMt quotiins 
cum vsrtuti congreffk efi, nHnquMm par 
reccnit. Re^equidcm vi<^os rtcedere di- 
cuntur viAorcs manere (at non fcmper, 
nam &, fuftriirts proelio difccderc ISiefos 
XTiii. 10.) quod illi plerumque impcdi- 
mentis hoflium diripiendis, fpoliis le- 
gundis,:tropiiaeis crigendis occupatifunt : 
ifti au(em fuga vitae c^pfulentcs, prope^ 
rant ut; ^ tutum rcf i^ntur Vtrgilius. 11 1. 
Georg. fed alrer Vihns abit, longeqHi 
ignotis tx^Ut oris. fcquitur: ^oft ubi coU 
leciHm roSnr virffqne rcfcilae#ita ifc Hrin- 
fius. At Codd potiores receptae, ut\ & 
M5S. Pctr. Pcmb. Jcf. joan. rc<3iiTimc 
cxhibent» iilud alterum ex intjrprcte.- 
Fa^cut LifCinUfS & Statius qui ilbc rc- 
fp^ciunt. 11. Nf^f/fff//> tn fafins nip eufn ' 
f cr v;ic9 refe^t^pxcifjllhplncuere tori. ^apin . 
J'hcib.41. cun^ frofftgo^ pUcuere tori, ter. 
Hixque tecepto ^^i^u^^c magna tedit, 
pro refifert Varro ;etpm de R. R.* 1, 1 j; 
rccipcrarc, Familid.^ttii fVer)^eiur provt- 
dtndum, fi fejj oferey autcaiore, ^ibicom. 
tuodsjfme ^o^ty ,fe, qufete re^il^crai*e. ij c 
p: CJodex AronJ. Siaiilerm n?^t^-'ji 



^i^ii^er m m^rg. 
^tU reeipere'^^UQ^ ^oifPvoboiTacfft/sj^J: 



i 



Digitized by 



Google 



\ Sod^iifiiiCdiirukiiir ad ca0Cum faciQUf impcllere ne* 
qKxmty ^ ip&MagJAhtm circuineyadO) jatqite ementi'^ 
vmdx^ 3 qmb^^ie cix VdturQioi 9W AllQt>rogibias audifle 
dicciicnt) ^ magnain illi invidiam conflaverant^ uJque. 
eoi^ ut nonnulli equites Rom. » qui praefidii caufla cum 
tclis erant circum iedfem Concordiaea feupericel! mag. 
nitudinC) ^ iei» animi nabilitate impulfi» quo f!q.dlum 
fuum in Remp. cUrius efletj ^ egredienti extSenatu Cadrari 
gladio minitarentur. Dum haec in Senatu aguntiir, & 
dum legatis Allobrogum) & T; Volturcio cofflprobato 



111, 12. rcdpcrdtac 6ho fimMftti virer. 
iic anhelitMm, smmum, vulft^, reiMpe^e 
apud Plautum IH. Oi^. -& ftWblute 
apud Cie. t4tmirecfpt,Contrtit'ivttn SttHft 
apud eundcm htctJere: aui vifibut tm* 
Jax jiutJMculoinccditftHktr, H, Froxi' 
1HUS iogreditur ifmis^ i. c. doaatus in- 
cedit; Pormulam (ervant Graeci. Htli$' 
iorus II, /. 1 04. •srJiA V -^ 'nK^M\*9 

Homerus» OvVl* 'A;^«AAi»r Mtii^e/t x^gn 

• trnif *£f yttCTH»fifi' Itcm: 'A*\' iru' 

XufiTt^t cn Kif opfjufixineu 'ttCr^* Hoc 

lemu, non male apud Statium 9 1'. Theb. 

645. Arond. vadit. Cueteru flebs LjHis 

' gaudet c0HtentM fhurttris. juxta Muronis 

illa : Ttrtius ArgoUtu hui ^aleu contennii 

abito. Afl tnale Arond. paalo Ifdprai if^ 

parent,fTo diftoqutlmdhtnt, Audt tttruto 

> Marontm qufquis Cs qui de primi^nia 

te^ilone dobita. ^ tu di€tis Aibant 

maneres. y."^j^. 

1 Sti ttii Cossfuhm.yTuibsLtfei, noYi 
juvat. Qruterus. 

1 Iffi fsngiUatimT^ Ipfi tbeft ab L l . 
a, 3. Valla. Ball. Norvic 'i4^S- finpila^ 
tim, utroque mbdo IbcutiVcterej. ^W 

&, omittit aiqut, pfo ehnfiaverantL f 
concejfaverant fortc primibs fuih* 'WiK 
fciverant. iUud i'mn telis erani h\ Arbn- 
dcl. habctur pdft ^octm Concoriiat. ft Wi 
•4 Magmtrn illi inviiiam conPaverat, 
tifque aieo utiiti equitet Rw»- j Manui 
fcripta ufque eo* fcd eodem fcnni. quod 
**i]^fuv9 frcc|u'ens apad Cicermemcfii ^vrttu 



> P^^^ftjatfiiii ttutgk.fttt^ tili^ iTMutj 
cir€km4§iimCanoariiaiJ}An Mer/cbor« 
genfi«(|, mcttm CMi^ii>f • ut jfujbaudias. 
iMi^, quomodo^ In fimilibos. vclut mi 
yutttmui ipud Cictrontm* snti FafiSoris^ 
apud eundcm^ ^Si): Blautus, inVimris in* 
qtiit, ipTo inftmum Vttseris* tcfiator au- 
•tem Forfhyrio alicubi, libcoterfacereauc« 
torcs, ut hac ellipfi utantur, cum dc ]o. 
C4S facns loquuntur« In coterii^ipaiiu» 
icriptif^ vtil^tft.lc£bio» liim.\ Per« 
peram Catrionistcditio expuoxit ^Mi/ei», 
etfi enim faepias lubandiatur, haud ta« 
meo cam popetuo &bticcitt «u6^eres» 
heic ccrte comparet in MSS. omnibuf, 
etitm Boogarfianis. Gruttrus. 

6 Sm aftttni mbilitatt imfulfi.'} Di- 
Aio uttima fere vaoat. ceCCfum ambig^^ 
mus» magis oe beic qoadrct, mobilitM^ 
Cquod editionibus )am bmnibui invcitt 
audoritas Carrionis, 3c (e fuftcntat alio^ 
quin fide codicum antiquiorum) ao vcro 
nohilstate> quod io nocmbraois cetcris. 
placuit mihi uhimum, ob cauilas pofitas 
a me in Sufpictonibus. liem. B.Pub.L u 
noMttate U, fic primitus in Pcmb. otra. 
t)ue It^io bonis exempHs fe tuctur. Tacit» 
H; 11. ff, Diin mobtiitate iDgcnij. f »0^ 
falam ainuerat^ tttttr ftcrtta comvivii Ur* 
gitmr* Horat. Mobilibufque iecor nMtufis 
-iahiuj d^ anois. GaJbam nobilitate io- 
genii, an m sUtius fcrutartttw, qufquo 
moio aBa, ^uia<mutari uom fotfrmt^^om^ 
frtiaffi. Tacit, H.11 17. Idemtam^ d« 
ViteUto. Hid. iii, 86. X>m mobilitate 
imgtf^ Ac. Aii.1^47. Mi(lttij mobiiei 

eorum 



Digitized by 



Google 



eomm ifldicio> praeoua dececiiuntnrt '. libjtrtb ^ ptoci 
cxdieflcibvs I^tuli, diverfiiitindriim> Vvojm^ aeque 
fenricia in vicis ad e^ eripifliulam foUicicabaDt : par- 
m exquirebant duccs mukitudinum» qui precio Rem- 
pub. Texare fbliti eranc« > C^chegus aut^m per nmiciod 
hmiteLm) «iltquetiberpsruos^ eledoS) &exercicatosin 
aodaciara) orabat) iit, ' grege fado^ cu« celis ad fcG^ 
irrampctent. Confol) ubi ea parari cognoYxt, difpbii' 
m pfaefidii^» uci res itque tempus monebat» convocato 
Scoaru re/err, ^ quid de iis feri placeat^ qui incufiodiam 



prp eo qui ^mpleditur apad ^ttmlmn, 
yuflinustt^it 1. Exircitum nvnut sliat 

Htntis liherofutn» fed mMiorem ftaftem 
crvdri^ai b/tient. kgcnduna. ^tri/itiorum 
cwcn MSS« 6. 'bongarfii 8c C. CC. apud 
Oxoh.cd.tuat. f.JPiijfe: 

j. Cethe^us Mutem.} RfefpuuntLT. 

L 3« infra Aroodel omfrcit adfeft. Idein* 

4. ^^tque liberiosfUQs U^os ct txtreh 

iaiosin iuiJaciam, ir j^4/ i#ii, (J»r.l Wacc 

ppfitur?^ in nultk vi^ut^/MSS. in niJllis 

ercttatPSf orafa/ in audaaani^ Uti, diiod 
velin) excqtiarit quibus Vtiurt) «0. 'Bhm 
naihiferc duac iltac voces (u(}>c^i[i^Bunr, 
tanquam ab Intcrprcte. &*(iercle Aoh t^Tr\\ 
pare(^t'in Palatipo coilicc. quern Ijgniv! 
npta *undccimi/br«^r«} tTum ptuxtrt 
anif Facit B. Pub. alH lial^cn). .*^/<f^^j 8f 
^mittunt Cpptjlai;!.. L^/^xercitos*^a(ft- 
fus dc'^grlppina, 4^ o^ejtxgtYt^mtyi» 
cnrica, ^tqu? alibi,. pfo [exercluila:. /pii 
kjui ixerciiatus tiffis eft Mslef. %}:» f(^f> 
D.Fetrus 11, 2,74* *«p^'W leh^tjzr; 

rErrMNASMENHN. ^. ^j^^ ^; ,. 

^ /Srege. fa^Oy^ 3 , ^f^ ^'^^f/^ %thihtui 
jljjus i^itHs txeiffitus aJifagre^\ ^uafi 
a4^sxfs^naf\d^2si'WQrtem njai^u f?icla TJe. 
niretur, ixz.JP^^tf^sDidc» .in v.ua.C^^- 

pri^iii^ /v^w. ,. ,.,. ...,^ , ;;; ' ' 

^.^id de tts.fieri mftat* m.j?? ^u- 
fiodiam traditi erdnt,^ Sjc ^lbS^' Sintl. 
quiorcs alii^ ut eti:^ R^"?t¥f?S 'Wi/" 



adoieiccDtiam a^imos frAmaturis hono-. 
n&Meietdllmr. mdbilis apiid Cliciv^/^;»/» 
la Tj^ufia. 1. pro. ad feciAui pronus & 
pnomis. Ifitmti fradsgium ct$n9is im^ ^ 
ifflSfKf iydrii TmrUe mobilius/be/^. J. W. 
; %7c/fe9a* j lmino/e/f»/i ^jfert^Aia 
Jalio. Tcnun cum Ssdlufiio fiKit P/K/4f- 
tibfti. Formub^ Cer^ztjffultim Uetam^ 
X. j, 175. NtV tAm immani^Ms^^OHtenfa, 
menietcm^ AddthfU» fibi quo^^lfe» 4 4^/e-^ 
Omi /ii^frrfrr. cjMiOM/e/ai^JMglidib com- 

i- Xifcrii3.^sL:;ifi|?Sr palL non, Ul^er. 
thu; <iMDO^ antiq^ edjti. fub /i^er/f j a^^ 
ifli comprcbcoduotur : k vcrbnmilius 
tSi plot faie^UIe rcceptiore a£(cc^os be- 
ac&do. Gfitf. L. 1. ^ NoKvkcnfe^ /ii#r- 
/iw.J.Waflc- ; : ' . 

a Ofificesauiueftrvitifi,}^ B^c rcIpexU 

liMmertimis, in Pancg.' C 1 9.' Hlisfrifcii 

^ewtfarihus^ mukerum ambUufHit camfus 

i^^Toist MadivifortsmfiagitijunHaelO' 

cmUrum fratfiigidst^ tum opcrarum ad 

tfim c^ jedittoMem trumus emftae^ Ser- 

%/j/sM elt^::ntcr. dc apud Comkos/ire/iif 

5c ^milu^ Quaibrnu^^r^f comcdonc^ 

Mt capkeceoibs^pcantZi^/^, vUitatei, 

MMffli/aM^ ^ ,i4C vox jBei/^fro.ipia 

im^iuute ^kC^cacJfftfio.y Si^ ffe^- 

tJicmU^off^ax^ibus^^pad Staiium yi» 

Thch, 759. c^ irtBotimeam rpc^acula. 

^Mm^ m^ Pnbw & ]Lip^ ^bct. alii fere 

gitmjU* Hahc^itcm matrimojtia jfTQ ma 

tr^mlt^padLivium^ Qonju^um i{Tocoo^V<ufiqdia.traiiti.e(^ntJI'^i^^ 
JMge^YvdSttiMtium^^fii^^ Wi^UfMS liu^ iS^^ufj^cc^Uj Jf{\^^r 8((/; *« /^P' 

traaiii 



Digitized by 



Google 



15» C Cnispi Sallustxi 

tradifi^ant.icd tos paulla ontc frequeiis. ScnatMs judi ; 
cavcrat: cantraRemfub.f^iffe. turii Djunius.'SiUnus, 
ptimus fententiam vrogatu^ quod eo tempore Gonful 
defignatus erat) de hisi quiin cuClodiis tenebanturi & 
praeterea de L. Caflio, ?• Furioj P. Umbrcno, Q. 
Anni6, fi dcprchenfi forent, fupplicium fumendum de- 
crcverat: ifquc poftca permotus ,oratio?ie C Caefaris, 
pcdibus ^ in fcpccntiam Tiberii NetQnisiturum fe dixc- 
rati ♦quoddccare^ pracfidiisadditis, referunduiftccii* 

dii$ iraditi erant; fcitu, vcro, quid de 
tis faare dehant qui i> etifiodiu tenekMn- 
tur. duodcciinuj, dcniquc; qui (ufiodid 
tr/tditi ernnt, quac inira ? arictaf cdcgir, 
uc aliquando bAriolarcr/ fcriptum priini- 
tus Salluftio quid do cufiodiisfieri^UceMi» 
abaft i$ ad corvos vid. Tcrbis cctcris omni- 
bus. cuflodiMj cnim rig^nificarc ipfds quf 
iubcunodia tcnentur jam (acculum c(l 
quod docucrint Critici. Vidcantur At»«- 
madverijoncs noftrae in Senecae Epifto- 
Um j6^^i3fHttrHs. In cufiodiis Martm. & 
Norvicenfts.' Po^il* ^m euftodiis iene6aH' 
tur Dig^. cnfioMut L 2. cactcrt in cufio' 
diMm f^tnbrJncufiodiM. J. Waflfc. TMei- 
tus Hiftf I. ^od reliquos cMeforum Md 
fmtem Mihium ^ fMevittM GMlbu m 
MnfiodiMm hMbift* in numerum legioiAs 
M$mfdfttirMt*Str9iu$zdiu Acncid. Inchi* 
dumttr mcMrctre: ^ incUiduntur in cdr- 
itrem. Ciacconitii. 

I StslUnus^ N0f,Si/4»iri, ex vctuftis 
lapidibus, item jyion$ tlutarclf 8c Affi* 
Mna firripiimus. huic nupfh 5m;i7i4Cato. 
siit feror» M. Bniti mater. qutre Ciccro 
de C&is orat. eum icribitfnifle Titri- 
^um Brati. CMfiiL 

t ttogMttts quod eo temPm*'^ Dixcris 
aeque plene (ed paucioribas Ycrbis, r^- 
IMtttsqmod Conful defiinMtMs. Gruterus. 

3 tnfententtMm Ttbirii Sirojus7\ Sue- 
$9mttt in Caciare, ubt de Praetura ejtis, 
aliquantohaec variat. naro periculam Cae- 
faris, quod abcqaitibusimmincbat, longc 
jntjus fadit. Tdiim & alit Tariat. InTC* 
nieSeDim !ii'^eHrque dodidbUs e]us, X. 
Mntrtnitim: DQo» Mlittm. Dfcittmvno 



SttUMnmn ^itnonfi£uipfententiMmfttsm» 
auiM mutMrt turft ff«/, intirfretMiimu 
ttnt¥i, velut frMViusMtqtti iffefitt/tpt ex-^ 
ceftkm* Sailunius in Ttberii feDtcntitm 
iffe ait. GUnsmns. Ejui^htentit «rat 
ut Onjurati adlervarenttir io csiftodia^ 
d\iro Catilina protligaretQr» & ti^o^ 
dutin totum etqui(itepemoiceretitr«^^, 
ftMH. it. A Popma. 

4 ^od di iM r«, frMtfidHs Mdditit, f r • 
ferendttm effe cinfHerMtJ\ \n FVibrichaio 
ccterifque ▼etufiioribuS ef^, ffMtfidiis Mk-^ 
ditis. qaomodo mterpres quoque in lifl 
dem, nftrundttm ctnfntrMt, omiflb il- 
to vcrbo ifii. quod nec Merfeborgeiife 
volumen litbet. BrvtHs. ?ta edam Pall* 
emaculatiores. nam quart. additis. <}aint. 
MdditHs. o€tzy* MbdicMtis. qaod ultiroQm 
arripuit edirio ZMttii tntepenultmsunt 
vcro ea priorcs. ^ me ex his non ex« 
pedio ; cum non utis ftibvenitnt Cicen, 
PlHtMrchus,AffiMntts,SHit09^Hs,3di\. Grtii. 
Li. MbdicMtis^ Hoc optimis codd. tuii. 
buit Grutenis: altos Mddifis» Mdditnt, tgb*> 
dicMtis exhibercatt: nec fibi cxpedsruin, 
quid volucrit audor, cum non (atis (bb* 
vcniant Ciaro, FlutMrchus, &c. Voliiit 
autcm non prius banc relationem hcu 
endam , quam confules jure SC. cujus 
fupr.i TPcminit, militem confcripfiflent, 
j^lhtione annatt curfam munivifientob 
roetotn tumultus. Idoue foHtoro fierit 
teflantur Clodius & Milo. de illo Ciare i . 
ad Atticum: CUmMH frMicUri Anefm^ 
litMi fi mn effi ventnros, nifi frM^dia 
confiitHto, De hoc SHitmtHs Jalio : ttt/§ 
ftrvMtHS rtd^» MfytM ixtmfli dremm^ 

fucrat. 



Digitized by 



Google 



BELLrUMCATlLINAILIUM. 15^^ 

fBcrac. Scd Cacfar, ubi ad cum vcntum eft, rogatus ' (en. 
tcodam a Confule, hujufcemodi verba locutus cO. 

L. * Omnis hominesy y.C. qui de rebus dubiis conful- 
tanty ' a^ odio^ amicitia^ ira^ atque mifericordia vacuos 
ejfe decet. Haud facile animus verum providet ^ ubi 



fifitis mrmmifs emufmm MfHdjudicts dict* 
nt. NoQ potoit igitur alirer fcripHfTe 
qaim Mddttts. Tacituf XTI. AoQal. AdJh 
tum (^ YrarfUium, mille le^ionariit tres 
fWimiap e^b^rrts, dMaeque et^mittim aUe, 
Fr. Gronorfus. 

1 SfSfrstruoB a Con/ule'] Dc morc 8c or- 
dsie rogndi {rntcntias vide Suitonittm 
m 1^1 0. GMmm iv* 10. Manut* de ie- 
ft«tt Cap, 8- Huc ctiam pertinct illud 
Tadti. Xxemit etiMm Drujum Cof. d^g- 
nstmm dicendae prtmo Io:o rcntentiac: 
qmd^Ceviie re^Mntur, ne taeteris ad- 

femiendi neerf^as fieret» An. tii, 21. 

<y^'P»|MU0K « ftfiv^v vfrwrtvT^ifi^iir^ 
yr^!et** yrdpUuf* ^^ dvri^, tlfbctf* »9«^« 

'^^xirtfiff rt t^ 'aCA«ffiVi^of h^fJmet- 

iV^ dU iioKcy- uf^fMn. de B. Civil. 
UK II. pag. 713. corrige hinc etiam 
Jsdimm CelfMm . ^. 1 1. Ed. Lendon. & pro 
jyedmms SediMnus, repone meo pcriculo 
Z>» 3^»«« SUmtmsm diverfi abeunt a ^«//m- 
^/ii« i>f#, Appimmus, FlutMrcbus, ut nota- 
rom CMfMubemo ad 14. Cap. Suetonii in 
JoJjo. eom Tide. Hoc igitur ioco Silanus 
eH SenMtmr primMe SententiMe, utloquitur 
Vepifeut^ ^^* 600» 4. vel L«fM0iverbis: 
Camfilii voi prima /«f/. forma diceodi 
£aitentiani juzta Graecos estat apuJ 
Mer^tum^tti, lxiii. J*lVaffe, 

2 Omsm kemiues. ^ Exiflimat P. Pi- 
Ar^/ lib. 91« Var. \c6t. cap. 10. refpe. 
ziile Salhid. ad oratiooem Cleonici apud 
Tbmydidtm : f*v A re^ vtt^ m^vfM^ft^ 
^TtfC idfzf^lMs^ihrii^iiyaf ^ im€4^ 
meim mpbmfbfmr. Ciaccodius. Arftotelis 
Rhet. Ub. 'o ^ eSKJcA«#i«f Sk ni^ A^«< 
£^ imi mt^wmif ^ d^meAertSjflmf xeAfWOt 
mgcf^ ii «^ W pOidir ihf W '^ />*(«iiV. ^ 
«^ £A»y ^/*^^ #vyifp^2) ^^«^* «^ 
fbijxfn fiifm^^^f ifo^fik ri «A?r9ky«V 



^if. £t Demoithenes : c# t^ ^ ? e# 

tr^r» f^flw «e>$ «a;??** «»**-^<^ a*;^» fbJjA'» 

r«, /*irn «Cjf? ^^«•^'•'.fitc. Itcm Thusy- 
dides lib. III. in concione Diodoti: k«. 

ffri^* 5 ^*' St Ofm^TltiitTU lU^H\tU tlfOfi U' 

Z^ n ^ opyU» mf W p, fgti^ dfoiiji ^t- 
A« >/>^l«3j, Td ^ /8 mmidjoims, r^ fi^^^ 
X,Mi^ yrdiJUfK» MMnutius» 

I A6odto,Mmititia, ira,Mtque mifertcor* 
iM.3Pcnemihi perruadeoilludirtf Mte^Hi 
mifericordiM tranfumptum ex proxime 
fcqucnti loco : ifiii^^ rmhi copiM efl me- 
morandi, tiui reges, Mttiue populi, ira atqi 
mifericordia impulfs, 8cc. certc fi hcic ab- 
fit, non requiram. Crut, Bodl pofl odio 
addit agratia» fcd CharifsMs p. 1 1 1. nihil 
a vulg^. recedit, nifi quod omnes mcn* 
d^eexhibeat pod decet» Servius ad Gcorg. 
II, 163. Nain animus hatsd facile, De 
hifcc Orat. adi Cic» iv. Catil. §. 7. P/m. 
tarchtsm in Cacf. p. 710. ubi quacdam 
ex tis adducuntur quae hodie non com- 
parcnt. Senfum vero cx Menandro & 
Terintio habuit. OviiU fittr' i^yH^ dr^m- 
Ai5< /SvAiM^, Menander a Pythagorac 
Sc^latoribus» ouibus in mandatis dcdc» 
rat *Ef ifyy fMifn T^AtyHy, ^1/7? wpt^erMf, 
Heautont. Dii voftramftdem! Ita eompa' 
ratam effe hominum naturam omnium , 
Aliena ut melius videant, c^ dijudicent, 
^am fuMf Mn eofit, quiM in re noftrM» 
aut gaudio Sumus praepediti nimio, aut 
aegritudim f Confer noftrum Fr. vi, ^5. 
Ariftotelem apud Stobaeump. 174. Pu|. 
chre Cicero^o Marccl.§, 9. At vero, cum 
aUfutd clatrsinter^ manfuete, &c. in ira- 
coodia praefertim» quae eft inimica con- 
filio» <^ invi^ria^ quaenatura infolens^ 
f^fuperha eft, aut Mudimus MUt iegtmus, 
quoftudioincendimurf Eurtpides Medea: 
Bvfaii a icfiicrmf rmw i^ fin^n^mf. 



Digitized by 



Google 



154 



C. CR.ISPI Sai-x^^stii 



illa officiunt • nequ? qui/quam otmium tubidini fimU ^ 
ujui paruit. * Ubi inten^ris ingenium^ valet : ^Ji lubid^ 
pofjidet y ea dominatury ♦ animus nihil valet : Magna 

11,5. 6c (ic fortafTe l^cndum dp.Lxix. 
pro qmi/iiHMm omnint, Apulejus ctiam 
«<j/friacmulus, Florid. Nec ejfe quicquam 
omaiujxi qmd hahtt dr Uudem diligen^ 
tixt, <i» gratiam feleritatis. Quod vcro 



Sallujlium acmulatui, intcr aliof, ¥foco' 
fius, Lib. II, 16. dc B.G. ubi ita Bclifa- 
rius ^irj ^»5 «5 /3irAii» i(^9:f»«4^'»« tuiS^ 

ti^^ait %X^ li\%9i^ aJtof U(^tl»cC^9, ixi rJiv 
t!%eu7ieuf (^^i^i r99 yvtSm» Contcr Thi- 
mifiium Ofat. x. />. 229. infra: vucuos ef 
fe* probalocutio. PlaaiusMcTC* vafuum 
cfTc il^ac actate hi$ dcccbat nctxjis.. Adi 
Cic, III. Vcrrin. T^citum Aa, vi, 16. 
l^etodianus vn- TpJ* T«(f«i>yf^ iffyo'< 
5t«Afl^^y..hoc fcoru vox ioaf^is apud finih 
t^m Sti<fh. IV, i, % Wajfe* 

i Neque qui/quam 07mium,~\ Alibi ita 
legitvr; veque hominum qui(auam Ubi' 
dini/imul^ u/ui paret. quaelcctioiDiiii 
npfx dirpiicct, nec fcire po0Um„ ^uid 
variarc voluerit, quiiqpi* b?iec oobis nu- 
per cmendavit. rdc(n paulo ppd.coDJMn- 
^ivum €on/uluerint,>mut3Lv'\t itk conjutffe- 
funt> prac^critum indicfttivi. Glare^^us. 
j^ii/qmm .0mnium/Vwti\$ cud i474» 
1478.^. Pub.Pemb-Ar..Rcg y.A. Mart. 
& Jug. I V. Ar* Pcmb. L 2. Vqnet. cufi 
kommum. Cat. xxx vii j . , Af < fqlus Jfemi- 
««i^BaJi. Magd.ofTtittyntpe(U9a«. I^i, 
3. homi^^m (fw^uti Jngi LXtyii* tt>i ta- 
mcn Mart- 6; ^ «aau prin^a Rpg«:^«M/- 
quam omnm^ verqinDvhil n\Hm;(^9i, 
Virg. Acn(id..x*.6^. .^f«f<^<^hoioin|ipn 
qui fquam divttmque /iikegit BtiU /equi / 
Arnobiu&;^. 248. Et qui^uamv tfi. ho* 
miQunw OfoyiW fv, 12. K(0f)f.qui%^^m 
hQmmok tAP> punmi in vita/tts quiuis 
Muijjet nunquidrvel vm/fe diterttuf ^Nec 
aiibi memint legere. A^o/^^rverolubentivs 
wtitur vocc omMum jug# ^vm* Liy, 
lOO. Sed ibi Rivius Bail. . VewBtiia ci^ 
hominum* nam Mart. profA» omittit. Fr. 
vii 54. C«fm.ad Attic. An boc dubita* 
kit <}uirqQam omniiim ? Atqueka ?<«#. 
$m Opt. Hi, 3, fo. Ca^.M» 3i ^8» 
CiW/4r. B.G*.vi;, 7, 76 



MSS. Saliufia modo hominum modo «m* 
«/«iw cxhibenr, ut dc vcrborum fimili- 
tudine taccam, inde praecipue fa(S^uni 
arbitror» qOod aevum Catonianum u* 
trumque fimulufiirpaverit. PLmtus E(»d. 
111,4. /^f^or mf omniuin Homiaum €p 
Athenis Atticss mfnirtti pr$tii, attqoc ita 
Moff, u fv. iji^ i, 65" Men» V, 2.VJ11» 
4. ^oen. v,4, 15. i>/«. v,i,i. Trs^. 11, 
7»39. e;L4emque i^ma*, ^^naecbm. v, 2* 
^ dt r#, tf M^ cujus rei renjm omniuiD. 
Tertntius Phorm.. v, 6, O onmium, qmsm» 
tum efi qui vivmnt^homxmt^t hpnsa ^r- 
nati/fime^ Hcc. v, 4, Ut.HUtts omfnum 
homo, tt vivatnunquamqui/quam^Um* 
dior^ FQilremo, Cri/fus d^jJQct foriqs 
qux/quMn ,v\ortaUum y ut Fr. m^ 1 f. & 
Qic^o pffo. Quiat. quam^xi^/^iiiim ^mi- 
rium, J. Waflc. . .^^ 

a USi inimlerh ingeni^mwV^tJ Ta'- 
cit. Langt^/ctt alioqt^n sndufiri^ ^ imHtv^ 
detur /oeordiun & Jugprth. Intendtr^ of^ 
fi^ di^it, Ciaccof^Sy^ 
i .3 SiMida pej/fditp.e.dra^p.v.^y Suf-i 
f|eclirct'i^ibi> liiU i^etedefiin^^HmrfVM^ 
l^t, ncque attejfniifera wqttanjr^/i^^ 
S^. tanq^im hpA^fi^3^rucfBoM fui^ndf<n 
qa4a. QruHrut. . 

4 Afiimsfs nihil v/^letr^ Haoc ommno 
inducenda eiia Qne rmoi^uit an»p|t(&mMiS 
Jafoktss: Bo^wfui, quod a ^^luftiana 
bpevi^ate alieo^ .fit lu^c toface^ Tcp0ti^ 
t\qpq»m6iCpicmwtk\iget MS. inquo (ic 
lc^ilur: smiplt** whH^^dlej^J^fittkudty rtc^ 
riij».Piitfch>'HaepQon.^aicimt,L 1, ^, 
m^k^ abeO Ai^ond^ #>« mi/ermrdi^ ^G^e ^m i 
L a* StcvsriGhii MSS. addunc^/inxi mnimti ru 
V. Not. ixdApuUjump;4Q7* infra : Penib« 
a maa\t^prinia Utut4t>^ A« M^cedte^. 
U>ste.jpiTo.M4tceticaquQd.^pt^\zutii^f}foe^ 
B» Qv. i> dkltarum eft» ^ ncmp^ jar«/4i* X#fMi. 



Digitized by 



Google 



BeLtLUm Catil^inarium. Iff 

mhi capia eji ' memorandi qui reges atque pc^uli^ ira^ 
aut mifericordia impulfi^ ^maie confuluerint : jed ea malo 
Hcere^ quae myores noftri contra lubidinem animi fuiy 
uHe atque ordine fecere. Belio Maeedonicoy quod cum 
rege ^erfe gej/imusy ^ Rhadiorum civitas, magna^ atque 
mgmfica y quae popuH R. opibus creverat , infida at^ 
que advarfa nobisfuit: ^ fedpoftquam^ bello confeSio^ de 
Rbodiis cmtfif/tumefty majores noftri^ nequis 'divitiarun^ 
magis, quam injuriae cauffa bellum inceptum diceret^ im-^ 
punitas eos dimifere. Item bellis Tunicis omnibusy \cum 
faepe Carthaginenfes & in pace^ & per inducias ^multa 
nefaria facin^a feciffent\ mmquam ipft per occafionem 
talia fecere : ^ magis^ quid fe dignum forety qu4m quid 



AMfamt ▼crum etiam ipGus GMi ix, 
j. i\6R Emfi^JnMmin Dionyiium. Cae 
itrum dc BJuKiicaribus Lcgc Cntonem 
apod Gellium vii, 3. Livium xliv, 14. 

i Uem^amdi qm re^ej Mtqtie popHli.'] 
Sic ferc monu cxarati, tcmpore anti 
quioTcs, md quod noQOuUi eorum, qui 
fofmiiMi^ reges. antca vulgabatur fupcr- 
£uicace mmia, memorandi» Patres con- 
firifti, qmireges, aut qui populi. mallcm 
adhoc, ^reges, quipopuli, uteflinPal. 
qoaito. fed ncc reticeo extarc in Naz« a 
XDaoa prima; memorandi, quMe reges at- 
quef^puli ira Mt mifericordia impulficon- 
fuUurmt \ Enc vocula maU. Gruterus. 
^m reges mtque Rcgiuf & Pcmb. qui p, 
meque r. Digb. pro uut qui» atque Mart. 
L 2. & fJorric. 2. Q. rcdc infra conful- 
tarequid in illos (latuamus. 126. in im* 
preTIiS quibuClam cacptum. 7* ^^^* 

2 Msie caufulMerunt*'^ Manuicripta 

eenfmiuerint, quomodo ^ Latinitatis ra- 

tio poftulat. nifi ii quis iripesriv efTe 

modivcUt. Scd & codex Badianus eodem 

snodohibct, &cctcri vetuftiorcs. Rivius» 

3 Uhedwrumeitdtustufquemag.q.pop. 
S. ^.rr.f»f^3Alius<]uisfortefcripfiiret. 
SJMUrM/m civitas mugna atque magnifica 
j^rfttis&efiSush^a, Gwvkt.Magnumatque 
magnif. Aaguftin. Ep. 43. J. fVafe. 



4 Sed foftquam bello tonfeHo de Kfio- 
diis confultum eft,] Fabricianum, confuU 
tatum eft, fcd diircnticntibus fcre cctcris. 
Rivius. Com afe^o, quod tacilc mutci 
in affe^O} fcd putaflcm divcrfitatem or- 
tam quod rainus fe£tc cxprcflcrit notam 
con. Grutcrus- 

5 Divitiarum quam injuriae caufta 
Mlum^ &C.3 Carrio expunxcrat voccm 
caujfae, contra Pall. omncs & non ncccf- 
fario. Qruterus. 

6 Cum faepe Carthaginenfes ^ in pace 
O* ptr inducias.] Perperam efi in recen* 
tioribus altcrum c^ omiirum* non qui- 
dcm ullo cum dctrimcnto lenfus, fcd 
elegantiac orarionii taroeo* Rivius» Abcft 
Li»3. Mart. jF. ^flij^ 

7 Multa nefaria^'} Mcr(eburgcn(i t(k, 
nefimda» fcd codem fcnfu. Eft & apud 
Ciccronem nefandum fcelus. Idcm ali* 
cubi/<rW«M ne/artum facere dixit. Itcm, 
fceleftum <J« hefariumfacmus. Idcm. 

8 Magis quidfe dig quam in ilios» &c. J 
SicBon^. codex, (ic Pal. pr. icc, aliiqu^ 
fereomncs cditi prius quosfc dignum q^ianf 
quod, &c. Gruter. ihucyd, i. i7ruttU(^td 

tWW^m hffufjbif >4i«#r^.iQiecprctc fcrc 
Cic, pro Rabirio P* Hic jam judices» ^e* 

V 2 ni 



Digitized by 



Google 



156 



C. Crispi Sallustii 



in illos jure fieri pojfet^ quaerebant. ' Hoc item vobis 
providendum efi T. C. ne plus valeat apud vos T. Len- 
tuliy & ceterorum Jcelusy quam veftra aignitas^ neuma^ 
gis irae veftrae^ quamfamae confulatis. ' Nam fi digna 
poenapro fa6tis eorum reperitur^ novum confilium approbo\ 
fin magnitudo fceleris omniumingeniaexupcrat i its uten- 
dum cenfeo^ quae legtbus comparatafunt. Tlerique eorum^ 
qui ante me fententias dixertmty compofite atque magni- 
fice cafum ReipubL miferati funt : quae belli ^ faevitia ef 
fety quae vi£iis acciderenty enumeravere \ rapi virginesy 
pueros: divelli liberos apareentumcomplexus matres fa^ 
miliarum pati^ quae viiiQribus colltbuiffent \ fana^ atque 
domos ^ exfpoliari^caedem i incendia fieri^ poftremo armisy 
cadaveribuSi cruore^ atque luilu omnia ' compleri. Sed% 



ftroi /MfiinttMe res eft: quid deccat vos 
non quMntkm liccat vobis /feiUre debe- 
Sis: & quod Noftcr, ueumMgistrMeveftrMe 
auam tamae conrulatis. Thmcyd. §^7t 

vneA cwTU^ tlfUHfiti if^t d^txiil i^myfm- 
90^. PolySius xti,gty* Ol fjf l^^trHim» 
miSfVfaiJi n.^fin th^ ix^it^ » iSr9 mttS^- 
mf THsinSf^t*li 'Jm^ftV <i^&«« ^*" i^Mfhm^fi 
eipi^d 71* «vimV «JSrf ^fW» ScTtv ft,S?i' 
Adf. mfra, ^etk*^ 3 ^ 'tnfit fifilf^irmf 
Se7f )iimf tpymts € (piXAfM^Ut^ dfUy%% 

? iUfT^ xt^ilifi4t<i- J. WaiTe* 
I Ho€ itemTy Idem Digbaeus» voAss 
abcft a Martin. e^ f/iab L x. rc&e. Miiit. 
ctiam pro neu mMgis, neu irMO eicgaatcr 
admodum* TMcit. iv, 6l. Ji/mius ^irif- 
p4 claris m^jorshus quam vetufiism Ag- 
^nus Urbicus ^. 55*. Hoc Mrgumentum 
prudentiMfi eft quam proftj/iOnis^z. ^'54 
tarbari anmum Md hcneftiorM quam m- 
iibrM converterat. Curtiusviii, i. BeUum 
€iu2Tr)otium malunt. Tuf^in.^^. 2. acmu 
latus td Amobtus adf fincm Ltb. ii. N#f 
plus Mfud V9S VMleat incredutitMs noftrM, 
quam tltius nominis fj^ potentmt magfn- 
tndo. Baethius !• Prof* 2. /edmedictnMO, 
fftMHst fottus temfm eft quam jrnnhe. 



Jcf. & Pctrenf. non agnofcunt potius. 
fpuriumergo. conftitutMGloihc, cOfnfMro, 
inifMd^tttmpAffK^dl^tf, J. WalTc. 

2 NMm/sdignM poenM /mQis eorufftrO' 
periretur,'^ Manufcripta, reperitur, indN 
candimodo, tcmporc pracfenri. quo oui- 
dcm 8c tcmporc & modo in ftatim iub- 
icquentibus cumquchis cohacrenribuf Qti» 
tur, Sin mMgnitudo/celerisomttiumingemm 
ex/uperMt, &c. Riv. & fic Gotbi. Cod, 
Glarcan. ,^o tMnsM pisscuU qutfiptMm 
Supplicio con/erre VMlet t qtud denique dig- 
num Omnibus invcniam. vincMnt cttm 
fingutn poenMs. Confcr Lyfiam pro Era- 
toftcnis Cacdc. 8c Apuhjum Milcf.x,25 1* 
Fotybiumii. p.ioo. J. Waflc. 

3 SMevitiM effetr\ Ift Bodl. ^ infra 
vox Isieros crafa cft cx Pembr. J. W. 

4 Exfpoliari,'} Rcg. Pcmb. Martin. 
B. Pub. L 1. 5. Norviccnfcf. Magd. Bal- 
liol. Digb. SpolsMri & (ic Auguftin C. D. 
XV. qui cx CMtonis orationc citat mc- 
moria lapfu», & fic membranae fratrum 
Lovan. & Rcgincnfcs. idcm, hxbct coU 
Hbuiftet, repteri, nrmis Mtque caed, Cacte- 
rum Coiorcm hunc in Phylarcho ridcc 
folybius Hift-.li, ^197. 7-^ 

5 Compkri,} Variant mc ttttm It. 
bri> aim fic aosBuUit tlii rnflm tu^ 

per 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. 



»f7 



ftr 7)€0S iwmortulisy quo illa oratio pertinuit? any uti 

m infefios amjuratiofu faceret? fcilicet^ quemrestanta% 

(Uque tam atrox non permovit, ' eum oratio ^ accendet. Non 

ita eji : neque cuiquam mortalium injuriae fuae parvae 

videntur: ^multi eas gravius aequo habuere. Sed^alia 

dis/icentsa ejl^ T.C. qui demiffi inobfcuro vitamagunt% 

Ji quid ' iracundia deliquere^ pauci fciunt; fama^ atque 

frrtuna eorum pares funt : qui ma^no imperio "^praediti^ in 

txcelfo aetatem agunty eorum /faiia cun£ii mortalesno^ 

vere. Ita in maxuma fortuna minuma licentia ejl. Neque 

fiuderej neque odiffe^ fed minume irafci decet. §jMe 

apud alios iracundia dicitury ea in imperio fuperbia^ at^ 



beiot, & quiiiquam idem e(l utrobiquc 
laliis, prfor tacncn le£lio verior. nam 
\n }agart}»no : LhBh Mtqne caetli omnta 
cmfUntttr, D. quoquc AHguflinm^ libro 
primo de Ciiritate Dei Comfleri, non 
JmfUri lcgit. Topma. 

\ EmmoraM accenJeret.2 Invetuflis, 
acctMdet. qaomodo & Badianum exem- 
^lai. Qooddam emantiCcr\]fus,accendat. 

aAcandit^ Tnccnderct L i, 3. Norvi- 
ceaicu accenittur. B. Pub. JWaJfe, 

3 iSMlti eas gravius ae^iHO.'^ In hanc 
fcnienmm Orofius. 1 7, 6. Idem, 

4 Jlhis dsA Ucentia efi, F. C. &c.] 
Nec Com. mcusncc Pal.nonusadmifere 
prooomen i|iM, locoquctf^Mw/ Com. fcr- 
Fat habtru quomodo item e(l a maou 
prima in "Naz. Pal. 5.6. ii- an licec fu- 
fpicari fuiflc inf tio Pat. Con.demijp in ob- 

fct$ro fiqsud^^c Gmt, ?ro vitam agunt 

Rc^us r. cJare halent, & Pcmb. a prima 

majiujcd litcrac a b intcrmcdiac vix hodic 

comparcnc huic leftioni fiiventoptimi c 

Grutcrianxs.proindcin tcxtum rcccpi.licet 

▼ulj^itamlc^oncm tucatur Vincentius Se- 

IttAcefl^, haberc, i.c. coleretpojpderel^^tif. 

Cscero dc Divin. Eodem temforis fun^o 

tgati dsjpmdes ^ aaturas 8c vitas & cafus 

bzbent. Ncc roultum abfirailitcr Tacr- 

tMs. Aa XV, 16. licct alio icnfu. ^a$ 

mg augeadae infamiat comfofita^ fic felt^un 



non In obfcuro habentar. Supra pro, U» 
centia eft, hanc fententiam diiacat Cic* pro 
Rofc. Orat. 1 1. §. 2. L i. 8c 3. & Bal- 
liol. oroittunt verbum fiibftantivum &» 
novere abeil non abfurde ab L i* L 3. 
IJam quae in aliis libcrtas f/f, in aliis H- 
centia vocatur, J^intiUan, 111,8. v ocula 
eft abcft L r. 3. BaTiiol. non male. J^in^ 
til. Dedam. ni. Nam quo ad althrem 
quifque honorum gradum adfcendit magit 
in excmplum ffehantibus patet. SymmO' 
chus Ep. 102« Lib. I. fama nihil ignO' 
rari de confficuis vtris patltur. ita abcft 
G>M/. confer Heraldumzd Amob. ^. 4f. 
y. mffe. 

f Iracundia deUquere*'^ Prima vot 
abeft a Vincentio Bcluac. idem lcgit i/f- 
UqUerint L 2. reliquere. J. Waflc. 

6 Praediti'] Sic Codd. & Schoi. Ji$^ 
ven. ad viii, 140. ctiam Finceiit. Bel. qui 
vero in- Accius tn Philoftcta. de UiylTc 
apud Afulejum ad finem Lib. dc Dco 
Soc. Indute farvs pracdite pithk. ubi 
Stewichius cx iogcnio frodite. rationem 
commcnti non addit. accepitio tCxtum 
Elmenhorft» & qui eum fcquitur yuUus 
Vloridus, at cum mcmbrants facit Joan. 
Sarisbttrienfis : ncfcio quomodo abcft 
fraedite a codicc Cajenfi. Cicera, magh 
ftratu fummo pracditus. vt. Vcrrin. & 
metu faruo pracditus. v. Tufe. Tatrttcc. 
Sdcerdoth ^indecimviraU praeditafc* 

que 



Digitized by 



Google 



ifS C. Crispi Sallustii 

que Cfudelitas apfellatttt.' ^ Equtdem ego fic exiflufm^ 
y. C. omnis cruciatus fntnoresi qnam facinora iUoruwh 
ejfe. pd pleriquernortales^i poflremamefninere } &in*h(f^ 
minihus impiisy fceleris eorum obliti ^ de poetia dijferunty 
fi ea paullo feverior fuerit. ©. Silanumy virum fortm 
atque (trenmm^ ^certo fcio^ quae dixerity ftudio Reipubi 
dixiffey ne^itk ilhm^in^iantafe grdtiam^ aut inimicitias 
iiiercete .' ^eos inores^ eamque moaeftiam viricqgnovi. ' Ve-^ 
fum fententia ejus^ mihi ndn crudelis^ • quid enim in ta- 



Licere fiAtuimus SenatoriBus ^ qulBu/' 
cnmr^B amfUffrthis dignitatibils pracditis. 

Ac ne Mfiliis quidem aut privigms fuis» 
iisperio ^i^cditlgaUtir affdUri f^Jfus efi. 
S, Severus dc vira M. cap. 20. Comites 
duo ruinma potcftate pracditi. J. /K 

1 Equidem igo.^ Abcd pronomen ab 
L2. Bailiol. U Digbaeo. quomodo lo- 
cUitus La^antius, E^uidtm {jc arbicror, 
univfrfis^nimalti^s datam efie rationem, 
Siiferifia atque vacant Belluac. locam cx- 
^cffil Cyfrianus ad JDcmetr. p. 1S9. in- 
dignamim indignari Veum, quafi aliquid 
honi male vivindo mereammi, quafi non 
omnia ifia quae accidunt, minora adhuc 
fint, <jf» ieviora peccatis vedris. pro, om- 
nis Prikizn. cmnes. 1Q3.J. J.H'aJfi. 

2 tn homirubus.] Abefl in a Codice B. 
Pub. ^r^d. L 1. L 3. Idemy 

j P§ fo^na dijfiruntrfi ta fauUpftve' 
rior fuerit.^ Vox pcnultimacfta Pal'. Naz, 
Cc aoQOtiiadlcnus cditum fuit/^m^rcon- 
contra rationem. Cr. Servior Mart. pun* 
dulotertiae literae fuppodto. Grut. Nor* 
viccn(cs5;«evfV2c Codcx Laudi. & L 2. 3. 
Rcg. fanio/aeva Ciacconii libcr. virum 
a,be(l ab L 2. De foena Dijf Cic in Ca- 
tilin* I. §. ai*^ tame^ video» quantatem» 
pefiat invidiae no^s, fi minus in praciea$ 
tempusy reccnti mcmoria icelerum tuo- 
Tum, oi in pofitritMtem imfendeat. ibi 
forte legcndQin ^erMiT». J. WaiTc. 

4 Cerufciom] Vol^mca Fabricianum, 
€irtofcio, quoBiodo & C«rmipfeioqui^ 
tur, Qam i§ n^ torto fl^e utftur, quoties 
^oid (iQC dubio fcirefefignificat. RiviMi, 



f In tanta re] In tanta rei quefiiom 
Pemb. fod ad mdrg. & iatcrpretationti 
^^gtxo* tm prp> id eft. Idemm 

6 Eos mores , eamque m^ M, AttjHt 
m./L\, gc Billiol. emm mod, Bodl.male 
omnes. Se fic quidem froelium adver* 

fum vos inire confifitim fuit -, fei imi' 
tati niorcm modeftiamquc folitam, iti- 
rato ad vos ob eandem caufam oratumve- 
nimus Diftys. 11, 21. Nec loo^e abit 
Livius, Scifionem acceJit, eamque docet* 
remfine modo ac modeftia agi: acfroPe 
effi , ut manus inter fe confefantl Lib- 
XXVI. Cap. 48. Non tlmemus ViffafA' 
num : ca frincifis aetaj, ea modcratio. 
Tacit H. IV, 41. fupra, eas Jivitias,eam 
bonam mentem nofier. MoJefius autem 
fenfuSalluAiano valet Wre^> j^cixiid 
fsc modcilo ioQpcrio Jjabiti^ in Jug. ^ 
modcdus ad alia omnif^ fraeter domioil- 
tioncm. illlapud Flautum opponlturyi;;?* 
fliter, modeflc meUus fncere fumtum qttam 
ampliter. Stich. Au&or ad Hercn. in,49* 
modefiia efi» in animo contment mode» 
ratio cufiditattsm* vide L. in iffius C 
FamiLercifcund.c contra immodeftia pro 
intempcrantia aut fcvcritate nimia apud 
elatitum* Amph. 1. 1. Haec heri imnio- 
deftia coe^it. Valla tamen ni> 71* ntqui 
tam induffiriam. Idcm. 

7 Vfrum fententia ejus'] Manufcripta, 
Vtrum ftntentia ejus mihi non crudelis, 
omifTo vcrbo illo videtur* id quod brC' 
vitati Salluniauae magis convcnit. oam 
pp^ ri.vtdetur fcquitur. Rivius. 

8 ^id enim in talis hom. crudeli 
fitri fotefi i 3 Com. quid emm inter tales ho' 

lis 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CaTII^INARIUM. l^jf 

iif bmmnes crudele fari ppttfi ? fe4 uliemar OrRep^ nofif^^ 
videtur. Nam profeSto mt .metUh ^t mjuria • tefiU^e^ 
ga^ Siiane^ Omfiilem defignatumy genus pgenae novum 
ikcerfiere. *2>< tinwe^^JupervacaiaeHm ^ differerey Hum 
fraefertim diligentia clariffumi viri Gonfuiis^ t^ta prae^ 
^iafint inarmis. "^T^epoenay ppffumfis equidem dicere^ 
idy fuod res hal^et i in hSiui atque miferiisy ^mortem 

nal. 111,34. ^x pracfcnti cuAodia mamre 
iilaefa conjugia» juid forlf,Jf perflures an* 
nos in modum difcidii obliterentur. No- 
tumillud Vir^ilii: Tu Dea tn ftaefens 
nofiro fuccterre loBori. praefcnf, boc cfti 
aautum,. illico, flatiiii, inquit Servius. 
M.C^pellaep. 41, 9. nocendi habcnt pnie- 
fcdtiiTjmain foteflaiem, , Ifcn^ Terentii i 
aoimo v^r.ili pracftniiquc utjis, fara. Ci» 
ceronis^ ctiam ad Atticum: vircs ad no* 
cendum praefcatcs i & ad Lcntulum : 
pracfcnti iracundia exarj/, fi adhancfor- 
mam Salluftium rcfingprc cupii, Icgc; 
Cutn fraefentis d.iJiri Cof frj^eftdia, ut 
nempc oppooatur woiLfraffetuis ad Cen- 
(udem defignatHm. vcfura nc fic quidcji^ 
mihi placcWj Nam. cootra Iibfos ni. 
hil audcadura. Cactcruraw/ elegantcr 
hoc loco ir«piX*«. Tacitus An. 11 1, ^-^. 
^odpmecum viri flrcnui Aedilcs eonfi* 
lium hahHiJftttt. Qaefar %. Gall. v. 44. 
Irant jn.ea te^ime fo^ti^Umi viri (^ra-, 
turipB^si.&B.qivil.ut, 99.. SedCcfir 
tufiott^ fortfsyiros circiter x^x^ amtpt. 
Hlrtitds^ p. Clvil. I * ^. De amphiri- 
fimis viris Trih. pl6bis,^r/JX';;^/»^ 4^r. 
bijfmid^e dj^Qfi^itur^ Mkl^ii y. viri cl^ 
rijfmi Confulis. Cpdcx B. Pub. diUgm^ 
tijfimi viri C»s. ^ fupra vocem priraant, 
c{ariJffmi*H^c£^(^yimmia^us^2g^l 66. 
Mei;M .aMt.ip5uria(f/w^^^V. SdtcAfu- 
lf^'¥sMcl iij. ^t^ no^urtjae c^ficdiae 
^Mf^lit/t}s. nec in hodierifum credo quen^ 
qu^ie^ pertfig/km^iligcntiannjiiicain.f^i 
pArrfofi.ff. metus i^jurta. \. Wafle. 

4 Def9$t^^nidemfofJum'^f.]\^^ytf. 
bumdicere» c^uod nimis lurbat «IcgjLi^tiain 
5aUuaia;>^n>^ PtacccOit cni^, ^ fi^,^ 
f^yma?meKifidiJ]lerire,,VM^ch, £>efc^ 
f»?^' jM^Wt\P)caofta; i/lq(l i9Sgei<(i^ir 

aerumnaru7/k 



wuMos fieri f^t^ oxniilb iilo crudele* ^al. 
4. ^«li €wm m taUs crudele fieri fote/k 
noaos f«i/ emtte im tales viros crudele 

fieri f&n^ aiAt cme quid enim in taies 

cmJiUf quod xnalim. Grut. 

1 T* SHaBOm ConfuUm ^efignatum.'^ 
Nod Tideo aut coaphalin aut gratiatn» in 
^ocibu» duabus po&emid; (i x]ui$ cx* 

putavcric« ci •ccefreto '^uf- 
Qrutwrmsm 

2 Detimsre, ^^*'^ Cum duo propo- 
foi&t mctum & iDjuriam, 6c de mctu 
diccrc fapcryacaacuai eflcdixerit; aliam 
^artan de iajurva ooaiiit» nifi librariivi- 
cio dee&a ot cxiAimo.^ Qaccomus. 

3 Ctua frmafiMt c^t^ie^^^hz cmcvi^'^ 

Vvnm ex ?. c. cum vit:: aliter conQct fea,^ 

fus. Itadi£himutCktr^«f.- Hertulestan' 

tits ^c 4M9 frmefent Deus. pi^acicn^ ^ 

propiiius. Varr» rerum diviaarum apud 

Scryium: Jumrtipt inter fr^frios ,Deos^ 

^ymfhaf(\ue pAnitt^» .lcgcfkium itner fro^ 

fithsDeou l^rppifi^xd!^ q^od fraefe^ 

tei, Dun ftcofrif^ apud yatfrp^m, jiu^um 

ijst^Qiny i\^>ct^.qu$|d fM^ffrioraji)ffi/if dc. 

daJttAti' D\^.}iituri^^a ^iuvmdp;, ut 

id^m Varrff JuturtH^ n^rnf^ J isn^k , 

qmae jumretf itaqmmulttae;groti,frofier 

iJjtHnett,Jiut$caqiiMmfeierefol$nt. Patfclh 

Cum praef, dU^ntia.rSk ci^- quidam 

^Ofc. ^mtfrmne. at Bodl^ ^^Wn Lau^t 

Veoctac 14.7O, 147S. Martin, B.,Pub, 

^aeferfm R^ ctem fraefirtim ti, n^iri, 

ocoif^ voce J^jf^/4.4afra» A i^pnd. om it. 

ui«#«Mi forte l^CiKium»' cumfraefer' 

tim ^L V. Cet. fraefidia fmt m 4, Atquc 

\tz iocutus ip(c Ckcre pro SuUa: Zgc 

teiim ptMd^frma^ AH^icemm^ Catflmae 

^eftsj re/fr/Jl^^,j. Om\itk$. mjti^ifif^ 

BdlU» Alteri k€tioni £iiva. Zii^/iiNiAw 



Digitized by 



Google 



i^o 



C. CrISPI SALLUSTfl 



aerumnarum requiem^ nan cruciafumy effei eamcun6ia 
mortalium mata dijjolver^i ultra neque curae^ neque 
gaudio locum ejfe. Sed^oer^eosimmortalis^ quamobrem 
infententiam ' non addiat/iiy uti prius * verberibus in eos 
anifnadverteretur ? ' an^ quia lex Torcia vetat ? at aliae 



oni nupcre vulgatae, ^o^um iqHidirTKdi' 
ctfty quae 6c pius invidUc habcr, & mi- 
nus au(5toritati8, & yero. primam illcun 
cuftodiunt MSS- pcnc omncs, cditique 
ante Pomponiura. Grut. Noftri ferc /<?/- 
fum, J.Waflc. 

5 Mortem aerummrum reqyiem,'^ Sa- 
tis ergo cx mcnte Caefaris Crirognatus, 
Bcll. Gillic. vir, 77, ^i fe i$ltro mmi 
offerant, fMciHus reperianmr, quam qui 
dohrem patiemer ferent, Tim il!i qui 
animarcrm immortalitatcm quamqui ca- 
rundcm intcritom cxpcdJarunt, hoc no- 
mine laudare folcnt rooitcm: Graeci 
pracfcrtim, quorum fcrinia acquc Inbcn- 
tcr arquc ipfam Africam , corrafcrit 
Au^or. Difhilus Avira<» (JbtfifAreK» «p* 
wecydi, «-pf^Am^, vorhq. Tiheti i B-oifar^ 
Kot^din^ Cu.Tf\i ^xftli 'Atiiravn rii i^v 
TOf» dfa.TdvCa€ tlxfei* Sophodes Antig. 

*0« TTf «^ cir W9)^oifftP» •« i)C^, Mti(sti Z? 

•sm^ lidl' }i^\, futf^fvf xifi^ ^i^o*. Oc- 
dip* Col* l008* SvfJ(sS ^ oyfif yv^i /«ir 
mA§ TiikLu 0»fih' %.ftrntf d\^ t^Hf aX^^ 
iiTTtrtti. Herodotus vii» 45 • ^dtaT^ 
f^xJ^fi^ ii«f« 'J? Zonq, xtApvy} tu^tra- 
tt^Tfi. AehillesT^t.vit,4'^i. ^Em9v/t*yv- 
T<^ mmv%cft^f , hrifl ^th tSt «w;j;i/»- 
•mp hl pdffisiLns*. Agathms Antholog. i. 
Tif 5kV«7»» t/ ^diSfr<0i»^lt wV'5 >•'»• 
in^i T\f wavnifTu foVy«, i^ wtfiin •• 
AfM^. PiiiLi^if, ibid. ^128. n^rA»/« 
iufdTU wo?ivdhffci iftv dfh Tvn H xip- 
ik^fH BiniToi «mAc/fbip^* Taciftts H. 1 v, 
5 8. miki exitium farari libetts audio, mor- 
temquein tot malisj ut (iocm miPniaram 
fjr^f^.Confer^^iffriifoConfol. ad Maro 
XIX. Polyb.iii. Hegefif. 111, 17. Joi. 
1 1 1 > 1 3 . Ncc mirum Caefarem tam ineptc 
de ftatu futuro pronunciare» qui tam tu- 
da^er in Deos ipfos fuos bacchatur. 
jiuBor B.Hifp. An tne diiito, mn ani- 
mum advtrtiSatis x. ha^ legiones P. 



Rom. quae non foium voSis ^S/lfieret f$d 
etiam Qpelum dtruere foffent. pro etiam 
Julius Cclfus iffumlQgxz^ cui afTeQtio. Dc 
Drnidtbus B. G. 1^1. quam cohtcmtim! 
Imfritnis, hoc volunt pjrfuadcrc n^ in» 
terire anhnas. J^intilian. Deci. i v. ^, 
48. Namquod lex itifpt ut moriturms red- 
deret cauffau quod infefultum vciuit a^* 
fici, fi fic froferafet erumfere, «r non 
nunetafet hoc frius, nen fateretttr: falii' 
tur quifquis ideo faHum futat, uttttteff 
mur fnviti. llla vero non timet temeri* 
tatem-y necfecretum dobris aiient Ubtnter 
inqutrit, Sciebat tiios non alieer au/uros 
froferrt cauff%s quos fceleris confcientia, 
quos majoris cruciatus metus in fufretua 
comfeileret. Igitur ne fttffUcia froferato 
iucrarentur ohitu, rurfus in foenam nacett- 
tis infefuiti corforit revocavit injttria. ubi 
pro teneremter inviti Codei JoanfMAGi 
quem olim cum edd. contulimus, ut ##- 
neret reum invita. unde ego. ttt t.-r, itt 
vita. loquitur enim infra dcfe. ut reo« 
f, ^o» Mori debeo tamquam noccnt. Sc 
f» f6. 53. Afulejus MilcC vni, t6, fed 
aufis omnihustrtfta fuorttmiByfxtz r«man» 
fit.in vita: affinitas foni anfam errori prae* 
buit ut etiam apud Lu&atium ad vii. 
Theb. 384. frofttr ttftniits annot inviu 
dtrrsoror, imo in vita, verba fuot armigeri 
cujufdam. Caeterumpro, gattdio iocum 
Thodnvii giadio & iodePalinenus ciadi. 
Conjundlio haruni vocam mds auribai 
nova prorfus Sciniblens. intira: ftotUtrtt 
q. caetera, J. W, 

I Non addidifti^ Additioois Fcmnnia 
cxtat apud Senecam, N. Qoaed, 111, 15« 
^uaedttm ex tftis funt, quibus mffetetirt 
fojfumus: Sed hoc amplius ceoieo. qood 
nefcio an obfervatum Briflboio. Idntt* 

a Vtrhrihutllncosfi detrtQaJfittirer» 
beribus aoio^adverti. LsSam» da Mort« 
P. cap. xa Idtm* 

leges 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilin ar ium. idi 

igesjitem candevmatis cioibus animam non eriphfedexfiiium 
permitti Jubent. An quia gravius eft verberari ^ quam 
necari? * quid autemacerbum^ aut nimis grave eft inhami- 
ues tanti facinoris conviHos? ^ftuy quia levius efti ^qui 



3 An qui* Ux Parcia ViUt» amt altAe 
Uies f Item ccndemnatis civibus n$n nni- 
WMm erifi fed exfiiimm, &c. 3 LegCQ- 
dam ex aauquis» ^ qnis lex FmrcU^ 
mnt I Az ahAi Itges item cenJemn^tis 
mibus n99 ssumMm erifi^ fed exfilium 
fermttti jeshmt. Sic 3c manuicriptt ha* 
beau ^ icxs/Ixs ipfe podulat, modo Sc 
icquendi tpcStctm & locum accurace to- 
tom cxcut las. Rivisu^ Uemeondtmn^tis 
tsvikms »«• mnimMm» Hoc loco & in- 
certa diShDdio ell, 8c quid haec ?erba 
Sid vclinr, mious cercuni: tum quid ad 
]pQ: jj^jfDCctationem &ciant, haud e- 
Qttiiicm iicio* Le^or ip(c judicct. Qui- 
mi patant» mut sUt^e leges^ interroga- 
tt?e legendom: ac deinde infereadum, 
ittm c^emnatis civiStts, 0*c, quoJ rur- 
(ui de lcgc Porcia iotelligi voluot, & de 
aliif item iicgtbus. Statim pod: 3msJ 
nntem netfhum^ mut nimis grnve^ in 
Aemmis tsmi fmcinoris conviBos f Ald in u 8 
codex bis ttit leglt; /tut McerCum^ ttut 
mmis irmvei Sc conjttniles, pro cen 
vi3es: quorum neutrum mihi placet* 
ccrte Gotki noftri codez habet« cenviHosi 
DoacMJmndes. Glareanus. Porciamle- 
gem defignat, quae ut ait Uvitts lib. x. 
fr$ teirp cmmm Komstnormm Utm efi* De 
qoa ita CKeropro CRabirio: Porcislex, 
in^^Qtt, hhertntem civittm liiiori eripuit: 
lo desariis autem argcnieis Porciae fa- 
miliae, qnos P. Porcius Laeca (ignavit» 
iiujos iegis fymbola exprefla funt haec. 
Vir togatas, fi^c, uc in aliif» Magidratus 
in (ella (cdens cnruli» qai medius inter 
ti€torem, &c eom qoiprovocat» civisRo- 
mam libcrtatem ii^ori, ut inquit Cicero, 
eripiti cam hac infcnptioQC» Provoc^ 
Uffimm, M tdime leges item, Liber ille 
PolotiiCQS, fedinexfiCimmfermittiJM^ent} 
qaomodo ethm Pal* quart« (cxt. nam tert. 
8c tioousexiubeati hic qaidem» mt aliae 
h^et item de eomdetnmmtit eiviims vitmm 



erifi^ fed in exiiimm mutti jtthenti ille 
vero, Mt MliMe teges in cendemnMtis civi- 
6ms non MmimtMm erifi, fed in exfiiimm 
mitti jtetent» vix Bt ntihi dubtum quin 
rcvocandum fit, nen MnmsMm erhi, fed 
ia ixiiimm fermitti jubent : ut duduna 
prodidiio&ufptdonumhbellis. adeaocnr 
Notaenoflrae ad Semecme Epiftolam cxiii. 
ad hdMrtiMlis lib.x. Epigramma xii. tan- 
tum ambigo» an non praeterea, ob ra. 
rietatem membranarum, tolU podintilhi 
cendemnMtit civibmit ceu commentumin- 
tcrpretisj ut fuWntelligamtir c$nJmrMtL 
Gruteras. Vid. lilua. SfMmhemtimm,iQ Orbe 
Romaao, dc pocnarum difcrimine, Oip» 

i .^mid mmtem scerhmm'] Lyemrgm^ 
adr. Leocrateni,^io7. Ed.Hanor. 1^19, 
"Otnmydf in ikinf ti ^ytniS^fm/tMmf^mM 
* 'mXsuiTev tzei, W tmiy^^, ehefmim nm 
?n^^mf^my»0edmf UN^^tw^f^HOilme^ 
^4^ C4r 7fH fettm% deA^X m^ei^tj^lm 
ru9 mfMmfvifMdin90 J. Wadc. . 

2 Sin qttiM levimi eft,'} VoxfMMabtin. 
dare videtur. Cinccettim.*^ 

3 ^icomvenitinmimrimgeti^ligem 
timfre, cttm emm in mtmjori mikxerit.'} 
Fn M$S. cetcrifquc vcta ftionbut eft, i9>i. 
nore» mnjore. id.rcdiuscffc puto* Quod 
in Mcrfcbargcofi ohfervmre l^tur, ubi 
nottimere, librarii mcadum cffefufpicor. 
Rivim. Pemb. a fcc manu, Vcnetiis cx. 
cufi 1470, 1478. L.2.3. Ar.B. Pub. A. 
Digb. Magd. BoJl. Reg. Vincentim Belv* 
Mcenfis» Grutcr. timtere^ qned cemrMrimm 
*Ifi pofpt rm negligere aeque atque herre. 
fcere apud Cic. pro Quint. §. 22. & jo 
horrere, fcd Carrio & R^. in marg. o6* 
fervMre^ atquc ita opinor etiam y. Bcni- 
quc amanuprnnat/fi/maut/fMr#Pcmb. 
fortaOe pro ohtinere, hoc eft. retinere rcl 
confervmre, Cir«r0proQuiat.$.23.Mii»i» 
tMmen hoc coptenf, itMfegrmvet effe^ mtfi 
veritMtem volent rctinere, gravitatem fef. 



Digitized by 



Google 



l6t C. C R I S F I S A ii I> U S T 1 1 

cMvmt if^minore nfgopio legm tkvmf 'fu)ifeMf$ in ma^ 
pre negfexeris? "- At enimquis repre^d^^ qucdinpar^ 
rJcidfis Riipi^bi deeretum erit? Hn^s^ dies^ fortuna^ 
"^ cujus lubido gentibus moder^tur. JUis merito accidetr 
qutdquid evenerit : ceterum vos T.C.^quid in alios fia- 
tuatis^ confiderate. ' Omnia mala exempla ex rebus do^ 



fm qbimere: fi $Mm ntgVxgctH, ks kvts 
flm^ ut %fmu$ mtwUigdn^^ non nd obti- 
oendum meadaciuiD, ftd Mi vfrtm fr6* 
ktmdmm» amOmtMm sdjuvmn. ], W^. 
f Cmm emm'} Omiuic €Hm Balliol. 

1 At BMimqms rtpr^kemtet» id qnod in 
fMrrUidJss rtiP. decrthsm eritf^ !n non- 
Qttllfi ef^^ refrtkeitdMt, idquc mcHas. ut 
mH&rrtdeOurpro, rtfrthendertfoffit. Pcr- 
pcram in Badiano, At t$t dices, ^stis re- 
frthtndtt, fkc* W ditts in f(>atio forfan, 
quod verfus dirimic , adfcnpierat quif- 
piam) id podea irrepfit incontei tum, in- 
oiria» ni fallor, librarii; Legendum tgi^ 
tus tta» iki bodie iprc eft fn ejfienfpllfi^ 
bofi ul^rhypdphara, cni mox idettf pei^ 
aotbj^papiboiiim: temfstt, Jies.forenHMy 
ittfttf^ hUfi fgemt iJ^uf maderiitfttk'^ Rlvias. 
Ita MSS.^ au3loritatis ccitacr non, refrf 
heniMt^ vt ^diac Laeti $ nAm prima refre- 
hendit id, GruteroK 

3 <:ujttsmdi] SicinOrat.deRep6b. 
oirdinaBd. Ftr f^vhtm tstnOfs genfi- 
but ttt^dffuntur, CiaocdUfdsJ^ Citat verba 
triftidn* 1I63- fi mffi. ' 

. 4 ^Quid in oHosfitstttMtis?} Fortc, quid 
iu ilUs, Ciacconiiis. 

- ^ OmniMmuU exemfU ex rthus ddme» 
fiicis ma fum.'} Repraerentavi lcAio- 
aenv Cotn* mei, nec non Pal* pr, fcc. fe- 
nedtutis omncs don contemneadae. alii 
quippe> tmnia mala exefafU ex honis re»^ 
btts '4>rtM fstnt^ quod ccJarti rcttnent ed J. 
amiquae ufque ad Aldhntn \ in qdk ex 
6onis imtnstrtM 'ftmf, tifon tnalc,^ Hcerrt 
praeter librof quids^is induccre Scnptori- 
bus. mihi hcic muflandunreff, nifi vclim 
praelatos antiquif&rais trcs ae\ri infimi 
faliat. ioquam odavum, noauhi Sc dcc. 



iitquibus difertc 01^11 mala txemfU ex 
hmis ortM fkHt, & vero fi atteodamus 
menti au^oris» le^io iftomm veri(rima 
eft. Qriftents, Ex honis rehts L i, », }• 
Rcg. Arond. Vcnetiis cu(i 1470, 1478. 
BiaioU Bodl. Digb. Mart. c coi>cra ex rc 
bus bonts Pemb. y. >. B. Pub. ex btttip 
rebus vd domefiieis Codcx MS. C. Pop^ 
raac. GloflTa Rcg. hoc ofiendit maU extm- 
fU ex n bona orta. Arond. bonis initHs. 
Puto voccs initiis, rebus, dotttefticis cuin- 
quia fupcrfluunctum quta fubmde iocun» 
mutant,a malamanu profeftas. reliquum 
crgocft, ut cum Qrutero Icgamus: omstim 
maia exemfU ex bonis ortafunt, Ne/cio 
Butem.an folybium hcic ftqui vcHet aadoi^' 
qui Hid. ttr. f. 217. Awjw^, iKf 3tu 

•Tto» cVfXtfia/fefrut* /^»34 0^TAy /? di rtu»- 
Tvp^tTUf ml^iitui intjj^i^stt na9 '^^y 
^hi-mu unde Tlinius Ep.ff,^. Rrj farva'^' 
fed initium non farvttm, ^Cicero ad At- 
^ic. II. Ut m«/r pofofmus inhia, fi ette*. 
tera fenuunrur. Scntcntittn hanc dilkfat^ 
YeUeJus II. ^, non eniru sbi conlUhint "cx- * 

tmpla unde cocpcnmt j fed qtiaml^et ht i 
enueifi rtcefta tramttem, latijpme rtr*. ! 
^andi ftbi viam fadunn (^''ubr fitmt.\ 
$e!io dterratum efi, infraecefsfervemturi ■ 
hec quifquamfiSi futat turfe, qttod aliit 
putatfruSuofum, A^Aor de Re idil. Ve- 
fil. 1672. N»»r qttafiter inftrjienda ftr 
acies,fi fugna immineat dimicjteitrvf, de* '. 

ia)remui legionis cxemplo, quod. yTi/icr J 
c^iefit, tranrcuVri pnsffiv ad' ^lorcs.' Lcgc-* 
^x VegetU pL Modifto, tranrfirri, & dclc- 
iX\^xditnic:ttio, quod utriquc dccft. A:quc 
ut cxcmpla mala ex bonis oriri folcnt, 
ijca viciflim bona cx rr.aiis. Tacitus, Ati. 
x|/, 10. Vfufrobatum eft, F.C, leget e^ 

mefiicis^ 



Digitized by 



Google 



wtfiicis arts fu^ti \ fid% uHimf^nnm aJ ignoMSi au^ 

mmus kan9S pfmem^^ in^fmm^illud ax^Mp^ ak dignis% 

^ idomis * ad ifkdignosy &nw idaneos transfertur. 

LI. LiAcedaemimUjdfivi^is Athenitnfibus^ trigintaviros 

\emfmtK eMMmtraBarent. ^lifrinfacaepire 

He lcr ofnmffUiimnfknundenmatum necare^ 

^rii & mrjti^ dioere<fieri: 2?^>?, uiipaulla^ 

yif^ ^JfMt^a. kofUts< & nuUos lubidimfe /v- 

i metu terrerek Ita civitasy feraitute. op^ 

(aetitiaegrawspaenaidedit. NoftMme^ 

mpMWCtarcmla^ cum.^TtanMfippunL,&: alias efmfmodi^ 

^ jfd inJifnos] bpcJL Md nop Z>. (^ 
M». Icfcm.^ ''^ \- » i . . .. 

3 ^i rmf, fcrHm trM^afenf.y Sk 
& tnaau/criptum y^iluoqen. In impref^ 
fis vetuAioribus» non efl eorumt ac oipitti 
citra detrimentum fenfus jHjteft. kij)iuJ» 

^ UipPtmo co^ef^fMnMm qmem^ue. 3 
P- Via«^ius^^i Xtnpff^nfi^ lik^ <je rptw 
Gfaeciac,.fumtum 4pcct^ ?;^7^p ^fm» 
JB, &e. Ciacconiuti •" 

^^ :MQm$H$^ imvi/km^ (keearaittit 
AraMteL iiifrA» ^ nurko, B.Pub.omittic 
09pubun. pro#« Arond. Magd, ut rt^ Ba(* 
ljolr#4>^<f' Nocvic. 14.78. coo/ktSimt 
cmn Tranq. Cap. iii. f^W^, ; 

6 Bkfofulks Uitari, & fhirito sikere 
fiort.yM^kimrgtafc, tmttfopfdns Ug» 
tmri, fcd perp^athr^ham nc<*alitcr Pfyy^ 
daHiUs citaf, p^g^. 110$; qutth habetirul* 
gata le^o. quamrfs nbn igoorem, hoc 
v^rbum pereleganter cum ablati?0Tungt. 
Rivitbr.^ ' '■ ■ .^-'.'.-^- - 

7 JuxtA hnos ^ m«/9i liMntofi in^ 
t^c^¥e.y^li\ Vlegii^kx^ Sonai uc 
pttflosf E^ taiheni tSfmiticdt^ manu: 
fcfipto ttim! ihiitare iu(im; lidem* > 

^ ^ttikAeluetiHmefgruv^sfoenas didit,^ 
MaiiuiaSptum iraveis, Idem. 

9 Damafiffum.2 De eo vide Oroftum y. 
loVdc corri^endus ^/^4/9M/, qui Brutum 
vocat. Liv. Lrzx)ri. VeUejus Lib. 11. 
Kd^/ if4;ir. IX, ilOffffP Ep. IX. a. 

X 2 ^tti 



exempla hon^fta, af^^Bonos^% 

SftW alforam^ffmu ^SicOratmtmlrcen- 

tmCSiffiMmrogfi^etfs. v^^fifotu^a^ 

varifia C4ffVnii^ f^^^ fefererunt. J. W. 

I ^, «^ imferium ad ignaros cives 

sMwmms Sanas feryenst.'^ Cives, non 

rcped^a vctuOis. in Fabrici^o eft> 4^ 

ijBartfj efus, idcft, ipsperu, nara hoo fu<i 

^iaicriftBiii ^at i» ipiitio rpfo quod vcr* 

ittainaiicRirpyMf. Penil^. tainei^ & I^g. 

iemnt^fic Arond. & Norviccnfcs, J.H^, 

//s«rwCbecon.Uier,fj«imi. Et pi&lo 

{M>ftvi4eciir legeDdum*' tahUas^ vefksp 

pro eo quod ru]gp legitor, taSinlas vf- 

firas. oam panllo fapra ciixit: Mt?Kuti 

qmf^ ami d o twftm , sut viiiam^ fOfhomi 

vas, omtvifUmautMmaHcttjMs cosuuftvi' 

rat» Ur£giu Jidigmtros autminusbcmos 

firoemtm probe Mntn^ C^rrwwir^quiKi 

<^ccemxw9oeuk msas^ qdao antca adhaere- 

bttt iUi. igaaras^ in ed. Aldina & feqq. 

non ed^ prioribtts i iiv quibus non ma* 

ff% vifidir qaamtn membnuii« ncfftrii* 

^rmunu^ Ipumi opp^ Ao^k J. ^J. Sc imi 

(a/e^lsa: fieo lordbos ut J. 96» IbauiYttf 

tfmmfviagiariastt, hmiqrim,ipsftf4ttm' SostifSi 

jgmmvm a e it tti ^yi ixoftant. G>^iiifMeho 

ftreaaut ^ bonot amfiS^ J. j* Mni)^ 

tmmimmmidi fDgalorfo, ti6i negiefas, at 

malnt impfobier. J. 36. cum iffe bonus 

dKTfMt ftreooQf )&, mti^mam oftttmis Imfor 

rkesm vs, 99. A. loTcxtu. i^^/at Aiprt 

esliibetr. Ooo/er Higify* iv,6.p. 595^^ 



Digitized by 



Google 



itf4 



C. GiLi^pi Sallustii 



qui mah ReipubL ^nveranty ji^ulan Juffit i qius nm 
faHuim ejus laudabM? * Homines fcehjtos^ faStiefos^ qui 
feditionibus Remp. exagitaveranti merito * necatos aie^ 
bant Sed ea res magnae initium cladis fuit. Nam 
uti quifque demum^ aut 'Oillanh ^ pefiremo aut vasy aut 
vefttmfntum alicujus concupiveraty ^ dabat operam^ ' uti 
in profcriptorum numero effet. lia Milii quibus ^ama^ 
fippi fHors laetittae fuerat^ foulo pdfl ipfi ' trahebantur: 
neque prius finis jugulandi juit^ ^ quam Sulla omnis fuos 
divitiis explevit. Atque ego hoc non in M. Tullio^ neque 
his temporibus verejof.. Sed in ntagna civitate^ muita tir 
varia ingeniafunt. Toteft alio tempore^ alioConfule^ cui 
item exercitus ' in manufit^ falfutn aliquid pro vero cr^df* 
Ubi hoc exemplor per Senati decretum% Conjul gladium 
eduxeriti quis illi finem ftatuet^ aut qms '^mg^erabi^ 
tur? - . ^ . ^ \/^y 

Lli. Majores nofiri^T. Cneque confiliiy '^neqiiekUda- 
ciae umquam eguere:: fitqite fupcrbia obfiabat\ quo minus 
aliena inftituta^fifnpddprd{?a erdritJiMitarentur. ^Arindat^ 

Tetudioribus efl iiU (ji^ ca^h oti^ifhiApievit,'] LegeBducn, owmeu fmts^ ex y^ 
iJaue Sailudianum niagis«( Ciacc* Co-|tuAis. Riviusi 
polamomntic ^Uiol. «/11/^0^'^ <^ Reg< 



&Li. J.Wkjfi, A^ .',/> .: "T 
^ 2 Nrf#/^^ii?»/.3\SiuliamindU)Xe. 
rim di(iin^i4V\P(^* .VHJc^tu^^gloir^^ 
jibus vox uWmay, QrMifr.Uh^^ ,\,, : .,• . 

3 Po/h-ema vas, ^/ J Al^au/cripta, 
foftremo Mut vt^s^ . aut veftimintum* ge- 
minata vidclicct co^un^ionp^ '^isjun? 
a^iva: tdem,Vid, Sueton. \ug. Cap..7ii 

4 ppbaif9f(er^mt, m wjr^an,i|fcri|h 
tu^ Mti ii, qupJ5i;tt>io & ali^s ferc. ^ivim^ 

f Uj{iff.pX?f^ri^tarum.nuptera,'},A^^ 
fenfuni pracUui ^ISS. v^tuftioribuj, ialii 
enim rubfcribebant vulgatis ut is im frp* 
fcrifti Gruterus. 

6 liailir\ AbeHpronpn^cn ab AronJ. 
refte» & i|l}ra^ foteft. j.yfzfk. , ^ . ' 

7 TraheianiMf.j^TrihqMiiiiis ff,., alii 
jucthantur diccrent* nempe ad iuppli^ 
cikHm. Ctacc* 



9 IttmanufU^r^^fhiXiotkifata^xttxti 
L X» & isfnu pro» meefue fafarhis #^. 
Reg. Bodl. Digb. Migdb^Mdy^tJi. Arond* 
L !• L tb^ neque Ms ifMperlia h.%." keqmt 
iftif at^Norviceofes nitiil miiranr. Caefar 
B/ GalL VI %i 12« fingulari mHitwn neftre* 
rum virtuti canftlia cujufquemadi GaU»^ 
rumpccMrreiantt uteftfufmfteaeigenMsfo* 
lertiaeiatque ad mniaimitamda^jaque egU 
mfidte, .fuad ah q^ejuf irmde^tMnaftifi^ 
fl^ii»» Suprp, varia imgemMt <Sc{iti^^ji^ 
/r>i'ApQWg. ?.J»*^\ -V - . .- . 

: y0 UpderaiuterQ VU^^Nkihes^tmna 
ki Npti»-ad| ?rmdent'mm. pag. ^f^ qui 
lcgi ri r ^f / ivitf^/er^/ / Idem» 

II Neque confilri, neque metdaciae mm* 
quam figuere.'} Nazi neque aeedacia ai^ 
^rendt cafni cum urfen mbilituitet^io 
confiiii.^^Bc etktm, mfi Uior, fufitt Jo. 
cutut audlor. yox numqttam tbdd Pal. 
tertio. Gruttrus, ^^^ 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. l6f 

§Me tela militma ab Satmitibus^ infignia magifiratuum 
€b 'Tufcispleraquefumferunt: pofiremo^ quodubique apud 
ficiesy aut hofies idoneum videbatur^ cumfummo fiudio 
dmicxfequebantur: ^imitari^ quaminviderebonisymale^ 
bant. Sed eodem illo tempore^ Graeciae morem imitatiy 
verberibus ' animadvertebant in civisy de condemnatis 
fummum fuppliciumfumebant. Toftquam Refpub. adole- 
vit^ & muttitudine civium faSfiones valuere^ circumve- 
niriinnocentesy aliaque hujufcemodifiericoepere\ tunclex 
Torcia, aliaeque leges paratae funt^ ^quibus iegibusexfi- 



1 2 Anmn mt^u9t9l* miUttm» m SMmnin 
if^*^Hoc Bocacu dignuiDi naiii oon te- 
Bcreafod alios rqpcriat auAores: nifi 
<)tui haachcatn cQmiptum putct, & pro 
Smmtiims, SdMms l^eo^xn, aut^lium 
qocmpiam populum, ah Roma oon ni- 
aian diilintem, GUrinnms» Athnaeus 
lib. ?i. ^ «&« "Zmimuibv ^ %/iS^$^9 Jvpiv 
MD. VWc ZfL UviMm]\b^ i. de Magi- 
mtmmiiQSgQibus. M/nftittMJ., 

i A Tmfiis.'} Ciacconii ScRiviiCodd. 
i3bT»fcts.8c fic e noftri t Arond«Reg L* i ,3 . 
Matjdi A. Pemb. Codex B. Pub* Vcnetar, 
Mamn.Sosrequor. Multieciam, s6SMm. 
mtihms, J.Waifc. 

X Imitari, fmsm iftviden,'] Graeco- 

rum Adagiom fpcdHt. cujus meminit 

Ceot. wi, 74. Diaggnianms, MmfAiinmi 

«f fk£A§9 i ^c^tff »•- apud quem, ut 

id obiter moQcam» Ceat. xiv, 14. lcge 

ysai nvmf fimXdj^fS^mfM Conrigectiam Zf- 

mMmm^ CcnC iv,63. i^l W« ^rv«^iv* 

J4, 32. iegc 4tee<idir^ 1? «AMc^c Pro- 

Ycrbium hoc ufurpat Vmrro io Pmpiapme. 

imo quIJni inquies ex illo Graeci ? Fi- 

m oon poruic .* e(l enim Zmhxis didum^ 

qoi Oljrmp. xcr. claruit. fjimiust Nar. 

Hift. xxzv, 9. adco<]gc (ibi in ilio placuit 

ZtiMcij, uc vcrfpm iubicriberec cclobrem 

cx co, ImvifmrMm mliqtsim facilmst qmam 

imutsumrmm, Idem Ap^dore ejus coae- 

taoco, cributt PUfmrthms dc gloria At heo* 

^. j^^iij/^w/liwicqfticur-^^W^^JiMj^ijW-. 

IX. J^imsuMm im.mMpM civipatt^hof qmo^ 

fmt imms mvemt/trf qsu tneliaes obtrc- 



dlarc malint, quam imitari. Etiam 3of 
timsin Praedicam. AriAotelii 11,^.143. 
Cmm Remaui femper fuerit moris^ qmod 
ttbiqme gentimm pmUhrmm effet^ atqme 
iMtsslaiilep id magis mc magis imitatione 
honeftare, Quac Cupra habent Codd. arma 
atqme tela, ficc* ea, uC imponuna* tndu* 
cenda funt. Error natus ex minus frc* 
aucnii ufu tS poIlreroo« in fecundo loco, 
y.fi^^e. 

3 AmtnadverjeSMmt i. c. d. c. ff] Hacc 
ex recent. man. in Marg. Pembf heic Ar. 
^y^MMifmmmMdvertiitMnt, Le^io haud* 
quaquam fpcmendi, pro Mmimadverterem 
Varro dc Vita Pop.Rom. fcripfir, animo 

' Mdvettere, De qua re vide Nmmm in 
pMmftrtMres, Hanc fequitur ctiam Cl.i^Mf 
mertms de flatu animae *Lib» i.i/^* fif, 
Nequealiter legendum apud yitfmvimsfe 
U,9« Ji,22. cxau6loritate Codici» Arop* 
del. Sodet Auilor iil^ voccs hafcc divi,. 
dcre, ut in Praefut ad LijivV* Ctsm ergo 
haec naturaii modo fint m mstjoriSus ob- 
fervata, animoque advertam, &c. Addc 
Lib. VIII, e^.J.mffi. 

4 ^ibms legi^ms exf4imm,^ T* kgi^ 
bms in quibufdamnon cft ^ fed quia ivlco- 
dcx iwbcjc Fabrici:>nus» nihil im/noro;. 
faepe enim vctcres ancetcdens repctunt» 
ipfiquc Telativoadjung^tjtj id quod $Iias 
qupque p(l a nobis anootatum. Se4 ^ 
tmm lex F.orctM, pro/«»r, manufcriptum 
habc^ Rit/iV. Omittimc vocem legiiu^ . 
L 1,3. Ar. fc^ retincnda. Giieco hi Vcr. 
tfm. Advtnit dics, quo dic o^ inftiiuto 

liunk 



Digitized by 



Google 



i66 C Crispi Sallustii 

lium damnatis pemijfum eft. Hanc ego cauffam, P. C* 
quo minus novum confilium capiamus^ in frimismagnam 
puto. TrofeBo virtus^ atque fapientia major ' in tltis 
fuity qui ex parvis opibus tantum imperiumfecere^ quam 
in nooisy qui ea bene parta vix retinemus, Placet igitur 
eos dimitti^ & augert exercitumCatilinae? minume: fed 
ita ccnfeo j * pubiicandas eorum pecurnas^ ipft^s in vinculis 
habcndos ' per municipia\ quae maxume opibus valent: 
ncu qnis de iis poftea ad Senatum referat^ neve '^cum po- 



Cae/Mr, Erant omnino iiinera d$io quiims 
ttinenbus. Cacterum. de L^e Fqtm, U<. 
v}4e Ijvium j* '9. poflremo, quae ad 
haec rcfponditCirfroCatiliDan iv; ^ 20« 
y. mjfe. 

I Itt illis fmtJ] Praepof. refpuunt Ar* 
Digb. eciam infra: in fuM$ Digb* idem 
facir. fed magit ttStt atque vctufte cae- 
reri. Ci^eroM Amic. ^mbMsiti ipfis in. 
cd cauffk cnr Jiligantttr, &Fin. ri> 51. 
Tanta vis incrat in ver6is, Cujc benp 
pafOaYix retiAentttfia Olyaih*'!. Orator 
ka doceti tV^, tS Tmrief mu^ rir ««?i- 

^9t^' ^wmf W93^tUti Ajci? W ^YAAr 
SASe AI raynim» ? KTHZAZeAI 
X^^tTnfn^f tff»h 8(C. Idcm alta ait Ol. 
If,^.a5. lUXuyit^VAOKf l^ittTUi^r' 
AATTBlN,8*T<(7fw3jWmc ^«i. Rcm 
pturft>ut citfequitur Xenophon, Hi(l» Cyri 
Vf I. Arf^ f^ f, «Tfisu, tfpp ^ 7f' eifxl9 
je^fMrpi3S«f> noX)> ^' tv i/ttT^^v W AA* 
BONTA AlASaXASeAI. Tf^jS*^ 
A»i8HP, 9VB4Ki^4 TfiT nXfiSif fi^iw ^mg^i- 
«^0<4»'ii iyift^n* Tof ti Xmfi§»7u tcsmxeif» 
Mxitt rSn ufiu w^^c^ffiu i^! ^^ iy^^ 
Ttlmf» iJ\! olfw T«%^$ i^fttXeim4 yiyfiiut. 
pro farta Rcg. parata*> L a. pro ^'^ 
liab6t ^0^11/. Martin. noA male. flaeet 
iptttr J. bfiftiflb eos, T. Waflc. : 

1 TubUcMndasJ^ TlutarchiHinCxc, de/ 
3 hifittvntti jfffufAdfntf hkwn KmIo-up» 
ixditSf iu pixdf^fuTU >? iuuiif yf«r- 
f*ifq Q«/S«A0r7K{» of 2 ;^ruoX Tu o-fcvBfm' 
vroruru. p* 871. Non ttthien contradi- 
axSaiUsftfi nam haec atcidifie poft ta^ 



tam in Catilinariot feotcntiam ex ipfeoiet 
coQfttt«iii6na^etiam'iit, reaiMbCdiaru. 
lem iiaac dc publicandtt bonit fontea^ 
tiac Darceow SaUufiiftm roale capit Mi 
^ 45. lUr Mftirjrti* C9 woXtfi^ ft^lr 
fut rif woXtf, ii ik u» ^^> f r««iN Noftcr 
ilium iblummodo hotlit loco futumni 
qui de mutaiida fementia , aut ad Se- 
aatum aut p^r Tribqnot ascret. Coofet 
oxpoino C#>. IV. Catil. §. C Pemb. ^jci. 
ftumare camra, omiAb eifio, pordcgaa* 
ter,qHod hterettameo intcriineas^/i^j!^ 

3 i^enK*MmW^«.]]ObfenramoFemPo^ 
puH Romanf i» reorutfi cuflodia. Nam 
qao« in carjerem noa conjiciebaot, eoa 
vel militibus, velfidejuflbribus, vcl ctiaoA 
fibi comoiittebanf, ut aie 1. 1. £f. de Cu« 
ftod. rcor, vel eot magifhatibut coftodt* 
eadottradtbant: vel per opt>ida Itakae 
dividebaot: cujut morit oooik exem* 
plum in illis mille Achseit, quot bdlo Per* 
i^ conf^o Rodiani tn Italiam aoctve» 
runt Quemadmodum auteaa ad nagt* 
fhratus, five privatot (idejofroret* aut va« 
det, periculum cx evafione cuftodiarum 
fpedavir, fic ad urbet, five municipia, qni- 
but rei fuerant traditi, ita ut oppidaat 
pro hofhbut Sc perduellibus haberentur, 
ficuti a Bimo obf^vatum efl. (^fmmk 

4 Cum pofuk M^at.'] Ita Codd. & Hf 
gif^ftts II, lo. Quid fir, cttm fopatU 4- 
gere docet Agellitis ziit, 14« Ciew iv* 
Catilia. $.8* Sancit» mquis eorum^ poo^ 
ftsm^iHOs rondomttat, aot per feaatam 
aut per popolum Uvtero foffe^ Dio: |W 
Tffiiin «%j dhtudn tmrufj^^ff^niSirul 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. 167 

pBloagat: qui aliter fecerit^ Senatum exifiumarey eum 
cmtra Rempubl & falutem omnium faSturum. 

LIJI. Poftquam Cacfar dicendi hncm fccit •, ' cereri 
Fcrbo, *alius alii varie aflcnticbantur : at M. Porcius 
Cato rogatusfcntcntiara,hujufccmodiorationcm habuit. 

LIV. ^Longe mihialiamenseJty'P.C. cumres, atque 
^pericula noftra confideroy ^&cumfententias nonnullorum 

wn* Y^s^trukt^mab* Plautus Rud. 1 1 i,t. 
Ago cuio illa, m quid nocettt rneis fofu^ 
knhu. Opcnnntv lUi froHifio. hidpte. 
ffft mJ femuum referre apud illum cft, 

Qium formulaQi rervatPoetaramdoc^if. 

fimos, Aem. 1 1 1 , 85. Dele^loi popuU ad 

^rocercs, frtamlnque farentemMonftrtt 

deam rtfero, 8c quae uc fententU pofco. 

Vidc Senecam dc Tranquil. Cap. xv. 8c 
' MMMtMm de Seoatu Op. dc jure rcfc- 

rcndL J, Huaffe. 

I Ctttri xferSo, altMi Olii v4yie MjTenfie» 

lantur.^ In auibu(ciam antiqutorSbut c(l 

a^entiehamScd eddem renfu i nam quam* 

vis Kodac fcrc ajfentior dicimus, vctcrcs 

cameo & sjpmtio dicebanr, ut dl a Gel' 

Geiooatstami fed & Cicero iaepe cft 

kac terminatloae ufus. DiomeJes tamen 

M§intUhMntttr hic lcgit lib- l. quo loco 

tc&anior noa Mffentio iblum, fcd & ajjen'' 

Her <^ds thnm. Itaferme MSS* nifi quod 

Gimmdin. ver^o illius aIH varie.OrutCr, 
1 dHus alii varitaj/entie&antttr^^ V iri 

ib^i mcudofum huhc locum putant. £go 
ia taftu codicum convcnientia, infL^per 

acccdcnte 2>«*we</ii accuratiflimi fcrip- 

tbrit auiftoritite niiHl qutcquam mur 
candum dujrcrim. Plures dixiiie fenten- 
ttao}» quam hic a Crjffo cpqvmemor^an- 
tor, docet Tuilius liH^ duode^iino, Epi> 
floTa ad Atticum xxti. ftc FUvius Vofi'^ 
/ri*i, m AureliaDo* Itaquci^ vult Sallu; 

ffius proptef varias ieateatiajr, - yariuc^ 

irariorumruiiIeaften/am«.^ii(/c^fW» Lu- 
^atfus Catuks Caefaris Oratipneni pri- 
mu^impugnavit. Flutarch^ in Cic./*8; 1. 
Nam CW/^admodu£D adolcfccns, & ppn^ 
intcr ulriaios icatciitiain rogatus hanc 



oratloncm hjbuit.tcftc Vellejo Faterculo 11, 
35. quac ab adiuariis Ciceronis cxcept.t 
cft. vidc TlutMrchttm m loco fupra ]«u- 
dato. Markii a. verho ejus alii varie, fcd 
fecunda vox ab alia manu cft, utexlici:ia 
patet. Lr.Lj. Martin. 4,^/iVW. redc 
(anc,& nraliaomniaCcHid. int^xtum rc 
ccpifTcm. (iccnim Piautus in Aroph. 11, 
a. 193. Mihi quoque ajfunt teftet, qui ii^ 
lud quod tfo dlcam aireotian^. & in iU- 
dente. iv, j, 36. Gr. Mare qtiidem com- 
mune eerto tft omnibus» 7 R, ailentio* 
Oyid, iTi,. Metam.yf.^o^. AiFcnfit^re- 
cihus Rhamnufiajuftis, fic cti^m Cicero. 
Sueton. Vcfpif. Cap. d. T/wi/.fiifl. v, 3. 
Curtiits V, 1 2. 5. aflinticbat.D^i^ harms. 
ubi Codcx Pctrfenis affenfiebanfur , fed 
malc. vidccundcm iv, i,j. .^v»7. Sic 
Afulejus, VirgiL alii. quod Audior dicir, 
verboaltusid lignate quidcm. liv/^/in, 
14. Sententiam igitur fereptt nullumfU^ 
cere, di^. fieri, tfmnefque ita accifieiMm 
frivatps eos a^, Claudio judicms : tnultit 
queex Confufarihus verSo aflfcnfi , fuat. 
Conful piiim nou omQcs roj^ab^r, qui iq 
fcnatu aderant, fcd Scnatorcs duimaxrtt^ 
caeteri aatcro fuluoimodo alTcnticbailt 
illifl, qui fcntcntias djxcranti vidc Feftum 
& Agellium de pcdariis Scnatoribu». 
J.Waffe. . . 

; 31 . ^g^ mihi alia tMM tft^ :?.<! cum. 
&^ &/Ctimr &i*l Dem^henet Qlyn* 
thiaca tCfti^a: p^ mdW •meifwm^ ^^ 

ts^ eiKj^' T^i^ ^ jap* &c. Ald. Manii- 
tius. Alfeua y. A. £c L a. aiia mrhi» Scr- 
yi"s» .f- 373. & 9%l*Mliamihii reccpta 
l(5aio.rotuadiorr.7'/^- ■ \ u 

ipfe 



Digitized by 



Google 



i6S 



C. CiLXSPi Sallustii 



ipfe mecum reputo. lUi mthi dijferuijfe videntur de poena 
eorumy qui fatriae^ parentibus , aris^ atque focis fuis 
bellumparavere : res autem monety cavere ab illts magis% 
quam^ quid in illos ftatuamus^ confultare. ' Nam cetera 
tnaleficiatumperfequarey ubi faifafunt^ hocy nifi provi^ 
derisy ne accidat ; ubi evenit^ fruftra judicia implores. 
Capta urbey nihil fit reliqui vi£iis. Sedy per ^eos im- 
mortalis^ vos ego appello^ quifemper domos^ * viliasy pgnay 
tabulas veftras pluris^ quam Remp. feciftis : fi ifta^ j cu- 
jufcumque modi fint^ quae amplexaminiy retinere^ p vo^ 

uHf if^rr M-«y JTAlfll'' »yiU tZf 9^xSw^ 

i^ l^nfi* Tv^tnniui ^^Sto, Ant^hont. 
pratxiv.j. 133. 'p f;fcfi^«Jlr srpWf 

e j^^Aj srwJt^V$ iA«i7m ifif ti«^p- 

Vm^'*-'*^''** .^*^ '^ ''^* /S^Afi/fl-^Tf) 
c« "^'»»'« a^VKWi jrAfo» /BXecC^ 7» ^f 

Dinanhum, pag. 66. Vjtuio Utronem 
Cap. xxYvii. J^. ^jp, 

Kr//w.]] Villac fcmpcr Inecr hujufcc 
modi ob.cdatioocs. Ttitlt »11, 53. j@«/i/ 
entm frimMm frohihen <J« frifeum ad 
monm ncidtrt aggrodMft villarumnenf. 
finita ffMtiM^ familiarum nutnetHmf 8cc 
Hefier fupra, domot atque Villas i^ Mr^*«» 
modum medificatas. Scocca dlcgantcr, Ne* 
mo if/erumeft, quimmRemp. turbarima^ 
lit* quamfuam comam. c contra xeno^ 
fhon, Hift.Gr. I, 4^0. A,\fip f^, ,>;,, 

iKttfi ^ xxtUp^ wtiucH^, i trf» niAif. 

Hinc fua Noftcr. Cie, proSuIla 59, lUud 
erat hominmm genus horrihile ^ pertimef 
eendum, qui tanto amorc /uas poffeffiouet 
am^exi tene&ant, $tt a6 his memhfa di^ 
-veili citms, ac d^ahifo//e diceres. Craf- 
fum, nl fallor, pcrftringit. nam dc fua 
actate ycrba fecit. Idem. 

3 Cuju/cumquemodi,^ Sic no0ri om. 
ne$,« Diaj^s ^utemcujufcemoJi, aut cujuf 
quemodi, ut, 1 1 ,1 8. & ad fincm Cap. xxvi i . 
|qui paulo iofra hacc habct, Per idem tem^ 
fut Chry/etu &c» ad navet venit, prae^ 

/uptatihis 



4 FericuIa^oftra.]B*?\xb.noftri. in^ti, 
focis/uis prononriCQ abcft ab, L 2. Rcg. aS 
iltis caven, quod rotundius cft. Arondcl 
ws dffell& ' ego, evenerit Norviccnfcs 
Martin. Bodi. non bcnc. Hegefif. iv, 29. 
fi ferictda fraevenerint» frodra coofuies. 

Jdem. 

5 ^t cum /ententias nonnuUorum iffe 
meeum refuto.2 Duo c rainufcriptis, me- 
cum if/t repeto. ncc ali^cr Florcntinum. 
Bsvius. Mecum refuto Arondch Iffe me- 
cum CaA. fi. Pub. Digb. & R^g. cmit 
tunt. J, mfe. 

I Nam cetira tnaleficia.^ Ita libri vc- 
runatisminiraae: nam mediac» m4/e^i- 
0ai fapremae» malefaBa} quomodo ct- 
iam editio prima. Cruterus, Vcnct* 1470. 
1478. maiefaBa^ cacteri maleficia, qua 
vocenfi PlaUtus, Cicere, Caefar, Sueto* 
niiii etiam Aug. xxxir. Cato Fr. Cap. 
Lvrii. malcla^t benefoBh noH redemti- 
tavere, Ne quod autem malcficium nego- 
tiumve impunitatc vel m^iTelabcrctur. 
Tacitus III, fo. di^a a malefidis difi- 
rsmt. bi jpr<i incantatnentis ap\id eundcm 
uti malae artes aoud AftUejum. Semcl 
occurrit apud Noftrom Jug. xxxvi 1. flc 
opponitor heneficio, ubi Ccdd. nihil mo- 
vcnt* vocemr maUfa^a habes apud En- 
nium, Lucntium, & Softrttm in hac 
ipfa oratione, quot fcquitur AfuUjus 
Apolog. 1. Ego nurttspum ftudui lAale. 
fada cuju/quam cognoicerc. & Amo 
hius. f. 72. Caeterum locum ex I/ocra* 
tis Anhiianto exprenum p\k\o,fai. 199< 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CAXILINAR.1UM. l($f 

IsftMtikus veftris ocium praebere vuiiis\ expergifcimini 
aliquandoy & capefjite Remp. 'Non agitur ae veeiigali*' 
Susj ^nequedefocioruminjuriis^ libertas^ &animanoftra 
in dubio ejl. Saepenumero ?. C. multa verl^a in hoc or^ 
dinefeci : faepe de luxuria^ atfue avaritia noftrorum ci- 
vium ' queftusfum j ^ multofque mortalis ea cauffa advor- 
foshabeo: quiymihi atque animo meo ^ nuUius unquam de^ 
liSii '^gratiamfecijfemy haud facile alterius lubidtni tnale' 
fa^a condonabam. Sed^ ea tametfi vos parui pendebatis % 

tamen ReJf.Jirma erat : • opulentia negiegentiam tolerabat. 

ferens Dti vuUm f^ qiuuJam ^nsmtn^ 
tfrmm tMfU ejm^ quo faaUm rtcordMti' 
Mte ffMefams wsiminh ventrMioftii Ke^i- 
his humsmtttr. Iqgo, dti cultm, co fcnfu 
Nofter.ixmhus piieritiaecultus* H0i9Mr«i. 

Atft^» Xf9€dm mvti rxirrff, fcd ut rc- 
Tcnamur.Brmat hanc^lluQit lc^ionctn 



Std^tim Srutrm, Dlalog. fii, 2* OPtrn 
Slins cujufcuinqucmodi homintm fuijfi 
dMmnsttttm. J. Waflc. 

x^lmmmcjy Rcgio Bodl. y. A. abcft. 
mmc rctioent tamen L 3« Vcn. Mart. NMm 
nunc BallioL Reg. abcll ctiam Mliqunndo, 
fcd ma]c, noftri cnim omncs rctincnt,hec 
alitcr SchcGnfia ad ii. Theb. StMtii »p2g. 
i2* Cactcruna illud, voluftMtibus Otium 
j^Mtbtrt czpdnit FricMtus ad oratn fui 
libn ex Sjrncbidt 2i. i. ii ^iAiw cV 7«r« 
raRcfx*^' vf*«v ffipQMiTffff. non cnim co 
fcntu locotus cft noftcr c{uo JuvtnMlis 
111, 22^^ Ji fotts Mvelli Circenjtbus. con- 
fcr Cic, pro Rofc. Amcr. §. |6. Idem, 

2 Seque de fociorum injuriis,] Codcx 
Fabricianus. mon de fociorum injuriis. \d 
qaodSzacnus & lcpidius, codcm modo ex 
tmpre{&f qaldam. Rivius* v. Ljxurgum 
p. 49. & 1 aS. 7- ^*/^- 

^ ^mfiuffum.'] Co^iquefiusi multof 
^ne Aroode!. &^ Bodlcjanui ' dnhorum 
450. con^fius fumJnfrsL t,^^'^, obtMm 
caufMm & Norviccofis 1470. ex inter 

4 MMirc/qui mortMles ob eMm cMuJfam 
Mdverfos haSeo.^ In MSS. eft, ut 2. im 



prcdifl vctunioribui, muitofyue mortMleis 
encMuJfM, &c pro« ob CMm CMuJfMmt ^}ify^ 
raodo Ttrentm Ntctm tn CMuJpt, minucris 
haecqmMt fncis, Idem. Et tM mt hic rt^ 
fiitijjt grMtiM* pro cjui rci gratia. Rivius. 

f Mihi Mtqut unimo meoT^ Ita Codd. 
clttintcr ; Mnimo meo, hoc eHt mihi, iffi 
tmwu FiMutus Trin^f ro imftrio tuo Mcum 
animum tibi ftrvituttm fervirt Mtquum 
^cenfeo, &» nnimo meo pro mcM femtntia 
Pocn. 1,2, 2 V Hcbraei pro mihi fimili- 
tcr ponunt ItnMfhJfji, Homcrus. '£1 nl yg 
•"f J"/"*» '9«^«»«' J-Waflc. 

6 NulUus unquum dtliHi grMtiam fe- 
cijfem.'^ jSic Jugurth. Ctterum Boccho^ 
quonium foenitet, deUHi ^ratiMm fMcit : 
I & lib.iv. Hiltor. Vofi rtditumtorumatti* 
bus Senatus belli LefidiMni grMtiMm fece» 
rMt^ Ciacconiui. 

f GratiamfeciJfemT^ Tta Codd. Vliniut 
Epii^. VI 1 1 » ^2« Gratia actatis fa£ta, ^uae* 
fior tfi defignatus* Plautus: jurisjurandi 
gratijin volo facias. Confcr Suetonium 
Caligul. XV. Livium 111. Gdtittm i, i2. 
X, 1 f • Cafitolinum in Antonio Cap. v. 
Corrigendus autem HegeJiffms \\\, 12. 
pujus fide interfofita, nihit rale nujuros 
dellAi giatiam voUns cejfit. iegcfecir, 
n\Ci foite fumatur pro concejfit, quod vix 
crcdidcrim. MSS. tamen ab editis f>anr. 
vidc DOS ad Jug. i\2» J. Wajfe» 

8 OftilentiM neglegentiam tolerabMt» J 
Ciceroncm fcquitur, qui Orar. de Hdrufp. 
Rcfp. ita infit : etenim vix hnec, fi undi^ 
que fulciMmus, jam iMbefMSfa, vix, in^ 

Y Nunt 



Digitized by 



Google 



17 o 



. Cj OlLl 8L 1 £ SjUlll, U SIT 1 I 



Nunc vero wm idMgitur^ kmifne^ m nuUif marihus ^t^ 
vnmusi neque^ qmntuf^aut qudmw^mficu/fkifop^rium 
popuU Rom.Jit: 'fidcujus^hatc^^i^umquemo^ividimufy ruh- 
jtray ^», \nobffcum um^ hojiiumsfutur^ /ht. . 

LVlv Hek miJoi^ptifquamrnanJketudinem^ C^ rmfericw^ 
diamnaminat^? Jdmfridem equidemnos'^ ^erarem^ voca^ 



i^HAm» innixa sn of^nium nofirum humt'\ 
ris cohMtrebunf. Fuit quondam ita firm^ 
hau twttas^ .& valens^ ut oegl^eQtiain 
S<rnatus 'Vilsitiaf^ injuriax civium^f^trt 
fojfet, jam non fotejl. Aerafium^hUUUm 
efii ve^igaltbui non fruuntur, qui rfde' 
meruht : auclorltas principUm ceciiU: con- 
fenfus ordinum efi divulftis: judiciaferi- 
erunt: fuffragla defcrifta Unenhir a fau- 
cis : bonorum ammus ad nutum nojlrj cr-^ 
Jinisexfeditusjam non efit: ii^ep^i^uift^ 
fro fatriae falute of^onat inv)diae'f frur 
Jlra fofihac reaUiretis. SAllliftiDi^ ipfe^ 
Cap. LXi'i. Tofiquam luxu^atque aej^a 
clvitas corrupta efii rurfui Reff* roagni- 
tudincrua Imp. atquc radgiffratuutn vi: 
tia fuftentabar. Qucm fecjuitur Seneca de^ 
^onfot: ad Helvid; x^ f4ajofej„n^ri j«^-' 
rtw» vir^us etiam aW yicia hort^ fu- 
ftcntat^ infelices erunt^ ^u\fibiynmufua 
farabanp cibum. Cdlumclla it| 10. ,^/rt' 
ttiercunque obruas fuflinct tQloni ncglc- 
gentiam. uhi^vOtCommodeCo^tx Arond. 
iorrsrhodiffirner Idem. ' 

^ ,1 Sid^he^c^ ^cHJufcumw^fnodi t^idpi' 
tiir^ tri, ni^ayfciiipiQ.^ui^^^^ 
Cf4jus hdec cumqu^ moJi videHiur, yt yc 
jT^ftisrjf, <ju<5mo(j9 . & . cxcmphr ^ hal^et 
Bcfoaldi^uncv. Km«iv Vgx,ultima abcd. 
a codicc PoloJiico, tabc tiDcifcjuc ccir- 
rpfp. h^uc ciiJHff.u^q:'*e modi quac po- 
litio c>iam in P4II. omnilus,, (cd non in 
Commcl., noftro. Crntmis,. . tu fujque'^ 
rTf Qi(k L 2. cujujjpo^li^ M^^-^ ^*^ ':^'^^ V •. ^^*> . 
juffur?i(iu^ev'{ilcntiii' M^rrz-iU. Idfm' 

'z Vera ^ rerum zqcabul^^ a ^^l/l^^J^^Q , 




wi^f^t/Tik. TP ii <ru<^a^ti r» 



l^i^M fSSf^' 



Vi^ ^^,1^1' cWArf«i»i p|v, el^ijtoi ti0»tp^ 

XAitvf, ^i^o^ utiy i^ eimXtyoiPttvT^ 
IItto^®^, 1 1 1 ^ §. 8 1. Mapuf. tJl rerum 
Abinde mutat loctim, Arond, enifti ami. 
ftmus re^tum. at, Reg. L. i. 3. A.y, B. 
Pub, Pcmb. t/(»r;«^/^/4 rerMm, fbrte pofi^ 
tura e3;-verfu Hdratii '%:r%^ ^iii tta io rc 
lirtiili ad* Rfoa. Sef-^onem faMum iiti^^ 
verit,^ wt/4 retum J^inljrta pfotuleritl 
^[iifl. II, 1. 'frxipret/mlucm ffeciofd 
Vocabula rerum. ^lS^cepitam l^aidqcrii 
firinat Cickro i.i'u de Pirt. J.^ 5-; \ 'Onfiruer^ 
vocabuli rerulhi. Xtttn^N^fierFr. jir. 
NiPii, nomina j-cruro adjgnayiamrrmt^n' 
tes., Xuc^qtius. vVi»^ *^^^ ^94,9^^^^ 
humanum^ yariahtejo^u^^^ Cpeferii inter 
fe vefcifer nomina rerQiif,*^, 1028. utf^ 
litas exfrefpt non^iia rqrunii Lueanus vi , 
pa nomina rebus. 8c Sf7i«^ xil, 5S8, 
fat^to (iigne ^fro nomin^ 'terum Vondere^ 
&, XV, 114. Tunc quohes fatriof rer^jr^. 
cjuc pcricu la jp<?/rw. StcJ;ffi^^^ 
Pjg! 296» T)ifce enim' nomma^rcrum fc»-( 
tma, dc • Habitud. DJ Pl^ ^ p^ ' y i ,. Det^r. 
inirriyenia novitati v^rboriim rcVura oi>« 
!^uriUtibu5:/?rt;iV;;i'/.^ "Florcist!*& Codcx 
Cpjcnfis omittunt rerum^ fcd pcrpcram, 
Rctinct ctiam 'Dion^llus Halicarn, i v,7^^ 

'n»>fol7n))^ei otco^^^i f^ $l7ro r iiTtcp S x^s—! 
Uf7u(^^Tif» ,7h!f^.0?iCiZjtp^U.^fP}py^ ti 'rCw 

u{/f7r inn^kfu, Hac dcniquc fbrma Jia- 
bes herbariim vocabulurpty^&z offidorurn 
apud Vlinium Nau Hift. xiu^ 2S* ni. 
I. vocabula map/ixartiu^ ^pu6 TacitUfTx, 
(Juod ad fcntcuuam attinet, confule in 



Digitized by 



Google 



Be^V D U M C X f IJIi m Ai &. 1 .U)M. 



,1/1 



rerum ausiacla^ fortitudo wrafrwr.i ^i^Rf^pAilkMtfm^i^fif^ 
eft. Srntfime^qmniamitafemorfsJsa^mJ^ 

'Tam$n viistjJa 'quMtewis vtttia Jionota 

a9^ij;>lis pcrdidiinus* ^tJonius ^paJl, jn 

Concionc Lib.-vi i . Epift. 9. Jt cligimsis 

hqmi)ciD, vocstur zbjc^us: fi frojeri- 

mhs crcdlum fupcrbirc cenfetur. & paulo 

popj Libcrwtem fro improbirarc e<m. 

detpndm : vcrccundiahV 'fro nrfticiratc 

fiiJlidiHJpl : 'rigi(3os ah iuiycritarc non ha- 

^eat chdros : blandi afud eos (ommuniofie 

vilefcmt. Zcno Vcronenfis Scrm. dc li- 

.vore & invidia : ma^nanimum quemijue vi- 

rum protcrvuni <;orant, conftantem vero 

^ ^gtienttm, f:ne rcnfu doloris affellant, 

fo&^ium '^cctbum dictmt, &c. cJ* omnes 

frorfui virtutum ffecies decotorare oontrA- 

riss (^ a malhiafumftii afpellationibus 

gcftiunt. Andocides Orar. 1 1 1 «^» 283. Tnt 

7» eia-^x^eMtf ifitSr^i tTmfx^o^i, ASO£ 

^ptfitti^itas, TliacyJ. v,m. ^rv^o/^ ^^rpce» 

/4bff> e«e^^^ fjffw^V? i^fxfJijHt iV- 

4^»f^i^ ct9nKt9Bi< «^«iiTO$ 7f%o/.-^r<jui. Vidc 
omniQo AleKfW.drum Afhrodificnfem m 
TopicaiAriflot. p3g. 94.. Infra: andacia 
paalarum rerum* ipaCoJd. rlautUlAfinjir, 
y, 2f j^^^jufrd i^e.fj^ 'mtm^acern /i- 
i^«»«r//* liabcriui; boYiarum rcrurti C(?i- 
^tuio.pefpm eft' Tcrtullianus Apolo|. 
Cap-xll, ^arccrpocaa^um ihfernarurii 
I^ruriif;. &, vii. libidinum ^mpiarum 
iovcrcyuadiam Trebellius PoUio dc Gjj- 
iicnjs VII. ^rat enim in Gallieno fubitac 
virtutis^iudacia. Ji^yenalts Sat. xni, }. 
Hamctm. P^a^m m^lac fHpereft fiJucfa 
.Gau(Iac*Cff^////r ^. W^r/i ^ducia. Cato 
Fr..fcvLit. furcs ^rruW/iJr^/w funoruna. 
ArwMus PbJi., neqtte ^dfedes remcan- 
tihMs fatrsAs obflacula' rmpeditionis o^^^ 
ponant. Eavct Aretinus Ep. v, 1 1. difci- 
fhnam malarum rcrura, 5cc. Grdtius l, 
d2.. liloope vrdes veterum atfos frodit fa- 
ouia rccoaij Semfdeos. ^tatius 1 1 1, Thcb. 
l, ^iafatim Accipit. Vkut. Jlme mcn- 
daccra hujui rci itrveheris, j. WalTe.- 

'^ 2 Janguinem 



pimis Lutretsum Tv, 1154. <!cih\ic*d>of- 
•^iiaDde.Arreii, 6^7* llomiuHMis.nMi 
lire liccc mala : fuica vocetur» Nigrior ll- 
Ijrk» cmi fsc€ fsmguis er'u. Si pacta .ift, 
V^neri fmHi^i Si ^\[^ Minervae, Ssi^4' 

h'H^,fUMMtaquf drwsi.^Ha% tur£id4.pl^' 
luro: £^ Ute^i ^itmsnfr/tximiti^t^ ^opi, 
£c^tra,au^orccodem ia^RenQcd.^a^. 
£f tm^Ufiuu wioabcnisi errore fub illo 
^wifiwtmcrhnmafaifotulu, ^4«i 
fMw,#»fc)ti*doi«dcHcae/w«f/^^: Ju- 
dicsusmiMe h-evi limitefalUtuum^ Jixr- 
gsthfplendf^^^fufca ^eft, mff^ voce^ 
jMFp I9 ^gjmclli maqes crj?nen hdhp^^ 
fHtf, *J^yf0ffr\t ^i pc^ns f«4jt>M-j 
jiiM mUi^z Et^oicrit ^ici^rudit^, j! quM 
^theft. AddA {Imc firf^iiuvMi r, L51.1 
J»akiiatf¥$ fa^ecaficoAmblUfl, ^mor. 
faiifliMvintttiMiM^io^vitaot^ Cl^^^iamtr» 
XI,, kl •Eu^op-quid.pvWVf^ ;,vocahula 
^rii Pca^tesiUs yipu^ t^c, Horatiurri 
Xih. f. SH-Wlyi qMi^pfitc: f«irif//M 
i^if vi-mifmiiMcsUuri a»cffiis f^ jmc- 
tsoUiior kif fgsek {/?/, (joacinouf ^oz^^Afi 
IfftuUt mt ^'Videamr^* at eft trjuui^ 
^^ otqfH ^iW iK3^./f^<r:,ixj?>pJqc( 
foakiitieThiiS^mturrCsMfir ^ft',,,^cr^, 
fsttf -nuMretMr^ yid., Frudmi^,^ Pfy^ 
c^tpm i^CA» tMoMHiHttffV, ^ifS. T ^neea 
.SfHft, UVf. l^fiarmiis Jub Mriutsw(s\ 
MHtmoteit^fMMtt tcmu\t2s fub titulo Jor^ 
pe«dioUZ«^ryinedaratio v^r^^r igoavia, 
fro^atitc dmiikii accifitur, Tacit. ^gn^* 
XX :. I^latimque Mfcejitfn ad deUni 
enemta wiencvfs.iforims ■& Mh^^ ^.&i 
cestmMawsem-ekgaiiMicnh i4qife,y^afud im^ 
fersmhimsnnu ^vfoatur,^mmf^r^.Jff\ 
vitmls^. Id^ c^ii»m«a<j))g^iOAT. 
tioae, Jbcferre» trucidare, rafere, fal 
(ii mminlAui via^vm^atque ttbifoUtu- 
imemficcsMMt^ p^ccin.affeUanf, itccum 
Aa. f if, 24^ /m/leM. ocilram .m^tn 
aiiaadnKabnla etfdm^rri^ Vid^ ^oA^m' 
Fr. n i . ^untilianus Inftitut. v 1 1 1 '• 3. 



Digitized by 



t^oogle 



172 C. Crispi Sallustii 

fanguinemn9ftrum largiantur^ &$ dum paucis fcekrath 
ffarcunt^ bimos omnis perditum eant. ' heney & compih 
fiteC. Caefar^pauUo ante in boc ordine de vita & morte 
differutt^ ^ credo falfa exiftumaus eay quae 4^ i^f^^is me^ 
morantur^ diverjb itinere malos a bonis loca taetra^ in- 
culta^ foeday atque formidolofa habere. Itaque cenfuit^ 



• Sknt miftmwiis^ Etfi hacc cf! ml* 
gata, reccptaque le^io> multorum quo- 
que vcteruro codicum aa^ritate com* 
probata; non cclabo tamen pcrantiqui 
cujufdam libri fcripturam: Smt mifitf 
cordts in fHnbus aerMriii cMveant, ne f/- 
lis fit fericulHm, dum fanguinem noftrum 
UrgiAntur, ^ dumpsucisfceUfiisfMrcuntt 
boms omnes ferdUum CMUt, Popmt. 

t Ne illis funguinem nefirum Urgian 
iurJ^ Sic vctuftior editio, fic MSS. con 
feolus; non illi» quod occupat jam om 
Qcs codiccs» cjr quo fuum cxtrufit ^dus 
ienior} haud tamen vcrc. Gruttrus, 

I Bene <5» comfofite.'] Aij^» iri^^r* 
vrfSjfUf vocat Plutarck in Cacrarc fed 8c 
Poftumius Albious apud GeUiumil, IJ, 
Seminem fuccenferefibi convenire, fi^uid 
in his lihrit parum compofitc uut minus 
eleganter fcriftum f6ret. Noficr in Jtig. 
Hon funt compofita verbA meu. Cic, ad 
Attic. vl,^ I ao. compofitiflimac Uttrae & 
clarifliroac 8ci.de Orat coropofitc, or- 
mate, cefiofe eloipii. Stat. Sylv. ii, i. 47« 
Compofiiorquc fales medltataque verba 
hcutus & Tacit. xv. agere Mliquid com- 
pofitius quamfifiinuntius- SidoniusTiii, 
%\, fi oratianis ilUus metiMris* acer, ro* 
tundus, compofitus» excuffus. Ammianus 
XVI 1, 1. aiiorum exitio ^uid fdrtunisfuis 
immineret anxie cogitantes, fimulata fmcis 
petitione.ut frimaevertiginis imfetum de- 
clinnrenty mifere tegatos cum verbiscom' 
pofitis. Jonas. Aurelianenfis Lib* t. p» 
642. Ad ruinam tuae tam incompo- 
iitzc diSionis hoc texueris, Arnobius. J^ia 
UMmerofHm (jr infiru^um» compofitum- 
que Sermonem Lib. ii.p.4<>. aliquuodo in 
roalam partcm tam apud Graecos quaro 



ftcr Jug. LJtxiix.abundeillisfacundamf^ 
coropofitam orationem fore, i. e. deUni* 
fitam. & ^fivd^ytff, J. Wafle» 

2 Paulio ante in koc ordme de, &c.l 
Nu.lo fentcntiae detrimcnta abeife po- 
ccrat in hoe ordine roooctquc Kiviur, 
excudi cdttisnonnuilis. Gruterus* c noftria 
oroittunt L.L^. Sceieftis Reg. pro fie* 
teratis ut infra. (k Manin. oemeii abcft 
ab L a. }. Waflc. 

J Credo falfa exifiumans. J Kmmm 
Merceri p. 3I8. 8c Codd. MSS. ad ver- 
bum hanc periodum ut fit cdttis conct. 
piunt. Pulchre Cicero dc Conlblatioae 
apud LaBantium 1 1 1, 1 ^ Vitiis & lce- 
leribus contaminatos defriteei in teueSras 
atque in cocno jaccre doeueruuf MoJea 
ctiam in hanc ienteatiatflex OrfheoHinQ- 
que adductt fUte in Gdrgia 6c Phaed, 
p» ;86. quladeatur. jHveualHii,t^%. 
Efi aiiquos manes (^ fubterratUa regnm. 
Et centumt & Stygio ranu in gurgtte 
m'gras, Aique una tranfire vadum tat 
miiiia cymba. Nee fueri eredtmt U^ qeei 
teondum aere Uvantun Sed tee vers futa^ 
Vidc Vkutarchumini K vA^jI^vt^ tv^» 
AAeE BI^SAS^ pag.tiaS.dcmaaRK 
roc tn f «%4^ 7»v #«• tn %n fi^iJileti n* 
famfnSfm. pag. 5-56. Quod Nofter, di* 
verfe itiHere, «c. ita eitulit Idaro r%. 
Hie locus eft, partes ubi fe via findit im 
ambast Deztera, cptae Ditie magni fuS 
moenia tendit i Hae i$er Elyfium uobis : 
at lacvrmaicrum Exereet feenas» ^ md 
mfia Tartara mittit. y\dt CaliimaehMm 
EpJg.xlv. Dithiluf. Kdt ^ wi5'rAiA» 

dl' detfim uw^^ohfu Coofcr ctiam Ciem» 
nem ir. Catilia.$. vtii. Tofc. 199. H»^ 



Latmok. Aefchylus Pfom. vind. t'^^' fom firttm cap. f f . De hfis vcrbi^ capiendut 
/^ ^ ^As%ysw Aal^fiiiii rvyj^* flt, Nc^ ^Affianus B. Civil. ^dretr, Uh n$put dfm^ 

pccomas 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. X73 

pecunias eorum pubiicandas» ipfbs ' per municipia in cu« 

hodiis habendos i ^videlicet timns neyfi Romaefinty auta 

f0jmlarihMS canjuratimis y aut a multitudine conJu£ta 

per vim eripiantur. ^afi vero maliy atquejcelefti tan^ 

tummodo in urbe^ ^& n§n per totam Italiam fint% aut 

non ibi plus pojfit a$uiacia^ ^ ubi ad defendendum opes mi^ 

noresfunt. ^are vanum equidem hoc confilium efiy fi 

fericulMm ex ilKs metuit. Sin ' in tanto ornnium metu Jolus 

non timefj eo magis referty me mihi^atque vobis timere. 

LV. ^are cum de P. Lentuloy ceterifque ftatuetis i 

pro certohabetote^ vos fimul de exercitu Catilinae & de 

onmibms conjuratis decernere. Sluanto vos ^attentius ea 

agetisy tanto illis animus infirmior erit. Si pallulum modo 

vos languere viderinty jam omnes feroces aderunt. NoUte 

exifiumare^ majores noftros armis Remp, ex parvamag* 

namfecijfe. ^ Si ita res effeti ^ multo pulcerrumam eim 



VAvariBf «I» 1« T^ M im U m^ iun^i^r. in- 
fn\ s wmUiiudhis Arood. & Reg. ocnit- 
tont vnepoC Codex B. Pub. & Markii A. 
smpfmUm^Hs mtu mult. Ideoi, 

1 FermmmcifiM im emfoim Mtmdos.'^ 
Goaimd nofter oxnittit m cmfiodiis, Sc 
hercleialToreiiru omitti poterat, utpote 
QUB (ktitfiibaudiatur* Grmtifm* 

2 ViitikBi timHmst mifi Ufinsmifimi m 

f§f. &cwj Male habitam locum prodie 

kdbiooom diverfitas» nam vifitur iblum 

in Hax. ac Com. vidMcit tmems mt mtu 

m f^f^ cactcris reli^is: in Pal i. vidi- 

iictt tsmnwa mefi UMMi^fimt ut amt mpop. 

jo 3 . hmbtmdiSt titmams mtfi Rommi fint m 

fjmrihu amjtm^mtimms mmt m mmltitmdime^ 

$ccm Siae «Ifdione vidiliat* in 4. Vtrmm 

timotms mtfi Bmmme mmt m pojjmt. io 5. vii^- 

Ucit timams, mttt fofmU^ms conjmrmtu 

Mu. &C. nt 7. Vidiitcit timnms fi RomMi 

fimt me m ^fmlmr. in 9* vidtiicit simimt 

Mi fi i& Bmmmi fimt mut mfif^^(ktq\iii 

FcAogtrt. hsAimdms m mut m fifmU & 

aur pronmc MSS* vetuftioret vtdtlicit 

timems mm mms mfofuL certe illa)? Remoi 

fiut fadUime iumocellig^us» Gtmtetms* 

EooJins Mart« AK0ft(lcl»^KIorw. t^yo. 



& Markii Codd« vidiliat timens mtfi» fic 

L 3. 7. mffi. 

3 Et nom fer totmm Italiam fimt.'} la 
Fabriciauo omifla illa (^ copuh nom fer 
totam Italimmst lcgitur, quamvis fecus ia 
aliis. Rivims, 

4 U6i md difendendmm ofes,^ Nazar.. 
prius liabuit , defendendam » ut refe. 
ratur ad mmdmcimm^ nec male y mt defen' 
difn Dotet frohihn. Gruterus. 

5 /« tmnto omnimm me/u, 3 Jn^ abed 
Arond* M^r^i y* fi ''^* co rcnfu Hirtius* 
C. V 1 1 1, 14* At Cme/mr ne^ue refifientes 
tanto collis adreQdi Iscejfendos judica6ar. 
Livius XXX II, ai« fifma voluntatetotfo» 
ciis reliquit hofiibus dirifiendos^ auidrecum 
fmre fotefl, quin (ji^fociifiSi confulantf fi 
mau, mohis tfuoque ignofcat titnemihui^ 
?idcpluraadfr.i,4. J.PVaJfe. 

6 Attentiiu./^ Intemtius Codcx Bib. 
Divi Martini» permde fonat» nam fecun» 
dum Cic» de Orat. Cura, attentio anim/, 
cogftatio, vigHantia, affi^uitau labor, una 
diligentiai verbo continentur. Idcra» -) 

7 Si itm res ejfit» multo.^ Volumen Fa, 
brtcianum» Si itm effeu nec additur ibi 
tis^ atqjie hoc modo cciam* Augt^inus 

710%. 



Digitized by 



Google 



i^4 C. CRrspi Sallusiti^ 

mshabBremm i iptippe fociorHm^ apque tivHmy praeterea 
mymrnmy atfue eqtwrum ' mi^r mtbts oopi^ ifuam iUis^ 
tfty ''Sed iiha fuert^ e^at iltas,mugnos fenre -, ^[tUie na^ 
ks mlh funt\ ^omi indufiria^ fqris jujlum itnperitm^ 
mimnrifk tP^fiUeijd» Hiter^ nefue delicioy neque luindini 
eimoKim. ^ aPw his nos habemus iuxuriam^ atque avari^ 
tiam^ ^ publice egefimem^ privatim opulentiam: lauda- 
mws di^x>ifias>j fecpnmur rnertiam: inter homs j^r mahs 
difc¥imen ^ mUtut^: v^ww^^viccdtispxaciniaanribido pof* 

,12. dc Civit;ite,Dcicitatj utrum- kfpc£larc lojum videtur. Antiq. ii, j. 



c]Ue autcm 'rc6lc diCitur, fic ejl^ & fic res 
ift, ftr&jY;^. '&Aitroqua7J»'e»/ii^i inAn- 
dtia ulitur. ZOViV/. Wi^nc^viiia^ Beluacenfis 
hunc locum citaDS rctinct voccm res, 8c 
fic Cbdd. noftri omntt. Idcm lcgit» fro 
hh -itni^fn.nast ^uc^ allutfit Sahianus^ p«^ 
ji^» ^nHncfri) his pmntlusi avaritia, 
ei4p}(;htas, fafina. ctitt\XK\* taudnmus U. 
f. inertiam abcft tam a Vincentio quam 
Auguflino, dc "iJio addidit iUc ulflmud, 
poft : ambitio fojjidet domi vobtftati^fdrh 
kutihn fecttniaeferifffttr ut$t grmae^ pro, 
jUftumMferhttn^alc^d VftKrefttiumi 
jitfliritr. locam ob «ocuWbabuit Tieiefif^ 
/»/SaJluf}Janacdi(ftionis(lud^fiffihius.iiY 
9. fic4nW ^ptid ctjm AgHppa ad iju- 
dacd5 tttmtilrtnntes. Our defofi^ fuHt 
drtna a 'fatridtis ntftrisf Et c^Ptc iWI 
foriiorcs nbbis fuctc, vige^ant uHimisv 
ifbundabant fnbfidiis, 'Cdnfcr C/ri pro 
Rofc. Attier. ^. '5^. &, {jfo L. Mtnif: 
5.12. J.Vaffe; • : f . 

"8 jAr//(? juUwrUfmtm eam nh^htth^ 
f^Ww;.]Edd. ptifiiis ncmadeff^i, riiediti 
djds locoeft^r^». Si hccrctper MSS.Wal^ 
lcm »«»r, vcl i!w//tf. Gniteras. L. L 2. 
L 3. omittunt nos, httbemusPcmb. nos 
eam Markii y. ^. ^^*5#, 

1 M4/or cOfitt nobls qkat/t IHif eftS] V o- 
ciila «^xtf^a abeffb votmi/Orutetjes. 

2 Sed aliafueYe.yObAo cotifbilcrtt 
LaCbn c\\i\t\\hfui^ juae, oeqtieabflitte- 
rct a principc did^ione fed, Gi^utews. 
Vcrum aliter Libri, vcl Librath. Vinein- 
/iKi quidem omittfit, ^jn/re ittos^tnapfOsfe'' 
^m/rectam^mibUsCodd. 8c 2)/^»^>q[ui 



>^ mnSfTu fAiycXtif c^ fStiKfSf tuq wixui 
infKi : foris jstflt*»^ ^fnuM, \Xk tor^ 
TimidHlsSyX V, •V^x^SwTH n <g i^^A^Mf - 
n€ «7» AEONT A ^* (i lUi fcjj»? 'AI- 
EXOfNOMBNb^ «r^M^iSi^tiJrrnfeK»^ 
Xenofhon Hift. Cyri vii. itWti t5i9»w^ 
(TtJ^p^v-tufms 9^ «JwCr 'J&ntPATEfAS 
yiy9i^. \Hdc CiV. pfo ^oicio Amer. §. 

3 Frc his \nirs habmiss^^ SMpctpxxit. 
^FOiUimch ;ir/« Onitorus. • ^^ \ i 

4 >Ai&ii^ iif£e/?«fi#a&] Jdem >qaoncu> 
Ciccro de Herufpicam* re%m(U:: jtmi.. 
rium nuUum^ft: nji&ipdibus woti frtum* 
$up^ ^^'redememnt^ mUiomjtt. Ifrmei- 
fumiceMHti cmftieflisi^rtlhk^d^ftfst 
judUia fiseiirnnf : fttflht^ntjdiftr^kmuae' 
Pma^faucis. VMk^va GgcOkoaxii^fwii, 
viUam opuIdnttsnti^tonquaTD ^paricaUikm 
RHpubv Mmpitib^t -^uoiqrie JJfmeydid^s 
hb. toi. 

f KnUum difemmen^.l[fu manurcrip» 
tiS) dtfcmtnen mulhtm, omiflb veito ibb- 
ftcUitfvo. nec aliter At tg u ftimu s v. de Ci* 
v^e Dei. «ap. x 11 . t RMus^ 
'^y^rfutlsffseemUMteiiiti^pejfideti^ Ve- 
gttins^cx Calode ^majove qutoi^ctcat^ 
fib^mcapftic j. yd^ U^afkmt eft^ eum 
virturis |>rAemia Mcupmt ambttio (^ 
fer ^atiAm frmo^eren^ur mikeet, epU 
fromovM ^nfueTJinant fer Ukcfm 11,3. 
Ubi Msris kimise , ^UsmUe f^etm^. 
fiagteUtmis (umritu^0Hi^eesiiMfun emdenn 

fidet.. 



Digitized by 



Google 



Belbum Cat il i w AfRivipr^ 17^ 

fider. iVi^tf mrumi^ ubi vm ' f«f4$ratim Jiti quijqu^ 
cmfUmm ci^>Uisyukiihmi vaii^aubus^ hicpecuniaey aut 
gratiae firvitix ; »j£r, ut mfi£tusfiat in v^cuam Remp^ 
Sni ig^ bM€ amiu^ Cmfuravere * noHUffvm^^ci^ee pa^ 
triam inceisden. GailQrwn gentm infefttffumam nmmnt 
3 RfmeawH adbellum arc^mtt : dux hojiium cum exercitu 
^fupra caput eft: vos cunStamini etiam nunc^ ^ &dubita' 



ijU, v^hui aX^ni Atttbus affkum vidtnt, 
tonJtBanmr. ?liaius in Pinr|, cap. 44. 
Titinmuj B^ibaro: U^ imbinoncm nr- 
tuti 'viJesiJ MKteceiere* J. Wafft. 

1 Se^jLrMfim.^y i- c. 'mn irtrcommunr. 

hoc mili civk mdiciuiti ftatuit HalaScr- 

▼ilius Trilunus miUrum apud Livrum 

Ub. IV. Indicia funt foaioars ifta, rc-. 

fpeihjfq.c rcrum priyatamm, quic ut 

apud c;;ndcm lib. 1 1 . Appias dicir, fem 

per o^eccrc, oScicatque puWitis icottfi* 

Ifis. Indc dif;:ordla, ^ porro Rcmm^ 

pobl- intcritusi 5t, ut elcgantcr codem 

libto Lryiji/ loquirur : Idunumvenenum* 

9A Imes cTvitAit^Hs ofnUntis referta, ut 

magn* \mftriA mortafia ^;;rf. Grafw;' 

Servitc gratiac.hic i e* tn cUrii ^- con' 

cionibus utiapud l^embffi^iti (!>lynth.in» 

prinapio. Om^tt y^, «c e^ nf 'ftfei 

ftSX^S^ w« flrtt>o»& ^tiyfi^Tu, infn, 
/fi #jo liAff omitto. forma a Demt>fthene 
rfrfjrata. K«i irx/w jr^(r2c'>fe/t, cti, ficc 
•»• fV 7K92c. dc Cprona, p. 346. Sefn- 
mtni <J» 77^/ quijMfet hoc eft^ fri^vato 
ccm^nlioJluJetii. Sc quibus itd Andoei^ 
dii Orat. ijr. jj. "^90. Ai« JS ip 7^5 7^" 

A^ «i tM^a/l 7*y^o*^fH confer TAcitum, 
ia Agric.jfiJ. &: Hlft. ^1.1,^37. &^Noj 
ftrum "" 

Ciatuni 

roi ^ 

i)/i'vjr-'S«Cc.^Antiq.feorn.' «.^"Jp-^ Kcii'? 




2 Ni9^/yfifnfi.3 NbbiltftiM orimfinaau- 
gctttur, fi tale fit criiAM, quodeirdn- 
guit fplcndorcm fthguinifi, & ma)fir«iMn 
Rcip. adfert ^tetrimentufn» Uta^.aliW 
Gacfarct VMlenthranus 8c Theod^fim L tirii 
Cod.de condu^6r. 1. it. GranHtm, \%^\\, 
ont, foena eonfiitnemla in hosy sui noftri 
jurhfttnt.t^noftm de(>eni euft^i^ fra^ 
cefta.-^ tiV^iTheodo/mt^ mkik<^ mkjisrt 
paena c6s ^ d<gm>9 dixit, ^uiIhsis -ploA 
rimutti Jiofun^is delatnm^ fit; OrdiMri^ 
dioqui criminain tt#bflibas mkiu^ puniex 
bantur apud Romanos. Quodapparc** ct 
l^ §. iftacferc^l. 15. I. 28. §• noo <wtti. 
nes e<c ^. generalitcr l 3^. §, aatjrctf 8e 
§i fe^t 1. ult. §. I. fR dc-Poeni^^ alitffltrt 
muitw1nlto's» T^/ '^ /; .' 

3 Romttm^ nomtni.'] *€6dk:t9 ih pcN 
gamcrtis defcriptl, >^mi»/ Rkfmnno. acfm 
rcdiuslcgitur.Scd 5c arcejfunt ibidein, noa 
accerfttnt» quamvis coddhl fenfu. ttsiAui. 

4 Sufra caffft;]] Sic Mdtkimi Gedd^ 
&Pcmb. folus B.' Pub*' d'n6({t]sfwfer. 
ncutrum 'dinmo. C/ittt» eaiinad Q. JVau 
trcm i,ii £<*«* fupra triput hbmoiHH 
^ fordidui. & fic Livithunij. J^iuft» 
hpftes ftipra 'caput 'j^)«, dife^Jha^^rmts. 
kpfqt4ff}rri'flaret f &i TafttkMhifti^n^ 
non (oluminfrwnmros efl,fedinarre, fftpra 
torum curiamqne, Tacit. ccontrn, Hift.- 1 v^ 
6$.frt7ni &eKttm}}}am'aH^dvis,fttent^jJi- 
mitujtif^ktferiM&^tf^.jMmqi^ fiipcrfl-' 
^nxlegrbms.xx^zcSiiVCts^^^rnftep-ai at Ptin,\rt 
Na(t. «ifr.' /w)^^'^St fuph" oMiiiM intiiflfe-' 
rctircr uritur; •nihilommiis rtiallem hoc 
locoftifTr qu3niy?^nT, prseferttiu^^ilw 
pcricalum aent)tat. Cir, pro Murena §. 
79. ab HUinffccutis-at^ttt^ infidiii rthWl- 
irt capitc, affjrttin cervieibth-frofhis fV- 

^ ftiurum, J. W^ifTcj - '» * i 



Digitized by 



Google 



iy6 C. Crispi Sallustii 

tisj quidy intra moenia depteherifis hojlibus.faciatis ? ' Mije^ 
reamini cenfed : deliquere homines adolefcentuli per am^ 
bitionem: ^atque etiam armatos dinuttatis. Nae ijla 
n)obis mdnfuetudo% & mifericordia^ Ji illi arma ceperint^ 
' in miferiam vertet. Scilicet res ipja afpera e/i j Jed vos 
non timetis eam. Immo vero maxume^ fed inertia & 



5 Et dttSitaiis qmd intnt tMiniit,'} 
Trcs libri mclius, Vcs cunBamini etiam 
nnneqnid intrtsm. Infra; Vt crttdeUJli* 
mis pMrricidis , quid JUttuuis ctmdMmini, 
Putichius. VoscunBnmimttiAmnune, quid 
imrs motnia, dtfrehenfis hofiibtts. facut^ 
tis, Secutus fum Coromel. ac Pai. £ec« 
& tert. quibut aullum veAigium illiut, 
<^jM^/if/fi,quodauperenatume(l. nam 
cdd. prifcae. ut & oron. fcre MSS. ves 
cun^amini etism nunc dtthitmist fine co- 
pula, L. L. 9* ooiittunt copulam a 
Markio y. abeft (^i^ii^f/A/fJoptime. pro, 
fdciatis Bodl. BallioU & Venet. 1478. 
ftatuntit noa item onterior £d. nec. 
MSS-y.f^ Cetcrum fere cUam reccpil- 
fem» affrehtnps, quod erat in Commel. 
& Na?:. loco deftAenJu, Gruterut. De* 
frehenfis Pcmbr. fed ez fecunda manu. 
y.lVaffe. 

1 Miftreamim ctnfee, deliqutre hemi- 
nes adolefceniuli fer amhitionem,^ Sic & 
manufcriptum 6c alia fere. Scd Merfe- 
burgenfe & Schurrerianum, Miferemmi* 
perperam vidclicer. Ticenfeo, iucadiro- 
niam facit. Rivius* 

2 Atque ttiam armatos dimit*'] Ad- 
verbium etiam non confpicitur in Pal.pr. 
aut undec. magit quam in Commelini- 
tno. Gruterus. 

) In miferiam convertetttr^ Hlc ex- 
emplar Fabricianum in miferiam 'vertet. 
Idquct cum vcfiut multo, tum elcgao- 
tius, pro, vertetur & cemmutabitur. Ta- 
citus, Jijiufque hefiium in ferniciemifjis 
vertehat, Idemt Seu temere laffa t/ox in 
fraejagium vertit, Livius» Verteratque 
Sciftonum invidia infraetorem. Idem,/« 
ferniciem adolefctnti vertermtt* Sfc Cn, 
VeUejtts in annalibus apud Gcllium, foft* 



quam temfeflas fedavir, inquit, pro fe» 
data efi* Pro padlvo enim a^ivum po- 
fuit. & Varro apud eundem» In friore 
verbo graves frefodiae quaefuere manent : 
reliquae mutant, inquir, pro, mutantur. 
Liviusix. Dec. iv. Mores quidem foftdi 
K. qttantum mutaverint, vel hic dies ar- 
lumento erit» Idem vm. belli Punici it. 
Nonfeftiet die, pcutifamafert^ temfori* 
busftatutis reciprocat. pro, recifrocatttr. 
Soetonius» J^oties terra in ttrbe movif- 
fet» prof mota ftujfet. Talia apud f7fw 
lilium, Nox humida coelo praecipirat & 
Ingeminant Auftri. pro, fraecifitatttr»in' 
geminamur. Nili quis clliplin malit pro- 
nominit fe» quomodo, ni fallor, in illo, 
Accingunt omnet oferi, &, Tum frora a* 
vcrtit. Livius ii« ab V: C. Sicuti deditt^ 
ofera fajfim ad tlkcebras frofulfa fecorm» 
fraecifitavere in infidiasn hic fraecifitare 
paflive pofitum vtdetar. quamvis Hadrim 
antts fere (emper veteres iu fuifTe locu* 
tot adnotavit, mazime quoties de ilde* 
ribut aut tcmporibut meutio incideret. 
Caefar^ Wems jam fraecifitaverat, ia- 
quit. Eft 6c apud Ciceronem, Sol jam 
fraecifitams. Scd' & aliit de rebus lo» 
quentes hoc verbo in hunc modum uti. 
mur. ut Cicero, Hbrenus ex eo loco frae* 
cifitat ex altijjimis montibtts* Idem, Trttt" 
cifitantem. igitttrimfellamus, c^ ferditueee 
frofiernamtts. Sic apud eundem, Fraeci^ 
fitantem retineret fraeciiiiatiti reif. ftsS^ 
venire^ (i»c, quaeomnia t^Hive intelli- 
gcnda efle vides. Sed ad inditutum. Eft 
m quibufdam perperam, Vereor ne iJUe 
manfuetudo^ ^c, qua inre Iapfute(If«w 
iicius (juoque Dttrantinus. nam nt ex« 
cmplaiium confenfum omittam, Domt^ 
tus in Andriam. v. 4. hunc locum hz 



Digitized by 



Google 



Bbllum Ca^t1£1n afL iuM. 177 

tg^Oitia animij aUus atium exfpeSfantes^ ' emBaminiy 
tfidelicet diis immartalibus confifi^ qui hitnc RempuU. 
im maxumis faepe pericuHs ferv4t)ere. Non vftisy 
neque * Juppliciis muliebribus auxilia deorum parantur: 



ciut, ot iMrac Tul^ lcgitar. Eft autem 

JtfM diphtboogo lcnbcodoai» idem^c 

oflmiiio eft cfiiod Litinit prrfiH^^ & illa 

jvaodi paiticuU MtJim/mtu. Ciccro» 

Km f^ ^tebmmisr trrsm. Idem* lUf 

tmfiidfe^ifif» mMm fimMi iHMCttfu^ 

U^, foKRJbai tdcm coojuogit Hn e ^ 

MUm^fdmMn velut ad Atticum alicubi, 

hi m qoaefiiooibiu Tulculaais. &m«u. 

Ai ^ermr m* &ۥ imverfstm Markti A. 

^t & Nor^iceoicf* verum duae pr ioret 

€mhm My. reciQCt taroeo virWitr. Pemb. 

& dnoQ^&leo fere <mv§rtm9tr, mc ali- 

ccr AfOfuieL & L 2, !• Mattia. timmm. 

&C. BodL vtrtfar^ turpttcr omoci* L i. 

cmvertm, iolos iapit, Grutcri, & Co» 

da Fabriciaoua • qui vmst» qucmod* 

no^m edi curavimus» cxhibcnt. Ejr» 

cmplia a RiTio alktis unum addam ut 

cmcndatius in ponerum fit. Varre de 

ILIl.Lib.iti. Cap. oltimo* frmmem 

fiUfMmmu m rss pifdnss mtftitia €on* 

jidiAart €mm marr turbarctvr» mi fsr 

umftftam ftiii fifcihm r mmrU» eitMri- 

wmm mti e temri ohfonimm frmehfret» \n 

primn oon pUcet inamociia r^pctttio 

Twmti, Codcx Aroodelianus ejuf loQoba- 

^ MCp Hed retiocodum illud alterum 

Td iogratiit« alitcr eoim oon (Ubtt c<yi' 

ftrodio. vemm eodcm Codice au&ore* 

repooe tmhmet hacc rox ctiam apod 

Brpfifftem n, 9* <lcpravata cft. Hacc 

mefirs ms jsmdmdtme tJUiie deferttit. 

AUi Codd.rcdefub(lituuQt Kse. Luvret. 

Cmcerirtee wertgx mtetm M folfiitides^ 

PljHitm» AflBpbitfu i>;.95>- Vcrtcntibus 

iMtMf ftfis emMmm^W cerfm. Seo- 

Ctimexpftflkcx'7A»<7^.«ir»4a aHudit 

Ijvim 111, 50. milericordia /f im ffe- 

aem grmddmttisU^m^ Con^noOrum 

ifl fag. me. f. fVi^. 

I Cmm ^ emt m L^Bxp tmmttmtini^nofis 
mmiMnrh^ Jdvms es^ K\ QiBidati^AV. 



2ttmmdimfttntt ^Mta aliut alium, «r^4f • 
ttm ineifinnt, eiremmffe&sMt. rcm ali:t 
eaortmtt xixiit» 10. Cmm fttndendi fe. 
t^m M mmgiftrmtibmr fnOm tjfi^^ nec qmi/^ 
qmsmfrpliret: dim (tUniinmaiierHmaltes 
intueittsitm fmit» Tacitut HiA. 1» 55» ^r* 
teri fiiimtu^ feeximti cuju^uc audaciam 
exrpc^antcs ; infits tttertslihm nstmrsfre^ 
ferefeqmi, qttm figtt imhosre. Q. Scp- 
timiut 1 1. 13. PeftiptAm dicendi finem 
fecitt msgne fdentio ckncli^ mt in tsli re 
feletf sUtnam ftntemism exfeBantihut, 
cttm fe qttifqm mintts idommm sttderem 
crederei, Noder Fr« 1 , 9. i^mttm ves 
tttsdmtss vereor, m sUus slsHm frincipem 
exfeBsntesp snte csfismini* ibi Balliol^. 
tsmttm smdestii omiflb vot. ctiam, /#• 
cordis &• qnsm rsftum» Cactcru m vcrba 
illa, c^/«^« 19 iL n. fi L ^. /.^ agnoicit 
IDieneedei.^.^o^» Demofihtnes to Philip. 
jiU p» aH. "im^ i» in ^i:^ s^ Qtwlvmr. 
TSf m mfdyfi^tm^ n^ «^Vf^ mMs*. 
Xmr, & Orar. «^^ 9Vf»fs§^i'»* P* 74* 

li\i^»Tt mrfii • j^A^» «< «^7»< ^ iW^. 

wemen ifSir ij^fti. £t cxciopUr cjus 
Ih^cyd. 1. 71. T»i>'7i|( ^^■''^^ 'nmm^ dw 
%i^^t/m/afltt^ «rvAifff, ^Ai fm/W ifWt^» JU- 
futJtUvi* Hift. Au^. 2 Vol. p. 94» Ctrcnmt^ 
fficuis^ cun^aanoi* J» ffAjfe. 

< 2 Smffliciis muliehrihns,'^ Sic iocu ti opt i- 
nu^^uique. Vidc r^irrMifio, Tscit^m, A* 
frsni^m, FlMtttum ini^dicc* Livius xxv.y. 
Hsrmfs fredigmmm csuffit diem unum 
fupplicatio^i^/^ (^ ferMfiqmtdtcs Ccjf,^ 
rehm , dfvinis ,efersm dederttnt. Coticx 
Trio. fnfflicie^ ncfcio ao fnfflicimm ibi 
repooendum (ir^cum idcm codcx xxvii , 
4* xxviiMi*xxi. 6)»ubicademoccurrit 
iocuti^ nihiiQ^.ovear.at ipfc Au^or xx vi 1 , 
5p, for pnmsf4tlm^s Vfi^r.fuppliciif 



7* 
4m 



fo(i%e/f/^X:^rf P«M.&Lib.^vii. iiabcf 






' niigi- 



Digitized by 



Google 



17^ :G; CjH »El ^AIUUSTII 

dsmj^^ ubifitffifrifM mey^^mJgn^^fm^tr^^^ ^fff^ 

quitquam deos im^mf^irati f$f^fiiquf f^nh .Aftudm^ 

S^VrdhiiJufpIi^iawuUeSrUAtaqHemuhi^ Tdem Coacxhet^s cuictiara«cccduntvc- 



precibus fuppliciifque refponfo editurdivins 
ope /niimaliie inteVitura. Di^^irf ,^V 
fhntus Proid^ In ROdentcm, Bt tpe-* 
tAm^n^yMitiimier^iint^^ iU kop,^^H}if 
j^ihU el^aekeftmeff^A feffmiViiP^^} 
^moiius 'txb.A. p,i6.'(^'^^Bemf^ 
conteniith ii^ fiiptreffe^adl^m^s,%' 
i^uotiditifiis '{\x^>p\\cmon\\m^adeiritfhi ftrf". 
^icor primitus fcripfifle fupplkiis 4iccf 
altcra voce utatot p. 22. Schdlaim ad 
vocera Maridi x» fxppiicia ideo ac^ffhtn- 
iur prv fbpplicationJbu* tfUani^t^, /kui 
hie^^htfoMantitntitiutholitas ^fttppUcia* 
tionesfacen prHdatn^fis (ji^^pipptidb SP^ 
nis. Idem mdit Sinhius 'Capitv a^;-yVl 
Jlum, cHm Civis^eearetUr,ihfli^tiftt'fwifi 
fait) ut Semoniae res facrafteretveri^ceH 
dente; t$t io facrificib poeria fohAh Hvihtsi 
caputipf^ dam nitti, patrimortitmtpte tu}\ 
lelibdtum-^e^^ id fie)ret fdhrum dkd : if»i' 
de^i4e f^fjp foHhtm, kt '^iiim "it^c^W^lfo^ 
ruht fkpfbtaltdttk^a prodfret kexf^cfo.^ 
rte^* uttid^i^iarett&fuppUchm iptod nef^ 
dtirtio rcddciidtWi fk Lib.vii, 5. f^e 
atit commercio lingHae atit fipplicani ve* 
tamtmis frecihtij^errthHfeti trtedHitits po^ 
tefl. <'hi\t^'^Ttii^iJkpfUeUfutfnitt!ph^ 
nolb-Lrrti^^ f^aHtnmXlMrtuhrJ^. yi^i- 
fiutfi ^rt>ferformn*tUrhi.TA^\\ir^tVL^f- 
firflAa«rdu*i-^a apud 'tedrtiac^ V; ^- hti* 
bttwvfttpphcnm, xix^ ^\\ ftipplictoHM 
hoc fignifioita apudWoncbT^i anftoTcriQ 
nonidum reppcFi. UtCaitt}uC fc rcs habct 
faltcm a Saifuftlo anfw]Qttati4 aflfeftatdrp 
cxuhbtt fn poff^rtte r^fuppJjtkth ^nbd 
tot Ifbros difos fe^r^dft|uc ttrtcderhn^St*- 
lctnnc cll^i:ibrai^i 1jiii« ftte^Sfbh^ 
f<Jmiba(^barf ^ vtrrbute - * ttetitfs \riig<h^ ; 
uhdc bis infigfiiteJ* deprtVaWnt ifite^ 
alios yuvincum Ed. Bignacanae. p. &iijf» 
Ltb. 1 v. Ecee viae medio darks fe efleik- 
Jit, Jeftit, <Joddt t»»tiqo*ffimti*'fta Bibi: 
Pub. Cant. Ehe it&^l^ii^di f.*6f\< 
Bt^eyhe tnediofteUm^tk^ui^tej^itti 



tufliflrimac C.CC. mcmbranac. & fic 
idttMlHio i^gcddam Lib. i. Ff^4M Lm#1s 
'flratus, ^lMtretiut qotm>:fisrt l^quitiir* 
GonouJf^M^l tihtMf^iaor kere mtUfj 
vMfe ^^ ftiamt f^ 6i<kaiiiftmt>eas fu^^Bit. 
^'^libi Llb.Vir, p.^>5!j; j#if»#r4tj(ki» 
9ft\t»kB^*iidvexm^UmcmiitahHnofitutiti 
Ltioreu VI •^^iMimttfKt ttttir^meitr Oivia'^ 
difcittiMt phtfis, itincrc^ fetjttatur. alibi 
Uetitidmftnprtpaget, surampro aere ct 
codem fbnt«* hiuferk.- >Af4»f//M9, ' FAtr 
& • ^tttfli^ 'iikTiCr tommtPtia^ terris. Juniut 
et K^myittr^, ii*rtc. muHtf hujoT^ 
ntodi 4iiemoMrc p«(rm'(}ote ex fcuer:. 
pr«favkiDne tMA^ poftea H\ tettgai ir. 
MpiiriiAt &> magno Lattae4ii^iote 4e^ 
trimcoto gciMfdam lc^ionem detorba- 
nHin fcd ^oHteati (muic hoc Catooe.^ 

J I Vl^nde^ agende.'} Arood. & Reg> 
^d^H.-vae^. Dtmofmtnifs ifipfft.drca 
ftnenf Rd. mijkn. *6o7..pag cjri. ic«l 
1?^ H ¥r5 v^krihi^^ hrtv;^ rir *AAff «f^p, 
Tf ^'Vm tit^ptSt* ^KiiV« A«^<M»c^^, j^ 

npA*rmN ^ noNflTN. »g wAi^ir, »;^ 

ICAeHl^EM02> fvrv;^?. & Olyathiac. i» 
n*iy thttStni^ ^16 %H d\; ^v W» W/»>^&, 

t^>« i*fe Wy. RiW^Vif/^ieiftra^^aycgo.- 

•Aj^jJ? ^ ^, eBO¥>S ^'ETON , 'An A^ 
1ET^'M^, B/i^ iiffkfTi^ipntifyi^ftndU 
9rvVar> M. jTyvvMf 1. p. 8. *£M!c<n Mi^f« 
5»if« (^Wt^/uk^ r tOtr^ %%pehi etHibSnXeyif^ 
9n'« ^«^^lfitii.^FtMa iiv l^ed*>49frrff 
iifilSAd )Mtf)t^^0^)^«»S^l-litvf«is v^iv^. 
S^niff^mltiued^ia^minmmi^ dkf^M 
Mi^t'49itk'^ ^fyttttiem)mtm prepee^med^ 
cMf We/^^NilMr. Wrt^^Kk; #9<«r M^ 
voeis «ut iill|>kmtioiie Deortim, fed%/e 
atvirttete e*vttitndttm* elej^aniTniie^^ 
giUus Georg.tii./iilr^f^fttjrr^^Ho^igiui, 
Wm" 8c't (mMfek^ :'il^oi»^ko»lehttai.. 
teifyit^ ^tMt^^^tbiite '9itit6tt^h4niit9 te^ 

jorti 



Digitized by 



Google 



j0res w^ros ' A. MsiOiii^TdrqmtfiNf^Mh QaHisoJHim 
/mtmy quod h cmra mpertim m hefie.iti jm§tt»wrat, ne- 
eari JM^t» '^V*^ tkUtvfemSi ■immfukTutae 

fffrtititdims mt^ie . Vjn, de. crttdeiiffumis 

vwlmtrAfmfior jikwgmu & milhra dtos\fu}fUciis muljeiriftis /eoridmauxilia com. 



fhdeL9mimM pofcenr. MMndms n, 249 

(&gQa) Vd ^isefeJI^ fedcm figfMs nft 

y€9it# mMtci. Hoc reQfu TUmus: vemer 

flBMM rcfidct efmriales fertas. Tcrcnt A 

Mphb ^» /crfcfe ^HM dmi vitgbitm 

tmmgrMmdem f Virg. xii. Acn. fedcant 

ff^mi^ Lmtim. }.Wo&. 

2 VhfMrJimerM^&f.'} AtHHeigtMP 

nfise \n marg, & ex roaoo rcccnt. cxlubet 

Fcmb. Ci^ete ficdcFuifbus, llbj 1 1 . Mimme 

cmmmt^mm iffiitttgt ms abje^U aegle&iqiee 

fimiu.f^bdmre ut jyusimrturtMnu enrsfi- 

mtmt, &mkkes ddtgte mm r* S.t.MctQlkig /« 

mtMtkme i* dmctndMfmmmri^apud. Gellium 

lib. I. cap, V !• SF^ ^^^ ' ^"^ immet- 

teSshtu dimtimi exffeSemus, mfimalis rm- 

tseMtkms fimem fmcifmus* Itcm Ettrifidesin 

Elcftn: 'Kf^i •? «Ai 9iA 5;ef» «mj-^ 

£1 Desmfibemts -Ql;fnth. 1 1. OtJ« S«yi' 

mmi. Noder 1,6. Agcndumii/fKreob. 
riam cuBdom cft» ^irites; ne /ftolia 
wJhMfetMsiUmmfmt: NonfrpUtMndum, 
mqut- votU partnda avxitia, 7. /»?fj5?. 
Sic quidem omaiet hab^txodtcea pcae- 
)ocxc«ti,FemanqQorliberc! yigUMMdjQ,a>^ 
geMdo^ heme^erMmdc, velaafuUndQ, Stmi-. 
hi cnnenqflod iemip» c^ccre iiccat, ;puto 
kicc verba, n/tl ctnfulehds^ alidnde m 
fextum oratioofs irrepfiflec cujus mcae 



[mrantmr, 'Oigilando, lalferando, froffere 
tftnrm eedmmt. ubi ficprdiaeutt. atque ig^ 
naviae tradiderii^ neqfiicquam deos ir/i^ 
ftores. Popaia. Vtildc mihi plicct Ie<fti6 
Senaifmm , fad. ndlkrextaapl^ qood iciam 
rcpctitur. Rivius. Pcrperana omiflum 
CarrioBipronomep^mi^jn .(4$$. ompi- 
bui. Grwiieriw. Omittunt L 2, 3, R. Laud. 
Martin. J. mffe. 

i ^ i^^'M/.3^Xegcnf4um 7: M^Qr 
Um, vcl crravit SeMtifiius m^woriac vir 
tip. non eaini huic Jini^t f^ Tit» prfio» 
aoineq fuit; ,quod fic.fa^i papjtolMii 
& Liviui lib. vvm ^ vj^i, Qi^tr^qu^ 
iib- 111. de OHic. &. ajii multi doco^t^ 
Gellitis l»b. ix.^ c^ y H, ;de viris. iHuari^ 
buf,;«ap. xxxviii, Mutrofius liU vu^i^p. 
Moxtsit l>iodem ?icjdu4 Jjiiv^vi^ ,A4^. 
»i^//W. SiPd cu;jvcoftra'Mt,-P.'i^(f^ 
«wj^;^ L,ib.fiAiv 7..,r«i^,^i<<«i^i^- 
ZiWi. Torqmm. , Sic? ^ ^qi^jus lifcri^fvun^ 
apicibus expr:€flun>,V9 ve(r,MS3. autiq^ 
oi-e^ etiam aliit lofiU pcrpctuo laobis.exr 
hibent Uanlium , aon Mallium, quQ^ 
aonnuUi tenjcrc propugnant. Naz. ipca 
'Atiltis^ , i:i^ciuk-h4b:cti Saulus. Gx^fc^us. 
Val M(txipiU4Aii\i i^ .^^c dirdpynai ^0«.^ 
tari^ .4e^^«troq([iir.«apdppv,r(iirjjiit,hifltat 
Ha«>. cfcfir^APfej^ / , ,• . •, ^... .^ 
2 J^tlk GAlUfA.'\ E^.^occAiitfa icdi- 
njQBium Zii/jV lib#:\!rui.i Vale^H ^^^.ii.^ 
cap. 1 1. . fe alippum» nam ^ontra Latinas 



Hbro, ^«f oferando, velctnfuUndo, fcripw; 
takmi»*eDi. 'li^aln cunr«geadi4iaQ pDf- 



iiiiere, brec primD i^ oxia iibri &ripcai 
fbeniot, «aqoe drinde rcripror librarius 
ii^ coorextum recepit. Huc ctiam accc. 
rfit, quod Servims \n irr. Georg. vcrba 
t{\h Semt ttnfnleuiQ omirrrit: iu eaim 



ilifpicioais ea eft ptio, quodin antiquo ^ellumgcrcbatur, Vioxicontra Gallos,<:um 

. '"" ' " '" fi^Wrt Torqu^tytTfe-cw piercMjtijufjt. 

Pi/«4rr/>4w^iten\-^n,p;^l!eli« a Toifq^ijp^ 



ftor clTe adWr operaw yidBic<itvr& cooh c^a ..Sammfe^^^f^oq^ ^nw .Ppgnat^in 
i;.i^^ w.^ .^'•«» li^ /vi« iihr; i^rr;^^., ifcripfit coqtr^^ Jirtflpriac :fd?in^ nai^ i?* 

diji„ cunKLapinif^ non riinw G^ft^j aut 
csmSttmKitibusi pugpatum cli. EiDiefy^ 
fius Antiquitatum Hb. vin.. i^cq, quod 
Salluftiufi tradit* M/tmtiut. Liviuu GeL 
Z 2 



parrr- 



Digitized by 



Google 



i8o . C C&asFti SAiibumi C, 

farricidii quid ftatuatis^ iun&anmi? *Vidilim cfUra 
vita eorum huic fceleri okftat. * Venm parcite dizmtati 
LentuUffiipJefudicitMC^ fifamaefuaexfidiifi outMmmif 
i^us unquam^ulUs.ppercittignofc^eCethm^ 
^ nifi iterum jam patriae bellum fecitl Nam auid ego de 
Gahinioy Statilio^ Coepafio hquar? quilms p qui^aam 
penfi nnquam fuijfety non ea confilia de RepubLhabutjTent. 
^Fofiremo-, T.C. fi mehercle peccato locus ejfet^ factle pa- 
terer vos ipja re corrigi^uoniam ^verba mea contemnitis ifed 
undique circumventifumus. ^Catilina cumexercituinfau^ 



iius, VMlerius, jisiUtr dt Vtris iUol». Or*. 
fms 1. iiKcap. 9. & IPtorus lib. I. ctp. 14 
fvribunt, Manlium bdlo Latioo itcnri 
filium pcrcuffiir*. Dionjfists tarocn An- 
tiq. lib. Titt. facir cum Salluftio» belio 
cuim Gallico id ft^um afferit. Illudno 
tandam, quod FrontiHus Stt^t, libronr. 
Jniic Manlio poftca Imptrhfi cognomen 
fuifTc iradit. At Sennss de Bentficii» 
iibroiii. cap. 37. itcm Liifius iib. vii. 
ab Url>c coidita ajuntf L. Manlium pa- 
trcm hujus ib oftcntatione facvitiae, libi 
J9h^eriefi cognomcn adfciviflc* Hc nt 
T>i9tlorHm^ci^iiim mi((\xm fjciamo», qirf 
Idem rcnrifcvidcttir: fragmcnra etiam* 
vctudiiTimorumt marmonim» quttc Ro*^ 
mac paoci» abltfoc «nnis effofla funr, fa- 
ti» indicanf. priniOm L. Manlium huju» 
pitrem/m^fw/iwffcogoominatum. C*fi. 
f ViMcet.^ Hunc colofcm cgregic 
traftar Crf^ro^ pra- SuH* ^. If. dc pro^ 
Rofcro Anhcrino. C«nfet Thkcyd. vi. 
Kml ieimf, •« i^9 un flvTffff #, ti i f^vr 
iKiiM lir(^n iviXi^kmi tne|^^« ^irf» 
J7^r,f avrSh & IrnnMfisAs ff iHfAB^*^ 

m^fiffs,'Ms: Amifh9. Orat. iii. p. ^9. 

J. PPhp. 

2 Verum pMrcire,^ Idcm fcrc» Tkss^f' 
iiJes. 111. ^ 40» «^«^^ ^^ ^ irf\%y^ i- 

r^? «Tt' V»wic^f»»8«f. J. Waflc. 

5 m/ir.^ Omittit Markii' ?t. cactcri 
«t VaRa Elcg. iii. i^ tetincttt. & fane 
Oratori» vchcmentia flagitat. iJ^m. 

4 S^ite-umjamf0friaeMlitmfick.J 



In MSS. e(l, st^ akerumjam pMirisu, c^ 
CenCvL tivcita eodcm* quod in qniboflam 
imsibUt lcgitur, id cx glofla irrcpfiflle iuf- 
picor. BJhfisss* Intsslit. L I • 2« Norvic 
Marfc. onaitttc )am* fic & Markii 9i.f.m 
Tacitus/#ri/ kgifle Tidetur; HU sKsmtu 
Bi/mis fafiU Mximerei$stJissm»d§ M. j^ 
tmm qsti belUsm pmtrsoi feafii^ Ida»» 
Hic enim Cctfaegus (ni hlUx) Marianas 
parte» fccutus cum Marioi Cinoa» H 
aiiis urbcm obfedit; ut lege» apud^//r- 
amsm bcllorum Civiiium libit> pritna: 
podea tamen^rbe puifiis ad SulUin co^ 
Fugit. nto illud no» pertubarc debet^ 
quod 4aic Ccthcgusconjuratioftisccmporc 
dicitur adolcfccm, cum. CU^era in ora* 
tioae pro Mil.fcribat, Dc>niitiotD iana ab 
adoiefcentia documcmt maxiaaa dedifle^ 
quam contemncrct popularcs infiuiia», 
.tignificans, ut eseponit Afunius coollan- 
tiaro Domirii. quam mi pcaeiyra prae^ 
(licitr iquo vcroactatis anno:pfaccort»per 
lcgfsfieri poflreot^ jam i&daQoCMi. CafL 
Axbitcor cniai» Sallsifiissm h\$ vcrbta ii^ 
nocre, hunc futffe in conjoraticNk^ quae 
fada fuit rum Pifbnc adolefcente» im 
qua mignum conrra patriais paral>atur 
poricolum* 2asKiu 

5; Vtrht^cmtemmtisT] hz codiffe» w 
mcmbi^oa defcriptt. parperam in Gjrm*' 
nko & aliis ^vtrh^ smea. nam vfrAaiiL 
generc» opponic ipfi rW* ied ^ Badia- 
nom eaemplar (ic habet» 6c Beroaldi* 
num. RfWiii. abeftii»f«NoOris. JJVaJ^ 

6 C^stiiitm ntm extnitts fattfUsst sttr>^ 

cilms 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CATItXKARIUM;^ iSl 

tiius mrgeti alii iMra meniay atque infim urHs ftmt 
beftest nequeparariy nequecmfuli quidquam ' occultete^ 
tefl\ quo magis properandum eft. ^^are ita cenfeo$ 
cum nefario confitio fceleratorim civium^ Refp.inmaxum^ 
fericula venerit^ hique indicio T. Folturcii & legatorum 
AUobrcgum conviiii^ confefftque fmt^ ^caedem^ incendia^ 
aliaque ^foeda atque crudelia facinora in civis^ patrianu 
qu€ paravijfe 3 de confeffis^ ficuti de manifeftis rerum ca- 
ptaHum^ more majorum fupplicium fumendum. 



/M.J Ita oiBBes pcne MSS* haudqoe alt- 

cer erijm inino iverat io Commel, ied 

cmcQdatam manu wciai fMHcui ootae 

nkimae iernat in ftmciim nrgit* vel 

ideo m fsMciSMs ItMlUc mrget, Gmteruf* 

FtmHma^ mrg€f Markii a. itdliMmur» 

gtt fialliol« 'm fMMcibm JtaliMt Digb. £c 

L 2. Mtgit JtMlsMm imtfM» Venetiit cufi 

1470. ai 147^- L. 1. Rcg. B. Pub.omit- 

umt iu poto Toccm JtMiMm con/latam 

efie ex urget mIH. caetera vero ex Inter- 

prcteiiata» quarc oihil muto. GUtreMtmi 

expo&it, imfMucthtts jiffnmm» at melius 

€:ktn ifi Catil. 1 • 5. CMfttMfmnt in JtM- 

ItMmtttm RMmp. io fitruriae fauclbus cel* 

UcMfM, BcKiL &:alti omittunt«rfii#. caeie 

rom baec phrafis/fiicf^i mrget^ cum m« 

iblentior iir, aniam praebuit corredlori- 

bos immatiiidi veterem fcHpturam \ ufus 

tamea FUrms. 1. x* Hunc tMmm^ qmnm' 

vyj f^ ttrmns ^ fmmt mrgertt, occMpmtt' 

ipst jMmictdt* tf^ urbis faucibus tntm' 

bmrtt^ fmfmamt reftdit, ubi principinm 

capttis ad ttrrifmt omifit Jtrmmmdes : & 

iaae habcoturiupra, pag. 40^ Hn, 2. Ed. 

Graerufue. Sed au^uris hujus terba pro 

arbftrio joogit rerecat^ue,ut patet ex prin- 

ctpio cap. X I. Ficrus iterum 11, ^, ficdt 

fmh jUfifmt id tft, dtfm^ ipfis Italiae fau- 

^bna. pari jore dicere potuit SMUujUm 

Catilinam fnmciSm ttrgert qoi in Hcfru- 

ria erat ')uxta Apenoiiios* attamen poto iU 

Utm 000 tampartem aliquam Italiaeaut 

HetruriaA ut vult Gimrt. ied propius & an- 

cq>s pericBlum mooerc> tralatbaeab hu- 



maoo*corpore Aimta. iic entm loqui Co' 
lent au&ores : JJtgtfiffm, \,i6*immsfugnM 
vthemtmtitrt ^ Mfedititps frtfim o^mu^ 
teft fericuimm: a fronte extemms infiis, 
a tereo lateribuique J#OT#/?ir«i. ibi Codex 
CC«C, demefticms mrge^at. icve eft for- 
caiTe quod ibidem MS. B. Pub» pro» de* 
jtSim terrm habet, deje&s tmrre tmurormm^ 
redtameo verum, tede Jefeflft de B. 
Judaico. 1. j. Tfirf ^ f*«»i 99$ v^it^* 
nJmCt ^Aif tv» 1U9 vev^ymf MMmpfi^^meiti 
nltiwmief ti% ri iipip. Idem 1 v»8. eaodem 
rem narrat Aotiq. xiv, S. feJ quia bcU 
luf» \tiCitvicihus,\dtm^CurtiHs rn ,7* Rtx 
Stytl^mrum ratm esm urbtm fuis imfc^fi- 
tum egt cervicib^s.. 6c», iofra. Defccere 
Bi^ritni in quortem ccrvicibus fittmtis. 
Mamertrnus cap* vi. ctlcatt Rtgum cu- 
fita fuferveiansf in medio illyrici liou im- 
frtvifm apfartsit» Hcgefippus iv» 11. 
ctmfertt quo4 etiam Galba c^r. foents 
lnifiet in tnedio Urbis linu i id eft Romxno 
ftro, uldroa fof tc cx Gloifatorc funt, fcd 
MSStUihil movcnt, quare invitis codici- 
bus neaufcrantur. att^e fVi N. 1 . a. L* i . a* 
3» abeft ii/^«# qucmadmodum 6; Bod« 
lcjano. A. iffa cer, re, J. WaflTi 

I Otcuite ftteft^ Peteft tcculte Reg.. 
& L I. L 3. Bib. Pub, Markii A. & y,, 
nefcio an abcdc debeat illud foteft, J. W* 

X ^uare iu cenfeo.'^ In nianufcriptiS' 
additurffftf, haud malc ut opinor«R/x//Mj« 
L 2. 3. Digb. & Grut. omittunt. J.Waffe, 
MSS* plerique, ut & vett. edd. adcexto 
prouomnc^cenfeoegti glodcoute mani- 

LV. Po(t 



Digitized by 



Google 



' il,y If .Poftquitri Cat© aflfedic : Confularcs omnes, itcm* 
^ue ScMtiis miign* par^/feii»ntiam cjtrs laudanr^ ' vir- 
tutcmariimi ad coclum feruwtc alii aiios incrapM(esr/mr- 
rfd^s vbc^: Catd^^magiili*»^iiedartis^^^ ^Scnati 

tcftario:*ik quii fortc loco itcJlch(Jui5i 
fcfenftiir,^ iMafprifitdi ^i^a^^i iVn^ r^^^ 



I CaeJem,incirkit»,aUaque/efieda atq; 
~c)rudelia,&c.] In MSS. c^,alhtatttfoeJa o- 
mino pronominc/^ id^cgw^Su^. iJrV^W? 

4 Aliaque foida^ L i* 3. B^lliol«4/r4 
/W/s, bcnc Pcmb. aliaque fe. fcd /e a 
inanu fecund j. n^/i^iie/tf Markii y. ^ A- 
*& Sib. Pub; 8c Norvtceofcfc ^* PKr^. 

I Vittutem animr,^ Ejui animi Markii 

V' pcflimc. finc prononriincfcnipcrin hoc 

fenfu invcnitur. Noftcr fupra, Qaod £% 

^egtifn atque Imf. Jininrt virtns. Cicer^ 

aci Ouirrres poft rcd. fe non cd^ttmiffii» 

rf^hiut CHm ea quae amfetat fiki frffi» 

iuta ejfent, yvtutctti stmmi nm haSeret 

qttarttnuhquaM ptrdidij/ft» Agcll. xviii, 

1, Vitam beatam hominum virtutc aoi- 

tfixfola, (ic, ijmw» 4ii/<ir/Vi flpud cundem 

ir; iS. Hegefip, v, 14. Wr efl nUa pmf' 

ffo quae magii virtutcm animi efhiitiiHei 

quamcuYtditas divifiaruftt: 'Jli vettttis llb. 

1 .' fikmims ut li^idi caperent tkitai^da 

ta*vacra ^^/V animacfpccits iiblutafitdd 

niteret* Cbdcx vcterrimaf C €,€• animae 

iJirtfiS* ftd nifi falloi^ Tr>alc. B. Pob. Co- 

dek ftihil mutat. 8c fanc apud Luctet* 

fpecics pro forma & facie* Speeiefs diei. 

aHbi, fpecies falcis uhenae. ^ttipitflmn- 

tis Homeri, 'pro ejui imagtnc. fpeciemVi- 

dendi p6facftltateVrfha-omnerH, Scenai 

fDecieht. Ut riubes facile inutiuthcmcre' 

fcere in alto Cetnimus, cS» w«»iifi)cciem 

violare fcrcnam. Et Apulejus Elmenb. 

128* fi foerhinae cnfut capMiifP^lidve 

tii, c^ fathp nativk fpecic nndiHeri^, 

cjiiod animi dcmamx:^, codenl ftjdif;^ 

Nofter: (i Bellurtt novume^f^^aht kbi 

virtus enitercerc pofjit, ' Ctchlbrirt. i. 

J§>uate cum dona ptttiofa, nequ^ ti^ 

pet animi virtutcm dffint, neque mihi 

per rei ttnuitateth fttperfmt, 8c , c&p» i f • , 

^(f4'fi cultftihusffientiae, fiveper ani- 



Tmi ^\h\ji^:e*m; hkii^e^ fM ^divtrm o^Bti^ik 
Viirii. fimile4tix).Gpud:Mtaeoof Sddptorc;! 
invenirc cft. JulsanuiOt^l. p.4.*K«* 

*rXH"S 'APfiTiTN i^ «?«t^f A- 

aninri tnontem calcavit kaJendi TuUiclt 
privato cum debita teddetet ^ro.Cictcrum 
pr6 r #i 4dt\Mitk <Ltv» VM» '^i iWk Drrj 
laudet gtatefque agim, Deciuna in cac* 
lum fciMt; at Noftcr hoc pado locotus 
etiam jS^f. 58. Sopra pro Cat§ L* ValU 
Conful p^qu, uf J. Wafle* 

1 Mugnus atqut clarm$.'\ CL Mm*iJL 
aliter^ MSS. Nofter vi, 6a quami tir 
men innovat ]^^7si^ v,4».i)^^i» i6« 
^uihttt praetet eauetos Graecuu teg^t 
magnuyatqneclarus habebator* Tacitns 
Ag xviii. Itu^ petita fMce^ ac deditu itt' 
fuiu^ cJarus ac magous habcri AgttcsU* 

3 Sertatus Jtttetum fltt fkMt Uh cm^ 
fuerat*^^ Exemplar Fabrictfnuoiv fiemii 
itk cenfmrm, fei & eraia tbi cultcHa c^ 
pac ultiim ntfeuat. ut fufpker ibi foifie 
fenati decretum, quomodo & aitas ier6 
Salluftius. Frifcianus quidem certe hic 
l^it» 'ftnati, ut (it GenitivBt antiqmis*' 
Eodcm modo Donatus^ in Hccyraro Te* 
rentii^ nbt adnotat vctcres tumulti & {e^ 
>M/* tdiocrc folitJos; Sic^upraSaJluftias: 
Igitsit fettutidecrtto ^hiardus Rex, if^e^ 
prd fmatus defrete, quod iplum tc No^ 
nius obiervavit. liiud hicobitcr addam 
cx Cieetett» ^d Atticum* non dixifleCa. 
tbnetri primam fcnt cntiath de animad* 
verfionc, fed omncs antGxuni p^actci^ 
Gaeiarem. Cur cr^oio fcntentiaip Cato^ 
nis^^ j^uia 'Vtrbis, inquit, luculemiariims^ 
e^ phtri^, rem eaodem cdimftthtndetut, 
Mox, obi levitcr innoit, non fe retuiifle 
fblum, icd & patcfccifle, & cohortatum 
ejle, & antc praccerea quam confalerct, 
ipfum judicaflc, ^uae omniat inquifa 

decre- 



Digitized by 



Google 



BELLyfi Catilinarium. i8) 

decretum Gty (icpc Ulc craiuerat. ' Sed ini^ii jmilu 
Itgcmh Bk^lu au^ienti ) quae populu^ ^ dpoiij mlr 
hWfi^^^ inarij atq^c terra praec^lara faiciopra fecit» 
fo^e kitMik attendcK^ «tu^e re^ maxuine ^ ta^ta ncgO!; 
tia AiftifHiiflet. ^ciebam iaepcBMioero parva manu 
cwa ^ raagni$ kgiouibua hoftium contpnd^fle: fC<^oo* 
rcn^l» parrrt cppi^ be|U^ Beft?i ciin) jojpvlf iKis Mg^ 
ad hoc) {acpc fdrtunae violcntiam toleravifle: facundia 
Goecoft, g*oria beUi QtSA^s a«« Roiiiftnos ^tiiflc. 



fms CMt9 bwiilus extfilnaf in ioifum, 
ferfmhtndMqm€ cenfmr/^, Ueirn in ejus 
ftntmima ift f^^ iifcep.^ Rlvius. 
Stnjtti dtcremm Jit'^ Vt^gati omiics, 
qoib^cxx^m fadunt antiqui mci.' SinASus 
dicretmmtt, habcnt. Nos/#ff/i;i dicrt' 
fgm ftrcttitaxmxf&» cx CBrifio locuno 
fcunccfontc. Eft* autcm Se»if/i Gcnitivus 
anriqaaf» qai etiam inltiftriptiGnc vctcri 
rcpcritar. qaac in agro Vironenfi cxtat, 
▼crbis ad hanc moduin conccptis: Sex. 
ATTiLit^s, M. F. Saranus. Pro- 
C05:EX.SEN ATt. Consulto.intEr. 
Attzstikos* et.Vicetinos.fi- 

KJS. TERUINOS Qjat. StATUI.JUS. 

siT* & in Salluflii Ifbris tiiftoriar6ni, 
SenMti decreto ferviendum ne fit, Scd 8c 
Senatuis vctcrcs dixcnint; idquod He- 
Itnkus AcroTh ad Terentianum i^llud in 
Adclphis» JiietHe exoHn aetatt, hoc fruUi 
fr^lahvre ab hisfeto. adootavit^. ^fena- 
tis cenfukssStfcnn^ lib. nt. Hirtor. )/»?«/ 
^ fenatis confultts clarijpmli amflifica^is. 
Popma. Senstus Pcmb. fcd puto non a 
prima mana. Markii y. fenati. fic ctiatn 
Rcgius. .Aufon. Epift. xvi. vf. 19. Vict>^ 
twtc fctmi Fraefulem. & Epifl.xxv. 56; 
Ergd meufff, fajriae^ue decus, idlumet^ 
aue lcnati BiUilis^ auikaereni fco^uni 
CaUxorris hMMit^f v.TomnHrii dc ufu 
KntSqu. locutKJniS. %if^P»\' 

i Sed rrvibi multa legenti, multaque 

audienti.2 In MSS. duobus cft omifla 

/i/a aue conjanftio i y«Ai7i)ti, ficut in Bc 

'tQ2ldiDo quoquc idSaHuftlanum magis 

Nrffc yfUktun Sivtks^ [, \ ;, 



1 Tanta ntgotla fMlnui^ 



_ Eodcm 
modo dixit in bcUo Jugufthlnol ^umu' 
tum negotii fufiineam, Et Horatius ttlo 
vcrfb: Cum tot fufiineas^ i^ tMtd liego- 
tia folus Hic umcn Vidctur ^iUuIlius, 
Sufiinere, lifuTfzffe/ft^ierere, fatraro» 
Ut in BcHo Ju|;. At non ferinde bahean- 
tur, ut eorum, ^ui ea fufiineant, vhrtut 
efi. Urfin. 

2 Magnis legionihus*'^ Supra infcrunt 
P. Rom. parvo, &c. L. 1. 2. 3. advcrtc 
Synccd. numeri, ccni nenrpc, pro ip- 
Ccrto. fic apud Horatium hrgeminos ho» 
nores pro plurimis maximifque apud Ma- 
foncm: O terque quaterqueheati, Lucrct. 
1 1 . 3 13 • Praeterea magnac Lcgiones cum 
loea curfu Camforum comflent heUifimu- 
lachra cientes. quem locumin hunc mo» 
dum imitatus cd Virgilius in Geqrgicis: 
Ac veiut ingenti hello cum longa cohorios 
Exflicuit Le^io, &c. Hofat. Sat. i.^- ^. 
Nf f quod avus tihi maternus fuit atqur 
faternus Olim^ qui magnis Lcgion^u^ 
imferitarent, confer Lucret, ni, I041. 
Plautus, pro, exercitu pofuit EpitJ. j. i. 
quia cotidie iffe ad me ah lcgijQnc ^f^fto" 
fas mittehat* &, n, 1. A Legionq flwwj 
fernifp funt domum, v(dc ic AloQcll. <. 
'2. fed & Livlus XLi. T^. Semfronii GraC' 
chi Cosi imferio' Lc^io fxerciiufque P. 
Aofhani Sardiniam ftthegit. Min. N.Hlft.^ 
Aoc frofecere mancifiorum lcgiones, ^ 
in domo turha externa. xxxi 1 1 . §. vn . vidc 
Sueton, Aug. cap. xxvi. & faci/umi, 
XLtv^. Curtium i%M z. Thucvid. lib. ir^ 



Digitized by 



Google 



lS4 C. CrISPI SALLttSTtl 

* Ac inihi> ihuka agicanti) conftabat» paucorum ctvium 
cgre^iani virtiitem cunfta patraviflci eoque BKSbam» uti 
divitias pau^rtas, multitudinem paucitas fupcrarec. 
Scd) poftqiiam luxu, atque defidta civitas coitupta eft i 
rurfus Refp. magnitudine fua imperatorum^ atque ma« 
giftratuum vitia fuftentabat*, *ac veluti efFocta paren- 
tura, nfiultis cempeftatibus haud fane quifquam Romae 



iu m-MK^fncnWi ytwUHi» Alludit HtgifipfHi 
111. 24. Ho^ um ntimerttsflmrium coi^it 
fttinmm, qusm virtui paucorum, infra, 
MdJQrtsnofirimMgnss hofiium coftas parva 
manu frtqMnm fudtrunt. \hu mUium 
abcft CCC. & B. Pub. J. PTafe. 

I Ac mihi*'} At. B^IlioL Arondel. 
L 2« L 2. omictit muUt^ iegmtu fupra. 
fei mihi multA legentt^ multa AuMenti, 
imitatils Viaor in CTCfai.ii. At mthi 
quldem, Mudienti multu legentique fUne 
comfertum, Urbem Romam externorum 
virtute atque infthis artihus fraecifue 
'crevijfe. & hoc cft quod Sulpicia dicit. 
'Graja inventa retra^sns, Acthicus Leffi^ 
onem fervigiU ct*ra comferimus, &c. v. 
Aug. Sc. 634, 5i Noftcr 71,45. Jfaque 
mihi multa cum animo sgitanti con/i' 
Jtum fuit, 8c VI, 55. Atiiue ego in ea 



't'//«niulta legenJo atque audiendo ita\ 
comferi. Plutarch, Thefco, p, l . Oc 
Wvin.ii, I. Quscrentimihi multumquc 
& diu cbgitanti, quanam re fojfem fro 
deffe tfuamflurimis , (^c* infj a fauco' 
rum civium. vide Cic* dc Lcgibus. in, 
31. Tufc. IV, 20. J. mp. 

1 Ac veluti efoeta farente.) Hic pcr- 
peram alii, farentum. quomocio quidcoi 
& maniilcripti codicc?, &aru vctuflrprcs. 
Quamvis aotcm & Marinus quifplani 
Scodrenfis hoc modo lcgcndum coiitch- 
data tamcn, quod bona cjus venia di 
ftum vclim, ncquaquam probo intcrprc* 
tationcm cjuf, ut quac totum mihi Sal- 
Juftiani loci torrumpcrc icnruro vidca- 
tur. nam & pcrpcram pcr temfefiates^ 
ipfc calamitates intelligit, & pcr faren- 
tes, majores, quamvisadflipulatorcm ba- 



b^.t Jacobum Ojueadam ^ofevmmfet^ 
Ego vcro farente Icgcndum arbicror, ut 
Bcroaldinum habct excmplar, 8c ]ioc5^/- 
Uiftium diccre ycUe puto, ncmincin jam 
multo tempore R.om3e virtutc pracftan- 
tcm Sc cgrcgium cxftitifle, idq\ic,ve!ui 
effoetaPareme, hoc cft, tam^uaii jari^ 
exhaufta <5» defo^ virihus urbo Roma, 
quae qusifi farens eft Mvium ti^m^/torum^ 
Eft autcra clegans mctaph^ ra a fofmtnif, 
quae frc^ucnti auc acgro partii non am- 
plius panant. qua traUtionc 3c Virgtlius 
effjetos agros dtxir, quafi confioua terti- 
litatc laflatos, & Columclla, Uhertatt 
nimia frioris aevidefatigatum ^^ffwum 
foUsm nequire friftina benigmtate fraeSeri 
mortaliSus alimema. Jam temfeftatibus 
Salludium pro tcmporibus uium cCk, 
nihil mirum, cum id facpc alias faciat, 
cujus & Servius in i.Gcorg. mcminit. 



ncquc SaUuftius roodo, fcd & Cicero & 
alii. Sic ^oeta quifpiam apud Cicero- 
ncm. ^a tempeftate Poenus in Itaiiam 
yenit, pro quo temfore. Ac (i quid cft 
\a mc judicii maximc hac voce Sallu* 
(!ium, ut antiquarium, uti de:uit. ]am 
temfeftatempro teroporcapudSalluftium 
accipi oportcrc, indicio funt ca quae mox 
ibidem fcquuntur: Sed mea memoria i»- 
genti virtktey diverfis moribiis» fuero viri 
duo, M. Cato^ (^ C Cae/ar. nam mul- 
tis illis antca rcrrporibus, opponit roc- 
moriamfuam, hoccft, facculum & aeta- 
tcm fuaro. Hoc nu)do 8c Augufiinm 
intcllcxifre hunc locum vidctur, cumin- 
quit, Laudat idem Satlufiius temforibus 
fuis magnos & fraerUtros ziros^ M. Ca^ 
ttnem 0» C. Caefarem dicens quod diu 
illa reff. non habuit quemquam virtute 

virtutc 



Digitized by 



Google 



B E L L U.M C A T I L I N ^ JL I U M. 



i8y 



virrute magnus fuit* 'Sed, memoria mea, * ingenti 
yirtutc, ^diverfis moribus fuere viri duo, M. Cato, & 
C.Caelar: ♦quos, qyoni^mresobftilerat^ filentioprac. 
tcrirc non fuic coijfihun)> ^ qiiin utriufcj.ue naturam, & 

maputm, ftd /m^ memorU futjfeillos dHOs\ Pub. fonepTodefeSiM. MarkiiA. y. Mart. 
is^cs/f vnti*ii, drvtrfis moribus* Haccl Vcnct. Afond. Reg^ficuti» dc qua vocc 
jtmiMftjnMj V- dc Civitatc Dci. Quod»videatur Rivius. jitigujiinus deCiv.D, 
^Uuitius ak, mulfij terpptft-iftbtis, U ni- v. 1 1. fed foft^iuam ^r. fuftentabat» uc 
miroin Aa^uruniu ^ii<iQtcip;ctaur. ScJ in cditis.x^^/w/i.Paracas ScGrutcrus. Vc- 
<ie hocUo^ VUud 1JU04UC non practcr- nciacctiamScParacas,f4r^»//«»i. Badiuf 
cumijQi, \n m^ufcriptis ipiis rcpcriri, & Vcnet. i478.1cgit/»/,pro^r. Lpcnsclt 
^se pcmsi ifiisa^ pTO veiuti, quod hodie plane nKndo(us, & Intcr|prctci tnagno 
icgiiur occ iccus in VciiCio at^uc aliu conatu magnas nugas agunt. Vctcra fa- 
qvlbiiCum. uutur auicra & alias Sallu-icilc dcrtruercnova aedificarc nullui poP 
fiius «^ /km/, pro SMmquam Teu v/iW/i.jfua). Effoeta parentum, Nprvivcnlcs. y, 
Qc%w»cm iaio.cocia vocis in hoc fignifi- 1 ^/fjp. Locus in hunc diem fruHra tcn- 
catu ^iCod^. ut» JN'i^i/<>»w«J i»/o«/ei, taius, & intcllc<aus nemini. Nos quo- 
fic$^i iOUfs c^cHmv^i^^^^^t^onfiituere ea ^(^\xt dlu in co operam lufimus. fcdquod 
mBitAiU9^ojicMmMrmtuish mimbus.ftc- pcccavit prior cditfo obfcrvationum, \o^ 



mii fsiutmiMm ivfrotre ad Cueronem^ &■ 

Siiuit )uri— Uce^ttus foret. &, Alit ftc 

mt \urA ^pmlt defenderent, pro, quitfi 

deffndereme. Rivius. Ssciu ejfJeta pAren 

tum. Ojjuma lucutio, «iua<jquc ip fcrip- 

Uft teic omDAb^f hjbctur, mm illud/f^ 

f—iA p^ente^ quod tantopcre dilauJat 

Etvims cum GUremuo^ rhujus glofTa c/l. 

Graccilmui ffierus, qui cffcruat <«;«^ot 

df^f^ ^ n»?id x ^•W». Ut Plinius cs- 

aptfi degemeres. T^citus, fubjeHm vai- 

ufvim /Miuum, ardum e^fteliorum, 

_ 4$ mmem (ioquit Philargyriu5j/tff. 

\pra g;ra^ido,foifnt-,potieff$ «/.V^ro 

Ataciott«* JPoe^a ferli Lyhd^. £/ Vifjgi- 

U«» %ff9t Hcimdu fataits mf^ina murts, 

^HtmMrmiu Ihac effoetum dcriv;^tuni, 

dc quovide Coiumeilamt £; Hervium, £x 

cidic hacc vox Petromo, quam. lepcno, 

10 CarmiDC Eufoolpi, yttffjter po^nifo 

teus^ ^ tu Santrnia ieUut, ^r^Mi foeta 

meif, ^tetque $9t9rmist triufmfhis* ubj p^r.^ 

fcr^ vnlgaiiir» Arn^t iacta meii», Le^iq 

ikotkro pcdpicuc vera c(t. Putfchiut» Hacc 

cft coocor» Ic^io omoium MSS. nifi 

^od Palatious decimus, Ji effaetm faren. 

tttm» Dtdum autero coucm modo, quo 

iafn ia Bdlo Jdgurth: hcanitdtk gtgmn' 

tium* Gnncrus. Sic^ti ep^^ Cf^qc B 



flcrior corrcxit, monrtr.vi^quCTr fj}^e/4 
rcfpcdlura habcre ad virtute, & in illa 
hanc voccm fubaudicndam, & quafi bis 
pofita eflct, accipicndam. Et quafiilltt 
virtus, qude m farentibus (^ majortbus 
iiluflrium domorutn fuit^ Uffatn (^ //- 
foetft frovenire ac fropafari defiif[ttAongo 
^mforeinemo apfaruti eadern, qua mjt* 
foret^ virtute magnus. Gronovks. 

l $ed mf t memoria ingenti yirtute^ 
E(l in cun<f^is ouinufcriptis, atque itcm 
imprcfiis quibufU^m, memoria mea, ut 
purpnomcn fcquatur. Rrv/«j. '^ ^ 

1 Ji^enti.j L\v lus II, y, facisauHoret 
\n i^gcnti gloriaejfe, dele illud/if,cum^cx 
au£koritatcSaUuUif, tum quia co indinac 
magni Gronoyii animus. Caefar 11 1. Cu 
vil. Excufat Bibulum quod ts iracundid 
fumma erat^ Livius ipfc .1 . & v, 47. prac* 
politignemomi.tit. /l/f^^. 
.3 Dtvejfjis moribuifturfviriduo,^ Sic 
,\^ nii^nufcriptis j nec aliter ^b if. 7 Jr/^hd 
i;,ij^tpr ^c niodis Latinc loquendi: co- 
deim roodo codcx Bcroaldinus. Riviuj, 

4 ^iOi q* '■• obtuier^i.fiL fraet, n.f. 
confilutm,'^ Pal. 3. obiulerit 6. obtulit, 
quod ultimum nvalycrim, ut^tiam mbx 
eft cotftfilium \oco fuit» Grutcrus. Oitulit 
Balliql. ingeniofojfumj ^artin/ j^. Waffe; 

A a mores. 



Digitized by 



Google 



i86 C CiLisPi Sallustii 

morcs, quantum ingenio poflem, aperirem. Igitur his 
' genusj * actas, eloquentia propc aequalia fiiere: mag- 
nitudo animi par> itcm gloria : fcd alia alii. Caefar 
Bbenciiciis, ac munificentia magnus habebaturi intcgri* 



5 ^in utrmfqHe.^ Abundant haec» 
Ccd eleganter. eodeni inodo Livsm xxxi 1 1 » 
36. Nec mltra fuftinHerunt ctrtamen Galli, 
quia tcrga verterent, atque cffiiie fuge 
rent. hUutMs Km\\i\iT.ehtrHncaboin Medt- 
kmst Seqne me yupiter, neqme Dii omnes 
id frohiMunt, fi voient, Quin lic taciam 
uti condituam. Amphitr.^. 1,2* Neqite 
mUs*/! confidentia jam meo in corde^ quin 
amiferim. Ideni Afinar. it> 1, 37* Vb$ 
mMHs manicae comflexaefnnt^ atque ad- 
dHSae ad trabem, Nec defendis mc fro- 
fenJis, <]uin malus oequamque (is. (lc 
etiam Aulul. 1. 1. Nam non ejitferifimile 
hominem fauferem Pauxilium farvifacere 
quin ntemmum fetat» fed & viierim 
jkaccus Arg. V, 602. Necrequies} quin 
Marte diem teoBemque fatiget, 6c, vi > 6 5 o« 
l^on tulit ieaec auimis, auin longa filentia 
Faiias Rumperct Caciar G. v, 5 3. Hee 
ylium temfus inter.e£it fine foliicitudine 
Caefarrs, quin ah'quem tte concHiis ^ 
motu Gaiiorum nuncium acciperet» Ftortu 
ir.p. Sec dk defuit vitiis quin periret. 
tucretius 1 1 1 , 1 091 . Nec devitari tethum 
fote^ quin obcamus. J. IVaff. 

I Genus»'^ Caefir ad fulum Aeneae 
filium genus fuum refdrcbat. Virg. Aen. 
Iib I. Jtdius a ma^no dermffum uoftten 
luio. Eutropius autem, item Dionyfius 
Ant. lib. I. fcribunt» Julios didos eue a 
lulo Afcanii Blio* fedquopa£lo,&quan- 
do Juha gens Alba Romam tranflata 
iuerir, docet Idem Anr. lib. 3. At Cato 
pronepos fuit M. Porcii Catonis CeDibrii, 
eui ortu Tufculanus Eiit. Vide Geliium 
^.xi 1 1 . cap.i 9. Piimum Itbro vt 1 . capki 4» 
Cometmm Tacit, libro 1 3. Ciceronem lib. 
II. de Legibus* AemittumProhum» Pith 
f^rehum in utriuf^ue vira, & Meffkiam 
Cettvinum in libcllo ad Caefarem Augu- 
tum. Cafi. }/ idc Piihrum ad Faft. J.fV, 

% Atttu,'} Phitarcbus». Appianus 5c 



Tranquillus fcribun^ Caefarem quinqut- 
gedroo kxto aeta^is anno occifum faiffe, 
quod (i ita e(I, Qcerone confule Caeiar 
trigelimum feptimnm agebat annum» 
N^m Cicero conful hiic anno ab Urbe^ 
condita fexcentefimo nonagefimo: Cae* 
(ar vero interte^s eft anno ieptingeQte* 
(imo nono. verum (i CaeOir quinqoa* 
gelimo (exto aetatis anno periir» Decefle, 
ante iegitimum rempos conful fuerit» 
tempus enim legitimum peteodi coafuUu 
tum, erat annus quadragefimus terrius.* 
quod patet, cum ex CtceromPiul. 5-. tuoi' 
etiam exanorum nmneroa aatalidieCi» 
ceronis ad confulitum : quem fuo (e aano 
afiecutum efife fcribit ipfe oratioQe recua* 
da contra RuIIum. conlfatt enim ex Cei^ 
iio, CiceroQemSernnodcCaepionecos* 
fulibus anno ab Urbe coodita 647. ante 
diem tertium Non. Jan. natum efle. pa* 
tet igitur, Caeftrem aote tt mpus lcgi* 
bus conftitntum confulem hiflfle* quod 
affirmat etiam Affianus BeUomm ci^- 
lium lib. n i . verum it pugoiotta loquitor». 
fi enini cum interfeAu» e(I, ^6. annos 
habebatt Caefar, tt^tA* c^t ut decemi 
anob ante legitimum rempus confiil fiie- 
rit. quod fi (^uis annos compouverit, fk* 
cihe cognofcet. ge^Tit enim confiikfQm 
Oiefar anno Urbis condttae 694. hatc 
adnotare lihuit, ne qnis ex Caefaris coa. 
fulatu aetatir conjeduram faceret. nam 
hgtbus fohitut ed. Caefar igitur Ctce- 
rone confole 37. annos natus erat, Cato 
verophis minus 3r. anno enim ab Ufbe 
condita 707. Cato fibi morrem Uijcae- 
confcivtt, annos natos vd. 48« ut volt 
Piutarchus, vel. 49. ut liwwi. veluc^^. 
fianut circiter quTnquagtnta. Cafti 

3« BeneficiiiJ rd ic dfrnfw nmomofpbo^ 
. J» 7»7« vnXktlc » ^ 'udxBf\t% i3w tiMii' 
\^m97tu s7»y*t^K Tifc ^iTf. Pn-ides apud 
> Jbttejd. XI . 4C. W<r# tUiii locom^ intierpre* 

tate 



Digitized by 



Google 



BellumCatilinarium. i8; 

ute vicae Cato. ' Ille manfuetudine» & mi(ericordia 
darus faAus : huic (everitas dignitatem addiderat. Cae- 
iart ^dandO) fublevando ignoicendo> Cato» nihil lar- 
gtendo» gloriam adeptus e(l. ' In altero mifcris pcr- 
tugium eraC; in altero malis pernicies. lllius facilicas^ 
hujus conftantia laudabatur. Poftremo Caefar in ani* 
mum induxerat) laborare^ vipilarei negotiis amicorum 
intentuS) fua neglegerej ^nihil denegare, quod dono 
dignum ellet> Abi magnum imperium) exercitumi no- 
vum bellum cxoptabat> » ubi virtus enitefcere poflet. 
At Catoni fiudium modeftiaci decoris^ fed maxume 



nxnr. livtau r. %x. Alius alia «i^ illi 11 nU* JWt^ ImiVTr ic^«rfl«y» '»A|»lm/ 
Mh» Ide fMc§ ehntstim nmxtfit. Ariftot. 



1 Ifk wmmfmtmdimt <^ mif§rtt§rdm 
dMfusfaams «jf?.] T# tfi noD rq)cri in 
inaxuifeTipm, acmajorecumgratiaabd^. 
nec eft \a omnibot impreflii. Rivim. 

2 Dstmj9 fmi4ev0mdo.'] Markii y ad- 
b.Tic an^bios, dmmd§ fmvtmdo fmkL infra 
Mart. L I, a, ^» frtfmgimmi. Rcg. c« 2. 
mana rtfi^ittmh male omnet. iMtrtt^Ctm» 
dtrr tHfermmt ttrMi mrctmf^mfUejtrt FrMt* 
fidimmB Rigtt iffifiM» pcrfugianM)ue. Hoc 
refpicit fm&ms Cmpitpiimmt iti Max. h 
Balb. vni. DttMmi mmnudH qmimmdmiO' 
dttmt Caeonem o* Caelarem Salluftioa 
comparat, itmlmmte ftt ^i emfmrtutdtttm 
fmtamt, ttt mbmrmmtftvrttmtt tittmtmhmf 
tktrmm\ htmttmi idtmg '^mmtewfUmtmmti 
iUmmt nibil largieotem, kmmt agb ti mtm 
c9fHs tmmtikms dtetrtmt. Luoamia 1. 14}. 
cooib' etiam Lib. ti. 440, 656. ur, f o» 
r.3ai. &58o.ni,a|9. StdmmimCMt' 
[mntmmtmm N§mttm trst^ nHfmmtmDm^ 
ms/fidmrfdm^mirttttStMriltcti ftb^dfmt 
fmdir mm vimcMn Stttt. jietr^&imdtmi^ 
r«t} ^ fyis^^to^irm vtet^ Mtm 
tmmmmmt* ^ mtmm^t^m ttmtrMttdM fttrtm 
ferrtm Smee^ittmrxwn fmott imfbHfmt^i 
Smmttmis: mmftUmt fmiemmid fibi fmmmmM 
fetemtt OifUrtt: gmttdMmfiim viMm fteiffi 
nauk Affimi LiU n* 'o :> K««m^ «p 



\) hi ^iX^fttlm^ M^ili§ UEM^ /JtMfJM. flc 

p»449^y^mtfmf^Mtl m;^i^^ « iMivii» 

oftdl^i huiMfMH. &, 464. »•*» iS i^rZi^ A«>car- 
/»M larmd^ rf r»;^y. Confer Flm$Mr* 
ebmm bi Smttmimm. J.W^ffe. 

^ /n «2r#r» iwi^i ftrfmgimm irmt.} In 
Quibuidam» frtfugimm, utrumque apud 
Ciceroaem reperitur. W trMt^ non eft in 
mianaArriptia» nec in impreHis quibuf- 
dam. ac re^us abcft* Rivim. 

4 NikH dtmgMrt ^uod dono digmmm tf. 
fttJ} In uno Fabriciano e(V, 6omo dignum» 
ceteris reclamantibus. Sed hic nihil 
pronuntio* tantum diverfam le^tonem 
iodico^ nonjudici^m interponensmcum» 
fed ii^jt^grupi relinquens le^ori fuum* 
UMmu 

5 t/3W virtm tjus tnitifctn ftjjtt,'^ 
Ejms non eft in manufcriptis, nec iqi- 
preifia vetuftioribus. ne Auguftimms qui- 
dem addit, ubi hunc locum citat libro r* 
deCiritate Dei. 'Rivimt. Znittrt 8c ohfo^ 
Itfeon oppofita. Cir.de lovent. i« 7* So" 
nicm huc reipexit libro de Provid. caj^. 
xv* ItMqtti quidttm ttitro fe cejjamibttt 
jmMlis ihmUrmm, fi^virtmti iturmt in oii 
fcttrtmn^ oeemfiomm ftr ^m enitefcere^ 
iutM^trum» Agellinsxvii, 21. yMmtmim 
fttmm vii;ta(que ftUeitmtis RommmMt Mfud 
oxttTMs gtmts tmcfccte inettftMhmt. Si- 

Aa^ » fcvc- 



Digitized by 



Google 



tS^ 



C. CRrspi^S^A'i>iti's^i t 



fcverlcatis erat. Non divitiis cUm divite, ncque fadi- 
one cUm Faaiofo-, fed cum ftrenuo virtute, cum mo. 
dcfto pudore, cdm ifiiiocente, abftihentia certfabat; 
. cfle^ quaui Viderii botiu? malebat-, ita quo minus 
gldriam petebat, co magls^^ inUrfi adfe^Uebatur. 



dctquc nircfccrc duris Virtutem. dr de 
corii freth difcrimma tertfat- quo rcnla 
etiam m:fr6um enitefCeri dirtiCdel, Ak-^ 
riUanus SicCefifis ChftJffi LitHJ^?»»^- ^! 
(Mentur auum eos qut n irk npertteh^eM: , 
fione afciuritur, 'frtuftfuarti •tHoltu/ tA\ 
tef.at,' ea quae etiam Efilepticos futuros 
kfflciuni. vidc ifor/ir. II. CariM.Oci.Vnl 
vi: 6. fufitn.ttw, i. Qhtkv.tdAi^omt 
PareniaH*. t^^ ct<i>ptibat, utYciWsot.r 
7f9^m *r> Heifiiae E^om. KiJw«tW$ 

utoptumus eff» quod fUem, iUeUrM^ims^ 
^t ctm pl:icuertJ, enitefeHf. Ckm ^ro 
Mureni 31. ^l^eittideminMhviTtuB 
tn\tn\t e^te^a M."C*»/*»/i* M^iiMtXMme 
feveri taii fWVo^r. Catt^t,^/ i%i62. 
ji^ae/tf i,iB!Wnitf6n<f*?{tM(^rfi«:fWe- 
cip J c'i^^mxfnfmfi>fi^f^^if^^^^^^ 
■^erdt. A.t rc6tc M5S. €. C. G; -81 6; Pob 
f^ tnxxi^e. cujuS'inTcrpT<^atfdilli!d «He- 
r6m. Oni^ir t^occn^t^if/iwBsllibL ihfri. 




i^ i{fe'iiUaTn'\ji)i^rl mki thiieS^fr\ 

AifMHf'\ic'iW'f^''^^ oy^ 

diAum rcdt3t'Jo.'7l!:?/tte> jibK v. d^ra- 




au:i?5 Trin,t'Schorft '^iirffert*^ 
VnTalfc. 'S/<fe/^»'.' Ciaucfft:4p.*i>- ^f^to 
-^i^frofeBus er0t menfe Kommr^4t 



Curtius. tv» 4- 19. f /!«• Nat. Hift. viii, 
42. Locutjohaufti ex Aefchylo S^p\ coiw 
rra Thcj. 59S. ^Ou ^ hxHf ie^i^, ttJlk* 

f^. J.WalTc. 

' 1 Ilhitm^MdfequehMtin'] Sic Nax. ac 
Pal. 2. f, I a. reliqui enim illam vcl #4xv 
Pai. vero 8^ & 9* noa ajMiorcuiK uUum 
pronomeOi & ejcailero uqc cum codice 
McrietmrgPtUi» Qiftalter^m illud aoiirum 
fuftc^ti«i?y«; aail<«eitatc D. Au^uftinu 
Gt»cav, Omittit $UtH>f ^ctfc..uT^. ^i^ alii 
rcdHuf.^ftftfl#W«. ifi MS3» Riv»i>,^di- 
aois^ & BeroaldiOQTC^ius» urputar, itj^- 
que^FwAtiiUbcr iilttm» Alii, mquit Ma* 
iiutii)f . eo magis feqi^hatHr. E no(lris 
Bodi. B* Pub« mMgis mi». M,arli:iaoi. Mar. 
tin,i VfiicL i4»T^* i^^iw. inPcmbroch. 
|wimitittieniiiii«^. Ek iq^crprete cflc 
i%iiUizadttbifeaqttia4ficaql<put^ apud At^» 
ttifiimmwi a« de Civ. Oei.adhuncmo- 
duoi^ 'eo Hium miegh. Cae^erum au^a« 
rei'(|ui ismc ieoieflaam a Salludio ma- 
toad funt» partim ic^de vi^cntor illum 
fee/miMSetr,.ilMkTim iUMi^ ^Jfeqiu^Mtter. 
"Vwikfm ^Fatmrw 1 1 ,1 »7i^ ^** MtofisJimU' 
:lmmm'iwhd^ imdi^mm» eoquMgifC' 
tyi q Bt di n omak. . ^hmedn^ 1. f» 8- Ttim 
fi^ji . fkes^rvMk^ mc. k<\\xc\\xx tertia. /#- 
^'/iVi' 'ciAt^^TOMgiquimri \tWi cft, i^///i/- 
^/«n fi«ip*C3^ proxDPi porito.qucn:: admo- 
diito «p«^ ^GmoH jfrfjBir.fUf» TrrxA- 

HOYtli&^MIaj^ifiRI^liraA^NlW* Trani; 
ftftti^^fV^^a^tiMatcn^vqittliiMt 0i«r4^a« 
twti4eilt|^ttt niore^^£ftVfM^^xi4f • .Oapir 

W^ f^^ 'pr^ pfiw^ apUd LucMimm tx, 
4. fetftt^itM wMrm^ rMin^as . i>^#. 
netemkpk f^wrieqJturjjoovcxac To- 
nantis. 5#»#f4 Conlolat. ad Marciam: 

LVIII. Poft. 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilinarium. 189 

LVIII. 'Poftquam, ut dixi, Scnatus in Catonis fcn- 
tcnciam *difccflit, ConfuPoptumum fadu ratus, noc- 
rcm, quae inftabat, ^antccapcre, nc quid co fpatio no* 
varetur^ ' Triumviros, quae ad fupplicium poftulabat) 



M«vfrff/ mtfi fjetcaiqui fro nmibusfor' 
ftmM% mtttmqMdu» mala booos fcqucreatur, 
LrMaii xiriii, 43* EqmJem haud Jtffi' 
wndo^ ^ Fm^ me tuas laudcs oon ailc- 
%a\ fdttm t>cik, /sd fi ptffim etUm^ exfw 
frrMTt, Fide Nof ad Cap. lxviiy, 'idcm, 
(td aifis rerbia de Catone Vlinius in Prae- 
fir. ad N. ihSt. Afud Catmem» illum am 
SttMshafkmtt <$• repulTjt, tamquaxphono 
libM i«4epcU gmtJmttm^ Contrarium 
vero Sn«M de Coafiantia 1. qiiodCM» 
mem mnms fmm fmirum imstlUxifit, quoJ 
fm^ ^mmfmjts ^ CmtfmrH jm^genttm^ 
itfrm vmmits foftnffH, Rju* morcs gra- 
pittce depiogmt LMlMiiri fi, 37^. kW- 
h)tu ti,3S« ^gMms xiii, 18. Afii^. 
ihri Ti, x« ViB&r de V^ UL cap. viii. Vm 
lerHh pa{&n & Biutmrcims in ejua vita. 
Vide Nocaa ad Cap. lzviii* Habes Pal- 
«enl jiK^ciam de hoc l^oOb .pag. 295. 
Qm iUe mbaai plaoe (enfimi a£ingtt,ad- 
^ffi deniqoe <Zmfittlkfsmm £c « C/4W/. 
mmmmt^^^ pro wtlra IscerprctatieQapug- 
iicnt. iM evgo llle ia Jim&min. Pio Cap. 
VI. I t mpe wmi orimn fmfipum mdfumrmam 
fiwkMwm dedmxit^ imde plus crevit. Ita 
eniiB cam Cmfmtthom» tiiftinguendum, 
qaem tanaeo editorei imperi non audi- 
ont : x^ autem adnftitiere non dubito 
fnmnft rirt tp^jfttt. Jana ClamdiMmmm 
audlaaBns: Jffm ^jmiiiem. virtus prttium 
. fibffttm^elmttme Btrtmmmeiftcmrm mtet%mec 
fmfei^s ttilti Erigftmr, pUmfuve ftttt 
ehtreftirt tmi^i^ mdtpis txtetnae empifnsi 
mHimdiftt tmmdis, J^hwfit, mmmto/fk fuis i 
immtetmpte eunBis Gmfiimst es^edtmm^r^ 
' idSmi^fkit mret. Hnme.4Amun \^mmvc\ 
bttn^ veftigfr, 6c uitno Anntojfaoiiot : 
d^tmt Nfftj m ^mre^frmftBms Zi&r,i c* in 
mediif Ctmlftd qmmtfitus mratris, Jt AVafil . 
1 Ftffkjmmm, mt dtxi, Stmmtus.^ MS. 
^'d«if7, ftfiymmmmttttm Semmtm^ ^ Bop. 



e(l altcrius fentcntiam approbare. Vide 
GcILlib. III. No(^. Art. cap. xvtn. 

$Optimumfanu.2Vcnctz. t^jo./ae. 
tum, & fic primitus Markii y. Grutcri 
Ed. faBu, male. Afukjus Mctach. i. ^ 11. 
O^t^mMmitkque faftum vijum cf\.y, PfK 

4 Antecafere ]] 'r^irr^» ii' y mfl^^e 

Mf, i m/LQuXtuHf Tlsncyd, !• 35. fji-- 
^r/«^ f«/^ 10 re^s tumultuofis aal 
teveriio W#r. Ammianus. xxi, 5. ride 
iupra. flegefif,ii,\6. ncauid pcr noc; 
tcm wwir^r. Thucyd» alicubi, «^i(^2tA«*' 
fi%Sf 7» f/yixt^f idcm. 

5 Trtumziroi quae ad,^ Oppido ob- 
fcurus eil hic ieroio, cum Tenfus (it Hu 
tia manifedus, quidam putarunt plurali 
numero lcgcndum, foflulahant, quod eti- 
am vetus codcx babet : fcd aeque in ob- 
icuro minente ienfu« Ego quid certo df^ 
cam non habco, con;eSuras illibcnter 
adfcro. Clareanusn Proclive & mihi fii» 
iflet, expungcrc pracpofitionei^ ad^ ut 
fa^um Carriom^ nequc fecus accidit a 
manu cmcndatncc Pal fct, fcd cum ex- 
tct in MSSi cetcris pcnc omnibusiprac- 
terquam jn Pal. dccimo, inquo, qu^ 
fufplicium, jcif^c. haud eriam aulim : prad- 
iortim quooiam Copin^cliniani ccnfor 
lio^ipfiim dclcvcrit» 4Vp icd^ qt^ae, un- 
dc cflet fufpicari, principlo fcripttfm 
4Uf5^or^i Triumvircs /ufplicium farare 
juhet, fanc Pal. undcc. habet; Triumvi* 
ros quat fuppUqum fumendum poflulaSat 
fararejubet. o6^avusautcm} Trhmvtrds 
qume adfstppUcium parare poftuMat, juBet 
^/w^rf.G rutcrus, Pfacpof. rctincnt MSS. 
Cypriani fratris, nec putootiofam; nam 
Coofui. ccjiccbat fupplicii gcnus, i quac 
aU ejus cxlecuuoncm parari volcbat, hcic 
TuUiapum & lacjucura Id» Topma, Scr. 
v^^tad Mart. Venetiis excufi, Marklani. 



t Difttjfi.^ V^tn im ftnmftmmpiZ^^^Q^.D^gh. Re^. Ai:Qnd. B,>q>, 

pararc 



Digitized by 



Google 



ipo C. CiLispi Sallustii 

Parare jubet: ipk^ difpofitis praefidiis» Lentulum 'in 
carcerem deducit : idcm fit cetcris per Praetores, Eft 

iuH. Virgiliaf, dmriffimA niuM^ DeCtr- 
cere Albano DiWonvi apad Photiuro, *'£«i 

^ fAiyB^ S[k'» ««Vir p«AiCi/ «»< ifnm* 
«AiZfir, «xfry/lf «^«^«4» ^ hmiMm^t ^ 

rtw^f tifJ^mf$ rSf l^ h^9mUnsi% liyMfis^n 
KmiiiiicM^§fS/mf* if C9 eVt «/»•«« S?( j^»«k 
•/ t^tiWi cimipB-m Km^fyvvfi» e« urm f 
nfmwm Qvy%MKXHTf^mf w^itSf Afi^tmr 
'9*^64 vi W fUf mivx^f ntfisi^* tut W 

«r«««FW» inirmf c« i^vT(f mpi/ffi^fp tw 
9wUin9 mCfcwMtif hntitm» n^mhH^B 
mn ^tifm rm «e^r<«i«w» ^mii»t% i^ 
fmrmf mmfftfirmt. Virgiliaf Aea. ru 
fub fuf fimftrm Mwma lutm videi tri^ 
fUei circumdatm muro : ^uut rMft^ 
dus fitmmn umkit torrmibus umms. 
Nofter, tum muniuut uhdnjue parietis^ 
pergit, Portm adver/a, ingens^ JdidoquM 
udsmMUte columnsef Vis ut nuUtt virum, 
uon iffi exfeindere ferro Cotlicoiaevaleaut : 
/lutferreu turris md murus. Noflcr, mt^u^ 
infufer cmmeru, Hinc exuudin gemitms, 
C^ fueva fonuro Vorberu: tum Jhrtdorferfi 
trMBMequecateu4e,$iC.CemijcufiodiM qumiis 
VefisM^ fedoMtt fMcies quM$ iiminM fer^ 
vett ^uimiUMgintM Mtrit immMms hiuti^ 
bus ^dru SMOviof iutus Imhot fedem: 
Nofier. circiter xii. fedes humi defrejfut. 
at ille nimtf poetke, tum TMrtMrus iffe 
Bis futot I» fTMeceft tMutum tenditquefuS 
umbrMs, J^uutttus ud Metheroum co^fuf'' 
feaus oi^fisftstto* Deipfo Tulliano fnam 
Qomen illud obtinebat aetate Ammimmn 
ut ex illo patet, f. 51 ^) ita CMifbttmitts 
EUrMM» E>edam. iv« Vidoo cMfcerem fttb^ 
iicum, fuxis iufoutihus firts&uuK UMgufiis 
formttiitihus teuuem lucis mmbrum redfi» 
entem* Ju httue conjoSi, robor TuUia* 
nooMiae^riy^Mnwr: c^ quotiis jucemes 
ferrMtifofiisfiridorexcitMtt oxMuimMUttsr, 
t^ MUetstsm fuffiidtmo oxfoSuudo, ftstsm 
difcunt* foumtt verherM^ dkus recufmtti* 
het ffunu mmm cmru^icis imorittur* So^ 
rifHf^ JifrfU9r\d4t jumtor imtmruSiit fe3oro; fui mutro 

locus 



Pemb. infra : quod TuliiMUum' Bc VmUm 

III, 19 7- w^j^. 

I In CMfcerem dedueit»'} Coromelin. 
dttcit, Grut. Digb. eduxit, vocem dedu- 
tero in refimili ufi Ciceroii» Invent.J^n* 
iiMntss in L. interdum fur. Parag. i« flP. 
de ftirtif. TertuUiMmu tkd Mart.ii. f.fV» 
L i»2»3. eft loeus iu c. Digb. Churipus 
p. 58. & Serviui ad Aeneid. xii. p.i777* 
candem pofituram fervant. Idem autem 
Servius eft in c. L paff.^oS. Advertecon- 
fbuftionem: Audlor hocloconomini pro- 
prio, nonappellativo, pronomen jungit. 
Eleganf adniodum TuUiuni Amr^muoH & 
digna, quae ibla in Schematis ejus exem 
plum adducatur. Placeat antmi gratia 
committere quofdam fuper ea re audo- 
Tes ut videant aequi leftoref qninam il 
lorum paucioribus verbif plus horroris 
incutiunt. En itaque Frudentium c&« 
ff^. Hymn. v, 241. Eft intusimo orgMfttsio 
Locus tembris nigrior, ^om faxa, merfi 
fornicis Angufta claulum ftrangulant. 
jletemM nox iUie iMtet, ExfersdiumifidO' 
ris: Hie CMfcer horrendus fuos HMbero fer. 
turinferos* &, HTmn.xii. AntmiMtent 
jyriMO CurthMginis uitius refoftu ConfaM 
TMrtMroMi cMiiginis, MbdicMta SoU. Nomcn 
e\$AncoUt utpatet ex Frocofio de B.Van- 
dal. 1« 20. Omitto, quae de Lautumiis 
Syracuianif habet Thtseydides Ltb. vit. & 
SenecM de ConfoL ad Marc. xvii. dcCMO- 
MdM Lacedaemoniorum, FMufuuiMs i v, 1 8« 
Quaeque in hanc rem extant apud Lriv* 
IM9 XXXI X, f o. TtrtuUiMnum ad Mart. ii. 
& dc Refur. viii. FiutMrchm in Phiio- 
poem. pdg-367* Kcfjblo-mtmi m^iif •/« rif 
xmXifSfiof eHSATPON\ •txnfi^ mmSi^/otof, 
Hrt lif^vfiSfi XmfhSdfUf, Ar pSq f^«9*'> ^ 
^M 7;^f> mJ^m yistymXm xUm ^ietmg^fS/S^ 
xm^xXtiifSficf. Nonnus Dionyf. xlv. pag. 
I I7f. AiV/*:ov tvfm'tfTt xmfirPfiyteas fht^ 
A»^f , '£»« yXu^^if if» nfi>iOf mriom^ 
•ixcfmfmyxou SjfiffAteJuffttifunfi^ hfHx^ 
fitAfp HfAtAc^f Mi* Quod Uonnus Su(»f 
ifdy%sii9 TheofhyUBus SjtftocMttu UU.f. 
irocat acquc eleganter. 



Digitized by 



Google 



Bel&um Catxlikarium. 



m 



pm9fic:9$ ttmMt 0€mhs* Illmvhs ctrfut 
§fferty mMOum tmitm^ frtmtmmt. Pro 
$xfeSMMdm<Jroaor\Mi fftSMmd^, ipfe pro- 
puu ad lcnpcurain TCtcrem. m/jfiS^mkU* 
k»c cft iaepc 8c ▼ifii dcfixus aiptciendo. 
StMtimj Tbeb. iiu <5* >tmnc trmcis orm Ty- 
rmmmi Nmmc firrmm afpef^ons. Tacitms 
An.1,4. msmmis cxmtm aeqmMlitmts jmjfm 
frimeifis a/pe^re. ABm MS, MMrtyrii 
S. Chrylaodui. Ermt imm cmJhdtM im car. 
cere TaUiano» umdoftstwr horrtSilis afctn* 
ithmt^ ^M dMMMmrmm cttnicmUs iigtftM 
dttmmrmm JkrcmrmilUc jmgitirdicmrrtbMnt* 
Is imbce deetarfmr$M ermt imsm fj^ ItsteM c^ 
itM temeSrtfm cttfhJim^ ttt fenitms imcifitms 
Mertteepimmm diei, ttec vtfiigimtm mltqmod 
Imds efiemderti. ima cuftodia» boccft, pu* 
Tum putiim Tidiimmttm, aam illa pars 
carceris sca rocabatur quac fub terra e- 
rar, tcfle Vmrrene de L. Lat. \fb* \7. pag. 
jdL UviM 6vQm mftrier cMrcer xxir, 
45. la tQferiorera carccrem demilTus 
cft tmMimffme, PimtMrcito fim^%tu in Ma* 
rio, ptg. 41 a. de Jugunha, d&ti% ti 
^fftfVc •*!< ri fidfff)fcf mmrtfiXiDit, fttr^ 
Jw ttL^yyS^ ^9A^untnfd%i ')A^*kti%% if* 
n« m\^^9 ff^m rt fimXtutltv, dX^ 

^ititff rm ^?' Imfyfjmmtt Is^f tS^U Ji»n 
TM tietfi^fmmTtn* Eundcm in carccrcftran- 
gulatum ait Orefius r,if. Eodem modo 
apad Scriptores Atticos ufnrpatur rox 
iprffc^ Dmmreims in Orat. p. 37. mef^ 
h^im^ -rJ htitJ •fvy^. 6* Lycmrgm, 
p« 177. Tu l^num ctiam intellcgerc J^/v- 
rfntedem, ioquit Intcrprcs vetus ad liaec 
TCfba, Sat. 111. tmo ctntemtatm cmrcertMp* 
ttomm. Qoo hk loco ScholtMfiM incditus, 
fcnctmc, dtat Lm«»4 illa in quibus dc 
drceris condftorc mcmoratur, (cd panlo 
aiitcr^quam in rolgatii habcntur. ^ttod 
imm tx vmriis ttmtiSmbtssefjit MomtMt qmmt- 
immt cmmfttfio fjf^ /Mefim mtmlm fierent, in 
mHift mkkt Mtd^mvk cmrctrttm Md ttr- 
roremt crtfctntis Mmdmcimo» confcr Livimm 
s, ^l» Cactcram carceris hujus pars ad- 
huc riGxwr £ib aede S. Jcfcfhi, cui S. Ft- 
tro im carcite oonlen, qood D« Pctrum 
i|bi dctcscum roas ti^adiiio cd Idcm to- 



1 catur in ABis Umrtyrmm Cmreer Mmmsr^ 
timi: nempc quia in ipfo rici Mamcrtioi 
capitc fitus eft, quod nunc clivmm Mmr» 
forii rocatur ab opinatidima illa 8c fale 
Italo faepius refpcrfa Marforii flatua^fub 
ipfis clivi Capitolini radidbus in o^ava 
Urbiiregiooc: illumqucoptimcquadrarc 
ad SalluAianam dcfcriptioncm tedatur 
FMtttiMnms SMrdinms»qat, quicquidadvcr* 
fus cjus fententiam attuferat IlluAriin 
BMronims, crudite conveliit. confer utcun*' 
quc Riquium, qui contra exiftimat. flt Fim^ 
tittMm, vitaUrbani ti* Unus adhuc rcli* 
quuseft Cirrrt, qui cumNoftro confera* 
tur. Ita ci)5o illc Verrinar, vii. dcLa- 
tomiis S/racufiinis, Qfms efi ingtns, mMg» 
mificmm, Regmmmc TyrMmnormm t totmmtfi 
tx fmxo f#mirandam altitudinem deprcA 
fum, (^ mmltormm oftris ftnitms txcifttm^ 
Nihil tmm dMmfmm md txitm: mihil tmm 
ftftmm mndiqmt: nihil tmm tmtmm md cmr 
fiodims, ntc fitri ntc cogitmri fottfi, Au 
quc ha^cnus fummorum ingeniorum 10 
hac rc lufns. vcrum ^uicquid Oratorct 
praeclarc invcnire, quicquid Poetae fio.. 
gerc, aut cloqui Annalcs valent, Nofter 
longe mdiui tacendo cficrt Hic enim 
vim omnem difTundens flt difperdcns i» 
levioris momcnti drcumftantiis anxic 
cnarrandis, magno opcre feacfiras» lapi. 
dumquemagnitudincm profcquitur: IUc 
totus in fbetore 6c ficrcorc mcnuMando, 
Scarabaeos potius qoam (criptor, LcifVo* 
remceu brcvibusgyarisdignum,inamocno 
loconimii inhoneftemoratur.AIt.verbcra» 
carnificcm»8c gemitus adhibet,ut ergailulo 
fuus borror fcrvctur,.diriiqjiedibus illiba^ 
tus(lcthonos».Crf/]>Miautcm loci gcniofi- 
fus^mncs hafcc idcas paucinTimiscompIcx- 
os tSi iterror incd vcrbis»& ferrdi evindla 
numcris horrendttm^ftridct Oratio ; Om» 
nia dcnique dcaunciant ultimam nccef* 
fitatem. Liccat-crgo ClMttdiMni orc de il« 
lo featcntiam fcrrc» SfMrgmmtmr im omtmes, 
Im^ft mixtMfimtmt, & qmmodivifM 6tMtot 
Efficimtti colltamttnot* pro, i2.^iriMax- 
lianushabct xx. lib. »ii« cap. 1. atquc ita 
I>MM/MfdcUrbc Romaii,i9, Necrecus- 
FmtruMims NMrdintts v, ii« L 3. viii. fe- 
dof. Markii Y%xv»;Cacteri zu. prohuml 



Digitized by 



Google 



19» 



C. Crispi Sallustii 



locus in carcerc, quod TuUtamm appcllatur, ubi 
paullulum cfcenderis ad laevatn, arater xu. pcdes hu- 
rai dcprelTus. Eum muniuntundiquepanetes, atque in- 
rper camera lapideis ^ fornicibus vmaa: ' fed mcultu. 



Rce. humMni. pro iju$ f^cies. BiUiol. 
Boal. A. Vcnctac B. Pub. Reg. Marr.Pcmb. 
facieseft. & Curtius vin, ^^- Praecif^te 
icrribilis i//* facics crat. Non aadio. 

-^'rmpardalum tfcinderU,^ Dubiani 

cft. utrum. Hbiafcmderts,dmdtcmfides. 

imcUicamus: an locus humi defrejfns duo^ 

deeim pedes. Sed poftcrius malim, prop; 

tcr rcliquam loci dcfcriptioncm. Qu»" 

dam codiccs , Tornici/us vinBa l^unt 

paulo poft, a vincio: quod alii junas.z 

jungo. 8c vctus codcjt ufanderis habct, 

ioadefcenJeris, Scd judicct Ucfcor. GU 

nmus. dcf:. MS. Com. & Boogarl,.. 

ut & a raana fccunda PaU fcc. rch<jui8cft 

aranderis, quodpronum muMrccum PaU 

i^crio in tfcenderis. uiCi vox defnfus, i- 

tcm demtffus.ci^^^ fequitur. inoucf c vi 

dercntur ddccolum potiua fuific quam 

adfccnfuro. Gruterus. 

X Fornieihisvinau.^ Gratcn Ed. L i 
Ree.B. Pub. Mart, Vtaetie junBs. Qui- 
dam inquii Glarcanui. vinaa. Ccrtciu 
Markiiy. A. atquc, ut opmor. Pcmb. Cc 
Oxonicnfci. Noftcr Fr. 111,15. ***yraaac 
tr46es. MSS. fcripturt in bifcc vcrbi»non 
tam fimifw quam una rcvcra cft, adeout 
Ocdipus ip(c vix diftinguat, nujltomi- 
nus illi Davi qui in Cocnobiis icribcndo 
opcram dcderunt. Magis ramcn arridct 
vinifa. Hoc vuit auaor, Tulliani ncmpc 
fupcriorcm partcm ci arcuato opcrc fiiif. 
fc, in quo fornix fivc arcus vincuh vi- 
ccm obtinuit. quomodo itcm capio Kw'- 
ronem dc R. Ruft. tii, 7- PcriftcrconJJ/, 
iit tefttido mugnu, camera tcaus. Camc- 
Tttc aatcm £^<:\e% ^tefiudo 5c homtffhae^ 
rium: illud cft convavum fphacricum, 
hacc vcro cx duobus arcubus fcfc in cen- 
tro fecantibus conftat. In tcftudinc 
pars prominula, & quae ctcteris croinen- 
tiot cft» vocatur urms 8c formx iodiffB- 



rcnter, toiumquc opus coroplcxu fuo 
ftnngit. utrumquc reddunt Gloflac pcr 
KncfAci^ & »4^li> & indefornax, crcdo a 
iiraiiitudinc, apud eafucm i^iq audit, aft 
mco periculolegas tl^U' utramquc idem 
valere teftcs Noaius ia v. & l/idorus 
Orig. XV, 8- ubi, pro Capitolia, MSS. capi- 
tella rcdius. Ita ergo vin^a orat form^ 
ctbus camvru,. ut parietum trontcs anfis 
autplumbo, trabcfvc fubfcudibus, dcqui- 
bu6 ita Vitruvius viu, 7. ^x tefta &fiU' 
cibusordmariisfiruat bipedalespariues ^ 
eum anlisfcrrcis & plitn4>o/ra»/w vindic 
fimt. ibi Codcx ArondeUjpro rmnofost cxhi- 
bct rintofosy^xxca k^^oColumiUam ipfum^ 
quc adco Vitruvium, poftcrior Cictromm 
adfcrentcm habct. Verum, nc q^. id diffirau- 
lcai, voccm vincire dc li^^idum firuaura 
ncquc ille, ncquc ^to«/,ncquc aUus, quod 
fciam, difertc ufurpancicd vcrbls dum- 
taxat exprimuut tamtuudem valcniibus, 
quaiiafunc praecingo, aliigo.fedeo, Tvffitt, 
AcM», hrfuiti, .& limilia. Vitmvius v, 2. 
Praecingcndi funt parictes medti coronis 
eximeftmo opere, hoc cft, vclut cingulis 
quibufdtmtranfvcrfis, nevox, priufquam 
td turcs vcniat, diftlpctur. Amobius v^. 
303. dcftatuit, vin<aiQpisv^ proptmodum 
colltgatL Paiilo fupra, Jun didicattoms 
impuifos difi ac fimuhchrorum caalffcen 
\\ia€kAMi\vciQvmaioni'y infrt enim, €os 
in bafihus ita unei ntinm, & puttthuu 
vindioncs. Ncquc tUtcr. legcndum puto 
apud eundcm, p. 61. cum qua confcr. p. 
68, 87, 1 5 1» 1 99» Vitruivius vi 1 1 , 7^ Cw 
^ilia & eiUgtmnta i^umintcr fe (edentid, 
^ jttttamris aUig^a. maUem ttm hoc loco 
quam fapra.^via^i/, icd Aroadel. ooa fa- 
vct. vemm infraftjc.i j. pTo,fiKrfacb9rmgia 
fixm & junat cum pittms, habct %riffa 
aim p. lego ^>i^4i. SutiiisSylv. iv, m. 
lUifaxM hgtat opufqtti taxunt coHo fml- 
vm Lucrctias* Gktim maSiriss tmtniti 



tenebris 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilikar. ium. 193 

fcncbrisjodore, foeda atqueterribilis cjus facicseft. In 
cum locum poftquam demiiTus eft Lcntulus j ' vindices re- 
rum capitalium, quibus praeceptum eratf kquco gulam 



tM ftmgier mmm» Uf viti» tahulae vtnarum 
faefims ki/cMMi^ ^<<4J» Uxare queans com- 
fmgts tMterea wncla, Seneca Epifl.xc. De- 
m^ihiTns imvemij/i dicitur fomicem, ut 
htfiimm cttruaturs^ pmtlatim inclinato. 
rft«, mtHefsx» allig^retur. SenecsCoti- 
tro7« II. p. 154. In hs ergo ixitttsvari- 
tts iUefecstttr Ufis^ ttt tentti fronte farie- 
ftmttgat» aumm vltkAis fivere in hoc fa- 
vimentmm tevMtum (^ itifufum teHis au- 
rum» Sed locus cft meodorus* CatuUus 
Epi^. LZT. circa finein. Nam /imul ac fef- 
ps ieierit fm cofiam AchivisVTbit Dar- 
daMSMi Sepitma folme vincIa.inurosin- 
tefl^ a Neptuno eztni(^os. Idem alibi 
o/aseft /rr/i^, qucmadmodum 8c Lucre' 
tiuj quomodo apad CaUimMchum in Hjm ■ 
00 ApoL «uri« 5 ^(AiiAtci ^cifi(^, 
*T*A*INEU Hinc •aTSAI rif yi^v^f, 
apod Herodotmm ; apud Xenofhontem nsi^- 
^xintw e-Kntiv. idvinclavitaliatranftu' 
Ut, lUt t M r u s Iliad* l . \)« 1^^ tnt^MArv TnXtut 
t^UXs^ nJfntm. 'H d\; » ig AT^EI. £/- 

THHmwJfSt mdXau» ibi pro, Ucittxni^ 
Am ia Scholiis» legcndam HcfswiXi^» 
Appofite D. 7oM9mes AT^iSATE W » r«^» tS- 
gr. SjtmMtMntut 8c Theodotio Hferonymo- 
tede ad Ribac. 1. ST^AEZMOS {Jav 
p^iy^rrtu m&'. Hezichio Na-ftfoi Hxct, vide 
Schol. SkMMdri ad vf. f 7. Theocritus in 
Ptblom. r^«/ >^oA^ iV|^^ c» Af0( otjti^ 
^EAMHTAI* Frocofius de AedifidisCap. 
I. XTNHVmOSB ^* «wTiJi v 7XT*j#««, &c. 
«J^ fkix£^^ U riXH^ yfyU^ ^Jist^t^ 

^im Mtw3<* «b 2rNA£'fiN «^A<« «t;- 
i^. 8c Cap. IV. ^li Tf •^ uMi^i Tio^apn 
{r«9 ^' rhttvTir{tic^a/t$ t £TNAE'- 
ONTAI smix«i4 «irtfirvr .^n[/?(?/.in Problem 
'h^M^ wxitA ^ZZMOXlA^f^. Sta 
tHts t. Tb^ 879. MbfHiurU fontes» tn 
eifite fremimis Saxea frena /4^4»/. ibi 
La^aorfof/ amfagis nuMdrMtorftm, quae 
€miftmgMttt (^ eontinettt Medi/kutiomm, 



Au^or dc Mundo Cap« vf . c!f ptrji rii 
'mu.n^ itTMiik ro i«it/iy «;po0ftiKiv oiitwb»- ■ 
r»<^ <^ ZTNAH^SAI t^^dyiXf^fli im. 
nf^ d^tufSi hf^tUfjiiuf* ift H «r»y>^* 
tt %% /iliX»& uiri 4^«ipif r, t\ OfmMMu 
«y«A/(^ AT'EIN 7f ^ evyxJ^if. J. Waflc. 

3 5e</ tncttltus tenebris, 0, f. o*^.]] Sic 
nulloapice plus minurqueNaz.ac.Comro. 
caeteri adhaerent vulg^lis, habencque fed 
inculta tenebris , oiore faeda atqite ter. 
quod neque fatisfccit Palmerio. Gruterus^ 
inculta B. Pub. Arond. & Regius. Pcmb. j 
Markii A. & y. Venetac. Martin. Liv.^ 
/Mtfi honores fartem 4/e/e^oiperincultum 
& neglegentiam. vide flaut* AOn v. 2. 24. 
rationem rcddk^ Thucydides vi. ?mVS» ^ 
«vta/vT&f «vTbr ci* T&f «trrf* Scc irfiiti* nncw 
HK «yiK^i. Idem. 

I Judices rerum cafitalium, quibus 
praeceftum erat^ laqueo gutam fregere.l^ 
In vctuftis ell, Vindices rerum cafifaliumt 
pro triumyiri cafitaUs, quorum inter- 
ventu fupplicium de facinorofis funieba-. 
tur. D^ his autem hidoricum loqui/ 
cum per fe facile liquct, tum au^or H- 
belli de magidratibus Romanis, qucm 
Fettefieliam voantt tefhtur. namquolo- 
co capitales di£tos oftcndit, quod capi- 
talibus quaeftionibas praeellcnr, mox i- 
bidem, Eorttndem, inquiU iaterventu tri- 
umvirorum, in eos qui cum X. CatilinM 
eonjuraverant, animadverfum efit ut me- 
minit Salluftius. Ut autem Salluflius hic 
vindices capitalium rerum» (ic alicubi Ci- 
ccro vindlces facinorum ^ fceleris dixiN 
E(l apud c^undeni feccatorum vindex, 
vindex fcelerum* Rivius/ Mire videntur 
fenata, quibus fraectftupt erat* fi quid 
jurts haberem in auftorem ; jubcr.ni 
hanc triadera allas fiti fedcs ouacrcrc, 
ceterum extat in MS(S. aut indicesp aut 
judites, non viniices^ ni(i forte a calamo 
primo in Piil. fec imo in plerifque c- 
m?ndat6m, fer iHdicis rer.caf. N:iz. au- 
tem^ln^lmutn hiibult j ttntulus, . dias re- 

B b ' ' fre- 



Digitized by 



Google 



l^ 



€. Cais^i SAfcLUSTjri 



rum cs^ttdiiuM»df^. correaaoiquepofti^ oiemorat m Afioam FiSNU^, nifl ttt H- 

I#»li»li»id»^ri»i/V#/,<J»^. utfortcfurpi-lorum iatcrvcntu noxii plc^^otur? 
cari licet fuiffe: Unhdm, nvimdkes rt- \ UinfMffi cnuffkm dixtru ftndtm adver* 
Tum, fSf<* GBqtcru»* Digbt. Imnmm h ^ ^ 
Quod nimif iocptuai, naro (icca mottc 



periiti idcoquc nec admitteadum» oc,. 
cum Oabinius, Ceparius, cxitum vitac 
niitiorem invcnerci cecsdiique Cethegus 
Intiger ^ JMCtiit Catilinn cadwere toto > 
uni Lcntulo dolcndum fbrct, quod pcr 
interprotcs integro faltem fihii morioon 
Mcuerlt. Ucruno^ue mortis genu&Orator 
voce cwnfofpHi extulit prb Suna, §• 33« & 
iimilc quid dc 0^/r«i}f^4r#rricaeus ad Afti- 
Ujmm obfervavir» p. 38 1. Cacterym &all. 
judUes at L 3. Rcg. indices, y. in dices 
dtflfim. (bf^icor autcm cx laefa mem- 
branarom fuperficic, primitus Fuiile vin- 
dices, X. indices 2c fupra, pfo v. L« ju- 
dices quomqdo 8c ValU v. 68. Vcnctiis 
ctcuE 1470, 1478. Mart. B. Ppb. Digb. 
vmiices quod amplct^or. Uli funt oro- 
nlno Trlumvlri capltalesj Pluianhui in 
Cic. Li^orcs vocat Undc KiviM;»»nuUo 
fuo merito» culpatZ/i;sr^/M/i quod tales 
vlros t&oi fbrdido munCri dclc^vcrit* 
Piri ego ratioric pblTum cbntra rejhor- 
tire^ cum & ilt^ Liflorcm, cujus ^ucum 
atftmplcrc fervitia oon potcrant/, tcQc 
Lib/xLVJii. Dione, ad Carnifieiaam dc- 
trufcrit. Sed fercujto per liUbres faBn ofit 
At.hoc mortis gciius boncdjAmum, 
etiam in propatulo , 8c ant^ ora ipfius 
Confulis nttx fblcbat, (Iraogulatio autem 
& praccipitatio dc robore oon itcm. Ve- 
rum quid fi lid^ores fcrvosrubfchabuiile 
probaverit Lipfius Ele^. x^ii;. quos hifcc 
verbis jnuucrc vidctur I^yiu* ^i|, ^7. 
Carnificilfus non li6loribus Jlifdtus, Ccd 
haec omitto« Tres viri capitalfs,. otpotc 
maglflratus, licet c minoribiUf noa tao«< 
tum curarll i^Utreri&habebaot* corumquc 
quae pofl^abani^T^ppnci;!, i^tc^Pof^o^ 
ni!f dc OHg^ jyi^ra ^JolIigJ^ poflit,^ Vcrux»; 
etlam de lervrorunv o^. iwowc tortislho^ 
minum rcel^re aci Coluimoam Macauox 
cognofcdbant. jtc(^es Qicero\^is\sx* Afco* 
niusiii Orat. pro Mil. §. 81^. Et fcida 
hdecce i^mWcrisMpcr iprV^ppCionMncata. 
rifcrtfCs obi&G^t;. Cui.cij|rp uTui iD^crvi. 
rctitXji^o Lrdi;or'^s'^quos1:ircumTchaOui|^ 



fus o^ 4fim9$, dmtMf :vt(ibM vmkmte^ 
virgatorcs. Loquitur ibi dc Trcviris qai 



proptcrea fervos infra i]bhabucruQt« quor. 
rumminiflerioin fontcsanimadvcrtcboat*^ 
Quomodo ctiam «< "^Et A«^ apud Athc* 
nieofes vicarium alcbaot qui vcnenuai 
Socrati propioaret, qui t^ropterca voca^ 
tur a TUtone Phacd. p, 1 16. « i»v ^Ejy.* 
nsit 9iPipivii, Etiamfi itaque viofii, ipfU 
ctiam Triumviris ad ncccm dedi a FWr-» 
rio V, 3. dic^inturi di(lioguit illa ^il^. 
ominus inter Trcvirum s cum qui co* 
(lodiac praecrat, cujufqi manibus obfcoc- 
num opus cxfcqui ^ggrcfTus cfl. £0. 
fcnfu Triumvirirco^pcren?cruny^uoTrK 
ibuin Manlium dc f^flto ppcpipit^ruorr 
jufDonc fqilicct fgi ifcrbo»' non'^Q^p^ 
Mcntio Gt apud Horatfum . iiiiM&fi^ 
gclUsTriumviralibus, atilnalc quis ii^l|e 
colligerct illos n>aao fua gc Joris pro. 
priis Macaam inuQifte? I9 carccre fal- 
tem aeccfrariavis carm'ficis» uade ^e^« 
pioncZjxwi/vlt ^^oxum CArnffif^/ii^ 
bitrlo ducerf umm^mi tujdc^^P^OMTp^ 
•Rabirjo gloriatur, f$ ^^^^f^^ llUr¥W 
crt^em 4^ j^^^ff^ f^f^itliffi^^W 
capitarium rcrum it fuotA gdmf % Cic« 
ijb^ dcLcg.praeccptum cft: vemi^fi^ 
tiumfervanta, capitalia viodicaoto» Tri- 
umviri oimirum CAfitaUs (^\ apud if^k 
•i?iiicii»v,4iS. audiunt vmdie^ ^^^^r^s 
ncque cp mioui a tortorihts P^^ir^m^ 
^oifitor ^ceUrsim vemet viodocquc f<0» 
orum, ^i cmmijfkfuis rsmabitwf mrgmt 
mentbrHku etUm immisis tortox, pof^ 
nntque mmtfier^ Viadices ioqiiAm, aoa 
judsces. Hegcfip.iv,8. ?rodmttur (onfaU 
deducmttr in medium nmttiorum betmh 
fretisp fi ttnent^ viodiccs ftoissm, Ji H$f$ 
teisentt quiif uocufant» \\» eti|ni MS. CCC 
B, PMlf.ifc vi^Kcep^HrMtUass, temtrs^ 
\mts,ftimtorsm» v. JeiUrumQ^VQ^^ Csr 
cera m Catilio. ia aUbi* $ic in ut. Nat» 
D. vindUes facsMorum fstriat^ mdc llijAr 
rup fcdca Plutsrcho dcq^j^p.gu^^ 

O^O^ <Wfuqjic^ tpagWrWSi^clrim^ft 
ycl mcdiaute alio vindex rerum capitmU^ 



Digitized by 



Google 



Bmi« i^uM CAft I L 1 K aA I li m. i^f 

ifaqpere. ita iUe patriciiis, ex chiiiTttina g^te Corne- 
liorum^ c\m confulare imperiuBi Romae habucrat» 4ig* 
moribttSf fa^ifque fuis exitium vitac iaTcnit. 

vitae, quomodo L^ivius, ^uod^nemo fo- 



mm, Bt cx loco Mamlii patet. Addo Cy* 

frismmmMid Dcmetr. p.7. ^ir imtirhaec 

MmfukxftmiMti Pmtrommst /edfrarvari* 

40mt & dmaifiti Jadex/ fid/inHi$fiam 

iii: pn fid^i crimKm yia^icaturui 

. f^mi TMMt inmttm pMttstMfit m- 

um Twfix* la^ Noftier, g^dsmfngtrt. 

Uau24itt»g!iuitt mSumtt vottttgmUm^ 

.^mtnnu Uctt iUudprapric, c^Qiupalaao- 

ttk^ hx fcro W<i«^ify<^. Ovidius aqtem 

MflD VI, i^ x> 177. lui. Virg. AeiN 

Tiii»24o. Z4m:m.}i«I45- sidtmutii, 

\ot» Tertmltmmtu la Gcoei'. v. gmttmra 

iftiiac nqgoti^ ^rufpftPt, alii gulamiUk 

ta ^of fitmtus Auitti. i j. 4. & iv» 4. 

c cammgttitttr pro ^«^» rlantuft Capc, 

f ii«.f. y,tfvmt§L M, 14. ^ATum. tb^ 

mtmmrti^^ istlgpu QqttiijM» txtpsfittm, 

^Ptmdttftitts JitriMnqttC Pfychoin.591. Inr 

^fodtt <i ufidsm vtrttit fortifpmm dmm Ul» 

mmtmmttidir, ttUf^ ^ gtuttttrt frtagit 

^ttfangmtm fiumm^ g»ri^ : etttxff^ 

Ikmtmm niim JmarJmt^ fu6 tmmtmtk 

i^ ftaoMttt imnh Sxt^npttpt mtirmum ? 

■ttmdk tfmmt ^mhm wttfts Mtdfit/tti^ atqut 

mdkm^irmttmii ittttmfto Ituiufattt^f^'» 

mtt vmmtrmm atrurt mtrttmu l^^uc aoo 

4q LcflibiUis 'HolUt iBQrtein iateost ,c^ 



rmtnfatis digrmmffltmdtrt, fitattkltuim 
fMthttit* mthi utra le^^io» vertor^ haod. 
duin liafv^* ^"^'n^. Stc fere wjf^\t fqi^. 
milQifP lcrjptl aoti^iorcs» cuJMS loco q^- 
r^r](,dci9c|^ txitum nitttt* juiouf re^, 
(^ulauir ii^tts M^Mfff, ^ ^fifii^ 
Qrpttr. Jn v^igatif (crc fxitutti. f^ it? tppt 
^iHififiim ip. XI.I I !• 4ed U 9. 9^q|iu;. 
Peinb* Marfciaqi, Vcqcuc. iajo^ 1478. 
txitium* Markiij^ provariale4ipneiia. 
t>jp; txitum' txutHm pro txittt uTuf^aiCc 
antiquos ^Aof c(l FtfistSp auUuijat^im^ 
^jud rei eKemplum protuUt. pro tv^fttm 
Jfi9jca ppfuit HigtttHs Fab. i^o. «JtiliMWi 
vit4t «Luf<|u^in Icgo, jCed f;^'//(^« vhtt h{i* 
betur ia primi; apud frpprtiHfi^ 11%^^. 
<J9. Exitus Wf yimff^f^rtti mijfi. Akflf- 
rtium in Nat. Hift.vii, 43, -4^#f V«?^/e)d- 
tu« vkac tjmt, pnmfHm frofirifttrttt^ a^ 
iUo sdmitmtt 0:titdti^r fmft t c^iwn ^ 
tfrcmlttt II, Jr. ^ GrfU5Cbil. ^itc,&t. 
ofjitnis i$gmiit fttalt t^, ylt^ t^f^t^ 
6atutrM exitom. 3c <Mii ^d huoc i^ta 
locunf ailudit» Jrtbm^t fttlio^ 4(c jVto- 
rttAti^ Afud IdedioitnHm fifcifHs i Jig^ 
mum exiiiKn vitm tu moribus (m h^itrb. 
Uegtfiffm ly. 2D. Noilri iiocMar iMiHt 



fft$ minbQS dtgn^ : n^ fohuBt coo^ attrhfpitifufM^t^idt^ d^inufP tttnitit.^s 



.forukmk Qtd pwiUi»taf H (boordi^e ce 
.iM mx^ JSuJ^un allcui p<^i3poe! viad^ 
^QfiTMe^ ^TiMfpiaim mortisicontufnc 
Ka »iBc«r ^u TdoMiaho» (Oi^bixii 
Mi? il^ iLA<0A«£ri^eA.M^'TiU dmi 
^i, i}mifmnr TWWf . •• mfi^i 5 «"^^^ 

fmcmmt <Paiicg* p*4^}. jeiitm obiav^»/ 
^^«MiaaMii A it m mticr HM^ gob |(Mpi)ftoaa, 
^ fo^^^^RpeBtpne««loftIs iafkniia, mt 
^^^mtlmtfi t^ jfttm M fnttmt i g if tt t t «4- 
4rmtmr* U tf t t t .ftrirt ^jtimtiij^itii^.^M, 
1 Sig^mtmmtrihttf^fiif^fmit^' 
Mttm vitmtjhtvmit.j SBr4cJvoUineo ¥a- 
^bndasmah^h§liQidao.'Ja HktUhmtptt^ 



:«it«e esi^um jttditi ^ atc.CodJ. MSS. 
C C^C ac B« Bttbi .^ M^ l^endiuQ |^o 
f^tfetmumjcx MBt t^.Ot» u fiaiib io- 
fttk MtsoL pro, etmmtmimm ^ mfic' fti^ 
rtk» miUil^rs {m$ fedttA wcjtr^tt tft- 
(^t^ legont, moti fftit. Api^Ujus voci 
tmmttit aidjaaxtti MtUr^iif.hs^iutfimit 
tpow eoituim ^fWir. hljtes etiam» txi- 
tmt\ m t ^ jntditt opad ,F^9itimHt, pi 198. 
Yar.;Ed^^ J^ jittiiii Sipud Sf^^ XiL, 
A^^4^ ^ufuirMMKa^ ^SmtktH^kk^iiimi^ 
Cap^mi ^txititt.tmmtu^ apod ^ili^afr 
aniUD tsti 15. Jdfs^ ftrcomatiU eyitu^[i 

eieiF^rmoctift f^itfMiMs ^au^iot^bxdi- 
(Pracf. 4d^v44r^if. ^tiakmum-ieoi&bJiii 



fi jrao cfll^p%ae -vecudoribnf » amtttmn^^^dtm^^ .fbrinam loqacadi . hao^ ieou^ 

B b 2 De 



Digitized by 



Google 



DeCethegOi Scacilioi Gabiiuo^Coepario,;£6denrjx;iod^ 
fupplicium ■ fumtum cft; 

LIX- Dum ea Romae gecunturj C^tilina ex omni 
copia, quam & ipfc adduxerat» & Manlius habuerat, 
duas legioncs *inftituit j cohortesj pro numero militum 



tur Gracci. ^«(«f r$ it%yeiXte^}^f tSv 
jttit^yfl^mv M*oXith9 rtt rS fiiw »«&- 
r^pnf 3nfwiiKi3S. 8c, dc Phayllo. T^ 
Mb^f/«r oUfdtf lif fiU^ «flWf p»>^f . Nof- 
ter dixiffct, 'Aj/^^ ri ^««tt. vide -oaa- 
oino Grdnwhim patrcm *d iroium» v. 
27. corrigc obiwr Beg^. 1» i.mfi^ead 
extremttm vhat. C. C G. melius e.W- 
/««1. Hcgcfip. I, 29. /#rr# 99egM Wfi- 
Miif vlwc invtnire. f. Waflc. 

1 Sumtumeft.'} Vcrbum fubftarttivum 
omittunt c Noftris Arortticl. L !• & B. 
Pub. eitaiti W4/ei». Li^. lij f» damttati 
proditcns, fumtttmqtie (upplkium. cac- 
tcfum dc Gabioio adi C#r. pro Arcfeia. 
§. 9. W«w. 

2 /i^/n/V.l Sic, Inflitucrc colkgium 
fro fitndare, Plin; VLy^.dele&ummiiitHm 
Cacfat f . B.Civil. Bibliotbecas '?*». N. 



Jornandes iftud vcSrbumapud Flortemrtd' 
dlt. png. 16. cap. iif. fed JBs praete- 
rea 7>Hitus 1, f4i iAftltucrc /odsles 
Tiths, at £c XfWfr^apud mgefipfum. 
viif, 8* in mM^i rubrc cUffem 'xnJiaimt 
Mktrdf. iFiii, 2. ^%V lYnKTipm MetUm 
^fMtfies. QuoiatocofproBi/^iGodcx 
% Pub.Ontab:i3ll/fiik/i pa^^ilDoieJica 
alicer lcnKi^tiaetath ^ooftinae^StrebOff Chr. 
Ci^«fyii». fieiioi'«)tsa dcfiott AmmtMeui. 
'Xt\Ut6. In omni utftem Affiriu multae 
funt ttrkest inter quMi Apatteim eminet, 
Mc(cne ^ognonunutm. qitam taroen a 
Me/ene rejungit PMrW N. Hift. vi, 27, 
Tigrih o^.h^atiswomtiiut^GordjpMrttm 
eirc4ApamismMekQct4ffidtmh€itrMSt(^ 
UeteidmAaiyUmium nfaat.-Wft^. divi/tts 
tn utveos dtmidtenmmridimsc Sditu^dm 
fetit , 'McCeaea fetfmident^ qcc Aliter 
Stafbnnm MjfKonti pag. 91. ^«tjej^ dlt^ 



K4Xirn> Mmreianus Herscleotu, p. 1 6. lege 
Mteittm, & caodcm regioncn» fcu CtvU 
tatcm cfle ne dubita, quae Jo/efha ^ 
Dieni Paiiai vallum Dionffii GcGgiaphi 
nataliba»ioclitam.firmaotenim hoc Pib»- 
lofbrgius f^ Dio, hic iM. 1 1 1. cuf* 7. dc 
Tigri. tcrram intcrfccans # ?(nr dv nlw ^mt^ 
tnitfiiUe 7f «^ s^ %Xmime, iv ftd-r^ 
ift^tX 'tw MtwipSt im»itXfif3lfn' IHC att- 
tcro apud Xipinlirmm, Ub. lzvi 1 1 «^ p^^S^» 
^ r«r /u >?(?!» %f cir fJ Tl>ye^ A ri» Mff«9>t- 
M» Js 'Ad-«^C<A» i/iuaixaOOfp, imlfu^ 
dntitMh ^aulo infira; ^«/t^ ;^i^^^ 
) 7»V T4«^9m#ii« itaxbjSjimh oI%Sp1*k» icge^ 
refn ipieMfv^ii», 6^ pvo2>?itt<r/>9qood ec 
Leapardo r 1 1 ^.rcpoi^ic ^/^r^W/^osallcBi 
nfl0^»irt licct cideiB fjTcatoaagousJvirin 
ExeniPMt. FliJfiams pog; 3 47; kd ^hsoo ^ 
hu^ofoiodi ri^iB^!;^/^i8» niaivuRi eype^sikt 



Hi(i. mv, 2. valctctiamf^/fiVv fic& a«icino(hi 0.^odl^*Cracci<^ar^ 
"^ -- . . _. . ttnialitcnsjinpa, akque^di/KiniecA* 

di tfy aM]aO'^cuilKam iMniri editiobcm 
cxpoAamba.^ Haoc gdatem deiigaAt 
et»AmJo/epbm Lib« i. eap. vi i. Antt. 
quit. Jadaic 'A^fAttrime $ "'Or^^ 9^ riji- 
e^< BklM7ifi«*irc« Mitrae iiMne-Mfmuu 0«. 

^^Jt^&i cet^itw lutAirmf. Fateodum 
tamco jifefimm Ub. xx« pag. ^84r 68r* 
bis meminJBfTc ^imeifu ^^»^ quemad- 
modi^ 3yxai^/f»iw illc Stefhmtus femd 
tafiia lU^ttOB ctiam co . ioco vocem 
SiroivVtf omiQfic, Vcrom pro Icdione 
altcra pugoant Codex Ptobmaci Palati- 
.008. Maramtss.Hefjuteota,^, xwt i. ^. 
'^Mnx^r pag. iv^ & Flinitu la IW» Kat. 
ffi , 27i ka iile: ImmeeqMebfeftd^ Aa- 
/fJMf Sagdmmafiiittf^Miexfimtitemmm Jlrm* 
kuvit fiMJto JM» SMrmfen Antiocki fmifi 
fdfo trmdittr i>ppofitts moliboi reftttuir» 
ooroeoque fuom dcdit. Qoibus ipie 



'Aa^jeet0y tV -tf MeenfSr^^f n» T4<iilj fottiii qoom a&t.J>i^io. a\n Suinmfin 
-4Aa^A^ meom^ cttirai jkUnWrvf* crcdidcriau: Quod ad Mttffmmm attinct. 

yi, • complctj 



Digitized by 



Google 



B ELLUM CaT ILI NAICIUM^ Ip/ 

complec: deinde» ' utquiTque YoluntariuS) 'aucexfo- 
ciis in caftra vcncrat^ aequalicer diftribuerat y ac brcvi 
fpatio I^ones numero ^lomihum exj?leverats cum ini- 
uo non^ amplius duobiis millibus habui/Tcc. ^ Scd ex 
omni copia circiter pars qiiarta crac militaribus armis 
iaftru£la 5 ceteri, ^ uc qucmque cafus armaverat, -^ fpa- 
rosi aut lanceasj alii ^ praeacutas fudes portabanc. Sed 
poftquam AntQmuscumcxercitU adventabatj •Csitirina 
per moDtisiccrfacere; ^ m6do ad urbem> m<>do iaCxal* 

fsm oegl^enteT in Terfionibu» Qm (Hc 
geflerir, &onxot eruditi. V6ah tamea 
d sQiqaatenos tribuenda qaod in ono lo* 
co Tecmoh Pi^^i; Idcni. 

1 Ut ^/^ WifW/iWSi/;] Itt fcilpfq 
noilre kgTtin-: Mrqmfiuuftf^mMfiMf^ 
^t/rirkrt^m vtmrat. Ptitfehhlfw ; 

" 5 '-«te txJMis m tafirm ^^ntrm»^ Irt 
iiaiic le flio oc m coDTcmuat tfumcfo tqui^ 
taardediki \ iieqae dubitandum de (iace- 
tititefctipntite» ait €x ftfcHsi fcd po- 
tia»de liHcei. aefmalsUt diftrf6tterat i mc 



-^^rocwi^ad&or cifiniraagit IcnoCte. 

r«a^,4ifiprib6fcttir, iTWri^, itefibi'«x.i 
•fiM» Gratcf^. r^99^Ar&«ri/NorvKMres 

e, noirflms Nbmoi, p. 44S^. ixfleverat\ 
•aL rtpttms tx ftci^ mttt ex ttliis Arond; 

1.«. «nde iUnimme, p. 449* T^^iP* 

3 jtmfUms desohms rmliiimsi^ Tacit« 
AflcoaL 5. VMmHeftMn mthfUms exer^ 
ttrwf^ Okcr. itt Oftitdi^- Ki^/ifif wwrfV 
Mttt(Sees. UVtn^s.Herd-tmfUmPitt 
Mm4>Mbdofigl», dbit^ 6e B^Htrdtkflttks 
mittets jnrr. QaccDniu^. 

4 Std tx tmmi ebfiteiir. f, ^3 Trdi 
Tocci exttteiti ctfid repetitte vlderi^ue. 
mat tx /iipeHdrr pdrM^^tkfhr ceite (b; 
^ptT^^coa^fanhGheti^Usy' ^ ^ > ■ 

^ Veiepetmmjmocdfiis ikimeeimf.'^ ^No^ 
tttoi W S^^i^^^Rgrt; M/ (jM#/^iil^ AifH 
(^ ltptok^poftlegetad(i'o>oiMnt^iid,m 
^iiauiiii t«r^f. nam fic eft tn i^t. vc» 61 
GraoMnatki ka citant. Vttrrt etiim ita 
locimif ca libfo ir« dcj Ling. Lar. tiW) 
duk: C#m(Mv fi^ <«»;iAi^ ^»' Ucm^ 
vtrfme. \Jr§tm. ^^ 



5 5]^«r#i.3 AlHCddlc«sy>«^j^^benf. 
5ed ilhid veriut cft* A. GtUimi libi x. tf. 
arv. eadentttU co»jun»ifivid.ndtaiutf. 
Vir^. Aen. XI» 6S2. Ctter. CMefuri, Bw 
GWllfttdesf fHfitefiimt ^ititacato»* '5i^#- 
rli^Tbeb: V»:38^/ raftatqac ^def /^Vfe«t 
ri^ilf iM>i^#i.-Cbdd: Jo^n: t^ Arbnd.^t 81 
(>Hic'^i qiifdam iiy^f^ ^ buideixy-fii 
vit nrgHims^ « icquiw, ^tetre/;* \rti6d 
mh\i mato* ddSparo Vi ^rvmtm. Aen. X^, 
6H2« ji(riM»»' VI it, 52t.f Stfiftmam dc>F>^ 

i 7 ^FrmtktiiMi 'fitdttHftrtttimmri ^tdfi 
vioaiitri. AcA.vf.^ f^rfir^tf-tegifjiiid 
rim tfiWdttfi^todieeir^a^fttenall^eiiH^ 
di f '-qbae ftgafd pmp^ia (hiAoriifUf«(kiiie#. 
ficutildeitiin 11. AemiHifomit.JE^ivii^n 
fic lept Cedex Dan. «triNiMMfi, p. ^^4« 
ftrtmfsttt. ApUflejus M. ^iii Ertmrtimi 
ibderpraeacuta» attolierent; 91 mfir 

^i ^CittiUfm fetimemeU ittrhterei^ ^ 
M$S^ bodie^ere^ Mmm. > 4tf ai^ iii\ 
iemn, 'filiqmi^Cstiiimm^fer mtamtdiiy^ 
ftros.i' Nctt nwrrio poilv 'tfit^cohtrt^mv «i . 
4thtrPiii fttiUlmtimimiiJtttjmM. Adao* 
lavic aotem librb ? .* i^riftiimks, euae ki 
»#'& n detiimnt, hontni accu^tMmni 
pkiFffieitt ivre \n^s odvtif 'Bincf^tm 
tfttd Vlr^lmm, fti^tmei^^yiidtmtiis apud: 
eaAdem) '^ttte^^ts aptid TntmtimmrRie 
via^a(pai^Ar«id,'7.fAS^« . ( 

9 Mi^ tsdttrktm, mtdtGaiiimmrver^ 
ftm fttk ctfird mtvtri.i^ . Priicianes iUpnt 
xtt. veifu^^/i/rVfegirito QttUittmvirfms^ 
fi|as verba dutiti. ytrft^.qmtltmt^fmpf^ 
rkml io^uit, itettiihms titmriniimsg mtbmtFH 
hit^<9g^iteuiihlnf. 'mU' ISttitMlm vtrftUi 

lisitm 



Digitized by 



Google 



liam vcrfus caftra movcre^ hoftibus ' occafioncm pug- 
nandi non dare. *Sperabat prbpedichl magnsis co^^s 
fe habiturum, fi Rpmae fbcii irfceiiti patravt^n^/^iii. 

CaliUm verfus, 'Sauujfiui tnmin etmm 
frMoptimkm ei untefofHit m CsHlkui, In 
Ipm9i0tn 'vtrfm. Hoec Prifcianus, qucfn 
incherculc ipic memoria lapfoin pura- 
rert), nrfi todctn modo, atgw tljc ritat, 

VelleJMs Patirculttj i , 1 5». ^/^ trienttmm, 
Wfi^uiu qntm Q^ffut tenjtir ^ l^tpfctili 
in ^tUAtium verfHs theAtrum f^erf^ i^i- 
tteitt Csefttrvtu ^sfirs ex J^tttfiiihm 
movft mArv$mos verfHs^^emf v.i, T. 
Jj$kienum <tem kginfp^tri^u^ \^4 Qc^ 
num verfeti 4n ^fttrtn^ qft^elifjfMfi^ 
0ttingtent, ftifi^fci Jn^i»L,i l^ 4iffiv 
milo^ihid i^ktii v- 4eWtoiA&ricp: M 
geffcfnnmn i»fufn0t verfm in ^kt* fc» 
<OUfim M^^nftikt Bslm^tvirfitfi femttr, 
fit^ Oora. T«C«i&is io ^^tm^A Mpdi* 
cofiexu, inquit, inocciJentm^wf^tn^T»^ 
]f^r^fi4ed'Po(Br illudH(?<«m»^ in 
lA^linK ^S-af.^ jft/ftf u ff^mHtfk if^ifHit 
19 fofwtt ; vfffftsi 0gefs$ ifiKifi ^fitfd^» mXx 
.fm ffttfrtcipium dfe «wU^ ^ yfrfusn «tf 
ifUttll4Baft «um: {ffiiniifn coiKJmHiri -coe^ 
p^f .coxM«rfiun'0Qa iid Anttjnn & <:iOf 
miciMi, ita; uti ^i ^coriot, Sfid ad fo ' 
Tum. tJ^ju»e*icfjmrcwf in«^*aircwn.i?i. 
ifk&ttitta^rfmi.t^qttii^^(t^iWiAai€CI, 9er 



hovlum, conftretiain Thn* itfatHift.yj, 
20. €c vi> 16. y^tt^Mffe, 

c Of^r^^M^.3 i. c^ Offmtmitm$§^ 
tcl^cT^o, auo (igoifict(u Fifrro R.Bj](l. 11» 
4* htjtes urMtmiocdwdtifitiiijtfmieTttvwC'' 
f oriac wf^fiSiii^vi j5iw Mfirmt^ Wp. 
Ep. 1^.2. £^ r» occafioocs obligmdi mt9 
4vi4^pttH affofU9eris. iQccra .Q^^. 
Ep. XI i,,a4^ Ego tamin tu primum oc* 
<:^o ^^a f/2. Plaptus Bacfq^d^fnvAMfi oc- 
cufio ttd eum remfuit* pcpi c^fis, Colii- 
,i»fl,FV§i* I7t ?4i»W» vii? fiq^. ,^frMM. 
mmmf¥i^A» '*»^i«J '^calfio^ tiiae 
if/&, ;rri«ff fuim o^^oriei^ W\ Ae« 
tiri«#,Ui^ j«. ^li^^Qipcar^oitfi iU. 
.$roqu0 J^ettfittf. fwttn, B^rj^is pfme 
f4iuie^nt.?im. ?^^ cap.xii^.4^. 
-^ ^er04^fr4i^ediet9fs^0lgnM4^0fis4jfe 
ka^imitm.^iAeJt, CuH^ n^-p$ci^i0 §• 

Q^ cft in A^S. ,Pfli* uoi^f ] 
qniri^r, n^llpB^^tiawjfJit^^ 
ail^#r/f/.4. ^.^#W4 6c,y«c^^^^ 
1478. /^ir haf^i/stffim^ f^ & JU/» Vi^ 

quac i^poripntia iirqaa Gruitqr^ ^. 
iie^r^ J^. W»^ ^ : -J/.trK ^ • 
3 iv^iu^ firtuiJ^ t;/^i(4im^ 



fttt ^^ ijlro.babfirc ofnHoncmi ^^\ m^iP^d^t^^JP^^w^^fot^f^iist^ 



wu%;^t^im\«ditlQRf (i^mia«lia.topo-| 

pscttv rC.^ilnMm Qugsts vt9$hm ^tem 
fttfalspinmsttgirtiittftitttif. ^rcouo«& 
i»dttftf tfs Aomiaen ^Qui ihacr io indi^ 
dnnptartiBAii JLii^m;» ttc ,oiiaflGi^4ninfi)0i^ 
w.Totmhntitic doftraoQMlioMs pftdntf-^ 
(h pracpo(i^ifQito ^njbiio:/iifid^ 
iiHQOtaiab;6dtcottbu8<iian.fiiiiiift €driqua. 
Tm^uGrtttnws. .'L |2. .miianUittfmi Mqmd^ 
L .|.>P<unb« rBi Ajb* oMtlrkiiiy. ^^Bodk 
tt(L ;il^f8D^cg\;iiiiaitttmt Miectiaeiit 
tamto^yofliidtiisvttecttft^ 1^70, ^478^ ii 
Mittio. .iJiAMii xanvii aI4« lidcii^iiCbrv^ 



btis reccntioribus. jTu. na?» ^ lubc^, 
^rifciamnt liJ«o,xvi4. f/hi docct illu^ cte- 
fusfyi^^T^tj^^^ & jCeofac^ p9tM«f 
«(Tc^^vm-^vqqp^iprefy;^^ 9Mifr 
Qaidam adjccei^i^f^^ui^t gmiq^>M> 
jy|(|r r^.«w4wWfTO^ iprfa* 

jw^mn 4d<WPUc^?ip^ui^^jttiiiiHhK 
^tofiii^ cmjusgea^ cMmo^itd ifmmi^ 
C9fi0f .^fitfmrr^offc. ^ed ,tcff:lCx«ita^ 
trum^ fanpo^ttipcr^aa x^uTflit /Cihii raatoqi. 
idi9ntc MT ,^Hi fi^guUrcmiBlpRili, ^Cofil- 
ttwiDm ^ hffc J^ffii; sSj^^fW^Stim' 
fHsffeSts» imbicilUHsJgmm 



tcrei 



Digitized by 



Google 



toea lervkia repudiabati cujuslnicio adeam ma^oac 
coptae coQciitTebaiic» opibu» con)urationis frctus i ' fiuiul 



n: 



1- 1.^ /•-_:!:. .:.-j ^x QJpctdfaniimm kc, Dig Lib. jtLi* 'Tit» 

FtufehiHs, Vox prima noneft in aDilibus 
jncmbranii Com. Naz. Pal. 2. ultimtve- 
To deftruftor PaJ.4:. 8t1ii€ dutttem potitf» 
carere poiftt au(5^or qb^ fltaw 'C9nil/f^«/». 
2 CaitJ/km nvminkufliYirvisfupn^ 
viseam^ti^ftAi/fX. t* jirwl, nton eH in* 
^ctutm ^M(iaWV-iiteicFa*SiYlV«* 

&, Vivebat cumfugtt ' ' ^- -^ - -^ 



wmfusuecmt» gualia moka firoilia apud 
aaaora #epeAa». VAus c^d^ ha. 

'mtk a mm ^WX*^^ '5^'^ , ce^ncMT^ 
ftUue.qadt a Va^« ^ft limo, ntfllam 
^Mifii» l«ba JMRfnlttflrrln,;. GUtfUmK 
Adfriaii & i^is iDulra a gloflbgraphis, 
dimac wietas PaUtinorum. naro cft 
ia tat. uftUiMr^* in quarto, non viron-, 
tur iBa, iii emm. rcptimus vcro haKct,; 
utecmmramt. oSts^vusSi dcc, auorHm ini' 

cdiijo^princcblL fm qmmfn^ co^Mn-j 
csirreSmei^E^oUikm^U non ^i<;ct tb}Icrc 
cm rpariii(P« cHJmikttioad eup$ ^fif»*', 
cdfm^mtmt^ant» Soxcrim, tnteriafer. 
mtJM Jeiftidimrow CtAjui iaitio m^gttae co- 
fiMt 4mmnrfrM^. Griitcnjs, Viif. ji* fop^ 

Tt:at:.d2t»m^0fi^ ej. 4:^ 

jMr#;ff 'ib« mfgtffiu m^icm clJe, Z^^rro 
dt ReJluit.Z^iPrii^ ^ffrfefguiferijj^ 
fmmt rermt» BifftkMrum m^^folHrh /#. 
i€r9 ttmfertere, fei etttm fe^^rt u$ fa^ 
cittutm uaktmtoi^ pro. fucientes. Cu: 
jtts r»'hsL. Bodl. Pcjpb, R^ sit Vftl^ 
Mttortmt* A«oi^d/«t*<anV» f«'>**P?fi§- 
VaUa mtMptM ijfliV li^. & Vcnct. 147$; 
omou Wic cflmp;a»^,Pri/^wiM4i tamcn, 

clulifT^ tit ta%wa- Dt d<;tcfiu ex fertri. 
tlis luBcado egregic ^iUus x, 44:. fervis 
^b^ U If cactentMinct-ag^lcnnt 6c 



(htut. tTli..U?rit. vx . V^ 1. Velun p quts 
litmtttt iMsattmt vttrpfffMcrsm» '^flre- 



'Cdd.^Lih. Ti- Ttt. I. $. 2, a, 4, 



#rt^n 



.C4piuit^(irum/^^^)A tamen^^U 

defy4tmtji. lir fiibaiafiSi/eroji. ;J^i vli^f. 

Sc?yi>Aj^,tii?flliitfiSt(^qrit^^ 

bani» Itadtic (Tumex eonnfneroEqintnm;. 

aubs Dfciotaru^ad JnKutn Cad^reto mifif- 

letainus fcrvua in\(eatus eiDrt ; 4iaec d atcuu . 

fatto bbjidcbaturV ; ftc haac^itferirfexfca. 

Ct|*Wo ^ruAivlris; (}e /e^V^ mcer n\^.^ 
m^ros dcprehe^tb it^a fi^piicrum' cxaArutil v 
etlr, iit dc Tupc CapitoItDia dojlccretur : 
tiiinumlflione taoien p^ius interccdcnte, 
qiio magis cum^ignitate^li(}uacondem* 
mtM^ mc viifercuir.. QiiiQtetiam, ctfi. 
&6teit f<ibtiir«WA Himiigj^ 
mii6k)9. ^^ulaiW^u^^ 
rt^Iati cilc^, c!i^iitaU%l^t^iia<i afficiendds 
tfijiiiw' 1pjt4ro j<*fipfit. Atque hcic 
jus valuft urqiie ad* ]^(liniatii tempoiia^^nc 
patet cjf tib, xit. Co(J. ti^ xxxiii. ol^fcr- 
vatumallter tamea bcilp t^unicon. kU- 
vftrmum mvi deMki p(i^l.iviuf ) iUo.^ 

quam^ 



Digitized by 



Google 



quam in caftr a nunciiis pcrvenit, ' Romac conj^^atio* 
nem patefaftam^ de Lentulo, & Cethego, *cetferlfqucj 
qubs fti|!>ra nlemoraVii ftlpplicium fumtUm: plerique» 
quoSjad bclluto (^iesi^iiyinat^tmi adt novarum^erum ftu- 
dium illexerat^ dilabuntur: reiiquos Catilina per 
raontis afperos magnis itrneribus ' in agrtira Piftdrien- 
icm abduciti ^ co confilio, uti per traraites occulte 
'profugeret in Galliam Trai]falpinam. At Q^Metellus 
Cfcier .icuai tribus^^ in agroTicen^O ptatfidc- 

bat^ et difircultate rerum^<^ c^dem iUa. exiftumansy quae 



fia Uhtrorum CAfUum ae neetjjttt^i deJlt, \ 
O^o millia juvepum validornm ex fervh j 
iiis, frius fcifcitamet Jingulos^ veUentne 
ff9iliture(u^JfyUones ^ffdUti^ yssa^- 
guli YoLQ yt/fpndlffent) emfta ftdlice 
urmuv^runt. ii ot^nes cum firerute fe 
geffiffeni, n Semfronip (iraccho funt, ma-^ 
nuntlffii,(^6eUo jconfeHo^ fresiudominisfo' 
iuta^ Aerod. fub tit. Qui quanc]. mil. pbd* 
Didio media (ferv^ piCtnno di^na a^cu- 
pao^^rcvit^tciD. Gr^tfruS'Cic,tp. y, p. 




a. Codf B^ Pujj. qu,i prq» fatefa^tfm ha- 



hcu fatefaSia. & fic Bill BodL jpro por* 
venit Markii A. .venit, iniexfrat B« Vub, 

1 Cettrjfquetquoj fuframemoravifuf* 
fUcium^ Sf*2 ^^ "^'^^ ^?'"* ablegan- 
d\im quos fuframetmtrAvi c^ienim Jd 
boop inculcctur ? Gri^/#ri#/.' 

5 In agrum Tifioritnfem abducit^^hii' 
nuicripta» 2c Ttcm illud a Badioexcufum, 
<;on(cntientc Beroaldino, abducit. utrum 
re<5tius, alii judicent* Rivius, Arond. L 
I.;?. M^ikK^. . E; \^ub. Vcneta ^47 8. 
Hartjn. ftdflj^t^j^rpo^^^ oc^ 

cuUosi prq '^4?^^^^ A^- frimitui 

habuit nia faljit Xtallicfam^: ^rofugerent 
L2, &Markuy. 7. - ' 

4 Eo con/tlto.j ^ongarfius bacc dclet 
cx Cod. Manufc- ntf^juc forfin fpcrncn- 
duni eft. Cruferus. ^ , 



5 Trofugeret inGaUiamTranfalfhiMtte.'] 
fn quociam e manurcriptis repcri, Cifal- 
finam. Ri? ius. Sine dubio locus hic cor- 
riiptus efl. Don enim Volebkc Catllina lo 
Galliam Tranfalpinarti ftigCr*^, fed in 
Qralpinam : ut infra dbccbimus, aufto- 
ritate maximfc Cicerdnfs. quam remi c- 
tiam cx Sallujlii vcrbis pcrcipere poITu* 
muf. nullo enim pat^o occtiltc per tra- 
mitcsperfugcfe potuiffctinGalliamTMnll 
alpinam,; ouae loflge.ab a£ro Pi(iorica(i 
diftat: ; eff "cntm F^Hiiiff teftc^ Ptolc 
macof urbs nicditerranjea Tu/cjac.q^liarc 
vei eirpung^nda eft dii^io illa Tyattf^/fi- 
nam» vfcl kgcndum C//ii/^i«4/w;pro Tranf^ 
alfinam^ tt' Rivius In quodam maau« 
fcripto fe rcpcriflc tefhtur. Zanch. 

6 in agro HcenoJ] Julius ObfeouiSlsS 
C, Antonius cum in agfo Piceno CattUndm 
devicijfet,^ Uureatos fafjtes in Provinciam 
tkUt, Candodorus tatnen \ii Chr oDico dl- 
verfus abit. fic enin) fcribit: Af. Vufio 
^ M, Valerio Coff. CatiUfyt in Pijhrien* 
yj n C. Antonio lefld feremftus tfi, Co« 
icr. 7." 

7 Eadem itta exljlmmans^ i^ ftqf^M 
dix. Cat. ag. Ig. utUter^ ^^^.l Ad corvbt 
aroandanda quae fitpra dixiMus) fortafOt 
etiam igitur ut videllcct fcripferitaudor. 
-^f -2: MeteiUtsCeUr (cum tribus legiom^ 
bus agro Piceno froefidebai) ex dijpcultaU 
rerum eadem exijiumans agitare Catils* 
nam ttbi iter, cui^calculo mco tam dunif 
fucrimtrigaeilli/ecitPal. 3. loquo^M«t 

taprz 



Digitized by 



Google 



BE^iJfi#jk^GAf i^Lfiti^itiu^M. 



101 



/opra diximuS) Catflinam agitard Iginif) ubi iter e- 
jus ' cx pcrfiigis cognovit, caftra propcremoTit> ac fub 
ipfis radtcibus* montimn ^onfedir: ' qua iilt dcfccnfus 
crat in Gafliam prdperantr. ♦Neque tamcn Antonius 
procul abetat^ utp6tcqui niagAp exercitu Ibcis acqui- 
oribus cxpcditoss ^ in fugam f^uei^ctuf: Sed Catjlina^ 






ffitidiximms ez ca entoi varietate fides 
whi ^^ GloflAtgi tSc commfinttiflQi. 
Qnagrm' Noftri omoes «gAo&uQt. L t\, 
& B» Pi^ a.prima isaou mBm^r^vimMs. 
k IttC 6>rmbi» nos Alibi pilijyrttuis. Quibui 
«4de TMcimm An* ir» «$t xi y, 33« xir,- 
40. Hift. IF. 9. FlimMVP .NaL Hid. iVi 
23. Vttrmvimm sr* 8. fft 2. Vi ii* & a^ 
Whcpcy.frmge. 

1 £r f^mgif*'] Frofitiis Markst y* 

lc iic Ct^ioocus in aotis citae, 81 iu 

erp&at» a§d mnt^ CM/iiiMMn/f^sHc:MM> 

Mm, pt^f0g§t0me, ftecitfi opioor, »S«//^^ 

jK rerbi«» cap« )8* dmotms fmmi 4*^^'^ 

r fTMOM mduSms €mjurat$0»im pM- 

ueqim €x ^^ Cutilinm quif^ 

^ jmmm difcifirut. Sed patebi£la 

cmiami^Mc luec aaioii.vls S&oU^iiiatio 
dMgait fi^fraaa^ eAincerea, inquit^ fkh, 
qmm^imm etifidu rirum nivmmmmmis 
UUfmtfgimi mmtummiM Cmiiltimemf, 
fiim tscfnrmrii &c, Cap. luci. & .Ctp^ 

nmrum 

.^,^^,^ ^_ f quiden) fr^ 

fugus^v^» ^^«X^ufiirpairevidecnrAn. 
I» 57. fmeerdos mfud uram Udimmcrgm^ 
fnA T^ma vittms^^ pfofbgut 4i^ r^lies. 
&t fepfa edaoH H. ^. 5d. 4Hrafag«i4i*W. 
tmrikms taoroa. fed aUter c^ct^ Codd. 
Nodcr. Jug. ut. 1^^«' ^!^ profugi 
difcedmmt. pto^fugitrvmtxitvclmWihpa' 
Iqas 1. de Habicqd. D.Piac. J^Mf mu" 
tm & cemvirsi fefifU, labepti^ dlW 
t^mrfmmtmmm profuga^ JF.ffftj^. : 

a MMailaifli.3 Apeniiiof. Afflmnm.yrc-. 
ro & SaH/iflM.ajnm, pogaam>/ de qua 
poAct^ coauaii&m effe fub Alpium ra* 
dicibuf* ouodrepugoat Sslit^t Ciaromi^ 
Dimi, Jm&$ otfetimeitth & aliis; Csfiil. 
3 ^pm Uii defcemfms ermt im QttUimm 




properantir^ Tacitus vcl atiquis cjufdcm 
ingenii dixtfo, , qmm UHdifumfms im Gsl* 
iimm» re£c€k6erttt,kcfrefermttti^ Grmtertte. 

4 Ntqtii/mmen^jinionfHJfrecuLtSirat] 
Eadem ratinne idem omififbt vocem «^^ 
rHa. Um* .'?■-,.. . -^ 

5 In fugnnh'} Ita Ei Gruteri, £cd. 
tefle ipib, contra icriptos roelioris nocac 
quibus» Jn fuim,. iis accedtint p;igb. Markit 
A. 8c Prifeimmits, p« 1198. ejuique codex 
Mft. B% Farrt fttfiieots fio(in aemolus 
XKi i; 4. : JKam cacaeri .m fiigam dilapfi 
ei^^ A« BodkCO.C«iBong.reaidiiho 
ftff^l» i»!»'3.ilirf«tB(idl^8c y/omitfuntta^ 
«»rif,&^profr»aiffere<)iinDQi/0a|ft. Interppy 
6c .Valla 11, 17. ixfeditos infugam \z^ 
gunt & expof unt, mdfmptm.fmrmtet» Ci^ 
ctro quidim^ cxpediUH mthmmtmmdmmtlo^ 
cmm^ ad enedem. verUid feqimite/}! cpm 
Accurativ<nvix'^ibi«ertei|eil apgd lioA 
trum^^ itiytnidSk r Praeterea^^^MS^ ledio 
jonge elqggntior 6c mage SslUtfliimaj .Ez 
quef um rmente iic dii^n§gno.exfidkoti jm-. 
Jttgm, ftq. Q^a fbrma Ci<;rr0 pro MiL 28» ■ 
olvimmfii ii Ciodiut expeditus, in eqno; 
ttuiim^rMn» nuliis imfidimtmtis. ibiCo*. 
d^x..B« Pob« l^ fttkiio iffe^ eiiiibet 
fukko impott^. Smc prch 'tmfett^.BiQtft.. 
Nofteverfis Ms ,mqiti iSkiigZr fmr^e: 
Ubt KM^itM.i tHrpati omQia«MNoAcr*< 
Militis fnittnteSf inertttes» mc/imo imaferio^ 
PoftrMAO fenftts loci eft : ttsfott \tfni» 
qummtvu »»• i •-. iocis tnmtin. vel ttmgtto . 
qmdetft cx. «t loQS. 4Hfo t o§umt» Jpio qttmo , 
quidpm^habci, opUor, apuci fimutum i« 
MiLji, 6> 48. /tmdigremmuUirjtm,:Mm^i 
ei/qtti tnmdemtt iirpote quae non fit e^- 
dem> nMi nor Dtos fmere fogt, fi quid 
mnundun^, lege ixftdito^ & confer Cap. 
49* 69$ 77; yirg.fymmmmim$er ^ ^^ 
ezpedior* i.e. etabor, fugio. 7* ^j0^* 

C c -poft- 



Digitized by 



Google 



'podquam yi4ct moniibus^ {O^^p-cppii^ hq^i^ ftSf 
^ cUvilum» in urbp res adveria») neque fqga^>-neque 
prftefidii. uUam ^m^j ' pptuxmiqi fja^u raw$, ia tali 
ri? fcrtunam bclli tent?re, ftatuit <^m /^ntoaip quam 
primura conAigercM Itaque concion^ arfvocata, hu- 
jufcemodi orationem b^burt, c ; . ^ , , 

LX. ^Compertum ego habeo^ militesy ' wr^^ virtutem 



ktfimm feft dAuftrtlf.^ ilkid t;ii^/. lUMl 
cft tn Omi. Pa{. autein fepdmyii loco 
verbonini ponreaioniin habcc, > ktfihm 
circumventum ftfi, at MSS. •BofeigaHit 
lum agnofdc» HsAntibus Attptt, odeo uft (i 
cui liteit rufpicari Sc hifce adfura emble- 
mau iaterpoiatoruiDt id ttito liccat. Grur 



struj^ 



I .'» 



2 Ci(Myjim.3 Catiiioa inidiqKie «^- 
leflus erat: nonfpoterat enim hi Gtlliam 
aufugerc;! .^etdlui iidicos' motlttum^d^ 
6upa?eran Aotonlss vero ab U^* 4^a^ 
xat. WncDharCMfiuj lib. xxxfri, l^ft. 
Rom« Antoaiut autepn^dt Meteilus» Fae* 
iulis ctrcufn(eiris« Auii^Bvei pogrediendi 
coptanalKiebinr. B#ii«^ : ^ 

' 9 fXfntnmtftt faBu,71^ "ViMeta'1470. 
fttOuim^Vt^j^^hak^^-f^mffl. 

r 4jQonifJittbe9\,.nAu.non MitP^Jltirtat- 
noicrifn» ac 4topreffiis amiquioribuB eA 
addUoni*^. «Itiod perperam ioYioftrii 
dee(K;(KrwiM. Pronomen obuiiiat, neque 
extat in oomtbui :MS8» rerpuit<]tte «ditio 
pdma. .fi qutf «tianr^fiiAoleritioetiatio- 
(«n veibuBrJ&^A^^f^ix^nimerei^gdavo- 
To^^ pluiv^oamqurJ tflkacitr h^utdnt 
Catihi»; (i<pi^ei(b^ferK,^conibre#»|o- 
rita£ia^niiiii:acri, omiiiiM nnionumr 
ofaBtdpe nnniineantmavi, qoibui param' 
aaif^i ; qV^m ^ veiit fibi^id compertum. 
Oniims. JE/^^abcft ab L 2; Reg.Mafkit 
yh<GMa|:'i*f^']ec^«^ Thuty4}4r.' 
witpU %»< ^cd nrc ^'Mi>ag«^unc L 1, 
if^R^ B; Fiib. Lau^vBodl. iequoiei 
legante», ifed OMmpjoidtjurfomiti«i»iar 
p£l AifftoreM pri^alcwnkontemeredt- 
cuivet. Umrro aaogQll, «fi^ ft^j^ 
«wf imipt(rnifklbtt^FU$fp9Hfii^otfitu 



oifittmt^^qttMtm quod^ M i m msi 'tiuttmttht» 
mtd addamaf:!* ^ttigutm, ttittrum im v#- 
fiettm. attera 4»ma Fafimittf, Thdx vi i» 
aSi. Vos^tiitmi nt/his, Ntlktmu tttrbm 
vtnmis hMitict ^ui opem. Coliimetla 
^\\ 27. ^tttttiio^^fkfBcula^km &afmm 
ttfitia- ftrmifta ^Jtaque ftr etfftm. ibi qui- 
dem Codex Arondel. adtlitm pro data» 
%^t. '^0 cnhB Vhnifss N. Hift. xt, 53. 
fibi mtdtntmr franoi Aj^ii mali, tmjttstfi 
fmavknsfrattifmath^t^leuxti ad^lo. 
6o# ^ 1^1 r V J[8.: ^iamriStss < nfmftmt cafiH aJ^ 
fuorfmt^ addita^in ^ davtr <^. ^ifiMPi 
caffrtm. fed & xiiiir^^- > f W. *c. 
in Qi additum dtv^tmvtrit, xii?rf»xr. 
Hattrant^tium in igQcai addkacmiyMPsftf 
\ftimm ffigmt. dto»^ue LJb/^«»fH, 10. 
^Ji^X qmt^ ftda^P io 01 additat^ 999^ 
SimrSa itmmk tn^ Cip. 4. Mfitmafigtmfi^ 
\itk infitffam ^tii^tit addatj 4( tit Cajp. 
|juifi4 «aaleni falWin fiaevCipw 1. ho^ 
die i)ii*«imiifettiiF. ^i qk0mdmmflmcidi> 
t90tfi ft^ ftHt dracionitT^frist armt at* 
qttt iodita ttmfia fttiJH^ maUcoi htel^m. 
Ooiiftr9^/rMRiGeorgi,i^'^i3» Aoa.iy. 

5 VtfSn 'Uirfftutm: utn addtrr.l De. 
irioftiMaea Im praitKmc Wsf # k^;^««^* 

mmirntip* «^' V*1V ti^tf ^ivs iT/d^- 
^tH^ tnc. Mantititu.Tl Wvj; nOO eft 
i^^jemplaMbuicaAuno^oferipdt, ncqu« 
item in iinpreQU^pauUo.cOfVeftioriboi^ 
BMt^^^^W^onmin witut hoc loco^efti- 
tilit|iui(4n?0 mtd bt fc OifaionibtM omidkmi 
eamque adiftndam^t(fe <Sc Ftiidmtt Bttr^tt-^ 
timus con6rmat. Qttio Si Ipfe Salk^Umt^ 
JQ bdlo fugurtfaino: fimMdittrtm,^mi* 



Digitized by 



Google 



BeLLUM: GATILllff ARVltlM. 20} 

nm idderei ' mqw w ignava fireHuum neijpufortem 
ix timidf: enet^iti^ (n^etfJ^ 

h Mii^P^^f fokt. ::^e»WfUt^QfM^ 

excitoftf^ neqjuifMam kmerfy t^rMHmi amifMs af^ 

nml uH f49^^nm\cenffM a^trtrtm.:. ^citit^equi4ent.^\ 
mtites^ "^ fcfijordini^ atque ign^via LentuH^ jfnantn^^fi^s 
cladem ^twerity , qu^que mq(kh, dum ex urie y 
pfieriat^ i^G^antfireficifci .ntqnitiijiiwB^ Nuuc 
^ ta in loca. rjts nofirae fint^ jfixtamecum mves 
intelligUis. i 

ruis, fi tmmJis vtrtattm vnbn tidderinu at Naz. a tnanu fecunda frMtmcnirem, 

Q/idm mciaem. Mii^Mf> ,}(ide pbf^^ j 4 SocwrdU^J L i. SecorJU Ik FUu- 
Ont, tpodl Xmtphmtim in- pag* 84* i«r/ PaenuL ly. C^/^,8canri^ui. fcd i>/f. 
Tf<«. 17. firtm»^ '^^^ifffy^ ff^ ™^ (X^ cfiam iii, i. '^ contra ftant Cojjd.; 
^mqoe a4derer« iacf^ e^^ pracfer^im MSS* pCj qutpitf/fmcUdisinihltor, Vc. ' 
apQdpoemfiiieDaktivo* Ip«/-ii,i.AC^r. nct.i^yiD^^^^ Gtutcr. ^ro/f/>/j Bod^ 
tfo/. i|. 5. Qruiy.l, j(yfn.Elcg.vii. ^. y^ ^\.fiii cx QldifzioTC. fujpratirp fi?»/?//^'* 
inii^ceo». li» a^lirf/ anina^s aci^itus ifi, L 1« 31- 'firicuUl mjle. jpfo t^Ho^uemoTtf**' 
vtnmu^ TtUMj. Pfcjiti Au^or apud Arbnd. quompdc' ^ * ' * - 

^mtudHtmim prcKiena Lib.viii.<^^f(//M/ ' 5 ^^<? inldco.l Kcg. '^mo 29^#. 6c (ic 
cmcifis MW flMSfJfi^i afldit bpmini- Pemb. B. Put>* ^ Markii y, fcd nihll 
bm. ^mis mhiloipjiA^a Wv^ pi'"^^''^^^ niuto* Virg. taoien kOipuIatur, ^110 m 
MSS. ao&>ritate Yretuf • Iicet agnofcere fumma loco. Uvius in. uf/ im/;» omnes 
vidcttir SSM^im To^* >▼» l^ 2» .btrtaminM hs fir hsic loco eft fijon, 6c alibi omit* 
fmtf Frmevtmimt^» tjm^ii^ue ctiani bre-^ tit pracpoE C/V.' a^ Attic. rii, 66.''totM 
vjf addita virtiif* J. H^MJfi. iti quo loco (ir, 'vtlim nd m^f^ibns. Se* 

1 NrjJM txig.% niw f.ixtifsuixit, lieca Thjrcfte Obfcuro fofikus loCd. 'fcd 5c 
«r. iii^>frf.'^ TfM kaci pcrioduf ruper- OrMr0'& thqfiri, C4Nr/4ra liique faepe re- 
ocua eilct Laconi, ied & non Laconi tiaent* MS. Rivii fere^ inquit» quo in 
abundarct wox ixtrcitttm ncc non imft^ loco CMefsr^tu BrO» ^mtmtx caionum 
tMttHs, ^em curfum orationis valde h" fugu ouo in loco rca cilet* quhmtqut im 
tjganr, cpisfuliaitor roodoaurcf. (fruter.hierict^ fj^i n;erfi^ vVer- 

114!^« aprioia iqaaou. /aA^n^L^ffoofi*^ qinaru^ 30. fy^e collocMtu, ti^ jffdicic ft^^ 
ftroie, ixtrntmm iiifftrsutris in or/ttiont, ^tdi digrto. in loco ftfit^ efi vidiMtur» 
ffn. }.Wa|^ Viljp^xxiv $, ^. ;Q«o in loco f<J)5if^^ 

a Cujti^jat»'^ P^i^ M^kii y. fcd fim ^rucu/at, NoAcrJug. CMttiri inloco 
facilis cft niamio» itMstris ^m Idem. mMnmtts» Q. Septiviuf , fMHlifftr in 
pi-o, uefM^ienMi^iran/futmgltriMi^i' tocorittntis militibm.L^.it. Czp^xnxti. 
Vf' /■ >.Vafie. ^' |>jrris W/^ >oc ^ft, 4Mii# 4/ifiMf fi* 

} Stdt^v.f.f,tmmt^ttrs^ P41«4. wm; |w/«%^. Iht^ifiim hw»c formaqfv to cirr 
iabctwCtoiii.YWJ5«¥i^#''WW<^^^ P* iij-M* Pct»vV. Ei* 5 

G c 2 LXL Ex- 



Digitized by 



Google 



. n 



104 C. C JLII'5 P r S AILXU S 1 1 £ 

LXr. Exercitus hofiium duoy ' unus ab urbe^ at$er^ 
Gallia obfiant :\diu$ius itf his Ucis effey ^ fi mnmme ^ni- 
tnusferat^ frumen$i atque aliarum rerum^^i^as^ pr^htbet. 
^mcMmjiue ireplacnyferrairer^etiunduin^efii. ^apropter 
vos moneoy uti fortratqUe ^parato ammofitis% cr\ cutm 
praeUum inibitis^ ^fnemineritisy imdivitiass decus^ glo^ 
riamv^praeterea libettattr^^ atcpfe^pa^fiam^ ti i^ deMris 
vefifispMmt. oSi n>ihcimusi^h:om^ ^rui^: 

cormneatut^dbuTtde^mimHipif^ idrqm \ calemiai^ pateHkt. 
^fin metu^^erinmt^ e^dHnitta ddvirfa fient i-pequela^ 
cusj nequeamicnsqvifqu4fntegtt^qnemarma ^ton teM- 
rint. Traeterea^ milites , non eadem nobisy & illis ne^ 
ceffitudo impendet. Nos pro patria^ j>ro libertate^ \ pro 



J. Waflc. • ' ' '' '- • - 

1 Umus aiurle) nUtr 4 Cdllla oh- 
finni^ Sic ^«rwdcrcrurt.cap.y. ^uad'' 
q^e/HntfHO ^atque loco fofita, ea minus 
tocl occupdnt, (^ mlnus officit dltud dtii, 
Mh Sole, dc Luna^ ^ vento, Ciaec. ; '^ 

2 Si animus maxime ferdt,'^ W iha-j 
ttufcriptis ^ft, fi md^irde animus ferat» 
ordinc vocum immutato. id, nl fell6r, 
mollius cft. Kivi/ii. Hanc voccm omit- 
tunr, L I, 3. ^TOtferai K ?\xh. fuerat. 
y.m([e. . . >: . ; 

9 yParato afum.2 L i » 5, afiimo fa 
raio. Markit A. o^iuit forti rctinec t^* 
men» atque. J. WaHc. 

4 Mitnituritit v§t dsvit, ii^*]] Auret 
refpuunt pronoinen, funtque libri quibus 
imitatom in mj. Gcuterus. Abeft vot a 
Markiiv. J.Wafie. 

5 Prtveterea VtherHtftrrtP^ 4)m non ag- 
nofdt IWgbaei Codcx admeklum recens. 
pro, fortdire Balliol.x^^* ^oin^aktit i- 
Ifctibi. penitus btnittit Markii v- vkm- 
ftfMsL i,3» Y^\iohfic»immrhfkthfa- 
hitetft patriai geHntca. VaUr. 11, 8, 9. 
eodem reofu Tadt. An*i^xxix. q^uam- 
vit,fbtt^vmlmrt$m, iademtibmtttt egefiat 
fdtigartti vim, fahttatm, ebpiasi ctntBa 
i« vf^QPfd habuerej; ^HeM^ri iu f. 544 



raf. Cdrifix tyionjfii Orat. apud Heroda* 
tttm v^ , 1 2; Xenoph^, Bxpcd . 1 1 1 • pag» 
303. 'A;!^*^ ^* S^^fftu wd^ik T»Zr' «p4K« 
9ti I^A«»d2t 'sar x^tiflmv ki* infra, ttti* 
mOnt priftinae v. ApuicjusMileC iv, 77. 
tionUmp^(vn, nt>Rriqnjr/'i^//2si» pri- 
ftinie virtutisdbHtt^. ufx^/i;Sb e contra» 
*tf^*. 4969^« W^'> i><ii^i uMnji hn- 
Ai>n0-^4^i. ' Idbm. 

6 Indextris,'] Imitator Salbftii Cttr.- 
tiut ut aliis in locis, lib. i v. ita loquitur : 
In dixtris vefirit^ jam ItBertatim, cfem^ 
ffem futttri temforis gtrith. VirgiL 1h, 
mattiSut Mttrs ifji viri* OMu 
' 7 Omnia tmu tuttt erant^] Tacit. fa 
f ita Agric. omnia fri^d vHhribus, atjue 
eadem viSis adverfa>Chcc. ' 

8 Siu metu.'] Si metu L r. Bodl. Mar- 
kiani. Reg. & Pemb. a manu fecunda. 
B. ?Qb,fedfi metuArand. L 1. L j.Ti- 
cit. R>v,2o. £ netuo O^^ret.itrnoxiitm 
iterfefre: fin arma iccurrdnt, ferrevimm 
f}lt>f^Mm,^ Hegefip.v,^; yidens ieaqme 
Titut in viftuti fua fofitupt -fibi rrmidimm 
fahttit^ nec altter nifi ferro iter apericn- 
dum* ibt Codd. omittunt fua* }. Wafle. 

9 Fro vita itrtamtts,'] Vita, fre vtr^ 
tuti artamtu JL i> a. 8c Venet. i^^aB» 
Fiib' cirtamittis^To» faumum fuputre 
Matkil A< r^nrr. Idem. 

^ vita^ 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilin ar ium. 205 

mta certamus : illis ' Jupervacaneum eji * pugnare pra 
fetentia paucorumi ^quo audacius aggredimini^ memores 
frijiinae virtutis. ^Licuit nobis cumjumma turpitudine 
in exJUioaetatem agere. ^Potuiflis r^nnulli Romae^ amifr 
Jis bonisy alienas opes * exjpe^are. ^uia illa Joeda^ at^ 
que intoleranda viris videbantur^ ^ haec Jequi decreyijtis 
Si baec relinquere vultis^ audacia opus eji. ^ J^emo^ nifi 



1 ZuftroMcanittm efi, ^ Et hoc a JDf. 
mtfihem fumfit ex oracione «f&< n^«r«, 
in qoi dixit.* OvSt ^' eVi ^e/^ff/tK /»v 
^Ti^i?' cum f:gQificat; Huic mmtem 
fmferVMCgnmm eft mt mccmfare» £t Suidas 
»^»ftQterpretatur0srff^fl^4&oir. Mmnutims 
£0 Cbnfa We^M-M apud HeroJotmm 11, g2. 
^mf wmf^ r^in yuoji tlpipSp htufif^ 

t^nivis ^SsAosi^ fthS^ unt%>mfZ9-cLi TrttJf 

f&9cUs 111 Elc^ra I m yu srr^onc/^rS^ *pup 
A^r «S^H- Ni^er de Repm6, Ordln, Patres 
ctmpi$ 'umUre dectt^ pofmh fupervacanea 
eft cMJiSMs, J. WaiTe. 

2 fugnM^efropctentiapmucorumr] Haec 
eft TCf^ram pofitura manu exaratorum, 
& editiooum prim^irum, fequeates mu- 
taruiit in fro potentim paiuormm pm^nare, 
Gmtenis. 

3 M^ MudMcius aJgredimini,'] MSS 
mdaatcs mdgrediamini^ dereriores adgre- 
diemtim media vidcrur opinio. GruterUs, 
Adgrtdiamim Markiani. Bodl. Digb. Rcg, 
Li, 3. Peotib. B. Pub. J^WkJfe. 

4. JJcmt voSis cumfmmnia turfitudine, 
mrxif.] Scriptoranihancconvincuntfain, 
noo merobranae modo» fcd cditi ante 
Fomp, Lmermm-y. in quibus.fere, Ucuit no- 
Sif, & id protc&o revocandum, liquct 
ex eo quod mox fequitur: potutfiis non- 
nmUi Komse^ t^c, nedicamaltcrumillod 
bocloco iodecoram. Grmterms» Vitam^ 
ia exiiio 11. roanuf Sc i& marg. cxhibet 
Pcmb. J.Waffk. 

5 Ex/piftif*.] Li»?. & Balliol.y^^r- 
/»rr. Digb fed quiso il&, pro ofus eft A. 
rood. «/i»/ oQod rocKus. j» IVaJe, 
6 BMu/iqm.'^ Ivx fu]^ra, C 63. fc. 



quimur inertiam. Crc. Offic. Neque enim 
attinet repugnare naturae, nec quicquAm 
fequi quod fijfequi non queas* Columel. 
1 X, 4* temporis cempendim fequeni . Pallad. 
Mart. 13. informahocCcq\ietnuTt i.e. pro-^ 
bamust elt£imus: locus mutiijs. dicit e- 
nim in admilTario quatuor fpc^anda.. 
fornn, color, roeritum» pulchritudo» 
tria rantum explevlt, quae autcm ad tete* 
ritum fpe^lant, ex Codicc C C C. cu- 
jut copiam fecit amicus do6)i(Ijmus Rob^ 
Danny, ea jaiii exfcribam. itaque poft 
fixm rotunditms, inferc, meritum, ut fit 
amdaxmrimo, pedibmsalacris, trementiSms 
membris, quod eft fortitudinit indicium^ 
quique exjummm quiete facile concitmtur, 
vel excitatm (f. ex citata) fe/linatione noa, 
(f. dclcndum non) facile teneatur, (nam, 
ColumeU qui funt ex placido cr fx conci^ 
tato mitifPmi.) \motus autem equi in muri* 
bus inteUiiitur^ yirtus autem in membrit: 
trementibus^^i^^ uncinis inclufa fuot,^ 
Palladio abjudico, Cint cnim ex Gloflar- 
gp* caetcra fcrcex ColumeL v i, 2^ Virg.. 
micat aufibus <J» tremit artus. confcr. 
Geop. auftorcs. Lib.xvi.Cap. 2. ubi fl^«* 
;ef Ao» «a^iipii n <^m;^Jr,ccrviccm plenam^ 
& opimam incpte vcrtit. & crajjam. coa^, 
fcr eiiam oppianum, Lib. l , 1 7 f . Idem. 

7 iiemo^nip viSior pace bellum muta^ 
W.3 Paccro £\ vultis, yihcatis neceifc; 
c(l. arbitrio enim vidloris pace bellumv 
routatur, ftoo vidii, & hoc e(t, quod ait.. 
in Jogurthino: Omne beUmm fumi facile* ^ 
caeterum aOgerrime defsnere: non in ejuf». 
dem poteftate initium effip d* ftnem ejus :. 
incifert, cuivis etiam ignmvo liceteinon. 
deponi, ni/s cum viBores velintK Caft. Sic. 
Taciu AnnaLiii. Uifetmm factm velbeUf^ 

vi£fary. 



Digitized by 



Google 



io6 C CrispI SALLusTri 

vilfofi pace bellum mutavit. Nam^ ' in faga falutetri 
fperare^ * €um arma, quis c^rpus tegiturj ab hojiibus a- 
A)€rteris^ ' ea vere dementia efi. * Hemper in proeHo ih^ 
maxumum efi periculumy qui maxume timent: ^audacta 
pro muro habetur. Cum vos confidero^ milites^ & cum 



*tne PHttarL In ^uguuh. alio modoer- 
^ulir, fi oxiex fidelis e(^, pt^idit^ff m 
genii facem atque hellum mutare folitus^ 
Poeta vetus* Exfilioque Jomos <^ dulcia 
.iimiuM mHtant» £r, togam ftdudamemo 
mutMvit, iii fragmeatis Salluftii. Ciacco- 
nius, Haufliimex ThucyJ^ i. §.120. A^- 

^tfi^ni (i^»^?iUfASi^9Hp. }• Wafle. 

1 Infu^afalutemfferare, cJ»f.J Xe- 
nophon, Lib. 111. Cyrpp. H^if^^ ^ "n 

K^THf fiiSXeiJUgfnit Si TV^A» TH nif^T^^ 

^ £%ftXt^ Kff4 »;^i^ TuZib, onaolict T^iieif 
8?« mXifMiUii ft^fiu' Homerus lliati, (t* 

V. 94.nJ^ic;Vif« ^^U fSiifi0lX«»f$>(9ttcei is» 

^S^ Wijr* Manucius. 

2 Cum arma» quiStss corffss t(fi(ur, 
ah hofiibus averteris.'^ In M^rfeburgcnfi 
e(l,^«/i corfus tegiti^r, id re<Siias cfTc puto. 
Eivius, Si averteris, pro aSjeceris dixit. 



eundem. xxiv, 6, atluffue Ctefifhontis 
ww f/i/ fra$cifitfm, fidjrer&ruiii /*- 
riensfuras & terga, imroo, averforum, 
Firmat conje^luram ipfe Ammian, f zi^ |. 
exfilsvit noftra fuccinkior armattsra avcr* 
forumquc Perfarum & Seluarum fuffrf. 
gines concidebat di^ dorfa. Liv. xxxiii, 8. 
if (»jc refugientihus fuis, &c« ()• fraeter^ 
ifuam quod caedebantur averfi» PraccJare 
m hmc rcqa Tyrtaeus apud StoSaiMn^ 
ttxt^ f.JVage. 

3 £^ t;f rtf dtmentia ¥fIJ] Calamo pFc- 
t! quibui aliquid au^orltatis rotniftae» 
vera, Grutcrus. Terent, id veroieriotri* 
umphat. 8c infira, cot^e&o fraeUo ttm 
vero cernetes, 163. J. Waflc. 

4 Semfer in froelio iis efi tnaximtim 
fericuium.] In froeHo, non eft in codice 
Fabriciapo. verum in ipatiQ ip(p tzcaca 
quod verfus dirimit, adfcriptum c(k, Sm 
in froflio. quo (ignificarur id /iibaudiri. 



ut quidam exponunt, Jiflinguendum vi-lQuod nos in contextu habcmu<* cgo rc- 
dctur po(kabhojfi6us: ut fit fenfuf, cum| linquendum arbitror, propter<» quod ia 



arma avcrtcris, quibus corpus tegitur ab 
honibus. Glareanus, Hofte L 3. & BjII^ in 
ftoelio maximum eff }* \cg. ftvfripre tir- 
ma ab hode \ licet haud alibi invcoias 
tamcn pro auferre vel abdutere ponitur. 
ut apu d Profert' 111,15. Saeva canum ra 
Sies morfus avertit hiantes» Virg. Acn. 1, 
104. tum frora avcrtit ^ undss Dat la- 
tus. unde conjungit auferre & avertere, 
Aen, IV, 189. auras Aegra fugit, fep4e 
tx oculis avcrtit f^ aufert. Eodem (enfu 
dixit Tacit.ift x. Nonfoffam nniuevsl' 
lum fibs fed corportk <J» arma in hoftem 
data, Giareanus locum non capir, tamcn 
juxta tiium didinguit Pemb. Ammianus 
Xvi,i2. ^uOt inquit, cedimus, virifor* 
tijjimif an iinoratisivgxtD, ^uae Cs^lutcm 
ilumquani repcrit, irriti fonatus fiuititi^ 
indicaref avertimus arma al^ ^bfle, quan* 



ceterts manufcriptis fit. Rivius. Naz. 
npn agnofcit ijlud in fraeUo haad tamca 
omino e(l fupervacancuro. Gruter^t, ' 

4 Audacia fro muro»'^ It9 Codd. & 
Nonius Marceims^ pa^. 43 1 , 442. Aemu- 
lati Tacitus 8r, Heiefiffus. Hift. 111, 73. 
Fuere qui ex coepto Vitdiianorttm Jtgno^ 
quo inter fe nofceiantur, tdtro rogitantis» 
reffondentefve audaciam pro latebra ha- 
berent. v, 4* Imfofpbtii hoc vidttur qnt» 
modo fotuerit tvadtre, nifi notum tffet^ 
inStlio fiurimuftzudzdzm fojje, qumtvti 
fola tibi Biurus efi, ^ToHer in principip,i« 
htiio fbtrimum ingenium fofje. £t Ci- 
cerovtu Verrinar. Adomnes enhn imft* 
tus ttfeost quafi mur^f^ quidam honi na- 
mtn Imf, offonitur. £t fic terc Catijpt. 
IV. Elegantiirime Lucansis viii, 279* JNmi 
arits ilUs, fotj^uUa eft mofhma km» fistfd 



<to avcrfx lerga pracbciiibsi corrigc trgo^ foffasimfitrt vaUnt: 'Tsiihtfut/eqiientt, 

/004 



Digitized by 



Google 



Bcitl^VM CilTlI^INARIUM» 20^ 

/jififo ^vtftn seftumh m^jM mt /per vzBmae tenet. 
^AwifBUSy aetas^ virtus veftrs me bortantur: praeterea 
nt€e(Jitudo% quae etiam timidos fortis facit. "-JStamy tnul^ 
titudo hoflium ne circumvenire aueaty prohibent anguftiae 
loci. ^odfi virtuti vefirae ^fortuna inviderit 5 * cofuetey 
ifmlti anitnam amittatis; neu ^capti potius^ficutipecoray 
trucideminiy quam virorum more pugnanteSy ^ cruentam 
atque lu6fuofam vi6foriam hoftibus relinquatis. 

MuroK erk» qucdcHmqut fctfft olftari /k-uius Duraminns 3.ddit» BJvius. 

gitue. alibi dc Scaeva: ftat non fragilij 3 Fortuna inviJerit,^ QniJam MS5; 

fr9 Coi/dre mnTQs. Horatius, Epl(i,i,iACod>quodftfortevirtuti» C.Popma< 

60. kif muriis ahcneuf efto, Nil confcire 
ftii. SkSulficius Hifl.Sacr.il, 38. ^i 
femfiTih velmt muTusoiftiterat» Infcriptio 

unuqua fuper muros jtfulae » Caflelli 

zd fiumen Clefiuin. ji/uU fum rouris 

drcumdsti fitUi?ra duobus, jifula prae» 
fasaf^ieUida failA manu, Defim, dux 
MH» di mefperare Triumfhum, Fr/it^e 

2\mhoc: h^minum ff^ora murus erunt, 
onfer Ifid^. iu 3. Peujtadium in Hcc- 
torciD, Lih. I M • Ppig' Sif^um v 1 1 , 743. 
&x?i,6g. ^rrianumdc Poro LiU v.dc 
CalllmachQ BoUtno^ Sofhifta^ tu^^ ^Av- 
mxSijiiiiu. ^ddcClaudian. iv- Con£ 
Hbn.TL id^, ^uo f<iii^u apud Home,- 
rumjox U^&^* ic ME'r A ^<r<r ''EPK.OS 



4 Cavete, inulti animam amittatis.'^ 
lu malueruQt MSS. duo antiquiorcs Naz. 
ac Comm. quibus accedit Pal. 5. hac- 
tenus vulgatum caveteneinulti, &c. Cru^ 
tertu. Praeferea »• &c. fortisjFacit. No- 
nius juxtacum editis. 31-3. 7* ^j^* 

5 Cafti fotius.^ L 1. non agnofcit 
fotius. Liv. XXVI 11, 16. Inde non jam 
fugnafed trucidatio velnt fecorum fiert. 
Hirtiiis h, Afr. Cap. ixvi. animadverte' 
hat viilas exuri, agros vaftari, fecus di- 
ripi, trucidariouc ibi MS. Norvic. dirifi^ 
homines, quae ledlio vereor ne fit magi<* 
ffclli alicujus iatcrprctamcntum,naro Cap. 
XXVI . dixcrat, Cacfarianos adeo gravi an* 
noaa laborafTe; ut alga e litore collcdhi 

, _^^ ^T X vftana tolcrarc ncccflc habcrcnr, & idco 

taems^ ut opmor» apud hohaeum, "^Hcnn^lagros vadabat Scipiopecnrque trucidabat« 
2m£0kif nTl*r QN ci i^J»?ifucTnf i^ihip, nc ca^ inimicis ufui cfloot, & ficfcrcfolc- 
'^SW -JS snZt^r Hm, f^Z^^ idf. Viony. 






fius HaUcam, II» 3. TElXf^ " «r4KAik& 

Rioc Cti^iXl Tkeocritf^ KidV x>i u i^^A?« 
w Iir*rc*r /5«rs5 OviiTiV Mctaph. XI n . 
ihtcrprcte, Grasum-muTMS ^lchtU^^JJV 
l ^mmus. aetasrVtrtus ^eftra m$ hor- 
tamur,] Parom cfli^X hotc hort^ntur & 
fttbodioiiiixi mf: maruifrcno cgo, animus, 

aetas^ vmuJ i^fftra ttihsl non fatraverit, 

Gruteras. 

2 S^ m4fitu4,o hojfium ne nos cir. 
cumvewre^ua$.*\ Nos, roanufcripta non 

htb^T» «cc io iffiprcrni Tctufli^ribuj 
additur; ac ilcuti cgo cxiftlnio. abeflc 



bant eorum poflfeflbrcs immincBrc acie 
'hoflili,.ut graphiceodendit Cotumna Tra" 
jamu Xrucidarictjam dicunturarborcs & 
inanima. Hor. Ep.i .1 2. 2 1 . Verumfeu fifces 
feuforrumf^caefetracidas. Ftin. N.Hi(^. 
X V 1 1 , 27» J. 4*i^. interlitcatip arBarihus fro*^ 
deft, fed omnium annorum trucidatio i/t^ 
ut/lijfima» J. Waflc. 

6 CrHtmam.\ UictiusdeB.Africxxx* 
referre arbitrahatur cujufmodi viSoria eft 
fet futura\ turfetnimjtd exiftimabat, tot 
reSus feftis/tan/ifque ixer/iiisbus deviffit» 
tot jam ctartSs yitioriis fartis^ f$b reli^uis 
cofiis adverfariorum fuoruin fxflfM coli^ 
lekis, fe cruentam adeftum e^iftimart 
vi<fioriam. T4cit, H. 11.17. Ma^naea vic' 



BUjorecuoi gmia potcrit. fcd nec Ff/^-l toria ne^ue crucnta nobis fuit, c contrav 

LXII. Hacc 



Digitized by 



Google 



208 



C<3AiiSFiiSAXi;trsT4ii* 



. LXII. Hacc ubi dixit: paullulum^commai-atas^figria 
canere jubetv acque in(lru6lo8 ordincsinlocumaequum 
deducit : * Dcin, rcmot;is omnium equis, * quo militi- 
bus cxaequato pcriculo, animus amplior eflet, ipfe pe- 
des excrcitum, ^proloco^atquecopiisinftruic. Nam,uti 
planitics erat inter fmiftros montis & ' abdexterarupce 

tsMfCf IfAtfStrt mvtJfigtxr/f %pa t^ tthlK^vv | 1 CommorMtMs 3 Balliol. cmrnormtis. 
»f«v. Xfefiff//?. Orat. XIV. p. 342. intra J.Wafft^ 



iQ Jug. Mnrto lamdi datum qttod multa 
incrueoto milite patrarat, Ovid. Amor. 
II, 12. Haec efi fraecifHO si^ovx^ digmt 
triumfho: In qua, quaecunque eft, ^n- 
guinc praeda carct. Hegefif, iv, jo. USi 
tircumventos fe videre, haud incrucntam 
& iffis Antonius vi(ftoriam ccflTeret^ Sed 
& ni, 15. Incautum fficuloferit, iff im- 
plcta #^/incruenti Romanisv'\£kon^» pro 
impleta MSS. infteta» 6c vocem incrstenta 
relpuunt. mallcm, n$ infteta effet fi^ in- 
cruenta, dcniqne v,4. Ke eorum difcordia 
incrucntam Romanis viAoriam daret» 
Merito ergo Pompcjus niiilicibus pugnam 
depofcentibuf > Lsscan. vii, 95* ^is 
furor, Caeci, fceUrum f Civilia bella Gef* 
iurii metuunt» ne non cum fanguine vin. 
cant. infra, fugnare duiem quam vincere 
malunt, Jofefhus B. ]ud. 111, 14.. «W 
fiSltt&f ^ »f nf mMretj 'fifigkiUi lixf^ 
TjJV w»A««*x/flif, II f&i ui iwfff-iF 1'c^wS'VaJ'*- 
inde Lucuilus apud Plutarchum, p. 497. 
ilMn%aX9^fnnff eS^ eXi^^f i/ittom tifOi- 
fbitv W fjuiifi^ m^hSmf» Claudiansis 
m RuBn. Haee cervix non fola eadet» 
mifccbitur alter San^uis,we^ Stygiasferar 
incomltatus tsd umbras^ Necmea fecurus 
ridcbit funerai/fiSor.Scd neclaeticiam tan- 
tum 6c Paeina hoc modo imminuunt, 
fcd de gloria etiam poft mortem certant. 
Pulchrc D. Chrvfoft, de facerdot. iii, 14. 

Wvn}$ d^Mrtf dn9)ntvreif mctii' ffri^(^ 
<yS avrni ti ^ucp\f nitXtsifH, ^ ri^ mr' 

Zft «« Wgyt^"*» frrJnJifctf /bbJyo««. d^ u yi 
inf fiuX^fSjfltti fjbii mf\Hf^ fanti hnXjdf 
4 Jdfstr^ dvris imt/tfsr» «r» if ifiymf 'f 
4oe^>/*(W mri. J.Wafle. 



2 Deindi remotis omnium equis.'^ Ma- 
nufcriptum, dein. idque recftius. Venc* 
tum, remoiis omni^us equis, id pcrf^eram. 
nam & Hirtius eodem fcre modo quo 
Salluftius : C«f/4r, inquit, frimum fuo, 
deinde omnium t conffe^u remotis eqstii^ 
ut aequato omnium fericmlo, t^c, Eft & 
in quibafdam, quo ferditibus, vclut in 
Veneto, Argcntoratenli, aliis plcrifque. 
Nos hoc in medio telinqucmus* Bjvitn. 

3 ^^ militibus exaequatOf^c.^Vox 
militi^us expungcrida vidctur i certe mi- 
nime propria eft neqilic comparcc in (che- 
dis Poionicis. Gruterus. L r. omniStts e^ 
quis, pro, quo militiBus L l. L 3. & 
BalL fro feditihus, Arond. quo militum. 
B. Pub. tquis Ommum* Huc refpexit r#- 
citus in Ag. Op. 18. Tffe antt^fmtn. 
quo eatteris par animus,fimili pdriculo 
ept. erescit aciem, Cap. 35, Fromtior in 
ffem i^firmus adverfssy dimiftb equo f e- 
des anti vexilla conftititi Livius 11, lo, 
Poftquam Juventutis froceres aequatoge- 
nere pugoac/iPri^OT fartem fericttli fmftU 
ntntes vidit, 111, 61. fexcenti ftrt tx ae- 
quis defitiunt, cedentihufqut jttmfms fror 
volant in frimum, fimulqut <5» bofti fa 
offonunt, cS» aequato primuro p^culo, 
fudon dein attimos feditum uectndmnt. 
J. Waflc. 

4 ?ro loco.2 Sic Codd. Di&ys 11, ^2. 
Tum noftri v^tfis contra hrftsius, mrmati 
atqut inftruBi pro negotio, fimfUiis fn- 
ntat acitm comfofmere. ita edim diftin* 
guendum. Idem. 

5 A6 dextera rufes affera.J Sic qui- 
dem ab emendatrice manu membranie 
excellcntiores: vcrum fucrat ibi initio 
tantum, ruft. altcrum tamen in ceteris 

aQ^era, 



Digitized by 



Google 



B ELLUM Ca tll. IN ARIUM. lCp 

afpcra oSto cohortis ' in fronte conftituit: * rcHqui 
/igna in fubfidiis arf^ius collocat. Ab his ccnturiones 
5 omnis leftos & cvocatos, practcrea cx gregariis mili- 

ftfitori Bi^ quod ia ooQQullis fit, aut, | Un^uarMm, Markii y. plsmititi imw f, 
imtram rmf%m M[pirMm^ aut, itxterm abique, trMt. Markii fi&^aMi 
fspeai Mfptrmm^ Grutcrus. L i. Ptmb. 
BAark^ y. Vcnetae. 1470, 1478. & 
iWWfliberi alit» tefte M^nutio, a dexiris 
fBfti' at Maxkii A. & aJ Jextrdm ruft 
cf^A. M ieKtrm rmpe Rcgius. rcaiui 
^n^YOimxuT, Jimflrosmomu & ifx/r4 
tMft. loc forma uiiis iDtcr alios TadtHs, 
HifL lu, 71. porticus vt Imere divi dcx- 
crae/«kM^i- Plautf Amphitr. Hinc 
ffaifl»dcxteraTOX aurcs utvidcbatur vcr- 
berat.Firf ^»0 tartdem mihi dcxtcr abis ? 
Ovi/. Mc:. SmaqMe/ex foribus d^xtris, 
tetidemque fioiftris. haac coaflra^ioneiii 
csin Boo xotellexeriat Librarii locum im- 
iBuriruat. B- Pab. montes, ^ ad Iocm 
TM^MfferM. pro, im/u^iit^g-^.?nb. 
Maiku A. & y Pcnib. Vcacia 1470. 
Maxua.ie/«4Ui9. L a- infuifido. },W. 
I Infronfr^ JnfrimM /ronte Pcmb. 

2 RiUquMfiiuM in/uifldlislofnt.^^QMid 
G IcgiOius? RtliquMS in fubfidiis urtius 
fdbtMt. fic CiMcc9M. ut ad cohortes prae- 
ccdcQtcro voceci rcfcramus} nam infra 
dixit; l\k cohelrta veternnns, qum tu^ 
multi euuffi cpn/crifferMt , m fronte \ 
jpsfi iMscettrmm extrcittun infuhfidtisiocat. 
V. o habct ; RrliqMMrttm fignm infubfidio 
Mrtiu* coUmcju* Quae fcriptura noflram 
coaie^aram allquo modo coafirmat. 
Paolo poil 7. c h^>ct. inermos, q uomodb 
Xacitos, /««rwfli. Uriinus.Codiccsqui- 
dain ii^bent, rcliqMMrum J^a : utad co- 
Jbarres rciiqoai referatur. Vctus codex, 
RMliqmorum. Giareaau«. Habcat codiwc^ 
podorcs, reUqMormmfignM in/u^io^ alii 
vero te^uMrmmfignM m /ubfidiis. Pal. |. 
nm a^ooCiat adyerbium MrBius^ ut quis 
rurpican poflfet eile ab aliquo intcrprcte, 
ncwc id iolom, ied & verbum iequcns 
cMdUcM/, fiibaudicadumque «sn r« it^irS» 
coo^tfuic Gruurus. Pemi>. reliqunrMm 
figmM, 6i£c Lz» R^- Markii A. fc y. 
Martin* reliqmermnt fiptM L 3. B, Pub.r<^ 



y. A. Bal* 
liol. Bodl. Digb. Btb. Pub. caetentroom- 
nes agnofcuat» (^m urtittt» Markii u- 
men y. Mrttus kcuvit* B. ?ob* cetUemtm 
Orthographiac ut fiepe , jneglegeni. 
fcd omaino kgeDdaro reliqmm cam 
Gnitcri potioribuf*/^jpM enhn ^ exerm 
citm, quod firaudi tait indo^ librariis» 
Uv. vt 1 1« 9. Itd otrmis terrer favortiue eum 
ilto Utms, /igna frimo LMtmorum turhtu 
vit, deinde in totum atiem fervnfit. Lu« 
caa. VI, 8. ter coUikms omna Exflicuit 
turmMs d^ figna mtnmitiM fmittMm. Nee 
aliter Codd. B. Pub. 8c Cajofis. rUrmt. 
I» 1 7, 2. A Uttre Stntrm tnfefiM quMtme¥ 
agminum iigna voUtuknnt* lege ex Jori^ 
dinc, Ute fer EtruriMm. iterum f ti, 6. 
fer ruris d^Mfamifih/Ms RomMnMcirame* 
fff/f/(]gaa.dcniqucifi, 5,11. Omnisj^s 
inter rubrum mnre,(^ CM/pium d» Ocom 
anum domitM vel offreffM, lignif /fw^«« 
iuf. eodcm moAo tirmn pro exercitm a- 
pud Aibinovanum Ped^ttemElcg, 1. 1^7. 
Fer quue deieSis Rbaetorum venerat armif . 
Silims xv,7i5^ trocerae ftabant Ccltarum 
^vi^^cohortes^FirifnMMdes. Sicapad Atte^ 
mtaw. XV 1 , 1 1 . arhioru m pro MrmMt^rum, 
Sagiitarii /ormidMbiU ^enus armorum. 

3 Omnis leilos tji* evocatos^^y Votom* 
nis rcfpuit Regius. Bodi. ele&os, VcQctae 
He^os Cr vocntos. corrupit iocum Ser^ 
vius Daoiclis, fic enim illead Aen.11,178. 
Evocatosin centuriones, in LwmCditbar» 
If/e omnes ab his evocatos &Centmrioner, 
utroque loco maic» Uriioi codex leSos 
fraeterea» ibi vcrbum USos, mquit, eft 
gloflPcma vocis evocatos. coque aomioe 
cxclu(it Carrio. atqtte vocMtos B fub. 8c 
aui agmea cogit, Ecce itermm Crifpinus, 
& eftmihi faefevocandms Adfartes. iflcfi 
diis placet, UHos evoeatos jungit, eadeol 
opera jungat vulpes. tu vcro interpoiita 
didiadionchunc ordinem fcrves, cemm^ 
riones omnis Mot% (^ evocatcs. memo- 

D d tibus 



Digitized by 



Google 



210 Q. Gim5rPi(SAL^us t;li 

tibus ' optumunjqqcniqueaninatum i4i primam acicm fub- 
ducit. C. Maniiuii? in dcxtra^ Pacfulanurn,qi^cpicfam in 
* finiftra parce curare jubcc: ^ip(e cum libercijsV & colo- 



ratnoder tria militum gencra, Centuri- 
one«, Evocacos, &Grcgarios# EvocaM e- 
Dimfcmpcr^b Auitoxibus dllling;uuntu^ 
a ccniurioribus, .fiuerc b?^>cficiini ab 
Imp* manipalo ezpun(5^i &. iolutf pi- 
litia, fed ean^em ^iguitaccip pbtinebanc 
cademque inlignia« nam vUis geHamen 
erat utrifque communcw C^far, Ciyil. 
11 ly 8S.. CohoYUi QX. i^UQCP^toxifrj} cjr' 
eittr Jnae, quae. cx bpcfici^riii^*^i^^cril 
orum exercutium ad eut^ [cQvyefigra^ft^ 
Dio, Lib. XLV. V* 27^(5. tJ tSp J*hq Y O; 
K A/TliN H^ 'O X b |C A'T;a ^ <;^'j9r 

fi;p«$ &^ «^Wflt' «m;^:( iyfi rtf ^ Af tiuJ^tof «*!»«£- 

faffiht^ ^»(^971 iifa-xjf ti ixxTvrw^^z^* ^ 
quamvis iuci*c Vctc^rm^i, ia^\ch po^ cyp 
cacionem non tancum^ In alriore graiju 
honoris, fed^y inabo Qrdin.e crant, quam 
milites ordinarii. Vctus Inlcriptio, A- 
RAM EVOCAtUS POSU IT 
QUAM CALJ^OATtrs VOVE 
R A T. indc/Wfii w,in Gloflis «^/aj j;^^ 
ordinum dui^pr. S; m ^gris aOigoandis u 
triufque ratio habica eit, uc pacetexio- 
iigai loco CMfarUf Q\y\\* l, 17, MtUth 
^us in ecncione fi$ro$ ^x Juis pojffjjion^bins 
poUicetur, qHAterna in jfn^ufa jtdgerai^ 
^.fro rata farte, centHriontlms evocattf 
aue» ad hunc niodum Gatba Cuflodcs 
Tui Corporis cx,eqae(\ii ordjnc clwr, c. 
yocatorqucappellaifijLuiriCijurcarinulorum 
aurcorum mancDtif^ q^od^roprium.eryir 
Tribunorum lantum» cactcri ferrcis u(} 
funt. fcd alii fuerc bi ,fb ^aljuf^lanoruifi 
temporufp cvocacii. . grcgarios milires 
cvocatorum numcro fui/Ie docct Caefar, 
de B.Civil. f.xxvn- exfeditos autem ex 
§vocatis, fagittariis. funJifori6u[<iue, ubi 
vide D^^ VqJJmm i^i diftinguit intcr cvq- 
cato« ^^ ordin^cn ^ j^racmioruni< iip^ 



quc taotum du«florcs orJinum in Gloflls 
cxpoi>i put it, 5< ordines ducere m inas cfler 
^eaturion:tt,u'pfqbi*. y, Waffe* 

1 OftumHrn,^^ Opttme Oxonienfes cx- 
CCptisLaudrCo litc reccntiflim^o. &Bodi 
lciano. c no(Tiis" Vcnetac, 1470V 14.78. 
Martin. opthne, cui lccVioni anfam dedft 
Au^n^or, Cap. lxv. Ex omni cofia circi» 
ter farsquarta erat Tnilirar bus armrs r»- 

fi^u3a» icd cdlta lc£lio ^equc latisfacitHli 
Ip4^^*,.,<^ mcHuscohcordic cum lir qbae 
pr-tcccflcrant, le^os evbcatos. quare nihiJ 
miitb, acccdeute infupCr sudttiritatc d* 
groeni^ib, dc Orthog- aphia, p. 1170. 
Idem, ■ ' 

2 Sinjjira farte,'^ Pimb. in marg. & 
I 2 Manu. fcrvat farte. cacteri ctiam ag- 
jnpfcunt. Nofter jug. jOf. Sullacttmequi» 

ufuafuddexiiffjos, \a fnn/>ra parre ifii«. 
lius cum fttnditoriHus cutaSat» TticTn. - 
'■ y Iffi curH liiertii^^ cahm^us^J Pcr- 
fticue ycra efl hacc lc(ftio. quam repa- 
. ijimui *ex coJicc confultirtmii Cufacii, 
I pro vul^aia & rcccns immifTa, Cdm tr» 
bertis O* coP.nis. Gioflac, CjIo, ^TaO- 
hifU9(n^^ ci./^o^9p^.^ 'Itcra : 5»e?'w»^. 
iwn#iji^ VMtiwTK Calo. Acro od ^atyr. 
II. jib. i. BongarfPtt Whtr colonthus. Se^ 
heca ad LucilV. Kpllola rx.' ^jS^Hoths 'ffrm 
ciirrit dcrnui fpicnJtd.% chhors culta frrvp. 
rum, Ufftca formofis imf^td calom^/gf, 
Vidc Ciberonem dh niitur. Debr. \iY. terf 
Satyhv. Horat. r. Epi/1. xiv. 8c corum 
interpittCs.FeJlum FomTeJumSt<i\uis Pttf' 
fchtus. Sic Cjf Cujaci ;no Futfchins^ & fe. 
cutuscll C^rtt/ffft/, qoia in Njz.' & al:o 
coldntiuji t\\ud co!on!s Tion {\: rtauci; pro 
quo obiinulli cocticcs cohfttis» coiiniis^ ctn* 
I6cit)ibrits: i«cuie nefcto quTtl de c6honc 
^ractoria furpicatlii*. Sitlmafus probat 
eolonthui ad tMti. Aug ad Cnpiiol. Maxi. 
roin. C. 7, & f<?/^;2^jintcrpretatur cHentcf 
Sed qukquid dicanr, vcrum cft colonh, 
quoJ nos quoquc in membrinis aliGuoC 
fcriprum vidinius. Hifuntvcrcranf.^uK 

nis 



Digitized by 



Google 



BeLLUM CaTIJHN AICiUM.. 211 

nis propter • Aquilam adfiftit-, q«am bello Cimbrico 
C Marius ia excrcitu hahuific diceljatur. At * ex al- 
tcra parte C. Antonius, pedibus aeger, ' quod proelio 
adefle nequibat, M.Pctreio legato exercitum permittit. 
lllc cohorccs vetcranasy qUas ^tumulti caufTa confcrip- 



hc poGxi ab co in coloniif mUitaribbf, ci* 

fili pricda fabico locu^lcics, o: ,ca pcr 

laxnm ac dcJecus coaluinpta jiovo nhotu 

xtf^vanQprofcripdoQcni quacrent^s, Hos 

kadc{lribit Cicero (ccunda in Catjlioam : 

exmitum calle^Mm ex Jent6us Jejperatis, 

tx Mpefii luxuria, ex ntflicfsmendUuUs i^ 

deco3mlms> Et r\jr(vtl Tertium ^erttts 

e/! jtetate jmm e^nfe^Mm, exercitatiorie ro- 

hu^iam: qie§ ex ^enere efl illeManlius.cui 

aemc CMtiUnm fuccejii, Hi funt horfimes 

exmceleniu, ijuas FaefuUs Sulta confli^' 

put, ^uas eg9 unrverfas civium ejfe ofti. 

merum (^ far.ifpmorum virorum fentio: 

Sedtamen hifmnt coloni, qui fe infperatis 

repemtfoifpie petkniis fumptHoffus infolen. , 

tiujipu j*Bmreimt)> PrpMuracha; Catiii^ 

nam iaflafsem eurm- fpe milisurn^ tum coj.' 

leiae me^t.^uemaJmedum dtcebat tpfe, pro 



I ABUiUm adpH:] Comm. adfiflit. 
P^/. ;. cbnJiPit. otadc rafpicerc eft ad/k 
flere.CriiiCT[i^.Trope Arond.Li, i^PemU 
adjiflit, bc UlaAq^UidVirtfi.Catilki. §. 
24. ^ quo etiitm Aqoilam iHnm argen- 
rcam ^^jn libi ae tuis omnibeis pemicio^ 
fam iffe confidOf ^ funefUmfuturam^ceu 
dorni mae facrarium feekreem tttmmcon' 
flitutuni fiiit, femm effe fiNsemiJfalm f tu 
ut fila dikHm carere pojpi, qnam 'Venerari, 
dd^aedem frofkifeeni, folttnst a^ cnjrn 
attdtUus faefe iflam dtxttam impiam ad 
necem ttViam tranJMifli. & dc Hla, itc 
rum. CatiHn. 1 1. §13. langit obiicr hanc 
rcm P/m/irrNif*Hift.x,4. Romaoiscam 
fAcJufJaml^tWHbas.CJ. W^fiu» itt x, 
Co.i fu lattnbo proprie dkavit. cactcru m 
Qrortovii^onjtftdram firmat Hirtius.B. 
Ctv^il. ^ 34. a prii;aiie eeaciai (aava) 



Kifi ctTiumfiuentem colonorum ArettnoA fyfv?^, libertir,' coloHtf/Wi eomphverat. 
um CT T^efulanotum exercitu. Gi1>nb- di Cifi&tis fic '9eh$liMflei fuvenklis incdi- 



rum 0» f^efn 

»!us. Sccutus fum au<f^oritatcm Codicis 
Cujacii taoto quidero promptius/qiiod cf. 
fct ia N.xmiDo poflro rtec nda Pal. 9. 
Cdouibfas, quomo^d Ttem crat ih eo quen) 
coaculerar BongarGus^ \]^\ydcolon}s h'ajci 
Doncl^, tc PaU x- ac 5. ^fs.ckncoloitiis, 
Aoaus cdiniis, dccim. abbreviituraq^ua. 
dam colhcationss» fedcaBgura litcrarum, 
ut fcTc fulpicor fuincprimitus, & Con. 
PR. planc pleriCquc manufcriptis (crva- 
tjrfrofe, non propter ut^fortc Sallurtiits. 
Catsliudum fs6i quoqne: circumdedljfe cohor- 
tem quafi frjtetori^m. jrcrym iftiid fubfi- 
mldcindicatuni vcIio)> imo plus quam 
fubuinide» ommaeniiri mihi in mcntbn^ 
vcoiunt quae contra objici poflunt^ itia^ 
iuiilcmquc vefHgiacxtiuncmt in M^ u^'- 
dc eiTct Eagere ipfe cum tibertis, ijukfi 
praetoria cohertet Acjuilam.GruUr\iS* 
Csisniis L^* Vcflctaa Mart. rWbto/V. 

j.waiE '_.',-. ' .. "; '"■•■;i 



SeMiMftei ffi 
tus pcq^s me, ad Sat. 1, loi* Libertinus 
d^ nberiuf, idem re fnntx fed antiqui in 
fcrtbend(Hiverfa^tonflru{lieme4Hs voomSu- 
iis funt ufi: ut libertinus fompe¥ iHitts n/el 
i^ui dieHfler\ tib&ftn vero ymeus tuus^ei 
fuus ekpttcetni^,"iLt tibeijinnt olim qui 
Cx^uobns^ibcfftsioflet, jpodtAppMCcniii^ 
i^m det^m pi^o iifticm acccpti (unt. al* 
tcrum relatirtim inginuit aitcrum «vero 
Patrcni» J. WalTc. 

t Ex altfra.l BaDiol. ppacpofirionem 
omittitcoatra Codd.&iL..j(r4AU«» ris 
18. pro qitidYsL^ infroHio. Pemb. ag^ 

nofdt quod cx niaad fcr« Idem. 

j ^jfod proelso adfge noifubat.'] Nax, 

neifuierat. ne quid mcatiarj WdetorveHx>; 

rum hacc quadriga^ibbiotelligi. pofTe» i. 

dcbquc non expreffa litcrir a Salluftio. 

Grurerus. • ^ , . 

4TumnliMS caUj/a conferiffetat,] Le^ 



gendum, quas tumnitiemJfa,.idQac^SsLU 

^l>d'2" : Tferat 



Digitized by 



Google 



Tt 2 

lcrat, 
lidiis locat. 



in frontej poft cas cetenim cxercitum "'iirfob^ 
Jp(e ^ equo ciraimiens, unumquetnque 



Itjaianum magis, nec alitcr NontMsMAr- 
cillus, V. cohortis, p. 490« fic apud eun- 
dem Eiraias: ^id hoc tumuUsoflf pro 
tumuUus, fic Tcrcntius, l^Ai/ orn^th ni 
M tumulti. Sic Sallufiius ante> 5e;M/i 
W#frf/tf pro ftnatus. Rivius» ^fmwi ad 
.¥tii, Acn» Exttmflo turSdti antmi. zcch 
pit ttmultum pro bcilo rcpcntino. dc pro- 
prietate vocum cgrcgic CiVer^ viii. Phi- 
kppic. Lrv. vii. DiHdtor quam Tumul- 
ius Gallici cuuffa jisftitiMm odixijlit, w». 
ms junior^s ^suremtnto udegth neC alitcr 
icccpil Tacltus. Hjft. IV, 16. Frontinus 
IV, f* C, Caefar Jeditione in Tkfnulf'* "• 
ov/iiii» ann^rumt as tummaxime tumeu- 
ttbus amteNs Itgiorum totam exauSloravit. 
Codcx Pctrcolis, pro, ac ttUnhahctfaBu 
MSi Colleg- Jcf. oBamk. Cicero ad Bru- 
tom 11,3. ^od fcribis di ff ditionc ^«/if 
hiStA eftimlegicne^quarta^ct^ ut non vercw 
feltcm Latinc. utitur voce sumlti Pjatv 
ta6Cafin.nu^,22. P^ocn. i, i, 79* Ae- 
iim Decio. Nijhiluetiut pericuU, »e^«f tu- 
multi eft, quodfciam. . Poroponiua pifcato. 
«bys: j^d hoo ejg.tumulti? Turpllius 
Pedio: froirediorf$ras, lifere quid hh^ 
tumultf ame fores. Afra^ius Voplfco: 
^tmquidKyhoiHferdtt^ip ^ii tumulti 
exsHtdfi. J.Wafla. 

I lufwaf foft ee^s^e^Mrum exercitum 
infu^dHsiMaU^ Sic fupta, oHo cohortes 
m fr^ntt p^nfHiuit^ riliqis^infuifidiisarc 
tius^oUacae, Uaxkm tamet> ia vocc tu 
multi,S\c kgit: I» frontcm [x^tas^ ce- 
terum exercitum infulfidio lecat. £t vc- 
fifimilecftita fcripfiifc S^Uiiftiumi nam 
JadtAAmk^.iXU 6mt, Infromemfiatue 
u^firratosvbe^ifmlms eehprteiy. attr^p 
fmermos, Et de v«A.A£Ticol. Vtrituint 
fimkl infroneemn fisnul & Uttera fuorjsm 
fuptarent. C'mcw<vts^ Aroad. poftea. 
Mafkii A^ Ipfe cphmeh J» Waffc. 

i.Infuifidiislecai.'} H^nc lcaioncm 
ipfc probo, quamvis in quibufdajp C}tcol- 
loids. j&d eoH^iDfeafii^^t/iKi. Cai/ocat 
l^lUBodiy.mtffK 

}. Equo circumiens unHmquemquot no- 



minans.'^ Meus lib* quemque meninMtts 
Ciacconius. Minim quam hic haefiteoc 
Commcntatorei, at oontraria & fQotiaot, 
& czponant in rc non admodumdifiicilL 
Ego pcr i//f, Pctrcium, iotclligo: pcr 
I^e, Antonlum : quod Lc<f^or ipfc &- 
mul atauc priora cum fcqucntibut con» 
fcict, tacile intelligcr. Giareanus. Ipie, 
U c. Fetrejus, nam ci primas partcs m 
hoc praclio tribuJt C/V. pro Scxtfo. 5- 1 2. 
Si M. Fetreji non exceUens animo, ej^a^ 
more Reifuk ncn fraeftans in keifuh. vir^ 
tusy non fumma auBoritas apud milites^ 
non mirificus in re rhilitari extttifttt, 8cc, 
proinde vox ///e rcfpick Antonium qai 
militcscoolcripfcrat. Ad^wc morem Im- 
pcraiorum qiicm ftrVavlt Trajanus tci!c 
Plinio Paneg. Me eft, qued trofi om* 
»es nomine affeUas^ quod fingsiUrttm for^ 
tia fa^a commemoras, nec habent an.- 
numeranda tihi fro Refut, vt(tnira, qui^ 
bus ftafim laudator (^'^ltftis iomi^ii 
Tfiucydides, Lib.vM.Nidas, TtS^^i^^^ 

f^fitei^vf K^ tcuri^i o'o/<^f7> ^ ^vAlrr» sii*Sy 
TVTt »«5* iecvTcf, u vr?^;^! Xetfb^fi^ttrQi 

flj[^tS&f< if i^Jri^uttti nffztf •/ €S^^fot ^^ 
u^ufi^tif. Ammian. xx. lifdetnqtr^ aJ^ 
vtntantibus itkfuburbano^ Prrncefs dcctcr» 
rtt, ex mcre laudans quojf agnofceBat, 
fa£lorumque fbrtium i]ng\i\6imonins,ani^ 
mabat lenibus verbit^ Vrohomo miUtarft 
Tacitus 1» 2o* II* 66* IV, ao. vi. 11, 44. 
homo miUtiae vetus. a quo haud longe 
abcunt Lucanus lu, i85« Creta vctu» 
pppulis, SHius XVII, 297. I>«Armus ir. 
morum.7;^. omittunt ii/. Pemb. a 1 m. 
& in Marg. tantum fcrvat. & infira: Sk 
a fcc. m. Pcnrb. IJnde ingeniofc smfais 
quidam apud Hegefipfum iii, 14. tunuf- 
que ia veterifque rctingcrer, ncc timea 
vcrc, Locus lic babct : Vocatoqne Frae- 
fcila prdinis qumti, fum tribus millibms u- 
triufque rnilitiae wiJ. D elicias fua* 
^afieieJl^Hf llcct aegrt fdrat fcrcndum 
eft tamcQ. Nam ica mcmbrainic quas. 



Digitized by 



Google 



Bel>tjm Cat ilin arium* xij 

jidmiaansi» appcte h^cacur^ rogac» $a meminerint^ 
/e cantra^ iMronet 'mermesy pro patria^ pro Uberis^ "^pro^ 
mrisy atque focis Juis certare. Homa milicaris, quod 
amplius adnos criginca) cribunus» auc praefedtuS) auc 
legacuS) auc praccor cum magna gloria in exercicufuc- 
raC) pkroiquc ipfosi fa&aquc corum forcia novcrac^ 
ca commemorando, milicum animos accendebac. 

LXIII- ' Sed>^ ubi) omnibus rcbus dicploracis, l^c- 
trcius cuba flgnum daC; cohoftcs ^ paullacim incedcre 
jubcc idem facic boftium cxcrcicus. Poftquam co vcn.- 



vifynifiijBfifhMs quefb tf xfcriplit Aa&or. 

PcT, 9rimks qmhtti PrMtfiSiHf» intdlige, 

m^» npirlv tuCi^^^. Cclcfcttin^nipc 

9axac2e Lcgionis TribuDuni: pcr, titri- 

Mf4pi§ vero^ iquitij peditefqui, fra Ju 

/atMS III» 12» ^f^' Hpti{^Qltff Ivwim^ 

^ wt^9 T0(ij^»A<Wf ^[A-xu» Idem tamcn 

i»if. /wi/^wnlilitiacvctus. ctiami.^f. 

▼ctcris fLilitiae vir. Solct hic fcriptor 

Gracca incptifTiittc rcddcrc, velut 111,9. 

dm^i inquit, Mcie valUi^tt uflirh (^ ter^ 

/10 iMUfJfri ordine, cTCdcrCs uftivCrfum 

aieflcrcnatum, at illfe tantnm ^^«/r«>^ 

c9ro9sm arbem circnmvcnilTe inteliigii:^ 

Verum ot rcdeamus, maxima fanc fenit 

ia hi(ce rebuf au^oritas ob rationem ob 

Aa^ore allatam. UndeLiirii»i^i 111,7 17 

w» Hlijttvimtai Timfore FhotMteis; hUi 

etjkrus 0f Mrtms: VtautH aevo rohstr ce- 

aditi fcflufquc fcrtcfla, Exemplam non 

milcs erat. Ex longd tempbrc mintibus 

bt \\\i Cbi iaviccm nOtn$. itcrunl vii, 

287. inquit Cacfar. cujus non militisen- 

frm A£W9/cstm l Cotlumque tremtns cum 

lamc3M trMsfit» Dkere non fallat quo fit 

viSrofM iMCtrt&i SiHus in candcm /crftcn* 

tiamCc iifiJcm fcrC verbi» ix, 144. xvii, 

^oo. Hinc ctiam Conftantioi Imp. in 

dkcndo vfm atquc poIIcritiaW hudat^^. 

Uamui wlU^^w* ^uod nen^pe Vetra- 

aiooem f«tcrcm roilinsc virum imperfo 

&cxcrdtjOrationc unacxuiiret. ^^jfxxin. 

m^ §$ 9f9JSi0t' ^M.a*9 tuHs^m^^ffHf' K^ci 
VAAATf 7» ^tmUi^ r^f^h tr^t&IBvTfif 



^HXnpifHf. f^ 7i7f cer^Jti»» <&W»i^ 

CUudiMHui in RuBn. ii| )0B* 8e dte 
Laud. Stil. ir. Athmmtorfgfii. 6(c. 
Gonfcr omnino Sfne/mmdf!Ktgtko*p,jtt\ 

1 inermts:] Src vulgiti AdoiTiilhtib 
leg. inetf^s cum Fulvii libro. vidc IW- 
(inum fupriialiter tkttich Codd< MSS^o^ 
nes. fro fittrsM\ ffo ItheHMtt.ff^ kbm. 
Bodl./w/ abcft ab L «. ji bcptmfqueipfe 

h2.y.mfi. ' » 

2 ¥ro Mtis Mtqttt fhtii fuU tmmrt.'] 
Bongarfii libcr, ctmM, ooftri tam^h 
pcrtimciter prdpognaht altcruAh. uhdt 
colligamos jam abaliqvoe centcrtn annit. 
nilregloilographorum li^IeaYis^bdtj^m 
auaorem. Crutttus. Omne# ttoft^l rt^. 
tMTt. Bcrtfrttan. fugnMrt, othirtiflftf^ roHe 
cx glofla. tucrtf. Magms dk riUi inttr 
fe cernerc ccrtant. ufus praetcwfa Acciks 
tTri fMvoi fM>ti^i,-: Ennitts, Pteiiifkt^, fUu^ 
tus, Virg adeb uT dc cju» rec^ptiooemt* 
rifo ambigatuT^. i^ide Qronovitiri^ i^ntttM 
ad Z\vitiin r»i. 94 fcodcx*TOorid6ih*bit 
decertieft,i:{txt3(d ^tix:int\\t^c\\Meti^e¥neft^ 
licct vetcrcs ita locutoi dksat S^cm, Cb. 
;8. 7. fVitp. 

3 Sed u6i cmniHs rtbus txfUrufij, 
^.3 A^vcrbium uH cxpunxrt aliqois- 
cotrcaor rA Com. fi mc forct arbitra- 
fus, ci pr::ctcrttafociumadjuBg^*m;/^4/, 
(iriitctau. 

tum 



Digitized by 



Google 



114 C, Crispi Sallus t i i 

tum efl:, ■ unde a fcrcntarirs proelium cdnSmitti poflef^ 
^' maxurtio clamore, ttir^ infeftis fignis can^urruiit i- ^ pila 
drrii^tunti' gladiis res geritur.^ Veterani, prifti^ae viirtti- 
tijsmcmorcs, corarainus acrircr inftarcj illi haud timidi 
reflftunt: maxuma vi cerutur. * Interea Gatilina cum 
^eicpcditrs ; iti ' prirtia ^ citf verfiri : labdrafttibus fuc- 
currcrc: itirbgros pro •fauctis^ arccfTei^e: ornnia provii. 
dcrcV * mUltUAi' *ipil€ pu^nare, faepe hoftem ferirc: 



tcrctur juifei omnia eobicrcreiit jucun- 
dius. Gruttrus, 

^i^^/J Sctcd^^c Pclopicac hcic collo 



frfibfignis ^ctirrtmf. viJerenir dcgan- 
tius, maxumo cUmore, infeftis fignis cen, 
c^rfHHt^ ut Kpracfcnravit Carrio; fcd 
(juis praefcribct 'meml rartls? cmcnditi- 



jCflpt ypLCip liocac fccjuCatis commi/ti U" QOc$ coiije.i^uralcs infcrrc in contcjftum 



^i^^f .fojfetf noo meptc nifi atjircnt 

icidpn r^iiqui quorum in oullis-Dili acta-' 

tis rcccntioris yioQjf^aiutrinque confpicias. 

Gruteruf. Adi Lipfium, Valturium^ Rofi- 

tnum, alio^ de hoc geacrc niilicum tantif 

pcr, dum ipfc fuam ieftioncn;^ejf/y/^ff 

^raw. fjqcrgo ilk, Lib, m^- Q*P- »• 

f^tUami^ /tcm^Mxftd utfoletji^i tn ,t4' 

4i^u^, fp^olfiSY plur^ vtilnerj^ qk^m neces 

inferebantury licet faefe ^ excurfus 4» 

'jtU^g^ ^^^ Romanis ^entarentur ert^p- 

fti/Mn. frpeliatum ^froeUis,2^vcs,crc(^o, 

-^cCpuui^t^ prOj j^rffs/4«/i^«^kgcomnino 

.p^ro mcnafcrai^ B. Vui:^frenta^ijsy(upri 

ii^'\^fiFaitjf]UrgueSat:(r}i^l^S^) Veff^fiapus 

•fi^rim^^/aepruniuUM tnuros ffogrefjl, 
MftinOif^-^ f%ri^i art$ vufnerabantur^ 

J.W.^ac -^ ........ ..r:. '^ . -.1 

... 1 Afaxumo clam^re cum infefits Jtgnis 
^onffrrunt.~] Ira rcfcrcbant, praetcr ao- 
:Aii|uitu$ ed^U <mcm^ranac cmaculatiorcs 
^wfenHj XPfno^O,» CocnmpTfpianus ip- 

<piS;«9yi^%i>^o );>9nit.;^tC|£ua cum numc'^ 
rumimpofui. nam fcxtus pg^iiiHina dcgc- 
|i9r,*^r^ib9i;ijuc,. cufn wfefiis fignis^titrm- 
4jHe (oncurrnnt. cui & adilipulatur bcla- 
ii^us. qi^ippc icptlmu^ ac duxnieL% cavocc 
lib^fi fuqt» iia|fxcnt^c iplara alio loco, 
nonus quidem, dcc. undccimu^, nac ip c. 
.jcj.ci titrimqtte m^t^ f^ore tum in 



.ncfas duco: Notis iHincre fai, quod fa- 
cio. CrUterui, Curn infrfiis, L 1, i. 5. 
Rcg. Markiani, Bodl. vcro 6t Di^. m- 
feftis cum s, utrinque con. L 1, 5. utrinque 
cum Vcnctac & Martin. Ball. Digb. pro 
geritur. Lj. Bail. agitur, Ll. igitur. pro, 
proelium Reg. bellum, Ced commitrcre 
bt-ll^pi apud Livium cll, fufcitartautia^ 
dtjcefe* fed ita fcrfhian decuit cumfoedt* 
rum ruptore duce^ debsipfosfine humana 
op,e committerc re profiigare belium. pro 
altera lcilionc ftant in primis Caefar, Li. 
vius, Valerius Flaccus, Ovidius, SiUus, 
aiiigu^.benc inulti. J^Wdffe 

3 ?iln omtttunt^ Ptu/archus \n Lu. 
Cullo. 510. iffAiy^taf^^AJyAr tZ;^^af %7^ 

7rau«r TJif mXifAfiaf xfnfisn^. J. Wafle. 

. 4 fnterea Cartlina cum exfeditis mHi^ 
tibus sn prima acie verfari.^ Th mtlitibns 
non cfl in manukripris, & impreirii an- 
uquioribus. Rivius,^ 

' j- Multum ipfe pugnare, faefe fjoflem 
/fnre.^ Vidcripoirct, alicrum mcmbrum 
nil] ferire ponerctur ut iU 
Hofiem qui feriet mihi erit 
thaginienfis. Grutcrus. Abcrt proDo- 
mcn ab. L i, 3. BalHol. ejjkiaftrenuimi^ 
Ijtis Arond. fcd Pemb. iu marg, agnof- 
cir. & iic Tacifus Hift. 111,17. Kullum 
in jlla trepidatione Ahtonius 'cdnftantis dm- 
cisi aut fortifpmi mUitkofficium omtfu. 

' Hrcnui 



& 



f alpfurgjf ; 
[uu. Eauii:. 



Digitized by 



Google 



Bejljlum C A T IL I n ar ium. 



*If 



^ftrenui, q:iilitis, & boni impefatoris officia fimul cxfc- 
quebacnr. * Petreius^ iibi videc Cadlinara codtra, ac 
ratuscr?iti 'raagria vi fenqere/,; cofiqrcem praetbriamia 
inedios hoftis inducitj eofquc percurbatos, atque alios 
alibi refiftentes> interficit: deindc ^ucrinque ex latcri-r 
bus ccteros ag^edicuf • Manlius, & Faeiulanus in pri- 
inis pugnances cadunt. Poftquam fufas copias> ' feque 
cum paucis ^ reli^tum videt Cacalina, niemor gcGcris^ at- 
que^pnftiiiae fuae dignitatisj in confertffTurtios hoftc5 
incurriti ibique pugnans confoditur. 

^ Seque cum fauc/s reti^uffi videt i vte" 
mor, (J».'3 ^^**-^ alitcr* Palli prchi gra- 
viorisj hoc cH ofto novcm, itcm mcuf 
Commclinianus. cditi infcrucraot, t/i- 
det Catilina\ mimor. tioci ncccinrio ac- 
quc cnim hcic abcnt pot^ft', ut voi R&' 
manosi fupri capitc fcxto; IptUt %ie/ 
populiqtse finhimi bdlo' tentare»'G^itT\st, 
Hfgelippus t,ii. CcQi^t cumfaueis n* 

6 ReliSliim vidtt Catilina,2 Sic libri, 
malini reliqtfum» Varro dc L» Lat. vi, p# 
S2. Mftlta apud foctas rcliqua tjfe verba^ 
(lt40rurji ori^ines fojf/tnt ^ici, V, tamen in- 
^iceni, Apulejus, Mer, x. p. 17"). i« f;c/- 
tiup^ reliqui fiUi flenis ofirabatur aJfeSlt' 
hus. Oniittit C/i//7.tjrut. &BodI. corrigc 
hinc l^cgejiffum 1 , x. CeJJlt itaqnf Demptri^ 
us ei, quembeUoviceratf vidensillumaffi,^' 
en ibui faalatim Hebraeis jam fu^nae ido* 
mum, Jefeque cum faucis relihum. lcgc, 
feqncvis ammi, Li. S: Markii A^ 6c y» 
4 VJdicio fuit quos 



C9b9naad^tfe ffiilitibM huperacatiu & 
m ^«^mitkit ofHda fraeJMat* i^icm 
fcrcdcMithridatc Kftf#/«Mii>i». Ctr^its 
dnx, wOts m*9m. de T^eodoiid jf^rmic^ 
Mwms, Lib- ¥xviii* 5. Cum flTCOui roili- 
citfxiaata & fraeclmri ducis osrn iXfU- 
rtt^ Floras iv, 2. Muluss in eo fraelis 
CeiefarfmU, mcdiafque inttr Impw^ini- 
titem.& iti ^x. SfMTtaeus fffe mftimo^ 
wnwe firt^i dhmcMm, qudfi inriperator 
Mri/«5 efi. « alitcr ThfofhrMftMs apud 
ThfarAumia Scrtorio: Affr9wf«^^#»«M* 

r#-. & Arrianus dc Expcd. Alcx. 346* 

^CTfW». &C. J.Waflc. 

1 5/rr»*f /iw/im.3 Vidctur refpcxtae: 
m6 Hooierkonft vcrium, qucm dc Aga 
memHdilc lcdplSt. "A^iri^^ $»(aXm 

2 ?ffr»ii»i.3 B. Pab.«j:e;w/. J. Wallc. 
^ UMgnn vi tendere.'] Sic bcnc Car- 

rio. dqttc adftfpuUotur MSS. oodri roa- 
le tiiwa . com*ndere. Gruicrus.. in aitis 

STH^D^rwi^ein tcxm Pcmb. Scfu- 5#'''«^ 3«'^'^^s. .nemoreni /> majorum 

rirtni^wJt Markii y. cacteros o. -cr.;/a^ m.;«; 4//.7//./^..e reliqutt fof. 
s«ks W? Be*JMf'^^ «*<»A^*nr .rJ rt^* - 7 Pr//7/« J5 fuae dtgnttatts. J I^a or J;* 

. .IjJilVi Sed 



Digitized by 



Google 



ti6 *C. C R ispi Sallustii 

iXiV. Sed, conf^fto piodio, trim ycro ccrncrcs 
quarita aadada, quantaquc artirai vis fuifTct in cxcrcittt 
Catilinae. Nam ferc, quem 'quifqucvivus pugnando 
iocum cepcrat, cum, amifla anima^ corporc tegebat. 
* Pauci autcm> quos ' medios cohors practoria disjccc- 
rat^ * piulio divcrfius, fcd omnes tamen ^ advcrfis v«I- 



t ^m/qti^vivius,'} Vivui quirque Li, 
j, Rcg^Fcw 4ik 4it voceoi vivfts iotiv- 
luin putem a Grammaticcilis proptcr op- 
pofitionis amocnitatem cz ingcnio fuo 
SnUufimm aeftumantibus. Abcft Floro i v, t . 
.^MMi t^is i9fHgn4i$4ocipiratU€m» '<"» 
^mijf^ wmt^ c^fo%§ ttgih^t. CpcJexPal. 
quifqm ac meiiores f$tt> ^ au;e$i;i Sef^: 
tftius XQCCxnf^fntindo onryittit.i i , 46. Diin 
reUquiJMfiis, ut quifquc Ipcum ccpcrat^ 
cAiiere /ilgiiloi, Scio aiitcm quandoque 
opponi Vivuj ^mortuus feu smijfa ani» 
ma, fed ierc apud Oratojcs. Vid. Cice- 
oeronem pro MiL §. 6^» At apud noftrum 
vii iimqxiaip* £ coQtra. paullo infra, 
HabcCuir fipe oppolito Fivni. Favct ctiam 
J^lfHtHs qud» lcquitur Arophitr. i , i , 8 3- 
Std fugnn^ tamem in fe nemo convortitur, 
J^ec recedif loco» quin fimim remgerat ; 
Animttm omittunt, friufquam loco demi- 
grent. Quiiliae uti ftctcrar, jaccr, obti- 
nctquc otdincm. fi^tnus ix, 3, Non 
tamen immemores fnfiinae gloriae ceci- 
dere, quiffe advcrbs vulneribus omnes, 
hca quae tuenda a Ducibus acceferant, 
iDoricotcs corforibus texerunt, Lucanus: 
jACuere pcrcmti Debuerant qifofiare loco* 
Arrimus 11. circa fincm ^wt^xirt^ ofi^ui 

fSfio^ «»'« tKUi9i i^zj^mf* Conler rlw 
iarckum inCraLffo $49. J.mjfe. 

3 Pauci autemr} Abcft autem» Dfgb. 
tdem» , 

^ Medios — r. Pp. dis iicerat. ]] Ir a Codd. 
'DisjeBum opponitur condttBo, Lucretius 
1,65-1. Acrior ardor enim condu6tis far- 
ttbus effet: Languidior porro disje^is,</i/- 
que fufatit. vid. I, 998. 8c Nonium in 
x^onducerc. VirgiUus, Aea.xii. disje^a^er 
Igtnina. Cicero ad Attic. Sos disje^a 
«iMiui farei stJLtHffariu effe non foffimus^ 



BisjeHtos GloSke AuvKtfk^U* faUtueo 
:4>u4 Taenum Agi^ic. Cap. xx. miUtumito 
agminc /«M^4r« modefiiam, disjc^os co- 
crcere. Multus in hoc ^cfhty Ammiattuo 
XIV, IX. XIX, 8.11. XX» 6,7. &ult.xxr, 
3. xxji, 8. I^m eti^m difJMf^ari eodcsi 
icafu uittrpar» ^tq difcinkdi^o T. Varra^' 
pud GiUietm lu, 14. N^pia ^teis a^ 
kaec vox raideiMb Coffmi B* G#U. xxi v. 
Tffietc^^mfiroiquitatftp pM^efaaJi» 
aam Cap» xxx. Ea 4i9je^, gladUs da* 
ftriOis» im tot imfitt$t9 fecormt» Foriau. 
tem I^aOanitio 11.1, % pro dtfi^ qu.e4 
hodie obtinet* fic cqrtc Cauci podex am^ 
tiquirs* fic Ultrajed* & LipC Qietcruoi» 
mfi^w disjifirm, ota^ /'/«<aiwf Caiiii. 
lilam mediam duruftam Wii^. ^alibi: 
m€<iia8i/^fiHyr4^«.Terwium; mcdiam 
muli«rcm atttfleditur. Livium ; n^cdiuQi 
arrifuit Servitim. Horatium: BivtfitmCm 
dium^ Virgitium deaiijve Amea campa>m 
fuuffonda racdiAaKiuc hcAvkp f. Waffc. 
4 P«»//0 divirfim joub^nt,] la ma- 
nufcriptis non cft jacekant^ ^ citra jde- 
trimentum fenrus abeile fvccric Bivim^ 
aetinet taraeo L l, a, g. Arood. Sl 
BiU. ceteriquc uQJvtirfi ^uos vidcrijr. 
y. fVkfi. Cari/uu autcm L 11. Pri/€. 
1. XII. & Diomedes I.i. leguatj Alifale^i 
fiatetis, omnes tamen advirfu vulnoriS^ 
contiderumi fivc, ut apud PiomcficfB, 
ceddiruntm Alis aucem pro ^iias, «atiquc 
di^um. Prifcianttj libroxv. A^ferMq^it^ 
a$toquodefi, hicaUtt hujuo aih» buic mii^ 
Pro, alius, alius,aliijieundum fuftt^Mhom 
analogiam frofrrtur, Lucret4ii» autem ]f« 
bro primo, ^aido ulio ojc alea rofice$ 
natura; nec mUam rem gigni fatitmr. U 
tem ; Sic aiia ox alnt for a emo iffo xisV 
dan TaUhus in rfkus fotoris. ^ ; ncii^u^ 
alia ex aiio clarefcet, nec tibi coeca Nox 

neribusj 



Digitized by 



Google 



Bellum Catilin AILIUM. II^ 

neribiis^-coQcideranc. ' Cacilina vero longc a fuiS) incer 
iioftiam cadavera repercus etty ^pauUum cciam fpirans^ 



istr m^ietm Et libroi t. Sk dU9 iXMliifum 
^Mjmd^/^if^riri Etlibrov. Sic mUo ix mlio 
fiferii dtfcMrdim trifiis. Cacullut qnoque 
de coma Bcreaicet: €mm npxm sJitfiM 
isemjttgtMm, qxM m«n fortior tmpt mlis, 
Varro Mdeagris apud Noiiium Mtrcel 
lom; Cmm wtiMm mIHs Mtmmdri tttm' 
um iem^km haStmt Md taiou Manuciut. 
Haeccft coocors le^io membraaarum 
oouuum» cam Pall.quamearum ^uot ex- 
coflere RiviMs & alii. aeque reqniut quo* 
qoe ia ett quas contulit fagadflimut Bon- 
X«]|!«f« eadem quoque le£o inComoiel, 
meo. mQ oood is voce poflrema. ocao- 
hmrmL illod» pauUo diviffi, dUis mUM 
Jbates» Msmtmstmmom^ <^, quod e Gram- 
madcdlis (a Cmr£o nempe, VrifciMno Dio- 
aM^)aadorino&o primuminduxitCar 
ra> & Fofttom, put eft 6c veneaum : ita< 
qoe (figoam Utrina taatum, & fellit Pa* 
uodianis. Crmtertts. 

f Advirfis vttbtirHus.'] Vid.vi, Xl« 
h, G^Umm de Siccio Deatato. Hinc tre- 
ccncos illos laudat Bajfus» Aathol* l* 
X-MuAti €ix^ tTm- ti^ »< -nUxsmti&m 

yM$. I.Wafle. 

1 CMtilimMlnigemfttu.'] lifdemverbit 
uticar Horms libr* i v. cap. i • qui hoc am- 
pUas: Ptticberrimtm morte, ft fro pMtria 

fic cmddifet. SalluAli autem verbaluiec in 
Fsr£ilii librom Aeo. i . redtat Serviut. Mm^ 
nmtitu, Servios inter hoftiUn cMdMvern ie- 
gillc videtar, uc paullo iofira. CiMcconitts, 

2 FMttSttimm Mdbiu itiMm ffirnnsm'} Fa- 
bridiMBim, fMttUmm etinm ffirMm» nec 
rero iecos io imprdTit vecuhioribut. nifi 
qaod fmed/mlum in hit reperitur. Forfan 
afiqiw etimm, pro mdifitc pofitum anno- 
tanx. Id poftea irreplic in coatexCum. 
qoamvis noa negemy baec coojungi fi- 
mal, pofle velot apud Ciceroaemy FMci- 
mms fmrtM^t Mdhttc tn mtUo itinm vindiiM' 
gttm. Rivta& Reg* fmulttm i, i. BodL 
fMmUtlmm sdbme etimm fmffirmns. y. re- 
ffirmms* Ludatias m Suciam fMnUmlmm 



etimm^ &• vivns ttM&merme, quod rotun^ 
diut ed* omittit j[m# mnimi* Sed quid 
ffirMm a vivo diflert alii videriat. Thm» 
cyd. de Brafida U W' rd)at XU t^mm 
laix^imy. addit* i|^ jf9«3 /S «n y<je#«-<f 
•/ (AtT «vr& Ip(e, qui aon ignoro quan- 
tnm iogeoiit fuis au^res ia hifce rebus 
permiferiat, locum re^ lubere puto» 
omoemque illam vitameicoacedequam 
apud poecu habere folenc MermffirMmim, 
qnam Telefiao VeUejns, Romanis Florm, 
Hamilcari^r^riif/, aUiquemagnis ducibus 
accribuunt» Vivms aucemprot;it^(^t/jt- 
lente, uC apud Flmmtmm in Trinum. Uheri 
^nid MgMnt mti» qnos reUqni hic, fiUttm 
&fiUMmfSM7Vinu valent aempe. Saae, 
uc Ille» Hon eft vivere fid valere viui 
uade Ovidims miaus valeas.5ffiif#f »e dum 
vixi nec vir mt Mnte^ ftu, Largiut Defigoa» 
daaut ad Valeacio. »#]«# mortmles fof* 
fnnt femfer ejft validi auc viventet. v. 
ifomttm in VitnUntn. Sed videamut ut 
haoc partem adoraeot Au^res* Lncre» 
tins iii, 6/4. Et cMfmtMifciJfitmcMUdMvi» 
ventiqne trnnco» Servnt mtmi voltom vi* 
talem, ocmltfyme fmtentes, Donec reUiqniMs 
Mmmni reddidit omneis» Vellejus ti* a^* 
Telefinntfofterm die femiaaimis refertm ^, 
vi^oris mnxis qnmm morieotis vnltttm 
frMiferem. Florut u i8. Omnimmvmlnerm 
infiHore : qnidMm hoftibns fnis immortoi : 
omninm in tttMniSns enfes, & reii^e in 
vultibut mioae, c^ in iplk morte ira vi* 
vebattSc iv,i« Craftiaut, quimoxMdM^o 
in os lUdio, fic inter cMdMvern nfirtm» 
libidinem 8c rabiem qttm fugnnverMt^ 
iffn novitMte vnbteris praeferebaC* Lucm-' 
nns IV. 759. nondnm faciet viventit in 
iilo Jam morientit erMt. viii, 68o. dU 
verendn RtiiStts hirtM comtt, fjf^ generofn 
frome decorm CMifMries, cemfreffM tnMnm 
ffii Fhmrioqm vermto, Dum vivunt vul- 
cus» Mttim os in murmurM fuifMnt Singttl» 
tm MnimMe, dum ItttninM nudn rigefcunt» 
Sttgixmm cnfnt eft. Sutius Theb. 1 1 1 . Ser. 
vaatem vulcut» 8c tervnm in morte per- 

E c 'fcro- 



Digitized by 



Google 



2l8 



C. Crispi Sallustii 



' ferociamque animi, quam habuerat vivus, in vultu re*- 
tincns. Poftrerao, ex prani copia> ncque in proelio» 
ncquc in fuga quifquam civis ingenuus captus eft. Ita 
^cundi, fuae hoftiumquc vitae juxta pepercerant. Ne- 
que tamcn cxercitus populi R, ' lactaaii aut incruen- 
tam vicVoriam adeptus crat. ^ Nam ftrenuiftumus 
quifque, aut occiderat in praelioj autjgraviter vulnera- 
tus difceflerat. Multi autemf f qui oc caftris vifundi. 



a£V3. 8c VIII, 756. SptHat atrox hofiiU r«. 
put, gUfcitqui teptntis Lumiaa torva vi- 
dens, d^ adhue dubitaotia figi. confer 
XI, 10. Addc Silium v, 670 xin, 731. 
Si ftudtHm fji^ fatvam cognofctrt Amilka- 
risumbram, Illatft, ctmsprocul, cuifrons 
nec morte renoifTa Iraram fervat rabiem. 
Faulinus Aquitanus, Lib. i. p. Sff.LM- 
mina torva nimis Vulturaquc in morte 
minaccm. Sidonius Qirm. v, 1^4.. fifor^ 
tt prtmantur Stu numtro, ftu fortt loci, 
Mors obruit iUos, Non timor, inviSii ptr- 
ftant, animoquc fupcrfuntJampropc|>oft 
animam, Curtius x, lO. de Alexandro. 
vigor quoqut qui conftat tx fpiritu, non dt- 
ftftutratvuitum, itaqut Aegyptii, ^cpri- 
mo non funt aufi admovtrt vclut fpiranti 
manus, Nazariu» Pancg. Gap. xxxi. Ty- 
rami ipfius tttrtrimum caput, ac fiqua 
refertntrBus fidts tft, fidtrat adhuc fat- 
vitia, fji^ horrtndnt frontis minas mors 
ipfa non viccrat. Latinus Pacatus, Op. 
XLi* Ut fcmivivrum ejus caput, nondum 
- daufis tota morte oculis, tx acie rtftr- 
rttur. Afconius; caput M* M^rii Grati- 
dinni, ttiamtum plcnum animae, fjr Spi* 
ritus, ad Sullam, &c. dttutit.Ck.dcdo- 
fl)o. ur ia vivi & jam fpirantis caput, 
bu^uThfuis m^nihm impontret. Sulpicius 
v. M. XVI. Putila paraijfis aegritudine 
emni ex parte praemortua, vix tenui 
ffiritu pnlpitabat, &c. pate> cucurrk et 
animi pro filia r^gaturus, audacitcr ille, 
ied MS. Aulac Trin. ^Arii»iW/,curfu nempc, 
utadpitrcm rcfcratar. fed malfc; Auftor 
infra, perftare vehementius fitns pater (ji» 
orare ut exanimcm vifitaret> Hacc & 
fimilia non funt ad vivum refccanda, in- 



fra, ita cunBi fuae hofiiutnque vitae. ae- 
que prodigi fanguinis fui atque bodium* 
Nofter Jug. LXiv» mvidius alteri alttros 
foHeiare, quam femet tegert, & CatiL 
38. quo minus mirandmm tft, homines #• 
gentis, malis moribus, &c. Reip. juxtaac 
6bi confuluide. 5/4//M/, Thcb. ix. Idet» 
ardor rabidis externum haurire cruorem, Ac 
fudiffe fuumi ntc ft vtftigia mutant, Co* 
dcx Joan. fua nec veftigia, roinut dc- 
gantcr, & conrra cacteros. Thucydidesi. 

W Ac*>$ ;fcg«'""<^' V. Juftin. xx vi 1 1 , 4. J. W. 

I Ferociamque animi» q, h, v. in^ vultu 
retinens,] Abc(lwt/«//«Pal. dccimo. ma- 
luiflcm abfuiffet diflio poflrema ut con« 
jiccrc \\c\i\(rct»ferociamque animiquam ha* 
buerat vtvus in vuitu poftrtmo, fubaudi 
trat aut vtdeb^tur, Grutcrus. 

a Cun^i.^ Omittit Reg. L 1 & Val- 
la copia CatiUnat & Vcnctac. J. Wdffi. 

3 Lattam, aut incr. viB. ad* trat,^ 
Rus o!et vocula trat, cjicicnd?» podet c» 
tiam acque nervofc fcrSbi, nequt tamin 
txtrcitui Pop. Rom> laeta aut incruentA 
vHloria. Grutcrus. adeptustft^Ll,'^. o* 
mittit e(i Balliol. J. mfe. 

4 Nam ftrenuijpmus quifqut.'^ Quam« 
vis Vaiia 1, 14. in quibufdam repcrcrit,^ 

^ftrenuus quifqut, tamcn excmplar irianu- 
jfcriptam quod pcncs nos cft cura vulga- 
ta hodic lcAionc facit. Sed & Cato dc 
rc rufticaj At tx agricolis», inquit, (^vi» 
ri fortifpmi, (^ miUtts ftrtnuijfimi gignmn^ 
[/«r. & Corn. Tacitus iib. xx. Sumi bel-- 
ium ttiam ab ignavis, ftrtnuiffimi cujufi 
qut ptricuio geri. Rivlus. Ciacconii Libcp 
firtnuus quifque, Vcoct. 1 4,70. btUa. J. W^ 

auc 



Digitized by 



Google 



BellumCatilinailium. 219 

2ut ipoliandi gratia proceflcrant> volvcntes hoftilia ca- 
c/avera> amieum alii» par$ b^rpitem, ^ut cogaatum re- 
periebant. Fuerc item^ qui inimicos fuos ' cognofcc- 
rcnt. Ita varic pcr omnem cxercitum lactitiai mocror, 
* luGtusy atquc gaudia agitabantur. 



/ ^ de CAJtfUr\^iQ MSS; Firtutii^ 
edecanucae, nam iequioret adhaerent e 
ditts, qai t csfiris. Grutenis. 

\ Optffcgrem.^ KiCPgmfarm Bodl. 
8c Mariui a. Pcmb.0/fMMi»abeftMarkioA. 

2 ImBms affm gstuiU mgitMhtmtMr.^ 
Ec Imk beae Cmrrh^ aeqite abeunt P^ 
aaAcditi priut, pmdimm. qiiod quit e* 
tiam ci at it et uf, qur coatroverfiaiii oio* 
venc fod» Mgitm^mwhm tanquam fuper-^ 
WMei et eqtndeiD, dam ^amTeaf. 
(cM£(mem mcam cocmiodmvertm. Qr$^ 
terus. Gmdmw^ Veneta, 1470% Martio; 



j^tnbMtUT Ball* a^tmiantur. Mtrkii y. (c 
fupra, /«• &• pro var. Le^ioac altbatt* 
tHT. pro attmt Arood. nec non (^, caete- 
rum hunc fenfiim egregie tradac fubli- 
misille Fafinins, Tneb. 111,15. 'dtnttp* 
tat exanimes, ttnriqise aegriqtie parentet 
Moen^s efitfi fer fiana, fer inwafaf* 
fif^* J§ftijfqtte fttas avidi ad laehrimt^g 
sniferaMe cttrrttnt Cmamem qnes denfa 
gradu eemiuttttttr euntes MiUia felandi • 
fittdh i f0rt vifere fiagrant Unitts aSta viPi 
& tmtee in ne&e laberes» 8cc* Confer- 
icem Smecttm^ Gontror. 11, n J, H^fi. 



FlNIS BeLLX CATXLtNARlI. 



Ee 1 



COROL- 



Digitized by 



Google 



tio 



COROLLARIUM 



D E 



SALLUSTIO, 

Quaedam diflimulante in C a t i l i n A e hiftoria. 



MUlca de CiimBi Sallttftius in hi* 
Aoria Caialinae filcndo praetor. 
tDtCiXt eaqoe cocd primis» quae 
praectpue adw exi(&iain & fii^ttlarefn Q- 
cerocis gloriam ^e^arcar». ^onfultone, 
ut qui ejus enetinimicus* auveroimpru- 
dens» haud faciledixerim. Eotamen po- 
tiui indinat animus, ut dedita opera 5al- 
luftfum haec de induAria omtiifre crcdam» 
& illam hifloriae legem, ne qua fufpicio 
gratiae Cit in fcribendo, ne qua fimulta- 
taf». ia his praetermittendis nqglexifle, 
^ae nequaquam fuerint lilentio praeter. 
•unda. Eocum hicaliqua fubjiciendaef- 
«pdu». 

h Primum ieiturCiceronlgratiaefuQt 
amplifnrols verbis a^^ae, quod virtute, 
confilio, prudcntia fua Remp. periculis 
maximisliberanet:, idque (ine caede,iine 
iaoguine, fine exercitu» fine dimicatione» 
tanta pace, tanto ocioi tanto filentio». ut 
ipfemet Cieerc 1 1 1 . InveAiva in Catilinam. 
De hoc verbum nullcm Salluftius* 

II. Dein Paiir patriaec(t a Q.eatulo* 
ac M. Catone frequentifrimo fenato no* 
minatus. nec de hoc Sailudiusquicquam. 
ytivenaHs vero» 

^ Roma parentefm 

Roma fatrem fatriae Ciceroaem hbera 
Jixit. ^ ^ 

£trnvit. Plinius. Salve, inauit, primus 
emnium Parens Patriae MpfeUate, frimus 
in toga triumphumt liwgua^ launam 
merite» 

UL Praetereaeju^nominedecretadiis 
immortalibtts fupplicatio e^* qukhoaos 



ante Cic«ronem togito contigit ncmiiiL 
Atque bis decreta verbis efi^ (uc ip&met 
inquit) quod, urSem iucmediis^ euede eivtH- 
Itakam beUo liSermffet. ^uae fttpflicu^ 
tia (inquit) fi eum eaeteris eorferatur» k§€ 
imteffit, qued caeterae de rep. 6tue ieftuz- 
baecuna coufervata repuS. cou/ktutu ^ 
Ne hujus quidcm h£ti ab eo mcntio^ 

IV. Ad iuiec L« Gellius et ctvicam a 
repub. deberi dixit. Eft hoc quoque fi- 
lentio praeteritum, ut caetera pleraquc, 
dum adverfarium Crifpus debita com- 
meodatione defiraudar» Sed audiamus». 
quid ipiemet Cicero in Pi(bnem de boc 
atque aliis ad gloriamfuamfpe^antibiisr 
Me (inquit) j|. Catulus, priuceps bujus 
ordiuis, c^ au^or publici cetifilii, fre^mn^ 
tijfimo fetiatu parentempatriaejimfiMVfr. 
MihihicvircUtriJfimus, quifroptertefedtt» 
L. Gellius his uudiemibisscivicamcorommm 
deberia rep. dixit^ mihi togato CeuMtm^ 
u$n ut multis beue gefiae, Jed ut uemi»^ 
coufervatae retf. ftngtdari geuere fuff&cu^ 
tionit Deorum immortalium temflm fmta* 
fedt. Idemad Atticum, Cn. Pompejum 
affirmat in fenatu, non femel, &i£iepe. 
multis verbis Ciceroni (alutem impcrii- 
atque orbis terrarum adjudicaiJt. 

V* Poftremo ftatua eum inaorata Gi- 
puae decurioneadecorarunt». & patronum 
adoptamnt, propter ialutem illios urbis 
confulato confervatam fuo: ut ipfemet 
l>ro P. Seftio teftatur, Scd & in Pik>neaD : 
^wwjw Capuae(m^\i\i)tepraetextatmti^ 
nemo afpexst, aui nou gemeret d^tdwrim, 
mei^ cujmtconf^^: cum umivirfmm reuaf. 



Digitized by 



Google 



COROLL ARIUM. 



«Hi ilUm tfftm mrlm wmnmnmi tff^ 
finmism. M§ inanrau ftatua dtmnmtt 
m patroaam mmm Mfcmnmi^ t^mfr 
hakm vitMm, f9rtmmtt bUroi tarhitrtf 
hmm» Hacc Cicero. Sed quid de hoc 
■fpito» Salioftios? Qaafi Tero fichaec, 
& lioc geouf tlia ooa multoad rem m»- 
^ fiKcrenr, quam aut illa veterum Ro« 
maoorosD lau«« deque corruptis ieculi 
fiu moribufl qoerela: aut vero tam 11* 
beoter ac prolixe tributum Caelkri Cato- 
uqacpraecooium? Quorum ut uterque 
foehtmcritoiaiidaodos, C«^i!i tameo 
k laodibiis, qoom 9c ipfc Qt ionJHrtiO^ 
mj aedka» fmrti^fs, tamdiu commorari, 
/bprrftcioeum eire mihi videretur, oe 
dicim praetcr deconim. Nam illa de 
ori^De Urbb & corruptis popoU Romani 
moriboi, initiifque motuum civilium, 
firc a pnipofito digreflio » ieu miui> 
aldorrepctitia utcunquenominarelobeat, 
ttecalieoM prorfiis ab hidoria argomento 
ridctnr, flc Le^ort accidit noo ingrata« 
Sed de boc jam fatis, modo anum addi- 
dao. MlfO. SaWnftini bog diiCmuiat, 



a»i 

Caefitf em foiflie inter conjoratofl habitum» 
qoa de re tam multa interim Smtimm, 
cujui cnm primit probatnr in hiAoria ft- 
d^ Nam his m fufpicionem vcnifie 
illum tcfhtor, quafi confpirarit cum M* 
Craflb coniblari, item P. SoHa 8c Autro- 
nio, poft defignationem confulatus am« 
bitus condemoatifl. Cujusconjurationifl 
memincrunt Tmmfius Gitmmm inhiftoria, 
M. BiMm in cdi^kis, C. Cttrii pater in 
Orationibus: dc qua&CfVm in quadam 
ad A^ium cpiftoia fignificare Tidctur. 
Scd fic auAores efle ait, qoicum Cn. e* 
dam Pifonc confpirafle Caefarcm tcftan- 
tur. Nam fuifle intcr (bcios Catilinae 
nominatym» 8c apod No?ium Nigrum 
qo ae ftore m a L. Vettio indice, 8c 
in 'Soiatu a Q, Corio; quomm hic e 
Catilina fcfe cognovifle dicerct, ille chi. 
rographum quoque ejus Catilioae datunx 
poUiceretur, Smtntim iple confinoat« 
ouantimavifl hoc diflimulare noftcr ftu- 
dcat* Itaqoe an hic noila gratiae in (cri* 
bendofitfu^cio» altorumeftojudiciam* 
Eivim.. 



C. CRtapi 



Digitized by VjOOQIC 



ili 



,1 ? i-' 

• r f. , i 



C. C jL I s p 1 S \A X t u s 1 1 ]^ 

JUGIJRTHA. 

,..,■. .-. .-!:..:. u:.. 5>. £;•■■£/■ •■ ■. - 

B E L L U M J ITG U RT H I N U M. 



4^- 



. qiwpd iiirfbGCiUai, ^aiqiiiq acvi brevis, • fofte p^eii»i 

1 •'Ctrf^'^*^iirVri*l^rtW^'J%^ Brevit. Wtae. t, r. Itd 



n«ce6c!citt*hi<>tfd^ fcfipttittf HaBertf jWno 
mert. uaYti (tJpti th /tM natnr^ o5l; ^ft^ 
»*rWn«' yVW: at Co^itncHhiattt»' ihe^ ib' 
tum abefl. puto licet. GruterHs. P^ddtf 
nien rctincot Charijtus, p. 17^ i>(>M- 
/Mi ad Andr. 111, i, if. CledomusiaEx' 
pof. Donatif pag. 1921« Auguftmus de 
Gram. Servius ad Aen, i v, 4 1 5*. xi , 5 8 1 • 
id quod ctiam in fuae aetatis libris in- 
vcnifTe VinJicianum Archiatrorum Co- 
mitem ex Epid* ad Valentinianum Imp. 
patet. Cum faefe, facratijjime Imp, hu- 
mAni generis fragititas falfb de Natura 
fua queratur. Ncque aliter MSS. Co 
dex tamen Reg. voccm fua fupia adpi- 
^am habet. L r. ^. naturaftti, ^uinti 
lianus» Non minore cura vitandum eft. 
quicquid ic/f&d-fbof, quaie eft apud Sallu 
^ium, falfoqueritur de natura fua. (luam- 
vis enim tnnHapt^tamenfolitta videri debet 
oratio. Num, falfo qucritur de Natura hu- 
manum genus? Donatus ad Andr. 111, 2, 
25 . fua humanumgenus. fblet alibi Noftcr 
Ycrfus immifcercy-^ualcs funt in Cati). 
C^dHf^ikpk^ivitetetfidofque clientes.^ in 
fra : Bellumfcrifturusfum quodpopulus Ro 
manus Cum Jugurtba. Sentcntiam hanc 
a fchoUs Phiiofophorum mutuatus efl 
Audor. Vide Ciceronem, Tufc. iii, 18. 
Tlutmhum de Fortuna* p.pji Eamita 



fdrfhi^im^Mm. ?auUine> deNatnrae 
r^aifgHitdtr conquerftOv, cpodiH exignum 
atvi f ign imwr s tptod hTnlc fdftrK/itdciter» 
tdm^ ra^dtiatirer^porisfpaft0^d:ecnrraiur: 
adio^ut, e^tcepiis a^oduf»t pMutif, cgiett» 
ros in ipfo vitae apparatu vita deftituat. 
Providentiam vindicat LaOantius, Lib. 
de OpiBcioDei. Cap. tn. B. Pub. hruis 
«ev/quod rotundius auribusaccidit* Quod 
ad Tituium attinet, Noflri cum vul|^* 
confentiunt. Cicer^ vero noa bellum ^i 
conjurationem vocat. Nat. D.iii. Cogno» 
fce alias quaeftiones, auri Tholofani, con- 
jurationis Jugurthinae. J, IVaJJe. 

2 Sorte potius quam virtute regatur.^ 
.Vlanufcripta, quaecumque ipic viderim 
Forte potius, pro, fbrtuito cventu. nam 
Fors pro fortuna faepe ponitur. Cicero 
ad Atticum, Sed baec fors videritj qua§ 
tdihus in rehus plus qu^m ratio poteft. 
[dem, ^emcumque fors tulerie cafum. 
led & imprcdi quaedam (ic habenc ne- 
que tamen priorem lc£Honem repudio» 
quac & ipfa bene iabet. Binnus. Noftri 
\orte, re(fte. Tacitus, A. vi, 22« S^d mibi 
haec ac talia audienM, in incerto judici^ 
nm eft, fatone res tkortalium^ (^ teecefft^ 
tateimrnutabili, anfortevolvantur. Man- 
lius : mtmdum divino numine verti, At^ 
que ipfum ejfe deum: nec fonccctijp im- 
gijha. Vidc Gromvium patrem ad Lin 

quam 



Digitized by 



Google 



BEX.I«UMjUGUB.tmiNXrM. 22^ 

qustm virtutC) regatur. Nam <:antra cq^pcando» nc* 

^oe majus aliud) neque {yiaeftabilius^ ' inveniasi raaigir- 

quc nacurae induftriam honiioun]> quain vini) auc cem* 

pus decde. Sed dux^ acque imper;^or vicae morcali- 

ufli) animus eft : ^ qui ubi ad gloriam vircucis via graT* 

facur, abunde ' poUens pocenfquc, &xlaru8 eft ^ noque 



xni.f. Noftcr autcm Ltvitimf in Andro- 
BMk pnecantem habuit* Cui prava na* 
tnnflMff/, 4jum$n fbrs ^t fortuna ob^ 
fott. Ciiiafiioe MomerUmm, illud. 'n 9r»> 

5»tf«H •ATASeAArt^EIN 'rnEPMOV 

fO^ikyk^iycBnw. fbrtonftm fiipra fetund 

pofoit Ladiios : Oitff psirHem rortuna /9. 

^Mfatumquc ^e^ir ibrs. ibi/«rMif pro 

«Ipfb. E conira , apud Afuhjnm ia 

Hcrmctis Adloc. idcm fors & roentHs. 

p. loi. ETCOtat iuvrem o/e/ fort omrnhus 

i^wttftrwrixtm frfundsstis. Ita fcrc a- 

padGiaecos T^ tt^BifiS^cf^n' Scncca : 

Watnn, fatam, fartuna, Cafus, /smt om* 

m umns ^ fjmfim dei mmsns. immo 

ponnsaaionam humanaruni. J^icqm^f 

gtfmmsfmtmnM wcamr, J.Waflc; 

1 IsFVfsuej* 3 Manufcripta» invesssas$ 

pro invcnirc aliquis poflit, ftuntuts^ ac 

pcr hi(M9 qaoinoclo 8c cx iroprefljt 

quacihm. cft autcm multo clcgantius, 

quam <|uod Gynsnieus habct* Ktviusn 

Trocesstrs, Li,3- cun£lis roalc. Noftri 

omoes eamtrss. Firmat ^mntstianus, Tnft 

f, I. Suifn enim eft qutreia, fasuiffimis 

homimhms ttim fercipiendi quae tradantur 

€ffe cosutgkm» plerofque vero laborem ^ 

semefora ferdera, Nam contra, flstres 

rarditate ingenii rcpcrias, 8cc. dtindei 

meamiftfietm eft, sun tfaturam dtftcif^fed 

csarmm. yidc Jog. lxizvih. Arnobtum^ 

p. 21. 8c 1 74. Lucrctius i . lUudm his re* 

hut vereor meftrte rearis tmftate rationrs 

imreelemuma, viamque Endogredi fetle- 

ris'i qood contraj faefius olim KtUigio 

feperst fcelertfa atque imfsa foEia* Varro 

dc L- Lat. VII. p. 79. ^uae ptffent nr 

bus modtis 



dtbuip 
IX». 10. 
terte modtco comfintm agebat Vemam #• 



tputem^eefevivajocormordentoftketus Om» 
seia Mune contra. Lamfridius Severozxv* 
Hufms imfhlttm ktctmintstm eptid^iiie» 
teris tradidormtu, «jood cimtra cft. Adde 
Proemlum 8* Ep. CNgeft. 1. Tit. vin* L» 
44. Hierowysmtts, fip. jim» r* vitio iibfa» 
rii pricpotidDntiti imiaet:;«fiij!«#rtf e 
coat#a videtmr, 'Ro^ui CFiSt^ )• Vemate^ 
^em concra chartM isitaHigie quatfiio$tm, 
^d crgo ddenda^Pnaffofitio, vd icri- 
beodufti • eontfmrioi qoooKKlo iVe^jfiptd- 
xLvttt. &Comroeilt«in Eiaiam. €ap.i. 
Dcniquc ex vocc refersat apud ^msetHia» 
nttm modo laudatum paiet ejut iibros 
fervaflc invemae^ Ncet c nndtu Mast. 
Vencn L 2, ^- Pemb* ex nda maoo, 
item A* cx corrc6Hoiie ilkid dteraro lcr. 
vcor.Marfeiiy» fift^fVff-reAe;Fcmb. poo 
fraeftabilius, habec fratftateeims^ utt Ac R^. 
a qoo abeft hosrmttm non «sde^ ^fcqukar 
eaim mertaUmtn. B. Pub.tii^r^ft* 5*W^^* 
2 J^i ubi adgleriamvirmtisviagraf" 
fatstr.^ Eft in manu(bripto ^fuodam, mi 
grajfatur. qtsomodo 8t Cakfinm qni^'* 
am dtat. verum pridrcm' lc^oOem pro- 
bandam magis cfTe dttco. iraffittmmi^v^ 
toto impetu IMo^ dc quaO pkop gni^ 
c^necodit* Rtt;io/. Vide Gattbiff ocii 2« 
l^ftffffff 6t Ffjftwf»' vocc. Gladiatoribos 
fic (icariis.m primisconveoit'} olimiaboi- 
nam partem acdpiebatur, vel pro imfetu 
vidmafft&artt vd pro ambttlare ee^Sii. 
undcGlo(rae'|{omMv, lUhXeif redduot. 
Afranius Exccpto: Cos^ili graflimur 
via a quibus hic ed omnts caltui* 71/mu 
nius Vcliterna: Vende thmefam at tttmlds^ 
fsne eam ftdibus grafTari. Fiautus, Bacch. 
V, 2, 1 9. non vides ut falantesfeUe liborae 

fraflfcntur? 0c Rud. i, 4, 31. Hociignt- 
catu voc^m uiurpant Livius, Tacttms 



lant idtum cafum dmebus ^ . _ .. 

diHi qood ftt cootra. Javen, ix,. 10. Hift. iv, 16. Si'ims L 570. J.mffi^ 

' 3 Ulltns fottrsfqner\ Et formula vc 



Digitized by 



Google 



:ii4 C GiLisp I Sallustii 

-fortuna cgct; quippc quae peobitztcm, induftriaoi, 
'aliafquc artis bonas ncque darc, ncque eripcrc cui- 
quam potcft. Sin captus pravis cupidinibus, ad incr- 
tiam, & voluptatcs corporis * pcflumdatus cft : pcrni- 
ciofa lubidinc paullifpcr ufus j ubi per focordiam vires, 
tcmpuSj ' ingcnium difluxcrc 3 naturac infirmitas ac- 
cufatur: fuam * quippc culpam auftorcs ad ncgotia 

nasMrtiu lamanu£criptisv>^0ff«i adjec* 
tivum po(l rubdaotivuBi ponicur. Jifiu«#. 

1 Cettra/qMi artis6oMs^2 Haccledio 
ia omnibus perrulg&tis eicmplanbu^ dc 
quatuor maou defcriptis repentor. Ve- 
rum in duobus pcrvetuflis libris: ^ilisf» 
quiSonas artls fcriptum animadverti, quo- 
modo 8c Donatsis citat, A^. ii. Sceo. ^ 
in Eumichum Terentii. Nos tameo luc 
vulgaum receptamque lediooero noa 
mutavimus* Etenim apte fane quadrat 
cumille Catilinarii loco: Natnfima mvs^ 
ritia, fidim* frobftaum^ fHerafjtuSmas 
artis fubvirtit* CPopma. 

2 PiffkmdatMs ift^ la Fabriciano at* 
quealiis quibuidam, diviiimlqgitur» ^/- 
/um JatHSmqMomodoTacitstsl, Foftqti 



teri» quae apod Li^iHmn eitat, Lib. l ,24. 
Mt igohssnc forcum Miiftriami tantotpu 
magisfiritpqnanto magis potes poUefque 
uti& vtii,7,55« tantoqm magis ferito^ 
Quoin loco pio if^en/a legerim,4^e0 i»- 
fin/i irat coorta ^/.infra. 1 1,50. In tnm 
Ctf^acrius coorti/nJil. Plautus, Afin. 111, 
3, 46. Viditin' viginti minae, ^«iipollent, 
quidvi poflunt. Ad homines poft Cri/fnm 
traduxit, Uvins 1 1, 34* CnrSicsnninm po- 
tentem poUentemque vidiot Drepanius 
Florus Hymn. trium P. Hnnc hominnm 
genns polkns ratione potenti, quid ii fe- 
tenfquef Addc huc fis Amobium iv. p. 
1 1 1 . Seneeam de Provid. 1 1. infra : /or- 
tnnae eget Reg. Markii A. Pcmb. Dc 
hoC Anacqlitfhi geoerc optime Cl. Peri" 
' zonins ad Sanaium. p. 85 j. 7- ^*^*- 

4 Jfyqm fortnnae eget.} Eft in aliis 
perperam, ut opinor, ntque/ortttna eget, 
nam 8c Idem alibi* Majoret no/lri P. C. 
neqno confiiii. neque andacia umquam «- 
guere. Cicero tamcn ablativum fere huic 
Tcrboaddit. ficutiec5«//^iii/interdum. 

Jtiamquam ad Atticum Cicero^ Egeo con^ 
Im inquit, >M. Gato ap^d GeUiunh Vi^ 
tio vertnntM inquit, ^iwi» mnlta egeo. Ac- 
cuiativum Jiuk vcrbo iJ d^^ffsir^S addi- 
dit. Ne quid difiimulem tamcn, efi in 
. maaufcriptis uqo ezcepto»/misiM> cafu 
ablativo. & hand fcio, an apicnlus ille 
quo fit diphthongos perpcram fit ibidcm 
omifiUs. lUudquamvisleve, nontamcn 
practcrcuadum cfTe doxu arteis hic ha- 
bere vetuftos codices, non artes, idquc 
Salluftianum magis. Sic poftea qua/'' 
enmque urbeis 8c agros manucepcrat.pro 
arbest quod in pervulgatis eiemplaribus 
eft. Habec& Afcenfiaaus codcx, ceteraf 
4ine MTtit bonasn ubihodiefere, atia/qui bo- 



hic /ocordia /ensteritt ilio fer Ubidittes fef» 
/umdatnsfit. Rivius. 

3 Ingenium diffluxereA Sic in mana- 
fcriptis. ubi hodicfere, dghtxero. id rcf^e, 
an fccus, aliorum cfto judidum. Bsvins. 
Ita malui, hortatu membranarum plu- 
rium, ac notac primaci quam quomodo 
fere cufi, defluxere. quam vocero edam 
rcformandam vidcri Senecae Philofi>pho» 
fide codicum calamo exaracorum, roooui 
in animadverfionibus ad eundcm fi:riptc» 
rcm, c. !• de brcvitate vitae. Gmtemi. 

4 ^ipf* culfam au&ores.'} Arond. 
L 3. Pcmb. Cod. ToIIii quiqne^ undc ii]e 

/uam qui/que extundit, elcganter. quod 
fervatDigb. Vide cum ad Au/ott. Eid 
jvi,33. fivct Aretinus Ep. vii, 4. cnl» 
fam an^ores quifque /uam ad negotia 
trans/erunt. B. Pub. Rcg. Vcnecae. Oxoo. 
y. X. quiffe^ Jucundiorc vocum fomta 
omnia procedcrcnr, fi exturbarctur ^ 
aBores ceu embicma intcrpolatorum ar- 
bitrantium tale quid requiri ob verbum 

trans- 



Digitized by 



Google 



Bellum Jugur.thI;Num. 125 

transfcrunc. Quod G. hoininibus bonarum rerum ' canu 
cura cfleC) quanco ftudio alicna^ ac nihil profucuraf 
muicumqu^ eciam periculofa pccunc > * ncquc regercn- 
Cur mag^s» qu^m rcgerenc cafus^ & co magnicudinis 
proccder^C^ ' ubi pro morcalibus gloria aetcrni fiercnt 



moicripktrtlit ir^msfenmf. quod fklfam 
eft, Grtttnus. Vide Notas ad Jug* xxxt v. 
Noftri htt auBores fupras pro cufidini 
kms Boetias Di^l. 1 1. ia Fnrphyrium le- 
giifib Tkktur bStJsai6t$s. J« Wafle. 

1 TiMtsrskrM ejfet, quMStU*^ Formam 
banc fetTaat-^^^ptimae notae au^orcs- 
Cssfiif3^G. I ly I f. tantam eorum mul- 
Ptudmem mfirs intirfecerumt ^ quamum 
fsta diei Ifmtisssa. Plioias Paneg. l i . Cum 
fsmdftmk H^mhss Efyies, tanto viSitrsa* 
rum ersstn ttUretstr^ quantum iffe hu- 
smstm fmittimis frrfundehmt. Augudiaus 
de Ow, D. 1 11 , 24. fcmibarbare. Grmc- 
ehiiffimses^mt, qtkantum grmveermt^ tanto 
Mstri f^stJerm Cmnfuli vmdidit, Epit, Livii 
zzx? 1 1 1. Ctim Prmettr ^aeflores in homm 
ejms fsMice fcffidemdm rttifijjet, non modo 
im iis tmilmm vtfttgium ftcuniae rtgiaeaf- 
farmi, ftd utjpestqttmm tantumr^a^ttm, 
qmaam fmstemae trat dammatus, Alius 
seque dcgans vocis qtsatua ufus apud 
livimtm t» 3.5. fratdaqut inde majore, 
qmam qaanta 6tiJi fanta fuerat, reveHa. 
& IAk zzx VI 11 • roajore indt ammo facis 
efma istchtata^ ^tsam quanta ntoU geffe* 
rmtiMlm. coafer zziz, 19. Lucanms i, 
5S0. qoaato dmtistft cohtrtes Mifctmijm 
tantam mtx atra fsitntibus auris Editur» 
iufira^ aiitmaae nihU frofutura. £t haec 
ez difdplioi PhHofbphoram qui voce/i/iVi 
imeiUgoat W m» ip' ifrtk» bona fortunac, 
9aae EfiSttt tcfte iunt tl^ini» H^m, 
MesAs^ •AAAOYPIA. Latrfius f 1, 103. 
hof^ipHt -nft ^AAAOTProiS» Supcrva. 
oits nestipe aic nihil profutarit^v Quo 
ita&y Thtmufitss Orat. tz. p. 25«. r«' 

^r^teUs de Rep. 1 1, 8. *lentiiki»0^ 
pe^/^ ^ ^ Wf "01 AAON fiUt ^tShnr- 
tJJt^ ^ poApAme. V. Stnecam de Br^v. 



neca Suafor. v. p. 94. Belium fufcifiem» 
dum fulffe fro liSertate, fro ronjugiltus^ 
fro liSeris j pro re Aipervacua ^ niisii 
nscittsrafifieret, non efjefufcifiendum, -Huc 
ctiamfpc£Vat ArnoSim, p.y 6. Soneffe Deost 
fuferiortfrolata tam fupcrvacua.tam vana» 
tam adnullas fertinentia rafiones,q\x\ti\vcio 
dcnozia, &neceJlariasimfortantia Isufio^ 
n^i.Sc nifitallor, Seneca de vita beat. Nee 
famiss,cuio^tuufro opumsaffetunttsrm. 
Confcr Mamertmm de ftatu Aaimae, 
Lib. I. p. ym. UPtfrarcham, Epid.iip 
lo» Vcrba Saliuftii, fuppreilb tamen ejua 
nominc, Hc citat Augttfiinus, EpK^, l iv« 
Nequt afud iffosqui magnoftudio, tUiena 
ac nihil froftttura, multoque eiiam feri* 
culofa fetunt. Arond. & Rcg. y A« 
B* Pub. Bodl. mulfoque L 3. muitaqut 
pro aliena, Rcg. 8c Pcmb» a manu prima 
alia, non bene. Cato de R. Rud, v» 
ofere ifent txerceaf, facilius malo (^ alici. 
tkofrohiMif. J.WaOTc. 

a Neqttt regerentur,'^ Ita manufcripta 
volumina, contra quam hodic lcgitur. ut 
fubaudias* cafthus* idque magis brcvitati 
S^Uuftianaeconvcnit. qualepropemodum^ 
e(l illod apud Flinium libr. vii. de C/- 
cerone»^ Omnium triumfhorurn lauream 
adefte majorum* nam fubauditur, laurea* 
qi)od quidfam non attcndentes* nQquera- 
tioaem brcviloqueatiacPiinianae habeotes,. 
triumfhorum pro omni triumpho poii- 
tum per cnallageo exidimarunt. In Mcr- 
fcburg^nfi eft, neque regerenfur rpagis 
qttam if[i regerent caftts* Rivius. £c 
hocrcc^e Carrio^ juztaquepracfcriptuni 
NisS^pleroruiTiquePall. male editi prius, 
neqiu regerentur magis a cafibus, quam 
regerent cafttt 1 aut, neque regerentur ma^ 
gis a cafiSus, videatur Rivius i nam Pop^ 
mae libri, qui Cafshus reg. fanc, accatcoi 



viuc Yt 2. jBVtoal- iz. Idem z. -Er^a ifuam vcrc muftcam nirois turpitcr dc- 
fmftrvaetta 2at fttnidoQk f^mtiuff Se- jtegunt, dum ftaa( ab olim vulgatis. Grut, 

Ff II.Nam 



Digitized by 



Google 



2%6^ C Crisfi Sallustii 

I!. Namuti ^cnus hominum* compofitum c corpore^ 
& anima cft : ita res cun£tac, ftudiaquc omnia noftrat 
corporis alia, alia animi naturam fequuntur. Igtcur 
praeclara facies, magnac divitiae, ad hoc yis corpc^ 
ris, & alia hujufcemodi omnia brcvi dilabunturi at 
ingenii egregia facinora, ficuti anima, immortalia fttnt. 
Poftremo, corporis & fortunac bonorum, ut initium, fic 
finis eft i * omniaque orta occidunt, & auda fenefcunt. 
animus incorruptus, aetcrnusj ' reftor bumani gcnCris, 



Spedat Au6bor lUa Artabani apud »• 
Todoium VII, 49. M ffuf»p*^l tCf oif- 

^Sr. SinHM de CotxM, ad Marc< defi- 

nos ift0 vis trahpvtrfos HtfirM. Ctfuf 
hoc loco» noo it^, fed « iq^S» 'n/«(frv i»* 
fietoii, tfvfb^o^* tinde Afnfttisnm xv» ^* 
moderntrix humttnonm cdton) Fortuna. 
Vidc Arifiotelem 1 1 . footnSi dK^dnv^, 

y.mfe. 

' 3 U6i pro mortMtts.'^ Cofttm. uti. 
qubd edam in Pal. 6. ac. ^ neque di- 
vertit !• nid quatenos ejtpi^Ht litera 
minus ut* Grut. Nodri & Oxonienfes 
«6i eleganter. pro m qus mapiitudme* 
Ravjtus Afin. iv, i, 21. Ne lUi fit eera, 
ubi /iffre f(j^/ W/ef<ii. Bpid. iii, 3, 1. 
JJon oris eanjfaimdohofnhtts itHjtttim fuit 
Sihi habereffecidnm* vkAos eoniemflarent 
pkum, Sed qui prffhete fofflnt eor /«- 
pT>ii//4e. ^ alibi. TereiiN EUnucbiil.xo. 
5h/c adoo digna res efli ubt m neri/os in» 
tendas tuos. 8c Heaut. iv, 6, 8. Addc 
ILutroflum iv, j-. HoTat. Sat. 1. 3, 60. 
yir^. Eclog. IX, 60. f. mfi. 

I Comfofitum e.^J Co^at B. Pub» hacc 
verba non a^ofclt Plktatekusjn QuaeA» 
Jlaton. p. lOQi. ^alegiflb videtur. 'Ev 

'^v^.^ jg tS nijt0bT^,'}jf0iK^$f ht if iyt^ 
^r<K«y t(^ ftplf ci w»)fc4f r^ tfi ott^JcU 
^m %tx^pf%f. PiU. DDgb^ L 3« B; 
Pub. omittchit nofifa. Regib d^ft omnia \ 
iieque ea voce opos eft ciiW^pnfecCflirit', 
rej fffl^e. xnfifa:' aiott^tifnt Httdin omitk 



nofirafititi a. i s. &rv/«f ad Aen. ijr, 

2 Omnia orta oeeidttmJ^ Nihil hk o- 
puf leaione codicit Ritterfliufiaiit, om* 
nittqite orta, cum ciara iim oaftnl», H 
le6lio vnlgata magia cohacrcit. Mmti* 
crm Oi^vio. ^ms ettimfafielottttto dto^ 
biuft, quisiptoratf ommm tyoa^ ma fum 
oceidero, quae faBu fimt ikierir^ Gmo* 
corum mpifattt^ n«r W ytfjfl^f ifpw^ 
»i3V «fiiAfj. Putfehius, Marcoe lmp.ir» 
2). '£» r^ dnirpbtf ntd^ A ooi wdf 
w tU oi wdfii, Cyfritmot ad Demetr. 
Haec fentemia mundc datm efi^: hmc I>ei 
lex eft, ut omnia orca oocidm Bc Mi€ta, 
reneTcaot, & in firt t te tet u rforHlt, & magnm 
minuantur, &cumiftfirmata(i»ditmi£itm 
fuortmt fiirmantur^ pro otttma D. Attgu^ 
ftinuh EpiA. vii» xsiPtii. Itg^t iiorfd^ 
ortOf fed theinosiae virio» Videi^te^ 
fffriitm ad Qcorg. 11. ^Hmm HomiH. 
Vi. in Hevaem. l^^fom^^e L«Lac^iv. 
p. 18. yofkfkmm B; Judi 11 1. j^ PFi^, 

9 2M0r^iiiiM»f^#»#ri/J ItaPhiloro. 
phialiiquemi^J^/iMf' in primit autem Fy^ 

thag^s. 'fmi'oxON ma^mivt ^4^ 

ii ai%i' ifii^iiTa^u^^taf^d^ohm^, 

lumtellMU u t-o. VldoMms i^mmimihts iv- 
ffiratamifelmtAtl&IGAJii, 9e€triem^ 
quc «Mf«^r«m animmtH. Hicrod^^ 

miifihenOsOt^. Amat4ir.rp/i62.. ^^/^smvSi 

' agic> 



Digitized by 



Google 



BeLL UM JUGttlLTHX NITJ^I. 2Z7 

'agirf atque habec cunfto) neque ipfe habetur. Quo 
magis pravitas eorum admiranda cdy qui» ^ dcditi cor- 
poris gaudiis, perluxum^ atqueignaviamaetaccmagunc: 
ceterum ingenium> quo neque melius, nequc ^ amplius 
aliud in natura morcalium ed» inculcu acquc focordia 
torpefccre finunt: cum praefertim tam mulcac, ♦ vari- 
aeque ilnt artes animi) quibus ' fumma claricudo pa- 
ratur. 



i9^W»4*'Bm2TATOrZAN ? TOf «V 

NXT^orSAK rS filw, &c. Cui loco gemi- 
mn p laac gerasMiafl extatapud Jfoefsnem, 
Evag. p. 28& PlatoQt ▼ero Hth 'finiBH"* 
TOP, W>piMr,#W9v^&]Mf ejut quafi 
efBi 90« nodeFatur. Ifidorus Peiufiota 
>I. 107. Z^ Wt NOfN Mc« BASIAE'A 
U/ronArlrOPA ^i^a-gutii ptStfjii* i^ 

Irairtsr Hec 111, 1« quia tmm qui m 
gQbemat aniiBaf> hififmmM gerunt. Do* 
tauatar c^rfdre m/»inquit Lucretius, A* 
poiqM de Dogai* Pl. p. 255. Ed. Colvi* 
aeae. jSwimamtftraMmfnautium omnium 
mmiwrftrtmm tfi» nec fune feritstram cum 
ctrfmreftamt tUfiUtta,mmiqiemnhtmqi^i£- 



aufl iQtclH|Bit vaflitatem aiMmae qua con^ 
comple^itur, quafi au6(or non tam dig- 
Qftateai & imperiaoi ejus quam memo» 
riara celcbrtrct. 7. fVM. 

I jiiit Mtque hu^t.J Sic jirifiot. «/E^. 
f;^M 10 Cat^oriit, 8c Cicoro Lib. 9. Epift. 
ult. ad Famil. de Aridippo Socracico 
Piiilofbpho. Ciaeeomuu £t tUud J>fiiM- 
fikeuis, §)^e0 rif Aitf At ig a^ t^f^ vide 
F/om^i ir, 1. r4f#>. II, 70* Ovid. M. 
f«r tr^i habeoque rcgoque &, fbrm. A- 
^uil. L. i8. H. de AcceptiUt. Uifian* 
in L. Practor ait H. m quid in loco. neqm 
ufus e(l QOQ praecedente nec, clcgEUi* 
tcT Plaut, Amph. ^uifftilliiniqetijm 
i^orantnequctenent. videjug.86. Cao^ 
far B. G. v. 7. fi vimfaciat* neqvkcfareat^ 
interficijuht»Met9L^hTZ^e$, ti fiiap irtn^ 
«vif» ^ V irf<9f»^;^>lo*Mfv> «oWr dimKrtifHf 
iirmixae, J. WaflTc. 

2 Dediti corforisgaudiis,'^ SicitkOTSit. 

tfi feniorem: at^ideo(^lttipC'\de repnh. otdinukda, omijfis fectsniae ^ 

Tm^xe^sxeta^s^rumcuramfueritdili' \ eorforis gaudiis, Ciftcconius* 



gemiMmt[iftmia: iffamqifemftr^ferfe 
i»«vcirf,agitatrlcan^'mw^. Nof{er:ani- 
maeimpcrio* corftris fervitio magit ttti 
tieetri quoorodo citant Hieronymus ad^. 
Joyfa. 11,8« & fuppreflb au^ore Augu- 
fimus, Epiits LXitt. Utcrque ut id obiter 
flfMMcam, voces e om m u m ctem agnofcunt. 
lUmdie Civ. D^ ii. d. l^n in domo 
«fqHt \testmA, mn demqut in iffo corfore, 
quod mtnti fuMitur^ fed miffa mente, in 
ifft 9jeSkate cmwis znitnoi Videomnino 
Gic, Tafc* ii,20i Chalcidiiem, Flutar- 
dmm Qpflcft. Pkton. pag. 102, Uffium 
VknndaA. Stmc. 11 r» 19« Maleitaqtxe 



g AmfUus aliud.2 B^dl. atiquid, male. 
9Tifra: mortaiiuht eft. abcfl L 3. verbum 
fiibdantivum. pro fer luseum peflime 
jMart. fer Uefum. cacterum AccuC catsk 
praepof*^«r»pro{eKto cafuelegaQtcr. Ita 
^Uus z 1 V. 45 4. bonus iUi pcr artcm Crudo 
\uBdri felago atque txirtfroctUas. J, W. 

4 Vofiaeqm artes fhtt amftti.^y Eft ia 
,miintifcripris & impreflis. vetulHoribus^ 
iam muhae varimqui fim artes animi, id' 
ouyilitis ciki aiioqut fibitum cfHcit ia^ 
amoenum & infbavem lis in priorevoce 
extremum, in infequenteprimum. Bdvius. 

5 Sttmttta cUritttdor] Prima vorabeft' 



vct roce^ atii oiqm htt^ cun^tt Qrilpi^ Regio, nequeapud ^ri/im aliofqueSal 

Ffi ■ iir. vc 



Digitized by 



Google 



228 C. Gri spi Sallustii 

111. Vcrum ex his magiftratus, & impcria, poftremo 
omnis cura rerum publicarum, rainime mihi hac tem- 
pcftatecupiundavidentur: quoniam ncque virtuti honos 
datur j nequeilli,quibuspcrfraudem' jusfuit^tutiautco 
magis honefti funt. Nam, * vi quidcm regere patriam, 
aut parcntcsj quamquam ' & poflls & dclifta corrigas> 

luftianacdiftionisacmulosinvcnitur. He-^lmptrla fj^ honores nituntur. J. WafiTe 

gejfifpus v^ f^. Nec dehonefian veterh m- 

dolts claritudincm. Codiccs taracn rcii- 

ncnt, idquc rc^ilTimc. Sifennsm illc fc- 

quitur. cujus Afi4'»»» *^ ^^^^c Opcris 

damus, ^od fortaffe ex voluntatefua, 

fummt cum claritudinc celeriter confecif- 

/f/. fcrvat ctiam Sonius^ p. 8i. infra. 

praeclara faeies. vidc ifidorum Fdufiotam 

£p. 111,14^. pro qucniam Nonius^. 82. 

hajjct quum praefertim* & Palmerius cx 

Thoiano pro cufiunda reponitcompetenda; 

Illum vidc. 7. mff. 

I fus fuitt utique tuti aut eo ma^is 
honefti funt,'] In manufcriptis duobus 
<{l, quibus ptr fraudemis fuit. pro> qui- 
bus honos pcr fraudcm contigit. Exem- 
lar Arcenftanum & Bcroaldinum. quikus 
forfratUtm conceffum jus fuit, niii quis 
pro imperio pottfiateque publica, jus acci* 
pcrc vclit. 79 ufique non habcnt codiccs 
}n pergamcnis deicripti. tamctli non mc 
fugit, apud Ciceronem aliquotics hanc 
paniculam rcpcriri, cum primis ad At- 
ttcum» fed 8c Merreburgeofc exemplar 
cam habet, & imprciTa cun^a quotquot 
ipfe viderim. Jtis imprc(ri quos viderit 
Qypr, Fopma, & quidam MS. peranti 
^MMtcouceffum. Idcm. MSS*optimisprin 
<;ipio fuit, fraudem iis fuir. ^OTrc^um< 
que inJc, is fuit, aut jus fuit, vel ccrtc 
yi^ fnit, Grutcrus. vis fuit L 3« Digb< 
ibijJ. tutiaut io. fic iicrum iidcm mc- 
liorcs,;uti placuerat Cirrioni, non* uti. 
^uett^^ uutfp* qM^e moxattexta antiquTuis 
qufi^, ut & chirctgraphis actatis rcccntis. 
<Jr^/. L 3. (Reg. Pcm1>. B.Pub. Bodi.y. 
A. Mart. Venet- utiqui tuti, B. Pub. vo- 
ccm jus omittitf ut fit fcnfus; nequeilli 
quibus f raude p^rtus bbno$, £t lioc cA 
quod iofra dicit^ Cap. iv« fu^rtim ^ per 
Utr^vnla fotius quam honis attitus» ^d 



2 Vi quidem rtgere patriam, aeit ps* 
rentesr\ Sumfit hoc a Platonc io Epifto- 
la longa ad Dionis propioquos : lUni^ 

rtf»& fi>itt^^ i) mie/h w>S[e4m /iMmCti^ 
/»« fTfT^fHf, #7Kf cM^ ^yHf, t^ rftos;^ 
tif^Sff faii i^vumrif i >/*f a!S t^ «e^cvf* 
Et cx V. de Ugibus ; Umle/^ 5 Am 

funn^ ^iJ^i. Quam fcntcntiam CK* 
prcHit idcm Plato in Critono^ his vcrbig: 
natmc^^u mvfi^f, • »9 mAi^i « 9»Ah w, 
€ i -rmt^U* >i 'x%l$Hf aivif, «7* itiu^-gr' 

^ttTi^ «-cAcr 5 Ti/ww» ShZr Jfr/tf -Mimrfi^m 
Hunc Platonis locum Cirm com^iigQifi.. 
care vellcr, fic ait in Epiftola: Id tt^ 
juSet idem iile Plat^. quem ego attSorem 
veiiementer fequcr i tantum tontmdm 
in RjtpuM. quantum prohare tuis etvi^ 
pofpsi vim neque ptttrenti, neque pairiae 
adferre opcrtere. Et libro 1 . dc Repobl. 
apud Nonium : Sed quoniam piurima he^ 
nefcia continet patrta» &0jiamiquiorpa^ 
rens, quam fi qmis, ttt ajunt^ creaverit^ 
major ei profeBo, quam pareiHi deketttr 
gratia* Manutius. 

3 Etpoffis^ deii0a,torrsjasJ^ Tolliui 
ad AHfonsum, Ep. 1 v, 66, «x conje^ora 
legit projis, itd cpntraCpdices uaiverfcf. 
Arpodel* voceau<^r, habec poffis facere. 
undc palam dl, ipterpretem iilum haud 
ojgnovifle illud profif» Praeicrea i^qoitur, 
fruftra autem niti, quod meliiis pppoDitur 
t^po^, Corrigcrc, hpc loqoy pe^ tralatio* 
nem «»f»^«rf pcnit^. plus eaim valet 
quaiij;k»rkcrinhc(acrc. ut<:xCiV. pro Mih 
rqia patct.& cum voce ejwrii^^ff apudeun. 

tamcn 



Digitized by 



Google 



BeLLUM JOGURfHINUM. 22f 

tamcn iraportunum eft : cum pracifertim omncs rcrura 
mutationcs ' cacdemj ftigamV aKaqJuc' hdftilfa porte^ 

t(2^ 'EnANOPGlTCAI Tv wXirtnuf tv 



demAcad. i,v TMcitMmjv,^, CMpiiQU- 

nnm in Antonin* zzv 1 1 • AmmtMitm z v* 

I. Sidmmtum^ Ep.iv»!}. Primario (ignu 

£cata Filet, inelimmtum dirigire^ &, r^r- 

tmmfMcen, Cmto de Rc. Ruft. Cap. xx zi ii . 

§mM j4m im ferticmm i^, ejms pmnfinos 

tmtns MUig»i0 l^iter, corrigitoquci itti 

refte fpcif^eot. adde ColttmelkmiM»26, 

UMOtksmh Sat. 1 1^ TbiiHs Ep.v,2t. />'- 

vemmtu nui curva corrigerent. atque 

ki SeauM io 'AotA. PHwims Hift. Nat, vii. 

20. C. MiHMmemM MtMetMm» cmm ceftflitif» 

fitt mmM vefiigio idtuekMt: mMlmm te- 

memi oemo dizmiai corrigebat. vii» f i. 

CemverfmmvtSvme, qmaefiQOTXX^taT^c* 

& alifai Qlc^ Petrmmst P* I9K- Smfimlit 

fiu^mm dt ttrrm : ienlifm ermt, tamqtutm 

vmfmm mrmimmi deinde mmrtmlmm defimu 

fretmlit, f^ fhimlam otie btUe correxiti 

fiG corrigere aedificia, L 5*7. D. locmti 

Dmmtmi. Cum Praep^ quaeQormamaut 

^maSim denotct, uutitur Fmrt4 de L* Latw 

^.102. mmm corriginuii, <^ ad coafoCf 

tudiacm commmnem, & ad miiormm Tri- 

cUmormm mmmiogims. indc toHms md imge- 

mmmo 6ommm, idem apud Pl/ttttum valet 

fttquc, tali iogeoio accomnKKium } aliter 

piuV\o Idera Trin. i» 2. Sifin emm refti- 

tttis? ^» ad frygcn) cofrigi*? ; C#rr». 

gerg ^am figqrate» pro del^e^ txfiare 

apad Jufiimmm zzzv« %• veterem fmtris 

offeoiam movis imerilif i:orre^ufi* Apud 

iA&m^ LafeiaitaQs au^ores pro regere ^ 

gubtnuure arK|oai|do veoit. Theodofi- 

anis temporlbus» in Lapide qi^m exbi- 

bct RMefiuj ni, 63. vifitur, Cojjrec- 

TOII AlHILtAB &T C^^AAMiJVt- Ta- 

\€aKCorrij^doropotniBa,ot Hi^oi, tcfte ad 

AxUoniani Vimoso* A.:Vi<^oi' CaeC.xxxix. 

Ij^ai«».rfii#wcorrea(y-aaQcret7 Tai^ 

demaccepenmt^Graeqi» JufiiniMn^ No- 

vel. ««|^t»e<«J 'Af^^. Maluit autem 

imv^fmiHt ijauopnMHafhrMfies.iit, 9 



Ai^jK^;^»'»''^ *• >(9^&o-xwd^H9 , H «fPK?^ 

IfOirmtet Archid. T«( vim^ m^^^ 

ul «h^ftff •9mf«^3'«vmf liiAmif >^j|*rea- 

fum hunc itaextulit Nofter, Fr. vl,40, 

Htque tpiifiptMm to md crudeies foemms ($» 

mcerha jtedkitt, qimhms civttatvafiMturma* 

gis quam corriptur. infra» pro notiue a* 

limdfe, Aretirtus, Epift. iv» 4. nec Mliud 

ftm At looge elegantius D* Hieronym 

mus, Ep. 109. Neque aliud fatigando o* 

miflb tttroque» ut lubintelligas fefe aliof 

que* Quomodo locutut eft Au^or, lug. 

Lzxvi. Marium,. ^tigantem do frejem^ 

&c* domum dimititt. iu lihri om. 

nes. Pofircmo; hujus fententiae aa^or. 

eft» non tam flato quaip ^tlmgormt^ 

qui, refereore Stobaco» xzz viti* 'ipimr 

5i«, m»k hT ayifuft$9tir^ m^(h mf9tr* 

ft^tcCS* trsnr, Wf ^ire/* * Confer Hiero^ 

clem apud eundem, p. 228. ^Xonpfh. 

Meinorab. Socratf u jfamUichus, quem 

Quper edidit Ci. Ludolphus Nepcorua^ 

IlttrnfA^ 7t firt^Aifti Mu^Sf kni^f^ f^' 

}4tVde viia fythdg. Nuro I76. 79 finf^» 

cr ivi( muitUti "fyoi ri ig ffulf^ii* 1^«^ 

»if(^!jif ci mt^H cVcffyti, ilU nempe qut 

ex yythagorae Schola prodierunt , CJfa^ 

rondi^(%^ X.i¥ffa!s*St Jiklifaony^ri/ipcrates» 

at^f (f- fJifiitfai ^lfu iri^Uf, Tji ^ f^ftm%. 

dwpirnfft UTn mf xsmap^flmf fpfitUf* W 

•Mciiars elfeif t(sfifo%ftfla4iiikia£iiu§uo$(M^" 

Mf ^ fu^e^cf, ^ infra. Ttr uMf «V 

itf€ti Atw 9^ <&i TH iriftf^ d^^* itrfS 

•ix<cM' tv U9n uf Hxt^nfMtt fsm itrmf%mo^ 

T^ iXn^ifi i^f\^% *^ *V^ " iMMoim%4 

Huc pcrtjq^f ^jus i^Syipboi^m^ j-^^iwtA 

n m vim, .nr^»» ii^qixikii»rfhpiHfi 

rui f^fmntj({m ;^v^irt<%.. iUud it^ Pim^. 

ftuTt^ 19 /w/^»»» ^iKSfkM, ^nimf i)CMoHi 
Ciceronis^ P^tria fraefiat omnihus ofHciis* 
& Offic. I. cari funt fMrenteSt cariliheru 



GracciFetcrcs^fj^Ai&.e^ «>compofiti«.fr();iw^i4i fMmiliarei: fed.oimnis ommum 
Mkaacsaofifam ut,^ntu.r. Pi^to Po]iz,\, c^ritoffs^f^mauna co^loxaefi, J. W# 
TJtmtmire^m, i^Sfd B^^^^e^^^ 'ANPP- 1 Caedem,fifgMm,Mli^qt4tfjofi^i^,&€,^ 
eOT^NTA- Ariftotelcs; 'Ovk ifif Va»Af Intrudi cupcrct Pp/>w4, wrr»<//«j annuit. 

dant 



Digitized by 



Google 



%^0 C* Q^l^VH^AhLV STll 

danc. ' Eru(lra aut^m niti, nequc aliud» fe fiitigaiKiq» 
nifij odiiuT^ qu^qercf^. cxtrpmaq depu^qtuiAeft : ni^ fprtc 
quem inhonefta, & perniqofa lubido tenet> *potentiae 
p^aUcQfum, dccus ati^ue libertaterii fo^ 

iV. Caeterum ex ii^ negociis». quae JU2g6n;iOe€XierceD^ 
tur, in primis magno ufoi eft memQria fcj:uni gefl^rum : 
^iijus dc virtute, %uia ' w^lri dixerc> .praetfEUJCundum 
puto-, fimul, ne per kifotentiam^ c^is eixiftuinet memtee 
♦ ftudi^m meum laudaq^o e«toUerc. Atclue %q qrcdo 



que ferme UrpnHs ac dMeccmus, veroin 
cum in nuUo extet Pall. aliorumvc, imo 
nc in edidonibus quidem exoledsi vat 
Icar, ad ver&tur faiic menti au6U>r is) qoic- 
qliidiUi dicAnt: iieque onquam auditum^ 
hiceiuti» quem grafiiitbm ad emendad-^ 
ooemf. inorum* Qrutiruu ^ 

1 Wrt^fii nlir, nniMiJ^ Tlaio in Epi* 
ih>la4id Perdiccam* quam Ttcinm Bioms 
cfieputat: Ei /*« fMttiuf ^lt tufhft^fti 

Nas^r. fifi quod aptiu^ifonatc ait Gm^ 
utm. J.Waf!a f 

^ Pctevtide ftmmtrm^dwus ». Uf. fmi 
tificari] Tadt. iv. Ojiis Sejuni fir Wt^ 
Jicus fuum grtttifieabtisuf, Ciaccomus* 
IWxid gratificari» varie cxponuot Com^ 
mentarii. SoUus conjungit, libido grati- 
ficari, ktxf^iXi^UbiJop^Of^anJi, 3ai 
dius addit ii> ezpo^onc Aia vcrfaium *vj^ 
Unt> quod nuIK contextus habcnt. fed 
fnbjungtt: Siofdihk^ Ubidottmtffra^ 
tificari, fonitur mon Graaorum frogru* 
t^andi, Sin, Ishido timt gr^^ari, ti-* 
ni$ ponitur quafi pro co^t* Haec iilc. figo 
puto ordincm cflfe : Sifi^forti qaim in- 
hmifia ^firnieiiffdlil^d^unitgrafifipms 
id dt> gratis dilMiQre, dious atqui Ubirta- 
tim fttamfotentiaifau€orum^ qucfrdfce^ 
ret: quoSjUvatlieriniancipia. QlMriamt^ 
Gratincor, Giofrsc, «;eHr;t*^6/(^0/M^«;^e/^ 
^•Wi« Uivius V, 9. ^equi enim eos aut 
vitae uUi crimine aUo, aut geflimagiflra 
tus qttifiuamargHebats fraeterquam quod 
gratificantds patrfbus. tog4tioni Trib.if^ 



fttum XXI, 9^ Ut fraefatment fmnuu ^ 
nimost ne^fuid farj altera gratificari ff9 
Komanis fojfot. Atinalca libri apud Pie^ 
ninmi N. Hift» xxxi v, ^. quod campom 
Tiktriuus^gnxij^oMeJ]^ M(Su£RDl}avirgO 
Vc(Unfi> fpfuip, Habe»apud eundcm x». 
S^Sigmtificatienem* Hac vocc pre /«wf » 
aut rem gratamfacen femper utitur Ci" 
aro^ Vide L.xtt u^,juht. D.adL.JuU 
deadultcn y.WagL 

3 Multi dixve^ ]] Non infuave qui- 
dcdi .' aoribtM Cod^ Bongtt^i , q$tim 
tmtitiLmukadixing (ed ambigas an id ad- 
ditamenti rcquim contcsmit. Grutertes. 

4 ^tmdium mittm,'^ Stiidium ctf mttatc 
Ciciroms eO» * animi djfidua^ & vehetteens 
ad aliquam rem • afflicatu magna cumv^ 
iuftate occufatio, unde ad artcs infinitas 
cxtvnditui^ Tcrentv Ut ammun^ ad-ali. 
^no(i HwinimadJHnganti dutiqHOi alin^ 
«€• ftudiam iinguae Profirt* 111 , ^o. noa 
crgd incptc ircddunt' G\6Gkt ImWJte/^ 
quodradcancs trandulit X^^i^ xd^m 
h^4yi^m*^'?iati cti«m in-Axiocho 
l3i«W^^K'8c n;tP^v coojungit* Hunc 
SaUufiii locum f^cdat JMtus Ao« xiv, 
4j. HonquiS deibitarim fiif^bmMus 
mgotiis mdius atquimHtH olim fmu^ 
futb, c^ quae ' anvJrterentUf in ietirms 
mutarii fedne nimio amoy^antfqui moris 
thidium mcum citollcrc iii6rtrt Untk 
fu()>i€ari libct iHum 'bo» invcoiflein fuo 
Itbro voccm lauiando» idcm do Bbt^nj* 
mo di<^m vdim< ita coim iilc Pnicf. ad 

I Lib* <Ic Tlbmin. Hd>i^. Kon^fiodMiiM 



tircij^nt» ^tcafutdjun^o nt aptid No*l mcud) infotinter cxtoil«n« 



l^ei^oe co 

forc 



Digitized by 



Google 



BeILLUM JUGtlliTHINUM. Ijl 

fbrc, qui, quiadecrevit>roculaRdpubI. ietttcm agefci 
tantO) tainqBe utili labori ttieo noinen inertiae impo* 
nant: cettty quibus rtiaxuttia iilduftria videtur, falutare 
plefaem, & ' eonviviis griatiatti &a^tttc. 'Qui fi rebu^ 
averiiit, & qttibu^ 6gQ tempdrlbus toagiftrriituih *adep. 



pa^ locutos alibi Notler, fed ret» o^a- 
doDCt vtibif» ezton^^e: fd fimj^iciter, 
tolki^ cztollere: veldeni(iaead Coekm 
t^liere, fioe ablativo. At Codices recep- 
tim leftiooem tac^r; qoibcif acce* 
diist jima^^ Heren. Lib*iiS*5* ^^' 
Hs fffis kimv0imm ^cumus MuJUotfm, 
fig^smcMkJpim Uddando extolletnus. 
&CiffyoParad. ^d fdfydMh m fdthin- 
Hs ^olmftMiihms glonandoy^. &praidi- 
cfimf eztoUk. I<ieqafecereacSophiftae: 
Ttet^, OtmZ, XV. MMlvfWr^C^ «91^ 
•SJl ^ fl%^' coafri TOf fT pMece^rtuiiv 
Ker toa iaadabis (ludia: ioM/ «^e»4 ri- 
fffwdis* Addeeundemiii Harurp.kcrpt 
8c confcr Wdjbium i, i. quem (equi y i- 
«fctur Criffusp 8c ArsemidorHm in opcris 
inido. J.WkJft. 

\ C^nwviiiX^'*^?^'^''''']^'*^^^* 



tur^m thordieui ledtet. Gruierus. f alme- 
riiis eiputifta ^dcb I6git» anhivXs fM#- 
r#rf y nirois aouce. ColerMs. Morem tan- 
git ZJvms 1. 34. /;/f ^«0^# fortunsim 
Seni^o Mtidep^, comicitd ittvhilttdi» ^e* 
nefciifyuo fsos foterkti miiUmdo n^ 
t>4^^;. grauam, hoc cft, bcne?olentiam, 
ru£fVagra, ^Aei^/il/?;^.(:i^ef#|Ji^oWurcna 
$. 74- Aj^^MUmusiMltkPo, ^StoinCuo: 
negut verum effe allicere benevolentiam 
cibo. Horat. Epift. i» i^ Nou t^o vou^ 
tbf0o plebU fuSrigiaVcaor tmpenfiscoe- 
ttthitn, iJ» irhae munt^ veflis. Uade fiil- 
U M^ttialii, ^idiam grMnde Ssfhos eU^ 
indt tiii tufik th^€in f i^on\tu Fdmfenii 
totai di&rta/Mejl. (^ui ep^ii capci e^ 
rafnt cos clcgantcr vocat Cratcs, Xoy^ 
iwditoi^dyu^* Adi Torrentium ad Ssseton» 
la Aug. u\u Cradd^ xxxiz. Liffiusft ad 



eC cowi^is i^utusm ^uaerere* pro cot^- Annar. T/irr/i 11'. Srijfmium do Fqrm^ 
leregrMnnaH & cAfiare ntque 4U(upari ,L)b.v\iu cactcrum & tibri & Hegeftp" 
favorem ^ hftuvoUntiam iii«/W/«</i»/i,')i#<i raTmcrii folchiam^ 
affarandis conviviis, fcd nozgloriam rc- jiics vefbumrct>racfcatarit, illoeroaunc 
padlo. eteiuai apte faae quadrat. Quodl/f^e;», aunc ffratiam retinct. /ic iv, ^ 
fi gtailam legere malif, id quod mihi jaUendi artifex, doBus mendaciis 6dem 



ou^ii arridet, ad liberantatcm & benig 
aSbaxem o^cntoriim; (in floriam, ad 
ni^ujScentiam & {pl^orem fpc^labis, 
sam &'%ui coovivia libchier exhibcnt, 
ai^epiilooi vulgo dmUfiratiam : quilautc^ 
8c(utfptiiofi>apparatu> ^loriam cpn/equi 
iotxiau ^tatdliges autqm hunc locum dc 
pablic3S cdovivlis, quibus multltudinis 
tijx^am Sc amorem fibi bdmincs anibi- 
ub& cdDciUabafit. f\%U derc Cicerc in o^a- 
tibsife^.P^ Im Mureoa. Itri^iiiii* C^ui hdc 
lASoibm jfihristm^ t^uam gcrmanun^ 
m^m i pttfnia attendunt, aut m floriis au t 
P^ltkfs. fakianti^ebcmi conviviaprac- 
bentj ooe afficbti culmcn hooorum, fed 
oui ndtioc eo a^irant i a guibus admo- 



^uacrcre. i,q. Nihil tan^en froficieSst sd 
ctUiienJamQbl graciam. yoccai Sulutare 
Wcfib. cV^;. roanu tant^m , arnof^it ^a* 
in convJciis fcd cx maiiu ^orrf2b:id, Dq 
^(klutatioAibus Seneca, Epift.^^i. /rii^ti/» 
fo verio (^mc0) t^uafi fuhHeo isfui fs^ ^ 
fie vocajti, ^uomodo omhes Candidatos» 
bonos wuosjiicimus^qstcmodo oivios^fi no» 
rhen nqn fucctirrif, dominos falutamuf. 
ibi port, verae amici^ae, Codcx B. Pub, 
itkkuli trrat.& ille qui amieum in a- 
trio qnaerit t rion in ^onvivio ffoiat». 
m*llum habet ejus malum wufattu , 
bomo, ^, ben{s (uis ohfifiUs^^^i^eie eiukd 
dmicos fibi pHtat, c^uibusif/e nomefi Vin-. 
ctntius Bel. omittit non. agnofcit caete- 



im langc tbeit. indufinae illa proles ra. pro» (j^qualesviri B. Pub* aequaies 
ifiSt aoitri primaiti fcrip-1 wi». nulc. ^cin, o> foftea non viiitur in 



g^ria. &vcr0j 



tus 



Digitized by 



Google 



ijx C. CiLisPi; Sallust u 

tus fini> & quales viri idem aflequi nequivcrint-, fic 
pofteaj quae genera hominum in Senatura pervenerint y 
profefto exiftumabunt, mc magis mericof quam igna- 
yxaj judicium animi mei mutavifte % majufque commo-1 
dum ex otio meo, quam ejc aliorum ijegotiis, ReipubL^ 
ycnturum. Nam faepe audivi, Q^Maxumum, P. Scipi- 
onem : praeterea civitatis ' noftrae praeclaros viros ^ fo- 
litos ita diccrej cum majorum imagines intuerentury ve^ 
hementijfume fibi animum ^ ad virtut6m accen4i> fcilicet: 
♦non ceram illam, ncque figuram tantam vim infefeha- 
bcrcs fed raempria rerum geftafum eam flartomam cgre- 
giis viris inpe<2:orc'€refeere> nequeprius fe^ari; quam 



L 3 .&, audhUgo L ^ . Ball. Boin. y. Wajfe^ I anua. 

2 AJeftUf/im.y Ita MSS.Gruteri. itajC/V. prcy Arcma^^. 30. « ac tm. v, 4. 
nbftri. Aroiid. (ji*qMt4s oraiflb /fc.ldcriv, Idcirrri ita acmulatui fcft uitiSor Pa/jfomis 



& fic Venctac. 8? Balliol. vidc 
pr<f Archla^J. 30. & dcTio. 



1 iffofirae fraeclaroj»^ Nbjtrae abcft 
Dlgh. pTo/prdeclaroj Bodl L 3. clarip. 
mos^ qubmotlo & Venctae 1470» 1478. 
fcd ahcrum iliud caftius. Jt^afe. 

2 SoUros iia dicere!^ lu omncs MSS, 
noftri* aroicus tamcn mcus purabat, ali- 
qaot verba (mfa in offiddis libraridrum^ 
iil^uc rcjc5^is lcgendum : folitos cum ma- ^ 
jortm ima^lUs imuerentur, vehementer 
shimo, ad virtutem accendi. non malc 
qnidcm fi fubVcnirent menribraxiae $ ne 
que altera Ic^ioquafi tcflimonium exhi- 
beret hajus caloris. Gruterus. 

^\4dvirtujtem.2 MS.virtutes melius. 
£t notant Grammatici Sallu^io hacc ta- 
lia plkrraliter ufurpataf ut pacei, luces, 
/iMisi4/.''tbfiint in mox fequcntibus ib 
eocicaf codicc illa, #»/#/>> quaeiolyafcn. 
Ceatia induci poHiintl Futfchius» 

4 Son eeram^ Sic quoque MSS* at 
idem tentabat, falicet nonceraeiUam,ne' 
quefiguraevimfed, (^c, Crutcrus. 

f Crefcere, neque prius fhdari quam 
virtus^'} Vox vif^tns abundare yidctur. 
nam in V^. Cod. ddaequaverint. Ciac- 
coniai» Ita sno orc Icaorio MSS.' ita- 
qu€ nihil adluendum, nifi animuS mini- 
me necedario iiicrullare auAorem. Gru- 
terus, Rcg. crefcere fecit. L 3. omiltit 



«S^ ^i60 a()u4 kuinartum, p. 1 1.3. Refer- 
rljDfortere ac deBet^e memorari fanAorum 
mtrita Afofiolus f^anifit, eo quod fciat^ 
rerum gefiarum memoltia egrcgiis viris 
flammam in pedore crefccre. Tacitms 
.Agric. Id fiUae quoque mxorique frae^ 
ce^erim, pt fatris, fie ma¥iti memoS 
rtam venerari , ut omnia fa3a diBm^ 
<{Ue ejus fecum revolvant, fafmHmque ac ^ 
figUram animi,magis quam corfdris com^ 
flkHantut. iJon quia intercedcndum tM. ^ 
tem cum imaginibus quae marmore mut ' 
aerefin^umur:fedut vultus hominum, hm ' 
fimuUchra *vutfus imieMa ac mortaUm * 
funti farthd Mentis aeferna, quam tenera ' 
d» exptimere non feratienam materiam^ ' 
artem» fed tuis iffe moriius fojfis* impor* 
tMn< \b\ intercidendum Ifcgit Urfinusi At 
illud alterum longe elegantius: f«/mtf- 
dere cum imaginibus idem e(l atque legi 
quae de imaginihus fertur feje cppone» 
re & frohibere ntf ftatuatur.; Xia6 lcniu 
apud Livium habCs: Pronunei^vit^ Trae- 
teri non intercedcrcTribanbs, qno minus 
ftta fotefiate utatur. Unde ci^ niorc Cn- 
riac, ubi interccdere folcbant ejufmodi 
concionaies fcnes, ufus voce Geliises^ipic 
Latinitatis rctincntiirimus. NefiSi intcr- 
c^amus» quo minus fmafte potefimte $tti 

virtus 



Digitized by 



Google 



Bellum Jugurthinum. 23J 

T/rtus eorum famam atque gloriam adacquavcrit. ■ At 
contrzy quis eft omnium his moribus> ^ quin divitiis 
tc fumtibuS) non probitatc» ncquc indudriay cum ma* 
joribus fuis contcndat? ctiam ^ homincs novi^ qui an^ 
tca per virtutcm foliticrantnobilitatcm antcvcnirc, fur- 
tim, & per latrocinia potius, cuam bonis artibus^ ad 
impcria &c honores nituntur. ♦ rroinde quali Practura» 
& Confulatus, atquealia omnia hujufcemodi per fe ipfa 
dzT2y & magnifica iint i ac non pcrinde habcantur, ut 
eorum, qui ea fuftincnt, virtus cft. Vcrum cgo libc- 
rius, altiulquc proccfti) dum me civitatis morum pigcti 
tacdctque. nunc ad inccptum rcdco. 

utroqueAifusNoiler. Xiri/M/ Ao,zii,6o. 
di4r$ts $$rum proindc hmiiri jti£trMt» ac 
ii msgiftrMtMs BMtmni iinfiumjfem* ibi Pi* 
chtnm mailet pttindt iinc cauiHi ioatica, 
licet alterum hoc apud auttorena huac 
longefrecjueatiuioccurat. Ttrtntiui quem 
hoc loco fequitur Crifpm habec feunde; , 
quin ba^Mt ({HMiqmdtm in hmin^ dttttn- 
tmr btntti Psrentttt pntriam in/oittt»im^ . 
amicis, gtntu, tignntis^ divitias^ Attpm 
hiec pcriatie funt ut iilius animus quiea 
poifideti ^m mi [eit ii b^mts iiliqmnim 
Htitur nSit tnsU, Neque alirer y. a. 
BalLBodU vitie AriftouUm in Nicooou 
V» 2. Idem fere Ifttrmts in Archid. pag. 
186. *Outh «^ TStinuf Ifiy inror«/t*«(rif 
tcmtlf MT •>%%. ^' «%|fw5n' «« ^ 

iC^ W itK^ tSttCmtmw l( «N^iiS^ff. Idem 
Symfitu de^ rcgno, pag. 8, Tii f ^^1» 
Tbf m^%f9 dwt^ ifytfwm sutXtif iB-^ 
'A^ifw^H, &C. hinipil^ Jlh MmiUm% n 
fMtHif^ i dfi^* TttiTfji i& T^ ifi^g r^m^ 
€ 'M ^ ^ riwf fimtH ftX^n^lui 
iffinmf^ in i^ i»/»fiw^ miv jmfttf^^ 
e4m mimvmtf^ in t^p^l^n KmnXxarmfp 
iTa' ipy»ftitm xmXiii, NT N jS 'A F A OA^ 
NT^ 3 K.AKA\ TArS 7»f X?QMR'HQli 
""ESBSIN miSi ;tS^M9^nM§^ Senfum 
quam verbaretulic thUilfhut, fip. ix, u 
i£<e^ ii«#«ini omtiU, tjmt arf^rit tomtitO' 
dtt ttffMmt Stoici^ taliafiint» quaiisefLig 



Uceat, Ipfe deoique Tmeitus Hiil. 1» I9. 
fUceistf^ Imcomm frmeterii pruifiUttm 
fimtU mitti. It coniilio inccrceifir. 8c» 
Lxxrti. ^montm bonori,M Vitilimsqiti' 
dim viSor iDtcrce(Dt» Idem eflerunt 
Graeci vocibus «if)««3niV, mfl^eif, J. W. 

1 At cemtrm^ quis omnittm tfi.] InmA- 
noicripds cft quin dtviths ^fumftihus. 
pro ^ JM. Sc fic sdeatidem Ciaro hac 
par^cula utitar. Jam nontii/ii/, led^i 
"Oitiis irfumtiBms ciTe legendum, fruitir 
mntsquerum fidein, eciam Afanfimttus co- 
dex indicac. conjnnxit autero haec StsUu' 
fiim alibi qnoque nimirum ad Cuifdnm 
de rep.ordinanda : J^in/nfrAi, inquit^f ra^ 
htsfi (^ tmdufirime^ non fumtihttt mqtti 
divitiis fiudent, Rivius. 

2 .^M« divitiis, <^3 ^^ M^* o^" 
net actaus rbboftae, nam adolefcentiorei 
qmi non dtvitHs, certe in nullo comparet 
Svititt, quod damnant antiquitus cufi 
m quibut fM uan di divitiis» Gruterus* 
Markiani Pcmb.Bodl. qui mn, ot8c Ve- 
Mtae; 7- mfi. 

l Homittis ttsvi, ^.3 Poteratbrcvias 
himiuii nffvimnttmftr i^tutem foHti nM^ 
UtMtem mmtivemin. Gfoterui. 

4 FirittdiqumfifrmtttraJ2 Legendum 
froimde quafi, nt ia maonlcriptiscft.quo- 
moifo^ fiarefemper apud Salloft. Eiviut, 
Teriode aeqae ac froindi mfm^i^tter ^i 
adio, ztque, fraut, dio, fiMif9,quafi,/4iRi- 
fmtut wfad Gig* iMtttttg Fkutttm aliof • 



2ui utttur. y, fFttfi. 

g 



V. Bcl- 



Digitized by 



Google 



2 34 



C CiLispi Sallusxh 



V. Bcllum fcripturus fum, quod populus R.cum Ju- 
gurtha rege Numidarumgeilit: primum, quia magnum 
& ' atrox> variaquc vidoria fuit : deiuj quia tum pri- 
inum fuperbiae nobilitatis ^ obviam itum clh quac coih- 



* Pigit tsedetfMi.'^ Otnhtlt taeJetque 
L' 3« inale, retioec enim Mmmertusx 
Lib. I. p. yOBt EgttloniiiefcMle qttitm ttO' 
Imi praefatusfum, dum pruefemium pigec 
taeJetque. b evius aliqusn^o Sulpicius Se- 
v§ms Hi(l*Sacr. Lib. i • tuedetqui- ud incep- 
tum redea (^d nunc ud agnofcunc libri 
& ipfe alibi Sulpicius ut i, [. & 19. Ta 
citms etijm, Hi/l. 1 f , ^S^. fed me werum 
Hovorumque morum reputdtio langius tu^ 
lit: nunc ad rcrum ordinem venio Altius 
pwcefft, ^%^9 5r ift^» Jhemifi. Orat. 
ixi p. 190. di Ofat.xv. p. 354. i^ wiffm» 
9t* i»3^tfk«y, ^ 0« 'r9»9 mf—ii/kUr* Confer 
Ifidorum PiUtf £p. II . 1 80, 1 g). & 193^» 
J;Wa(Te. 

t ufi ineeptmm redeo*'] Comm* caep. 
tum. Gmtifus. Ad incepcom opuf Veno» 
ta*. BalK Sic iafra. 6c Tmck^ An. vy, di- 
ck ie rf4/ir» ud inciptum, 8e tanien in id 
non ingreifus erar. Ik rtdiri dicicur iMr- 
riditnsB qaac cum primum deterrur. Tc- 
rooc Ea ad his redibat lege haendkasm 
Csto de R. R. Nunc ad rem rcdetm» in 
fUttetum principimtt^ hoc enti lic Pltmtus 
Poen, ait Te vclle ad argumcntum remi- 
grare, curacius miliam prorfrs partem 
attigiffet. ntmgran pro migrasfe, ut nd* 
dir i pro dwre, Munttu* 

1 dtnx^ variaqui vsffopia.2 L ^. & 
(emel livijv/ copulam noo agnofcunt, 
qucd beoe faciunt caelert. Et Hegifippus 
H I. ditaumum ac frequem variaqueric- 
toria futr. heUivariii boc e(l, interprete 
Pitttnrchi \ti Pompejo, p. 617. rSfn^i- 
pbn wmfd% iline i^'!^. Qar aiibi ad rer- 
bum, lo Syllaopinor: |v rJr^ fao^ifmt^ 
ITOIKIAaTA^Ta >«»*4^f. Hoc fcoAl a- 
pu.1 Himerum babes hi^aXitm. uxm' vide 
J^ Septimium^ 1 1 1 1 1 ^ yufHn, xl i v> $. 
Fiir^fi Aeoetd. xii« 4^. No<lcr tbrtaffe 
Pofyhitun iequTtar qtH ex rerum gciVa- 
fum ma^itudmc, varierate, ttredai fbr« 
WKJJB regimiiiis mutatioiiibiM» ia primii 



opus fuum laudat. Hi^. u p* 17. iJettii. 

\ % O^t/itfini/iiiiif/.^ Inquibufdamcn» 

j dehinc» veluc maouicriptis. qua parcical^ 

I Cicero quo<pe uricur.^ Ita PjU. noraemo 
liorrs item Comm. meus. Carrioni adlir- 

I befcebar, obvtatum efi^ proquc eo juni« 
ores deinde armainduerunt tanquam^ro. 

j Helena fi*a, fed ii proFc^o noadum no* 
runc qu»d ea dtdec ab Hecaie. Gruu» 
rut. Rivii Merfeburg. Fiorcnc. & Ve- 
netum Pincii. Aretinus in Fun. Stro- 
ZiC 241. occurnn atqtn ohviant Pemb» 
Markii y. 8c a* B* Pub. Veoerae. Mar^ 
tin.. L 2, 3. Bodl. Laud. BalL fucn. 
mo cooienfu* ohviatum* In tacious ju- 
rafleputes. Aruad, ohviattttns </f, G'oG> 
{aCy ibviat U-nntru^ obvio, dMtmupb^ 
inmwni^ c««v/^ir. Aiarcelltu» Lib.xxil. 
Digcilorum. De iUo dtt^itan potefi, qm^ 
qitod per FMicidiam ntinero potiratp V0^ 
tuntatttmijtfiaoris^ ficutmsfpofpinditf: dm* 
turmmf fed magis efi, mt mn.piffs juMa 
confiffsim obviarc. Di xxx ix» Tir. f. L»> 
20. Edicium V^alenits TbeoJ. & Arc:d« 
Impp. God.Lll. Tit.xxvll.f»oi^/fr«iii». 
efi punin jttdicto, fubjmg/amm$ Edi^io, ut 
nttUuyparcat melsti, cui obviare/W* apar» 
tiatutiatroai, habcsautcmt ihviam itttma^ 
apud Ulpianum^ Lib. 8« de.oficio Pro* 
CQS. Dtg. XLVii. Tit. XI. Lvi. Anna^ 
nam adtemptan ^ vixan veimmtximny 
dardanatii foiint: quormm avarixiae ob* 
viam itum t\ tam mandasis» qnamCam^ 

fiituiionihmt^ criam aptfd Jufiitoianumt 
Cod. II. Tic 56. de verborum fubcii-. 
tatc ocgligcnda. ta iammm nan cm^ 
traditat ,. fid ut etiam ta im^at^ 
quac obviam ire non potefi. pro oiviam^ 
antiqui ferc ohvarican Sc iSva^an, £a- 
niuaAchiUc^ Nam confUiis obvaiaut, «m#. 
hus tamencincedit iik ot^do. vidc F^lmm 
in voce;,& Ns«ii»w>qai alitcr capir, Fc. 

getims II I > d. #/ emm. hofiis advimris^ s^. 

pimatm^in^ritr», na tutdemt obvkre* 9u 

teotia 



Digitized by 



Google 



BellumJugdilthindm. 23 f 

leocio ' divina & humana cun£^a permifcuit: eoque 
Faecordiae proccfllt^ ut ftudiis civilibus * bellum> at- 

dedidlifc quo fAdurum Cc jurarant* boc 
e(l» divina Mtque htimana omms. J. W, 



iicCcckL MSS. PetroDfis & Joanoeiifis. 
Mur§6, in fbmn. Scip. 1,6. quMt 6*/«- 
femris rmftJis motiSus obviarent» (^ fii- 
/emrs &mmm gobemarcDt. Sc, Cap. x 1 1* 
Hssfdis p^rtMs Pbyfici vocmfermnt » ^«fi^ 
im Mtrmqme o^^viante filftitio uiterims folis ! 
-iakUtstrsc^effie* ManianusCapella, Lib. 
y\\\, p. xBj. j^9d ^dem etimm mtve 
tmm pt, meis rten foterit ratiomiSms obvi- 
ari. 6: Hf^efif. i»vi. fed 6c OrofimSf Lib. 
IV. Cap. zxiii» qmamqmmm obviantem 
afferituem me^uaqttam exfavefcerem, fi 
imerians ffem mcmminii imvenirem* & lic 
Coad.Mb& Joanncnlis & C.CC. de. 
niqiic bac voce uli fuoti2f>rMr^mi»i.Eplft. 
VI. MamtrtMs Lib> t,it« Bri«iii>xxii, 
Hift. Aogl- Sed -ohviam kttm aevum Sa- 
Mmooi fapit. 6c ita loquuntur ejus 
aciDsif, Tacittu^ ^Softimims, A. VtSor 
ifl Epir. S. Severms V.m^6^ feti obvium 
mlic MS. oMmm» & (ic loquitar infra, 
Cap.ni. & Epift.iii. J^Waffe. 
X I>rmma ^ J^mmama cuaBa^ 3 ^^^*3 * ^ 
•Boiigarr.libcr4/m/M)7iKMf/ <^ 
mimiruro illud ^««Af e(lamala 
onde etiam in Pall. aliis noo co- 
dcm cooftituitor loco. Gm/rr. ibli y ab. 
<k am^a, mious i>c6bc> «acn in dcditi- 
•00001 ibrmulM rcrvatur univer(alitatis 
nota d^aater. Nsmttu Amph.i»i,fo2. 
DeJtemtpt divioa humanaque omnia mr^ 
Sem ^ Ukeros, Im detimem atqme ar^- 
tratsttm, cun^ TheUmo foftdo. Nec tli- 
tcr Jdvims i. )8. ▼Hf ;t. Hanc fbrmam 
fiervabMit Sc. Smetomims, Jul. lxv. Lam 
Jaiiomts hcoiCos. Antonims per praeconem 
fromtmtiavtt femaims confmltmm qmo, om- 
nia ddtvina iimuiatqueJiumana decre- 
,veratm alias ooiictitur» ut apud Plamtmm 
Trt11.11, 4. 78. Horat. Lib.ii. 5at. 3* L. 
l. divimm ctao3a (^ hmtttams» Quidve. 
To pcr hacc vcrba inteUigi dcbcat ip(c 
doccbit Flamtms Amph. 1, i* cowtnit, in- 
qoii,qtttViSilsmteofroeiio,Ur6em, agrmm, 
mrat, foeos, feqme mti dederent. iequitur, 
Tcldiou qoi vi^i craat. co ipodo fe in 
ditioaeiD at^oc arbttratum Amphitruoni 



2 Beilmm atqme vaffitas.^ VaAa funt 
ioca fola, incoiarom vacua, teftibus Her» 
vio ad Acn. i. & Fefto io vocc. clcgan- 
tcr ergo pro more Tertmllianms» Lib. de 
Pallia II. vaftitas ingens (^ orharegio, (^ 
fruftra agcr. novo icnfu pro borrefctre 
invcnitur apud Cic, de Nat* D. iJom 
fatimntmr eam nec immanitate kelmarnm 
efirari, mec ftirpimm afperitate vaftari. 
Verum apud Noilrura dcnotat n^.ortcm 
& fugam civium. Quo iignificatu At« 
tiuf. Jam banc terhem ferro vailam/^iri- 
oiPelotts, Accius Adyana^c» Propterte 
tot tantafqme hahemtts vaditatis func- 
rum. Gloirte vaftitas «r/^i», »pf;^, «vf>* 
CK* ifnimittn & vice vcria, %9iik vaftttat^ 
mrtica, &c. At cum in iifdcm fupra x»«A| 
habcatur %h^ Audior» non dubitu quia 
exicripferit Smidam^ apud qucm xf«^j|# 
?i04imdhi9 &c. ntiiii fi^iifn' ^uae verba noQ 
inteileaa feilinanti firaudi fiicrunr. (cri- 
bc cigo Ktipn frttrigo vaftans. »r^ 
mftica. Hcgciippus v, 44. Denmmtia- 
hmt qmeqmejerro (J» iimi eemtis <$• regni 
mrhifqme i/^i vaiiitatcm fmtmram. Lk»- 
cus ita in editis concipitur. Cometespaf^ 

fim iptis d^giadii qmamdam fraeferensfi* 
mtiiitttdimemt 6i€. at quid illud paj^ t 
fallor ? aa rcftius membranac B. Pub* & 
C^ C. C. Sam per annttmferme fmpra temo» 

plmmipfmm Comtetes ar/it, gladiiqmadam 

femdentis fimilitttdime demmuciams qmoqme, 

&c« Huic cmcndationi favet jinacaepb. 

p* 690. qui totidcm verbis rcm cxponir. 

Firmat tandcm fofephms, B. Jud. vi i, 1 2. 

*l[m( W» «-«Uiv ie^9 Sr ftia^tf. €D^- 

Vox atfitqMzm m paffim librarii immu- 
tarunr, huic ncgotio propria cil. Virg* 
Georg. I. ttec diri toties arfere comctae. 
Cicero de fuo ConC Lib. dc Divin. 
trcmulos ardore comctas. Julims Obfe* 
qmoms, Cap xii. Coelmm ariit. 6c xvlii. 
V. Semecam N« Quacft. v 1 1, 20. Liv. 111, 
4. ftmdia civilia hcic non dcaotaot ttrtts. 

Gg 2 quc 



Digitized by 



Google 



2^6 C Crispi Sallustii 

que vaftitas Italiae finem feceret. ' Sed priiis quam hu- 
jufcemodi rei initium expedio, pauca fupra repetamj 
quoj ad cognofcendum, omnia illuftria magis, magtf^ 
que in aperto fmt. Bcllo Punico fecundo, * quo dux 
Carthagmienfium Hannibal, ' poft magnitudinem no- 
minis Romani, Italiae opes maxume atcriverati Mafi- 
nilfa rex Numidarum, in amicitiam receptus a P. Sci- 
pionc, cui poftea Africano cognomen ex virtute fuif> 
mulca & praeclara rei militaris facinora feccrat: ob 
quae, vi£tis Carthaginienfibus, &^capto Syphacc, cu- 
jus in Afnca ' magnum, atque late imperium valuit, 

3 ^ofimagmmdmm*'} Idcfl, nonc^^ 



^utftudiumjuns, atapud Tacitum hff\c, 
xxxtz. An.iii.7f. ucqueapud Horntimm 
Civiles curae» undae» qQ2s MmSitionis ftu- 
Jid vocac Cicfro pro Mureoa* ied fa^i- 
otfes 8c fori diflTidia, quomodo locu* 
tu8 Cicero io Orat. pro Footcjo, §# 8. 5i 
inimico tefti cndi non ofortuit, immicior 
Marcello Craffks^ aut FimSriae Scaurns 
ex civilibuc ftudiis atnuo obcre^atione 
domeftica, ^iuam hutc GatUt Vidc Sofo^ 
semm Atfic/xvic Hoftrum. Cit.xxViii. 
f.H^afte. .: 

I Sid prius quam.'^ Manufcriptaquac- 
dam, ixpedio» quooiodo Cicero quoque 
interdum^ velutdcOrat. Sedpriusquam 
illa conor attingere, profonam hreviter, 
^c* & in Pliiiipp. Cuifrius quamdece- 
terisrebus reffondeo^ de amicitiapauca di- 
camus, Rivius. ch^tValla r, 28. J. W. 

1 :^oduxCarfhaginien^um.] In MSS. 
ef^» Carthaginienfium. <|uomodo & aiiai 
fcre in ilfdem. Vult aucem & Prifctanus 
Carthaginrenfemdid. Lib^iv. Sed&En. 
nianus ille verliculus, quem Cicero ali- 
cubi citat. cum Pri/ciano facii: Hoftem 
quif^rie^ mihi erit Carthaginifn(is% niti 
duis hoc i^ctri ratione cxcuiatura vclit. 
SiCinfra SaUuflius, VinisCarthaginienfi' 
hUs^ hillo Carthaginienfi. Item, Syphacem 
f^ Carthagini^fes, Eodcm modo in Catil. 
Cumfaife CarthMginrenfes in pace, &c. Ri- 
viuf. Sic fcmpcr Palatinus Naz. acComm. 
nodtr CarthagMenftum^cum tamen ccte 
ris lods (let ab fci^tura altcra. quod ad- 
B6to curioiiorain gratia. GrutMtus» 



tintus Romancrum gloriam froculcMj[e 
Crifpinus. quMi dixerat: HamiiSalem^ 
fama nominis Romani txcifa, ad ofes Ita- 
liMi denm viam afiaaftr. TirV WA^ »* 

hoc eft, ah initio magnittsdinis RomamMi. 
fic Jug. v, foft hommum memoeiam pro. 
ex quo memoria hominom coepir. ^ 
Car. XIX. feft conditam ur6em feffmnm 
fadnus fatratumforet. hoc e(l, ak tirho 
eondita, Gracce dixcris, m^" S yi^^ft^ m 
«••Ai?. Hac forma LucUius, Sar, r v. Sam» 
nis fpurcus homo, vtta iilu dignu* locoefsie 
Cum PUcideiano componitur, optimus i(h 
Puft bomioes natos gladiator quifuit unus. 
J^ Warrc. ^" ' ^ 

4 Cafto Syfhaci.'] De Syphacc & Ma f. 
(iniflaadeas Polybiumxir, LiviumiXTv, 
XXVII, XXX. &c. P/i!r/4rr^>» in Sertorio, 
p.572. Orofsum iv, 9. Fforum it, 15, 3. 
Afulijum in Apol. i . p. 3 23 . Affianum 
Pun. p. 106. quiMafiniflacfidcmdubiain 
fuifTc ntrrat. Valerium v, 2. Jdem. 

f Magnum, atque late imferium va^ 
/khV*] Ar. L a. Venctiis excu/i 1470^ 
1478. latum, interpres ad Markiiy. id 
c(l, magnifici, vox magnum adverbit vira 
habct. Plautus» Mih iii, 1. Eho an dor^ 
mit Sceledrus intust L. non nafo qmidim: 
Nam eo magnum clamat. Geiltus v, 9. 
Refeme in eum, qui id faceret, magnum 
incltmavit. Virg, Acn. iv. Tu (ocrct» 
fyram teUo imerionfub auras Erige. vid» 

popu- 



Digitized by 



Google 



BjEI.LUMi J^C?;U^,T.H I NU W> 237 

populttf R- 'qu^fcivnque uirbis> & agros manu cepe- 
nty regi dono dedit. Jgitur amicitia Mafiniflae bona 
atque honefta nobis permaniit: led impeni> vicaequc 
cjus, finis idem fuit. * Deinde Micipfa filius rcgnum 

HQct fermmUum dc iifdem ufus cft proj Kir^i//i«» intcrprctor, Gcorg. 11 1,31, £# 
L- Idanil. J- li v^ Cafth^ginienfium» qmi duo TMpts mantt diverfo tx kafte ttoihaes 



p9mukuiii ^^ mmritimifyue rekui va' 

lacruQt. VirgiU Aent i» 753. Necuon cJ» 

t/jiri» aa^m /ermone trahebat Infelix Di» 

ie, loQgani<]ue bibcbat Mmerem, Ruacus» 

/eJ^. imo multum vel diu. ut Eclog. 

II f, 76. vel magnofere ut Aen. in, 48* 

ibi pro flaufum Sarisber. MS. Pctr. Jcf* 

Pemb. Codcz Roni. Mcdicacu$ aJii: in^ 

Itmiuimt flaufu* 8c 5x7/«/ xv 1,^36, 

Csndamant f\z\iM(\^i fremunt* Verum 

ntrcrcrfar, Virx, Gcorg .11 1- 17. mag- 

aain^QC flucntem Nilum» Claudtanus in 

Ruffin^ficfuts» crucntum Mugiit. Sta- 

timj, Thcb.iiui9o. quod fiiia longum 

Reprat. Quo in loco Idcm dc Vcncrc 

& Martc. HmuJ mora dijfiluit curru : cly^ 

feo^jue receptam Laedit in amflexu, fluU 

ndiuaaa lctflio^ inquit immenfae le^S^iuni^ 

bomo, Caffar Barthius, homo tameo, ut 

ex hoc lap(u patet. ^uam enim gratio- 

fum amatorium tfficiuryh in quo laejjo ulla 

fit amati corforis} legendum er^o illgat. 

At Coid. Joan. Arond. B. Pub. quos io- 

fpcximus altcrupfi illud afferuns idquc 

re(f^iirjmc. Horatius, dulci^ bar^ari Lae- 

dcntem ofcula. Lucretius. ,^od fetiere 

fremunt ar^Cf faciuntque dolorem CDr- 

f9ris, 6* dcntcs inlidunt lacpe labcUis: 

OfcMUque adjigunt, quia non eft fura vo- 

luftas: Et fttmuli fubfunt qui indigant 

lacdcrc id ipfum. Vidca^nXMr ^chilles Sta- 

tius, Lib-ii* p.i47i Zuftathius dtlim^ 

Arooribus 1^,38. Artftenaetus, Ep\[t. i» 

i6. Nobis a!io propcrandum. 7- ^afie. 

i ^afcumqut urbe^ tji* agros manu 

teferat!^ Legcndum» urbeis, quomodo 

JB imprefTis quoque vctudioribus» mamt 

teferat. pro. fugnando ceferat» ut alibi 

idcni Joquitor. T« Lrvius iii- ab V. C» 

^em ajrssm mdes fro farte vifiU manu 

eefijjet, eum fenex quoqu». voce qu0 uoM 

fofet vindicnret. Rivius. manu caperc 



poppcr (egatoSi ' icd proprlo ilrlarte in* 
quit Bjt0iut, fcd faliiiur^ IdcTp viu^o^. 
cufh frimM movent' in froelta Mttrtt^: 
Sive Qetis Inferrc ifiami UchrimtdHe bel- 
lum, Hyrcanifve^Arabifvefarant. Quid/ 
annon pcr lcgatos ctiam? Non herde 
crcdlderim. quid^ annon bclla inteiligic 
poeta qualitcrcunqup ^dnponidrata Sc qul- 
bjifvi» aqfpicii^ lCKTt^Vomfott.d^Oi\g,yi* 
ris 1 1. omniaque tmnauReriituguberwS' 
bantur\ fic ^foftcrinfraj Cap, lpi$^^#. 
zariusi Pancg. xx 1. J^uum imtrottu^ vi, 
manu^jiMerere/wrJta rc&cdiftinguit C#/- 
larius* , Noflcr Catil. xx^v. iUn ma^u/i'. 
quesu at^ OVer# fofjB cop^aip /adhibct. 
in Vcrrerp, !• ^.^i^ vi & viriuto^t^f^ 
II, Catil. §• 14^ vi & minis» v 1 r, Ver- 
rin. §. 4. Cum vicDniili9quc*i//^//$.i a. 
vi cultodiifquc, §. 14. vi<ac mccu# & ia 
Vcrrcm 1, 81. vi» 57, 68- pro Milonic, 
§.75- hoc cft, aivfxitic ^uuTU^^^, pro 
manmcafere Acfchines in Timarc^uni 
ait : T4f9 <^ X£I PCN NOMQi Wf noXi- 
•nutt ^&AMf Sv. intcrpodta Pracpofi(i<^e; 
ad vim^ ad m/tftHs* ad arma confugere. 
fed non feraper. Verrin, vi, 56. Olym» 
^ fum ^i, cofiii, <ron(ilio, vinurcre/i/. dc 
Harufp- Refp. 58,0». Pomfejumyi, fcrro 
domum comftiUt. pro Scxto Si*. Omniu 
ilamore concurfu, vi, manu, gerebantur. 
Cactcrum vox manu pro tuanu frofria. 
Lamfridius Scvcro, L v. ^um iffe cor^ 
nua tcdiret^ fubi&u teti verfaretur, manu 
flurtmum faccrct. y.Wkffe. 

2 T>einde Miciffa filius ejus regnum 
folus obtimsit.'] Tt ejus non cft in vctu- 
(lis, nccin manufcriptisipdsi &cxgiof- 
fa irrepfifle vidctur, In cifdcro, Dein 
lcgitur. in Merfeburgcnfi, Dehine. Rivius. 
Pro obtinuit Reg. habuit. Hcgcfip. ir,. 
13. btio fttfpcxit N^ tttmenh finis vitac 
HyrcMo, qui potcllatis/wi/. J.Waflc. 

fo- 



Digitized by 



Google 



IjS C. ClL15Pl"SAnLTJSTlI 

folus obtinuit, 'Maftanabalcj & Guluflk fratribus 
morbo abfumtis. Is Adherbalcm, & Hicropfalcm cx 
fcfe gcnuit $ • Jiigurthamque, Maftanabilis fratrisj 
filium,^quem Mafinifla, quod ortus ex concubina crat> 
privatum rcliqucrat, codem ^ cultu, quo libcros fuos, 
domi habuic. 

VL Qui, ubi primum adolcvit, pollcns viribus, dc- 
cora facic, fed multo maxumc ingcnio validus, ' non 
fcluxui oequc incrtiae corrumpendum dcdit^ ied, uti 



< MM/lanMSilt.2 Antea MsmaJlMBiU. 
Fulvii fijmt liherxfLio afut eft MMnutms, 
•illad alcermn exnibet. ficque Grutm 
Coin. Naz. Pal. 2. & c noftrU, Markii 
A. M^MhiU flcfupra, «m habec ns. 8c 
iQira clare, MMftMnMAilis, atque ita co* 
^et Laudi. 6c dbar^, Lib« u pag. 1 3. 
Micif/M, tdeo cdebrc nomen, ut MiciffM' 
•rum pofuit pro NmmiJMrum Juven* 7, 
%. l^a>et ettam MMnMJlM^Um ipud Cpi- 
*^mam IfVff, Lib. l. MxeAnf» &c. M«- 

^ifUXat. AfftMn, B. Pun. pag. 64. infra 
Op.t.xix. MarkiiA. MafiMnM^Ms 8c fic 
frimicui y. pofte fadlum, MMhkftMbMs, 
ad eandem formam MMftanefifi apud 
Ci>. in VMtinium, §. 1 2. i» r^iw Hiemf- 
fM^sJ fmfifm in rerno Maftanefoli? 

2 JmgtirthMmqtii MMnMfiMhiUs frMtris 
$Uumt qrnm MMjtmJfM. IUud f «m» non 
Jugurtham, fed Manaflabilemreferrequi- 
dam putant: ideoque alteram ledbionem 
quam habent vetuftiorei codices non pu- 
tant rejiciendam, quaeitahabet: JuguT' 
thMmqne fiiinm MMnMftMSilisfrairis, qttem 
MMpniJfM^ qtiod ortus ^x c^ncubmM erMt^ 
fnvMtum reliquiTMt. intelligamus Mana- 
flabilem Micipfae iratrem ex coocubina 
orttto^ non Ju^rtham, neque obflare 
quod poflea dicit auftor, HiemffaUm e* 
tiMm Mnt€M Jugurtham de/fexijfe, quiM 
mMtemo genere imfnr erMt* Glareanus. 

3 ^em MMpniJfa» quod ortus ex con- 
cuMnM erat.'] InMS&aliiique?etaftiori« 



bos, quod ortms» umetfi eodcm iea/ii. 
RiviusB 

4 Eodem eultu.'} Senfu tantom retf. 
nu4t ^Seftimius 1,1 . ileque mmus qumm 
regios educMverMt. pro reitquerMt Pcmb. 
B.Pub. y. A. Vcnet. 1470. DigJ). dereS- 
querMt. Diomcdcs p. 331. fotUnsv.d.f. 
f.m. tn.i.v, omiitit.uti 8c MMcroiius^y^ 
ubi^am pro Md hoc Jegit idem male. & 
w. de fe Uqui. Locum ob oculos habuic 
Seftimius i» 14. quem vide. Heg^fmt 
T, 22. Zo cultu quo liheros domi hahttt. 
Digb. tantum abcft/ifwimoieriro. infra: 
ingenio validut. Italibri: malim autcm 
ingenii. Quam connrudlionem fcquitur 
noftri maxumeaemulus Af»infius,Efn(l. 
IX, 70. SMmffon ?alidus Mihnc coofiUi. 
Tucitus, An. xr.^»;. nfr geniSus frmcifis 
Mccidens, frofterneret incMUtum, frtme- 
ret^ue,^ aninii validus, ^ corfore ingens. 
«5c Hift. II, 19. idcm tamen, ingenio vm^ 
lidus* Hift.1,57. J.mfe. 

5 Son Je iuxui Mtque inertiMe corruno- 
fendum dedit.] Volumen Fabricianom. 
nonje luxu neque inertiMe, pro Usxui. quo-' 
modo vctcrcs loqai confucffc annocavit, 
I.IV. GeUiuscxvi. macTcrcnt. yrftitm 
nimio induigis, pro veftitul & Virgiliug. 
teque MdJfeBu ne fubtrMhe noftre. pro «^. 
ffeetui. &, ^od nec concubitu induigemt. 
5c PMrce metu CithereM. Scd & Cae- 
farem, in Anticatone domioMtm, pro 
dominMtui, dixifre oftcndit. & alibi #r. 
natu. pro omatui. Tacitusm. Per cuL 
tum <^ munditias, cofiaque ^ aJfimemtiM 
iuxmfrofior, pro iuxui, & xiy. CrmciM. 

mo3 



Digitized by 



Google 



BellumJugurthinum. ti^ 

mos gcntis illius eft) ' equitare) jaculari) curfu cum ae- 
qualibus certarc : * &9 cuin omnis gloria anteireci om« 
oibus camen carus efTe: ad hoc^ pleraque tempora in 
veoanda agere : ^konem atque alias feras primus, auc 
in primis Ferire : plurimum facere> & ♦ minimum ipfe 
de le loqui. Quibus rebus Micipfa» ^ tametH inicio lae- 



m M trsems^ cmnBa^ pervid ejfe, jf>ro 
grnattm. Riviut. Imxu eriam Pail. hdti 
oumiiie roacrovcrfae. nen Imxm quod 
txut in M% adpidunque «tiam poika 
Ni& ac Conntnel. a dextra Corredoria 
(«mipnd. Grmiirm. At^ueitaferenof- 
ui: itlmxmi Diomcdcs, p- 53». Mmoto- 
iims 474. Imxmwime* Demoftbenis verbis: 
'Qm. kn f» f^p^ dmimJum* Olyoth. !• 

\ Ejfuimtt iscmUru'] Serviut haec 
redtMOM iioc 1 1« Aeneid. §qmismn videtuc 
koiie. iitv ego nihil pronMncto» conten- 
C1U diveriaiii leaioncm oftendifle. if^i^ 

mttims. Diomc^»* h n^- l^' •^ ^*- 
ao^m^&jacmUrh roalc, AleaioncvuU 
«ua llint omnci MSS* & Servims, pag. 
^). Caeccrani n^Q incpte conjung^c 
An&or, jmcMUri fic rifr/i^ ceriMre, Cum 
ouia cJrilia imieTfirsfmQeiters msiiisJML,ut 
m iilcm poo^tor, tum qjiod curlu inicn- 
lamia i&us niforque adjuvatur. Ejus rei 
teiict afoo T^^icos» qui ideo fcJt pe- 
<iua fpatio diftare milites inter ie invi- 
cem volont, ot majorc vi iplcula iiia 
contorqocant. Ubcr dc rc miiuan Ctc$^ 
wfiUb ndicsiptus, P.50}. Vehementims 
gmm cmmfslsm cociifiiue teia msiitmmmr. 
Quin dcle ocyos illud wii/(fK#.vocem ni- 
hiii» ejufijije loco cx Veietio^ rcponc cmi^ 
^fisfme. £ovicm loco pro ijL md invuem 
legc: bi esmm md vicem. Scdmoremhuac 
aUiosBepctenius. HeredetMs vl» 1 1 x. Hifi' 
%i^^ ^EJ^tff «»Wf w J|M?« i^A»t 
a^ H Ma^f ij^i^Ji* ^^ XXXI v« 
^9. tmm procurfu -fi^ f /«niw«« conci 
tamur uU. lAeusss^ An. 11*21. Sedgt* 
mens pmgn^e jm^rnUmHr y cum. ingems 
wsmUi$Md9 mrtu iocss, frneUngMs hMfiMs nen 
petemderet, menceUMgetei, sf^wf adiulti- 
bo» MM^ vehtmiM mt^rmm uicretur^ 



CoaFer An.xii»35.Hi(T. r,79. felyhium 
p« t ;89. Rcde crgo Pompeii contilium 
reprehendit Oif/«r rei militaris fcientif^ 
iimuf, <)ui- in pogiu ilia dccretoi ia fuos 
in prodn^u atquc veOigio ilarc» atque 
ita hottem expcdarc praeccpit, Cnefaris 
ratiouem ita rcddit PimtMrduss in Pomp. 
p. 6f6. 'tmfft^ ^nyHf m j{ iinhtfiX§> 
riswe dft^v^es^* Conicr ipium Qida' 
i«mda.B.Cxcii. inira: cstm mmmisgie* 
ris.Mmeireip I>or.atus ad Andr. i,i« omit* 
tit emniuL 3« gierisesme f^Mifiipwr. bene;. 
itaNollerCatU.iJUJ«- Tsdtsss» Aii.xiti»> 
f^J.mge. 

2 Ei cmm mmes gions smietret.j Le«- 
g^dum» emneis. quomodo 6t Demsnse. 
m Aodriam ciut. ut e^ia vctuftis cx«> 
empUnbus. Rivims. 

3 Leonem* stmse sbssferst frimfms mm$: 
in frimis ferire^ Sic in. Eabriciano cil, 
nen frimsst idcm. 

4 Mitsimmm ipfe de fe ieqnir\ In Ve» 
ncto £c aliis quibuiciam,46p^ f//r, legitur«. 
Rivims. L). de feiffe^ ^fdXkmt. f/»/# inaU 
abeft Mscrohio. Jullinus tvn f. trsssm^ 
fhummimeJep iffo. at Bossg&rf.dofeiffet 
rc^ fequttmr exercitmtfrodito Imf^J^ss^, 
& sffecsftsvms». trsssmpbumuyse de ieip- 
Ib sd viSoris fsss csftrs ducii. Buc al« 
ludit Phslelfss/t Ep.ix,i. Decet enim flse^ 
rtsnum- fMcere JfeHstmm sddefsentems &r 
mmimum de ic loqui« f, H^affi. 

f Tsnsitfs initio iMetsss^"} Audivi noiu 
nuilos qui arbi^rarentur vocem tMmetfi 
f^ ilaba una longjiorcm quain dOs ebat,ji)uod 
iequeretur ilatim» tsmem feflqmMmp. fed 
hic locus.fic rapittu in rocdicin^m» f?at- 
quc e^i idem ne.eflc eft inducilocismi» 
nimumfexceotis; ubi duo iila.copalavit 
au£bor: ego potius rapueriin tn dubluutc 
faimttLexifinmmttSiXum(mzm%\unmtGrmi 

CUS 



Digitized by 



Google 



240 C. Ckispi Salltjs t i i 

tus fueratj exiftumans Jugurthae virtutcm regno fuo 
gloriac fore: tamen poflquam hominem adulcfccntera, 
'Cxadafuaaetate, & parvis liberis, ttiagismagifquc crcf- 
cere intellegit, * vehementer co negotio permotuss 
multa cum animo fuo volvebat. Terrebat cum natura 
mortalium avida impCrii, & pracceps ad explendam a- 
nimi ' cupidinem: practerca, opportunitas * fuacquc 
&: liberoruni aetatis, ^ qu^e etiiam m^dipcres yiros fpe 



terus, y. A. Markii etfi & a. in iniihQc 
Digb. Balliol. pro, fore nffore, & L 3. 
Digb. omittit ttmen. J. Waflfe. ^ 

I EXA^a aetate.'] Mutat locum Pro- 
notnen.tiani; exmSa futt Mtr^ Perob'.' 
B.Pub. RfWCoc^x y^A.CopMiam ccwm 
refpuit At.^B. Pub. qftam oon^wale. C^' 
de R.Ri/fif^e» ^urgari.funes v$tepesfas^^ 
ciri, tkofofquc fieri. ibi Codcx Aron^icl» 
omittit^^fnfe, ne id qtiidcm mile. Auc* 
tores fcre formulam hanc» -abfque pro* 
noAine ufurpint.- ita l^Hmiets Qointo. 
^f exaaa dtiztc ffonfa fltdefpimfa^t^-^ 
cit. Ag.trt; flift.iir,^. lsv.f\»%i. *x*» 
26. IV, 3. Suet0Pi,dc lHafhGram. TeHnt. 
AdcFph.v.V C^^w VI t. Vcrrin/^ 100. 
X, II, ec 28. OvidiMs\ Epift. 1?. Veturti 
fi faa loco moveas, manca erit fcntentia. 
Frcintinsis fv, 7. 'Sicupidus mortis cflct, 
Maqueo cttm vftam poffefinire: cumquc 
•demonftrarct ei ^ladiatorem contCmtae 
* ftatnrac 6c propc jam exa^ae aAatif , ob- 
«jecit ci dixftqne. Codicesiquos inipexi, 
9Um deinde flaret j>ro emmque det^o^ta* 
tkt» ieg^ndum ^MXMVtiOetm deindisnflO' 
tet, eigU^c. J. Waflc. 

1 Vebementer eo negotio fermotus cum 
Mnimo fuo volvebatr\ Manufcnpta cusH 
animofuo, addita pracpofitione. quomo- 
60 & Aldinum exemplar. Kfi/fji/. Vide- 
tur ff negotio ab audicia cfnendatdroni, 
fbrtaint cthm & biga verborum altcra. 
Cruter, Ihcc locutio nefqtie nova dl, ire- 
quc non Salludiaha. negotium facpe valet 
res, Catil.XLix.i-4/itfi id tjuod negotium fof 
cebat. Jiig.LXXxvf. Nf j/mcx eo negotio 
feditio Mrttur, & atibi. Flautus, Modell. 
i u 2. ^Htd-ego b$dh flegotii ctnfeci ms^ 



lum! Plin. Hift. Nat. x, 8. frofperrinu 
«Mfifrif nuptialibus ncgotiis. L. 22. §. 
ult. Di (iquis omlflfapropria: juflatt^eaee^ 
fatn babuiJH froftor qiiam ndUeencgotiis' 
haereditariis fm^(rVilrf. Amobl^>s,p.^). ^f^d 
feJlilenHat^, rofaietewlissmjtias^ epif^sn&- 
gotia incierfantur humana* &*p. 6? ^.^ 
3 Ctdfidirieh.^ VCnetiis cMcufiditatem 
male. ^Septimiusi,^. O^^M^rcupidiiiC 
animi frmecefs» y« libidittem,* vocet am 
bellum exolant B. Pk&bw fed non re^c.bel- 
lum & feditionem conjungunt fliftorici. 
Sefter bM turbar. Fr.1,5. Piurimaotur^ 
bae ^ «4/ foflremum, bella rrvi^^ fr/^ 
/«Mi/. Tidtus, An.ii, if ^uine bclium 
ra/wr#r, feyitioncm indaerint, etiam C#. 
rfr^ de Fin. 1 , 44. Ex cupiditatibms» odem^ 
difcidia, difcordiae, feditioncs, bclhnaf^ 
cuntur, fcditioncm dc diArordiam copa. 
latpro Murenaif.144. 7. Wkfi. 

4 Snae,liberorumque'aetatis.2 Lcgen* 
dum c vetuHfe^ fuae^ue (^ M, eaque 
loqoendi ratio, hiftoHca raigis eft* £/. 
! t)fiw. OxbiTicnies /ji/»r Uberorumiqesf^ Fpfe 
Rivium f^oor^hojufque fbrmuloe cx. 
empla protuli ad Catit^ ix. Tertmllimnms, 
Apol.iv. Socrate contentus» qui in comtu- 
meliam deorswt, quercom hircamque dc 
Canem dejerabat. fic Cnim citat Vmcen' 
tiuji ibi etiam pro flane oUm id efi ftm» 
^,'Idertted1us, \\ane oHm ktqu» fam- 
feK Adcedit Jioratu pQttftom : nam fi 
ritmk nttnc xjf^ oUm fic erit> vide ctiam, 
Carra.xi, j». & Ep. i r, 1, 166. Varro dc 
R.Ruft. 111,9. ruitamemcaldotemd^fn* 
gus. imo leeendum cx Arondelitno caU 
doremame ©J. J. Wafle. 

f ^ma$ etimmf medipcm viros.^ Rit- 

praedae 



Digitized by 



Google 



praedtK tranfvoffos agit: ad hoc, ftudia N««iidarumi » 
^^irthatn accenla: cx quibus, fi talaa yirvim dolis jn- 
forfcciflet, nc qua fcditio, aut belluoa pyirctur .9i>xvuii 

. VIL His difficul$atibu$ cif ramyffttus, ^b^ 
que per vun> ncque infidiis opprimi pofle * hominem 
tam acceptum popularibus, ; quod crat Jugurtha manu 
promtus, & appctens gloriae militaris, 'ftatuit eUm ob- 
lefltarc pcriculis, *& co modo fortunam tentare. Igitur 
bdlo Numantino Micipfa, cum populo R.cquittimi at^* 
quc pcditum auxilia mitteretj (perans vel ^ oftcntando 



ter&aaUbcr; iptsiresitummid.Rcc 
ic- fic fop» in Csiilims rqpofuimus cx 
foipti^ Am ra ^. Et fic amatjoqui 
Oiipoi: sa iit ns Im^ MUttr m r^ms 

fiimmlsit ix RpmtsMis fi^mlitsri smiiitia 
inmatmit Et mox.* Ni^tii is nsfal- 
fimrni hmhitii. occomiiit hacc fiogtt» 
Jb fm pagiiii«- ^tttfchius. 

1 Uiittufwvim.^^rof9rvimhxoti^ 

paicttU. xmlc mqsti ptr iwftiiits^ PcmU 

MaUbBJ^ dt Tfifittsi libri quod 6c pro* 

b9i, aciarediipbcetKfvf0&milu.Markii 

y. lalndotDtcrltiiearitaiitDm agaofcitp 

&c Qoafi CK mtcrprctatioTO procditalcc- 

tkioc caetcri ftant omocs. ^«^r iafira: 

pcr vim ««/ ddis r«nMr«- ^cpius tamcn» 

&qacote m ▼el» #x. Cat. 5 1. ia jpacc & 

pi ^iimtuts. Jug. 79- ^^* '^A^^ P*'" 

ohotD C^e» oportoaitatc /jp^. Tacitos 

*ia Amc «J. m wcrra^*^ f» Girmsnia, 

^ taBCricase «i^ pcr igoftmm itt. 

ittmmm^ Sottoo. JuliOf i^ .Utam' 

pmi fttntm ^ vi ac per arma fnin' 

iirmr. QaiiiCc ipfe C/r.proSezto Rof- 

(do. 4. x#- 1^ .fcotcotiam jmfqttijttrMit- 

imm MHettjMs ttUqttii ajfnui. qitii aHtiM, 

kdcie acbtot^iti mvfttWitit.NoAcr. 

opw i^**amt'pci vim,, aiti i.cimttntari» 

yufimmtf^w, jams^Mon iceitk^L biiktm^ 

fid falami Ju^per diffimUlatiaoem, ftd 

i^rrfmpto§eibaaefmrmnmlii$>MS.hoa^ 

guSi acm//i, quod pracfcro* «c/fcclegaor 

' ' ^Mmc|tnd<^^ 



i86. Agicurncurfm^ai HJmm^immoc» 
culto. 7. ^jJJ. 

2^ Himntm tam acceptum fofttlari^usj] 
Sic iofra: htmmim nobslenh mt^gnisofi^ 
hus clarum^cceftmms^uefitularibmsfuisuih 
carmsac^ftmft^iifimfirfmeratm ZtTacit* 
XI 1. carusacceftufcpii fofmiaribmt,CUcc 

3 Statuit emm oSje^ariftriculit,'} Tacic. 
lib.2. Utiafficieiolifimuldi^cafiSus objec* 
taret, Virg> C«/m/ ohjeBan fericlii. Idem» 

4 Mteomoio*2 CopuLuQ noaagneh. 
((;it Bodl. Numaptio, L^ Markiiy.cor* 
ruptc y.fTafi. 

f Ofitntamii*^ ^\\<tfi/»iendomcpku^ 
ofkntan^ ja^arc & ciferre fc. AmBor ad 
Herennium 1 1 • artificii fiimficanii, inge- 
niiqui ifeniitanii» c^ memoriai oficntan- 
dae caufia. Plautut Curcul* ibi oftenta^' 
tores mcri» Confiienttts,gdrruUquir Gracce, 
Mymm^Si* Sulfitius Viu .M. Cruentant* 
qui otteotaas iexterm^i adtniJlo re^iits'. 
fcelin. cingauiensi 6^ . u$nm iamii mti^ 
imterfeci. Tun^illi^ &c. quifmamlvK cafa. 
fuipt aiftSut. Codex .i&ulae Trio. oim 
ca/u» No(lcr> qucm fcre fcquitiinvx; 
^i. Caiibttf aliorum ferculfps. 8c Ca/i7« 
xxxvi^ quafiiikmajm ca^oi* ctiimdef 
Cafu fauH. Vkg* -BrCafiim i«/5w)ixi/ wr- 
cmmmiignabaramfi^ S^]\^txxiu U^ 
tmHimm. ^agis quatft dcknium ftttA^$n 
hMisi, iumm* boc efl mortcm. Scd & 
J^giL Acai^jfti* lUaci cinens f^.flammim 
eminmtm mtiormm Tefior in occafu veftro, 
nicfilag nicttlUsVi$mviffivi^j>nnmtmi. 

Hh vir- 



f 



Digitized by 



Google 



J4i C Cilkffpi SAitiJsTii 

tirtutcm, vel ^ hbftium facvifia ficile eutti octailintin} 
pracFccit NuttHdis, qu6s in Hifpiniaitt ttiittebat. 8cd ei 
res^longealitcf, aferatus erat^ eVenit. Naftjugurtha,.iir 
erat impigro> atquc acri ingcnio> ubi naturam P. ScipR>^ 
nisi ^ qui tUih RoMHhi» ihkp^atdi* iH^i Ss IDb^cdi ho- 



ek agfjA cUnt!m» ocbaflit fro «f/mni 
fa^pidime. Utr^m ergo le(5^ioaqn ati). 
plci^ar ferc 'Er AijT ^o» 3^f6o«. ttUc rc- 

vihciis tmfofitH^i^olo fimul j^ wubus^'*^ 
dbjc^aarer. f. PrMJfe: 

1 Hoftium fdivitia,'] Supra CatH, li 1 1 . 
^«e ^tfr iaeykfa. a^fdQte iqaahdo^e 
pro irtt militMri» Glofrae Aiyomf, & /3ie- 
'viM pro/^f^ unde coo)tingi folcnt. z« 
eanHs VI i f5o. Jrf^ fw^*e*ficVii ijdn ^,' 
«c fortibiis '*^4»'*^. 8c Ffcjf/^. Anritf vn,- 

att lagttnt» krSofettm, fi^ fyc^^fit p<x:' 
terc fatttr* Siltafr x n r, 6M. hiut^cties 
ifftr/tt mis fe&^M ierror, ^^Mmrefeio 
qnam iacViTB eai. 'pro 'oekemefttta Taci* 
tm» Anf. ri, 4;.^ €arh tfMiiitt fkftirl^' 
M hofthini iie?in'a^ 8c i,l«viY, ^^dfi 
fttgerent^ fluris Sylvas, ft^jfiMM tMt^\ 
fatUtjtiwit iaeHcfamboSiiimyif^r^. An. 

^ ZongioHttr »r.r] ri '•Wwabeft )i.. 
Poft vo«Aii /^f» ^bfHcetHgi i^Dpre vo- 

rci^oAum-fitpc^GfabiinttioOf torfe- 
i^vniMirj^ €iiii). civT* ^is^* fA^i^ 
tisW, ^tMj^, B^enipena^ltfdbiffqbo fta^mti;;! 
Moft<itn,i. AMmits hhtcft^* T.R.* 
Mt tl«lc IdH^e^ ld«ft: NtB&akh longe» 
qbarn eft a nbbls iftutl qutid tibi^iiftdndo, 
llfi)alMr ef(imJl«»W^i;^Wi^4 fiunvcli;; 
rti', )f;i(^; cm/iiMb)i^ri^/«/ito, Ijid^ 
kM^e ^^#0^ ii^ilim^ 'dbi|ii(kmtem.k 
Et Wtf#(ti ^ 'd}i»^itoNili9m«iiltiici;C^^ 
q^o^rtrdgii ^W^a*«ikriiu8«Mk>.^b 
B.Civ. II, ^y. m#f»>V>, lilliNif ir, &^. 
mittttmi toi^ ftbt^ 'Hjns vtfittt^it^' 
f4i^ct»fS^t^Cimcm^hs^yf^ 



flanitit tinci/its tiKludn^t^ at imberitb^ 
nam& Codd. )rcti?icnt & itaAuSoripIe 
Ibciitus eft. te. & Srt\\ \6, <E>hl}^tk 

^^*> 1 1 u irjliia paiiamn Jongc 
c^TiiAtt, ibhi^e, d'4uib'u$ am^iqlhoIoibD? 
deinpe ib ciOryMi mdhi^btiSGNfi tlt ife- 
quentia doccnt. VirgiU Ittde Lycum ferft^ 
6rc. ie^tonge Cf^ dtttum 6rc. Peie. 
dt leto; Iir, ioi^nitfci^. looge iHuoi^ 
lODge pMcntum, lod|;e f&diOnH dc€dc- 
ramir ifoccs, ^abofi^ .ad. ^ctam^ domo 
axit^mili^ O^/f^fiiRf» Ep^il,^'^. ^tttm 
tiW ntHK .ioAjge >i:;iMM» ifa^iWe Qriurfvit. 
GViTpinui; ifr^iif. ttmeimi ^ogkmSmt^ ^^oq 
feafo ^ ioro i^ u inu ha c c cibi iii^iii^ ! Quaoi 
non proderunt J ita AitQor 'liibi. fW^ 
/ifM^, «tioQgeiglidifarenni^tfCiWJi* 
irff»//, ^/« 'idn)^ tit|i }apiicr abit. £Uip« 
^rm' ^f^fet i;nini(i Vkigik liOnge ilii ^ 
jitniKrliriifi. 'NkncMrTptafcfiHi^ oda^u»n« 
Lfb idegt. itiWthd. de.di^ Widwi laliiA 
iim^. 2aii»)Dngci^flnlit:9SMiit TfrtMt. 
4Ml^- :^ ^um: i Marmi t ngit ^imam, 
AftdijUt, M«f.i.ip.i4. 'hkied ita loma 
r^te«l{pi^«aii iMpftmvimsJft^timfEh 
dthii. 'fiftulit:^aa^s Mjt. p^ldugt md 
vci,iiwX/t^r^«w' Vflqpuut fcmoiiiM iir 
tJgne wfdiiti tCtim^a itaiitttti iofatra. 
Tiicrtnaqt» ftingcfOto. Aoc oit k f M^ iii; 
ix^tid^fo.\iphk^. idfmkjtkyt.^ji^^ 
exrtftti &Lltt^, '& iffnfatrim-digumtuy 
ldo^'>psrd0nmi ^tektt txuttrtfttsJ ^^ 
ftPoU wjf )dtfttm, ttitff^ wuadoiD. J^. 

i^ dg«i n«i «iiwiacrl^^g Macc Ttm 
ieditr, -icfttiQliviis-ficiii M^. ^uoc^tSc 
in\MRMI>ll»^ti» JtMOMMii imftntt^ taJ^ 
^tnicnatv». feftin VsDfta. xfrmtt^, ibd 
hiod Miottciperam. VMku T^ttttmk^ 
lat 1>%b4 llaU. ^pbifMi/ft'jfSwf# bariiTo^ 
92aik%ioleir-9»iai)99 Adc^.:sv»ir» 

ftium 



Digitized by 



Google 



ftiffO^ pqgiipyijj n^ulto laborc, multaouc cura> practc- 
f&^ ms^i^i^^mf: p^LTcn^o^ & facpc obviam cundo pc- 
rijcwlfs, iq jantam dari tudinem breVi pervCnerat, ut nof 

gi$ vjcbcniie^iter caj-uj, Numantinis maxumo terrori cf- 
t. Ac fanc, quoci difficilfumum iri priiriis eft> & ' prbc- 
% ^renu^§ Cfat, & bpnus confilip: c^uorurn altcriinji cx 
Ij^royfdcntia tiojorcm, aiterum ey ?^^?cia tcmcritatcm 
adfiyTC pl^y^tf-iniiue folet. teijtyr imperatdr omriis ferc 
fcs ^lpcras pcr ')i^urtham a^cre, * iri amias fiabcrc^ 

T< mT «^* iiuitlt w(^rfi$tr&^ avfASinimi, 



Addant faffiragii Codiccs. L 3. perieulis 
'umtMm fine 'praepofitioae i». Vide ^. 
rpjiUfi ^ ufii amiqaae Locat. proque 
imrej» L 3. «Wff^i incptc. facitus, An. 
i.d. iiio«iwCff4#. ^jNofter.Mos regom 
mfr^MmemtmHmm. AddcTMdmmzii, 

4;. «ft.T,i7. f*f^^* 

t fr»AJrt^Mmj ^ 6msur\ Vide L. 
vJUm de ^egadr* i, f f. BslUDigb. non 
^iblcont fii^^ JiffeilUmmn. a* lu6et» ^* 
^ imfnm0cC4xc ^emb. quaii rqliquerat 
lUiabr, f«#i< im frimis i/, atperperam 
MoQer : U fmtimm 0^9 in priinis inenio< 
libilc •mjtimi^ ibntcoiiac ex paree aa 
topiacbait jUuyiidis itu 46. *AMA. 

erx ;8 eFA^scu:; A.>frj»;«'5 "OKNdN 

fUi. Qood paolo ^ter poftca e^tvlic 
M««/.W*lf^ANOrAX orrAEWWA<9i 
*»rif fOAMHPOYlreil- Hoc^fpciit 
^Pikw^ in^Luciilfo, p. f<>f ^ ^Afi^ £fh 
tiufO^Z •fiir A ^' f4x^ ^ wximf^^ 
«ri^^imf&» ^rNfl'MJlN UAltoJ 

A*fe fa^^ aci). 511. > M?« i^ 

WWTi ^f>MW rf MEAAR^ jZPJSKEP- 
TO£ TfTpAMiiJl 4: *ni*?P' Ai^AABI- 
A^Mtfd^M'. pmvideatia fine tii^ore, 
Sc a^dada fine tbf&ritate In jofcntucciti 
bnd didoiif, jaxta tnentc|i^J^#f /»• 

SiTxi»^ *r Ti>5f««, Qacmjeqttitaf 
ufo^ii Comicns qai Pi!«fMiff a^e tix- 
it. 'H ? # ^;„* r«f r.m8fc«-f "^^l? ^^1^« 



ideoqucJugurtnam> nomlAem adoldrcn* 



temSc rci tninuns rudcm.iis Ia\]dlbusbi1i2tt 
qofic vi< oqiqM4(P fticru^t Imj^^at^rom 
Senam. tiotfis cojffilio, it;i,Craoqi, i^ii^ 

confihQruiP* T/ififiM^Ap. 1,3. bonusmi- 

iifM. vi<|eS^i|^ffM Acfl- U}99'^fS!0r 
1, 1. S$ftimmm}\t.xf. y, 10. J^oclig- 

mortc^miliqrpin, i^i/e/Ivii. .hpc eff, /•• 

^mm wf e 5«^#V* A •^p^V''^!? ' " • 
14. CtfHdi4l^» >?mit.,Hop. 4A|i> rai^/r>, 

8c, atibi, invtniens knimo (^uMi ment^i ^^ 
nsffl/t ^ifnsfMfr^/t jniiu. tptiVpc- 
riodi a^i^aw iWar^Rff^/cntat M«&. 
i»^3^' i^^^f ^«i^i o^ium Jb fla- 
dtid^ jWiKiii di 0^ri: Wfl^alijcrum /j% 
&«>^^(f «vcrMf^f^r» ^i^crio f^roifekM' 
um m^nmif.emtolkim^^ ^^^'^^^'^^^S^'' 
td* tnter fm^mos fx, mu^Mfes, ;d yio^ 
al|ietiam fcc^runtt.in priD^is^C/fmjad 
Attic jimt .nQ$l%mvlX^^t^ !^^PJ^^n*/^ 
fmmmmr: ^»^ ^^i^TOf ««(S-fiJ^r^^ 
ienmr^ Li^^$,Mvr,CifMit^jrima^fyf' 
of .ttmeraamiO miirW^J^^f^'^^' 
tUUs, iQ). I V. 42-^ \^fti{t^ tsffp tcin^xai- 
riu4, m$cmid9X. 4ffmmnt' ?!tK^^S^ 
qui mU^s 'OidmHiiWViPtf^.f'^'^fi^* ^u- 
tdaceg;temewi(^»/ir^€iMe^i£«^f^ Cbii* 
fter JUrMt^. xti ootit j^ l^q^i. p. f 99. 

h 2 '^magis 



Digitized by 



Google 



144« C- CRistt Sallhs TTt^ 

'magis magifquc cum indics amplcfti j quippe cujus ne- 
que confilium, nequc inccptum ullum fruftra crat. HuC 
accedcbat munificcntia*animi, & ingcnii follcrtia, ^qui- 
bus rcbus fibi multos cx Romanis familiari amicitia coa- 
junxcrat. 

VIIL Ea tcmpcftate in cxcrcitu noftro fucrc complu- 
rcsj ^ novij atque nobiicsj quibus divitiae bono honc- 
ftoque potiores crant, ' faftiofi, domt.potentes, apud 
focios cfari magis, quam honefti: ^ qui' Jugurthae non 
mcdiocrcm animum pollicitando acccndebanr, fiMicipfa 
rex occidijfet^ fore^ ^utifolus imperio Rumidiae potiretur : 
in ipfo maxumam virtutem ; • Romae omnia venalia ejfe^ 

rts affer/is. Statius, 5y/t/.v,i. 1/^?^^ I °^W«^amhacrercQpmor. Cisfeomus. Itft 
e^regiis muUum miratus in armis BolM^ cciam oinoino M6S.iioftri, editiqttc ivo- 



num, atque Hli cunrum afpcrrima/W/iM 
Cndtre, partirique rnetus. pro, cffMum 
/r. auxilium improbc, & contra Codd. 
^Septimius 11,15. Ita vir optimm in 
exercitu, cujus nc()ue confiliuW umquam, 
nequc virtus fruftra fuit. f. Wtfi* 

I Mafis^^S'fil^* "'''^^^^^^^^^^'\ 
rit lc^io fi W f«m cxpunxerisi Futfihj 

a Animi, & ingenii folUrtia.'] Ula & 
copuli, non cft in plerlfquc vctuftis. Ri- 
vius* . ' 

3 ^ui^t^i '•^^•^ ^t^^ff^^ f^ "BJ^ntamsfibt] 
In quibufdam cft ^uihus rebus Jugtirthai 
Id quamquaiii,& tcntcnria poftalat.&ait).^ 
biguitatis cvitandac ratio,' nain alioqui 
ad P. Sctptonem rcfcrri verbum poflct, 

' tampn quia nori iricommodc omitti po-' 
tcft, haad magno in difcrimine pooo, ad 
das ipfum, ncc nc. Bivius. qucisPali. pr. 
& 2. forfan re^«i tbundat. Gruterus. At 

^ vidt Caefarem, B.G.i.lUAuCiceronem 
m VcrrcmVM» §. 33. *xv,43. & ingcoii 

"fot. q. r. /: m. e. r. famd in 8. Pub. non 
coteparcnt. L 3. quihusnL fugurtha 
multos. Dilgb;omittit voce<rjfR<?«MWi. A. 
habct fcd t manu correarfcii 7.^ 

4 NovlattiuonoMks.'} Apad Nonium 
}n roce Tempeftas, p.407* ixnohikslog,\' 

ncfcio quam rcftc, nam (cquinjr 



rum facculo. . l^onii i^fff^^/c^» ortum a 
radonc fcrfbcodi ^nCcA^ iguohihs. Gmtc* 
rus* Iroo, ignobUis gloftae rS novi. J.W. 
5 'Faaioft. ] Fadtiofus GiolFa 9tJl%^. 
rK. appoiitc ad mentcm SaUuftii, fcd tt» 
meneft cx verbis mcdiac lignificationis 
cum tam pro foiiitofo% qu tm gratkfo ac 
potentt tcctpiatur. Blautus. Aukil» Iftas 
magriat f^if^iones, doHsdapftlosnoteneorar. 
Titinniu& Fulkmibus ; fed jsmh^ciom^ 
ttto Coifo ne nimis (hkofecefrim, ^ui §x 
taota ^^iooe att^o opibus ea ftem aufeos 
^ii^r^'* inin,.dofnofotemesj abcft MUrt. 
d^mi.^ ftiaUcm abefiict W magis^ ut apud 
Uvium vhv XI. crifUmand» , patrosf aliici' 
endo ad fe floSemi Jat^ aura, non eoafitio 
ferru famaoque trpaguoi maUt quam bo- 
nac e(rt; jbdetn tamca vii 1,7. Ex juvtur^ 
tute quidamtMcauoruptpretio qfdti» cUxi 
magisintdr ^P^ivi^rf/ quam honcfti* rc^ 
tincnt ctiam Codd. J. Wajlt. 

6 .^mjosgurthae toon mfdioorem^l fito 
mdiocrefSh dixiiFe mihi quidcm vijetur^ 
.pranon$nediocritor: quod quit Coinipca. 
tatorcf practcricnm^, nobis annotiadum 
fuit, Glaroanus. imo> vtlct n. modtcnm 
pcr fe. 7. mffi* 

7 Utifolus regno Mumidiao fotirotmrpl 
fn aUif c(kt in^ario Humidiat. qoomodo 



ftz^mfaaiofi,d^ipiteptes, qoodii»(?^i- & jnanuftripta qina^ habcnt, fc^ eo- 
Sfcl/tKmconvcnit; quarc apud Nonivan/Jcm plane fcnfu. ^vius, Pal. icc. i^/r. 

Sed 



Digitized by 



Google 



BSLLUM JudURTHIMUM. l^f 

Scd poftquam» Numanria delcca> P. Scipio dimittere 
aiixilia^ & ipfe reverti domum decrevit : donatum atque 
budacum magnifice pro concione Jugurcham inxpraetOt- 
rium ^adduxic: ibique (ecreto monuit) uti potius publice^ 
muam frivatimy amicitiam populi R. colereti ^neu quibus 
l»giri infuefceret : periculofe a paucis emi^ quod multo- 
Tumeffet : fipermanere vellet in fuis artibus^ ultro illi ^ 
gloriamy & ^ regnum venturum : (in properantius pergerety, 
^Juamet ipfum pecunia praecipitem cajurunt. 

IX. Sic locutuS) cum litteriseum> quasMicipfae rcd- 
deret> dimifit; earum fententia haec erat. Jugurthaetm 
bello Numantino longe maxuma virtus fuit : ^ quam rem 



rn: Bcqtte ^iti lcgi, adfcripturo Naz. 

ncque feau le^io prknitaf cufa. Cruti" 
rm* Bail tmptrium, J.Waflb. 

8 0mmsR9mM€Vinaiisefe,'} InMSS. 
& imprdiit vetuftioribus. Romat omma, 
^c iimmiTQinTc^i\jtc{\, Riviui, Com- 
mdtii. 0mmu vem, R. efi> vox ultima 
fDperflii]t.GHr/#rifi.No(lri A. o,v, r. Bodl. 
Umsi^f. J.Wafle* 

1 AdJufitr] Placeret magis abduciu 
Gruteros. 

2 NeaUquUusUriiriin/uifcirir*'} Ma« 
mlaipta, mu quihus, idque naeliui at* 
tpie dcgantiuf* Rivius» MSS. Rivii & 
Gmai wim quiSm, bene: 6c iic nodri. 
pro /icrtt^ Ar. /ecntum, 6c manu rc- 
cciitiore /tcrm. fbrtc pro ficntts. vide 
Cbuifmm ipf. Nofter ubique ufus eft 
▼occ /icriiot oti & fUmtus. Afrtimus, 
Gcm^ HBrrnt, Ovitu, Vemm TacitusiC' 
rod, Sccreruf» domi, animum /irmM. ha- 
hned2m/icreitm, ^/f iflmf in Gloffis. Aft 
lidc apod Si^Imfiium nibil maco: libra- 
rio, iKiad dubie, nnpofaitjoblciira: dic- 
uotit proocnciatio •»> /icretum monuit, 

^ Dcmqoe pro pir/usuen viUittX^ a maad 
pnma tudtt, Arood. piriculi m fuucis 
emi^ m$» fmcmic/e u, f* contra caeteri 
gt e g atim 8l agmine h^. Ita iocum 
ezprefljt, TMcituj, An«iii,^6. Brucidium 
mUms baufis eifi^fmm^ <^ ftftamm i- 
tcr fvgtm, ml flMrifimmqumiiUi iturum, 



fepinutioixftimulmiat: dumuuiualis.deiH 
fufirions, foftnmo fuu/mit iffi fpis mm'^ 
titn furati quod midtos itiam bonos fef* 
fum dedit, qui ffretis quat tmrda eumft* 
curitati, fratmatura vtl cum txitio fn- 
firant. J.Waffe. 

3 Re^num^'} V« Imftrium ut fupra. 
Codex EHiventrienfif t;r«/ivr«»i. unde Cl 
Ptrizoniuj legic perqnam eleganter« vry- 
tura. (ic, alibl Nofter. infra: iarttmfcm^ 
ttntia» ica Stftitnius i» i to. falfas litirss 
ud D.ftrftrt, quarum fentcntia hacc^ 
rat. y. Waffi. 

4 Suamtt iffum ftcunia frateifittm 
eafurum,'] Egregia emendatioi petita a 
plerifque manufcriptif, & hujus quidem 
loci rcfbitatio tanti mihi vidctur. ut la* 
borem quem In cooAparaDdif mcmbranit 
impendi pluf quam aerumnabilem, abunde 
compeolet. ita, iQquam plerique MSS. 
ni(i quod iitura adhuc ampliuf fuam. f^ 
iffum ficuniam fratcif. &c. quae tamen 
licera dele^ in Naz. a rubricario. hac- 
tciiuf tolerayimuf» feeuniafm^ ^ iffttfm 
fKaeiifitem ca/urum i qtiod prae noidro 
infttl(i(rimara. Qr^teruf. Suam fji» if/Mm 
ftiumftm Markii y. A, B, Pub» Pemb* . 
Mart. Aiond* Reg* Bodl. alii OKonien^ 
fes proximc ad verum. J. Wt/ft. 

f ^uam rem tiSi ctrtofeio.'] Vatica* 
nus,r#r/0/4:i^«meItuf. Supra: FalfoquiH' 
tur dt natPTo^ fuaienus htmantutu Puf 

cerr: 



Digitized by 



Google 



t0 C. ClLISPI SAifhVtTll 

certo fclo tibigaudio effi% nobis ob meritfl ftta fams ^fi; 
ut idetn S. P. CLR. jtt^ fumma ape nitemur. Tiki qui- 
dempro nofira amicitia gratulor y en bahes virum diignum 
ie^ at^ue avofuo Mafinijfa. Igitur rex> ubi ie;i quge f^ 
nia acccperat, cx litceris imperacori«|ica ^Sk cogaoyi^, 
' cum virtuce, tum gratia vtri pcraio£!i«3 flexit AOiiQiiixi 
fuum ; & Juguftham * beneficiis viacjerc 9ggrci3!5|« eft : 



fchius. Tibi certe fcio Uz quidef9 CoiW* 
U aliquoc practcrai Pall. verura Naz. ut 
& Tionmilli aHi> nee «on B&ngtnfiMms* 
enjct^ ^uoil rqturfi^vimu^ ob f^iyn j^tfi- 
guiorein. Gruterm, Ar. a. rm tibi certo, 
Vcnetiis excufi» Mart. Pemb. Oxonienfes. 
B- Pub. Reg, certe. y. certus. L 3. eiuam 
^ibi cf^udM^fcio, looum foe.eancvi|^ 
<At S^mmeechees l , 1 9. nniMiPr .iif imrr &1I- 
ludiani tefimomi •M^j^ffMff». ,Htbes 
▼irum digauna ti^ 0c ^r tt, fAmiiia eoet- 
fteUfi, J. Wafle. 

I Tum virtuti» tum frutia tJiri fmtee- 
tus,^ K4anufotptum, cum virtme» 4um 
^Miet. RtWui. fic^pfmiittrM Pal.Gm- 
tifus. MS. cum^. itm, JBJvkts* Stcno- 
fhi, Ar. tamen ;^Mif« & tta legtlTe vide- 
^r Stptimius 11, •p8. fed #M #icc -##««»» 
7. tMrteetom mtqtee glof i^ viri e^uovit^ 
^c. infra: flexit etnimufnfutemAtKCoddi. 
^tteituj antem ^roefi^xii abfi>lttCe utttur. 
An. t, 1 f • ^JP^fl^ elmeeere ofnnium^.eec* 
fej/iubttienefinguiepufie» ^flexit petedMtim» 
-Ht non fteterHur feifdfi u femefermm. >& 
'irxxi 1 1 • Tumc 4 'wmermeene Jiup^te^fusy 
liexit W viUerius Ttiumfieefqtee T^U, 
&, 1,41» /Wl »^7 «f^wr flexit, ejeemee itu 
n;idiu in Treviros. Verutti 'Aatiqyi ftre 
cafum addtderuQt, t aterqttc ^s N«^, 
'Jug.LXviii, enttfCX- <&ifttie40(%tto*a 
^raeda dcrfrata^^ui' fei»e^fcmfer ad- 
dont frel^ii, ^t Wt <j6ki cfimile, »- 
merus, *fiNTPBtlBTAI ^iXef 'fiTOP. sXe-» 
-nofhon, Exfcd. C^iJyb-^iii. Sr iWfi^ 
TPff^^H* &\ rNn^MAX. M. *VmL Miffkid 
Corvitmsi Gafv xcvt . ^tmtm fltxit. - He^ 
rfefippuL 1,19» S^tes^ u^eenfertet^Uxute^ 
''- der vidett flexit t:oiifiHtim 10- retr e e fum 
^iderit. *flocmida tiwd^FffXf^. retor.^ 



qm.Jmtttit his Jm»^ wntcg? (^r/M 

rctprfit. r<prw/i«iHec, llfiif^ 4 f^pere^ 
qui eeiieemqete 4^s eft, fegts laimuin 
ifle^erc. Itai^ue nibil fpii^duna. J, /^ 
% Bemficiif vincere.'^ Sic iqjfra ; fJtt^ 
quam fof. Rom. ^eneficiis viSum ejje. Et 
Afulejus, Apol. 2. Malum fUsum bene^ 
fitit vimerH, eeee inviditt U^§eejt, $^d 
iUtfcio AU Srilujfc i^')^)!! *^imr^£c^ 
ferit. OV.ad Ajtticu.m, lib.F^.^ B^\{!l. ^. 
Mesffit^ Aium Ma eft, f/tifid iemficie 
viieates euffr^tMs effk nmfogettf Et Ifb. 
jnii, Epift* gd M^mmium: STmh^^^ 
^iMi, <^ .Anm>yi Unefis^^, fmmt^ 
henefieie in ferfftmoe fUi t&ifyn^ dim^ 
xeris. & Vcrrin. ^ Ciepn^emt ^^jfh j(#. 
mit Uneficuffte fkntims d^^dmelmtw. & 
aliii in6nitis locis. Sic infca jDguvtfa. 
Beneficiis fuis rUtts efi mMs.mvi^ttm 
fou. Ciaccootus. ^Sdipuc m^^sfimn 
rdiqoifre, Ao. lv, jo. Ceffimftjktid fe$^Hs 
Livin» )Sepmnm ^§dijyt^ ^tU^is 
^imum ^pre,nmmc. i^ulpimm ia ^ 
D. Atetjni. ^. Wmtnmit .stittmt idrnn 
Hilmms, intpofiti JXintfnn efieie, .fiU 
eum jertius i/etp&eetre, iBc mifiifterio .vio- 
civedivino. it»Cod^AuUe Tri^C(«K- 
dinntem B. Gct. 4 ro. ultcipe tm. mfirMe^ 
tellus Oenetria, rmit\$ Vincula,.<««i||». 
k#i teettm ftilamtiM,<sfMt* rIU:Utioi. 
^iveotibus *ctiam -Gra^cls, Jis ipoiei^mii 
qui amaMta stra&acont. ,Hi et^iim, ^#. 
^•^ei»f.dlm» vimmieem nbiqoe oomioaat. 
OppiMtus,>eki& fiWou 9iitfuei9.euMf^itit^ 
firfNvf»^«f^ «/bl^MR^af flf . afl^aUoiiipeBao. 
<rcm« Quadaotcm j^>Qd bfednim.-Op. 
X. -een^Oetm Itgit Qutceeniets, . id p^* 
nMHi^it 9c€pntca>i^(ISS.il|dem, ^iuoo 
orc>#to»^af nnjmi^um. .Q«Kr« piifior 

ftati- 



Digitized by 



Google 



BeLLUM jQ6UIltlIlKUM^ 147 

/htfiMtluc eurtt adopMVif > & tcftamenco ■ paritcr cum fi- 
Uis heredetti inftituit. Sed ip(e paucospoftannos, mor- 
bo^ atque dfetate confeftttS) cum fibi *finem vitae adcfte 
inrclHgcret, cofam amicis, & cdgnfttis, itcmquc Ather- 
bate) ^ Htempfdle filiis; ' dicitur hujuTcemodi verba 
ctlte Juguitha habulflfe; 
X. ^"PdPDnin igi^ f^ Juffmbih *««# p^tre, fme Jpey 

eandcm arguAcritis idcb IflahibUs ftfum 
fcripcnram gttnlintd», ib ofc\iiilW8 co- 
aiete T^cq>uiB iiMiiataCAfn v^ide. 
Catt w vmceri ot huic loco Idngc^- 
tidl ic accbtnttwdltius, it* tifitatnis K 
ae^ e^UB. ttlud fi bcDc delvndAt 



«uMM r tft ,to^»fefPpior#m Lcigio^efB } fiZr 
«M aoaK ipfe Stdltfiim dptmai Hii 
JUwi is^flqtor ^ ridci. Jug. eix P. 
Mi. wrtgiir' bescfictis Ti^uiiit](/}. Ci- 
dm, Tufc.ti,26. 8m€ti%>i4immfr^. 



r, fni rMiDficm//bvisccrcntar. Sc 
ieca-dc «cncf. 1, Vuk Viclt A^hMn 
k^ra^kre atHihmdn fnrm dhmh aoi- 
00,^ #«wikw JMvef^ yptdeniMim 
nupofetmtiam vicit, hocloft. itttit^ihm 
hMH. hn^nH^ i. -^iiAi ^mmfvisHff- 
^mktOfhdfh dtbHlhiUiri riaai p*. 
^MMii. P i m i c rti ii» »,<7* ^^f^f* ^ 
ttut ifwdnnt :^cvmttic «lorcs. TtMifts] 
m, i^ ^iOTn^dMm^ndns sdbi^i 
Mf^. ViHomtar •moUi ^ftihtm ikrm 
poce. hKt9t,fittmmr. iodcf^Sv^' 

^Smktp^^rotennmSmPfliiiius^uptrk do« 
^. SMMw^^. Tum9d9 Mndo ifioec. 
4bCb(|oio ^Pjw^ 'vw«m. elmtdimkis^ 
flM "F. t, TMiiiiUsHh fmxdiBis^ flotu- 
qfiC ^r<i#^# ViocieoT. Prtteivcrat M«n). r«i 
iachrimij cvi^ meis, Confor. Ji^iii^^mt 
Miu 5. Cm^i^s VI, 8. ^tMm^iffi^d 
fHmmtkt,^ bcncficio tucviftos^/^- 
«fit^0*ftt* Ke^iielfttferS<;riplorMG#«e-' 
cotdcTantqui hoc morc & modo lo- 

i^ ^ WC A. '^ifidei Aiccftidc.^ 
Kf^A 4f>'«>if l?»A^rgt /»•» ••irt«f 
lea CSft^. B.6.V, 56. Vindtc, itiamiift 
if^^if. M?ttpfari(lef, *iiiri^ ^ Nl-^ 



[ tdnmr. Jui.t. Cum dffrecsnUbns smfcff* 
ftmk^ &c. sUqMundin dtfnuMgki^ '«V^^ 
JMfwm tsndtm» frocUmMgei vinccrcori 

, nejr6i haberent» Hicroclcs dc alndrC fira^ 

^ ta-rto, Kl'RH$OH «»r« W' uye^tinik 
Td:%'EXnoM^AiZ. Qjidplura? n vineirt 
facic locttoi haberc ncquit, euia ]^gur- 
tha ab Ngc aUcDatui crat, Cap.xi. jid 
^n JtigHrthM tsmtt/i r^em fi^4 locMtum 
inttUigthM. ideo^joc primo fait munifi'* 

. cootia viQGenditfi doiode, vinclii ardio* 

^ ribQ«« rcHneodns. J^Wdffi. 

^ I ^sritffMmfilUsJurtdeminftitittit.^ 
Mcrreburgcorc» papim mtmltberis. vcrum 
oddein roa^, Paullo poft. Rivists^ 

t Finom ^iMi,^ VitMe^btSt, S, Pub« 
quonaodo & ^pod Tstcittsm, Ao.tit,7.i. 
Csefnr fmul/fftr sU ^tm $9t6ttts, deim 

fejfo corPort, ubi fiois s^derat. zv, 63, i , 
4> t6. OC altt>i iiepe pro WPitfe. hBc /»ir« 
'fimpUiltertpronMiv apud ouadero fic ^* 
/liuum, aHot« At Hfofitrfto Cvko habet. 
iofra: UiifVf i9i«/&i mtora Jinem vitaeifa- 
cit. I»utrethts 111, )Of6. J^ fotius yitae. 
ifiacoa facis, stifue^Moris, Sc lostf. X^'' 
^^r« VI t. KenviMr. fccit tioem vitae<^^ 
viBoriius (i^ tfiWs-idom dios, (pie ciiaoi, 
Tuoitust An*4i/4a. fitiom vitae/j^Mg/^jiMi 

futo implevit. J^mfft. 

^ Hufufeoittodi ^toiu.'} MS&. dioitur 
. V, Mericbtifg. Badian. FioiFenc. Hiviut^ 

^ioihtrh.'mttiouom» Liber pmntiquuft» 
IC. Fopfnte. ^fnrtimu (in iSome divi^ 
Hamtftutiouem vMt. (Hmnuiius. didtur. 
i&. i/. cum.^.-^ Ita, funMBA^ooncQKdift 
^Mit&^dntiqmtuii cuB ui^e ad Jildum' 



tMtrem, qui nobts ingcflit, huj^fcomodi 
V. fjsHi Ji^, finur hahmjft. cgapotiut 
fcch^km 1imjufc.^*htib, GtviM\ii9i Cum 
QrfttiHdnit §oicnmt^Q&n 9mmcM* J.,}V. 

fine 



Digitized by 



Google 



Z4^ 



G. CiLXSPX Sallustxx 



Jine opibusy in tneum regnum ' accepi^ exiftumans non mi^ 
nus me tibi^ * quam Uberis^ fi genuijfem, ob beneficia ca- 
rumfore\ neque ea res falfum me habuit. Nam ut alia 
magna^ & egregia tua ' facinota ommamy novtffume re- 
diens Numatktiay ^ meque regnumque meum glmahonora- 
<vifti s tuaque virtute nobis Romanos ex amicis amicijfu- 
mosfecifti: In Hifpania nomen ^ familiae renovatum eji: 
pftremoy quod diffcillumum inter mortalis e(i^ gloria in^ 
vidiam vicifti. Nuncj quoniam mihi natura finem vitae 
facitj per hanc dextram, per regnifidem^mmeo^ obt^or^ 
aucy ut hos, qui tibigenere propinquiy beneficio meofra- 

4 Fnrvum egor\ Ita mSS. omncs. Auc- 
tor autcm Dcclam. in SaUuftium, Cap. 
jcxv. fMTvulum lcgiflc vidctur. & fic cti- 
atn Donatus ad Andr. Tennfii A6k. i. 



Sc.li»io. Editioncs Hackianac. quolo* 
co, ipTo.Uulcem li^ertatem fnit operstione 
f^ trakationever6orum,\ege ex opfofiti' 
one. dixit cnim Simo, feci efkrvo ut effes 
Hbertusmihi. j.ValTc. 

t jiccefi.'] L^.fufcefi. 8c fupra Markii 
y. 7«^» ff' & fic A. Pcmb. sccivit 4u- 
tem rcponit cx conjc^tura P^lmcr. & dc- 
lct Hberis. intra. ValU i, 30, Nec ea res 
fHe falfum hahtit» Idem, 

a ^am Itberis fi genuifem.'} Vox, 
iiberis. vidctur abundarc lcgcnduraquc : 
^uamfi genuiffem. Itcmqcie paulo poft 
toUcndac voccs, ex tribus» fcribendum. 
quc : Ne medius (quod afud Numidas ho* 
nori ducitur) Jugurtha foret. Ad hunc 
autera locum facit vcrfus VtrgUii dc Di- 
donc, mediamque locavii^ cum fiipra ac- 
cunSberet Aeaeas, infra Ackates. Urfmus 
8c Ciacconius. Sic MSS. omnes. 8c oon 
injarie quidcm cxpungeretur illud» libe- 
fist ut moauit Urfmus. fcd quis id au- 
deat fine dccrcto mea»branarum f eadem 
cnirii auaoritate aliouis dcleverir, fige- 
nuijfem i quod pofle ncri. retento iUo tJ 
Uberisy cgo arbitror. Gruierus» ' 

3 ^^aSa omittam.'] Manufcriptum/f- 

cinvru. Rivius. abcft hacc vox Arond. 

1, 2. Bodl. Markii y. X* Pemb. fa&m ex. 

1. manu. abeft a Carrionis. cd« retinet 

:Crutert*u ejnt loco, /aSs & Pob. Vcae» 



tae. Ball. Digb. Pall. omittit etiam nts» 
A. Vi^or Caef. ob cgrcgii vitae. fiipKUi 
Nonius mtfalfemh. ^tj^umtiliuums iz> 3» 
eum editis facit. Uv.xxi. 30, tibiqtt$^ 
inter multa egregia, noio in eticimis Uehi 
dum hoc fu€rit AmubaUm, €cc* tibi ^- 
fiffi, iofra : gkria invidiam pro, ^riafii 
folus Bodl ftsforafti, Coatra qutm ctitm 
Hieronymus, Prolog. m Trad. Hebraic* 
Pedibus fteargaritas eonceUcmt, Uvorex^ 
arferit* J.Wafle. . 

.4 Me regtemfuqui meumgUria idenfS' 
fti^ Quaoto rc&ius in MSd. mtqme» ny. 
numquo metsm: .geminata conjon^iooe. 
hic cd cnim pecoliaris mos loqucadi 
hiftoricorum. ezcmpla pacne (exceata o- 
pud Livittm, CMrrNwn, < reliquos. RMtu^ 
Cpmmd. non adeft vocula GloriOt aeqoc 
hibct edam PaU quintus* Gruterms, Cic 
t. Divia. §. 88. prope accedit? Amfii' 
araum fic honoravit &ma Craociat, deeu 
tu haberetur, iafra : Valla i, 21. Jmv.gUrit^ 
fuferaftt, fumtum» iaquit» ez Domofikema^ 
pro honoravifls, Ar. onerafti. L 3« dtca- 
rafti. J.Waflc. 

5* Familiat.'^ Fam. noftrat Pemb. ied 
a ntftrat fupra. 6c a. m. Arood. L 3. 
Digb. Mackii y. Martio. & Veact.t47o« 
Idem. 

6 Utneo obtefitrqut, ut bts quigtmtrt 
tibi frofinqui.^ Lcgendum uti hos. oam 
fic fere SaUuftists tt, volumea Fabrici* 
anum habebat aJterius manu addituoi itf 
fpario, qood verfus dirimit. ncqae cHiA 
alio praetaca quoifoai, wacia ezaoipiart 



Digitized by 



Google 



BfLLUM JUGURTHINUM. 249 

tres funt^cdros haheas : neu malis ' alienos aJjungerej quam 
fmguine conjunSios retinere. * Non exercitus^ neque the- 
Jauriy praefidia regni funt^ ^verum amici^ quos neque ar- 
mis cogere^ neque auro parare queas: ^officio& fiaepari- 
mtur. ^is autem amicior^ quam frater fratri r aut 

^knsque Beroaldino. Rruitts» Mire delec- 
tacus fait SalUt0Uu tani proaocniaibui 
qaim yerbo fubilaativo j abique eo fuilTet, 
poterit fuccin^us» utihos ubiiimnffo- 
fia^i, keueficiomicffMtris cums hnkims. 
Gruccrus. 06. te Pemb. Aroad. L |. Rqg. 
KPub.MirkiiA. male. 7. Wkffe. 

1 Meuos sdjungere.j Comcn. fervat 
cmJMwiere 8c ita alias legi fuper pid^um 
Kazuimk &t ut ambiga^ de (inceritate lec- 
tionit, amicus roeus abjiciebat tam udjun^ 
jfreqmm retiuere reluti inve^la temeri- 
tareicidorum iatis liccntiofe. Oruterus. 

2 Neu exercstus,'] Hunc k>cum fom* 
it ex Xeuefbente» in oratione quam ha- 
boit cjus filiis, atque amicii antequam 
morcretnr. ol^nt tBf» i* im ii W/k 
^>£erh e-nJiirl^r, 1» W» $urtXtUie A«- 
ci^ kse, * a' •« niSTOr OrAOI r^fr- 
^tm fimiriksZfrif •A»9i»8» W #rf »Atf»- 
if usrh V^j*i tifM^t^ve^ fMi ujdpu' 

pfTBBf ) iKAi» TU9 srHnk f»9i^ /^7 «W»» iu9'^ 
f^. i 5 «•»''•'*< «^w ^' litkfuui a-uv 
rj /8if , ««^<i §i0U»sf ruiJ rj tutfyeeif- El 
/f i^«!a«$ «••'< wHqfrji evftfPuAuicMe 'ni^ 
/Ue^\Mme «wiT^» jMp«7W^V ^t^^^^V 
XSy % uwi rS «>o5»«' >«w4»»- »6 ••A?''** 
«r)p«nni iJluht-uuf •)%H9n^h ^ e^ofx&i 
«sM-MP^r. W ^ uwi 7Su9tS T^riffisF^^ 

^whsq* F^ «W 'fuuTiji fttWi^U T^ifnu 
Jj^ ci rfairi cUiu mii^^fltu ^ is-yi 5* 
ai-ruf^ien my^umf^oit >g^*f ew^funri^, 
v^ r a*rvr •^Rcrtg^ ^tmpftocflH» TlifS 

OT «i^fraf «vS» 'OlKEIOTATOI i Ma- 

naUu&. 

3 rerjiw uminr} Sic in manafcriptis 
atqucaliis vciuftis: non»fsrMwtur* quo- 
modo in EuQucho Tcrentius» Cufie ali- 
quej fsrere umicos beneficio meo. &in An- 
dria» O^fequimts amicos, 'veritus odium 
furit. fic aiicubi umfcitias furere dixit 



Cicero» vocum affinlus anfam errorlprae- 
boit. Rivius» 

4 O6fequio (ji* fide fsriumurj^ Cdnfali 
tres ^uadrigu MSS* Pall. led in nullo 
reperi Popmae o&fefuio. quod £c naud 
boc locoi e(k enim0^/#^is/«minFeriorum 
erga fuperiores» Grurerus. ?ro furiuutur* 
Bodl. frsefuruutur, Digb. Codex Pofmse, 
V* Vineeutius Believseeufis vi, 14» fsrsu" 
tur* Ar* fsttsntur, Malc orancs» quod 
monuit Rivius* voir fsriuutur erat Mo- 
naciiis plane ignota. Nihii ergo mirum 
fecemnt, cum iliod alterum qnafi notioi 
ejus loco intruferint. At Nofter a Cfcf • 
rm habuit, qui iv. Cstilin.^l. fersm 
non folum fortiter, fed etism Ubonter» 
dummodo meis Isboribui, yobis fofuloque 
Kom^ dignitas falufque pariatur. Eo loco 
Prifiianusy p. 940. ominit vocem Con^ 
fult oon male; 8c codex M5. B. PuU Omt, 
prortfJi^rof/Mrchireexhibet vsristur. iego 
verfsfur, Idem, de Ttn, i» 2. qnidhUremi 
eumfugist, que voUsftss nuUs pariatur. 
81 §. 66» sffe pariendarum voluftstum, 
SaUufiium lequitur Livius vi 1,40* Satis 
fuit, eritque, unde beUi decm pariatur. 
Nff^i Epamifiond. paritur P4Ar^f//!i. Phi- 
lippusad Alexandrum apud K if «xiMMfi» 
V II, 2« ^ae tefiU rstie iu hanc vauam 
ffem induxit, ut eos tibi fideUs futuros 
oxifiimsres, quos pecunia «i/ aouKera /lii 
comfuliffisi s charitate ifiud praeflatur* 
ita editi, fed codex Pembroch. fat.&i fu- 
pra t abbrevaturailla vi&tar,quade(ignari 
folet tur, forte ergo legendum faritur, 
Arnobiui v 1 1 . p. 248« fafiidium neimmo^ 
deratiom paritur. confer. p. 20, 8. Cjf- 
frianus qui Nodrum fequi arnat» ad Df • 
nuum, p. 9. See ad hoc fretiis^ sut sm^ 
hitu ofus efif ut hominis fumma vei dig^ 
nitas vei fotefias eUborstts moh pariatur. 
Silius V, 169, Nam curhsecsUs pariatnr 
ghris daxtts* vide ctiain Lib. z, 14^ 
I i quem 



Digitized by 



Google 



^j^e»/» alienumfidum invenies^ fituis bofiis fuerk f ' E^ 
quidemegOy vobis regmm traJoj firmMmyJi hom eritis ^ 
jimaiij imbecU/um^ Nam amcordia parvae res cref^may 
difcordia maxumae ditabuntur. Caeterum ante hosy tt^ 
Ju^urtba^ * qui aetate^ & fafiensiu frior esj ne Miittr 
qu$d eveniaty frovidere decet. Nam ' in omui tertammey 

J^Iato, Ep. VI 1« fjUyti iTnrifj^ 'en«- 1 Merfthn^fi 6c «npreflis ▼etafliorfbus» 

T£1 ECE* ieatoattMn ip(km iitbef apud 4^uissHatt, ^.(ed eodcm {cnfii, fbrte 

40f$misHum xiv, 4. Jhi&wtm Chria 1. ^i^ao ta enemplari fcrfptuin erat, qtti 

f. 112. JJkmmum, pag. 349. S9oi4$ftmi sHmH, yt ki ifttdo pdlmoris dtOionif 

Serm. cxiv. T^ius eam adlibcyosde* 

tsrqiiet» Hift. iv« 52« N$nUgi9U^s mn 

(l^^fu* pnimh fiima imperiawumettta, 

qusm nuimrumUhfrmm. Den^henes, 

FiulipP. IV. p. 160. no'ABilX ^ tyuyt 

HAOlTrON iySfirtiif m/fttffd^, iv/fi» 

'ErNOIAN. Coofer mmido D. JM' 

iMm. ^ntiq. si, ^. tnfra: ^i smivi^ 

qnmn ftutvr. ilaec iKle ex Mwumirit* 

Nv^ 'A^AOhOr^ n;« 'AAHeiNOr^ 

^'A0t£* ^fmm Miitnum» ^c. fmtrit, iu 

MSS. flc BidolfhMs AgmoUi pag, »64. 

I BqMtmtffL] V9iurignum%^^\3l6. 
jSi».ffM/fMftrkiiy«A* E.PBb.VeQet. 1470. 
L. %• Reg. Cuv^ & ^rutiP* /L m in. 
qiik ifSS* antiouiorc»» roceotioncs fin^ 
qm>daHoquintfelpo)ipic£dik priiaie.<^- 
tCNaoafii lefiiooew firnEat Stv§rm apud 
Sfmiiiamsp^t Oap. 29« firmum Mv^friMMf 
Antpnims m$it TtUn^mUf ii boni orunt, 
iBd>ecittofB ii maii» L 3. dmi^dlk. iofi-a, 
Cacflio, rti fnrvm. BodL Digb. coi po- 
£MM»e favct .ritfxfiMPMMtf •4|ai ioctMn ob 
ooitlos iiabait. Lib. jrvn. Cap. tt. j^l^ 
fiudendum ifi amirdim viriims t9ins, pfr< 
qunm res ^/wfiM miniilaae i09fvdt$/9um,' 
ztSinMt Epift. xci v. parvae res.£t Xm^m^ 
MinsQ. <jrut9n9x, MSS. aoAMtlat.Bp; 
loxh ^^uta pir aneordiam par4«e ros 
cvektmt, frr difi^rdiam mAkimm diln* 
iuntur, Gujus exemplo snaltem aptid 
Koflram, per concordtnm, &c. difcordin, 
vide -adnotata ad Cap, 7. ddlimarhm» 
Hytaa. 11«, 1:59. Outi ii^fnifit Tftiyi 
yid^t 4 Tt «^ w m}Otnu itmSiH io»(ir«g. 
addc Uomrrum, Odyff. %• lE i . ^, frttgk 

4. J^>iumi ^ fofiimia I^h*'}!^ 



fipret cKphtftmgMff m* td ali^is non io^ 
telligens, i>lasi n vocalei^particulae prae« 
oedenti addfd4t. atque tta for£m legi coep- 
tuin quia^ pro fni. verum Idc miul id-^ 
auKkim proBufitio. tantum direriam lec- 
ttonoin «ft anootare viTom. Rrv/n/. Reg. 
cmmum Jng, ante hos n, Ar. abcft rr. 
Digk wo poft providm cxhibct. a 
Markii y. A. exulat quidem fed non pri* 
mitaa ati«x Htorn patet* J.Wkffi. 

% Inomnicirhimim] LtrtusxLf i,5|. 
NiMi oi aMum ^augiim fmmsfarvojhidio, 
q(m>r$imm in anaminiins Mirris xm^ns 
utian^ d$$eri»rimqm kfirmiorilavcndo. 
S$(^ Pfooen. .^ ^aufi mHirr/forf' 
qm d$i$ri$r^raiMtIncflmit mummfrmfer 
iofirano fMBS. Oi$$r$ pro QetBt $. ^ 
Jn ^jufiundi roius op$s fitm $^frrinntmri 
in quiSm, <4fm /Am frvftrr virtuttm iw*i- 
Utmemtim p^um» t$ minus ^unmumfofi^ 
ftm dohmt offmdirt, 'Aicitcis^Hift. ii.io.. 
Contm, apud alios nM mqmrtoprodo- 
•rat» ifmm nimia fmomia memfmmuCski 
fiodorus, Var.ui , ^6. Bt^a m tmsegif 
f$mf$r efi ftf§>eaa potCBtia, dum velle 
creditnr» quod po(Te judicotur» 'figr^e 
colerem hunc tsadbt Cf^m, proMoraia,. 
5. s». Dion Olnjfefhmm, Qrat. iixtT. 
rtd^ «0# ^Sm Mmkmmf iue/pi^prm^ v^W. 
V^Mf, mHiil fi JmotSt mtixihTM^ ^ ^^ 
rm*ififm* f4 ti m^§9Ui tTwmf, i^ mtxk. 
wflifi titi fttt£»M9 79V ? miiKUfSjfim n^tf 
mm kmfM/9^m\. i ^ i nwSrif uw 03»«* 
w5m93 d%m tffu «^nr^* v/k' rit «^«mSt 

4 i^l^iffi/^i i^if Ht&Z^ wwx^d^fi^ 

i<«i"i« •£IRO* BIA^ZEreAiV AT^kA- 
X0At, n AE^. HtroSianm i v, 8. r^ 
;t -jB AIXTTWitSAii»^ IbABOZ, 7»J^ 3. 

qui 



Digitized by 



Google 



B BLLHM JuGURrm^u^. 2^1 

pi 9^tutiar efiy ctum fi acctpit tnfurium^ tameny quia 
/hs f^efty factre videtur. Ves autem, Atherhal; & 
Hiim^faly ^cdite^ ebfervatetakmhuncvifum: ^imitamini 
wtutem: & enitimmiy ^ ne ego meUores liberos fimfiifc 
videary qsiom ^enuiffe. 

XI- Ad ca Jugurtha, tamctfi regcm fifta locutom in- 
tcUigcbarf & ipfc longc alitcr ammo agitabat : tamcn 
pro tcmporc bcnienc rcfpondit. Micipfa paucis poft 
dicbw moritur. Poftquam iUi morc rcgio ♦ jufta mag. 

# W ^M pheirinias ex PrHciafia, locam hancch* 
AI» W 5 tantc. ^^«m. Nihil j^ cft in noftri*. 



iB^m, Vi^-mAmt 'A^IKEIZeAI. 

^VUSClM. 'aAIUT^ h^a. Tomm fen' 

te&tiam juxtaimprefros, fuppreiTo tameo 

Aoftonsnomuie» citat^^ii&SMriviit, 

5- lahzi tskm hMJUvhum, Isoedofer> 

bofiuD io ftiSS* qoeoi jifmkjm maa ie* 

meJtoi^at. Metam. i. UuBctilem,^uiMi»- 

^mm wicfjkrmm ^ fummi i^nastmftS' 

an dtdm taeat^ frofuts tKutJjL ita ef iam 

WUf^ IX. & iJb. it fhiUf caetcnsm 

pro tfwkmmr mtiim propenaodum foL 

iathm, fed aiterum idem valet. YUttttut 

Carc. iff t^ Hee ^idfqnMmfit tmm opu 

ttptt^ tue TyfMmms tfmftfmtm, mh m^ 
rmmmati. Nee^ Mfrmriktts^ necCotttttr- 
eimi, mec ettm ftmtM gloriM ^ttin ettdat, 
Cacdliiir Pbdo, Opuleatitate ttofirafiii 
vtjmimm fm^mm, Lucret. f » 1 1 ao. At 
tUrn fe Imttumes vdttere ejp, mt4fmo po- 
tcntis* Ut ftmtdmtmmofiMiUi forsttmamai^ 
nortu ^ flmciJam feffittt apiAcoxiJtgtro 
vitMwr Noftcr, ^mme fMfs agro» njtttfiime 
opaleador. Be/ftt^. Brmzerat^ opulcotta 
wegitgemtimm ttietrmSmt, v, j. 6i. ^ ri, 
45. in/ni.- m ego tmliores. x- ojjHmfJJe, 
eua rdeliont caeteri« yofifem inCaTotY^ 
Jggf i adnitemitti me tmcitarcs pooogrii^ 
tpumB 'otltri offi tjidemmtttr. J. WaiTe. 

i CsKtc ^ ohfertmie talem kmte vi- 
rmmt*'} T« 6>» «M dk io MSS. net aliif 
Tcruflioribus tt fieeft S m K tt fiimn um ma* 
gi^ SitMMT, inooiaibosaiitiiquis, novi^ 
qoc^ ^noe widi emnpUnbuf , locus hic 
auflcut» ik m iuiauQ pm fiiit; oiimnoti-e. 



ita<|u« faccflat P^iimi cum fua practcrca, 
vomermmtim. miki entm adkuc abundare 
ridctur, toihe. Grutents. 

2 JmifMtmim virtMtem.'] Sl vcrum eft 
quod fcruttt Grtmmatici, ddcaattMn 
SeriMoneui^ noflram verbiff pluralibus/ 
kaud ae^re idmiferim Prifciani, imiiM- 
Mktti virtMtes ejms; etfi pronoracn fuper- 
facaneum videri qucat. Idem. 

3 » ego meliores li^rosfitmfr/fe^ auam 
videMT ^MMiJfe.^lLegcndum e ^riciano, 
fiemfijfividoMrfqmaskgtnmij/e. poTrofump^ 
fifi»pmadoptMfid\x\t.Sivims^ ItaGraeci, 
ThoofUitus %L Hatmenofmlus^ Xuit^CmHf 
pro 4i/0^Mrf ufur)>am!. Coler, 

4 fuftM mMgn^e. In codice Nazar. 
Icgitur^sj/R/iiB» 5 quod earcutiant homl- 
ikct Hbitinae aroiei, naro mihi profcd^ 
ferme fe probar. Grmten, Sicque Pe-mt?. ! 
ut videtor primitut . y. jnfiM ojficim, vcl 
cx int«rp#ctaeionc vocis jttfia^ vel cor- 
roptfooc T»/sr^fff«w». Venetliscufiim ex- 
emplari47b. Am/I/I. Di^. juxta^mag'' 
nijke. Vtfietos inde nata tft^ quiafuper- 
BuitmsMgniJke, nequecofereutunturauc* 
tores in hoc negotio. Plerique enim bre- 
viterper jttftM ftrMgere^ facere, reddere^ , 
fidvoro^ fraeftnre idem eflferunt, quomodo 
fereGraeeiper nt fcfAiSfSjf,», tSt^ctm* 
yfoytgiit^ ita fere Gfofue apud quas jttr^ 
Bum rJi/sO^t monflrum vcrbi, tu Icge» ' 
Burgum Wf»j8af* Fefims. v. Praccedanea. 
e^Ui morruo jufta non Teciflet, id efi,gU^ 
iam nom objcciflet. Icgo: mr$ ob os je* 

1 i 2 nificc 



Digitized by 



Google 



25X C Crispi SAXtusariiJ . 

ni6ce feccrant, reguli ' Jn unuin conjrcnerc, ut intcr (c 
dc cundlis negotiis difccptarcnr, Scd Hicmpfal, quimi- 
nimus cx illis crat) natura fcroxi .'- ctiam ante ignobili- 
tatcm Jugurthae, quia materno gcncrc impar crat, de- 
fpicienS) ^ dextra Athcrbalem adfedit: ne medius ex 
tribus, quod apud Numidas honori ducitur, Jugurtha 
foret. ^Dcin tamcn, ut aetati conccdcrct, fatigatus a 



ci^f, Cicero ii.de Lcg. Fnufqtism in 
os inje(5^a gU&a efl. Confer S^rtUrmm 
in Aelio vt. Suetonium Ner. xxx. ^«/1/- 
»MMXxviri,io« TMtum^hTk. si^i* Ve- 
rum tam mAgnlfice quam regio more in 
fuis librisinvenilTe videntur Uvius 8c He- 
X^fipt'^^* ^i^ Lib.xx?i 11,42. exercitufque 
md cufiodiam urbis utque ItslUe fcriftos 
effe» non quos regio more» per iuperbiam 
Coff, quo ttrrmrum velintf trajiciant, ille 
vero 1 , 46. Fofi hnec compttenter mtMue 
xnagnitice funus curatum» omni ambitu 
regalium diviuarum fraemijjo ad fomfai 
funebris celebritatem, Caeterum quod ad 
Codicis Nazariani fcripturam attinet, 
qnamvis in morte Principum & Augu- 
fVorum juftitia indicere folebant, qoaqa* 
vis SeverumyM/?//U lugendttm fauxere p.a- 
tres apud A» ViBorem xx. tamen magni 
fice facere jufiitium nuUus invcnv^i. Ita 
que nihil novanduro. NoQer Catil. Jam- 
frimum fuventus» fimul ac Lelli fatiens e 
ratt in cafiris pcT Jaborcm u{\x militiam 
difcebat. alibi, terra marique omnia, &, 
hoftium more per tnumphyi^ VnArm. 
alibi addic copularo : joconrulte ac veluti. 
fct 6cmctii\irt\ cun^afimul agtre. Hunc 
fenfum ita extulit Homerus OdyJ. 1 1. 

m»iu fatix\ •'OSSA "fiOIKE. J. Waflc. 

I In unum. 3 H^cc non agnofctt 
Digb. Alcuinus in Gram. p. 1170. Ed> 
Pari£ 1617. fofiquam Reguli coire in 
unum. & fic in £d. Put!|chiana. pag, 
209. fed cum pcr totum fere caput 
Frifcianum cxfcripferit, apud quem lc- 
gitur convenere, non cft ut.illi aflcntia- 
Biur. Adeas ergo Frifcianumi pag. 610. 
ubi hacc lc6lio a tribushujus Acadcmiac 



MSS. fcrvatur. Rcg. opinor mclius eon* 
veniunt. J.Wairc. 

1 Etiam ante ignobilitatem Jugurthae, 1 
Lcgenduro » aruea. id £c plcnius eft & 
fonaatius. Quid fi divifim lcgas, c^ 
)am antea i ubi nos coojun^im etiam. 
Rivius. 

l Dextera Mherbalemadfedit.^ Hinc 
de Didboe dixit Virgilius vcrCu fupra ci- 
tato: tmdiamqui lecavit, <)uod is locos, 
ut ait Salluftius, afud Nmmidas houori 
duceretur, & fbrtaflc voces, ex triSmt, 
abundant, ut diximus fupra. Qaod au- 
tcmpaulo poft ait: Inter dUas res jaatt 
id vidcturimitatus Tacituscutsi dixit libro 
2. ^Huedam de habitu, rulttsqu» |^ in- 
ftttmis ejus jecorat. Urdnus <jh Ciacco- 
nius. Quidam codiccs hibcbaor, aitt^ 
Adherbalem adfediu ianc ilJud dexttm 
ambiguum efl: nihil enim refcrt, five 
dextra Adhcrbalis, fivc Hiempfalis intcl* 
ligas, roodoHiempialAdbcrbali proxiroc 
adfededt. Sic cnim vel ipfc Hicmpiah 
^ua juvcnlli erat audacia, ficbat mcdiut, 
vel Adhcrbal, quod jui^c poterat. Si ita* 
que in meiio federe^ plus crat quam iu- 
periore aliquo loco, nihil rcfcrt in utram 
Adherbalis partem afl^cdcrit Hicmpfa]. 
Nulio enim pa^o fieripotuit mediusja- 
gurtha, nquidcm duo bi cootigui {edc- 
baot. Quare paulo poft verbum,l»f«r- 
tem alteram» Jugurthac fcilicct cxpooen. 
dum eft, alioqui Adherbal ie feciflct roc- 
dium, undc Jugurtba nihU honoris ha- 
buiflet, fruflraque fiatigaflct fratrcm, uc 
aetati conccdcret. Giartanus* 

4 Deinde tamen ut aetati conefderet,'} 
Manu fcripta, , DfiJi tamen. qaae particula 
fanc cd in vetcrum kriptis firequcos» it^ 

fratrc 



Digitized by 



Google 



BeLLUM JUGURTHINUM. If) 

fratrci ' vix in partem alteram tranfdudus eft, Ibi cum 
multz de adminiftrando imperio diftererentf Jugurtha 
intcraiias res^jaciti oportere quinquennii confutta^ &de^ 



poSei» Dem locs ixmfia folis srJorUus, 
natD iic exemplar maoufcriptum. ubi ho* 
die fere, Deindi* Merfcburgenfii codcx, 
DehtMc tMmtm mt aetMtl^ (ji»c, Rivius. 
FrifciMnms, p. iiSs* ominii AdherSalem 
coQtra Codd. Hieroral dextra Adherba- 
ktn adfedit, Jugorthae ergo laeva five 
locos iofimus relinquitur. fatigatHs aw 
tem afrtitre Hiemffal ut aetati conceJe- 
rer» in partem aUeram tranfduBus eft. 
nempe id rogat» ut Jugurthae inedius lo* 
au coocedator, ideoquia utroque aetire 
major fit. Non ergo pctiit uc Jugurtham 
io /atrm locum admitteret HiemfaU 
ii^Be fe tn locnm Jugurthae tranfmo* 
veret, lioc enim paAo Adherbal medium 
locom fibt iervaCTet neque aetati Ju* 
IwnboMt qood fratrcm facere poftularat, 
ipfe conceilHIet. Verum id velit, ut Hi- 
emial ad laevam Jugurthae concedar, 
unde illi medius locos, ipfi Adherbali 
dcztra Jagurthae,five fecundus, Hiemfali 
Jogoithae laeva» nveinfimns» pro cujuf- 
qne aetatis ratione proveniret. Haec eft 
genuina. hujus k>ci interpretatio. Goro- 
ftms BfrMuvjdextrumlocum honefiiorcm 
aotomat. earn multis refotat Lip/tus 
Eled. 11,2. Qood vero & apud Afros 
feccndo hooore erat dexter locus, teftis 
Ijvims ia chde Cannenfi, Gallos Hiffanof 
qiu ttpuies frope ripam lacvo in cornu, 
Scc dextmm cornu Numidis equitibus 
datmm» ibi honefliorlocusipfis Carthagf- 
oenfibus* iecandus vero illorum auxilia 
His attribuitar. felybius 1,29. 'Hyu9% 
a t£t SMf)ffhfUi9 rS ? hiiS xi^eti *'AyyArv» 
'n^f 5 t9m9»fAmf tt^ 'iir l-^fbiXHtUf *AfftlX' 
n^* At Hamilcar pedcftribuscopiis prae- 
erat,ut patet ex pa^. 34* Hanno autem 
nafaUbos, proinde in proelio maritimo 
locom obtinQit honefi iorem. Ec in pugna 
li/a deaetoria ad Nadagararo, cujus me- 
mioft Uvimsm,^^, dextrum Carthagi- 
nen&f» ^iii^m Namidae tenuere.Cae- 
terom, faoc loco» & ftfttd Kumidas ex 



Conjefturalegitilf/y&juti Lt,i. y.A.Bodl» 

Perob. Venet. Mart. quod admifcrunt Edi- 
tionis Gruterianaereco£bores*interque eos 
intcrpretum facile dcterriraus Cri/pinus, 
Cui exea copula tandem fuboliiit,niedium 
locum etiam apud Romanos fummo ia 
honore fiiiflc. Pari ipfe fagacitatc & 
acumiuc colligo, iftum non lcgilTc rlu- 
tarchum in vita Caionis, p.787. inSulla 
453- Suetonium CX^iuii. cap. xxvii. Vir^ 
giUum, Ovidium, Sidonium, Epift. xx. 
Lib. IV. i/fffKiiMi;», Spartianuro, M.Cii. 
pellam, p. 46. A. ViHorem Epift, cap, iv. 
ne quidcm Lipfium Ek<5V. 1 1, 2, aliofque 
bene multos apud quos in propatulo haec 
rcs. Voces ex trilus abundare puiat C/r- 
finus ipfe non item. Livius i, fj. qui 
minimus ex tribus erat. J. Waffe, 

1 Vix in alteram fartem traduBus eft.^ 
In manufcrJptis eftj tranfduBus. quod 
antiquitatem roagis redolet* & apud Te- 
rentium & Caefarem repcritur. Rivius, 

2 Aif» ofortere quinquennii.] Dicit non- 
nulli ex C. Pofmae, MSS. Manufcriptum, 
inter alias res jacit, pro, inter alia hoc 
fignificat & innuit, oportcrc quinqucnnii 
conftilta, f^c. nara fic intcrdum hoc ver- 
bo utimor. Cic. ad Atticum 11. Sed illud 
qstid fit, fcire cupio, quod jacis oLfcure, 
jam etiam ex ipfisquinquevirisloquiquof" 
dam. ^uidnam id eftf pro, quod ob- 
fcure 8c tecVc fignificas. T. Livius v i. ab 
V. c. Adhoc domi concionantis in mom 
dumfermones fleni criminum in fatres. in^ 
ter quos cum omiffo difcrimine vera an va* 
na jaceret, thefauros GaUici auri occultari 
afatribus jecit, pro. pgmficavit, quomo- 
do 8c alias idem. Sed & vcrbo jacfare 
Uvius in eodem fignificato utitur. Uc 
V. ab V. C. JaBantibus non olfcure Gal- 
lis, haud magna mtrcede fe adduci foffe^ 
ut obfidionem reUnquant. Eft apud Ta* 
citum : Jaccre fortuites fermones. iib. v. , 
idcm 5 Si qua difcordes jecij^nt, inouit.- 
Fuit crcdo qui quid fibinam vcllct tJ jfii- 

creta 



Digitized by 



Google 



»14 



C. CR.ISPI Sallustii 



trna 6mta rtfdndi : nam per evttmftra fmrfe£fum an- 
ms Mmpfam^anim animm valuiffe. Tum i4em Hicmp- 
isii piaeere fi&i rcfjpomdixtt namiffm»'iltitmtribHsproxn~ 
-tnis annis adoptattcne inregnumperveniffe. Quod verbum 
m p€aii8 Jttgurthacaltius, "^ qaam quifquam ratus erat. 



at minus hrtdlcxcrit. is igitur deccptus 
fpecie re<5li, utefl iDfcicia, lubdituendum 
putavir, Mt. Quod £\ coi vulgata lc£tio 
magii arrider, is perfuafum fibi habcat, 
aitimuro errore & vana rpecieatqueima* 
gine veri praeoccupatum in caufla eile, 
cur eiminus ca(!igationoIlraplaceat.Haec 
jam annotaram, cum ecce afiertur & 
atiud mmurcriptum. in quo ipfb idem 
rcperi: ut jam nullasfcrupulusrclinqua- 
tnr. Ceterum imttA njeindi Salkiilius, 
pro irriti^ inft&tuiHi fUtit five fr^ irriiii 
haberi dixit: qilomodo & Ciccro, Cmtfa- 
ris mHs rttfctndere, cou/lituts mb nlio re- 
femdt^t^ atque Loc genus alia. pro in^r* 
tnwt, diphere, UB^MHart. nara his ver- 
bif interdum eodem modo c(^ ufu«. Ki 
vhis, Rc&e Rlv. fic cnim citat LailMttt. ad 
StMtium in Thcb. 1,40. tnox «/ jaaisfcr- 
jnoaibus irai Intumuen fatis» Tacit An. 
111,8. Vruftis Fifoniy fiverafonntqmoi 
jacemitur, praecifuutn in dolorefuo lo- 
eumreffondit» ^,111. Ann. 66. Mamir- 
otts antiqna igjitur Latiaris jacere fortui 
tos frimnm fermoncs. An. 1 v^ 68, & An. 
xri, 54. & vf, 4. ja3are ctiam yuflin. 
X 1 1, 1 !• jccjt fignificationcs Sueton, Ncr. 
XXXVII. ^.Seftimius 1,6. interjacicns 
memvriam difcordiarum Ili ^ Teiopis, 
J. Waflc. ^ 

I liiUm triSusJ^ tribms his Carrtonif 
Ed. Ar. Pemb. histri^s. omittit iwj, & 
illum y. infra, adoptione, adoptio quan. 
doque in ignominia e(l. utapud Tadttm 
An. I, 17. Dabat ($• famae, ut vocatus 
clcftufquc potius a Rcpublica videretur, 
iquam fer uxorium amhitum» tb" fcaili a- 
do^tionc inrepfilTc. unde ad Traumam 
JHi^us. Imfloratus adoptioile, ^ aeei- 
tus es: ut olim duces magni, fareirinis 
extemifque 6eUis, ad ofemfatriaaferon^ 
dum mocarifiUbmtt. alibi : aRttt, atqua 



alius m gratimm mxcris: adfeivit te fitimm 
nen vitrieus fed frincefu Ejus foniiam 
habcs apud Briffinium v i ii. p. 713, Ar. 
Rcg. Markii y. a» Pemb. suhftatiana^, 
prope accedit BodU adtfftatum, GruierK 
ana illud alterum fervar. No» aodto. 
Confule GeUium v, 19. 8c CL I}eni&em 
ad Ciceronis Tufculanas i, 14. iu criaox 
I^eodum ex Codice Francii apiid CQft. 
dcm io Qrm. pro Siam^fm^ quodrairor 
Graevimm noo animum adreitifliei Falli- 
tur erga An$onims Schorus. cot recesti- 
orum vocabolum videtur. Fkrms iv^^ 
qumm adoptiooem JuUae gentis imhHm 
non dofinoret. Codex D. NaaariL tcfte 
Salmafio, conoftationom vd emmmdaftm- 
tionom, unde ille in cooftatiommi rctum 
cum Codd. Pal. & Veoeti habeant qmmme 
adoftionem, l^eodumexoptimo illoco. 
dicc adoftationom. J, Waflc. 

2 ^mam quifquam ratett erat.J Le- 
gcndum, quam quifquam ratms, omifib 
illo vcrbo erat: qood cx glofla toepti a. 
licujus 8c infiilfi littcrateris irrepfifecrc 
do io coBteatum, Rivims. Sccutus anti* 
quorum codicum fidem, locimi Jbunc fic 
icripG, damnau vulgata leftione, in qam 
vcrbum erat omirTum cft. Nam paolo 
ante, Sed ea ns longeaiiter, aermtmserat. 
rvenit. Quarc miotmc illit afiTenfior 
qui vcrbum erat, cx glofik inepti alicu- 
jus & ittfulfi littertlorii irrepfiflc pucsntw 
tofma*. Noo Tidto cur Fofmea nn pug. 
narc debeat pro vocula erat. miht fir^ 
aeque ac Rivio, notha vidctur; aqgUQoe. 
quc ipfammcc MSS. nam in quibufdam 
cjus loco coraparct efit. ccrte abcft Pa!- 
lat» o^avo. neqoe colpoCarrioocmqood 
cxclofcritcditioncfiia: idcm& iplefac. 
tutti», ubi cognovero abcflectivn altcrt 
a^icoi MSS. haoii ciitm nmus tcftimonia 
^-ium pnCQ, etfi iaooccotifilm. tale 



Digitized by 



Google 



Bt tnrsr 5 o G u n t Ti 1 N t> m, i^S 

licfendtt. liaque«eot«ifpd^teira,&mctlianxius, mo- 
Irb panire, atmie ' ca modo <n]rffl auimo halarrc, ^uShi» 
Hicmpfal pcr dolum capererur. (JJuac uhi lafdius pro- 
t^edmic, ncquclcnituranimusferoxnftaiuit quovismoda 
inccptum pcrficcre. • 

XII. Primo conventu^ quem ab regulis &dam fupra 
mcmoravi, proptcrdiircnfioncmplacueratdividl thcfau- 
ros, finifque impcrii Cngulis conftitui. Itaque 4:cmpus 
ad utramquc rcm dcccrnitur, fed maturius ad pccuniam 
diftrftucndam, Rcguli intcrea in loca propinqua tlie-- 
foiris aliusalio conccflrcrc. *Scd Hicmplal in oppida 



^qad tftimi ilaBxim ¥ol*, dc Jus qute ]n< 
bemos fupnc. Tti. Sed iaus loHgt nlittr, 
Mc mm ^mm^ rmmi. Gwmuu \Omiu 

fyms I3 %€. ^ui altfos m pe^iis iif» 
r«Kr ^nafD qiuiiqusm rsittts erat, difem- 
dk, lc i,|6.«/irtfr^«^Mf#nir ita.MfiS. 
CCX:. B. Pub. Huc kem Qwaan^ »- 
ottr Aa.1,69. IdTthmi «wmMnalfiius 
ptmt rm v ii . Ji^Uaas ? iitf 6. Cmp/W/ W(^ 
wuiktimi^ddtr, hoc Altias iiemtirtM, 
fsv jMMv frtfiim Imt» Spaitiaaus .in 
Geta jji. ii]Mr ysf^ iiOvM, firi/«m/.«l. 
tats i)aam quiiquAm .prtdentium» iMVf- 
|«f. dc vr, ^tfi^ /f^m altiusitt p«ftus 
^M/fmm 4ttfcciK<it. Ckmdiamis iwi/tf/ ^. 
^ fmUmi mn virus io flQto Condere. 
Aiio tefv tetr« dc Conaant. ix. m Hk 
•mms injuruu in altum dimitiit, fmi- 
■MMyr /# 4c mi^ffiimdini mimi dfftn^ 
dmu Uflfii libcr Mi Wkmb. unde tentati». 
nla, hoc dk, imqM ille {nUkmsi vol, mi 
«iMw^ia ^wd^propcndec virmognus. Lo- 
ctic fc^c iiabct: m nktmi boc ed.iivaisire 
tzadercHoratiua. Mmfis^micus triditiam 
C^ mcturo IVadam-proteFTis tn mare Gre- 
ticaiiB VcQtls. Hioc iram TJboriiii^jir»- 
Jmn mtndmm vocat fMitrntlm. ibiebat 
enuii iOe vctemor, ut Tseiti verbis :utar,' 
crimimt^rfitmdtrt ^ diffmtdatn tfinfiom 
Midiri. Jd geaus apud Senecam audit, 
ms mtt^iffits tft^, Thocydides : ^Bjtlc^' 
m ^m t n m /f ^^ mh>^* HbiMrirrelQgBn-1 
«« iQixi; mxT BTSZOAOMET'CN. a 



qooA»epst LmtiMmts. iflffaa: iNt^^mttH 
nnxim. lu Ubri. Tacitms, Hift.ir, 92. 
Mmm knptriiCtncimMm •K«taRi «Mmt». 
Wfi» anzli odiis, ^mm, <$^. 97* «axioa 
^mpfitf beUo i?. 80. ftme mMitmm aoxi- 
us» ^ rupcrbia wi» Ocoiuit r» i€* «a» 
Bius MM/malis IIms/Sim. & P^Tf^^fcnm 
<mlfh f.Wi4fi. 

1 £4modiinsidmifitiMtnr]TTtB 
^brL •inmidicmm mtimifMiMiri.^- 
lius, r#fiv «nifM/ii#tiM6m. tigitmtn^-mdh 
vtrt, Salluftio Familiaria. Futfchims, ^ 
hacc quidem lcaio plcrorumqoe MSS^ 
fed tamcsi cum PoU» quintus ac decimus 
lcrvet tantura* tnodi snimi Mmifi: Na- 
zar. vcro adbucabjeoeritYOCulam mnimoj 
difpicicodum cft, an oion media lerrp. 
turaoptfma fit, ac pracpdQtio .manatit tt 
rciolis: ^nam ha^kenuseditum eft inanimo 
hmStrt » quomodo aullac membraruici 
Grutrrm, Re&e Crmtrus. Vitlc nos ad 
lit/iiij» lib.XLiv»a4. .Qnn. Sic ^Qnrio. 
(vrnr. BodU IDigb* A. ^fic forte ptimitun^ 
Pcmb* 6. Pub. a(l y* io fcd a manu cori» 
redrici, inrra.: ,pfiimo eomvtntm. Vidc Pji^ 
mirium* L^,.koittr, peiTime. Stftimins 
1 ii> a. fuUbritudimvirginis csfitur : mu^ 
toqut in horas dtfidtrio, ubi anim us non ie» 
niiur, W nnvos difttdif, iofra : pro .ttb^us 
y« dtctrnitur diis, aliusalioGraccumeft*. 
T^hucyd.yn I. 'O A^rcfT^VAAAOS^AA^ 

6c $» 6|f. !rit<il* iftfUmk r «Mui &us)^ 
>C^» jJf^^ii^^AAAOTS^^AAAHi Ai;frf*aro^ 

Thir. 



Digitized by 



Google 



M^ 



C. Crispi Sallustii 



Thirmida forteejusdomoutcbatur, qui* proxumusli£lor 
Jugurthae, carusacccptufque ei fcrapcrfuerat. Quemille 
cafu miniftrum oblatum *promiflis onerat> impellitquc, 
' uti tamquarafuamvifens domum eati portarum claves 
adulterinas paret: nam verae ad Hiempfalera refcreban- 
bantur : ceterum^ ubi res poftularet, fe ipfum cum magna 
venturum manu. Numida mandata brevi conficitr at- 
que, uti dodus crat, noftu Jugurthae milites introdu- 
cit. Qui poftquam in aedes irrupere: diverfl regem 
quaerere: dormientis alios, alios occurfantis interficerc: 
fcrutari loca abditai claufa efFringere: * ftrepitu & r u- 
multu omnia mifcere : cum interim Hiempfal reperitur, 
^ occultans fe tugurio mulieris ancillae, quo initio pavi- 



Confier Stftrum CatiU xxviit. Jug. xvi. 

nufcripta cua^a» inoffido, addita prae- 
pofitione: quomodo & BadiAnumt & 
alia quaedam. Exemplar Floreatinum, 
Veoeturo, atque cx hii dcrivatt, inoffi- 
dum Thtrmids : quafi ad verbum comef' 
for$ referatur. Ted perperam meo judicio^ 
Rivius. 

1 froximus ir^*3 Vide Turnebum 
Lii* cap. 9« &Ub.xxvii. c. 21. Alius 
ab hoc primus lidlor, id e(l, «fwg^^C- 
Kx!^% quem vetus Gloflarium erudite 
frimivifgiumej^uix. Coltr, vide etiam 
Funcirotlum ad Notitiam Dign. y.Pf^ft. 

2 FromiJ/is onerat,'} V. c. frsimiis one- 
rdfi quod aliquo modo nititur loco in- 
feriore, in quo cft: Praemiu modo, mo- 
do formidinem oftentare. Sed nihil mu- 
tandumi nam Tacitus SaUuftti^cmaUtoT 
dixit, lib. XVII. PoftqHsm vario fermone 
ouUidos, audacefque cognovit fretio, d* 
prom\(Rsonerat. &lib. xx* MuUisinSe- 
natulaudibus cumulatum promidis onerat. 
Urfinus. 

3 Uti tanquamr\ Ita rurfui ordina- 
runt membranae Pall. unde quis poffct 
conjicere fuifle primitus, uti tanquam 
fua vifens domum eat. Gruter. Suam a- 
btft Mart. Tupra: sUocafu^ abeftprono« 



men Ar. infira: verae ad Hiem, praepo- 
Htionem in rp^tiointerlineari exhlbet Rcg. 
magna manu, fupra y. habet vel farva. 
Ar. Mart. Pcmb.B.Pub.y.A- manuven^ 
tttrum, Bodl. vero m. cofia miUtmm veu' 
turum. illud magna a mala manu efle 
puto. pauloport: in aedesjrrufere.x, tn 
aedes fcrutari i caetcrum adulterinum op* 
ponitur vero^ in qua vocc faccte ludft 
Ovidiusdc Arte iii, 643. Nomius cttm 
doceat , quid agamus» adultera cJarit, 
^uafque fetas, non det janua fola 'vias. 
J. Waflc. 

4 Strefitu (ji» tumultu opinia mtfcerer} 
Rittcrshuiii lib. mifceri. infra. Pis6ere$ 
omnes imerfici, & gaudct infinitivisCrifp. 
Futfchius. 

5 Occultans fe in tugurio mulieris a»- 
ciUao,'} Manufcripta non habcnc odditam 
praepofittonem in, Servius in i. Acnci- 
dos hunc locum citans praepolitionem 
addic i niflnt mendofi codices* Itidem in 
yiii. At Denatus in Andri^uii quidcm 
in omittir, confcDticntibusad unom quou 
quot ipfeviderimexemplaribus; in Phor- 
mionem vero, addit. practerquam in co- 
dice Romano, ubi hic locus contraquam 
in ahis fere e(t omiflLs. Mihi vutgata 
ledio haud fane difplicet. pro, d^tef-^ 
cens in tugurio, ahdenfque fefe. nifi quit 
legendumfbrteputct, cuminterim Hiemp^ 

dus 



Digitized by 



Google 



BellumJugurthinum. »57 

ihxss 8c ignarus loci perfiigerat. Numidae capuc ejusi 
vti juifi erant) ad Jugurtham refcrunt. 

XllL Ceterum fama tanti facinoris per omnem Afrt- 
cam brevi divulgatur : Atherbalem) omnifquC) qui fub 
Micipiae imperio fuerant> metus invadit. In duas par- 
tisdiicedunt Numidae: piures Atherbalem (equuntur, 
fcd illum alterum bello meliores. Igitur Jugurtha quam 
maxumas poteft ' copias armat : urbes partim vi^ alias 

fdnttnimr oecmliMns m tugmrio, fj^, ac« 
coikivo omailo* quomodo ad Atticum 
Gkero. Jmvemius ifi vix in bortii fuis $c» 
oduaut ut ▼iddtcec abfblute adiTuro 
poottar. TsmHtJi m Mericburgenfi eft, 
otcdums ftfo. ot nihil certi quis affirmare 
qocau Rsvims, lotugurioSlervfM/adAeD. 



nu. p. 1277. & '» 49*» i» ^J«"» L 3. 

VtBCi; 1470* 1473. re^e omittunt cae 

fcri uti Bc fere Crmteriami. pro rfptritmr 

DomMtms ad Phorm.i 1 ,1 • roferintmr.GrQ' 

4erus iodaccadom putat fe. quodexlu- 

4)eDtomQea. Cwextmxn mndlUo mmimrisr 

ot «M%«< meSmioumm^ homnmm apod Qd^ 

iia9. fic, moedicimMi Mrtisip^dSipiimumm 

%» 14, ita lcgesdam ut alibi» mvissqmiU* 

jimgt^Ummm ConfeiT. iv* Jdmlior nurt- 

trix apod Tenmtitmm. iaio filice apod Xi • 

'Vim 1» 14. Aviomtis, p. i66« Mm» tmm 

vtti Sffw teHms fe dmrm rtUxst, Cmlmti^ 

dit^tfse c^s Ummdmm.fhrefit ales hi- 

mado, Getts devotm choros sgitmt, crati- 

^(^XKcfMcrmtoLmdmmt. \egc,CMmtmqmeibl 

ctiam pTo Demfm feratMtocems, roco peri- 

CEdo, dmfm ferewMto ctm fflendent fvderm 

€«ik Graecc Vienyfims dmufteimr «i^ ^i' 

omf FrifciMme intcrprete: Sporadas ccu 

Mlai flfpicis almai. Cyfriettms de bab. 

Vkg» p. v6. HUc cemfutMri JMm fotes sn- 

ur poeUas c^ Virgines Xihrif^^ ita Qxo- 

-•kafes Jhof%rod. Aldhehnms autem de 

Uode Ycrg. ea citans oroittit fmellMs c^. 

Viaceoms BelstMfemfitf copulam tantum, 

•sdqoeitd^me. ita enim Scriptores fa- 

^ v»9. Dcut, ;(zii» 23. cam Nagoara 

BcibuUh \n fi^ jroTAi •ivV.n/^^cy. 

Attd^mu^ptMQ MMrceUms ^mfiricms, p. 

48. fmS det» ^i^^Hm jubeUt midtt fer 



poeram viigioen commoveri* Martyro- 
logium RMMni, viperis (<;rpcotibus rf4- 
diti. Unum aiddo* jtmtpelimm$ p. 24. 
Ed. Gcaeviaaae. OthryMdes vir beiiator. 
qmi Meffenio hlio, quo centeni,idefl,qmim' 
qmMgeni, concertMverunt , ^ trofhMemmt 
fmo fMngmne fcnffk, tertimfqme Ideffenio 
Selio, ex ormculo AfolUnis, dux mh Athf 
nienfibus fer ludihrimm mifftts, foettMltMs 
votM, miiitmm mt^es ccncitMrvH. Locus 
fine ferro ignique in integrum redituc 
vix potcf^, quare Urci fcca auda^er. vir 
keUmtor, in primts re^e bibet, ita cnim 
loqohur Hegefiffms. 1 v, i o. caetera ita ]e- 
gas: quotercemenl» infefloutrinqoeag- 
roine c. ^o* pro tertimfqmo item Tyrtme^ 
ufqme tn. h. 0, 0. A* d. m. A, fsl m^fedo mI» 
tero clMudo. De OthryMde vide Herodo' 
tum Clio ymfiimumv,<^. SemecMfn fuafoit* 
11* p* 21. LuciMm* P^ud. 486. FMufMn. 
II* i(i6,:lc^:FiietMrchumm Paral. p. 306. 
qui cx Chryftrmorcm n^mrat. apadqucin 
pro 'Ayin^i^ lcgcndum omnioo 'aAx«- 
f^i uti b<Dent Faiv/^irMi & SmidMs» J}fi 
numerd roilitantium fidem factt Str^Uie^ 
De eodero ita SchoU Statii ad Theb. iv. 
Trophaea joirit attolli, quibusdigitofao- 
guineoblito haec fcripilt: t(^ii Mrtrom-e 
frmtM loyiom i quae ex Conjc^ra fic r^- 
ftituo: ')e9>W 'Aiyluf iplamii Atuui^ 
fitnm' Dcniqoe, apod Amfeiimm Cap. 
fupra laudato pro deiegMre fcribe dei^» 
J. Waflc. 

I CofiMs MrmtMt,'] la Mcrfeburgenfi 
& impre(ris vetuHioribus, Cofies ffMr^t^ 
pro» comtfMret. ffi caetcris mf^nulcriptis 
eft volgata le^io. conf<;ntieofe Bcio4- 
dtno. Rivims. Ar* lU a. Ball* fMrmt* B. 

K k vo- 



Digitized by 



Google 



ArmiUprc^Oj iUud akerumfequitur; vc 
rum pro fara6at L i, 3. Ball. parait* Ta- 
'citusi* Ab . I r 1 %'fir ^adidt^rt^uos» Jquo^ 
in exitium milhmm habtt utque armat* 
Hifl. itt, 79. mo9/U ^mm^ iwifit: fk^ 
Sem quoqme <^ fenntia fro ^J^teilio mr^ 
nmri, I », 8» tee^cipiormm wMuiffitmt^ 
«fHMfiff «rmkvir. Siiiusfiir w iBe 
-e^eidtm foeios^ attpte atgrnm ^ybmti 
fraacifj :^hrfcnimu^ vmnvit^ Et^fic Li* 
«oiiVv; xxvitJ, I. altiqde. it^, iUmm ake- 



'Toliintatejittpeno Hio z^^jmgit: v^ 
rare parat. ' Acbcirba]» tafmeiil rK^ ^lcgaitos milis 
-fat) qai^SeiiratmndoGereiitdecaedelfratrtSj & fdftunis 
cfuis^ tamen fretus mtdtttiidine militum» parab:rt iaroiis 
<:ontenfik]7e^ Sed uhi ks^ certamc^ vemt} ^yi^TUskMt 

Ptib* fquunt noaximtu irpfisiisfi a. 'Caetwii j 'fcrat j t# • jift^Aii'' odtrf gitaai > Mtciffa. 

niutAforttffimi/uh/Bei£ae,frcfUrea, q/iod 
's. ctdtu ai^ut humahitate protIfKn«e^irff. 
giJlime ahjunt. ubi hofiico oppooitur frt. 
vtnOa. ^^t qtit GaHiam NacbiMMfatti 
tta diaam: puttai jomt* i^^^f, imtnqm» 
AUut in i^oae&tstper fijHiL ^cfcyi>. 
w*:dcrpublid«n& M.fiiativS^k^fllir. 
hostLdsdm^mmn, «lii^. Et Jiocifie. 
nmt-fcifcc crodoM-ffrimaMifrtnVttp^i^^^^P^ 

Iqo6d abibhitt «fi5<Sr^rrihdc fc>alibi^^ 
pius cfientor, tam .quod icquior ^Ktn 
tilud, nomke ftLatinavocctioretxoatfK- 
-r — > '» -:>- : '7' ^r-7- mt Fro-nme %}rc Frotfeuza. Ncquc-a- 

Had>ab m^arc idoioo rtdHmoaiirar^ad. 
^iictiikt, i^uod buicrer^Sdem firiat. Vc« 
niiii^uadnomcniip&maitioetifiiiodqMi. 
•toi)nimis iofivmtim. Pk^a.cpM]iiio- 
iiuoa\ioc6rum AppcUadTiapudiiodqeot 

^ . . |.i6t«Pfopria.tra^ «eoiporis tva/toor 

-teimiHgrata. Markiiy, fmmtn-tffite^, (^inodoaVi^icis>iaddneMteim»>r 
dc qaa ?oce vide Snmchium devsiniox'' aliaqy^ufinodi; adeo^nomen/mw^ 

Wk wd8is.^betJWmaiio8*an^Wfm 

^Urom^^pbr «mkiciitiHtittoQitfe-^f^ 

vin9iim,\iqmftl^-iiM^ctm^firi^^ 

mm» iofigro Bcri«nfi..piWfceclili«xter- 

rdren^ traauiQ ^zpndu^Mtm Aildt^ifle 

B^ti(rAomanakti/atMmt^udMa. IniMia. 

^gis hocffobabiic, qutanomooia.porta 

. . ^ UrbirRoiwmac» diaal^arroni JW»^gi»e&, 

• «ollendum,f ^4*/i*, certe ncutrios vocis ooQ?ptxirfu» abfurdc dcduci po(tt. ^t 

•^iglumj inM. ^ond, ant Bongwfi- .cedtmki, beocxiQltqoid «d. ia#fae£Ali^ 



que reii^ J^frtuno, ilhim a)tcrnm beilo 

•«BcHorcin*/#«w»; T.Wa;flc. 

1 Jfit AilmbaL'} irfrf porticula abtm 

-dat. oili faKor* cx prana fjrHaba di^Ho. 

^i$&qitei]tircflfDfta..O)bf oc. MSS* PaU find 

-^emifla oopeU^ifr. aurH>u« mireailo-' 
Aioiflgrata. Markiiy, r»i»«o^tnqftc« 
I qua ?oce vide Snwichium^t^mox' 

•li«> pi i\%.^'^^tiittxmmueuUdndmiHn 

.Vcrifimi«b*s.y.l«i^ ' ' i 

X ViSUsex^fmUi^frcfH^tAn fr&iiindi 

fM.3 Lfber »>ogarfii, txfroeUo ntA\!t\ 

cir» quaeirtieac poflibnt, S^dretioet MM^. 

vib, <^^r»f»ifr#|ubivitiofekgitur: /^«. 

^nrmis ^('«fMi/.pro/itrj^^nPutfchiui. 

• MaKm viHus fraelio, freft^ity ni(i etiam 



-BHo.iGhv^^i. Noftrl otftncf, e^^ffoeiio. 
•«t retiticp>«* Ji 5^ ^^441,5. Pr^incia 
•"^luahdoq^tf regidncm dcnetat hi^^P^^Rom. 
-pbteftatem qi^ovis «lodo vcda^am, vel 

ctiam locumubilmp.bcllumadmifldnm- 
»*»f, ?cl deniqttc pro qiwcuftque-publici 

^munerts procunitiooe liiaitbr. Hic au- 
^4tM Irt J^attt^o figtlfficaeuiJdiJffOr^cpfo 
-toa»'^ifl{^AtViwc pattcr ^te^ibGar- 
hhi^m ctftiditf ]Um«ii»btflli'kg<9 ecT. 



negionisi^miUtie ntfmiae repilleiit^ft 
cni^iagrmn 'N«bon€t]f{em FrMndnnn 
abroltrtc vocft 4W.&#/ir, tunen atvbiw- 
cem?'Mfiec^^cu^at fdem^dlc^ ed- 
jwpfiaf Todbus^/MifliMw, noftra, ^nmU» 
Rainrai^ritj ^quaolkl^oftenAmt^fum 
baac vocem Ap|)ell«ive ^eiim>proM4e 
«a*piflrc.:^cB;Afr»i .46. -^ ' 



m 



frofianiu. fMniofitkes^iiofrovin^nmsfm^ 

proe- 



Digitized by 



Google 



B E L :fc U ^ J M Cm R T! Hr I N UI^. 



cuc ilfios. Sic locutp fupra Uudiltuni 
jfldfitMetapliraftes: 'immBk\tnifk^4 
c» ry* '?mf/^m Jmf ^* etiZM|Oi f ra» 
tWMfli 22>jaMS^fm yocat Jtdim Celfusm 
Caci^Ja Origio. ^pwr GaHicum Ro- 
ii|iii^aa» Caeiafit, f#^«fiqtttinaepro- 
T^ifiae M^jtmi^t B. G. iii, i^ille vertit, 

prt^JLM«iv.^ psof iadam hoO^udji^ 
Ibfeemi disaidit» i, a. ille, >ip^>^.nnM» 
>•{»«/«? i-MUf^^Umg 5^^e/5»'"^* Ncc 
umipiAai, qnod (ciim> aliter. Jsm^ fi 
ywufiii immB 6c jyp^ii relationem in- 
dodoii^ neceile el^, ut etiam alia loca fiot 
co fenfir provinciae, quo hic efle dicitur r 
pipipdc* Yei.pluni peo exoeUdatiaiii.fic^ 
dld^(snt« TdiUc; deqaomoyeturouae. 
fib, fidtem apud an^bres modo allega- 
rofc oon efl. Praeterea, haec paia Gal- 
l^ PrffvimdM ^Urbimtfifis^ & Braeau 
focftaror ^Cienoni, Epift.iz,^. aliirquc, 
de qoa re adots Pi!^iMi9Nat. Hift. ip, 4. 
8r JMt^vfMv, apad quos tamen u4 Sc 
GeogtapKae fcriptores, & Hiftoricoi al. 
lerias appdhrtionis negry quidem. Taci- 
tms Hift. 11,14. immintri provinciae Nar- 
booenfi. . Contita, ipli Tlinip, nuili pro- 
f io ciar m p ftfifertndss, irevitefque, Ita- 
lia vmms tpum prpvincia. hic opinorK 
fOK frfvtmmrmm ^jfir if«;^V accipi ne- 
qint. Qpodfitlt»»^ mirumiiiapudGrae. 
cois infenre e(!e^ pn> liat^^n^ K«f&#f 9- 
ritf «ut % ilmflUrtimy n^Citxut, ^ua/pK 
ma apod BttMBatum ^EKiHfe^i, 'n^m 
atqae nsimm^ opud Dionem, ti^a^ apud 
jytmibtm, At Straba {bliimmodo 79« 
N«eCwrnl^ \m^^ nieminit j Diowo^ 
Yinciam hailc jif .rmXacltmt 74» N«#Cyr9' 
rtfor f OC9t« XifhHimiSs TmXct-ntut Ttjf ^eSkl 
H^fGtnu, idqne proprie: nam provincia 
ka a Karbooe di^ eft, ejos rel te(les dabo 
ConCales, JUtpniium <fe clar. Urb. xiil 
Nici« Itotk Narbo/Se^eff, nomioecuv 
jQS Bsf« \tr tmmtnfmm quondam pro* 
riadskrijjMai. & Cictrantm i. pro Fon* 
f cjow i/lcB eadem prov incia Nar^tf 3f4r- 
tittt, ^Unm mftkntm crvium^ 5tc. Vid^ 
jaxnar^aiigatAr^m, nequepertot^ 
iflaat Osnciooeiii f oce «J$f^p<^iMSf, u- 
tttur. Uoat eft locas ifi orat prb Qiynt*. 



§^ 12* qui prim^ontccontra nos^cere. 
iride^ur, quem taroen omiferunt adverla- 
rii. In Gallil sgi ntn fciuitf At ^'im> 
pToviadz jut ditt6mtmri &- Komat judi'-. 
eiafithant, ibi frtvincia opponitur G«/. 
iiae Lugduaenfi. Sahus Quintii GsUfca-- 
nos intrt Secof anorum regioQem, Romart 
al^rat.M. Pafl. DCC. At SccuCani lefte 
Oicfate, funt extra ffoHiinpam frimii 
Vcrom haud UqQidaconftatiuorumSip^Js^ 
fiami^rStgupami fuerinc un^if idemqiiOf 
populus necnei delnde voccs (Jallia £c' 
fnvincia fignificarc rcgtoncm eandem' 
P9Caiit. reqceotiaricfehabcn jtfptHmiii* 
temfffs non erat i illud ei mente adf er- 
(auf,cji contradiCcndorcrpondiCi at tt- 
etttm^ flus annum vixit^ vides nihiUodde- 
dcrc^ pcrgit Orator fttb eade^ porfona. 
In GaiUd agi nonfotuit} hoc e(l in GaU 
iia ««^A, in nulla parte Galliae; ergo . 
frovinciam v ocat ille Galliam, refpoa- 
dit: at (ji» in frovincia jus dicebatufi (j^ 
Romat judicia fiehdnt, In frpvindd t 
quid hoc ad Gallitm dd. qua cbjef^io ? ^ 
Quompdo inGallia agi potuerit^fun^r^- 
vincia,i.t. non inGallid? <J» mfroifihcia 
inqtiir; nemp^ tam in provincia, quam 
Romac, ergo frovihcia oppofitc ^d Ro- 
marn non zd Gailiam, ut facpe alibilPrae- 
terda Jus ubiquc dicebatur vclper Pr6- 
cofT. vel eorundeih legatos, &^ tj^ait 
fuijfi fottfiatem agendi quotidif-Gon^cF * 
Cic; Verrin. x. i. 30, 32, 34- Quod.fi 
vox frovincia N^arbonenfem GaUiam de- 
fignaret, qnae r?tip reddi boiucrit, cur 
noh itctti voxProvincialis ad fobsejufce 
ditionis homines reflringeretur ? Ut ni- 
hii dicam de finibus qui Caelaris aetate 
multo latius patebant, ^uam limices il- 
Hus quae hodlc Provinciae nominc fre- * 
quentatur. Poflrcmo, Sicilia, fi quae 
^ia proviiicta, hujus Tocabuli praero- 
g^ativam obtineredebuit, quae frima fro^ 
vinciarum didla Cictroni» Livio, aliis, 
Quod fi uni Caefari innitatur Opinio 
Bergi^rii, & ipfe aliis locis oflendcrit, fe 
eo ienfu duntaxat Narbonenfem frovin* 
c'^am dij^ifie» qup 8c Afiam ipfam pofiea 
Acad. Q.in.i. Mace^nuim deFin.i,^4» 
quo Afric^voiSalluftius, Cap. xxvii. i.xv. 
Aiii. -Cat. xix*Fr.ii,S. v» ^'Melatti, 3. 
K k 2 aon 



Digitized by 



Google 



26o C. Crispi Sallustii - 

proelio, profugit in prdvinciam, ' ac dcindc Romam 
contendit. *Tum Jugurtha, patratis confiliis, poflquam 
omni Numidia pociebatur, in otfo facinus iaum ^cutrt 
animo reputans, timere populum R. noque advorfus i- 
ram ejusufquam, nifi in avaritia nobilitatis & pecunia (ua 
fpem haberc. Itaque, paucis diebus, cum argento, & 
auro multo^ Romam legatos mittit: queispraecipit, uti 
primum veteres amicos muneribus expleant : ' deinde no- 
vos acquirant : poftrerao, quemcunque poflint largi- 
undo parare, ne cundentur. ^Sed ubi Romam legatt 
venere> &ex praecepto regis, hofpitibus, aliifque> quo- 
rum ea tempeftate in Senatuauftoritas pollebat> magna- 
muneramiferci tanta commutatioinceflir, ^ut ex maxu- 



non e(l temere probanda. Quodvoxab- 
folute efTertur id nibil ef!. Idem enim 
de Apulia ufurpat, Lixiiut xxviii, $• de 
Hifpaniaxxvi, ap. deGermania, Florus' 
IV, 1. dc Afia ViBor v. IUuft. lxx, dc 
Creta Eutropius vi, ii. Ubi intclligas ne- 
ccfttttt, ipiani illam provinciam de qua 
fa£ia fuperius n>entio, vel oppolite atf 
Italiam, vcKaltero rubaudieoda/oM^haeCf 
UU, fua^ 8c alia id genus. Sed contenti 
injecifrc fcrupulum, rem io medio rclin* 
quamus. J.JVMjfe. 

I Ac deinJe Romam coniendit. ] Tn 
vetuAis di^' dehinc, qua voce perfjepq'& 
•lias utitur. Riyists* 

1 Tkm Jkpsrtha pdratis confilits.'] In 
qutbufdam eH» ptra^is confiUis, inmanu- 
lcripto, pattMtis pro ftrfeUis quae in a 
nimo habuerat. idquc verbi maximeom 
aium placet. Slc dicimus, patrare incepta^ 
patrare facinus, pro peragtret ptrficere, RiV 

3 Cum antmo reputans.^ Cum animo 
fuo\ folctdiccre, ulfupra: Troiinde repu- ^ 
tartt^ cum animo fuo. Cato apud Gcl- 
liumxvi^ r. Cogitate eum cumanimisvt- 
ftrtK 8c Roftcr: reputatt cum animis ve- 
firis, numid mutare mtUusfit} Item; /r*. 
here cum animo fuo. Eriatn: cumanimo 
fuo volvtri /olitum. Tum': mih) tnt^Ua 
eum Mvinfo agitanti. Ciacconiufi. i\<; & 
Fabricianum^ fic cetcj^a znanufcriptavqup- 



modp Cictro alicubi, hijultM mecum ipfr 
reputantiy inquit. verum in q^ib^fdam. 
tamcn cft, in animo, perpcram, ut opi. 
nor. ^vifss* Alii codices ixabent»,i9.4J9#- 
moreputans, cum mpracpoiiuoapj quoJ 
& fimpruius cft, & apud. audlores frc- 
qucntius. Glareanus. 

4 Romam l m. t^mbm^ MSS-qufs vjc 
alias Riviu4. in notis dtat Gruterus mtUn 
tos Romam, operarum crcdo incuna. y, 
IVaffi. rom leg* ca cft MSS. Pal. poficura» 
Gr««/fr.fupraAroni. argemo multo. Bodl^ 
abcft mulio. y. A. auro <$», fk alii. infra^ 
uti primum y. a. magnis. la MSS. & aliis 
j oon cft, magnis. Riyius. Thofan. ttaoBa- 
tis undc madis Palmcrius. pro uti fri^ 
\^mum I, 2. Pai- fidci minus fublcftac & 
|B(>»^/ii^irj quodfuaviuslongc G^utert^^ 
jfic Mart. infra: hsc^modo Ucutum^ modo^ 
a fccunda manu ?cmb^ J,JVafie. 
1 5 Deinde novos acqitirant.j Eft. qpl, 
dcm m Mcrfcburgcnfi atque aliis vcto- 
fti« exquiraAt:,iCi\ in Fahricia«o,-cu)u« 
nos plcruriiquc fidcm. iequimuc, adqtttw 
r^nt. Habeat cddem maJo cetcra manu- 
fcripta. iUi'/«/. ^n^frMA/ legendum pu- 
tat Gifan. :n indicc :id Lucret» ut apod 
C/f. inX.aeIio. femper aliqtti anquircndi 
funt. lu cjus libcr. fic X/v. ,J. Waftc. 

6 Sed uSilegatiRomamvenire, ^ix,] 
Fcrpcraip cft in rcccntioribus omifla ca- 



Digitized by 



Google 



Bellvm Jugurthinum. 26t 

m invidia in gratiam & ftivorem nobilitatis Jugurtha vc^. 
nirct: quorumlpars fpe, alii praemio induiai, • fingulos 
cx Senatu ambiundo nitebantur, nc grivitis in eum con- 
filcretur. Igiturj ubilcgatifatisconfidunt, dic conftituta 
Scnatus utnfque datur. Tum Athcrbalcm hoc moda 
kxutum aeccpimus. ^ 

XIV. y.C. Micij^fafatermtu^fngrims: mmffae€€f$tr 
uti regni Numidiae tantummodofrocuratimem exiftumarem 
meams * ceterumjus, & imperium penes vos ejfe: fimut 
eniterer dtmi, tmlitiaeque ^quam maxumo ufus effe populih 
R. Fos mihi cognatorum, ^ vosinhcumadjimumducerem'^ 



p*U 6"» qwc eftinantiquioribasiaddita. 
V^ivxL LegMd ^e&%od\. f.Wafft. r 

j m ix mtucimM twvidU ,& ^mMleyo- 
Uku^J} In ▼ctuflioribus quibuftlain cft 
«j/rtw/fa/aadditum : cixi fMVorem ftatim 
opponar, ficut imfiM^e grMtiam, In ma- 
Bdcripti»tamie5J,&>cccmioribus non cft 
idcouacfaitBOT, *:^ccitradcitimcntum Tcn- 
fciabcOplWnt. Rfvw. M^iivel. xcii- 
ntt L 3. &ftall. Vcnct. 1470. freth Vc 
octae&L x. J.H^Jli. 

I $iBgmU$ A^ ftnMiii amhkndi*'^ Fa- 
briciaaam, mmhiundn. nec alitcr Mcric- 
boigeafe» UiviHs^ 

ft Cifintmjms & imperhtm fines vos 
ifi.y Sic M«<gaba MaflaBiHac ftiiirsapud 
IJviiMijldK^r. MaffkmJfMmmtmimfireg 
manMf^f.^nn. fartum, auBumtfUi & 
mu\u^€Mtum hMhifi: nju regni centen- 
tum^ fcne dMminium & jus iorumquide- 
dirint eje. Ciacconius. Ejus^ non cft in 
oainibtts rctuAis .• ncc fcnfuT mafgnopcrc 
Tcqniiiu oam genitivos iHc regnt iiumi- 
dhiit bac r(l refcrendus qui antcccflif. 
Rimms, P^rticula f/Vidircrtccxtat ihPal, 
aMic|iiicribU5ut & cditis antc Carrioncm. 
aiias cxtarbadcm 6: cgo. Crsiterus. Pco 
ixifiumMwemL'^. bMhirem. videquopado 
J/T difiinguQQt iqtcr frocurauonem & 
diminikm. Cod. 1V4, 27. Npn twultum a- 
MxtjMpnns xxtT^ 2- ^x i^Mtn hMile- 
nms MMaflstifiiiir^ ut noincn Rcgti feneift 



Mmm, yis ««r#ivi omms ifinpcuiSpencti»»- 
^trpti ifit* Oodcx B» Pab. Cvkufilimm 
ijusjmst oecalttcr Vimcimitts Belmmcenfiu 
utraque Ififtio placct» Tmcktmt eniro vim^ 
'^impifsi, iMiniViiregifQpponir. An. ¥1,4.3. 
Idcm etjana i?» ft. i^ud Rom. )us im^ 
p^ii vMletM immmtk.trMmfmitf^tmtmf'^ maU 
icm ibi tamoift^M^ qnod ad Ji^immm at- > 
tinet^nm £d. Junt«v £c quidcm Bongarfii 
rctinqaht «i/» nibil temerie mutaDdnmr 
ctfi torte ad k9JC<;:^MUuftii verba refpexe* . 
rir. Audor» cuiu^» mi^aomen cxcidit: 
etti firimbetHlQ, vcrbo datum impcriam 
vidihmtur, tc8 mmtim femes ios irMt,^ui 
fihi exerci/s^ ci^ frpvimdMs diftrihuerMU^ 
ncfcio an, re Mutim ut apud Noftrum, to' 
ipfa bellmm Mfferttf^ &> Sifewm xix, 3. 
fiMuffMm mftsd J^ifilipf^m regem wj^rbo^ rc 
. i^ik i^midtm mfud^ Poi^ftrchimfim^ju/fms 
ejidicerx, Thuc)kiidcs 11,^5. 't^tfpgT^. 

7t Aoroi ^, hif4SKe^Vm, "EPrni /y,.. 

laptf rS w^u tif^U «V/C'- ^» 111,70... 
CrMtinus apud rlut»rch. AOToixrciOr.v , 
Myu "EFro^ ^iimftt. AndHides^Oru. 
(V. p. ^Q^. Thi JS AO'l?Q«; hfi^y^fff^. 
^^d^^^^iJBVA.Tif^vf^imififffi^ Hocienfu • 
verho pror nomine |t^ ^iceroi. Vcrrinb 
vifi, 133. Cum vero in fofp celeherrimo^ j 
tnntM frequemiM^ hoc vcrbo 6C fimuiatiu: 
one jifrouioi revera tihi oh^jiHus ejfit^^ 
4fidc Cic. pro Quint. l. §. 7. Hegifip.i,, 
i4> Ne fpccf e& r#x«^ 4i «mm», poteftas met. .^ 
iUoj fervensrtt., CCC* & B«^ Pu|>, jbi^ 
ionfenndHm pro confoidermndmm. infri. 



/f: 



Digitized by 



Google 



trjs Pffi agitaremy 'jMgurthaj hfim^ajff^ff^y most^ra^ 
fufiinet^ Jcelera^iJfumuSi ^ cmtmfoin^movffiroy ^4fif- 
niHfLe m Mpotm% Utiam,0ib fiirp?fqmmr afqtf^ a:^ft9t 
populi R. regno^ fortunifque omnibus expfifit, ^tqnf^e^g^ 



W/ J^ta fpe rcgnandi cujus ad tcmpps 
vJcarfui forcr. Codd. Tcdtc /pichs /o* 
m^ndi: v.Iro.1,43. J. Wiffc ^ 

3 ^uam maximo ufm 5^.^ Ilutcr^- 
hufiJ; iuammaxime HfHieJJe, rnagisaci 
guftum meum. Pmtfchius, L3* abeft^0. 
fMlo M»0umo. ].^^a,ffb0 

4 Vcsin /ffriMR^Mi^/ttiRr.^ V^anul: 
'V0J /prff uffiniim: qubdlddd 8c Rittei^- 
iraf. nifi quod addat jii^; mfyH^. Put. 
fchius. Ita MSS. itto prforcs, qdbus 
aetas m^nor, vos pdfinium ioeo dueetem, 
qiiomodo ^«dlti ante^OuFilofieit), ne^e 
dffplxccr. Gc cinM eciam h^b&c Vatica- 
num codicem quem cofiitulit Borigaf^u^» 
indicantfchtedae^Jds. G^Ht&Hs.. I. 3. 
^og. & ^. d. /. Balli^odl.' Alaftin. & 
Vcrictac Mdf. locoi Xcnophon dc Cp\ 
Erpcd, r. p. 250: No|M»f5^ '^vf/bat^ tfi^ol 

wlphiMftf fJ^ tif ftktf •^ptn9f'yitru iHf J. 
J.-Wafle; - ^ '"■ -•» ■' ' ^r -' ' 
i Reptimi.] Reg. m^. infr»^ Htiqui 
abeftMarkiiy. ^M^lrtiri.nmnchtbHtura. 
alii cju^' loco habcnt etikfh, xit Ptob. 
Bddl.Dl^b* B; PVib. Arond. L'a. '3. cti- 
amBcrtio, VidcPalmcrium.ilIud^j^non 
admodnnt placct, pctincnt timcn ontnes. 
y. mfe\ • 

.1 ^UMO frtsHeftM fstrhmei cnm agi-^ 
tare^^^A tMi, n6h cik in omhibus vc- 
tuftii: & cft ab iineratofe foHan atiouo 
adjeftum, qui voluHtdtpHcarc,^qu6de 
pairc ioqacrctor. proinde ac ' C\ nchi id 
fat«c fupcrioribils planurt perf^icuum-j 
qucforct. Talia pcrmultii pafTjm^fuht' 
cum in Salluflid, tum irt citcriT fcrc om- 
nibus adjeaa. id qudd ficild fcrftit, '•^ui 
icriptav^itch^m diiigentcr cvolvitJ Kc^ 



ouid tamcn diflTimulcnj, c({ in manu- 
«:nptisduobi*hocloco/iiff»ii/i»«. ^T 
fiiis. Haflc>ftvle*ioJ5^4l^Uo.Vati^ 
cipi cqdicis, qai CQQ^pIcus cft oratjooci 
Sallujhl^hi^d rtefnbanardm niiStnimV 
nifi quod Pal. oa. ^SHaecttm fraeetfts 
fotru, a^tMret9k\ ooniis iricoo^ 9«« cum:^ 
fraeceft^dgitttrempttrnms. tmii dedoiai»: 
qtfff cHm {raecefto^ t^^m.^^^LaMffftm, 
«diti antea : i^nae fraecefta fSru OT|f . 
cum agitdrem. aut fallor;. iut iHa^ froi- 
ceftafarentis mei^ 0>uria funt! Gn*/jm»rr 
Di§b. aWft>w>e///i'«^I.'i«V/\iiVcrictac" 
omittunt, rcac. Arbnd. t*cmb.k^ mnn^ 
farentis & il<; >larkii ^. jf. B.Pu^:^^; ! 
, .^ 3 Jugss^tha homi' 6mHitfmA tTantcri' 
Ubcr hoc modo hunc. lociiro prpKrt-'' 
fHgurtha hominutti^^uos^ tefra^frftinetl 
fceWrattJfmus, oon coQttmnemiaJcJf^jt^ 
fofma. Sic ctiam codd. nofW praeftan- ' 
<iore$: nam alii, omnium homtnum tfu0u 
ixxt, hotno hot^insft^ quf^, zut ^immmi^' 
^?.^9^rP^ v4c^^r ycriiu aliarnm, ifa^ . 
minuin, W^ e»f^ rej^Q jirp^«,^,^<g,4.: 
terus., Rc^<^c.^,ffr»?f^ JCoqtroiv.^cvm .JDt* . 
duxi ^ vos reun^, omnivip. quoi tciv 
ra fuftinct. nocentijfimufth. Plaat, PfeiuL i 
Mantum terra^ teglt hommm ttTJtcrU^.^ 
fime. ]. Waflc., ^^ ^ 

4 Contemt^ vejtro imferio.^ Mano». 
ftripta. coniemto imfersq vegrp. ot pi^ 
nomcn iequatur, quompdo & fittditmta 
cty^cx^^-Rivms, kt Badsa». tf%6j Cm^ . 
yejlro imfertfif J. Waflrc. 

5 Mj^mijfke,^ Dc hoc.locp adcuodaa 



Palmcrius. infra: a vo^is auxiUum Pcmb. a 
1 manu habc^ ^a voSis^ J. Waflc. . 



Digitized by 



Google 



rwx olm&aj qvkni^^lMiiii^mimmedfMm ' inntfichi pQJfe^ me 

a ftiobisatiStUiumytftte^ )M mnicume tlehnimihi beneficia 

afopnh R. ^^^^s non^^agerm^i '^yeeui^m ea^iji^e/^ 

ymMa rtant^ * uti *dihitit4nnr. Sed qumiam pnrUm tuta 

^erfeipjaprobitas efti neque mihi ^inmanu fuity ^Uigur- 

fos cfler, 9ur rez, ' tbciarquc ^ aWcus \ttetk abdfS p6flbnr qoUo fcmehtiaedtm* 
•ftoat^6Miatu^ppel)attti&i (^uJQsnMi^i- 
lot booorem 6c paucis admodum, & 
-ffo ngBirTfgat^csgutn mcritit arqbe 
^iofieiiidcie pdpahis R. icooiueric. uRiv. 

^'yidaPigjiS'! jrrawi iVmt Vdidlioiinyo> 

^u^^^^dBk i f u m jki dfi c^ caettihi remHt. 

^y^m^ ;■ '<^' ^-^ 

^^ J^ttfmmliii W9m\i§mm,]\\fiqti 
'lat i> tftfo o^ p i a m p amifonpto» quodiri* 
Min»:tllatio(»^lndi partidiU, t/irMHiiy.- ac 
qMi^oiiAoaacfaitcott&TefttucMem/ibefl. 
ttui laaanimnrnilfriri Vi riijiiiwioliif fl 
^tittriifttitin' i»<dnni Ihoodxiiriii^i- 
'HtiL ^Moe^tiwpiw^Ttam BegoMdJnanl 
-4M^>itMif*Pifiteap^BaUi ac>iainterw 

-^JMHiHHinr. ] Codicet jyiidsm iit 
H i HiJtjm ia d cft r yH ncoolcDtieotibot Sd 

mHiliiil ' laiifliHia imrriimn ihht eojiqQi 
-a Piotio^va Vwwoitabrcutoa, fU^ma 
'^^^SMi^!ip«taBKr«TifcffQmrpri6req[i deftij 

^MQA tffe«eriointe» e^Pmdano 

4s cnim^vii k' ite^pnepofitione agGmL 

•^iaiJigfliiiMio, ^$mdmmm,iuti,^bki^ 
'wmrm^imQnaVAtt.fee^HmJ^tiudhf 
-fe nrtM Jmm . u ha^i^/Bc*Mfthr»lrf<i|9li; 
«et-4»c dtdry^ »n wi ^ <ai»^i« }-Mb»fiii^r 

< 4^ t)te fibi ^dir, qai paouj^ff a;ccjp( 
-tf4ln«»tavit. qaen in fcopQksnr mtoi i6c 
l^mmj Ijmmw ioapB§it4>^triiy/..'^cd'ea 
•fiBiyfl^iit«f Mwan J ^i m m d m m taipmna$ 
> Na& ^iao^^ iwli ftd mfi^.i^\ 



^po. Grif^m ^edfits Lai^.^ Vcnctii^ciHi 
1 700, 1 708. B. Pub. Mart. Ar.Ball. Digb. 
fid Mfi^. Bodl. y. ic Rcg, vcroficmn» 
ii^iv., poftca itaftum /ri e^. Prircfaniis 
Pb9i^7* 9m^^Mfidi/idir4adairant/;ig' 
tio(ui^$frf dsiitif* Ap^iuf dc bfb.^^ p» 
ni^^mtff^qtif^itliim ^m %uf idim vi* 
rDil^ *icaurKlum>a^, rf^, ^ wimi virtH- 
4^t^^gmT'im.ft £ao Ubro>,9ui iKfenfit 
ezhibit, .Iflgit 9xt49fi. J. \Vaflc. 

4 f»'tmf$nm.'] in.fotcftate. thuttn 
Roid, i?> 3. Inmanu non eil mca: t/^' 
^t9ififeti^tq$i0^i^^m^qH4iqH}d kafSt 

4iif/fatr/«tyM9^ivi9f^jiir A^ 
'mit^yfi»mftrt0f: cf m tff^o^cftu^, i?Ai«/«i 

iviniat, diis in m^nu cft. Zmiirx^i.j^. 
ffmrfidiiiii^mi^nrkriit amrkhirit, ufftla 
^mifui*^iff.'m n»iiu,iefftt. ldcmgc¥ij*4. 
altftfo^ai.afffi^maim & t^cela* «u^/^iis 
^mt^ii-diMsfMe^ifoemf^ . Et Tis. 
^^fnnfeat» Jaai«»i4 «4$. ifi^ piMnUi^e» 
ilitid ipCurvmk rinv manu fi t» intfigrum ad^ 
-ikffiis Bmm.biUMt9uJm^fmitn incruintam^ 
^alimt. «Qneoa Iltitn.^f^. hoc primum 
nefas InteK^^e(^irh^.ffimii]avii(\ra, 
eflkWfrstii-wiiftiUuianusvrijSSj.-pjincro 
utitQrrpJuMfivOrf Ifrmambus fcQris,.^i«if»* 
>ff il^-iJ^r/iTj^habctis^. A^fiidfyO^x. :in 
'»pimi.3p4;48. I^momtA^ «j^<^«& ^c; 

^tm^rtSX7A\SU\^btUyd%diru, 13- T*'»? 
^f4r^/*lfe«NrAlA* XCAPO^S^fiXElN. Sclw>. 

liaAa sA\ Jw^i AiyW nnn j bene. £,odem 
ccapite^ iKM<^ *n;W< fcre nfmllcm,. 

rflMuvy ifk^n^^S^^noR^ijaeedacnio&iif • 
iSoquilttrvMl^ J^jnyV iirCoiF i^fSfyf, 

ths 



Digitized by 



Google 



a&^ C C R 1 S F l.iS A.LI.USTI)L 

rha, ^Halis foret\. ad vos mfugi P.C. qi^sy quod 
^ihi tniferrufnum >/, cogor.pms: mm^ quamufut efft. 
Caeteri reges^ aut Mio VfHi in apficitiam a vobis re- 
i:epti funtj aut in fiiis dubiis rebus fifcUtatem vefiramad- 
petiverunt. - , ; . - . 

XV. Farnilia noflra cumpopulo R. bello Carthaginienft 
amicitiam injtituitr potempore fnagis ejui^ quam 

fortuna pendenda erat. ' §lmrum progeniem vos^ F. C. 

& Nonium. At aeque elegaos nec aati* 
quum iniDus ptndinda. hofl tSt. mMJ§rh 
jfMm0mia. Cicero £pUl. FaBQ. r, 1 7. moj 
mirkpte qui u nm cx fbituna» fed ex 
nnrtm0 pcndimus /imperqm§ pendeicat. 
Tsdt, UiHt. IV, 20. fir emm id Mum 
miliori ufi fide quam fonuna, Caetemm 
^fiduijm intellige fideot PQpali R6- 
mani* illorum fdlicet ergi amicos gra. 
vitatem & conftantiam. Alii, inquit* 
in fuis dubiis rebua, dc ydkm lattis qb 
?tdoriaa freqiientes» (bctetatem veftran 
appedverunt, at Mafiniita» ^cuoi inc^ia 
elTet alea beUi, maocnte adhuc Caniif- 
gine» non tam fortuna quaai fide in fo- 
cios qua per.Orbem tararam cbnera^s 
indadus, in clientelam veftram cof^cc£^ 
fiti. fidesenim^ audlore Cianm, di^» 
jum conveotonimque condantia & veri- 
itas^ Ideoq^e viam adRonaanoruiB be- 
;nevolfiaciam. iatis ^mmk praeQruit» fi* 
idem paUicam, quam^nplonir, Uudaa^ 
do. Interpretes fere Mafioiflae fidem in. 
telligunt. fcd perperam. XiUiphin. Htft. 
Graec. iv, S3f. kW -^ w' ^' c^ te «^- 

Qmfi ^wii» T§r Ui r imtStj^ifm fmn- 
fji^n4rmnt 8dc^ tv-m ^ fM^&tt^f ml m»mf W- 
*N« rv» r J 'W;(jif dmr^'pmmf ifmh. w- 

i», legeif^A^ v.TiMiV. A.1V» 56.J.W. 
1 ^uiTtm pri^imem vos.'] Legeren» 
quomm pnginiis viH hoceft, vos, qaii]« 
lius populi progenies e(lis« Crr. de Uni- 
verfitate, Viuns. fui fi frcginiim !>§§• 
rum dicihnni. Varro de R. R. 2. M 
tmfMtrogimi.tmrmi^iCx9oam}iK Vul^ 

mlite 



xLy w /^n irida-fi' AtPcridcro funmiam 
rcriim ttmc trroports obtinuifle quiadu- 
bit^t. Confcr autem T*«^fr</.Olp.'iiMl. 
TohMinum i, 36. Juflin' iii, ^ Nee U- 
nicn altcra looucndi rf&rma «bhdrret ab- 
"^indolc Au^^oris, ^a4 *V, tv *Er£«kflAiii# 
«VWif. 8cc. i§ t^yh*i% iiwWwir<, 

• T^T^ «»7wr. &c. fic IV, 75, 3». Ad- 
•quc hunc toodum Sfmius SyW. l,4- »'^ 
•^wiki, VicdhiariwwiFBllad^, Wrwi; S«d 

^ hbc 'infoper addo, voccs daimsfs, h'- 
Vl<^ rion iilfiitoa» poteftatts & ^onorif 

locum inhudr.ftdnosrtio pToperemus. 

y.Waffe. / 

1 Omriiunmtifui.^ Ita Libn. jipu^ 
iijus Apolog. S^f^diuid nptmn modtrnN- 

onemfkp^redimPi bndri fe»/i«ii quam u* 
fui**«ie»w#/8c n. Florid; B^m fim^ 
liarem d^i^ (^vHmindu urgorif^^mz* 
gis labori fuum uCuu Mnmirtus di ftiiu 
animae p. 7 r^. iniipii effc oiwrf» ^«»4 e* 
f «r ufui. Atqne it» fcre Hipfsppus 1 1 , 
15. v,24- & alJbii JF.^^. 

2 Fidis ilus^nmfhnumt pimfinda.j 
%cg. Ar. L 1 ,2, 9. Pinab. Veoetiis culi, 

Mart. Grcmienfot uno of^ fitindmfto 
'exfitindn* Grlitenlna a qua( editio haec 
eiprcifa cfk, pemtindm^ utmm ettagenio 

an a Codicibus non metoorat. ▼• Di 
mifth. adv.Lcpt.p. 367. SrtawAw* notis 

ad -rff Wijiw», p. 422, in fuis invenit^/«^ 

-^M, \xndcif(iefuumds. Non ineimn* 

tcr. futMt Glofiae hnut ptttmio »i«0i<. 

^o reputare.donfidetti:!:. Ter#ii/i«w Eun. 

i}um hmc piao, frmtirii imfrudim vsl- 

-^nf, Vidcfis Ditmtmii^Ata.rh/ifi* 



Digitized by 



Google 



Bellum Jugurtiiinum. i6f 

f^epati mey nepotem Mdfinijfaeyfrujira 'a vobis anxi^ 
Jimpetne. ^Si ad impetrandum nihil cauffae ixaberemy 
praeter mjerandam fortunam $ quod pauUa ^ift^^xge^ 
uereyjamay atque c^piis p^fensy nunc^defor^matusuerum' 
nisy inopSj ^ alienas opes exjpetio : tamen erat majejiatis 
populi Rom. prohibere injuriams neque patiy cujufquam^ 
regmm per fcelMS crefcere. Verum ego iis finibus ej^eius. 
fum,quos maforibus meis populus R. dedit: undepater^&^ 
' #vf»i meus una vobifcsmjexpulere Syphacemy & Cartha^ 



^<^iiabet,e(l enim mutationumcri p^u- 

nlis loco fingularis* qHormm pro cujtts. 

V. 001 ftd fervitU refttdMMt Catilin. A* 

^«^M. Mdd id hunc locum multa, fed 

i&atkir AcDpliffiiDo J^tcoho BMgarfio, 

czHbmaitti iuecverbi, ttm ttifotm M^- 

t^^oSita dTe, «c ex ruperiofibns il- 

Us kojnM pi^rne, Mafiitifii ttH ttep9t9tttt 

nkm at finf {9^tm Mtqtti Mfitieuftt P. 

t. iiac irrepfiiTc. Reftr iutcm qttoruttt 

ftdMafiaiflaiD&Micipraro. quorumpro- 

geaieserat Adfaerbal. Ptttfelrim. Autle- 

l^eadam fr§gtm9s cam Palmerio. autde- 

kadam primo ws, )ami MSS; aliqaot 

ML ftrua etiaoi, ttttmfottMtt/miffitii 

nec 009» M vMff qaaeomoii phif quam 

(abiotdl^aBtor. Qrttmt^s^ 

1 A W#i.3 Noo agnofcit L3- & 
fiuK pfaecdlerunt« BallioU utroqae loco 
ddetirfra: L2. Ball. i:f*frJf,niak.fic 

Veaflt.i470. 7* ^J^* 

^StdfiMd imfttrMttdttiit.'] Illa paftvcu^i^ 
MLttoaeft in codicibasmaocifcdptis, net 
iaceretiiiaprefiis.Rf v.Habeat Vtoi.^4r4- 
MaitiB.Bodl.Ball. Arood.L 3. Markii y. 
FerwDPdBb» Markii A. B. Pub. omittunt 
io Feoetiis «cufo 1478- /^»- J- Waflc. 

3 Deftrtmmmt'} Ex Cie. pro Htmtm^ 

V8S. defiinaacym f^wiwfM. Sicif ttfii- 

ttm. ^mtt. ^Sifiintitis. fed jfc antea 

litwde pace Caadina. XhfiMwjmf* 

qta emiMmt tSlints, mS iiiM dcfordia. 

tiooe tMmMwtMJeftmis, vehtt MttifMmlt 

^fascttU Mvmeret omUs. Virgi^*zii. 

805. Ddbrmare dttmtm & IttOtt mifeerr 

HjfWtmMmf» ikhTmMdxn t/ ^wim r mi. de- 

^omi^ ^ fm ^ i t. dcimnoiutiipiiii^ 



%um/^Iu dcforniari Matriminia fttlftt ctn- 
tumeliis, L. 30. C. ad L. JuU de Adulr. 
ClMttdiMftHs dc B. Gild. rcm tangit: Si 
moiftMi fqtiMliri cimMelMchrimifqui Sena-.^ 
tttm, In SumidMt fnlfus foUi eimmnkt- 
AdherhMi, vC 408. iibi fortc legendum^ • 
Itt Nttt/tidMm^ ut intellfgaCuF ]ugurtha, 
fuadent ettam lequentia. Hunc qMoqut 
mtnc Cildo, tMmo qttem funere mcriit. 
Hunc doliMt venijfe dncem, Vcrum Hein- 
fiana ]t£tio in MS« C.C.C. comparet. Lam* 
prid. quem /MUari -ittMm nudttm,- &c* 
deformato vultu. ia Comnood. Cap. zi*- 
8c, io Antonino Diad. Cap* ult. AfU' 
lijus, ciefbrmatui furort. tn princip.^Me^ 
tam. Infra» SMmm orMt tnMJtft^ns F», 
R. Cacfar dc B.G, 1,33. ^od in tanto 
impcrio populi Romani turtijflmum [ibi 
fil^ Retf. MrbitrM^Mtur. quod paulo po(l 
Auftor t/i/fr4r benefieiM dicit. illud Cae"] 
fM^i P.R. benffteium. Vi. Ci\r. 1,9. incptc 
tifSlciiquod fro hemficio, fcd rc^c Aldi-. 
nust dolttiffefe, ^Mo/Populi Romanibc* 
neficium/f^f ^rr eontumeliam nb inimicis 
cztorqlxerctur. cadcm forma qua NoOcf 
hoc in loco. LucMnus 1, 399. ^od nom 
vi^rices MqtulMs defonere jujfus PMrtterim T 
faWA fi mercet ercpta L^rum c(l, His 
(ulttpt bngi, non mt duce, frMemiM belU 
RiddMnthr, & fic, Extorqteere fer vim 
fufrragiwn populi, apud tivium, J. W. 
4 jtiienMS ofes exft^o.'] Inaliis cft,#x-, 
feto, utrumque mca quidcm fcntentia fic 
quadrat, vix ut noris, utrum altcri prac- 
^ras nifi quod prius illud in codicibus 
manufcriptis. Cieero ac} Atticuih t' <;:aifMr 
jnmofts mtMs, non ut ^isnU ofem ex- 

L 1 ^ini- 



Digitized by 



Google 



266 C. CillSfPl SALI.UST1I 

ginienfcs. Vejlra beneficta mihi erepta funtj ?- C vn 
in mea injuria defpiSii ejiis. \ Ekeu me miferuml huc^ 
dne$ Micipfapatery beneficia tua evafere» . ut ^uem tu 
yparem cum liberis tuisj regmfue partkipept feciftiy is fa^ 
tiffumum ftirpis tuae exJHn£iorfit? Numquamneergofa^ 
milia noftra quieta erit ? ^femper ne in fanguiney ferra^ 
fuga verfabimur ? ♦ ^um Carthaginienfes imo(tHmfsfuerey 
jure omnid faeva patiehimury^^ho/ies ab liftere : yos a^ 
mici procul: fpes omnis in ar^tis erat. "Softfuam iUap^fiis 
ex Africa ejeSia efty ^ laeti pacem agitabamus: quippe^ 
queis hoftis nullus eraty nifi forte quem vos jujfijfetis. 



piHai. Idem aUbt attxilium 9Xptterf 
dudt, quomodo & TermiMs m Aa4fi<> 
Muxiiium expcms, Riviu6« Ball.fiodU «»•. 
peto. & fic Vciiec»i470. B.PuU&Pemb. 
Markiani. Martio. txpe^.vocC(txpi£lMm 
alibi noQ eftufusNoftcr. vidc.tamen U$* 

f Avus meus,'] Mutat locam in B. 
Pub. ib! cnim patefmeus. in cactfcris fc- 
dem obrinet, Infra: abeftL }. ifosStWl* 
Veneu 1478^ non agnofcit in, Iriht: 
hefies meliores libri Qruter. Sic no. 
ftrL L j» ac Veatt. abcft erMt. J. Waire. 

1 Heum^ miferumi^ In trlbus manu- 
fcripcii eft, eheu* nec aliter cicarc Fr^- 
hus videtur. quo loco do( pt feanc intcr» 
je^kioneni ctiam literae a numefif orati- 
oni, 8c CMmprimis Kidbria^ conVcniVc. 
Quamquam autcm Vatla hanc p^rticiflam 
nulli cafui fcryire docet, cll tamcn invc- 
nirc ubi ciim accufativo iun£ia iit. te- 
re W//V in Phormtpnc, Zhmn^miferur^, 
jpquit. Et Cicero \n orationc antcquam 
irct in exfilium, Eheu CQnditionem pujus 
tfmporis. Scd K/r^/V/ii/nulIumc/Vi{d(t 
cafum ia Buc. l^btts quid voluim\fero 
mihi* & Jtcrum, Eheu quam pin^id sntt* 
cer efl mihl taurus in arvo, Sfsd ncc Ti. 
biilluf , !Eheu divitibus video gauderepuel^ 
las. Idem, Ferreus ^ eheut fuijquis ie 
ur6e manet. Sunt qui & hoc & (imili- 
bus locis, heu heu \tg^ .raalint. Sanc 
^9d«f,Mc^f#ffr hicjb^ct, *^/».i^^,^ 



mi/ertm*k codem modo Fbreotimit. vc 
rum. ncquiddia^aiuleai, &^«fiaecafa 
fa^pcniiqMmpofNtikr. vtf^^dCUertmm^ 
Heu quam di/pari dmh^od^miaaris» Vir-* 
ff^t^Heu^fuge H§$s dea. Cc, He^mhii 
luvitiifaspiem^mjldefidivis. iic&m 
aitas» vclut 1 1. ACndd. Sem qmaa nuue 
teiiuf, inqait, quue me aequors Poffsmt 
jUeift»et & IV, Heu quid mgat t qua 
ntme Tiffusm Mmhire fwretetpm Jbeiat 
aiff$tlftl ei, Htu furHs heceHfnfirur. Rl* 
Yiuf. ffhkhgMAvtsiad. Mtrtio. % mejf^ 

2 Fms^emm^k,'] V^CiBano tMttuis^ 
per meltcetquipeiKeetiam ejkcrem cettte^. 
Gri^crDs. 

^ Samper ne in fanguitte, fma, ftmm. 
ttiffakitmjt ] Mtnofcr ipti codicet & in. 
prciTi quidam. verfuhimur habcnr. \A 
nithiqQadQni m^^MmA^Mivim.Sic 
M5S» P^U» potioresi detcriores tviyU». 
it^ Gfucerut* Markii y. x. Tt^ verfm. 
b^Mr. oWteri iliter. J. Waffe. 

4 Dmpi CurthMgimeufes ineolsemef fur^ 
ri.\ «taf)«i potiutdiiiflctdaabatvodbo», 
Cmrdet^^ iqceiumk. G|;ateras. 

«V H#* ulatere, ves umki^ecuL'] Xn 
manrfci^iis eft. hefk^^aS Utrreridw 
.m^ipft-«rwiw. Bodi. udlatut. J.Waflc 

6 LaetipMeemugitahamm, qiippequi. 
Sut.J Im manoicripcft elf, quh hojtislml^ 
lusseat. pro, tptihus. Iti in OfficilsCf- 
cere. A qme tttMle jMgUMtum efl, faqalt. 
piD. #^fMtf#i. SalWHut pttHld wte, 
iH^t n mt ntmmi ttit^ v^pmeffh. Sie 

'Ecce 



Digitized by 



Google 



Bellum Jux^uRTitxNUM.: SS^ 

^ E€€e imtem ex improvifoJngunlM^ mtoUrmiA auda^ 
ridj fielerey atque fupetbia jefe ecferens^ fratre meoy 
^atqne eodem fropinquo fuo imerfeefoj pnmum^ regnum 



poHea alicolM» ^ms ddjutorlBmt regtm 
•gfrtffnu imfel&t uti Mdvtrfum Romsufis 
Muminn^Mt, Rorfiis, ^uisommMho^ 
uUm Mtfus iuhouefiM viudiromostrat^ &» 
^msomiuMriguuudvtrfu/int. Rifias. 

i Im MUftm eximfrcvifi, ] Abeft meo 

\i)fo mttuf^ CUccw^ Noftri Qmnet hiu- 

bcot. Ataque ica PUutus» Men^v. i. Cic. 

ai! Atdc XI T. J. y.PPl Haec vc»a lcftio. 

€& m Merfeburg. di imMfUifo» RiWut. 

Voces €x msfrovifo^ quab interpretis, tol> 

leadattmBcritoceofetFjteffiiM» &coa^ 

tnCodiccs u&iTeribs* apod PiMUtum ^ut 

Tormtmm cxemplam nullum: at qoid 

imkr Vun^ Etwicntdifaut» £t« ccco de 

iiaprQwifyMd u^sMcsodstfMUUVtritMSj ^/* 

ptM^ftUMfoflmo fbsmuu, duUorV^o- 

m^lkj^ufM apud MmiuMrt. SalldUum 

iequior. Cap. uh>^ ^ MdfcendtiMm m 

ittim cmtM0Mmz Oc ccce ex improvifi) 

pikifodMUs md dixtiTMm ijut judidsCy^ 

fiMM . ippttmit. Eodcip mpdo cura 

mSm fitiiu 8c rofiuti^ CicerQyiif 

Form. ficcf omcm repcate tM# CUo' 

Mv» M f oomt mi t m cuotirih muciMtur fs^ 

rtUMrum ttdovos ojfi iu fortu* 8c i^ Veu 

rgL Uocc ftnieiDcepcnic» bisdiokitsfMU' 

Mis, Ctumtm cmtfuisrHtu fu&is. Alcui- 

ummwiUlt^dMkrustdi, p^i4$8. fiocerc- 

pcnte litfis fo frotiUri ircoUs Cpffit, A* 

pQkyuMittasi. ix« X^ecceoQbiitrepcote 

i« tfrp woMmi^m Mrmuti Jt^omonit #. 

^niitf. Ckcro pio Clnffit. $. f«; .Ecce 

aatoB {MtwBBL divonium. AwStor Pafli- 

ooit !>• fmcM. £t ccce fobito mB oculis 

mtftris mo JoUoxrot^. Au|aftiaiit.£p. 

uu t tff r^^ ir , 6" ecce iubito. J>.lfiV 

fiw/iM^ EpiftN xiK^ Bcoe iiibito i^bvr^ 

noiiiQt «fMK^r. Coi^ Ci^ibm vica 

MalackkJafv^rfiiordinc» dtmpfo <^ 

^i^-^U. y^ ffi moSti, flcc auutmmt^ 

jmmdo rrrmm^mtodiommmtttfiismfkitsMm, 

ftimUf otmu iadfitm. Cuntfid>ito, ficce 

«tap -ftiftht. AuAoiiet fid. vu]gata«. 

^dtuo. kMr,io. S^ecet Aijilo rri^fO' 



uitum vocis ttti^ttum, Eiajae v, 26. Ecce 
fcdinOs Vihcitir vouiot. De tcce vide 
^««^«MffiadAenai* D^rif0».ad Addph. 
IV, 7. G/<»^ inoditui ad Juvcnalem vi, 
^II. /f«c diSbont utimur» cum aliquod 
nfeutinssm volumus fignificMre, Eccc e^ 
tiam de nm rofontino, pro vorhi grMtiu^ 
nemPi, aut quid iimitc. apud Tlinissm Hifl. 
N. laepinime; utmcmboniCQCx^tintre. 
Juftlnian. Uba 1. TK^ici. JtNuftU^, |..jOt 
Adfinitatit quoquc vencrationc a qua- 
ruodara nupciit ibainere necefle ett: u9 
icci, privigoam aut nurum uxorcm du/v 
cere npn licct« Sc alibi. v. iMterium in 
Proi«g} apod MMtrobimmJ^ SenocMmCQO* 
trov.i, p.66. I. W, /ofo eforous. MSS. 
p^tmfofa iform unica litcj^^ panini 
fi ocfen^sCTuttt. Noftri nove ifir^s at 
furdo canunt. VidcNi^miimin ectrrro* tou* 
tondort.obforvMro.fMceJfere, elinHtsMro. cImu^ 
dtfiiuo. fuffmudmum. fumnuffum ferocm. 
Plaut. Mcrc. v. Ttremit^ tamcn Scsmm 
efiatut tsontcfmm rcribcn4um put^t.i^ 
oUisss sam^ Vbimitm ox frnecordut ec^ 
fcro verfsm. M* TuUim de figait* iti 
Grammauci citant orat. in Verremi ix» 
/6. Nimissm forJitMn hnec ilU mirontur 
mquo ecfcrant. ita iJouiHsi at jiirtotius» 
p« 2274. offirmtt. qoomodo .6c Gi«evi« 
ana» Ennius apud Cic, de Divin* 1* iUH 
futtr ecfiitai. KffrfSexagcfi. Vixccfiud^ 
orut, ^nsmort mujtnuth tdt^o cMmm^ 
Its Mtrrifium, dtfmmoM Tdurim doturi 
bumt.^ Pacttviut. Fcrjboea« £cf«e ^majc 
ctrtmumiimnditmtmritmi CiccfOi Tufc^ 
t» 19. iffmbmsinfifiit{mmmtoss)mfmtm mU 
tius ft eSartadl fM(it. Optimot Norvf* 
cen(it> Jmocfortudi^ qood adveram le6U% 
onem ^aau l&ana.aad«i licliquitenitii 
Mircut:crfarr»^ jquoinaniiQt & TJkfriiti 
ao. lAunimss ^cdtrat* Ad hanc iior* 
manUiabei apudDMrrMW Ai^ »> ao.fr/9i 
dtre* v.^CMmorstm'l9ou ad Cic Fanu Lib; 
v»i. Ep.iS* f.mgo. 
1 Mfto ordm frofmftor^ Sodl. ab* 

Ll z ^W 



Digitized by 



Google 



i6% G CiLiiap]i/SiA;L tifSTrt i 

ejus fceUris /ui fka^dm^fecif : petfi^ ubi me iifdem dolis 
neqnit capere^ nihil minus quam vim^ aut btllum ex^ 
fpeBantemy \m impetio veflro^ ^ficuti videtisy extorrem 
patria^ dompi tnopemy ^ coopertum miferiis effecity ut 
tibi^Vis tutiusy q^arnin meo.regno effem. 

XVI. Egofic exifimnabam^ ^. C\ uti pratdicantem audi-^ 
verampatrem nieufn •, qui veftram amicitiam diligenter cole^ 
rentyCos multumlaboremfufcipereyceterum ex omntbus maxu^ 
me tutos effe. ^'^mdinfamilia nofirafuit^ fraefiitit $^utf in 
omnibus beltis adeffetvobis : nps uti per qtium tiiti fimusy in 
manuvefira eft^PJui^atermsduosfta^festeiiquit: tertieim^ 



eft kizm, inelepantcr. IdMfcm Cnw a- 
ptsid Quinciliaa V, m. ^^mnuUam adnl- 
ttram non eaifdem ejft veneficMff^ tlVitxt, 
pro etiMm. Qc« i • OfiTc. Et ht^e cpnjMh 
BaSenefieefstia, t^am tzndom^uil SMgh!^ 
tatem^velit^ernfitstem MppeiikrtUtir^* ipr6 
jylureDa. Afittm ^im refeptMh» fjf» ctfif^ 
tkm delicMtMm, fie a^iit ui, • &c. ' Do-kat. 
D* N4r ego^ inquit, incautus, qut cum 
Academico <^ eodem dJfttore congndi 
t$natus fum* inffA\ feelerii praeJam. ita 
liibri. ;g. SeptimiuiHul Ndflrum fore fe^ 
ouitur f, f* unfiferfam: domtem sjus xtk 
Kclus proprftinl ^«itt^pri//^ HaeCr inquU 
Anna^ dunofa funt qtiam uc re^e pof* 
fiot explicarl Quidnif in fcelutr ut in 
fraeJaftf, t^ incrimen, Au^feores oon va* 
cat cxcutcre, fcd fe a^vcu ro ofiferant 
Ovidius.' t'. ^ttHafim. quawfo cTwmni 
filus ega alibi. Tempus^ AfUyVeniet, 
tuaquo^fhdiaintMrauro Arifor, 6c hufic 
praedae^tmilufn fov9m^ttith4ie^ Mi, 
IRfjaetH pigro cfimcn' bnufquitoro, itei 
ruroi. fmrem^Crinf^fMun^ffeiiAt^^fT^ei 
daque patita mfanda Fert fectm fpoUurm^ 
CahiodocQS ^ Var. • r » 3 ?> Noltunui ea in 
tttjt^^UMmfrtcdzm^ cidiBK^ quks nofira 
t/ifMefifitptentiMiiil^trare, Vide qMefamm 
B.G; V4, 3^ eitv^a ^odBOi .^^\13^ J. W. 
mmltumi laB^retn^ Urfim codex tit* Jm^ 
horii,M(ij.dHiiettiMy}cdmnt. Lci^ioiiero 
fere ibfpeaam rcddetetComroel iatjoo 
X manu principc, dUtgtrentp coUrent» .fed 
aiin ab;.codcin ca^mo^dbtioi muuu fit 



vbx prior in d^genter, •arparet erroTcnv 
eflTc exfcriptorw. (iruter, Abeft autetn di* 
ligenter^ Regio flc Ed, Vet. teftccl. Hmd^ 
fono^, St alfttd qiiid pHimtas WVertb,' q. 
dy^v.eoi&tntMmk Ntarnn» JJfPi^^ 
"1 inimptrio veftro.A^iK Cfa^jit WbA\ 
BfcllrGlalilci: Iftrpetio'}^ E[otm^noittii$* 
dP dtregno, fed^aftkdee^^ttt^ha^, 
gratia defperart. ^ Itb.iN qm Iniims im 
imperio ni/lro^ eam remconfequi piftgpttnt^ 
Id eO,'D^'s rcrum potiemibus. Gf^w^ 
Omlttit pratpv Mart. B. Peb/8cWlrMtf. 
v<itlc Idcum Cdefatis fupra ftdAautfifiid^ 
m)\ifltttit ^af P, X. jf» pHtnlms abostt, 
?OTnb.[y.Pfkft.\ . I 

2 Sicut videtis, extorrtm patria.'] Fa- 
bricianum, ficuti %idetis, quomodo ^ w^ 
Itas fere. t^iut* Honius». p. 14. habcc^ 
fibutkh WtaflK ' 

% ^uod it^fMmiiiMieofttMfmt, frMtfit- 
/#/.] VclcJa^f^nHqmd, V^lmendQinliae. 
roc ki v^Qulfima. hm^ deMaOnilfiii^ 
hattcacdpi't^x*^««rof,\^«to-ipfi tamai 
roagisiqoam Mfcipfiie accommcKlafi pof^ 
fint. Gruterus. kt. prMtfiittmt, L3, pns#w 
ftitftum. Pcmb. ft4 cx CArrcaioBc» ©t 
Yidttkr^ praefiirU. DMacUt taoN» cA. 
^ijpb^cii^jr.-^nihil ihovcr.itfy. ex ium 
ipaukfiofMmftrs ^>ir doMlmiaimwii 
ikcmdeeiftfii^ooi'; fbrte prfm^^crip^ 
.Urair«4j^^ >0tiiM»t vttlgataiwtc^bioaem 
Caeteri/ qiiae ut tic iit hoc loco fercsda, 
apnd AfviMm cate noa eft. 4ic cnkn 
% Fab* miu ^ttvtnit Im iUit^mMtu 



Digitized by 



Google 



Jiigurthdm beneficiis fuis ' ratus eji nobis conjunSfum 
frre. ^Alter eorum necMus^ \alterius ipfe cgo mannsim- 
tias vix effugi, ^id agatn t aut quo potijjumtm infelix 
accedam.? generis praep^iapninia exfljnha fuiit ;. pater^ 
ifti nrtejfe erat^^ nafurae^ concejfit: fratriy quetri minume 
dectiity propinquus perfcelusvitam eripuit : "^afines, ami- 



tf ffnmfs frnftas, Ah pnldlare mMgis 

fm aficm^vflimiPrsLca^irc aim tercip qti^r* 

to>{extocari^ prorepr^ffcnure,apud Cker. 

Ond. fS^ Vert^dOum, pt6 cUre ^ con- 

pofickm imer, fed DuUibi opinor ab- 
Iblote. Oppojtuoe ergo membranae Pe 
treniln acuns editdc praeFcru nc />/^^, u nde 
Booabs refcceris frodejfe, infra B. Pub. 
w^^aair^ J.Waflc. ; | 

^tftJn om^ius BelUs f^^ft vohhr^ 
I9^6nipta^ aai hiimnihtisimls, Mcrrc^ 
bDTff^j^eJ^vo6is,XxatT^cf6^\d^y\.Riy 

I Rafms conjUneinm no^hjforef^ Ita col-' 

nsbis L^ Bodl. nobis f./. Carrio. uti & 
Venctac, Mart. Grutertanam pofituram 
feryabt y. a- Pemb. B. Pub. irifra : /ey» 
listm Jugwrtham' Thucyd. v, 4 ' ^eui^ 
3 i ^Ef^v^TU r^T^ ti{ttt%% hoc eft; 
cam duobis Collcgfs. Cbnkriuhdcmiy, 
2, ^S, 7|-. & quae diximusad Cap.xivv 
Libri/riirw reUqurt. Placcrct magis re- 
lin^iit, qnomodo lcgendum apud ^«/^/' 
mtmr,7» ex MSS. Bongarfii Corp. Chri- 
fti Oxon- & Bib. Cantab. xv>4. tx tfodice 
BonglTfil X71 i 1 , 2. ck Bongarf 8c B» Pub 




«A* vm yydfmrtij. Nofter fertc £»»/# 
Tcrfas fpeftar, guos nupcrrime in nptis 

tmnitt^ fcddidit incoiltifai^n^^) 

uuar fMuve uune uinxiliPixuti*sm^gie 
fiMjfmr\miyu^B€''m£funi': titio 
Mccedamf ^ apflicemr Cui nec nrae, 
futrT dnrifinnty fraBut ^ disjeilae ja- 
tm. Wtmu ptmm dHinratdi tofii ahi 



flant parietesi Befermati atque ahiett 
erifoM, Vidc Cic, pro Murer\4,|, 41. Ari- 
(iphontem Otn, >,p? 16. infta : ^^#w 
tmmmrdecuih Antipho^^OraM.^p. 23. 

''r2N ''hkista 'Exph^n 7t» aJ» ^WaiWf* 
Ifocratei ad Nicocl. p. la. T¥« ? i^' ^f 
^'HKISTA 'EXPH^N 'J^M^Jwp^^f fupra 
Noftcr ; »/ « potlJpmHm Jlirpis tuae ex- 
tinSlorfti.tk alibi: fralrc irco atqye eo- 
dcm ^ropinqt4afuo interfe^^. J, Waflc, 

2 -j^/z/r eofum kecatus ^. J lo Merft- 
botgchfi ^* jt^ arto' ^uOdaria manufcripta 
non cft' Vcrfeum iubflaniivuni. Riviuii 
ScWartt tamen Ar. R^g. y. A, BaH. Bodi; 
J.mjfe. . - 

3 -4//fr //i/f ego inanus impia^ vix ef- 
/?ifO %^^g*^ l^Aid. mcmbranae ca- 
mfch*<5(Jifi dc ebwpiifVo A//eri«i '/>/f i-^o; 
itatfucvyfctiirrcvbcan^d^iiiAV ut fec&Car: 
rron. 'tunt^^riim hiiniWc vidcbitur je- 
Jtmi alicujus Gyammitici, ip/eigo. Gru*. 
tcrus. y. A. Bodl. Digb. Mart. Pcmb. Bi. 
Pub. alterius ipfe ego. fortc dlter is, ipfe 
ego. hoc cft, We ^ter HiefnfdU alttr itlk 
fcrcnt. Euhu«i.W()w«i ij n; Ep. Ipfc 
iilc rtjcuJ amktis^ Qic. pro Wu+tfrii. Nifi 
eiim qni ip^' «//if i^/. Sfecl^ifquafti, 
i^«5r; Afini Sttcli ii 4;' aeqbc^audaaer. 
tioc^i^efhdrahttm^^c^ Cu fum, tu es 
cgo: uni animipnus. Lj. altef ipfe ego, 
L2. altcrius ipfe ^ manus, Ball. «//fr 
^jtfftpfr ego, qaomodo TcpQnk Sadius^ 
P^eHils vtrics //^/if^.tf pi^'f j^riHhabef, 
•8c 'ift; rpigJigTt;'' i/te W/iwd/ imp. diinfqut 
'aAltt4t'^,AT^H;d.-/i/riFliVprd, /?/»///r 
^ mXmo U(fllH^:1Sfra, paWincruce^ 

4 .rf^wi; /i/wiro; propiyiquosC\ Affinis 
nlbos iwbct Pcmb. fcd ex fccunda maou 
iitrumque. C^ctcri rrfpuint pronoitodd» 

COSy 



Digitized by 



Google 



cos^ propinqilvs ceteros meosy ' alium alia clades ep^ 
prejjit : capti ab Jugurthay pars in crucem acfi\ pars 
beftiis obje^i funt : pauci^ quibus reliSfa eft animay 
claufi in tenebris cuni moerore & iu6fuj morte gravi^ 
orem vham ^exigunt. Si omniay quae aut amifty aut ex 
necejfariis advorja fa5ia funt^ incolumia manererit 5 ta^ 
meUy ft quid ex improvifo mali accidijfet^ vos implorarem 
y.C. quibuspro magnitudine imperiij ^jus & injurias om* 
niiy,curae jejje decety Kunc vero exJulpatriA^ dQmo^ fo^ 
lus^ atque omnium honeftarum^rerumegensx qm ae^iam% 



quibus accedit Vatic. Gr«/f ri^ addit, non 
roagnopcrc rcquiri illud propinqu^s. At 
Koftri fic leguQt nec immerito. B- Pub. 
pTo amicos exhibet anuqudi. Verum 
NoHec tioh raro >iiym '^/49i^ vtjtfftifi^i* 
nrZif con j u bgit ; or m a, tela, eqM$ vir$, cog- 
natorum atque atiiniuni lxxxvu* Hoc 
modo Terent, Heaut. amicos, genu8,cog* 
inatos. Cicero ad Caelium ii, 13« fi- 
rentem MMte^ opi^s, bonofibHs, tngenio^ 
liberis, propinquis, afiinibus» amicis. fli" 
hius, £p. VI nt^q.vohenim ettm quijlt vere 
iiberfiUs tribuere }atriae, propioqois, affi- 
nibus, aitiids. Tacitus^ Ani u 6i. pro- 
pinc^uos i^ adfines, (;c, ii , Ip. Hi{{« 111, 
35» 35* de Moribus Germ. xx. Cse/itr 
6. G. 11^4« profterea quoi proplnquitati^ 
busaffinitatit>uiquerMiy«ii£Kf. Metaphrafl. 
autcQ^ Qoin ^gQoi^it^)^//if/i^sf/^««,etiam 
alterum pro 'tiifinitate njiale cajpi^ Get- 
hius 1 1 . a^ <^m: posmQmus^ ^ ^ ci^. 
natos aflhefque^t)cmo8fMj/^i o^^itfi, 
ttt 0jpnt cfas tempori sa emtendwnl 4pro 
W/ii^i Codex PeOkb, «iRMVW, Tedmale ut 
ex fuperioribas patet. Demofthenes Orat. 
Funebr. p. 154*. n£trif tcfirM$/lt$ •!s«M«> 
^Hwrh O^l^ApISi 'Oiorois. Jbti^l^r 

71. "^Afi^ Tt4»i^A9T»,»isriT£N4ra- 
GtoiTac, cognatm^i ^9^^^ }^^^t''- 
<^uis ^bn ^jdct I^endpipi ^Aujcf fjj 
»7;^ieitfU9»'^ 4i(A^ iwfgmfHeuf^ ntfy 
J. Wali^ 

I jtHfim uli4 ^UtJe ^pp^Iff^ Masiu< 
icHptumFabricii« cLtiUy ooDfcnticntibus 
Sc aliis dhiobiis.' Tcrum Merfcburgealc, 



cUde, aufcrendi cafu, Rrvitu. 

X Exigunt.2 Aropd. iix«»/* MarkiiY. 
ex.vitam. T.Wafrcw 

3 7^^ Cr^ j^jf^^^ &f.'} Antc haec 
prieccdit in Com. juflt^ ^ mjttfis, jmt& 
injuriat» fciapaus licet interpretiuioncm 
4lterius, & vero fcribitur Kazari^o iocv 
lincas prd tali. Grutortti. L3. pro/«sci*« 
ejut, fic Vcnctae. at Laud. & Bodl. vis 
& ita ^uidem in Accuf. plurali Vctcrcs. 
Noftcr 11 1. Hift. mtUt jttm affiuitme ad 
otnhes yUcomroverfiarutn. Lncm. alicobi : 
& V^V^fq^* magisvis mukas poffidetm 
fe Atque pot^t^t€s. 8c. ficinGcn. Am; 
pUts vis quam/anguinii. zpudTacitmmm 
Dial. Orat. vide de boc verbo Cbargmm 
p. 17. ^rifcian. vi. p. 707. Valer. Tr§^ 
bHm.p.i4f6. inMSS. codem modo fcrl- 
buatur vis ^ jms* iit vix altcriim ab «1- 
tera iatcrnbfci ^ueat. Caeterum B. Pok 
iuf 'pt. Ma^kii y. plan^ & Pemb. Mark^ 
^.' potkif i/is. nt bodl* ^Q^. r^cept«e 
leaiooi hvftJafitus: Aaif^f. Cseso^ 
rtim nequi/e, neque Senattmt* m/icogmta 
cauffa, Ju6 ^ inj^uriam difcresttros fr$ 
mainitftding inquit,, Hirodotttt v , 49. 

r 5,s*' ^f^ Vfib. w^ifBanff^Js «^ 

4 Reifum yhomifhrtm ^gom,^ ^mjM^ 
dam.j Manu^riptmiH at^oettnittmif^ 
mflarttm egmt r<iesM»;Eftqiif ^tfiitamhoc 
bcQino^ ttceedm^^^l «idquccx oom^ 
mcntariis ioTercnUumPMMrf. Ac citat 

aut 



Digitized by 



Google 



BELLtJM Ju"gTJRTHINU*M. Tp. 

mtfu^s appeUm? natiQnesne^ an re^es, mU omnesfa- 

miUaene^ae &k vefifam amicitiam if^fiipintl an auo- 

^iam mihi adife liut^ uln nm^majwm meanim hefiiiia 

iimmenta phrima fint^ 'aut quiffuam^ nofiri mtftreri 

petefij qui aliquando ifvHs hefiis fuit> 

XVll ^TofiremOy Mafiniffa nas ita inflituit^ P. C. ne^ 
qmm cpleremus^ nifitofulum R. nefbcietates^ nefoedera 
woa aceiperemus : abunde mapM praefidia nobis in vefira 
^mkitia fU^ : fifmt imperio^ fortuna. rnuutretw^ ' una oc^ 
cidendumnobis effe. ^ Virtute^ ac diis volentibus^ magni 
efiis & apulenti: omnia fecunda^ & obedientia (unt \ quo 
facilius ^ fociorum injurias curare lieet. Tantum illud 

Sidem ta Hccyram IV»4/im locum Sd- 
Kr ^oeailais, abt U di^criCit ^*» 4^W- 
dstm^ s$u f##, fcd QOA bunc opinor e 
bdlo Jugprthina. itac^ue lct^ionem yul- 
j^aoirciinque^damputo* CeterumAp- 
t^9 hic co planc modo accipitur, quo 
apDd CUm^em^ cum ait, ^em tnim 
Jiimm mpf^m / 9«««' ohteflfx ? ^m m- 
jjlmimt &5yf» 9$Ummi^Htffifimmi^ 
' iUfiemfpSify^iiB^ ^'^» Itcm^ ^i^ 
mgiwdmm ^# if«f D««i 0fpeUandtt4 V ci^ 
jus h9mia$s fidts imf^rmids i tvgo quos 
sftelUm Salluftius/ pro«, qmas invoctm t 
fMnte juUm ^ mi/iricardiam imfbrm 
mfm ejcfcfcmmf s^quibm ofem^hxtlium' 
^fesmm, Riyujs.^Scd aliifi Iqcis.com- 
^ttriimsSaI1.4ff#i#redixit: utpauU>ai)te 
tmf^ifmum i^^x nciedaml 4c Pp^: 
fUML^lHi^ yjitlitir cum iquitaf^ yce- 
dAU jlitca: Hocckfi^s fum magna mu&itfh 
dhu%gmnbAm accediu Deniquc: Ju- 
psriJSmm fUcandi irMia accedit, Taclt. 
ixv. ^tfMsmque nafione^ 4fc^erah fy 
HilL III. hoic ^i^^sifijfqi^ acc^erat. Ci.» 
acc<9uii». l^vftfgrATQnji^ftmtKMarkii 
VEiU. BiKfi. 1C)3>. W^ Pub. aw 
acadirat. ilm^cc<.Umi^^os.lio&er 
iupra, Cap. 16. %W^^ fta Pall. ita 
BongarHani. C^rrioa tamcnintrufic, c^uos 
acciJsm /. Gnitcrus. at iic Laud. J. IV. 



quif<iuarti> ut bd^enus cufi, ouoi exilias 
fonat. Gruterus, Nodri an. 7. PTaJli» 

2 Fofirosua^ Idafimffi^'^ In aonaalSs 
t^, Jdicif/a, ut dcpatreiuo» nonarolo* 
quatur. &, fic quoque Fiorentinum; licct 
aliter codices in membiana defcripti. Bi* 
vim. Mictp£i L }k & Vcneta. 1470. its 
abe/VBodl.pco flurimaL 2. fUiruM infra; 
MoBis efii. Bodl.Vcnet.i47d' m.far4.v€X 
^(iWibcft L9^Vcnct. j^n9. ]: W.iilaad 
^iiccr M8S» nofirL tn nuilo &oc, rcperi- 
tur alioram Muiffa^ 4fiod ineptam eft» 
nam vrserunt Micipfie iiberi ctiam fiib 
Mafiniffa* Gruterus* 

l Una oteidindum nohis rfftPi Similt 
icmcmia ufifB' vidctur lavim l1or. xlv. 
dc fme a ^albiftioem mutuatuf cd^yCttm 
dixtt: Majfanijpim viHoria ftomanorum 
laetari mirmm non tjfe, qttifrrtem omntm 
fortnn^e rignieiui Jui cum rehus Komanis - 
immifcuijfet. Urfinus. , 

4 Virtute ac diis volentibus. ] Sic in 
Orac. Cottjc: Multa mihi fericula domi , 
mititiat multafueri ; ([uorum aUa toleravi, 
fartim^ re^uli, Deamm au^ts f^ vir^ 
tute mea,Chcc. iC^^ej^r quoqbc ita lo. 
cutus> ut in nodri^ ad cum notis odcn* 
dimus. Urjinus» iDfcriptioCatoDis iii Hi- 
fpania. Senatus. bt. populi. Romani. 

iMPBaiUM. DKOaVM. NUMINE. ET. MILI* 
TU^J, JWJRTITVDI^NE, ET, TUI^Rl» ET# aEoi. 



Digitized by 



Google 



cosy propinqtivs ceteros meosy " alium alia clades ep^ 
prejjit: capti ab Jugurthay pars in crucem acli\ pars 
beftiis obje^i funt\ pauci^ ([uibus reliSfa eft animay 
clauft in tehebris cum moerore & luStu^ morte gravi^ 
orem vitdm ^exigunt: Si omnia^ quae aut amifey aut e^ 
neceffariis advorfa fa^ia funtj incolumia manerenty ta^ 
men^ ft quid ex improvifo mali accidijfet^ vos imphrarem 
y. C. quibuspro magnitudine imperii^ ^jus & injuriasom^ 
nis^. curaejejje de,cet\ Kunc vero exjul.jpatria^ 49mfl^ fg^ 
lus^ atque omnium bmeftarum^^rerumegensy qm ae^iamy 



^juibus acccdit Vatic. Gr«/rr«j addit, non 
roagnopcrc rcquiri illud froPinqMs. At 
Noftri fic lcgunt nc^c immcrito. B. Pgb. 
ipro smim cxh^bet anuquoi. Vcrum 
Nortcc noh Hto ?^iy^i0fi(j^et vejtffti/^^* 
»©?& conj ubgit ; irma, tcla, equiB virf, cog- 
natorum atquc attiniuni lxxxvii. Hoc 
xnodo Terent, Hcaut. amico$, gcnu8»cog* 
natos. Cicero ad Caclium ii, 13. j£* 
rentem Metate, ofibHs» jhomribus% tngejiiOt 
liberis, propin<^uis, aAnibus» amidi. Hr 
mus^ Ep. vu\tip,voloemmettm quifitvere 
liberfiiis tribuere ^dtriae, propinqQiSi affi- 
Jiibus, aitiids: T^cituf^An^ i» 61. pro- 
pinqiibs ^ adfincs, (}c^ii, ip. !ttiftin, 
35» 35. dc Mbribiis Gcrm. xx. Cse/ar 
B.G. 11^4« protterea quoi propidquitati^ 
basafiSnitatit>ulqucrMt^'iiii£Kf. Mctaphrafl. 
autcm Qon ag^o^cit^ij^i/^ir/^ff/fiie^etiat}) 
altcriim prq '^^fm/4ff n^alc capi^ QeU 

lius ".^. #^ Pf^y^^f < * <?%- 

natos aftmcf(jucq»t}cmofiiipyi^f0«i, 
«f/ ajpnt, cras temfori as etHtendim. 4[>ro 
vicinosXlQdciVcttihtahticos^ redmaleut 
cx ruperioribai patet. Demoftkenes Orat. 
Funebr. p. 154* natrif mArsfHH JkMp, 

Gl6<rac4^^M/«ffi £»;^y«^ ^^^h4m 
<^ui8 ^on yidtit ],cgcnd{tip o^rT^Hyfmu^ 

J.Wafl^ 

I jtHfim ali4 ^laJe ofpeieJ^S\ Manu^ 
icriptumPabi>cii,( ctadest oonfcnticntibul 
"Sc aliis duobtis*' Tcrum McrrcburgCQle 



ciatle, aufcrcndi cafu, Rivitu» 

X Exigunt.2 Aroad.aiu»t» MarkiiY. 
ex.vitam. J.yf/iffe. 

3 7«^ i^injHtvas^ drf.'} Antc haec 
pracccdit in Com. iuftt^^ ^jnjttfia, jm& 
i»/«rf«/, fciamu?. licct intcrprctationcm 
Altcrius, & vcro fcribitar Nazari^o 101» 
lincas ph) tali. Crutortts. Ls. pro/fwcJn 
e/W, fic Vcnetae. at Laud. & BodL vii 
& ita ^uidem in Accuf. plurali Vctcres» 
Noftcr ui. Hift. maU jam a^imm ad 
otnnes vUcontroverJiarutn. Lacret. aiicubi : 
& V^V^fl^9 magisviit mukas foffijggm 
fe uitque fotefl^tej. 8c, ficinGcn. Ong. 
pUt* vi8 qfiam fanguimi. apudrM/iiniui 
Dial. Orat. vidc dc hoc vcrbo Chati^imtm 
p. 17. Prifcian. vi. p, 707. Valer. Fro^ 
^m.p.i^j^. inMSS. codcmmodoibi- 
buatur vis ^ just ut vix altcriim ab «1- 
tcra intcriibfci queat. Cactcrum B. Puk 
jMf & Markii y. planft & Pcnab. MaiUt 
^. potHif vi*. ut.bo^. L4u^ r^ccpcafi 
leaioDi f^v^2iK//ii,; An»if»j5f. CtHSo^ 
rtim' ne^ue /e, ne«iue Senattm% tu/t ccgnitM 
cattlfa, Juf & injiuriam difcretnros fr9 
mofftitudfne inquit,, JtUrodotiit v , 49. 

4 Rerttm 4son^arMm 9§m,^ §mjua- 
dam.2 Mami^riptum, at^^oettttittmb^^ 
neftarttm egmot r<ieM»;Eftquf Meridsmjtkoc 
locthnpnaccedff^l^u: idguccxooin^ 

■aicntariuiQTcrentiumI>MM/f. Accitat 



Digitized by 



Google 



Bellum Jugtjrthino*m. J71 

mqucs appeUem? natiMes ne^ an re^^Sy sui omnesfa- 
mliaenefirae 0k vefifam amcitiamif^ftijmt?. an auo- 
pam mihi adkre licety ul^i nM ,m4jer$mme^fniipi hofiilia 
mmmenta phrima fmt ^ 'am quiffaam nofiri mtftteri 
petefiy aui aliquando vobis hoftis fmt> 

XVlt ^ToftremOy Mafmiffa nos ita inftitmt, P. C. ne^ 
^Mim ^oUremuSy nift^l>o^ulum R. nefwietates^ nefoedera 
mf04 aceiperemus i atmnde magna praiftdia nobisin veftra 
ai^tia fbt^: fifme imperio^ fortuHa pmtaretur, ^maoc- 
cidendumnobis ejfe. ^ Virtute^ ac diis volentibusy magni 
eft/s & opulenti: omnia fecunda^ & obedientia funt : quo 
facilius ^ fociorum injurias curare lieet. Tantum illud 



Stdem la Hccyram^ ^natsu locum W- 
b' qaeaJini, ubi U (ii^cric^ ^^ mU 
ddum^ mu fm, fcd oon bunc opinpr e 
kiUo Jugarthino. ttac^ue let^ioaem yul 
pum reiinqueadam puto* Ceterum af 
fdkrt hic eo plane modo accipitur, quo 
aDod ^cm^em^ cum ait^ ^em tnim 
mtm Mpftlkmi fuemohtifiiif} fiemim- 
iUetmi $iyyq$ etiamat^Heaim^tffplpro 
MiittiMffi^fitMi0m*eleae^ Itcm^^id 
t^ead^ ^/ Htu De/is afpeUai^dtirfct^ 
jiubemmsfides imfUranda i trgo quQs 
affeUtm Saliuftius, pro^, ({uas mvocem r 
^mnimfdim c^ mijerteerdiam imfhrem 
tu^axfffcsml MquibmefemaHxtliimt' 
ft^fessm. Riyius.^Sed aliifi Iqcis.com- 
P|iqr^.San.4r^rimiJixit: utpaulpaQte 
V^fa^fmum infdix aeeedami 9C ppft: 
^ti^ktithpfiilttir cnm equitof^t ^cce- 
diL )^i^z IfacdiHS cum n^na muRitih 
^/ngmrekam accedit, DcDique: ^m- 
fftrtbam fUcandi gratia accedit, Tacic. 
ixf. ste^Mateeftm ntttiontm, Sfc^erat» tf. 
tliSL III. kaec hs V*flV*^ acc^txat. Qu 
accqiiio^ L V B^gr A^ia^jl-^&^^^^Maf^^ 
y,B4ll. B((K«. t)i3>. <^'.^ Puk w 
acnierat. Y^i|CtacS< t^mitf^mfos. Mofier 
fopra, Cap, 16. J^W^e^^ ftaPall. ita 
BoflguiuDi. Carnco tameaiatrufit, c^ues 
accidsm / Gniter^s. at iic Laud. J. W, 
^ V jfss4 mifyffsi^i^f^ JSic .oppnibus 



aitif<iuam, ut bd^enus cufi, ouod^ exilius 
ionat. Griy/^fMj. NoQri die, J. ffStp. 

2 Fcflnma , Aiafimffi^ 3 ^^ nonaalSs 
t^, Midf/a, ut depatrefao» nonarolo- 
quator. &, fic quoque Fiorentinum; licct 
aliter codices in memi»ana deicripti. Bi» 
vim. Mkip^ L j^ & Vcneta. i^jo* ita 
abcft Bodl.pco flierima L d. fUtnmM mfra ; 
m6is /|0E«. BvdL Vcnet. i47d' n.fara,YtXL 
^iiWibeft L ^Venet. s^re. jl W.Haad 
^iitcr M8S» nofiri. in nuilo une, reperi- 
tur alioram Uutjfftty ^uod ineptnm eft. 
nam vixerunt Micipfic iiberi cdam iiib 
Maptu£a. Gruterus* 

l XTna oteidendttm nebis i^.l Similt 
ftutqitia ufiw vidctur Uvius war. xlv. 
Sc fchrte a ^ttUufiio cvca mutuatuf ed^.cttm 
dixit: MajfartiJJam vi^loria Jkomanoriim 
laetari mirmm non e]Je\ qmfmem omnem- 
fortanae re^nique /ui cum rdus Komanis 
immifcuijfet, Urfinus. . 

4 Virtute ac diis volentibus. ] Sic in 
Orac. Co;tiC : Multa mihi fericula demi, 
mititiae multafuere j ciuorum alia toleravi, 
fartim^ refuli, I>t<uum au^uliis c^ virm 
tute mea, Ciacc. C^tj^r quoquc ica lo- 
cutus* ut in nodris ad cum notis 6(len* 
dimus. Urfinus. iDicriptioCatoDii iti Hi^ 
fpania. Senatus. bt. fopuli. Romann 

IM|>BB.IUM« DEOaUM. NUMINE. ET. MILI- 
TU^, JPORTITVDINE, ET, TU^Rl» ET# REOI. 

ve^ 



Digitized by 



Google 



2yi, C. Ckisti SALtvsiii} 

^eret^ry ne auos frivat^. ameifia Jugikthde^ ^parum C0g^ 
nitay tranyuQtJvs^j^t : ^ quQH eg4f a^di^ mamma v^iUti^ 
^mbire^ faHgme:^^^ {mgukMiy ne. (j^^idr^di-Ahfente^^ ^^ 
mtataujfa^^atuat^i^^^ me v^rkof &^.f%^4m finrn^ 
lare^ cui Ucuerit kh rtgri^ t^an^. .^od utinam iUum^ 
€ujus hnpio facinore^ ^m kas miferias proje£tus fum% ^ea- 
Jem haecfimulantemvidf^m'. & aliquando ^ aut{ipjidV9h 
mt apud^eos. iwmoTtAlifrefumhumanarum,cwai>riatur: 
me tUey qui fwm fcekribus fuis f^rox atque pr^eciarutef^^ 

ThTH ntt^ffi^Zi. contra dixeris: j{ipfAjS 
W T ^Sf avrJ. Bimoftbims alicubi ^k 
IntfMXai nf nsf^iUk Iffn ii»i^f • Pradvit U^ 
mirus : ^Cl >9«v« 'Aiyil^^o Aia$ Wx^» u*Sm 

Tr$ ixmf^.' |. WalTe- 

1 Parum eo^nita,^ Planiof fuerit fi- 
rum copihi^ Gruterus. 

2 ^uosigoaudioJummaopinitir^Mi,- 
nufcripca maxima ofi niti, quomodo flc 
Badianum cjfemplar & Beroaldinum. It/- 
vitis. Eruditi nbnnulU vif i ,legcndum af 
bitrantur ;;^/f Afiw/T tJ^i i!^//Fti6rto lcftr. 
enem iii rtcfs Rbris inven! , &confini3at 
SallHfliUs^ fn ihitib CAtilatarii: PopmL 
ncquc unqiikfa alibi occurrit maxumm 
ofi. Servius. iv. Aen, 8, 24. omittit 
m» 0. niti quo in loco c^vc acccdas TaMeh 
qui exMS. legit: C^Ueaius ari formto 
Md^taih: p^-tS 4f^^ ioix^. liUS: Lib. 
IX. «Juafi cflec nomihandi dafus W mor* 
taHk Venctae'Bodl.yfei»»j4; J.Wafle. 

j in has fnJ^ethis frojfHtis fmmr\ Cic. 
antcquaro irctiticxfilium: frojicitATml'^ 
lius in exfilium. Ciacconius. 

4 Eadem haec Jimulantem.'\ Forte 
iadim Jk Jimutantem, Vide ^d LiviMtm 
libro xxvn,^. GrdnwVsri. 

5 ^iff A;«i/-i?^:] AbcA i>i;r^ Ar. ia- 
fVa afud Das:'^^ upud Ball. loco p^ 
jiStm B. Pdb. cxhibct V(;>£f«i/. aut apud 
vd/, fupra lineas & a fecunda mana 
Perob. Tetint. Quod tc fit hanc dix* 
tram. v. Gronov, in Ih;. xxvir, 7. iq. 
fra : nai Hh qm, peduxj ^uod etat m 
T^ir. Nazartano,* yirillorif paulo fcnfut 

' omnHnts 



V^dePtautum Mil. & Perf. Catonemdc 
RcRuft. Noftrumiii,3. f*lVaJfi. 

5 Sociorum injurias curan licit,'^ Sic 
fu pra, qui&us fro magnitudine imperti, jus 
<i» injuriai omnes curae ej[e decet, Vorum 
incus libcr. tiitarfUcef, Plaut.inMcrcat. 
Invoeo vos lares diaf(fs me tutctis. Et 
Nsevius. ^^uHs ^ui tilfh tirmiuos tuunt, 
Vide Noniuia.. Ctacc. la Urfin. Non abe- 
unt ab hac Scriptura MSS. Pall. tutari 
Urfinii ingeniofius forfan quam verius, 
habemas tamen tutan fericma infira«ora- 
tioneLepidi. Grktmis. Femb.tutkre.kd 
^oftri tc b)ron. . fnfVr/4j ^urari, qood 
jnci fllibl Ifaud I^iilb raei^ini. ^lauius 
haic vcrbo. Dat. ad|ungit Truau 1, a^ 94- 
in friu. IV, j, 50. jdfulijus Gen. V.^Mo- 
tam. Macrob. v, 17. Graecorum more, 
pcrcleganicr. poteft autcm Noftercofeafu 
Accuf adlubcrp, quo Virgilius Georg. i, 
54r curare triumffios, &, nec, tnunera 
curat Alexis, Ccd & Acn.ii, j-j;-. iabcs 
vocem curet, pro, ulcifcatnr^ ^c(ic ad 
iocum Servio, vcl, cum Dtf^wi^, pro. ^«^ 
nefaria commijfa vindicet, At tibi fro 
fcelen ixcUmat, pro ialibus aufis Bii (Ji 
quaeft Coelo fietas quaetalh curcr) Perfol^ 
vant grates dignas. Gpcce dixcris ^icj hXtf 
uu^Ti ttfT<^if* ijjiiS TmB^Hf»' con^t etiam 
Juven: xmV loi. Demoflhenes Ol. 1. 1 
-£mf VlTE^P SnTrtPI^ArkjTjyV <I)PON- 
TI'ZETE. Nam ir«»*4re injuiriam allcu- 
ius, idem eft ac mod-orcafficiobinj.fivc 
jjlam, non acquis oculis afpiccre. Virg, 
Jam jam mc maxima Juno, Nec Satur- 
nius haecocv\\% fater afficit aequ is. fic, 
Platb Apol, Oth ufAtPiHTui iW JiiffV S^ 



Digitized by 



Google 



Bexi;-Um /oCURTHlNUil. *7} 

^pmuAusmalis excructatMs^ impictaus in parentem no*. 
jtfUM^fraSris meineciSymearumquemiferiatumgravis.pw^^ 
nas reddat. * Jamjam frater animo meo carijfume^ quam^ 
quam tibi immaturoy &y unde minime decuit, 'Vita erej>ta' 
eftj Uamen /aetandum magisy quam dolendum puto c^uni 
tuum. ^Non enim regnum, fed fugam^ex(iiiumy egefiatemy 
if omnis hasy ^ quae me premunty aerumnas cum anima^ 
jtmlamififti. At ego infeliic in tantamala ^ praecipita^ 
%Uy tx patrio regnoy rerum f^umanarutp fpeSiacuiUf^ pT^^'^ 
beo: mcertus qutd agam^ tuas rte injurias perjequaty ipfe: 
auxilii egensy an regno conjulamy cujus vitaey necifque 
foteftas ^ex opibus alienis pendet. Utirtamy emoriy for^ 
tunis meis honejius exitus ejfet: ^ ne vivere contemtus 



quam alreram itlud, Mtittequh &c* quo- 
modo l»acnus ▼nlgati. Gnaer. Nortri 
iemnt ut. J.Waflc. 

1 OmmSusmMUsexcrueUtus^ In qui- 
baTdam additur, ///>. Rivius. Sic, Ball. 
Caetcri refpuunt. J.lVaJfe. 



1 jMm jum fiMter.y L V jamfrater cuti funt, uifhiht non erepta I. CrMfe » 
tam frigidc, quam conira Ubros, « $er- JVts Im. yitd^ /e/ d^natdmers efevtdea-] 



vUm ad Acn. xii. 676. jiftilejus facctc 
tm^mXu Metapi- i. Jam jam grabatuli 
animo aico cari(&me. ^mnttUi»usT>cdL 
111,40* Jam jam commilito, qulcunque 
CMfusmsmet^ etiumfite Imf. damnaturus 
^, bUes feUtium: fntius ejl qudmafatre 
•cddL Vifgiliu«Acii.i\r. NumUchrimas 
viaus dedit, aut, mi/eratus amantem (j?> 
Suiu t^yibus anteferamf janj jam hec 
maxima Jume^ Nee Saturnius haec ecuUs 
fMterMffmtaeeiMis*isi*]zvti jzmfataforer, 
fuferaat: sbfiJU UMrari, J^o Deus & 
fuo dura V0catfertuna,fefuamur. Accius 
Ant^. Jasn jam neque dii regunt» ne^ue 
frefeae^ dttem fummm rex omnibus cu- 
rat. Valla 10 Elc^. i^cr^t^m carijfume 
fr§ter. eamTcdvgultAfuleJus. J.Waflc. 

l Ijuhen laetandum magis quam do 
Undumcsfum tuum futo.'] Manufcripta 
fttam deiendum futo cafum tuum. Riv. 

4 Km euim regnumfed^ Scnfus^ non 
tam reptMm fmuth S>u:. tttreaeoblcM. 
^remt acenimi iogenii Theok^us P. far 



kipus, CodexD. Voflii ad hunc lo^uM ih- 
icrirj^^tfm tefle ipfo ad P^ellejum n , i^ 
enoilrisB.Pub.Ball. tantum rcgQUmin^ 
elcganter.A* amifti, Confer omnino Gr^- 
nevium ad Senecae Troad.vs. i^S.CiVer^ 
de Orat, 111 • li tamen Reif. Cafus confe» 
cuti futlt, uifhlhi non erepta L,CraJe a^ 



tur' J. Watfc. ' 

$ J^<s* mefremunt aerumnks.'^ Scri- 
pti quidam librl : quae me fremunt mife^ 
rias. utpauloante: cujus imfio fachore, 
in has mtferias frojeSus fum, ,5c iterum r 
firatrismeinecis, meutumque aerumnaruni 
graves foe)»af reidat:^^ Si<\M\s tiroen noii 
mfferiasj {€A aeruninas legendum cxitti- 
nbfdt, habetcodiccsduosfcquitur.PtfjmiS. 
Hacc cft coneors rcrfotura Pallat.om^ 
niurt, 'nemii» fottcf aufcUltct ad Tofmtti^ 
miferias. (iruXCTiis. 

6 PraecifitatusA Rcftitpir o^timam 
lcftioncm, ejcfta, di^oii^ ^«(fir/, obfi^ 
dente nuperai 9ditiM!s//eujuk flcc lAvLtti 
vc^giutti in pHmariil^-^fiim niagisafuam 
in MSS. PalU «c feong. cibfrr.' Ar. Rig. 
B.Pub. Li.i; 3. Mart. fiall. Bbdl. y. x* 
omittunt^J/3»x. afCaet^ri dxbn.Venet. 
1470,1478. fraicifitaitesifujfus. Vtbikcr 
infra: aMmtravtscdftisinikMtkmi^ 
rcgno/Srrr. J.Wafl^ ' " ^ 

. 7 ExaDeni.ofitut'fend9t.2 Miiafcrifta 

M m vuiererf 



Digitized by 



Google 



274 ^* ClLISPI SAtLUSTlI 

vUern^fidefeffusmsUsmjurideconceffiff ^Nuncne^ 
quevivere lum^ neque mmri Ucet ^Jme dedecarcj T^ C- 



$x9fibHSMUtnls. ut adjef^wum fequatur. 
Bhim. 

% >tt vivm con t $m iMs vidmr^ CoBi- 
melia. meas, priui habait, mu verg con- 
ttmftHs^ &L ab emeodatrice dextra, tUH 
vnnrc contmftHs. Pal. nonus ncvivin 
nntentHs, qutm rcriptttra^ agaofamt 
etiamquidamex Interpretibus^ mihi qui- 
dem utraque obfcura eft. Gf«/er. Reg* 
B. Pnb. L 3. ncjure ctmemffus* (icque 
primitQf Pemb- Bali. cmentm. B. PuK 
Pembb ccntimtm* Caeteri ne vivere con* 
tentHS» Legtttdum opinor, nen vinme, 
Cioer# pro Quiiic, Vtra turpis ne mprti 
quidem lioQeftae locum relinquit. Ovid* 
M.iii* Utinam torment4s vmfyHe Moenin^ 
iirmrent: ferrHmt{ue i^nifqHe foneirenti 
Iffemm mtferi fine crimine; forfque que- 
renda, Non celnnJa font : lachrimaeque 
pudpre carcrent. ^ Seftimius ir, 13. 
Viroeirepo bellandi ne hpneflam quidem 
mortem, nuf kUterq^f^m in ^fcnro offe 
tereMcHorit: J Wa{Ie. Locui corruptu», 
Badius legit contentus\ & explicat Cio, 
more. Palmerius 'c;i>:e pro/i/i>/|^i nimis 
comicc. Ego» mc viyere contemtHs vi- 
derery uoica addita literula» quatotifcn- 
teotiae medeor* Utinam» inquit» mors 
mea cum hQnqftatecoojuQi^aeflcti tot 
iojuriisa&^^s mihivitacfinem faccrem. 
nec^ etiam . in po^pnim honQiQibus con- 
tenxtufviy.eremBe^ffirpcrc^jaratuSvtot 
malis dcfatigatu$>.io)uriaecedamft NuoQ 
quoQ^m ncquct viirere mihi Ijbet, cum 
nequeam fratrif mortem 6ciQJuria5iXKas 
Dcricquii ocque»ovilicetfiaededecof;e: 
K^p vo«s P.Q. (jubTenij^, ijrtifcro miy. 
Atque. hacc mi)ii bq hu jus fcnteatia vi» 

dcjuiu quamtj^QennQodeftcpTopoooex^' 
T[^txi;ti^ivxu.FH$fchim^ NiHvivere^exvc- 
tVibuf (Qpi^uIUs reditui» 6c ipfo fcQfu. 
Duo aftafiHt,, annm' ut honefte mori po{- 
{ct» altcr^m», nc videretuc ob ignamm 
contcmtua,viEcre^ dqe^apct injuriac. at 
illiid non licebat, hoc npU lubchat» ^, 



tm, atque ita etiam S9/4/1M legit: quippe 
qui cxpoaat* CentimftHs,idep, ne^leSms^ 
ffntm* Badiai «iiteiB patat» cweHtms 
iegendum ede, quid illum moverit, noa 
hercle intelligo» fcJ adoioncndus emt 
Le^or* fifortealiialii]diuccorrent»quod 
ooc fugerit. Idem Badius qoo tta sii«Uc» 
po(t, dcL.Ofimio, cuniaiiilegant: Eum 
yHgurtba, utmetfi komueinamicishHbme^ 
rsti i^inenhsfic}^, pro in nmtcisltg^u 
propter iliud tamen, quod prQzime &- 
quicurj tamen accuratijjhne actefit: 0c 
habct (anc veri fpeciCm» ^d iettor ju4i* 
c^. Glartanm* \ ^ ' 

I ^unc nequ^ vivere,^ Extcrmioavi 
advcrbium^fM^;|^4/». quod comparet jam 
unamalrcramquc actateni iri cdd. omoir 
biis.noQ libens hcrdc» fed coaftus au^o- 
ritate omaium MSS. editiooumque pri* 
marum. Gruter^ Noftri fcre refpuunt 
quoniam» fervant quidam ex OxoQien/i- 
bus,.& Cri/finm^ tontcr A^tifhantem, 
Ofat. ii>. p; 12, Hanovl 1619. Opratut 
Milcvftanus, ne bentficium ii mortiscom^ 
ftndio confkqui vtderentitr^ dumnanejfent 
iigru vivere, iis mc morl cerutfRim efi. 
MeQSQder, K«af » W ^fkmcHf •t^vSeAf t^ 
fff fipH. Ambrofim, Ep. 1», 70. {inon C- 
cuit mihs yivereSnt eorum fraude^fH^ 
tefn iiceat moTi pm fc^ere vtfiro. iu\izi 
fer vos. abeftyjrr L ^TBbdl. Venctis $ prir 
mitus habuit y. alii iaf^^rciuat obtefloruk^ 
vcnufle. ihfira : ab Numidis. Praepofi- 
tioabeft L 3. pro^^yirt/i/Mw aliudouid 
fuit in CommeL nefci^s fedumnm aa 
(tacvitiam Grutet.y. fevitiacTaCilntcr t 
& u medfa Iitera. J. H^kJle. 

% Sine dtdecore^ ?. C, oro vos f^er tf- 
btros atquef,v,2 ftilvli Bbcr, Sintdede» 
core„ftrvOs, ferlii. p*c. qu6modoJocQ- 
tui alibi idcm SaUHfiim (acpius. Ec Lf- 
tffM/ iibr. )x. helli 11. Puaici : Pgrvos 
fidemque vefirnm P. C. PriufqHam eorum 
fcelus exfietis» neque in Italsa, nequt im 
Africa^ quidquam' rti gejeritis. MaaaC, 
Sic.co&tuI)erQLaQi.MSS. utis qaidem abl 



Digitized by 



Google 



BSLLtiM JUOORTHINHM. Jff 

^pn V9s^ per tibefos, Mtque 'fdtintes vefirosy per maje^ 
/tMtemft^li Ram. fubvenite mihi mifero\ ite obviamin- 
juriae: ttoUte pati regnum NumiMaey qu^dveftrum eft^ 
ftrfcelus^ & fanguinem famiUae neftrae tabefcere. 

XVllL Poftquamrexfinemloqucndifecit, kgatiju- 
gurtbae largicione magt«3 quam caufla frcti> pauci^r ei^n* 
dcnt: HiempfaUm% obfaevitiamfnam^ ^ ab Nmnidis inier- 
feSmn: jftherbalem ultro bellum inftrentem^ pcftquam 
fiiferitusjit^ queri^ quod injuriam facere nequ^et. Ju* 
gmbamabSefkitupetere^ ^ ne fe alium putaretay dc Jtlu- 
mantiae cognitus ejfet^ neu verba inimici antefaSfa fua 
pmerent. Dcinde utriquc Curia cgrcdiuntur. Scnatus 
ftatimconfulitur: fautoreslcgatorum^ practerea ^magna 
pan gratia depravata> Atherbalis difta^contcmncrci 
Jugunhzc virtutem ^ extollere Iiudifaus> gratia> voce, 
dcaique omnibtjs modis pro alieno fcelere> & flagitto, 
•fuaquafi pro gloria, nitcbaittuf. At contra pauci^ qui- 

f&pie uDperuifl» aifi alu)Qid tcrtittif vcr- ' -""• « -_ . 

hk fimile, hoc loco appofitljQiiiiuiii cflet* 
a librU membraiiaceit mhii rocedimt ptL 



aucuf iopfefli» quaoi quod ^ippkodae 
fiittcariae iaterporaeriot s fiw§ didutn* 
han$ S9wftriftt m^ v^ p^ UhiHs. iatis 
mftice. miattfl foriaa ia&bide fii^i pob 
tuiflet. fim dtdtc^rt. SlM^^ ^* ^* f^ 
v$$i tiCfjMr»perii£ktobiboiadfioitatem 
qnae et com poftremtf eleaieatia rerbi 

1 Of« voj f9r USer0$ Mtpti pMrmm 
«^(Imj.3 la flMaufoipttfl oaaeft flffl.ae- 
qoe ia Ber§ddim^ (ed tamiimmodo flfr 
mst firUms, c^. ^uae id^o iuiiddu- 
ham gpto nMlior (k, oec aHter fere Xi- 
«iafix. iecaodibelli.I^oiiici» SMsssfir 
vnfdimfit ^M0rmm F.C. frisuqtmtstto* 
fHo fttmt tsefiitis, mtqmt in Itnlim^ m* 
sfsi m Afiiem fmd^UMm rti gtgmtis^ Ri< 
viaaw 

a A)ibmiiditktt0tfoatmt.^CodtJlfti^ 
ivicaaui^ s^Hmidie» kkm. 



idimesMuL. 



prooios AftUio. Vf.mu/Masftt0 fft- 
Bsft tforttrt, rtott dmtt^ fi mitttts fsctttf 
diofsejftttt. Noftcr. ^d.&e, nttsmt^ 
rtmt ^ttttndt rcf fUis v^ltne qttsm Terba* 
Jug. tiXJOiynu J^ iUi Uterit, ea ef 
wtSstando did$ei,mme vostx^fUtmmttftiStit 
Mt diSs fUeris fim. Appiaaua^ p. |o;; 
Za^^'»«i' «l* M ism ttte^ptiitHf tn mkt* 
fMP^lff^ ifHtXeri^hit^*U -m "EPrA eei- 
rS i^»0t, V ritA&rorx i^^ffu J. W, 

^ M^Mfittrs.'} Si^ ctiam c[ aoftria 
MSS. Naz. qam aiii t^ttxantftirr fni^ 
mszr^tim quod ^t^ a gjb>fla m Ipfaio» 
quitur. Gruttr. RetiQCOt Vocem MiMk 
Pcmb. r* A. Bodk MartrVcoetae. dtfrth. 
VMtus ^^KaCnfS^. ufi eo rtr«i/. (^ 
ctro.Stteicm, HiftUtt t.lj. Stt^ieittsmtL 
1,13. Mmrotius de Comnoda Imxeeritt^ 
& ohfcottumt dq>rayM»fl» MttMfbredkt. 
a/^€^/|!*^ J-Wafle. 

$ MtaoHtrt kudatts iffrmm^vtct. ^l 
acFoeirhpofitfrainfJMSSl coddw&aati- 
qoitufl cu&rom. abfqne eifl fbiflet^ kaoc 



9 Nt/rtUium^^ iffisUimeB>Puk,<Ittfi- rere pofleOHii^ aaaoa ctiam diftlagoea^ 
: — A^.^ t^^fif^g^tttt^mdsrtHUtjus |dum: txttUtrt: Utudibut^ gr^tiu^ «mw 
f9btthtMrtif^itffhui^m.^fBca4dmqui^jtf^ ^^ 



Mm 3 



bus 



Digitized by 



Google 



tyS C. GfiisPi Sallu^tii 

bus bonum & aequum divitiis carius crat» ' fiibveniun- 
dum Atherbali, & Hicmpfalis mortem, * fevcrc vindi- 
candam cenfcbant. Sed ex omnibus raaxume ' Acmi- 
lius Scaurus, homo nobiUs, impiger, fadiofus, avidua 
potentiae, bonoris, divitiarumi ceterum vitia fua cal- 
lide occultans. Is poftquam * vidct regis largitioncm 
famofam, ^ impudehtemque, ^ vericus, quod in tali rc 
iblet^ 7iicpollutalicentia, invidiam accenderet, animum 
a cpnfueta lubidine continuit. \ 
XIX. Vicit t*meft in Senatu pars illa, quae VBro^rc- 



6 rSH0 qua/i}ro ^Uritt nitfUtuf,'} In 
BaDufcriptis atque iccm Iinpre(ris vecu- 
iHoribos, nitthantHr» numcfo plurali. id 
re^as ciTe puto. Rivim. Sus eliminat 
mala ipaaus cx Pemb. ^rond. omittit 



fro.Ciceromm fequividiptut* qui ia Qui6t. 
^ t^qj0d^jiorMmi¥Atiafi^ fotm^fdSHm: 
«/f> OMi» quaii fua rcs aut hqnos afmt 
iigenter S. Naevii, ^c, J. WalTc. 



1 SHbvemenium' AdherML] Manir- 
fcriptum» fubventunium, Jam confhic 
ttafoe -antiquos loqtfi ibKtos, ut in ge- 
iundiis'k>6a<v vocatem frfrequcntcf po* 
aereni; id quod pd(fte icifabttlts Tmii^ 
#ii^ PWliip»^ occarrin ^ apud jurccdif* 
Mt^fiimiliMeh&cifcundMt,finium re^tm' 
danmg eommmui dividtindo, pro, herci' 
ffiudue, regmdomm* dividendo, Annota- 
vkhbcl. libro Pff/^i^;fiti. qiiainqiiaiil 
adtem' 2s boc fieri^ dicat inr his Tcrbis* 
qoae ate^tia ifonjogailione nafeantur, ta* 
mkxi \a qoirta «tiain fitri tbnftot. nec «ft 
Ttifiiunut^ npaltf to^ttis. ^ nam apad vc> 
teref una eademque confa^ario emt ter- 
tii 8c quarta^ id qdod vel e Donatt t^ 
thoBb^liquet. nara fs (bluratr«s conju- 
gationet^ponit. nt omittam Jh^oi^umiVio- 
miden^: VXhrimiieOi ^SlprviiM»! qni idem 
faciunt* Quartam ipfl krtia^.prodnftaoi^ 
vbe^c» eiiii»8c Pjktf^meminit** Kiv^/. 

. 2 . SMrifrifuRamdimi j NoOdtrMi codi^ 
ec^dirgnthuUcMttdsm, Sed nospriorem l^- 
ttonein £equciiian quani plnHma exem- 
ptarta qofluprpbant. fopma. Minimmihi 
janoonullis aliorun libris-ropeiCMi dirt> 



wnMcandum cuj\is vocis vcfligium oalr 
lum in Pall. ooftris. Gruter. Uoiin fevere. 
neicio an icripfent aHdor fevtrittr» A^ 
ftdejus, Mm III. Sevbritcr vindicMre^ qoo 
ufi ^nnius, Ti/inmuj, slMI jf.fTa^. 

3 uittmlHff^ Scuurut bomo ttoSililu} Hic^ 
«t^pi^to, pwer dl ejttsScauri, €u}asAc* 
dilitas cclebratuF a fcriptoribus, & ia e^ 
jdi denario dcfcribitur, cum litulo : M. 
ScAva. Aeo. Cur. In quoitem denarie« 
ejafdem fub Pompejo Magoa Pro Quac» 
ftaca» 6c in- Syria Praefi?ftura, & gefta 
cobrra Aretam regem Arabuin cjprefilk 
foBtv 'Uifinus. 

4 W#r imw.] Hice abfunt Nouia^ p. 
^o6. at MSS.Otnnesretinent. fupra: iri* 
M fuM,p:Woronynms, Ep.^^. Koe tee 
(sm caliidas orss, «/prodoiter tmm^kiM 
celMres. J^Waflc. 

5 ImfrudentemqueQ Utgt, emefoedtm^ 
tMtm^e. afinhas verlxmm* locutn cr- 
roti fecit. eftautcm in manafcripti^ vt- 
^es, tempore praefeati: contra quam 
Gymnicms habet. Kivims. Vetas edkio> 
& MSS. impmd, quod prooancio^ q«ia 
video Rivium heic laborare. Gomtorms, 

6 Voritits, quod in tMU re fi^/sdn^^ 
tV/^ non eft hi ^altis. ac- fi qoid cgo 
judico, fnajore cam .gra^ia abefle pous 
rit. nec in manufcriptis voluminibucre^ 
,peri..ftddc ahbt Salklfthis, Snmd^ id 
qmodintMlirofoUt, miii forcomiMmtqmtfro^ 
dipmnomtiMSMm^ dttttjkri^ Rinaa. 

7 No toUmSM licomoiM,'} Forte : fmUmti 
& mcemdtrm» No foOmti fciiicet ca hr- 

cium 



Digitized by 



Google 



BbllumJugurthinum. 277 

Cflm autgratiamantc ferebat. Decretum fit> uti decem 
legati regnumy quod Micipfa obtinuerat ^ inter Jugur^ 
tbamy & AtherbaUm dividerent. Cujus legationis pria* 
cepsfuit L.OpiniiuS) homo clarus, & tum in 'Senati* 
potens> *quia Conful C. Graccho, & M- Fulvio intcr- 
fcdis> acerrumc viftoriam nobilitatis in plebcm cxer* 



gjitioQe Mceendtrint mvidiam» roajorem 
libi dc gririorem' Bicereor» iieenttM, quod 
namis maoifefli edeot. Gromvims. 

% §ju9 vtro»'^ L3. omittit f ii4#. (ed 
MS&& S9mm^ p. ^66^ retiaeot. Uviui 
ZLiii47. Vidt tameo ea pars Seoatus, 
cmi ftm mtilis ^am honejti cmrm erat 
ni,4. fiutti tu ftrme oftimm qmif^t 
Htumm sfintieMttmr: /id, mt fiMrmm- 
^fa» oiajorparsinelioremvicit. J»fV. 

i Smnm feUms^ Solus Thofimusp #/• 
lau ixdz not ad Cap. 32* Idvm. 

I Sj^ Cof C. Qrmceh & M. Fmlvi§ 
imtrfeiHst meerrimt vindiasm, &(•'] Om- 
nes fcre Tulgati , imprefliique codices : 
Jguis Cwftd C. Grmschi & U. Fmlvic 
mttrfeSt, meerrime viQorimm noMitmtis 
infUkm extremtrMt» [babent Reg.M«l^«^. 



Ar^* & BodL Markii y. B. Pob.3 E£o feiemimt ffitnm rmmm^* Vidc eundem ia 



iianc.icripcuraai, qoam in antiquis librii 

jOTeni* ckgaoriorem Fcrioremque arbi- 

tior. Com enim C. Gracchus cribunus 

plebis» l^em agrariam tuliilet, eaque 

poiltribonatumabrogaretur, cum Fulvio 

Jl^coo, vi fccleratomm hominom corro- 

borata» Areatinum occopavit : quos ta- 

.mcn L. Opimtus coofol» ez fenatus de- 

creto» qoo caotum erat» nc qoid refp. 

4ctrimcoti capcrer, immiflitiagittariis op- 

preffic Ncmie Opimio ao6met fcdicio. 

niff iiecafi<sutif fuir, fcd 8c tria millia 

bomioam iotcrfccit. qutre a Q. Decio 

io')0(ticinm vocatos. defeodcnteCarbone 

Sbwnt com pcricoiQ libcravit Taodcm 

a 311911^ ougoitndiocpcconiacabono, 

booe fl o q u e in pravum abftra^s» rcos 

BlaaHaaaerogadonisfa^af» cjcdtuscf^a 

potria^ Gicfr» invcdiva prima in Catili» 

oam. Deenvit ^ndmm ftnmttt*, ta I- 

Ofimitu vidmt^ meqmidr^fmS.ditrimnnti 

tMftrft. tmx mtUt^ tmm^M* mx inter 



feilms efl frofter qmsfdam feditionmm fmf^ 
ficionot C. Grnoehms tdmrijfmo fstro ms^ 
tms, svis, msjorihms : Oceiftts oft emm li" 
horis M* Fttlvita eonfmkris* ProSdHio;. 
Unms ito bse eivitstOt qmomqttidom ogs 
ftjfmm dieero frseelsre vir de rofmk ttoetri» 
ttts, L. Oftmitosmdiiniffimo eeneidit» emjms 
monmmentttm eoloherrimttm oft inforo, fom 
fttUbrttmo- dofertijpmttm in littoro Dyrrsi^ 
ehimo roliOttm efi» stqme bttme tsmtomjh» 
grsmtom imvidisfroftorimtoritttm C. Qrsc^ 
ehi fomtfer iffe P. R feriemU Ubersvii^ 
slisqttsodsm civem egriiittfikittiqtti jto* 
dicii froeoUs fervortiii fit in. Psfimom : 
L. Ofimims ojoQtts ofi sfstris,itqmifrss» 
tor, & confml s tttsxitttu remfmh% ftrictt* 
lis lihorsrso non in eo cmi fs8s eft mjtk^ 
ris, fodim iis qmifocermnt» feelerit, sc comm 



Bruto» £c dc Lq^ibus. A:?ofms. Etbu^ 
jus loci rcfti