(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Biodiversity Heritage Library | Children's Library | Advanced Microdevices Manuals | Linear Circuits Manuals | Supertex Manuals | Sundry Manuals | Echelon Manuals | RCA Manuals | National Semiconductor Manuals | Hewlett Packard Manuals | Signetics Manuals | Fluke Manuals | Datel Manuals | Intersil Manuals | Zilog Manuals | Maxim Manuals | Dallas Semiconductor Manuals | Temperature Manuals | SGS Manuals | Quantum Electronics Manuals | STDBus Manuals | Texas Instruments Manuals | IBM Microsoft Manuals | Grammar Analysis | Harris Manuals | Arrow Manuals | Monolithic Memories Manuals | Intel Manuals | Fault Tolerance Manuals | Johns Hopkins University Commencement | PHOIBLE Online | International Rectifier Manuals | Rectifiers scrs Triacs Manuals | Standard Microsystems Manuals | Additional Collections | Control PID Fuzzy Logic Manuals | Densitron Manuals | Philips Manuals | The Andhra Pradesh Legislative Assembly Debates | Linear Technologies Manuals | Cermetek Manuals | Miscellaneous Manuals | Hitachi Manuals | The Video Box | Communication Manuals | Scenix Manuals | Motorola Manuals | Agilent Manuals
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Fragmenta poetarum romanorum"

• ^Vf^ 



<v . 



' J ^ 



\,r\.. 



i i\ 



^^iy 





This book belongs to 

THE LIBRARY 

of 
VICTORIA UNIVERSITY 

Toronto 5, Canada 



FRAGMENTA 



POETARUM ROMANORUM 



COLLEGIT ET EMENDAVIT 



AEMILIUS BAEHRENS 



LIPSIAE 

IN AEDIBUS B. G. TEUBNERI 

MDCCCLXXXVI 






lipsiab: ttpis b. g. teijbneei 



u" 



%v 



EDITOmS PRAEFATIO. 



Ciim uiri quidam amici identidem admonerent ut 
Poetis Latinis Minoribus adderem uolumen, in quo 
quae Scaligeri Pithoei Burmanni Wernsdorfii collectio- 
nibus continerentur fragmenta poetarum latinorum 
commode conlecta meaque opera emendata extarent, 
eo equidem lubentius illis morem gerendum putaui, 
quo maiorem inde a multis annis his quoque Dau- 
niae Camenae reliquiis pretiosissimis inpenderam ope- 
ram. quamquam ultra uiros illos progrediendum nec 
(ut lii fecerant) maiora quaedam fragmenta forte for- 
tuna electa, sed certo cum consilio omnia quotquot 
extant in unum esse congreganda statim mihi appa- 
ruit. quam tamen rem quod exceptione non carere 
uolui, prudentes spero conprobabunt. praeter inscrip- 
tiones igitur (de quibus cf. PLM I praef. p. VI) scae- 
nicae poeseos reliquias in Ottonis Ribbeckii libris 
notissimis obuias non minus secludendas putaui quam 
eas, quae ex saturis Menippeis aetatem tulerunt, 
quae praesertim in Petronii Buecheleriani editione mi- 
nore facile unicuique pateant. et siquis utriusque ge- 
neris indolem naturamque secum perpenderit, quod ita 
rem gesserim non inprobabit. qua oneris parte nou 
parua iam liberam editionem sic institui, ut ubicum- 
que quam maxime consulerem breuitati^ quatenus sal- 
ua id perspicuitate lectorumque commodo fieri licuit. 
itaque omisi adferre de singulis poetis testimonia, 

1* 



4 PRAEFATIO. 

quippe quae facile harum rerum studiosi petere pos- 
sint ex Teuffelii HLR (quamquam nonnullis testimo- 
niis exscribendis maiorem abhinc curam inpensum 
iri optare licet; usus sum autem editione tertia). 
nec in auctorum lemmatis adponendis quidquam 
antiquius habui quam ut abundantiam omnem reci- 
derem. nec minus superfiua uitare studui in adno- 
tandis codicum scripturis; in quibus hic illic omisi 
quae nullius omnino essent pretii, id ante omnia 
effecturus ut quidnam in singulorum fontium arche- 
typis antiquitus fuerit traditum appareat, sed neg- 
legens haud raro testes secundarios mediique aeui 
corruptelas manifestas. eodemque delectu usus sum 
in conmemorandis doctorum coniecturis, ut remotis 
scilicet prauis falsisque adscriberem quaecumque men- 
tione essent dignae; et lege dudum sancita ubique 
eorum qui primi publici iuris fecerunt nomina sola 
posui*). ad ipsos autem fontes quod attinet, usus 
sum, ut qui fragmenta conligunt eduntque et faciuut 
et facere sane debent, copiis ab optimo quoque edi- 
tore congestis; gratoque animo Henrici Keilii Gram- 
maticis Latinis, Martini Hertzii Prisciano Gellioque, 
Thilonis Seruio, multorum aliorum recensionibus uti- 
lissimis me debere apparatum criticum profiteor. et 
utinam in omnibus scriptoribus latinis, quorum est 
aliqua in his rebus utilitas, idem liceret praedicare! 
et in Nonio quidem Gerlachii et Quicheratii editionibus 
ita sum usus, ut codicis egregii Harleiani conlatio- 
nem ab Onionsio editam et ea quae ex Guelferbytano 
et Leidensi priore alii protulerunt religiose in usum 



*) a qua norma in Lucilio ita recessi, ut, ubicumque 
LMuellerus et Lachmannus eandem protulissent emendatio- 
nem, huius ponerem nomen. nam Muellerum, qui ipse testatur 
[praef. p. XXYIIl] se identidem inspexisse Lachmanni exem- 
plar Lucilianum , tot Lachmanni emendationes tamquam suas 
protulisse miraremur stuperemusque, nisi illum ahena pro suis 
uenditare satis constaret. 



PEAEFATIO. 5 

uocarem; nam sufficere plane ad crisin Nonianam tres 
illos libros multo usu didici. in aliis quoque scrip- 
toribus uellem adfuissent editiones pleniore codicum 
notitia innixae, ut in Persii scholiis (nec in Macrobio 
Eyssenbardtii opera quamquam laudabalis aut lanii 
copias aut ampliores perquisitiones reddidit inutiles). 
denique quorundam auctorum editiones quas uocare 
consueuimus criticas adhuc cum magno borum stu- 
diorum incommodo desiderari, non ego primus dolui. 
in Donato Terentiano ex Parisino et Oxoniensi non- 
nulla suppeditauit CDziatzko (Leidensem Voss. L. Q. 
24 ipse inspexi); in Lactantio copias humanissime de- 
prompsit SBrandtius Heidelbergensis, qui et de codi- 
cum pretio nos edocuit; nec non in Suetonio et scholiis 
Statianis succurrerunt GBeckerus Bonnensis et PhKohl- 
mannus Emdensis, in Augustino AGoldbacherus. 

In re orthographica uariorum temporum rationem 
habui, sed ut in nonnullis rebus codices sequerer 
duces et ex. gr. in Lucilio modo aspiratas ch tli ph 
ponerem modo simplices: aequabilitatem quandam in 
his rebus adpetere nolui, ne priscas ubique repo- 
nendo formas nimius essem in mutando. Nonium 
autem quod nonnulli nuperrime censuerunt uetustam 
orthographiam sedulo seruasse, falsissimum omnino 
est; qua de re alibi, si oiferetur occasio, plura. 

Indicem omnium doctorum, qui singulorum poe- 
tarum laciniis congerendis inlustrandis emendandis 
ante me operam nauabant, accurate contextum hic 
subicere, eo magis superuacaneum censemus, quod fa- 
cile quibus lubido est et ex apparatu nostro critico 
et ex aliis operibus haud paucis de ea re possunt 
edoceri. sed ne sua dote haec praefatio careret, pla- 
cuit ex ingenti materia, quam pertractata haec frag- 
menta nobis suggesserunt, eligere disceptationem cer- 
tae cuiusdam quaestionis, ex qua rationes nostras in 
priscae latinitatis monumentis tractandis initas licet 
cognoscere. 



PRAEFATIO. 



ANALECTA AD VERSUM SATURNIUM SPECTANTIA. 

Sensim ac pedetemptim in litteris nostris certos 
progressus et incrementa fieri, cum in aliis quae- 
stionibus licet obseruare, tum in difficillima illa, 
quae in explorando uersu Saturnio uersatur. nam 
postquam COMuellerus primus paululum lucis his 
tenebris afi^udit (in editione Festi p. 397), FRitsche- 
lius accuratioris indagationis fundamentum solidissi- 
mum iecit, lapidum titulos, quos ut tuto liceret ar- 
cessere ipse industria sua ac diligentia effecit, initium 
atque caput seuerae disquisitionis esse debere in omne 
aeuom sanciens (neque hoc fundamentum eripuit in- 
prudens LMuelleri impugnatio). sed, quod ad naturam 
metri illius attinet, Ritschelius, quamuis ultra COMuel- 
lerum procedens (cf. opusc. IV p. 83), tamen multa 
reliquit accuratius subtiliusque exploranda. cuius cen- 
sor FBuechelerus (in Fleckeiseni ann. 1863 p. 328 sqq.) 
haud pauca de caesura et thesium suppressione rectius 
nos edocuit. nec ASpengelius (Philologi uol. XXIII 
p. 81 sqq.) sine fructu in eadem materia studia posuit; 
et in una certe re ThKorschii disquisitio utilis fuit. 
iam post LHaueti librum diligentissimum Me saturnio 
Latinorum uersu' (Parisiis 1880) qui hanc quaestio- 
nem sibi tractandam sumpsit LMuellerus (^der satur- 
nische Vers' Lipsiae 1885) nil nisi misellam exhibuit 
compilationem , qua ex eis, quae etiam post uiros 
illos relicta erant dubia atque obscura, nihil est ad 
liquidum perductum*). iuuat autem iam ad ex- 



*) non tam nude id quod uerum est pronuntiassem uer- 
bis, nisi inuidiae liuorisque stimulis exagitatus pessime LMuel- 
lerus nuper etiam in nos pus atque uenenum suum efflasset 
conuiciis eis, quae ridemus contemnimusque quaeque in ipsum 
illum Burmannum rediuiuum multo maiore cum iure quis 
regerat (cf. acta Berol. Thilolog. Wochensclirift' inscripta a. 
1885 p. 1066). ceterum quam malus sit metricus Muellerus, 
aliquando manifestum reddemus, cum a grauioribus otium 



PRAEFATIO. 7 

pedienda quae restant nec exigua sane nec pauca ita 
transire, ut in memoriam reuocem et aureum Rit- 
schelii dictum (opusc. IV p. 160: Mafs man zuerst 
aus der Ueberlieferung Gesetz und Regel zu er- 
mitteln, nach den ermittelten Normen aber dann die 
Ueberlieferung, wo sie getruebt erscheint, zu reinigeu 
sucbt') et illud, historici more modoque progredien- 
dum esse etiam philologo ac metrico. 

Antiquissimum metri Saturnii monumentum om- 
nes sciunt esse carmen fratrum Arualium, quod etsi 
formis interdum nouiciis descriptum (et sat constat 
in his rebus minus accuratos fuisse qui priscorum 
temporum leges formulasque repetebant) tamen in 
omnibus canam prae se fert uetustatem*). in quo mul- 
torum iam animum aduertit quod et initium et finis 
ex ^hemistichio' constat (u. 1 e nos Lases iuudte et 
u. 5 e nos Marmdr iuudto)] sed id quod hinc neces- 
sario consequitur nemo adhuc conclusit. nam cum 
et hoc plane sit inauditum, preces sollemnes a uer- 
sibus dimidiatis coepisse et desiisse in eosdem, neque 
cogitare liceat auctore Spengelio de 'clausulis can- 
tici' (quippe naturalis haec poesis, ut sic dixerim, 
longe distat ab artificiosa illa aeui posterioris), eo 
deducimur ut in hoc uersiculo ^ j. ^j j. ^ j. ^ primariam 
metri nostri speciem agnoscamus. qui uersiculus bre- 
uis ut bene se habet in simplici deorum inuocatione, 
ita non potuit non offendere languore quodam atque 
mollitie forte robustumque priscorum hominum genus, 
cum temporum cultusque progressu ex simplici in- 
uocatione nascerentur longiores preces laudationesque, 
in quibus ille ocara atCxov repeteretur. itaque ut 
hexametrum statuunt ortum esse ex duorum metro- 



nancti omnem poetarum Latinomim rem metricam peculiari 
tractabimus enchiridio. 

*) de interpretatione et emendatione quae dicenda habeo 
alias promam. 



8 PRAEFATIO. 

rum breuiorum copulatione, sic uersum quem uulgo 
uocamus Saturnium procreatum existimo ex duplicata 
illa specie primaria. quae duplicatio ita usu uenit, 
ut ad efficiendum rhythmum continuum una thesis 
omitteretur siue in fine prioris uersiculi siue in initio 
alterius. et hinc duplex incisionis genus est uersui 
Satumio : 

\J JL \j J. ^ jL I KJ J. ^ ± \j J. <j 

et porro 

■Zi ± \j J. <j J "Zt I J \j J. 'D J. 'D . 

quarum incisionum duarum (nec enim aliud caesurae 
genus in Saturnio) prior praeualet primis temporibus, 
ut in carmine fr. Arualium u. 2 — 4: 

ne ueruey Mdrmar, sins \ incurrere inpesoris. 
sakir fuj fere Mdrs: \ limen sdli, sta herher. 
semunis dlterni \ e dduocd sic conctos. 

et sic in inscriptione A. Atilii Calatini (cons. a. 258 
et 254 a. Chr.): 

hunc unum plurimae | consentiunt gentes 
populi primdrium \ fuisse uirum ndtum.*) 



*) ita enim scripsi. legimus Cic. Cat. m. 17, 61 quanta 
(fuit auctoritas) in A. Atilio Cdlatino! in quem illud elogium: 
^hunc — uirum\ notum est totum carmen incisum in sepulcro. 
iure igitur grauis, cuius de laudibus omnium esset fama con- 
sentiens. ita codd. PEL^ {est itiotum L^) et Vv (Hermes XX 
p. 338), notum totum c. est I notum totum est c. BRS, pes- 
sime autem in uulgata lectione omitti illud totum, iure monuit 
Fleckeisenus (misc. crit. 57); sed notum ipsum uix in hac qui- 
dem sententiae parte recte se habet; quota enim lectorum pars 
elogium illud cognouerat? male inde ab editione principe uerba 
elogii finiuerunt in illo uirum secundum Cic. de fin. II 35, 116, 
ubi sane ea ita finiuntur et finiri potuere. sed si mecum no- 
tum ipsi reddideris elogio, quomodo plurimae gentes sic iudi- 
care potuerint manifestum fit (recte glossator in V notum ex- 
plicat per cognitum; cf. et Tac. Agric. 5 noscere prouinciam, 
nosci exercitui) ] et iure iam pergit Cicero : est totum c. i. i. s.: 
tanta erat uiri auctoritas, ut publice ei poneretur hoc elogium. 
— de uirum cf. infra. 



PRAEFATIO. 9 

sed cito altera incisio magis increbruit, ut iam uaria- 
tur inter utramque in titulo Scipionis CIL I 32*), 
postquam cultior huius poeseos forma opera Liuii 
Anclronici extitit; quae res tam tacito sensu rhythmi 
quam exemplo senarii iambici a Liuio litteris latinis 
donati effecta est. quamquam numquam plane eua- 
nuit prior caesura; ut habet adhuc titulus M. Caicilii 
(a. a. Chr. 130) u. 2 Jiospes, gratum (e)st, quom apiid \ 
meas restitisti seedes'^ ita enim est incidendum, quo- 
niam a meas noua incipit linea (nam cum recorda- 
tione pristinae copulationis in hoc titulo singuli uer- 
sus bipartito sunt scripti). facili autem degressione 
hic adnotabo, falsissime se habere nuperrimum in- 
uentum, quo in priore incisione aiunt non posse ter- 
tiam thesin ex longa syllaba constare aut dissolui; 
quod ut c. fr. Aru. u. 2 et 4 refutant, ita alia ex- 
empla non ita pauca. unde ex. gr. in uersu Naeuii 
a Varrone YII 34 tradito at quae prius pariet lucu- 
stam lucam houem (ita enim Flor.) secure emendatio 
ita derigitur, ut illa prius pa/riet et lucusta Lucam (de 
forma lucusta cf. Schwabius in Fleckeis. ann. 1872 
p. 415) adlitteratione iuncta non diuellantur, hoc est 
atque priiis pariet \ houem luciista Liicam. in quibus 
quam egregie extollatur paruitas locustae eo ipso, 
quod iuter houem et Lucam est posita, ultro apparet. 
— neque ex. gr. in Varronis fragm. 3, 4 offenden- 
dum est. 

Antequam priorem Saturnii partem relinquimus, 
admonendum est, non adesse causam sat iustam, cur 
in ea thesin supprimi posse statuatur. nam ex titulo- 
rum exemplis, postquam alia iam rectius sunt expli- 
cata, unum restat Scip. IV 2 aetate quom parua posi- 
det Jioc saxsum. ubi tamen agnosco perfectum etiam 



*) antiquissimum Scipionum titulum CIL I 30 iuniorem 
esse, ut intellexerunt Ritschelius opusc. IV 222 et Buechele- 
rus, ex incisionis genere plane stabilitur. 



10 PRAEFATiO. 



a sententia melius posideit. sic etiam ibidem u. 
qiioiei uita defecit, non lionos^ honore (ubi quod expli- 
cant honorem, sane non satis facit, sed de corruptela 
male cogitatur) ego honore explico honorei, ut adsit 
lusus: non defuit ei ad honorem consequendum cupi- 
ditas honoris (cf. Naegelsbachii stil. lat. p. 58' sq.), 
sed uitae spatium iustum. et saepius sic e pro ei 
praesertim in Scip. II (cf. infra). unde sic scanden- 
dum aetdte qudm parud \ posideit hdc sdxsum. et in 
monumentis litterariis unicus Naeuii uersus magmim 
stuprum populo fieri per gentes facillime potest sanari. 
ceterum obseruationis nostrae ratio in propatulo est 
posita. cum enim antiquissimo tempore post tertiam 
arsin incidere solerent, satis esse libertatis putabant 
unam thesin in fine prioris partis suppressam; qui 
usus etiam tum perdurauit, cum altera incisio prae- 
ualuit. 

Ad alteram uersus Satumii partem peruenimus. 
in qua notum est thesin eam, quae est totius uersus 
sexta, interdum supprimi, maximeque (id quod scite 
obseruauit Buechelerus) in confinio duarum aut uo- 
cum {Sdmnid cepit) aut syllabarum in uocabulis plus 
quam bisyllabis (crehro cdndemnes, Madrco Caidlio, uic- 
tdriSy grdtiddhdtur). quamquam par est semper hanc 
suppressionem duram esse uisam; et sine dubio in ea 
statuenda nimii sunt nostri saeculi docti; multaque 
huc pertinentia infra aliter a nobis explicabuntur. — 
quod LMuellerus (p. 50) obseruat, cum post caesuram 
nouus rhythmus trochaicus adsit, primam in hac altera 
parte thesin plerumque breuem esse, hoc neque fal- 
sum est neque uerum, cum praesertim de rhythmo 
trochaico non possit esse sermo. postquam enim in 
priore parte illa inter accentum metricum et gram- 
maticum discordia infra disceptanda regula est facta, 
sua sponte blandiebatur auribus ea in altera parte 
ratio, qua discordia illa tolleretur. unde quarti pedis 
arsin cum quinto pede in unicam uocem coniunge- 



1 

li- I 



PRAEFATIO. 11 

bant; quam in rem uoces creticae ob harum in lin- 
gua latina copiam ultro se offerebant (Scipio, Sdmnio, 
gloridm). lioc iam a Korscbio animaduersum non ex 
discordia illa explicatur (Muellerus p. 57), siquidem 
in Sdmnid adest accentuatio a uulgari non nimis re- 
cedens, sed ex naturali quodam studio dissoluendi 
sensim in parte posteriore repugnantiam illam prio- 
ris propriam. et in uniuersum quidem raro alterum 
hemistichium seruat recedentem a uulgari accentum 
(ut res uold profdri)-^ nec tamen titulus tantum Mum- 
mianus eo tempore, quo usus arsque saturnios con- 
dendi iam non uigebat, confectus grauius discrepat 
u. 2 Bomdm redieit tritimphans, sed inueniuntur etiam 
alia exempla. ibi quoque, ubi non adest uox cretica 
(cuius rei multa inueniuntur exempla praesertim in 
priore genere incisionis), quinta thesis longa esse et 
arsis insequens dissolui potest: Aleria(m)que urhe^m) 
piignad, aide(m) meretod udtam, fdrtis uir (neque enim 
s abicitur, ut infra uidebimus), crehro cdndemnes^ mdgni- 
que Atldntes, ddprimils Patrdclus, praedlcit cdstus (et 
hic in thesis suppressione uides iterum discordiam 
illam nasci). 

Ad grauiora nos conuertamus, hiatum et synaloe- 
phen. et in incisione quidem semper locum habere 
hiatum, dudum est obseruatum; neque difficile hoc 
nunc explicatur ex ipsa origine uersus nostri. quod ad 
cetera, in thesi debet uocalium elisio fieri. nam 
quae hanc regulam deserere uidentur exempla, infra 
explicabuntur (ut tit. Sor. 2 udto hdc soluto). con- 
sulto autem locutus sum de uocalium synaloephe; 
quod ad m attinet, nouam eamque fructuosissimam 
mihi uideor fecisse obseruationem. iam alii suspica- 
bantur posse uocabula in m exeuntia non coalescere 
cum eis quae a uocali inciperent; ulterius progressus 
ego hoc pronuntio, m nunquam in saturniis elidi (nam 
illa fitumst, postquamst non repugnare regulae quis 
nescit?). sic enim non solum nonnulli uersus, in qui- 



12 PRAEFATIO. 

bus antea pessime prioris partis thesis tertia suppressa 
uidebatur, iam recte profluunt, ut Naeuii ihi fords 
cum aiiro et Liuii aut in Pyhim aduenienSj sed etiam 
multae mutationes fiunt superuacaneae : apiid Nym- 
phdm Atldntis, uirginem ordret, partim errdnty post- 
qudm auem aspexit, dmbonlm uxdres, dptumum appel- 
latj Troidm urhem liquisset. quibus locis syllaba in 
m exiens arseos ui infra disceptanda longa fit. hinc 
apparet in titulo Caicilii u. 3 qu^m apud esse ana- 
paestum; Scip. II 2 duondro dptumd hiatum in tbesi 
eo quod duonorom genuinum abbreuiauit lapicida ex- 
plicari*); Scip. III 1 (qui uersus postea additus est) 
neglecto eo quod in margine est additum quei scan- 
dendum esse apice(m) insigne Djdlis (de synizesi cf. 
infra). hinc quoque et fragmenta ante desperata, ut 
Naeuii 35 (ubi falsissime Valerio Manii praenomen 
fuisse sumit LMuellerus auctore Merula: cf. Pauly, 
encycl. real. VI 2336), sine difficultate iam legun- 
tur"^*) et falsitatis redarguuntur coniecturae doctorum 



*) lapicida, non tituli aucfcor, in eo quoque peccauit, quod 
ibid. 3 dedit Luciom Scipione, filios Barbati^ ubi emendo 
filiom (non auctore Haueto filio). — in Liuii uersu igitur de- 
mum tflixi cor frixit prae pauore LMuellerus cor ante demum 
traiecit pessime, siquidem igitur demum necessario cohaeret 
(ut apud Plautum) nec iam 'hiatus' est offensioni (de gram- 
maticorum lectione demus cf. notam sq.). ceterum scio in ti- 
tuli Osci (Fabretti 2873; cf. Buechelerus m. Rh. 30 p. 442) 
Saturniis uoculam in m desinentem coalescere cum sequenti; 
sed nihil hoc ad latinorum saturniorum usum antiquitus san- 
citum; qua de re alias phira. 

**) data occasione moneo, falsissime LMuellerum (praef. 
Enni p. XLIV sqq.) ingentem in carminibus Satumiis grassa- 
tam esse interpolationem mente sibi finxisse. nam omnes hexa- 
metri similesque uersus inde facti simplicissimis remediis pos- 
sunt sanari et maiorem partem medio demum aeuo sunt orti. 
in Liuii uersu in nota superiore tractato ex Paulo p. 70 disci- 
mus grammaticos demum remouisse et reposuisse demus; nam 
esse hanc grammaticorum fictionem 'hiatum' delentium, primo 
apparet optutu, siquidem denius forma reiectanea et ridicula 
est. sed in textum has interpoiationes raras omnino non in- 



PRAEFATIO. 13 

recentium haud paucae (ueluti Ennii fragm. 99 male 
Naeuio dederunt saturnium restituentes) et uersum a 
Mario Victorino adlatum cimi uictor Lemno classem 
Doricam aj^ulisset ficticium esse certo apparet. cete- 
rum ut lioc obiter addam, neque scaenici etsi suae 
aetatis consuetudini cedentes omnes omnino uoces in 
m finientes synaloephen pati uoluerunt (qua de re 
alibi) neque uero is qui in hac re scaenicorum usum 
amplexus est Ennius, qui habet pauca elisionis omis- 
sae exempla; et huius socius est ipse adhuc Lucilius. 
neque longe quaerenda est huius in m elidenda abs- 
tinentiae uatibus Fauniis placitae explicatio. cur 
postea quoque in uersu ex. gr. multum {e)st, sed mid- 
t(imi) ille, cur serua (e)st ea facta, sed seru(a) ea facta 
pronuntiabant? primitus nimirum uocabulorum in fine 
mutilationes prohibebat syllabarum finalium grauitas; 
quae, ubi primum illud est (es) usu tam detritum con- 
sueuit cum uoce antecedenti coalescere, adeo adhuc 
praeualuit, ut potius in est (es) per apocopen e abiceretur 
(cf. et ex. gr. comitium a comire, pro quo postea coire) ; 
quod usu semel receptum semper retentum est. sed 
mutatis paulatim temporibus cum syllabae finales in 
dies magis eleuarentur, detruncationi iam non tam 
firmae obices erant structae. quam rationem quae 
tum saeculo a. Chr. n. tertio excolebatur poesis scae- 
nica, utpote uitae cottidianae usum ubique respiciens, 
non potuit non facere suam. sed tum quoque ei, 
qui simul saturnios confecere (Liuius et Naeuius), 
non recessere a consuetudine in hoc uersu antiquitus 
sancita. non potuere quidem uates Faunii carere 
uocalium elisione, quippe quarum concursus ingra- 



uectas esse, inde quod Seruius Liuii uersum praebens exbibet 
demum uidemus. talia sine dubio in commentariis , quales 
erant Comelii et Vergilii (Varro VII 39), proponebant gram- 
matici. et omnes difficultates, quae posteriorum temporum 
doctis obortae sunt in hoc metro, ex rei prosodiacae diuersi- 
tate profluxerunt. 



14 PRAEFATIO. 

tus esset auribus. sed uel in tliesi, ubi synaloephe 
legitima est facta, quam lenes raraeque olim fuerint 
elisiones ex titulis uidemus. et hac synaloephes ut- 
pote et prisco aeuo inusitatioris et magis uulgarem 
sermonem referentis (cf. infra) taedio fugaque hoc in- 
tellegitur, quod sub certa condicione hiare uocabula 
maluerunt uates Faunii. uide modo tit. Soran. 1 
dspere afleicta, Liuii aureo eclutro, aiit ibi ommentanSy 
atque escds hahedmus, topper citi ad aedis, funerd Ulixes^ 
Naevii in templd Anchisa, ambae abeuntes, midti alii 
(alei?) e Troiaj ilicd exihant, primd incedit Cereris, om- 
rdriae omistae, mdgnique Atldntes. uoluerunt in his 
docti nonnulli formas priscas restituere (ueluti nomi- 
natiuos citis, ambas, multis ectr.); sed ut possunt for- 
mis traditis usi esse Liuius Naeuiusque atque adeo 
cum delectu cascas illas spreuisse uidentur*), ita mi- 
nime his emplastris sanare licet locos omnes, quorum 
praeterea numerus ipse a tali coepto debet deterrere. 
spreto autem Ciceronis (or. 45, 152) testimonio ob 
certas causas inualido hiatus a poetis saturniis ad- 
missi explicationem satis probabilem adferre posse 
mihi uideor. dudum animaduersum est, saepe in uersu 
nostro breuem syllabam finalem produci ui arseos. 
nam etsi detrahimus ea quae olim longa fuerunt na- 
turaliter (ut nomin. forma, de qua re cf. Fleckeisenus 
misc. crit. p. 12 sqq., porro fuU, censet, macerat, cen- 
sor, patre ordine ectr., ut et pro deinde olim deendo 
loquebantur), tamen restant plurima huius explicatio- 
nis expertia, ut illud Naeuii siib umlm iudicium, tit. 
Mumm. qudd in bello ud(ue)rat, aduerbium facile^ im- 



*) nam etsi in Scipionum elogiis multa reperiuntur casca, 
haec facile inde, quod in hoc genere praeualebant formulae 
antiquitus traditae, suum habent intellectum. at Liuius contra 
Naeuiusque simul erant grammatici magistrique, qui ex uiuae 
linguae fonte perenni haurientes suae aetatis sermonem ut re- 
spiciebant ita excolebant. ferimus apud eos ex. gr. genet. sing. 
Monetas, sed respuimus datiu. sing. jpopuloi. 



PRAEFATIO. 15 

peratiuus insece, uocatiuus filie, neutra omnid funerd 
pectord, porro simtil, Eunciis, Futiiis et prae ceteris 
uoculae cum que compositae atqiie deque inque nam- 
qu£ neque tuque^). nihil hic iuuant pauca exempla 
ex sortibus et comicis a Buechelero adlata (de decl. 
lat. p. 19^), quippe in quibus exemplo uatum satur- 
niorum in arsi breues producantur. immo ex ipsa 
indole buius metri res illa explicanda. quod cum 
ascendat, neutiquam caueri potuit ne accentus metri- 
cus et grammaticus inter se discordarent (e nos La- 
ses iuuate)'^ quae discordia eo minus ingrata erat, quo 
magis effecit ut carmen discemeretur a sermone uul- 
gari atque cottidiano. et inde a primis initiis adeo 
propria buius uersus repugnantia ictuum putabatur, 
ut siue hac legitimo ornatu carere carmen uideretur. 
neque dubitari potest, quin de industria discordiam 
illam quaesiuerint uates Faunii. multi (ex. gr. Cors- 
senus de pronunt. II^ p. 955) contulere Scip. II 4 
consol censor aidilis, ubi ponendo aidilis censor consol 
facillime posset seruari ut iustus ordo magistratuum ita 
naturalis accentus. ceterum caue putes, semper sic 
coepisse uersus Saturnios (siue duobus uocabulis ui' 
rum mihi siue uno recdnciliet): legem quandam stabi- 
lem certamque ipsa quae sic exoriebatur iteratio omni 
uarietate carens exclusit: de regula quadam solum- 
modo loqui licet. sed hoc studium in accentus diuer- 
sitate positum ipsum eo deduxit, ut syllabae hoc modo 
sermoni cottidiano exemptae eadem arsi etiam supra 
priorem statum breuitatis tamquam extollerentur : de- 
sertus cum consilio accentus grammaticus ic- 
tum metricum reddidit productionis in arsi 



*) hinc nonnuUa rectius possunt constitui. in Liuii uersu 
uulgo scandunt ihidemque uir summus ddprimus Patrodus et 
in priore parte thesin esse suppressam putant. sed in ibidem 
mediam corripi, non concoquo, siquidem Naeuius alibi ibidem 
habet (ut plerumque Piautus quoque). unde iustus fit uersua 
legendo ihidemqiie uir simmus. 



16 PRAEFATIO. 

porroque etiam liiatus parentem. nam illa semel 
admissa ultro huc quoque delapsi sunt uates sa- 
turnii, ut arsi attribuerent uim uocales coalescentes 
distinendi. sub Jiac condicione iam minus ingratus 
erat concursus, siquidem uocalis altera elata sat iusto 
interuallo ab altera depressa uidebatur distare. neque 
hercle offenderemur in bac re, nisi nobis idem acci- 
deret atque Romanis tempore Ciceronis Horatiique: 
scilicet abiecta aurium consuetudine difficile est redire 
ad tempora prisca rerumque initia et animo persequi 
poeseos per singulos gradus adolescentis bistoriam 
tenebris obrutam. toto ut aiunt caelo inter se diuer- 
sum est carmen saturnium et scaenicum: illud refu- 
giebat, hoc studiose imitabatur cottidianum loquendi 
genus, a quo fere abhorret hiatus et illa per arsin 
productio quodque contra amat syllabarum finalium 
inminutionem omnem: mirabimurne prosodiam scae- 
nicam longe alias normas secutam esse quam quas 
obseruabant uates Faunii in carminibus suis epicis? hi 
non solum (ut ad propositum redeamus) litterae m 
plenam uim semper dederunt, sed etiam s finalem 
numquam, quantum quidem hodie scire licet*), ab- 
iecerunt. porro ut ultimae aetatis poetae, ita uates 
Faunii h pro consona habebant; unde Liuius qiiae 
haec daps est, Naeuius siluicolae homines, tit. Soran. 
uoto hoc solutOy cuius rei uestigia semper omni tem- 
pore liberae reip. manserunt, ut in Ritschelii PLME 
tab. 96 E quisque huic tumulo posuit ardente(jn) lucer- 
nam non corrigendum est quisquis, sed sine synaloephe 
quisque huic pronuntiandum; cf. et uersus in Caesa- 



*) nam unico qui repugnare uidetur loco Scip. III 4 qui-\ 
bus sei in longa Ucuiset tibe utier uita lapicidae habetur errorj 
dudum animaduersus , cui mederi studuit Fleckeisenus scri- 
bendo utier tibe. sed meam secutus rationem sic potius cor- 
rigo quibus sei in longa tibe \ licuiset utjer uCta (de utjer cf. 
infra). — neque uero quod Varro in suis saturniis nouicia artoj 
factis s interdum neglexit, contra me adferetur. 



PRAEFATIO. 17 

rem (Suet. d. lul. 51) effutuisti, hic simpsisti. et ut 
nouissimi temporis poetae Africani qu pro duplici con- 
sona interdum habebant, sic et poetae saturnii: itd- 
que postquamst orclio, celsosque ocris arudquej pidchrdque 
ex ailro texta (nec intellego cur LMuellerus de r. m. 
p. 314 binc in uoce liquidus, quacum cf. llquor et Izquor, 
ancipitem primam syllabam explicari neget). per se 
autem apparet, arcendas esse a uersu saturnio licen- 
tias scaenicorum, ueluti pyrrhichium queant aut cor- 
reptam in Calypsonem (sic ut in i^Jse) secundam aut 
plautino more apud Naeuium pronuntiatum mini(s)trato- 
res. contra ipso usu atque consuetudine in uersibus 
saturniis quam maxime reguante euenit, ut syllabae 
haud paucae a scaenicis correptae pristinam illic reti- 
nerent longitudinem. constat ex dialectis Italicis (cf. 
Buecheleri lex. Ital. p. XXX), .in uir antiquitus i lon- 
gam fuisse (ueir): legimus elog. Calatini fuisse uirum 
notum sicque Scip. II 2 fuise uiro(m) ndtom (sic enim 
suppleo), apud Naeuium strenui uiri et fortissimds ui- 
ros: nonne temeritatis uix ignoscendae dices esse, si 
hodie critici nostri pergunt remouere id quod apud 
Ouidium non extat uir? at qui historicum se esse in 
his quoque rebus probe callet, si c. fr. Aru. 3 inuenit 
satur fu fere Mdrs, ex pristino ferus (cf. ^tjq, q)7]Q) 
natum esse uulgare ferus discet; in dicto rustico terrd 
pestem teneto, sdlus hic maneto idem agnoscet priscum 
salus (unde Sdlustius: Fleckeis. ann. 1883 p. 779) nec 
malas temptabit coniecturas (ueluti hic saliis: in sa- 
lutis uocabulo praeponendo uis inest). in hac parte 
multa inueniuntur inuenienturque , si noui lapides 
in dias luminis oras prouenient, quae a doctrina uol- 
gari longe recedunt. uetustissimam mensuram Her- 
coles duo simul testes euincunt, tit. Soran. domi(ni) 
daniint Hercolei et tit. Mumm. 4 hanc aedem et signu{m) 
HerciUis uictdris (in quo uersu in alia scansione om- 
nes regulae adhuc erutae euertuntur): retinebat hoc 
usus uersuum saturniorum etiam tum, cum longe alia 

Fragmenta poetarxjm eomanoritm. 2 



18 PRAEFATIO. 

sjllabas efferendi ratio iam inualuerat. tenebricosus 
est titulus Scip. II, pessime ille leuissimeque a LMuel- 
lero tractatus. supra nonnulla iam attigi; u. 6 ita 
lego dedet Tempestate{i)bus aede(m) meretod uotam: ut 
u. 4 fuet pro fueit et u. 5 Jiec pro heic, ita tempestate- 
hus pro -eihus ponitur, in quo forma prisca tertii ca- 
sus adest postea ipsa e media post accentus muta- 
tionem abolita. in Scip. I 3 quoius formd uirtiltei \ 
parisiima fuit non licet ullo modo parisuma metiri 
pro parisuma'^ quo uetito iusta uersus scansio clau- 
dicat. sed cum adiectiui par comparatiuus et super- 
latiuus sit inauditus, aliam lectionem circumspiciendi 
ius nanciscimur. sic uoculam dispesco: uirtutei \ pdri 
sum(m)a fuit (h. e., ita ut uirtus non esset inferior 
maxima fuit): a longa, postea in casibus obliquis uo- 
cis par quae euanuit, hic seruata est integra. 

Restat ut uerba faciam de synizesi, quam saepe 
uates Faunii adhibebaut, cum in illis eius, eo, eorum, 
meas similibusque , tum in eo quod u et i uocales 
faciebant consonas, qualia sunt tva, dvellum^ dvonus. 
apud Liuium in uerbis fdiam Calypsonem (ubi scaeni- 
cam in altera uoce pronuntiationem exclusam uidi- 
mus) recte sic tantum scanditur filjam Cdlypsonem (a 
radice xaX-)] nec minus in uerbis quae haec daps est, 
qui fe'stus \ dies more ex comicis (nam hi synizesin 
ipsorum rationibus congruentem adsumpserunt) noto 
djes est necessarium. in Naeuiano sacra in mensd 
pendtjum \ drdine ponuntur sic superflua euadit con- 
iectura penatum\ in illo Sicilienses paciscit euitatur 
tribrachys pronuntiando Siciljenses (ut in eodem frag- 
mento codd. innuunt ipsi Lidatjus)^ in uerbis rem 
hostium concinnat duplici nomine (et ob m et ob h, 
in quibus synaloephe non fiat) necesse est efferre 
hostjum. de djalis et idjer iam supra dixi; et si ex 
coniectura restituemus Amuljus , hoc et similia iam l 
sine offensione erunt. — denique num muta cum li- | 
quida breues syllabas possit producere quaerendum 



PRAEFATIO. 19 

est. nec potest praefracte negari, si non priscos, at 
Liuium tamen et Naeuium artis graecanicae bene 
gnaros hac productione quamquam parce (ut fit in 
initio) esse usos. non premo, in Naeuiano Idcnmis 
cim multis sic non statuendam esse theseos suppres- 
sionem; maioris est momenti, quod in Liui uersu 
Patroclus potest seruari prae nimis prisco illo Fatri- 
coles nec mutatione indiget Naeuianum insuldm inte- 
gram (ubi perinepte LMuellerus addit oram, cuius 
mentio post insulam totam peruersissima est). 



De poeseos Saturniae reliquiis nonnulla adiecturus 
praemitto me non stare ab eorum parte, qui carminis 
uocabulo unam solamque orationem uinctam indicari 
putant, totoque ut aiunt caelo distare ab eis qui non 
solum quaslibet precationes ad deos factas, sed etiam 
legum formulas, si dis placet, numeris adstrictas fuisse 
sibi persuadent innumeris. quae quaestio, quoniam 
huius praefatiouis fines angustos excedit, alio tempore 
a me tractabitur accurate nouisque argumentis, qui- 
bas omnes dubitationes exemptum iri spero. hoc 
nunc dico, non fuisse Romanis antiquitus aliud ullum 
metrum quam saturnium eis quas exposui legibus 
paulatim excultum. quas leges quod ex titulis satur- 
nios prae se ferentibus et Andronici Naeuique reli- 
quiis erui, conprobabunt docti; ad has autem resti- 
tuenda sunt cetera quae extant huius metri monumenta 
apud Liuium historicum aliosque (peccauit ex. gr. 
Hauetus eo, quod his ad ipsas illas leges explorandas 
utebatur). quamquam cauendum est, ne horum mo- 
numentorum numerum inminuamus ipsi leuitate ac 
temeritate iudicandi, ut fecit nuperrime LMuellerus. 
mitto eum subridicule de cantilena illa nutricia 
statuentem (Mus. Rhen. 24 p. 619); maioris multo 
est momenti uidere, quo ille modo grauissima Liuii 
documenta suspecta reddere studeat (de u. sat. 



20 PRAEFATIO. 

p. 90 sqq.); apparet Muellerum rei criticae difficulta- 
tibus haud sane paruis inparem abiecisse quae ex- 
pedire nequiit. titulum tabulae a. L. Aemilio Regillo 
a. a. Chr. 179 templo larium permarinorum affixae, 
quem Liuius XL 52 nobis conseruauit, a librario co- 
dicis Maguntini deperditi pessime esse habitum trans- 
positionibus, cum per se manifestum est tum confir- 
matur testimonio Caesii Bassi hinc unum uersum 
adferentis: turbis secundum artis regulas remotis (in 
qua re Hauetus bene nonnuUa uidit) uerba ipsa sponte 
facillimeque numerum saturnium recipiunt ad leges 
nostras (cf. u, 2 inter , u. 7 ea et u. 11 eius et rei 
monosyllaba-, nam synaloephen paulo frequentius ad- 
hibitam explicat tituli tempus, quo poesis scaenica 
iam floruit). nimirum Liuium, ubi historiis suis pri- 
sca monumenta uersibus conscripta inseruit, seruasse 
metrum nec nisi formas uetustas uetustamque ortho- 
graphiam paululum inmutasse (ut omnes posteriores 
fecere), hinc apertissime elucet. — idemque conprobat 
Ti. Sempronii Gracchi tabula (Liu. XLI 28). — paulo 
difficilior est locus Liuii VI 29, quocum cohaeret 
Festus p. 363. miro enim fato accidit, ut et hic cor- 
ruptus uel potius interpolatus sit (et inculcatum est 
illud dies totidem^ postquam post in ^w sollemni uitio 
abiit) et Liuius abruperit titulum, quia nimirum, cum 
uellet integrum apponere, subito de corona agi in- 
uenit, cuius loco ipse alium fontem secutus signum 
deuectum posuisset (explicationem a Zoellero libri 
'Latium und Rom' p. 335 propositam inprobo). — 
neque quin quae Liuius V 15 seruauit metrum sa- 
turnium referant dubitari potest, dubitari potest de 
fide historiae ipsius teste Cicerone (de diu. I 44, 100) 
ex ^annalibus' sumptae. et hercle si quid sibi uelint 
uersus isti consideraraus, propter ipsam quae commen- 
datur instaurationem sacrorum ApoUinarium aucto- 
ribus II (X, XV) uiris et excogitatam esse rem et 
in uersus coniectam intellegimus anno fere a. Chr. 213. 



PRAEFATIO. 21 

quo anno qui conquirebantur libri uaticini (cf. Liu. 
XXV 1) multa quae Apollinis cultum commendarent 
continuere ficta cum certo consilio ab illius sacerdo- 
tibus. qui libri postea incendio periere (cf. infra), sed 
unicum quod de Veis et lacu Albano agebat carmen 
in annales relatum aetatem tulit. et ipsa ars huius 
carminis maximeque alterum caesurae genus longe 
praeualens docet uersus illos tum factos esse tempore 
Andronici Naeuiique. — peruenimus hinc ad uaticinia 
Marciana, quae eo quo dixi a. 213 protracta a prae- 
toribus et pro genuinis habita una cum libris Sibyl- 
linis in templo louis Capitolini adseruabantur (cf, 
Marquardti antiq. Rom. VI 3 p. 340). ubi a. a. Chr. 
83 ea incendio hausta esse par est. notum autem est 
templo a. a. Chr. 78 instaurato magnam in conqui- 
rendis undique oraculis Sibyllinis operam inpensam 
esse (Lactant. I 6, 11 et 14); et quamquam de car- 
minibus Marcianis idem non traditur, tamen non du- 
bito quin eis quoque recuperandis tum studuerint. iam 
uaticinia illa Marciana a Liuio XXV 12 seruata cum 
metri sermonisque poetici uestigia praeferant ubique, 
docti aut auersis Musis saturnios aut praeeuntibus 
Scaligero et Lambino (ad Hor. epist. II 1, 16) aliis- 
que hexametros restituerunt. quamquam undenam 
hexametricae artis scientia Marciis longe ante a. 213 
uiuentibus contigerit, nemo dum explanauit. sed de 
hexametris ipsis nemo prudens dubitabit; restat ut 
aperiam, circa a. 76 hos hexametros esse factos. quae 
Liuius de eis inuentis magnoque cum labore lectis 
narrat, non mentita putauerim, sed ad genuinos libros 
referenda; ipsa carmina cum uellet ille inserere operi 
suo, sumpsit ea quae supposita esse nesciit. anno 
nimirum 76 facile de clade Cannensi praedici potuit; 
anno 76 conueniunt sermonis quoque proprietates: 
u. 1 Troiugena et u. 2 alienigma siue potius Argini- 
gena (quae LMuellerus de u. sat. p. 90 pro archais- 
mis, si dis placet, habet)^ ut apud Catullum primum 



22 PRAEFATIO. 

nunc inueniuntur, ad nouae poeseos initia, quae erant 
tempore Sullano, nos relegant; et Laeuii et Furii 
Antiatis aequalem iuniorem decet quaesita uersuum 
doctrina. bausit autem falsarius, quod ad res atti- 
net, ex annalium scriptoribus, ubi quid carmina ge- 
nuina continuissent in uniuersum erat expositum; post 
a. 76 noua oracula Sibyllina una cum Marcianis edita 
esse sane probabile est. Horatius certe quod com- 
memorauit annosa uolumina uatum, sale et inrisione 
non carere puto: perspexit subtilissimus ille littera- 
rum Romanarum existimator, anno 213 hexametros 
nondum factos esse. — uixerat autem Marcius uates 
longe ante a. 213 (Liu. XXV 12 illustris fuerat). 
hoc unicum de eo certo constat. nam oracula tam 
adscripta num eius fuerint, incertum suapte natura 
est; quamquam hoc probabile est, omnia de illius 
diuinationibus a posterioribus (ut a Cicerone) narrata 
redire ad uaticinia a. 213 circumlata. quae tamen 
quod Marcio potuerint adscribi, certam necesse est 
iiabuerit causam; uatesque sine dubio erat Marcius, 
sed non tam fata canens quam praecepta componens. 
qua de re quae Isidorus tradit (VI 8, 12), eo minus 
obnoxia sunt dubitationi quo magis conroborantur 
fragmentis a Festo seruatis. uir nobilis erat Marcius 
(Cic. de diu. I 40, 89, qui nescio quo iure de Mar- 
ciis fratribus loquitur), ut omnino tum nobiles soli 
aliquatenus erant litteris imbuti; id quod exemplum 
Appii Claudii Caeci confirmat, cuius carmini Pytha- 
goreo mire conuenit cum Marcii praeceptis; utriusque 
poema saturniis scriptum esse consentaneum est. et 
si quaerimus quo tandem pacto illis temporibus, qui- 
bus a Musis auersi erant omnino Romani, uiri ali- 
quot nobiles studio poeseos incubuerint, in promptu 
est responsio. nondum nimirum Romae extiterat qui 
unde pueri instruerentur dedisset (ut postea fecit An- 
dronicus); sed ipsis patribus familiarum docendi mate- 
jia anquirenda erat. qui sine dubio grati erant paucis 



PRAEFATIO. 23 

illis, qui tam studiis quam itineribus factis ampliore 
paulum scientia instructi suggererent talem materiam. 
— et hanc sententiarum praeceptorumque moralium 
in scholis usum tum temporis adamatum ostendit 
etiam narratio apud Gellium IV 5 obuia. quidquid 
enim de annalibus maximis, ex quibus petita dicitur 
a Gellio, statuimus, tam res quam narratio ipsa ficta 
esse nullo modo potest. recte quidem Beckerus (an- 
tiq. Rom. I p. 10) ante bellum Punicum primum rem 
locum habuisse conlegit; sed tempore illo qui potuerit 
a pueris senarius cantari non explicauit HPeterus 
(Hist. Rom. rell. I p. XIV); multo minus OSeeckius, 
qui more hodie adamato*) fictam esse rem inexplicatam 
clamauit (libri Mie Kalendertafel der Pontifices' p. 84). 
recte intellexit Gellius uersum malum consilium con- 
suUori pessimum est ex Hesiodi uerbis notis esse trans- 
latum (et hinc ex fabula quadam postea illum ad- 
sumptum esse inprobabile omnino est). nullius est 
momenti, quod idem tum e re factus dicitur a Gellio,; 
talia adiciunt facile qui narrant. sed cantauere pueri 
uersum nimirum in schola cognitum; et uides ei a 
praecepto morali conuenire cum Appii Claudii et 
Marcii sententiis. hinc saturnio metro eum composi- 
tum, sed postea ab eis qui rem propagauere in sena- 
rii speciem transformatum esse facile suspiceris (ut 
hoc adiciam, fictus si esset uersus, non potuisset non 
adsumi metrum dactjlicum). nimirum hic accidit quod 
tam saepe in rebus ad historiam Romanam pertinen- 
tibus obseruare licet: pro suo captu non intellecta 



*) dum baec scribo, in manus uenit Buecheleri dissertatio 
(mus. Rben. 41 p. 2), qui consultoris (= qui consilium dat) 
uocabulum neotericum esse adseuerans Seeckii in partes trans- 
iit. at quo uocabulo iam Sallustius priscarum dictionum ama- 
tor usus estj id nouicium esse quo tandem pacto euicturi su- 
mus? est nimirum baec quoque inprobanda plane et reicula 
sapientia, qua obliti tristem nostrae scientiae condicionem 
pauca quae possidemus nobis eripere student. 



24 PRAEFATIO. 

inmutabant haud raro, rarissime omnino noua finge- 
bant. — binc deducimur ad similis generis sententiam 
ab eodem Gellio (IV 9, 1) ex antiqiio carmine adla- 
tam hance religentem esse oportet, religiosus nefas. 
LMuellerus (de u. sat. p. 82) artis praeceptis se satis- 
facere putat scribendo (auctore Hertzio) oportet tete^ 
sed porroque religiosumst nefas: amat nimirum Muel- 
lerus peccare contra quartum decem praeceptorum 
philologicorum (cf. Ribbeckii uita Ritschelii II p. 450) ! 
artis autem erit, in talibus uersibus, de quorum metro 
nibil constat, ad sententiam tamquam normam deri- 
gere emendationem ^ deinde uidere quomodo uersus 
emendatus sit discribendus. absurdum est unum so- 
lumque nefas: non erant ueteres Romani tam non 
aequo lenique animo circa aliorum de rebus diuinis 
opiniones. in qua uoce potest latere aut ne fuas 
(quode cogitauit Fleckeisenus) aut ne seis. et hoc si 
recipimus^ euadit saturnius legibus a nobis constitu- 
tis respondens et pertinens ad sententiarum genus 
supra adumbratum. 

Alia sunt carmina haud pauca, quae olim uer- 
sibus composita putant fuisse saturniis. tali Catonis 
^carmen de moribus' specie fuisse Ritscbelius sibi per- 
suasit, de uariis metris post eum cogitauere. pauca 
de prisci Catonis ad filium libris scimus, quorum frag- 
menta omnia prosam prae se ferunt. sed si ipse se 
'uatem' appellauit eiusque dicta audiunt ^oracula' (cf. 
FSchoellius mus. Rh. 33 p. 481), libris illis quasi 
quosdam uersus memoriales hic illic inspersos esse 
non abhorret a probabilitate. docui ante multos an- 
nos (mus. Rhen. 27 p. 223), Cassiodorium*) in pane- 
gyrico quodam tetigisse opus illud Catonis ueteris 
(nam de hoc solo cogitari potest) his uerbis quid 



*) Cassiodorium esse auctorem postea didici; ceteram mei 
inmemor erat Usenerus (anecdoton Holderi, 1877), cum postea 
repeteret emendationes a me dudum 1. 1. propositas (p. 33). 



I 



PRAEFATIO. 25 

Catonem repetam disciplinarum lihros morihiis trans- 
euntem? quibus recte perpensis dubium esse nequit^ 
quin Cassiodorius adludat non solum ad generalia in 
uariis disciplinis, sed etiam ad specialia in parte mor- 
ali praecepta, quae Cato in sua ipsius uita sit secu- 
tus fidelissime. et hinc sic statuo, illud de moribus 
carmen a Gellio (XI 2) laudatum non fuisse peculia- 
rem librum, sed partem quandam praeceptorum ad 
filium datorum; quae fuit Olabnii quoque opinio (die 
roem. Encycl. p. 271). nimirum conuenit uox 'car- 
men' eis quae modo de 'uate' Catone eiusque ^ora- 
culis' dixi. et plane eandem indolem prae se ferimt, 
quae ex lioc carmine de moribus adferuntur, hoc est 
(ut Fleckeiseni in Catonianae poesis reliquiis p. 14 
uerba faciam mea) ^mixtum quoddam genus uersuum 
et pedestris orationis'. quamquam longe ultra Fleck- 
eisenum progressus fragmenta praeter unum omnia 
poetica forma carere puto: tam aperte pleraque petita 
sunt ex praefatione quadam, in qua historice magis 
disserebatur de pristini temporis laudibus. una tan- 
tum sententia uera adest in eis, quae ultimo loco 
profert Gellius; et bic sane aures facile numeros sen- 
tiunt. quamquam ad hos recuperandos credendum est 
Gellio se ex memoria adferre adserenti et liberius 
agendum. cum autem auribus genuinos aucuparer 
numeros, nescio quo modo anapaestos audire mihi 
uidebar bosce: 

uita bumanast prope uti ferrum; 

quod si exerces, usil teritiir, 

si non, tamen exest rubigo; 

item homo se exercendd teritur, 

si non, at inertia, tdrpedo 

plus deterit ei quam exercitio. 
miraberis atque stupebis Catonem illum priscum lu- 
dentem anapaestos. multa scilicet in tanta rerum 
nobis obscurarum copia accidunt mirabilia; sed pau- 
hilum certe rairari desines, si legeris apud Festum 



26 PRAEFATIO. 

p. 93 simt Jiahetur in antiquo carminef cum pater fiUo 
de agricultura praeciperet: liiberno puluere, uerno luto 
grandia farra, Camille, metes. in quibus id mirandum 
est, fuisse qui de saturniis cogitarent. quamquam 
LMuelleri (de u. sat. p. 84) sententia, adesse carmi- 
nis alicuius prisci paraphrasin pedestrem postea fac- 
tam, non magis est probanda quam id quod adicit, 
in fine tamen fortasse haberi tetrametrum dactylicum 
catalecticum. nam cum in initio aperte adsint ana- 
paesti, his neque finis repugnat. quibus agnitis facile 
est uidere in uoce uerno correcturam monachi, qui 
illud hiherno nescierit descendere a substantiuo Jiiber- 
num. iam si post luto addideris illud in praeceptis sol- 
lemne tu^ habes lenibus remediis restitutos anapae- 
stos optimos. sed illud restat ut disquiramus^ num 
saepius Romae patres ad filios dederint praecepta. 
increbuisse hunc morem ipsius Catonis exemplo, cogi- 
tari sane potest; sed hoc posito certum nomen addi- 
tum esse desideramus, cum sine hoc lectoribus sponte 
in memoriam sit reuocatus ipse ille Cato. quid uero, 
si nomen propterea omissum est^ quod fragmentum 
ex hoc scilicet sumptum esse ultro omnes intel- 
lexerunt ? 

Denique, ut iam Accius, nec Varro dedignatus 
est interdum priscis numeris Fauniis uti^ quemad- 
modum in saturis Menippeis*), ita in epigramma- 
tis. loquar hic data occasione de tribus illis poe- 
matiis apud Gellium I 24 seruatis, quae me qui- 
dem semper mirantem habuere quam maxime. nam 
ut stuporem mouet Plautus hexametris modo inuen- 
tis sibi epitaphium ponens, in quod ei metrum consue- 
tum quodlubet adsumere fuerit expeditius^ ita res 
ipsae in epigrammatis expositae suspicionem firmant. 

*) Eumenidum uersus primum iste qui meret \ sestertios 
uicenos, nisi potius est casu ortus meraque oratio pedestris, 
ostendit Yarronem iam non priscorum de m regulam secu- 
tum esse. 



J 



PRAEFATIO. 27 

nec sine gaudio uidi, sic iam Olahnium (Hermae II 
p, 243) sensisse, cuius uerba adpono: solUen diese 
Maenner mit so Tdarer Wnerdignng ihrer Stelhing in 
der Litteratnrgeschichte den Tdeinm Epigrammenhrans! 
gedichtet haherij der in Form nnd Fassung den Ent- 
wicMiingsgang dieser Poesie so fein charaJcterisiert? 
neque tamen lalinius inquisiuit in auctorem. res est 
notissima, Yarronem in libris ^imaginum' ipsis iconi- 
bus subiecisse paucis uerbis narrationem eorum, quae 
quisque in uita praestiterit , una cum breui epigram- 
mate. supersunt de Homero et Demetrio Phalereo 
uersiculi disertis uerbis adscripti libris illis; ubi quod 
Homerus duobus senariis tractatur, mirifice conuenit 
cum illis de Plauto hexametris: uidemus Yarronem, 
prout animus cum maxime inpulit, delectu non facto 
metro modo hoc modo illo lusisse haec epigramma- 
tia. nam quod singula inter se differunt a uersuum 
numero: respectus spatii ab icone et uitae exposi- 
tione relicti erat habendus. itaque tria illa epigram- 
mata Varroni uindicamus nostro, ut puto, iure. re- 
manet tamen difficultas in eo quod Gellius de Plauto 
Naeuio Pacuuio poematia ex Yarronis lihro de poetis 
primo, contra de Homero epigramma ex lihro de ima- 
ginihus primo se petiisse dicit. quamquam possunt 
haec inter se conciliari uariis modis; omnes probabi- 
litatis numeros hoc mihi uidetur habere, Yarronem 
a repetitionibus suorum minime abhorrentem epigram- 
mata haud pauca ex hebdomadibus transsumpsisse in 
maius de poetis opus. 

Finem faciam in Ennio. quem modorum Faunio- 
rum exactorem non omnino abhorruisse a condendis 
Saturniis, primo quidem optutu pauci mihi adfirmanti 
credent-, quos ut animum intendant rationibus hisce 
rogatos uelim. saturam fuisse Ennii Scipionem^ non 
fabulam praetextam, cum ob alias causas probabile 
est tura ob eam, quod Gellius loquitur de lihro, qui 
Scipio inscrihitur (lY 7)-, nam libri appellationem non 



28 PRAEFATIO. 



quadrare in praetextam certum est*). erat autem 
Scipio carmen polymetrum (habemus etiam nunc in 
fragmentis senarios, uersus quadratoSj hexametros); 
id quod plane confirmat Suetonii (p. 20 Reiff.) defi- 
nitionem hance olim carmen, quod ex uariis poematihus 
constabat, satura uocdbatur; guale scripserunt Faamius 
et Ennius ; in quibus neglegentes illud ^carmen' (quod 
uocabulum non innuit carminum uariorum collectio- 
nem) mittentesque saturae priscae historiam ipsi sibi 
docti peperere difficultates inutiliter. sed de satura 
Romana, in qua sunt nonnulla haud leuia adhuc tene- 
bris obruta, alias fortasse agemus; nunc adicio quod 
ad rem pertinet, uersus quosdam a Trebellio Pollione 
seruatos (Enni fr. 476) omnium facillime saturnio- 
rum speciem induere. et in fine carminis, ubi ipsum 
Scipionem est adlocutus, Ennium adhibuisse numeros 
eos, quibus tot illius maiores celebrati erant tam in 
elogiis quam in aliis carminibus, mihi quidem nec 
incredibile ullo modo neque uero ineptum uidetur; 
immo meliorem aptioremque huius saturae exitum uix 
possum mihi animo fingere. ultro autem apparet iam, 
non alibi quam in hoc fine locum habuisse illud Sci- 
pio inuicte, quod Cicero (or. 45, 152) ob hiatum ab 
Ennio admissum attulit: hoc hiatus genus, cuius si- 
mile uix quidquam in illius fragmentis inuenies, ex 
uersu Saturnio nanciscitur plenam ueramque excusa- 
tionem. 

Scr. Groningae Batauorum m. Dec. 
a. MDCCCLXXXV. 



n-\^ ■ 



*) sic etiam statuere CMFranckenum (Lucil. II p. 95) eo- 
dem usum argumento, postea non sine gaudio uidi. 



NUMAE 
carmen saliare. 



diuom parentem cante, 
diuom deo supplicate. 

quome tonas, Leucesie, 

prae ted tremonti quot [ ibet hemiinis, deui, 

conctum mare. 



CAEM. SAL. {cf. Teuffelius HLB § 64, Corssenus origg. 
15, BergJcius op. I 477, Jordanus Krit. Beitr. 211, Hauetus de 
u. Sat. 243) 1 Varro de l. l. VII 27 ab eadem uoce 'canite', 
pro quo in Saliari uersu (lege carmiiie) scriptum 'cante' hoc 
uersu I 1 diuum hic et u. sg[. Flor. \ parentem scripsi {cf. Paul. 
52 cui \^Iano] primo supplicabant ueluti parenti); empta Flor. 
em T^2i BergJcius ; loquitur haec praesul siue uates ad sollemnem 
hymnum canendum adhortans Salios \ 2 cf. infra fr. 10 | deo 
monosyJldbum \ supplicante Flor. {ex mala adsimilatione), corr. 
Grotefendius; supplice cante COMuellerus || 2 Terentius Scau- 
rus 28 K. aduerbium autem per 'q' debeat scribi, ut ^iuom 
legissem, quom fecissem', quoniam antiqui pro boc aduerbio 
'quome' [sic scripsi: cuine BP cume uulgo qune Jordanus] di- 
cebant, ut Numa in Saliari carmine; uersus discripsi \ 1 quome 
scripsi: cuine codd. cume Putschius qune Jordanus \ tonas 
Duentzerus {de u. Sat. 36): ponas codd. \ leucesiae codd.; Leu- 
cetie Buentzerus {infra fr. 11) | 2 prae tet (ted) tremonti 
BergJcius cp. fr. 5 (10): praetexere monti codd. \ ibet cor- 
ruptum; libet Dausquius \ etinei de is B eunei de liis P, quod 
ita correxi ut pro etinei darem e^unei siue emunei, deinde exi- 
tus uocum traicerem emunis deei iamque hinc efficerem hemunis 
(= hemones, homines, oppos. semunis) et de(i)ui, et hoc quidem 
oh metrum \ 3 conctum (-tom) mare temptaui: cum tonarem 
codd. {cf. c. fr. Arual. conctos). 



30 NUMAE 

Ozeul, domine, es omnium 
pater! Patiilci, Cloesi, 
es ianeils, ianes es\ 
duonils ceriis es oenus, 
promelios deuom recum. 5 

Paulus p. 122: in carmine Saliari Cerus manus 
intellegitur ^creator bonus'. — Festus p. 146: ma- 
nuos [manues Paulus p. 147] in carminibus saliari- 
bus Aelius Stilo significare ait ^bonos'. 

Festus p. 205: (i) praeceptat in Saliari carmine 
est ^saepe praecipit'. 

(2) pa pro 'parte'; et po pro ^potissimum' positum 
est in Saliari carmine. 

(3) promeneruat item pro ^monet'. 

(4) praedotiont, praeoptant. 

(5) prospices, prospice. 

(e) pesnis, pennis, ut Casmenas dicebant pro Came- 
nis; et caesnas pro caenis. 



3 Varro de l. 1. VII 26 in multis uerbis, in quo antiqui 
dicebant 's', postea dictum ^r', ut in carmine Saliorum sunt haec; 
meos uersus dedi \ 1 Ozeul BergJcius cp. Etruscorum Usil 
(= soT): cozeul Flor. (praecedit c) Cozeui Hauetus Zeul 
Jordanus | domine (0 dofe) es {uel 's) scripsi: odorieso (sc^) 
Flor. adosiose Berghius \ omia uo ad pergit Flor., Jioc est, 
omiari par, quod restitui (omnium bisyllabum) \ 2, 3 Patulci, 
Cloesi (= Clusi) es scripsi: patula coemisse Flor.; Patulcii 
nomen latere inteUexit iam BergJcius incredibilia proponens; Pa- 
tulcius Clusiuius Jordanus \ 3 ianeus Bergkius {cf. Paulus 103 
igtneus, ianitor): lancus Flor., unde ianitos minus recte idem 
Berghius elicuit \ post ianes (cf. fragm. 12) addidi es | 4 Cerus 
es Corssenus: ceruses Flor. \ ounus siue oenus temptaui: dunus 
(dun;) Flor., qui deinde adicit ianusue uet, quod deleui uariam 
lectionem ex uetusto codice adscriptam ad u. 3 indicari sta- 
tuens I 5 promelios scripsi cf. fr. 5, (12): pomelios jP?or. ] deum 
siue de(i)uom scripsi: eum Flor.; recum recte intellegunt regum, 
ut sit sententia: maximus dominorum caelestium. \\ 5 (2) pa pro 
patre COMuellerus pa {==qua) pro qua parte BergJcius, qui et 
po pro quo potissimum {fortasse po pro potissum) | (4) recte 
COMueUerus praedopiont | (6) penis Fleckeis. thes. orth. p. 11. 



CARMEN SALIARE. 31 

(7) polteo pro ulteriore. 

(s) polet, pollet, quia nondum geminabant antiqui 

consonantis. 
(9) plisima, plurima. 

(10) prae ted tremonti, praetremunt te. 

(11) perfines, perfringas. 

(12) promedion, praecipuum, praeter ceteros meri- 
tum. [aut pro medium, hoc est participat, aut 
pro indiuiso dicimus]. 

(13) priuicloes, priuis, id est singulis. 

(14) petilam suram, siccam et substrictam uulgo 
interpretantur. Scaeuola ait ungulam albam equi 
ita dici. 

(15) pilumnoe poploe in carmine Saliari Romani 
uelut pilis uti assueti; uel quia praecipue pel- 
lant hostis. 

Feshis p. 210: pescia in saliari carmine Aelius 6 
Stilo dici ait capitia ex pellibus agninis facta, quod 
Graeci pelles uocent pesce neutro genere pluraliter. 

Pmilusp. 211: pennatas impennatasque agnas 7 
in Saliari carmine spicas significat cum aristis et alias 
sine aristis. agnas <(Numa)> nouas uoluit intellegi. 

Festus p. 325: qui deus in Saliaribus Saturnus 8 
nominatur. — Faulus p. 323: Sateurnus Saturnus. 

Yarro de l. l. V 110: insicia ab eo quod insecta 9 



(10) sic COMuellerus: pretet tremonti praetemunt. pe eoclex 
ex Ursini apographo {frustra Jioc in duhitationem uocauit Jor- 
danus) \ (12) promedion scripsi: promerion uulgo. apparet in 
textu fuisse promedios, i. e. promelios (wi m prisca latinitate 
d et l saepe uariant), unde inepte accusatiuom finxit excerptor. 
quae secuntur , decet non temptare coniecturis, sed eicere \ (13) 
priuiclio es codex, corr. Ursinus \\ 7 pesnatas inpesnatasque 
acnas Bergkius probahiliter \ Numa addidi |j 8 et Festo et Paulo 
formam Saeturnus restituit Bitschelius-, Satearnus apud Festum 
COMuelJerus. 



32 NUMAE 



caro, ut in carmine Saliorum est, quod in extis dici- 
tur nunc prosectum. 

10 Macrob. I 9j 14: Saliorum quoque antiquissimis 
carminibus deorum deus canitur [lanus.'\ — ihid, 
15: in sacris quoque inuocamus lanum Geminum, la- 
num Patrem, lanum lunonium, lanum Consiuium, la- 
num Quirinum^ lanum Patulcium et Clusiuium [c/! et 
loh. Lyd. de niens. IV 1: IlatovXxLOv xal KIov6lov, 
Ouid. fast. I 1291. 

11 Macrohius I 15, 14: cum louem accipiamus lucis 
auctorem, unde et Lucetium Salii in carminibus 
canunt. 

12 Tertullianus apol. 10: Italiam, in qua Saturnus — 
exceptus ab lano uel lane, ut Salii uolunt. 

IS Velius Longus p. 51j 6 K. de Z littera: uidetur nec 
aliena latino sermoni fuisse, cum inueniatur in car- 
mine Saliari. 

14: Varro de l. l. VII 26 [post fragm. 3 et uacuom in 
codice spatium]: fedesum, federum, plusima, plu- 
rima, meliosem, meliorem, asenam, arenam, iani- 
tos, ianitor. 

15 Festus p. 141: Cloatius <et Aelius) etiam in libris 
sacrorum molucrum esse aiunt ligneum quoddam 
quadratum, ubi immolatur. idem Aelius in explana- 
tione carminum Saliarium eodem nomine appellari ait 
quod sub mola supponatur; Aurelius Opilius appel- 
lat, ubi molatur. 

16 glossaria uetusta [glossae nom. ed. GLoewius p. 137] : 
capides, uasa fictilia Saliorum. 



1 



14 dnhitari potest, num contineat Saliorum uocdbula || 15 
et 16 dubium manet, num uocabula expUcata in ipsis lecta 
fuerint carminibus. 



CARMEN SALIARE. 33 

Pauliis p. 3: axamenta dicebantur carmina Salia- 17 
ria, quae a Saliis sacerdotibus canebantur in uniuer- 
sos semones [ita Harttmgius: bomines codd.] compo- 
sita. nam in deos singulos uersus facti a nominibus 
eorum appellabantur, ut lanuli, lunonii, Mineruii. 

Varro de l. l. VI 45 : itaque Salii quod cantant 18 
Mamuri Veturi, significant ueterem memoriam. — 
Patdus p. 131: probatum opus e&t maxime Mamuri 
Yeturi; qui praemii loco petiit^ ut suum nomen inter 
carmina Salii canerent [cf, et Ouid. fast. III 259, 
383; Plut. Numa 13]. 

Varro de l. l. IX 61: uidemus — Luciam Vola-19 
miniam Saliorum carminibus appellari. 



Alii uersus sacrorum. 

flamen^ sume samentum! 1 

^ j. <j j. adesto, 2 

Tiberme, cum tuis ilndis. 



18 et 19 quomodo sint accipienda, docet Marquardtus ant. 
Bom. VI 3, p. 420 alia quoque exempla adferens || cetenim ut 
certum est maxime apud Festum latitare uerborum ex Saliorum 
carminibus petitorum explicationes haud paucas, ita quae huc 
referas dubites', cf. tamen: 

Festus p. 290: soniuio significat in carmine (sequitur Ja- 
cuna, Paulus p. 291 soniuio sonanti). 

Festus p. 360: tame in carmine positum est pro tam, 

Festus p. 190: ob uos sacro in quibusdam precationibus 
est pro 'uos obsecro', ut sub uos placo pro X^^^) 
supplico' {idem p. 309). 

UERS. SACR. 1 Fronto 67 JSf. (de Anagniae sacris anti- 
quis loquens) deinde in porta cum exiimus, ibi scriptum erat 
bifariam sic ; uersum discripsi {de samento cf. Buechelerus m. 
Bh. 37 , 516) II 2 Seru. ad Aen. VIII 72 sic enim {Tiberinus) 
inuocatur in precibus; itidem his reliquiis adieci discriptum 

Fragmenta poetarum romanoetjm. 3 



34 VARIORUM. 

POPULARIS incantatio. 

terra pestem teneto, | salus hic maneto. 



NUTRICUM cantnena. 
lalla lalla lalla! | i, ailt dormi aut lacta. 



T. QUINCTII tabula. 

1 Lmius VI 29 ad a. a. Chr. 380: T. Quinctius^ 
semel acie uictor, binis castris hostium, nouem oppi- 
dis ui captis, Praeneste in deditionem accepto, Romam 
reuertit triumphansque signum Praeneste deuectum 



(tuis monosyll); fortasse ad has 'preces^ referendum, quod habet 
Seru. ad Aen. VIII 63 (Tiberinus) in sacris etiam 'Serra' dice- 
batur et ad VIII 31 nam in sacris 'Tiberinus' uocatur. 

POPTJL. INCANT. Varro r. r. I 2, 27 ex Sasernae libro: 
cum homini pedes dolere coepissent, qui tui meminisset, <^te^ 
ei mederi posse. ego tui memini, medere meis pedibus, ^ter- 
ra . . . maneto in meis pedibus' ; boc ter nouiens cantare iu- 
bet, terram tangere, despuere, ieiunum cantare. reciso aperto 
glossemate in meis pedibus saturnium recte agnouerunt, quam- 
quam duhito fere , an non praecedentia quoque uerba sic sint 
constituenda: ego tui memini, | medere <(tu)> meis pedibus. de 
salus (male Korschius hic salus) cf. supra p. 17. 

NUTR. CANT. schol. ad Persii 3, 16 quae (nutrices) infan- 
tibus, ut dormiant, solent dicere saepe | lalla tertium om. Pra- 
gensis \ i scripsi: «i- Monac. 14482 i. Prag. {utrumque = id 
est) I aut prius. om. Prag. 

QTJINCTII TAB. conciliare studui duorum testium diuersi- 
tatem supra p. 20; tabulam genuinam restitui posse puto ifa {ad 
u. 1 cf. Bitschelius op. IV p. 304): 

louis pater atque diui j omnes hoc dederunt, 
ut Quinctius dictator | post nouem sub&,ctas 
urb^s etiam Praeneste | matrem decumam caperet. 
cuius rei ergo trientem | tertiiim pondo 
coronam aiiream | loui domim dat merito. 



VERSUS. 35 

louis imperatoris in Capitolium tulit. dedicatum est 
inter cellam louis ac Mineruae, tabulaque sub eo fixa, 
monumentum rerum gestarum, his ferme incisa litte- 
ris fuit: luppiter atque diui omnes hoc dede- 
runt, ut T. Quinctius dictator oppida nouem 
caperet. 

Festus p. 363: trientem tertium pondo coro- 2 
nam auream dedisse se loui donum scripsit 
T. Quinctius dictator, cum post [per codd., correxi] 
nouem [dies totidem] urbes et decimam Prae- 
neste cepisset. id significare ait Cincius in Mysta- 
gogicon 1. II duas libras pondo et trientem. 



INCERTI uaticinium. 

Romane, aquam Albanam | caue lacu teneri, 
caue in mare manare | flumine sinas suo! 
emissa agros rigabis, | dissipatam riuis 
exstingues: tum tu insiste | audax hostium 

muris ! 
memdr, quam per tot annos | obsides urbem, 
ex ea tibi his fatis | nunc datam uictoriam, 
duello perfecto donum | portato amplum uictor 
ad mea templa sacraque | patria, qudrum 

cura est 
omissa, ut adsolet, | enddstaurata facito. 



INC. VAT. Liuius Y IQ, 8 ad a. a. Chr. 397: cum legati 
ab Delphis uenemiit, sortem oraculi adferentes congruentem 
responso captiui uatis (cf. ibid. c. 15); Liuii fere Andronici 
Naeuiique tempore uaticinium fcctum esse statui supra ^. 21 | 1 
contineri uulgo , correxi | 2 suo flumine sinas uulgo , traieci 
(s. fl. siris GHermannus) \ 3 emissam per agros uulgo, inmufaui \ 
dissipatamque uulgo, correxi \ 4 hostium bisylJabum \ 6 his 
quae nunc panduntur fatis uictoriam datam uulgo, recidi super- 
flua (uictoriam cum synizesi trisyUabum) \ 7 bello uulgo \ don. 
ampl. uictor ad mea templa portato uulgo traieci \ 8 sacraque; 
cf.suprap. 17 | quorum omissa cura est wwZ^fO, traieci \ 9 instau- 
rata ut adsolet facito uulgo, correxi. 

3* 



36 SENTENTIAE. 



APPII CLAUDII sententiae. 

u z vj ^ w qui, animi | compotem esse, 
ne quid fraudis pariat | ferdcia stuprique. 

amicum cum uides, 1 obliscere miserias 
commentus; si est inimicus, | nec libens aeque. 

est ilnus quisque faber | ipse suae fortiinae. 



MARCII VATIS praecepta. 

1 postremus dicas, primus | taceas j. ^j j. ^ 

2 ne ninculus mederi | queat ^ j. ^ ± ^ 

3 quamuis mouetis odium, | duonum ne negumate. 



INCERTI sententiae. 
1 religentem esse oportet, | religidsus ne seis. 



APPIUS {cf. Teuffelii HLE § 90, 5) || 1 Festus 317 stu- 
prum pro turpitudine — in Appi sententis \ exple fere <(est iu- 
dicis ae^qui | 2 fraudis stuprique ferocia pariat cod., traieci \\ 
2 Prisc. I 384 jff. de participiis passiuis deponentium agens 
Appius Caecus — '^commentus' asaocpLafisvog | 1 obliscere 
FlecTceisenus : obliuiscere codd. \ 2 commentus; .si est inimicus 
scripsi: inimicus si es (sies H) commentus codd. || 3 auctor 
epistulae ad Caesarem de rep. I 1, 2 uerum esse, quod in car- 
minibus Appius ait, fabrum esse suae quemque fortunae; unde 
uersiculum uel supra positum (svae) uel alium fingas. 

MARCIVS (Teuffelius HLB § 66, 1 ; nos supra p. 22) || 1 Isi- 
dor. VI, 8, 12 apud Latinos Marcius uates primus praecepta 
composuit; ex quibus est illud 1| 2 Paulus 176 ningulus, nullus. 
Marcius uates {ap. Festum 177 nomen et ne excidit) \ ningulus 
Paulus II 3 Festus 165 negumate in carmine Cn. Marcii uatis 
significat negate , cum ait ] mouetis odium scripsi: mouentium 
cod. (monentium Corssenus, nouentium Buechelerus) \ ne addi- 
di II supposita a. 76 carmina Marcii uide infra. 

INCEETVS {cf. supra p. 24) || 1 Gellius IV 9, 1 ex antiquo 
carmine | de m non elisa p. 12 j ne seis scripsi: nefas codd. 



LIVIUS ANDRONICUS. 37 

est pessimitm malum | consilium consultori. 2 



A. ATILII CALATINI elogmm. 

hunc unum plurimae 1 consentiunt gentes, 
populi primarium | fuisse uirum notum. 



LIVIUS ANDRONICUS. 

I. Odisia. 

uirum mihi, Camena, | msece uersutum. 

pater noster, Saturni | filie, rex simme. 

mea puer, quid uerbi | ex tuo ore supera 
fugit? 



2 GelUus IV 5, 5 in Etruscos aruspices uersus hic scite 
factus cantatusque esse a pueris urbe tota fertur — uidetur 
autem uersus hic de graeco illo Hesiodi uersu {opp. et dier. 266) 
expressus; Varro de r. r. III 2, 1', de reficto a me saturnio cf. 
suprap. 23 ] est peBsimum {sic Varro: p. e. Gell.) in fi,ne testes, 
in initium traieci. 

GALAT. Cic. Cat. m. 17, 61 quanta {auctoritas fuit) in 
A. Atilio Calatino! in quem illud elogium — est totum car- 
men incisum in sepulcro. idem de fin. II 35, 116 non elogia 
monumentorum id significant? uelut lioc ad portam. saturnios 
agnouit Bitschelius op. IV 220, initium adferri FlecJceisenus 
misc. crit. 57 1 1 hunc unum Maduigius: unicum dodd. Gat. 
uno eum de fin. \ 2 uirum {supra p. 17) notum scripsi: in uirum 
desinit Cic. de fin. , uirum notum est totum (totum est sim.) 
codd. Gat. uirum'. notum est uulgo', cf. supra p. 8. 

LIV. ANDE. 1 Gell. XVIII 9, 5 ego arbitror et a M. Catone 
'insecenda' et a Q. Ennio ^nsece' scriptum sine u littera . 
offendi . . librum . . Liuii Andronici, qui inscriptus est odyssea, 
in quo erat uersus primus cum hoc uerbo sine u littera. Hom. 
Od. I 1 II 2 Prisc. l SOb H fiHe et o fili. Liuius Androni- 
cus in odis(s)ia (odyssia). Hom. Od. I 45, 85, urule addidi rex 
summe || 3 Frisc. I 230 sq^. H. puer pueri , cuius femininum 
puera dicebant antiquissimi . . . Liuius in odi(s)sia (odyssia).. 



38 LIVIUS ANDRONICUS. 

4 ^ j. neque enim te oblitus, | Lertie, sum, noster. 

5 argenteo poliibro, ] aureo ecliitro. 

6 tuque mihi narrato | omnia disertim. 

7 quae haec daps est? qui festus | dies ^ j. ^ ^ o 

8 u ^ u matrem procitum | pMrimi uenerunt. 

9 aut m Pylum adueniens | aut ibi ommentans. 

10 y:j.)dj.^j.^\j.'-^ tumque remos 
iussit religare strdppis. 

11 ibidemque uir summus | adprimus Patroclus. 

12 quando dies adueniet, | quem profata Morta est. 



Charis. 84 K puer et in feminino sexu antiqui dicebant . . ut 
in Odyssia uetere, quod est antiquissimum carmen . . . ubi ta~ 
men Varro cum ^a' 'puera' putat dictum, sed Aelius Stilo . . 
et Asinius contra. JEZom. Od. I 64 | puer Char.: puera Prisc. \ 
supera fagit FlecJceisenus: supra fugit (fuit) codd. Prisc. audio 
Char. II 4 Po-isc. 1 301 H. de uocatiuo in e agens: Liuius An- 
dronicus in Odi(s)sia. Hom. Od. I 65; cohaeret cum priore | 
enim plurimi codd. : tamen (men a m. 2 punctatum) R | Lertie 
sum scripsi: sum l(a)erti(a)e codd. Prisc; cf. Fleckeis. ann. 
1866 p. 8 II 6 Non. 544 polybrum . . nos trullum uocamus. Liuius. 
Hom. Od. I 136 sg. ] polybro codd. \ eclutro ego (eglutro, h. e. 
iyilovtQ(p COMuellerus ad Fest. 396): et glutro codd. \\ 6 Non. 
509 disertim . . plane, palam . . Liuius. Hom. Od. I 169 | tu- 
quae GH m. 1 L || 7 Prisc. I 321 H. de daps nominatiuo ra- 
riore Liuius Andronicus in I odissiae. Hom. Od. I 225 \ in 
haec consona h, i in dies || 8 Paulus 225 procitum, cum prima 
syllaba corripitur , significat petitum. Liuius. Hom. Od. 1 
248 1 matrem meam Hauetus \\ 9 Fest. 190 ommentans Liuius 
in Odyssea quom ait . . significat obmanens, sed ea significa- 
tione, qua saepe fieri dicitur; id enim est mantare. Hom. Od. 
II 317 I aut add. Guentherus \ aduenies cod., corr. Scaliger \\ 
10 Isidor. or. XIX 4, 19 struppi uincula . . . quibus remi ad 
scalmos alligantur. Hom. Od. II 422 , XV 287 || 11 Gell. VI 
7, 11 adprimum autem longe primum Liuius in odissia dicit. 
Hom. Od. III 110 I Patricoles Bergldus opusc. I 221, sed cf. 
suprap. 19 II 12 Gell. III 16, 11 Caesellius Vindex . . tria, in- 



LIVIUS ANDRONICUS. 39 

atque escas habeamus | nisus mentiouem. 18 

partim errant, nequemont | Graeciam redire. 14 

sancta puer Saturni^ | mdximd regma. 15 

apud nimpliam Atlantis | filiam Calipsonem. 16 

igitur demum Ulixi | frixit prae paudre 17 
cor et geniL 

celsos ocris aruaque | Neptuni et mare magnum. 18 

utriim genua amploctens | uirginem oraret. 19 

ibi manens sedetO; | donicum uidebis 20 
me carpentd uebentem | en domum uenisse. 



quit, nomii]a Parcarum sunt 'Nona, Decuma, Morta% et uer- 
sum hunc Liuii, antiquissimi poetae, ponit ex 'OdvGGsva . . . 
Mortam quasi nomen accepit, cum accipere quasi Moeram de- 
beret. Hom. Od. II 99, III 237 sq., alibi \ mortua V || 13 Prisc. 
I 198 H. de genetiuo femininorum in as agens: Liuius in odi(s)- 
sia. Hom. Od. IV 213 | habeamus GHermannus: babemus 
codd. iunus mentionem habemus) | rusus uel iterum addidi \\ 
14 Festus 162 nequinont pro nequeunt, ut solinunt ferinunt 
pro solent feriunt dicebant antiqui. Liuius in odissia. Hom. 
Od. IV 495 1 errantes Bitsclielius\ at cf. supra p. 12 | nequei- 
nont ego (nequinunt Scaliger); neque nunc cod. \\ 15 Frisc. 
I 232 H. (hic et haec puer dixisse priscos) Liuius in odi(s)- 
sia. Hom. Od. IV 513 | maxima scripsi: filia codd., quod 
ex illius puer glossa prouenisse uidit FlecJceisenus misc. crit. 
13 II 16 Frisc. I 210 H Calypsonem . . Liuius. Hom. Od. IV 
557, V 14, XVIII 143 [ nympham athlantis plurimi codd. 
(Telamonis Buechelerus) , qui inter calipsonem et calypsonem 
fluctiiant; cf. suprap. 18 || 17 Seruius Ban. ad Aen. I 92 et fri- 
gus pro timore ponitur. Liuius in odissia. Hom. Od. V 297 | 
cor frixit (fixit Cassel.) prae pauore codd., traieci cor et ex 
Homero et genu addidi; cf. supra p. 12 || 18 Festus 181 ocrem 
antiqui, . . ut apud Liuium. Hom. Od. V 411 sq. a Scaligero 
comp. I Neptuni scripsi: putria cod.', aruaque cf. supra p. 17 jj 
19 Biomed. 384 K. amplector ueteres inmutauerunt amploctor 
crebro dictitantes, ut Liuius in odyssea. Hom. Od. VI 142 [ 
amploctens b: amplectens AM ampl=ctens B || 20 Charis. 
197 /i". donicura pro donec; ita Liuius. Hom. Od, VI 295 sq. \ 2 ue- 



40 LIVIUS ANDRONICUS. 

21 simill ac dacrimas de dre | noeged detersit. 

22 namque nuUum plus cdrpics \ macerat humanum 
quamde mare saeuom: uires | cui sunt magnae, 

topper 
confrmgent inportunae | iindae j. ^ j. d . 

23 uenit Mercurius cumque eo | filiiis Latdnas 

24 nexabant multa inter se | flexu ndddrum 
dubid. 

25 nam diuina Monetas | filia ddcuit. 

26 ^^uj.'oj.^\.LKjji\j infer 

an superus tibi fert dius | funera, Ulixes? 

27 topper facit bomdnes, | lit prius fuerunt. 



hentem en scripsi PlecJceis. ann. 1884 p. 836 : uehementem cod, 
uehentem Fdbricius in GHermannus (parentis in fine add. 
mtscTielius) II 21 Festus 174 noegeum quidam amiculi genus 
praetextum purpura, quidam candidum ac perlucidum . . ut 
Liuius ait in odyssia . . . id est candido. Hom. Od. VIII 88 
(II 114 sq_.) I lacrimas cod., corr. COMuellerus secundum Fest. 
68 dacrimas pro lacrimas Liuius saepe posuit || 22 Festus 352 
topper . . cito, sic in Odyssia \sic Scaliger: in eodem cod.']. 
Hom. Od. VIII 138 sg. | 1 neilum Scaliger {sed nuUum = nil) | 
plus corpus scripsi: peius cod. {quo seruato in fine homonem 
Ursinus). \ saeuum cod. \ 2 uires Augustinus: uir et cod. \ unde 
cod. II 23 Frisc. I 198 {cf. fr. 13) in eodem {scil. Liuio). Hom. 
Od. VIII 322 sq. 1 uenit add. Bartschius || 24 Prisc. I 538 H. 
nexo, nexis uel nexas, nexui . . Liuius {Diomed. 369 hinc inter- 
polatiis), idem 469 nexo quoque nexas uel nexis, ut Probo pla- 
cet, nexui. Vergilius tamen . . Liuius uero in odissia. Hom. 
Od. VIII 378 sq. \ nexebant codicum pars maior l. posteriore, 
cum illud uero male intellegeretur \ nodum diibio BuecheJerus, 
qui et plexu coni. jl 25 Prisc. I 198 H. {cf. fr. 13) ibidem. 
Hom. Od. VIII 480 sqq. \ diuina minor, diua maior pars codd. \ 
filiam codd., corr. Scal.; malim n. filia M. diua uates docuit j| 
26 Prisc. I 96 H. super superus . . Liuius in odissia. Hom. 
Od. X 64 I infer scripsi: inferus codd. \ dius (deuos, deiuos) 
ego: deus codd. || 27 Festus 352 topper . . in antiquissimis scrip- 



LIVIUS ANDRONICUS. 41 

topper citi ad auris [ uenimus Circae; 28 

simul aduenit, seruae \ pdrtant ad nauis 
edulia alma, uma | isdem inferinuntur. 

V ^ u z parcentes | praemodiim kj j. ^ 29 

v^^u^wzw|zusic quoque fitum est. ^ 

^s^j.uj.^\j. affatim edi, ^l 

bibi, lusi. 

quom rem eam audiui, | hau paucus gauisi. ^2 

Kjj.\jj.^j.^\j\jj. uecorde ^^ 

et malefica uacerra \ j. ^ j ^ j. ^ 

uestis pulla purpurea | ampla j. ^ j. d . 34 

dusmo m loco. 35 



tis celeriter ac mature. in oclyssia uetere. Hom, Od. X 395 1 
homines cod., corr. COMuellerus \ utrius cod., corr. JDuentzerus \ 
fuerint cod., corr. Bueclielerus || 28 Fcstus 352 {cf. fr. 27). 
Ho7n. Od. XII 17 sqq. \ citis Buechel., at cf. supra p. 14 | auris 
scripsi: aedis cod. \ Circai conectum \ 2 aduenit uel aduortit 
{scil. Oirce) scripsi: duona, cod. \ sema.e scripsi: eovum cod. coram 
COMuellerus \ 3 edulia alma scripsi: millia alia coc?. | uina scri- 
psi: in cod. \ inserinuntur cod., correxi \\ 29 Gell. VI 7, 12 idem 
Liuius in odyssia 'praemodum' dicit quasi admodum . . quod 
significat 'supra modum'. Hom. Od. XII 321 uel 328 | praed- 
modum R postmodum P || 30 Non. 475 fite imperatiuo modo 
. . Liuius odyssia. Hoin. Od. XIII 40 | fit codd., sic GHerman- 
nus II 31 Paulus 11 affatim . . abundanter . Liuius. huc rettu- 
lit Scal. cp. Hom. Od. XV 373 || 32 Prisc. I 482 H. uetustissi- 
mi . . gauisi pro gauisus sum . , Liuius in odissia. Hom. Od. 
XVI 92 I quom rem eam scripsi: quoniam codd. | bau paucus 
= ^dXa) scripsi: paucis codd. {quorum unus audiuit) H 33 
Festus 375 uacerra . . . uecors et uesanus teste Liuio, qui dicit. 
Hom. Od. II 243 Scaliger, XVII 248 Hermannus cp. \ uecorde 
uulgo: . . corde codex \ uacerra Scaliger: uecordia cod. \\ 34 
Non. 368, 25 pullum, non album . . Titus Liuius. nostro dedit 
Hertzius cp. Hom. Od. XIX 225 || 35 Paulus 67 d. i. 1. apud 
Liuium significat dumosum locum {cf. Placid. 32 D.). Hom. 
Od. XIX 439 I dusmoso uulgo. 



42 LIVIUS ANDRONICUS. 

86 cum socios nostros Ciclops | iinpiiis mandisset. 

37 inque manum suremit | hastam j. ^ j. o 

38 u^^xu-iu|zuj:at celeris 
hasta uolans perrilmpit | pectora ferro. 

39 carnis uinumque, quod | libabant, anclabatur. 

40 deque manibiis dextrabus \ j. <j jl '^ j. ^ . 

II. Hymni. 

41 puerarum manibus cdnfectum pillcherrime. 

42 Serukis ad Aen. IV 87: Liuius autem Androi 
cus refert, eos [Afros siue Carthaginienses] de Roma- 
nis saepe triumpbasse suasque porticus Romanis spo- 
liis adornasse, 

III. Dubia. 
48 iam in altum expulsa lintre. 



36 Prisc. I 419 H. mando . . iDerfectum . . mandui . . man- 
didi . . Liuius tamen in odissia. Hom. Od. XX 19 sq. | man- 
disset impius ciclops (cycl. multi, cecl. [= Coecl. ?] unus) codd., 
traieci | 37 Paulus 299 suremit sumpsit ^i. m. s. h.' {cf. Fest. 
298). Liuio attribuit Buechelerus. Hom. Od. XXI 433 | manum 
Festus: manus Paulus || 38 Prisc. I 334 sq. H. hic et haec 
celer uel celeris . . Liuius in Odissia. Hom. Od. XXII 91 sq., 
266 s^., 294 sq. \ Sidpaucicodd. \ celeris Hermannus: celer codd.\ 
asta ^^('''^ci codd. |j 39 Prisc. I 208 H nominatiuum ^haec 
carnis' . . Liuius Andronicus in odissia. Hom. Od. XXIII 304 sq. | 
lib.] an iubebant.^ libebat LMuellerus \ anculabatur Hauetus 
aliter scandem || 40 Non. 493, 19 dextrabus pro dexteris. Li- 
uius [Laberius codd.] ia odyssia. Hom. Od. XXIV 534. 

II. Hymni (cf. testim. Teuffelii HLB. § 94, 7) || 41 Prisc. I 
234 H. {cf. fr. 15) idem alibi. quod cum non facile ad Odis- 
siam referre liceat {cp. Hom. Od. VII 234 sq.), in hymno hunc 
senarium potius putauerim locum hahuisse quam in fabuJa 



CN. NAEVIdS. 43 

l 

Paulus p. 70: demum, quod significat post, apud 44 
Liuium Memus' legitur. 

<u±^j.uj.^Kj erant et equorum 45 

inaiirata tapeta. 



CN. NAEVIUS. 



I. BellTim Poenicum. liber i. 

Nouem louis concordes | filiae sorores. 1 

Gell, XVII 21, 45: eodemque anno [ah u. c. 519] 2 
Cn. Naeuius poeta fabulas apud populum dedit, quem 
M. Varro in libro de poetis primo stipendia fecisse 
ait bello Poenico primo, idque ipsum Naeuium dicere 
in eo carmine quod de eodem bello scripsit. 

postquam auem aspexit i m templo Anchisa, 3 
sacra in mensa penatium | ordine ponuntur; 
in auream molabat | uictimam pillcbram. 



42 hue rettuli fragmentum adhuc incognitum || 43 Prisc. I 
151 II. linter . . . femininum est. Liuius in VI [VII pauci']. 
referunt ad Hom. Od. XII 401 1| 44 formam demus ad gram- 
maticos hiatum sublaturos {ut in fr. 17) redire monui supra 
p. 12 II 45 gramm. lat. K. IV 542 de tapeta neutro: item apud 
Liuium [sic L : Lucilii suh nomine adfertur ihid. 129 sg;.] ; cum 
uerhis illis MHertzius FlecJceis. ann. 1862 p. 709 coniunxit quae 
Nonius 194, 20 adfert Liuius lib. VIIII auratae uaginae, au- 
rata baltea illis erant; sed res incerta. cf. et Lueani fr. 12. 

I. BELL, POEN. {cf testim. in Teuffelii HLM § 95). J| 1 
exemplum Saturnii adferunt Caes. Bass. 2 66 K. (apud Naeuium 
poetam . . alio loco), uhi nauem codd., et Mar. Vict. 139 K. 
(apud Naeuuium), uhi codd. nouei moues || 2 lihro I adscr. 
Spangenbergius \\ 3 Prohus ad Verg. ecl. 6, 31 Anchisen augu- 
rii ac per hoc diuini quiddam habuisse . . Naeuius belli Punici 
libro tertio sic ] 1 auem codd. {etiam Paris.) : aues Keilius \ An- 
chises Vatic. \ 2 penatum Buechelerus ; sed cf. supra p. 18 \ S 
in auream molabat Hauetus (cf. supra p. 33 not.: immolabat 
(imol. Par.) aMr esim codd. ; conieci auratam immol. (suprap. 12). 



44 CN. NAEVIUS. 

4 ^z^zwzu| amborum uxores 

noctu Troiade exibant | capitibus opertis, 
flentes ambae, abeiintes | lacrimis cum milltis. 

5 eonlm sectam sequilntur | multi mortales 

* * * * 
multi alii e Troia | strenui uiri 

* * * * 
urbi foras cum aiiro | illic exibant. 

6 Paulusp. 20 M.: Aenesi dicti sunt comites Aeneae. 

7 ferunt pulcliras crateras, | aureas lepistas. 

8 anclabres. 

9 supparum. 

10 pulcbraque ex auro texta \ uestemque citrosam. 



4 Seruius Dan. ad Aen. III 10 Naeuius inducit uxores Ae- 
neae et Anchisae cum lacrimis Ilium relinquentes his uerbis j 
2 Troiad Vossius | 3 ambas Bitschelius sine causa | lacrimis 
ciim alii {supra p. 19) || 5 Seruius Dan. ad Aen. II 797 Nae- 
uius belli Punici primo de Anchisa et Aenea fugientibus haec 
ait 'e. s. s. m. m.', ecce hoc est ^inuenio admirans numerum; 
'"m. a. e. T. s. u.', ecce hi sunt 'animis parati'; 'u. f. c. a. i. 
e.', ecce 'et opibus instructi' 1 2 uiri; cf.suprap. 17 (ibid.p.,12- 
de cum) | 3 urbi (= urbe) scripsi: ubi cod. ibi Hauetus \ illic 
(= eo tempore) cod.: illuc Masuicius ilico LMuellerus \\ 6 ret- 
tulit Bueehelerus ad Naeuium || 7 Caes. Bass. et Mar. Viet. {cf. 
fr. 1) et Mar. Plot. 531 K. apud nos Naeuius sic 'f. p. c' . . 
totus uersus sic j pulc(h)ros Caes. Bass. codd. \ pateras {mg. f. 
crateras A) Caes. Bass. codd. crateras Plotii Cusanus, crefer- 
ras ceteri \ aereas Caes. Bass. codd. , aureasque Mar. Vict. 
codd. II 8 Philoxenus 198 {cf. et 171) angla, oysg, tQdn^^aL xql- 
yoavoL., ag N£§los, corr. in anclabres: TQciTt. COMuellerus ad 
Festum 11; huc rettuli \\ 9 Festus 310 supp., puniceum uesti- 
mentum ita uocat Naeuius de bello punico; huc {ut et 7 et 
10) rettulit LMuellerus || 10 Isidor. XIX 22 citrosa quasi con- 
crispa ad similitudinem citri. Naeuius {cf. Paulus 42); Ma- 
crob. III 19 , 5 Naeuius poeta in bello Punico ait citrosam 
uestem ; cf. et glossogr. Vatic. s. u. citr. \ puram glossogr. \ texta 



I 



CN. NAEVIUS. 45 

Seruius ad Aen. I 170: jiouam tamen rem Nae- 11 
uius bello Punico dicit, unam nauem habuisse Aeneam, 
quam Mercurius fecerit. 

senex fretiis pietati | adlociitus siimmi 12 

deum regis fratrem, | Neptunum regnatorem 
marum. 

Macrdbius VI <5, 31: in principio Aeneidos tem- 13 
pestas describitur et Venus apud louem queritur . . . 
hic locus totus sumptus a Naeuio est ex primo libro 
belli Punici. illic enim aeque Venus Troianis tem- 
pestate laborantibus cum loue queritur et secuntur 
uerba louis filiam consolantis spe futurorum. 

patrem suiim supremum | optumiim appellat. 14 

summe deiim regnator, | quianam genus ursisti? 15 

Seruius Ban. ad Aen. I 198 — 207: et totus hic 16 
locus de Naeui P [Naeuio codeXj corrext] belli Punici 
libro translatus est. 

Paulus p. 20 M.: Aenariam appellauere locum, 17 
ubi Aeneas classem a Troia ueniens appulit. 

Seruius Dan. ad Aen. IX 712: Prochyta . . . hanc 18 
Naeuius in primo belli Punici de cognata Aeneae no- 
men accepisse dicit. 



addidi (pulchraque: cf. supra p. 17) |1 11 Prisc. I 361 sq. H. 
marum pro marium apud Naeuium in carmine belli Punici. 
huc rettulit Schuettius | 1 pietati plures codd. : pietate nonnulli 
codd. {^ietsiiei Vahlenus) \ deum codd. ante adlocutus {sdl.pauci), 
quod ut ex sequentibus repetitum metroque repugnans deleui \ 
suauiore rhythmo Nept. fratrem LMuellerus \\ 14 Varro VII 51 
Naeuius . . supremum a superrimo dictum. huc rettulit Kluss- 
mannus 1| 15 Festus 257 quoniam pro quare et cur positum est 
apud Naeuium in carmine P. b. ; huc rettulit LMuellerus \ ge • 
nus isti cod., correxi (genuisti Scaliger, me genuisti Hauetus) j 
16 huc rettuli: post tempestatem suos adlocutus est Aeneas \\ 17 
Naeuio dedit Buechelerus. 



46 CN. NAEVIUS. 

19 Lactantius inst. diu. I 6: quartam [Sihyllam] Cim- 
meriam in Italia, quam Naeuius in libris belli Punici 
. . nominat. — cf. et incerti orig. g. B. 10. 

20 inerant signa expressa, | quo modd Titanes 
bicorpores Gigantes | magnique Atlantes, 
Runcus atque Porporeus | filii Terras, 

21 ei uenit in mentem | hominum fortunas 

22 iamque eius mentem fortuna | fecerat quietem. 

23 siluicolae homines mites \ bellique inertes. 

LIBER II. 

24 blande et docte percdntat, | Aenea quo pacto 
Troiam urbem liquisset. 



19 libro I adscr. Spangenhergius ; fortasse ante 18 ponen- 
dum: cf. orig. g. Bom. 10 || 20 Prisc. I 198 H de femininorum 
in as genetiuo: Naeuius in carmine belli Punici I, et sic idem 
217 ('Titanus' pro ^Titan') adfert u. 1 et 2; templum Gumanum 
uidetur describi \ 1 expressa signa Spengelius | 2 athlantes (ad- 
lantes) plerique codd. his (Telamones Buechelerus) | 3 rhumcus 
uel rumchus aliquot codd. \ Porporeus FlecJceisenus ann. 1866 
p. 11: porpureus uel purporeus (purpureus) codd. \\ 21 Prisc. 1 
198 H. {post fr. 20) in eodem | euenit (ei om.) duo libri | mente 
plerique lihri {non R) | furtunas duo codd. || 22 Prisc. I 242 H, 
etiam simplex (quies) in usu inuenitur trium generum. Nae- 
uius in carmine b. P. I [sic pars codd., pars IIJ. fortunam a 
Sihylla patefactam intellege | furtuna duo codd. \\ 23 Macroh. 
VI 5 , 9 siluicolae Fauni. Naeuius b. P. libro primo | mi- 
tes {uel segnes) addidi', de h consona cf. supra p. 16 || 24 Non. 
474 , 6 perconta . . Naeuius b. P. lib. II et 335 , 2 liquerit 
significat et reliquerit. Naeuius b. P. lib. II. lihro I adscrihi 
uoluit Merula non recte | 1 Aenea Fleckeisenus misc. crit. 21 
{cf. Quint. 1 5, 61, Charis. 66, 17 K.): aenas uel ensis priore 
loco, altero (a)ennius (aen == aeneidos) codd. Aenes Buechele- 
rus I liquisset Merula: reliquisset codd. l. posteriore, priore li- 
querit {ex Accii loco). ^ percontat scil. hospes latinus. 



CN. NAEVIUS. 47 

hisque susiim ad caelum | sustulit suas rex 25 

amhds laetus Amulius^ ] gratulabat diuis. 

Seniius ad Aen. I 273: Naeuius et Ennius Ae- 26 
neae ex filia nepotem Romulum conditorem urbis 
tradunt, 

Varro V 43: Auentinum aliquot de causis dicunt; 27 
Naeuius ab auibus^ quod eo se ab Tiberi ferrent 
aues. 

Varro V 53: quartae regionis Palatium . . . a pe- 28 
core dictum putant quidam; itaque Naeuius Balatium 
appellat. 

quam liquidum amnem 29 

is res diuas edicit, | praedicit castus. 30 

prima incedit Cereris | Proserpna pouer. 31 

deinde pollens sagittis ] inclutus arquitenens, 32 
sanctus loue prognatus, 1 Piltius Apdllo. 



25 Non. 116, 30 gratulari, gratias agere . . Naeiiius b. P. 
lib. II hisque . .; ita scripsi: Itl isque codd. III manusque Me- 
rula I rex Stephanus: res codd. || 2 ambas {cf. Enni ann. 339) 
laetus addidi \ AmuUus codd. , corr. Bentinus {cf. de synizesi 
supra p. 18) | gratulabatur codd. , corr. Hauetus (gratulatur 
Hermannus) || 26—28 lihro II adscripsi \ 29 Festus 293 subli- 
cium pontem . . . <(quidam, quod sub eo> aqua liquens <^labe- 
retur, sublicium dicunt^, in qua opinio<(ne fuit • . •]> et memi- 
nit <. . . . Naeuius)>, qui ait in belli <Punici libro . . . .> || 30 
Non. 197, 15 castitas . . . masculini. Naeuius carmine P. b. 
(ll\ is>. liaec a codd. omissa addidi H 31 Frisc. I 232 H. bic 
et haec puer . . Naeuius in II b. P. (VI in suis codd. inuenisse 
se innuit Scriuerius) \ incedet duo codd. \ ceteris R [ proserpina 
puer (puer pros. unus) codd., quod correxi || 32 Macroh. VI 5, 
8 hoc epitheto (arquit.) usus est Naeuius b. P. libro II | 1 
fortasse deendo est Naeui \ 2 aB^nctvLS loue Buechelerus: sanctus- 
que Delphis codd. sanctus (uulgo) Deli Fleckcisenus \ Pythius 
codd.^ formam priscam restituit VaJile^ius cp. Placid. 74, 14 D. 



48 CN. NAEVIUS. 

LIBER III. 

33 Seruius ad Aen. IV 9 Anna soror : cuius filiae f ue- 
rint Anna et Dido, Naeuius dixit. 

34 scopas atque uerbenas | sagmina sumpserunt. 

35 ^j j. 'o ^ ^ j. \ Marcus Valerius consul 
partem exerciti ] in expeditidnem 
ducit. 

LIBER IV. 

36 conferre * que aut * | ratem aeratam, qui per 
liquidilm mare eunt fugantes | atque sectantes 

37 Kjj.Kjsuj.^\j.u transit Melitam 
exercitiis Romanus, | insulam integram 

urit populatur uastat, | rem hostium concmnat. 

38 sin lUos deserant | fortissimos uiros, 
magnum stuprum populo | sic fieri per gentis. 

39 seseque uei perire | mauolunt ibidem 

quam cum stupro redire | ad suos populares. 



33 huc rettuli, in initio huius lihri, a quo coeptum est hel- 
lum narrari^ de Carthagine praemonitum, fuisse putans \\ 34 
Paulus 320 sagmina dicebant herbas uerbenas . . Naeuius {cf. 
COMuelleri acln. ad Fest.3^1). huc rettulit Merula{ad lY?) j sco- 
pas Scaliger : scapas et scapos et scabos codd. || 35 Charis. 128 K. 
exerciti Gn, Naeuius b. P. libro III [sic Vahlenus: I cod.-^ an 
pro I m. ualerius legendum est IIII ualerius.^] | 1 Manius Me- 
rula falso {supra p. 12) |1 36 Varro VII 23 ut Naeuius quom 
ait . . ''ratis' dicta nauis longa propter remos. huc rettuUt 
COMuellerus \ 1 conferreque aut Flor. conferre queant cod. Tur- 
nehi; fortasse quod queant | qui = qua \ per liquidum Sca- 
liger: perit . quidum {sic) Flor. \ mare sudantes eunt atque se- 
dantes Flor., correxi || 37 Non. 90, 27 concinnare, conficere uel 
colligere. Naeuius b. Poenici lib. IIII | 2 Eomanus exercitus 
codd., traieci | ad integram cf. supra p. 19; intemerat Hauetus \ 
3 hostium hisyllahe {l. l. p. 18) || 38 et 39. Festus 317 stuprum 
pro turpitudine . . Naeuius . . . (39) item (38); cf. et Gr. l. K. 



CN. NAEVIUS. 49 

uixdilm praetor adueneit, | auspicat auspicium 40 
prosprilm. 

simiil atrdcia dtra \ prosicarent exta 41 

ministratdres. 

^±^jiKj±^\j. eam carnem 42 

uictoribus danunt. 

Kjj.^s^s^\u. uicissatim 4B 

uolui uictdriam. 



LIBER VI. 

se primum decimum annum | ilicd sedere. ' 44 

censet ed uenturum | dbuiam Poenum. 4.5 

superbiter contemtim cdnterit legidnes. 4^ 



V 591 ut Naeuins (38, 2) | 38, 1 uirorum Scaliger; at cf. 
supra p. 17 \ 2 sic addidi (populo om. Gr. L. II., uhi et gen- 
tes); populoi LMuellerus | 39, 1 seseq; uei scripsi: seseque i 
cod. I 2 strupro cod. \\ 40 Non. 468, 27 auspicaui pro auspicatus 
sum . . Naeuius b. Poen. lib. IIII 1 uixdum scripsi : uirum codd. 
uerum lun. \ aduenit {-neit ego) Merula: adueniet codd. \ 2 pro- 
sperum codd., corr. Spengelius {delet Merula) \\ 41 Non. 76, 5 
atrox, crudum. Naeuius b. Poen. lib. IIII [sic Bamb. cum 
aliis: III GHL] | 1 atra addidi \ prosicarent scripsi (-cerent 
Mercerus) : proicerent codd. porricerent lunius maJe \ exta H m. 1 : 
extra m. 2 cum ceteris \\ 42 Non. 97, 18 danunt, dant. Nae- 
uius b. Poen. lib. IIII || 43 Non. 183, 15 uicissatim, per uices. 
Naeuius b. Pun. lib. IIII || 44 Non. 325, 5 ilico, in eo loco. 
Kaeuius b. Poen. lib. VI [GL, H m. 2: III H m. 1; fortasse 
IV] j se primum scripsi: septimum codd. ut Hauetus, iam 
LMuell. in initio addunt \ decimum tribrachys: supra p. 12 j 
illico L I sedere ego: sedent codd. sederent Hauetus sedentes 
LMuellerus \\ 45 Non. 267, 18 censere . . arbitrari. Naeuius 
Poen. b. lib. VI | censent H m. 2, m G n suprascripta || 46 
Non. 515, 10 superbiter . . Naeuius b. Poen. lib. VI et 515, 33 
contemtim, contemnenter. Naeuius b. Poen. lib. VI | super- 
uiter GL, H ??i. 2 bis \ contentim GHL priore loco. 
Fragmexta poetaeum roman-oeum. 4 



50 CN. NAEVIUS. 

LIBER VII. 

47 conuenit regnum simul | atque ut locos haberent. 

48 id qudque paciscunt, urbis | moenia sint tuta 
a uictorum furdre-^ | cdntra quae Lutatius 
recdnciliat captiuos, | plurimos idem 
Sicilienses paciscit | obsides ut reddant. 

INCERTAE SEDIS FRAGMENTA. 

49 topper saeui capesset | flammam Yolcani. 

60 ditem domiim decoremque | magnamque uexarant. 

61 honerariae honustae | stabant in flustris. 

52 plerique omnes subigilntur | sub unum iudicium. 



47 Non. 211, 3 loca . . neutri . . masculini . . Naeuius b. 
Pun. lib. VII [sic Merula: VI codd.] | ut locos scripsi: locos 
ut (non L) codd. sic hexametrum efficientes \ haberet Merula \\ 
48 Non. 474, 16 paciscunt. Naeuius b. Poen. lib. VII | 1 pa- 
ciscunt urbis {scil. Carthaginis) scripsi: paciscuntur codd. \ tuta 
— contra addidi (Jacunam iam suspicatus est Hauetus) \ Luta- 
tius scripsi {supra p. 18) : lutatium (luct. H) codd. Lutati Haue- 
tus I 3 reconciliant codd., corr. Hauetus \ correxi interpunctio- 
wem II 49 Festus 352 topper . . cito; sic [C]Naeui<^us carmine 
b. Punici . .: topper saeui)^ capesset ectr. sic duce Haueto sup- 
pleui; topper nauis JBuechelerus \\ 50 Prisc. I 234 K. decor, 
decoris paenultima correpta apud uetustissimos , quando pro 
decorus accipitur. Naeuius in carmine b. P. . . aliter enim 
iambus stare non potest (glossogr. Vat. s. u.: unde Naeuius) | 
magnamque (s^cDHrb : magna quae R magnam BG, que supra- 
scriptum in LK) et ditem in codd. transposita; traieci \ uexa- 
rant H ex corr.., plures Krehlii: uexerant ipse Prisc, duxerat 
glossogr. \\ 51 Isidor. de n. r. 44 flustrum motus maris sine 
tempestate fluctuantis, uelut N. in bello Poenico (c/*. Paulus 
89) I oner. on. Bamb. alter | in; fort. endo || 52 Bonat. in Ter. 
Andr. 1 1, 28 plerique omnes uQxai6[i6q est . . N. in bello Punico | 
plerique codd. dett. : plerumque Paris. \ subigunt codd. dett. \ unum 
Paris. : suum codd. dett. ; fort. unum sub {sed cf. supra p. 14). 



O 2. \J ± 



CN. NAEVIUS. 51 

quod brilti | nec satis sardare 



queilnt. 

fames acer augescit | hostibus ^ j. ^ 64 

Gellius V 12, 7: Lucetium autem louem Cn. Nae- 55 
uius in libris belli Poenici appellat. 

simul alius aliunde ] riimitant inter se. 66 

magni metus tumultus | pectora possideit. 67 

runa 68 

Samnite 59 

n. Saturarum siue ludorum libri II. 

quianam Saturniilm | }iuc tu populilm pepulisti? 60 

cum tii pollens sagittis | arquitenens Deana. 01 

atque prius pariet | bouem lucusta Liicam. 62 



53 Festus 322 <(sardare^ intellegere . . . Nae^uius belli 
Pu<mci libro.. quo>d; cf. Paiilus 323; Varro VII 108 apud 
Naeuium . . in bello Punico 'nec satis sarrare' isic) ab serare 
dictum, id est aperire || 54 Frisc. I 153 et 230 H. de acer fe- 
minino Naeuius i. c. b. P. ij 56 Paulus 271 rumitant, rumige- 
rantur. Naeuius {cf. Fest. 270) j alis Bothius \ se uulgo: sese 
PauU codd. \\ 57 Non. 214, 9 metus . . Naeuius. bello Pun. 
adscr. Klussmannus \ metus uulgo : intus (uitus L 7)i. 1) codd. | 
possidet codd., -dit L m. 1 , -deit ego \\ 58 Festus 262 runa ge- 
nus teli . . . Naeui<(us)>. hello Pun. adscr. Vahlenus || 59 Prisc. 
I 249 H. buius (Samnis) neutrum Naeuius 'S.' protulit in car- 
mine b. P. 

II. SATTJRAE. 60 Festus 257 quianam quare et cur . . . 
apud . . Naeuium . . in satyra | huc tu addidi || 61 Macroh. VI 
5, 8 {cf. fr. 32) idem alibi, h. e., non in bello Poenico, sed me 
iudice in satura \ arq. sag. poll. codd., traieci \ Deana FlecJc- 
eisenus: dea codd. \\ 62 Varro VII 39 apud Naeuium . . Luca 
bos elephas. saturis adscripsi \ at quae Flor.; an at quei.^ | 
lucustam lucam bouem Flor., traieci (locusta uulgo) supra p. 9. 

4* 



52 INCERTI. 

63 fato Metelli Romae | consules fiunt 



64 libera lingua loquemur liidis Liberalibus. 

65 cedo qui uestram rem publicam tantam 

amisistis tam cito? 
proueniebant oratores noui, stulti adulescentuli. 

66 neminem uidi, qui numero sciret quod sciri 

est opus. 



INCERTI carmen Priami. 

ueterem, Casmenae, cascam | rem uolo profari 
et Priamum. 



INCERTI. 

occursatrix artificum, | perdita spinturnix. 



63 Ps.-Ascon. in Cic. Verr. 140 Or. dictum facete et con- 
tumeliose in Metellos antiquum Naeuii est \ fiunt consules 
codd., traiecit LBIuellerus \\ 64 Paulus 116 Liberalia Liberi 
festa . . Naeuius. saturis adscripsi || 65 Gic. Cato m. 7 , 20 
'cedo — cito' sic enim percontantur ueteres in Naeui poetae 
ludorum posteriori libro, respondentur et alia et hoc in pri- 
mis: prou. ectr.; saturis adscripsi \ 1 cedo rem p. qui uestram 
t. amistis Koechly trochaeos dimetiens. rem uestram publi- 
cam Itibbeckius , qui inter 1 et 2 quaedam posse interposita 
fuisse adnotat \ 2 noui et Paris., Erfurt. (nouei Bihl.) || 66 
Festus 170 numero . . apud Naeuium . . i. e. nimium sciret; 
saturis adscripsi \ quod Scaliger: quique cod. \ sciri scripsi: scit 
id cod. scito Scaliger |) aliaquae BibhecJci comici et tragici praebent 
incertae sedis fragmenta huc trahere periculosum dubiumque est. 

CARM. PRIAMI. Varro VII 28 in carmine Priami quod 
est — cascum significat uetus | 1 ueterem Merula: ueteres 
Flor. inepto Musarum attributo {cf. Ennii ann. 247 prisci casci 
populi) I Casmenas Flor., corr. Scdliger \ cascam rem, sic Flor. \ 
2 primum Flor., corr. Scaliger. 

INCERTI. Festus 331, 33 spinturnix est auis genus tur- 
pis figurae: occ. cctr.;- saturnium discripsi. 



INCERTL METELLT. 53 

INCERTI earmen Nelei. 

>uj.'uj.\jj.\jj.'u saucia 1 

puer [filia] Salmoni sum manu matris fera. 

foede stupreque castigor cotidie. 2 

topper fortunae commutantur hominibus. B 

et numquam numero matri faciemus uolup. 4 

strigoves exerciti 5 

sed iam se caelo cedens Aurora obstinet 6 

suiim patrem. 



METELLI. 

malilm dabunt Metelli | Naeuio poetae. 



CABM. NELEI. titulo ipso incUcante non fdbida, sed nar- 
ratio fuitf in qua primum iambi sunt adsumpti || 1 Charis. 
84 K. puer et in feminino sexu — ut in Odyssia uetere {Li- 
uii fr. 3) — et in Nelei carmine aeque prisco [sic Keilius: 
eaque prisco cod.] \ 2 puera Varro ap. Char. ] filia ut glossam 
inclusi, quae expulerit additum a me Salmoni | sum manu scripsi: 
sumam; (= sumamus) cod. in fine lineae, unde ex. gr. lacu- 
nam expleui \\ 2 Festus 317 stuprum pro turpitudine — in Nelei 
carmine {Paul. 316 in carmine) | stupraeque cod. Festi \ cott. 
uel quott. codd. Pauli \\ 3 Festus 352 topper — cito, sic in 
Nelei carmine || 4 Festus 170 numero — item in Nelei — id 
est, numquam nimium faciemus; in quihus post Nelei addo 
carmine: et (en umquam Fleckeisenus in Mitschelii op. II 451 
contra explicationem grammatici) \ uolup Ursinus: uolui cod. j| 
5 Festus 314 strigores in Ne<^lei carmine pro st^rigosis posi- 
tum <[inuenitur, i. e. densa)>rum uirium ha . . . (hominibus 
Ursinus) \ strigones Turnebus \\ 6 Festus 197 obstinet — osten- 
dit, ut in ueteribus carminibus. huc rettuli \ de caelo Scali- 
ger, sed pro caelo secedens recte accipiunt. 

MET. 1 Caes. Bassus 266 K. optimus {Saturnius) est quem 
Metelli proposuerunt de Naeuio aliquotiens ab eo uersu laces- 
siti {cf €t Mar. Vict. 139 K, Mar. Plot. 531 K, Atil Fort. 



54 TABULAE TRIUMPHATORIAE. 

2 oblicuo leiuet, qui 1 illuclit inuidenduin. 



TABULAE TRIUMPHATORIAE. 

L. AEMILI M. F. COS. 

Ductu auspicio imperio | felicitateque eius 
inter Ephesum, Samum | Chiumque inspec- 

tante ipso 
AntiochO; exercitu omni, | equitatu elephantisque, 
classis regis Antiochi^ | antea secilnda, 
uicta fusa fugata [ totaqae contiisa est; 5 

ibique naues longae | omnibus cum sociis 



294 K., Ter. Maur. 2517, Ps.-Ascon. in Verr. l 10, 29) | da- 
bunt malura Ter. Maur., Atil., Ps.-Ascon. \\ 2 Varro d. l. l. 
yi 80 uideo a ui . . hinc . . antiquom [ita scripsi: atticum cod.] 
illud: Saturnium a me restitutum in FlecTceiseni ann. 1884 p, 837 
huc ex incerta coniectura rettuli \ oblicuo leiuet scripsi l. l.: 
obliuio lauet Flor. j illudit {uel inridet) scripsi: incidit Flor. 
TAB. TRIUMPH. 1 (cf. supra p. 20) Liuius XL, 52, 4 ad 
a. a. CJir. n. 179 idem dedicauit aedem Larium permarinum 
in Campo. uouerat eam annis undecim ante L, Aemilius Re- 
gillus nauali praelio aduersus praefectos regis Antiochi. supra 
ualuas templi tabula cum titulo boc fixa est. — m. 9 sic ad- 
fert Caesius Bassus 265 K. de saturniis agens: apud nostros in 
tabulis antiquis, quas triumphaturi duces in Capitolio figebant 
uictoriaeque suae titulum saturniis uersibus prosequebantur, 
talia repperi exempla . ex Regilli tabula: d. m, d, r. s. | Liuii 
textus ualde confusus; inscriptionem corruptam L, Aemilio M. 
Aemilii filio (cos aherrauit in u. 2 ante ipso) praecedunt uu. 9 
et 10, quos traiecit titulum restituens Hauetus \ 1 ausp. imp. 
felicitate ductuque eius Liuii 3Ioguntinus, quod secundum 
3Iummii titulum corrigentem Hauetum ita sum secutus, ut que 
retinerem cum felicitate iungens \ 2 Samum Chiumque Sigonius: 
camachumque Mog. | cos ante ipso Mog. \ uersus ipse discripsi j 
4 antea secunda scripsi: antea sic Mog. antea inuicta Weissen- 
bornius ante Asiae litus Hauetus sine necessitate multa trans- 
ponens \ 5 uicta fusa contusa fiigataque est Mog., quod cor- 
rexi 1 6 ibique eo die naues Mog., eieci glossam j cum omni- 
bus sociis Mog., traieci.' 



TABULAE TRIUMPHATORIAE. 55 

captae duae C|uadraginta. | ea pugna pugnata 
rex 'Antioclius regnumque | fiindittis iiaciUant. 
duelld magnd dirimendo, \ regibus subigendis, 
10 capiit patrandae pacis | haec pugna exim fuuit. 
eius rei ergo aedem laribus | permarinis uouit. 

TI. SEMPRONI GRACCHI COS. 

Imperio auspicioque eius \ legio exercitiisque 
populi Romani totam \ Sardiniam subegit. 
in ea prouincia | sunt hostium caesa aut capta 
supra octogmta milia, | opsidesque ahdiicti. 
5 red felicissume gesta | atque liberatis 
sociiSy in uectigalis | aliis restitutis, 
exercititm integrum \ saluomque atque incdlumem 
plenissimilm praedai | secum deportauit. 
iterum triilmplians endo | urbem Rdmam rediit. 
10 cuius rei ergd hanc tabulam | ddnum dat Indni. 

7 XLII Sigonius {Liu. XXXYII 30, 7): LXII Mog. \ lege 
dvae ei ea, I 8 snppJeui; dlii alia \ 9, 10 duello magno regibus 
dirimendo caput subigendis p. p. h. p. e. Mog., uerum ordinem 
indicat Caesius | caput i. e. initiim] causa Drdkentorchius \ 
exin (exim) fuuit siue fuit scripsi: exeunti Mog., quod turbis 
factis necessario euasit \\ 11 fortasse cuius {et eius et rei mono- 
syllahum) || 2 Liuius XLI 28, 8 ad a. a. Chr. 174: eodem anno 
tabula in aede Matris Matutae cum indice hoc posita est | in 
inscriptione , quam agnouit UitscheUus {op. IV 200), consulis 
eod. Vindob. \ 1 eius (ei') addidi (Eius imp. Ritsch.) \ 2 totam et 4 
sunt addidi (hostjum et milja lege) \ 4 suppl. Hauetus cp. Liu. 1. 1. 
17, 3 I 5 red uel re idem: rep. Vindob. \ felicissume Walchius: 
felicissimume Vind. j adque Vind. \ 6 sociis add. Sigonius \ in 
uectigalis aliis scripsi: uectigalibus Vind. \ 7 integrum add. 
Hauetus {cf. Naeui fr. 37, 2) | saluomc Vind., mide que deleto, 
metro integro {supra p.. 12), saluom potest restitui ciim uulgata \ 
8 praidai scripsi: praeda Vind. \ secum deportauit scripsi {cp. 
Liu. l. l. 17, 3 ipsique decedenti de prouincia exercitum se- 
cum deportare liceret): domum reportauit Vind.; sed scaenico- 
rum res metrica a saturniis aliena \ 9 endo ego: in Vind. \ re- 
dit Vind.j corr. uulgo \ 10 c. r. Jegas ut prioris carminis u.ll \ 
donum loui dedit Vind., correxi; praesens fere sollemne est in 
formula donum dat. 



56 INCERTORUM VERSICULI. 

3 Ex Acilii Glabrionis tabula. 

fundit fugat prosternit | maximas legiones 

4 summas opes qui regam | regias refregit. 

5 magnum numerum triiimpliat | hostibus deuictis. 



INCERTOEUM uersiculi. 

1 nil cum fidibus graculost, nihil cum amara- 

cind sui. 

2 ibi pastores liidos faciunt coriis consualia. 

3 Cdnsus consilid, Mars duello, Lar est compitd 

potens. 

4 rex erit qui recte faciet; qui non faciet, 

ndn erit. 

5 habeat scabiem, quisquis ad me uenerit nouis- 

simus. 



3 Caesius Bassus 265 K. in Acilii Gl. tabula {cf. Liu. 
XL 34, 4 sciq. 1| 4 Atil. Fortunat. 293 K. maxime tamen trium- 
phaturi in Capitolio tabulas huius modi uersibus incidebant: 
summas eqs.; cf. et Diomed. 512 K. || 5 Censorin. 71 H. 

INC. UERS. 1 GelUus praef. 19 uetus adagium est. for- 
tasse ex Naeuii ludis \ nil LMuellerus d. r. m. 64: nihil (ni- 
chil) codd. I graculos P, graeculos E, corr. Hertzius \\ 2 Varro 
ap. Non. 21 pelles bubulas oleo perfusas percurrebant ibique 
cernuabant; a quo ille uersus uetus est in carminibus | sibi 
H jj 3 Tert. de spect. 11 ara Conso . . cum inscriptione eius- 
modi I lares coillo potentes cod.y correxi (compito Heinsius) \\ 
4 ForpJi. ad Hor. epist. I 1, 62 contra pueri lusu cantare 
solent II 5 Porph. ad Hor. epist. II 3, 417 hoc ex lusu puero- 
rum sustulit, qui ludentes solent dicere | q. a. m. n. u. h. sc. 
codex, corr. LMuellerus in FlecJceis. ann. 1864, 484. 



M. PORCIUS CATO. 57 



M. PORCII CATONIS carmen de moribus. 

auaritiam omnia nitia liabere putabant: sumptuo- 1 
sus, cupidus, elegans, ambitiosus, inuidus qui habe- 
batur, is audiebat 'auarus'. 

uestiri in foro honeste mos erat, domi quod satis 2 
erat. — equos carius quam coquos emebant. — poe- 
ticae artis bonos non erat: si quis in ea re hidebat 
aut sese ad conuiuia adplicabat, ^crassator' uocabatur. 

nam uita humana prope uti ferrum est. si exer- 3 
ceas, conteritur; si non exerceas, tamen rubigo inter- 
ficit. item homines exercendo uidemus conteri; si 
nihil exerceas, inertia atque torpedo plus detrimenti 
facit quam exercitio. 



CATONIS c. de mor. Jiic deesse nolui, quamquam ex parte 
tantum uersihus conscriptum fuisse puto {supra p. 25) || 1 GeU. 
XI 2, 2 in libro Catonis, qui inscriptus est carmen de mori- 
bus; ex quo libro uerba haec sunt — ex quibus uerbis appa- 
ret 'elegantem' dictum antiquitus . . qui nimis lecto amoeno- 
que cultu uictuque esset (iV"6w. 465, 18 elegantes . . carmine 
de moribus: auaritiam . . uitiosus) | auaritiam Non.: auaritia 
Gell. codd. \ putant Non. \ pro cupidus IFGronouius 
cuppes coni., sed intellege hominem Veneri deditum \ ambitio- 
sus {uel nouauoce diuitiosus) scripsi: uitiosus Gell., Non., quod 
nequit libidinosum prisco aeuo designare {et cf. cupidus), uino- 
sus Meursius luxuriosus IFGronouius \ inuidus idem: inritus 
Gell. codd. \ qui uulgo: que codd. \ audiebat auarus scripsi: 
laudabatur Gell. codd. auarus laudabatur LMuellerus {sed 
testem laudare, sim., hinc aliena) || 2 Gell. l. 1. ex eodem libro 
Catonis haec etiam sparsim et intercise commeminimus | lude- 
bat scripsi: studebat codd. (ei re stud. Muellerus) \ crassator 
plurimi codd., grassator unus || 3 Gell. J. l. illa quoque ex eo- 
dem libro praeclarae ueritatis sententia est {transsumpsit lihere 
Gudlt. Burlaeus); studui hanc sententiam in metrum redigere 
supra p. 25 1 robigo unus codex | se=exercendo unus codex in 
exercendo alter. 



58 Q. ENNIUS. 

4 emas non quod opus est, sed quod necesse est; 
quod non opus est, asse carum est. 



INCERTI ad fllmm praecepta. 

1 hiberno puluere, uere luto 

tu grandia farra^ camille, metes. 



Q. ENNIUS. 
I. annales. liber i. 

1 Musae, quae pedibus magnum pulsatis Olimpum. 

2 Varro r. r. I 1, 4: et quoniam, ut aiunt^ dei fa- 
cientes adiuuant^ prius inuocabo eos, nec ut Homerus 
et Ennius, Musas^ sed XII deos consentis. 

3 Propertius III 2^ 1 sqc[.: uisus eram molli recu- 
bans Heliconis in umbra, Bellorophontei qua fiuit 



4 Seneca epist. 94, 27 quae praecipiuntur , per se multum 
habent ponderis, utique si aut carmini intexta sunt aut prosa 
oratione in sententiam coartata, sicut illa Catoniana; haec ad 
priora carmini intexta specta7'e puto, quae mox sequuntur (tem- 
pori parce. te nosce), ad prosam; et certe in dltero colo repo- 
nendo assi anapaestum facile nancisceris; alia apertissime prosa 
scripta et ad alias praeceptorum partes spectantia nolui hic 
ponere; cf. lordani edit. 77 sqq. 

INCERTI ad f. pr. i^mus Catonis esse uideri supra dixi 
p. 26 I Paulus 93 flaminius camillus . . omnes pueros ab anti- 
quis camillos appellatos, sicut habetur in antiquo carmine, 
cum pater filio de agricultura praeciperet; Macrob. Y 20, 18 
in libro . . uetustissimorum carminum, qui ante omnia quae a 
Latinis scripta sunt conpositus ferebatur, inuenitur hoc rusti- 
cum uetus canticum; anapaestos discripsi Macrohio exagge- 
ranti {ex Fesio hausit sine dubio) nihil tribuens \ 1 uere scripsi : 
uereno Par. Macr. m. 1, uerno Macr. ceteri cum Paulo \ 2 tu addidi 

Q. ENNIUS. 1 Varro de l. l. VII 20 Enni , Seruius ad 
Aen. XI 660 pulsant. Ennius {ubi Musae A: ad Musas cett., 



I. ANNALES. 59 

humor equi, reges^ Alba, tuos et regum facta tuo- 
rum, tantum operis^ neruis hiscere posse meis^ parua- 
que iam magnis admoram fontibus ora, unde pater 
sitiens Ennius ante bibit et cecinit Curios fratres et 
Horatia pila regiaque Aemilia uecta tropaea rate uic- 
tricesque moras Fabii pugnamque sinistram Cannen- 
sem et uersos ad pia uota deos Hannibalemque lares 
Romana sede fugantes, anseris et tutum uoce fuisse 
louem. — Persius prol. 1 sqq.: nec fonte labra pro- 
lui caballino nec in bicipiti somniasse Parnaso memini, 
ut repente sic poeta prodirem, uhi scJioliasta: tangit 
Ennium, qui dicit se uidisse somniando in Parnaso 
Homerum sibi dicentem, quod eius anima in suo esset 
corpore. — Fronto p. 11 N.: transeo nunc ad Q. En- 
nium nostrum, quem tu ais ex somno et somnio in- 
itium uersibus [initiu usib; scripsi: initium sibi cod.l 
fecisse. — Cicero Sonin. Scip. 1: fit enim ut cogita- 
tiones sermonesque nostri pariant aliquid in somno 
tale, quale de Homero scribit Ennius-, de quo uide- 
licet saepissime uigilans solebat cogitare et loqui. 

_ wu _ somno leni placidoque reuinctus. ^ 

_ ^^ _ v^^ uisus Homerus adesse poeta. S 

Lucretius I 116: ignoratur enim quae sit na- 6 
tura animai, nata sit, an contra nascentibus 
insinuetur, et simul intereat nobiscum morte 
dirempta, an tenebras orci uisat uastasque 
lacunas, an pecudes alias diuinitus insinuet 
se, Ennius ut noster cecinit, qui primus amoeno de- 
tulit ex Helicone perenni laude coronam, per gentis 
latas [ita scripsi Fleckeis. ann. 1881 p. 407 : Italas codd.'\ 
bominum quae clara clueret; etsi praeterea tamen 



pedibus om. A, Olypu A Olipi RH) || 4 Fronto 74 N. ut poeta 
ait — ex armalibus sumptum || 5 Cic. Acad. pr. II 16, 51 at 
cnm somniauit (Ennius), narrauit {cf. et ibid. II 27, 88). 



60 Q. ENNIUS. 

esse Acherusia templa Ennius aeternis exponit 
uersibus idem, quo neque permanent animae ne- 
que corpora nostra, sed quaedam simulacra 
modis pallentia miris: unde sibi exortam sem- 
per florentis Homeri commemorat speciem 
lacrimas effundere salsas coepisse et rerum 
naturam expandere dictis. — cf. Seruius acl Aen. 
VII 804: Ennius et Lucretius florens dicunt omne 
quod nitidum est et ad Aen. II 173: hoc autem {sal- 
siis) Ennius de lacrimis [lamis codd., corr. Spangen- 
hergius]. 

7 o pietas animi! 

8 oua parire solet genlis pinnis condecoratum, 
non animam; post inde uenit diuinitus pullis 
ipsa anima. 

9 _w^_uv^_u^_uw terraque corpus, 

quae dedit, ipsa capit neque dispendi facit hilum. 

[0 _^w_v^^_ memini me fiere pauom. 



7 Cic. Acad. pr. II 27, 88 nisi uero Ennium non puta- 
mus ita totum illud audiuisse . . . (si modo id somniauit), ut 
si uigilans audiret; Donat. ad Ter. Eun. III 5 , 12 o festus 
dies hominis: pro 'homo festi diei'. sic dicitur etiam scelus 
homo. Ennius ] animi] amice edd. priscae Don. \\ 8 Varro de 
l. l. V 59 oua — animam, ut ait Ennius; et: post — anima; 
Diomed. 383 K. parire, ut apud Ennium: o. p. s. Prisc. I 401 
et 500 et 540 H. ob idem parire u. 1 adfert] ad annales fragm. 
recte rettulerunt Krahnerus et BergTcius \ 1 parere Flor. Varr. | 
solent codd. Diom. \ pennis Flor. Varr. et multi Prisc. codd. \\ 
9 Varro de l. l. V 60 recte igitur — Ennius terram corpns 
quae dederit (deperit Flor.) ipsam capere neque dispendi fa- 
cere hilum; idem IX 54 in 'nihiF uocabulum recto casu appa- 
ret in hoc 'quae — hilum', quod ualet nec dispendii facit 
quidquam {ubi ira pro ipsa et caput Flor.):, idem V 111 hila 
ab hilo dicta, quod ait Ennius: n. d. f h. | ten-aque ex primo 
loco restituit Bergkius \\ 10 Charis. 98 K. pauos Ennius; Donat. 
ad Ter. Andr; II 5, 18 memini uidere pro uidisse. Ennius 
{sic et in Phorm. I 2 , 24) .et in Adelph. I 2, 26 fieret producta 



I. ANNALES. 61 

Porphyrio ad Hor. epist. II 1, 50 (quo promissall 
cadant et somuia Pythogarea): Enuius in principio 
annalium suorum somnio se scripsit admonitum, quod 
secundum Pytbagorae dogma anima Homeri in suum 
corpus uenisset. — cf. et scJiol. ad Statii Theh. III 485. 

Seruius ad Aen. VII 691 (at Messapus equom 12 
domitor, Neptunia proles): ab lioc Ennius dicit se 
originem ducere^ unde nunc et cantantes inducit eius 
socios et eos comparat cycnis. 

— \j\j^^.j^\j^ — \j^-.-oKj latos 13 

per populos os atque poemata nostra cluebunt 
clara. 



>^ U _ U vj 



est operae, cognoscite, ciues. 14 



cum ueter occubuit Priamus sub Marte Pelasgo. 15 



prima syllaba. Ennius; Tert. d. an. 33 pauum se memi- 
nit Homerus Ennio somniante {ibid. 34, idem de resurr. I 1; 
cf. Acron ad Uor. od. I 28, 10) | meminit me cod. Charisii., 
cum deberet suppungi t; me minime Paris.,Don. ad Andr. 
(memini me ibi ceteri) memini uel minime {om. me) Don. Ox. 
cet. II. I fiere Ilbergius: fieri cod. Char. quam (quem) fieri 
Don. ad Andr. Par. Oxon. fieri ceit. II. \ pauum cod. Char., 
Paris. JDon. ad Andr., ubi pauidum Oxon. , qui ad Phorm. 
pauum {similia codd. Don. ad Ad.) |1 13 Probus 231 K. 
de neutrorum a breui Ennius in primo ann. [sic Ilbergius: 
primo nam cod.] \ p ante populos add. Ilbergius \ os atque 
scripsi: res atque cod. terrasque Ilbergius \ cluebant cod., corr. 
Dousa I clara a Probo scil. omissum hic addidi duce Ilbergio 
{cf. Lucr. in fr. 6) |J 14 Persius 6, 9 Lunai portum, est operae, 
cogn. ciues: cor iubet lioc Enni, postquam destertuit esse 
Maeonides Quintus pauone ex Pythagoreo. quae uerba cum 
aperte ad praefationis fineni spectent^ sed inepte statuatur ipsum 
Lunae portum ab Ennio, qui in Parnaso somniasse se finxit, 
commendatum ciuibus esse, sic mihi persuadeo, ea tantum quae 
dedi uerba sumpsisse Persium ex Ennio, qui Bomanos ut histo- 
riam suam nouo 7nodo enarratam cognoscere uellent adhortatus 
sit I cognoscere Montep. 125 1| 15 Prisc. l 91 H ueterrimus quasi 
a ueter positiuo. Ennius (hinc AJdhehn. in Mai auct. class. 
V 577). 



62 Q. ENNIUS. 

16 Assaraco natus Capis optimus, isque pium ex se 
Anchisam generat. 

17 doctusque Anchisa, Yenus quem pulcherrima dia 
diuom fata docet, diuinum ut pectus haberet. 

18 cum superum lumen nox intempesta teneret, 

19 transnauit cita per teneras caliginis auras. 

20 constitit inde loci propter sos dia dearum. 

21 _vju_u'^_uu_^'w'_ face uero, 
quod tecum precibus pater orat 



"U — <J 'U 



22 est locus, Hesperiam quam mortales perhibebant. 

23 quos homines quondam Laurentis terra recepit. 

24 quam prisci casci populi tenuere Latini. 



16 Philarg. ad Georg. III 35 Assaracus auus Ancliisae. 
Ennius. lihro I adscr. Columna \ Ancliisen codd., corr. FlecTc- 
eisenus misc. crit. 21 || 17 Prolus ad Verg. ecl. 6, 31 poeta 
Ennius Anchisen augurii ac per hoc diuini quiddam habuisse 
praesumit sic; schol. Veron. ad Aen. II 687 peritum multa- 
rum disciplinarum Anchisen fuisse . . . (periit Ennii nomen) 
qui ita de eo ait {Mai auct. class. VII 386) j 1 doctus Anchisa 
schol. Ver. doctusque Anchisesque Prohus (doctusque Anchises 
auct. class.), corr. FlecJceisenus \ pulcherrima diu fata docet 
schol. Ver. pulchra dearum fari donauit Prohus, correxi (u. 1 
diuum Maius dium Fleckeis., u. 2 fata docet fari Bernaysius) \ 
2 d. p. habere {om. ut) Probus \\ 18 Macr. VI 1, 14 Ennius in 
I 1 tenebat Neapol. \\ 19 Philarg. ad Georg. IV 9 nare pro uo- 
lare ait Ennius in primo H 20 Festus 301 sos pro eos . . ut 
Ennius li I | dea diarum cod., corr. Augustinus || 21 Festus 198 
orare . . pro agere . . Ennius in primo | face Columna: facere 
cod. I te cum cod., corr. Merula || 22 Macr. VI 1, 11 Ennius 
in I II 23 Prisc. I 338 H. Laurentis etiam pro Laurens dice- 
bant. Ennius in annalibus [ann. Hb. I.^]; lihro I adscr. Me- 
rula II 24 Varro VII 28 cascum uetus esse significat Ennius^ 
quom ait {cf. Cic. Tusc. I 12, 27) | tenuere Columna: ge- 
nuere Flor. 



I. ANNALES. 63 

-«u^v^-vw-vju-u*^- Saturno, 25 

quem Caelus genuit. 



u w _ v^ u 



late Saturnia tellus. 



Seniius ad Aen. I 273 : Naeuius et Ennius Aeneae 27 
ex filia nepotem Romulum conditorem urbis tradunt. 
— idem ad Aen. VI 77: secundum Ennium (Romu- 
lus) referetur inter deos cum Aenea. dicit namque 
Iliam fuisse filiam Aeneae. 

ut cita cum tremulis anus attulit artubus lumen, 28 
talia tum memorat lacrumanS; exterrita somno: 
'Euridica prognata, pater quam noster amauit, 
uires uitaque corpus meum nunc deserit omne. 
5 nam me uisus homo pulcher per amoena salicta 
et ripas raptare locosque nouos; ita sola 
postilla, germana soror^ errare uidebar 
tardaque uestigare et quaerere te neque posse 
corde capessere: semita nulla uiam stabilibat. 

10 exim compellare pater me uoce uidetur 

bis uerbis: 'o gnata, tibi sunt ante ferundae 
aerumnae, post ex fluuio fortuna resistet.' 
baec ecfatus pater, germana, repente recessit 
nec sese dedit in conspectum corde cupitus, 

15 quamquam multa manus ad caeli caerula templa 



25 Non. 197, 9 caelum — masculino — Ennius — idem; 
Charis. 72 K. ut Ennius (Saturno om.) \\ 26 Varro V 42 hunc 
{Capitolinum) antea montem Saturnium appellatum prodide- 
runt, et ab eo late Saturniam (-nam Flor.) terram, ut etiam 
Ennius appellat || 28 Cic. de diu. I 20, 40 narrat enim et apud 
Ennium Vestalis illa 1 1 ut cita scripsi: etcita V m. 1 AB ex- 
cita V w. 2 H eccita Klotzius \ 2 commemorat uulgo \ lacri- 
mans codd. \ 3 eurydica codd. praeter H | 4 uita meum corpus 
(m. c. in ras.) nunc B uitamque corpus nostrum nunc H | 8 te 
neque] utique H ] 10 exin A wi. 2 HV | 11 o gnata excerpta 
Pithoei: cognata AB cognita HV | ferundae Dauisius: gerendae 
codd. an terendae.^ | 13, 12 ponunt codd., transpos. JDauisiu^ \ 
14 efatus AV m. 1 eflfatus V w. 2 (pater effatus in ras. B) fa- 



64 Q. ENNIUS. 

tendebam lacrumans et blanda uoce uocabam. 
uix aegro tum corde meo me somnus reliquit'. 

29 Ouidius trist II 259: sumpserit annales (nihil est 
hirsutius illis) : facta sit unde parens Ilia nempe leget. 

30 te uenerata precor, Yenus, te, genetrix patris 

nostri , 
ut me de caelo uisas rogitata parumper. 

31 Ilia, dia nepos, quas erumnas tetulisti. 

32 _^^_u^_u^ cetera quos peperisti 
ne cures. 

33 Porphyrio ad Hor. od. 12, 17 : Ilia auctore Ennio 
in amnem Tiberim iussu Amulii regis Albanorum prae- 
cipitata Anieni [antea enim anieni coc?.] matrimonio 
iuncta est. atqui hic (Horatius) loquitur, quasi Tiberi 
potius nupserit. — Seruius ad Aen. I 273: nati sunt 
Remus et Romus, quos cum matre Amulius praecipi- 
tari iussit in Tiberim. tum, ut quidam dicunt, Iliam 
sibi Anien fecit uxorem, ut alii (inter quos Hora- 
tius) Tiberis. 

34 teque, pater Tiberine, tuo cum flumine sancto. 

35 haec ecfatus; ibique latrones dicta facessunt. 



tus H I et germana H j 16 lacrimaus H | 17 tum] cum BH; 
mdlim usque a. dum 1| 30 Non. 378, 16 parumper, cito et uelo- 
citer. E. ann. lib. I | uenerata scripsi: saneneta codd. Jiunc aancta 
Columna \ te Vdhlenus: et codd. \ rogitata Hauptius: cognata 
codd. il 31 Charis. 90 K. nepos nepotis, et aduocant E., quod 
dixerit ita {Gr. L. K. IV 563); Non. 215, 8 nepos dici et femina 
potest Ennio auctore; Fest. 286 cum ait E, 'I. d. n.'; libro I 
adscr. Columna | da JVon. GL de (dea m. 2) H | neptis Non. L | 
erumnas, sic ubique codd. \ ne tulisti Non. codd. || 32 Seruius 
ad Aen. IX 653 cetera, id est in ceterum. est autem Ennia- 
num II 34 3Iacr. Yl 1, 12 Ennius in I | flumines Paris. \\ 35 
Non. 306, 23 facessere est facere. Ennius ann. lib. I | et fatus 
ibique (fatu sibique Bern.) codd., ecfatus ubi ScaJiger. 



I 



I. ANNALES. 65 

^ ^u - ^^ ^ ^ at Ilia reddita nupta. 36 

_ w w destituunt campos riuoque remanant. 37 

postquam consistit fluuius, qui est omnibus 33 

princeps, 
qui sunt Italia. 

_ ^u _ w^ _ lupus femina feta repente. 39 

Vety. Aen. VIII 630: fecerat et uiridi fetam Ma- 40 
uortis in antro procubuisse lupam: geminos huic ubera 
circum ludere pendentis pueros et lambere matrem 
inpauidos; illam tereti ceruice reflexa mulcere alter- 
nos et corpora fingere lingua; ad qiiae Seruius: sane 
totus bic locus Ennianus est. 

fici dulciferae, lactantes ubere toto. 41 

indotuetur ubi lupus femina, despicit omnis 42 

nec campos celeri passu permensa parumper 
conicit in siluam sese. 



36 Seru. ad Aen. III 333 reddita more ueteri pro data . . 
Ennius in analibus [ann. lib. I .?]; hic posuit Merula \ ad illa 
cod., ut Ilia Commelinus \ nupta scripsi: nuptam cod. nuptum 
uulgo II 37 Festus 282 remanant, repetunt [reptent cod.] Ennius 
1. I j destituunt (scil aquae Tiheris) Scaliger : desunt cod. \ cam- 
pos riuoque (= et alueo) scripsi: riuos camposque cod. (et sic 
Paulus) I remanant lemma Festi: remant cod., et sic Paulus in 
lemm. et textu \\ 38 Fronto 160 N. Tiberis — Ennius | consistit 
lac. Becherus: const . . ti cod. hahere uidetur \ qui omnium 
cod.; sed recte huc accersiuit Spangenhergius Cic. Or. 48, 161 
ita enim loquebamur ^qui est omnibu princeps', non 'omni- 
bus' I qui sunt Italia scripsi: qui sub ciuilia cod. Front. qui 
sub caeruleo Ilhergius || 39 Seru. ad Aen. II 355 apud ueteres 
lupus promiscuum erat, ut Ennius (feta P: facta C); Festus 286 
Ennius quoque — '"lupa feta'; cf. et Quintil. I 6, 12; huc ret- 
tulit Columna \\ 41 Charis. 128 K. fici Ennius; sunt qui ex 
Capro 98 K. lactentes ficus hic quoque lactentes scrihant \\ 42 
Non. 378, 18 parumper, cito et uelociter . . Ennius ann. lib. I 
. . idem in eodem } ubi Columna : ibi codd. \ despicit scripsi cp. 

FaAGMENTA POETARUM ROMAXORXJM. 5 



66 Q. ENNIUS. 

43 de origine gentis Bomanae 20: (Faustulus pueros) 
sustulit nutriendosque Accae Larentiae uxori suae 
dedit, ut scribunt Ennius lib. I et Caesar II. 

44 _^^_w^_^^_ pars ludicre saxa 
iactant, inter se licitantur. 

45 occiduntur ubi, potitur ratus Romulus praedam. 

46 olli respondit rex Albai Longai. 

47 qui caelum uersat stellis fulgentibus aptum. 

48 _u^-.^^_ cenacula maxima caeli. 

49 Seruius ad Aen. X 5 considunt tectis bipatenti- 
bus: physice dixit. nam caelum patet ab ortu ad 
occasum. est autem sermo Ennianus, tractus ab 
ostiis, quae ex utraque parte aperiuntur. 

50 caelicolae, mea membra suis quos nostra potestas 
officiis diuisa facit. 



Dion. Hal. I 79: conspicit codd. inepta cum tautologia (om- 
nia Lachm. ad Lucr. I 1108) | 2 nec campos scripsi eodem 
auctore: in campo codd. hinc campum Columna hinc campos 
Ubergius \ permensa Columna: praemens codd. \ parumper non 
recte sunt interpretati || 43 nolui plura ex lioc fonte adscrihere, 
cum ultima tantum ex Ennio petita esse appareat \\ 44 Non. 134, 
13 licitari, congredi, pugnare . Ennius; libr. I adscr. Spangen- 
bergius:, uersus distinxit Vahlenus \\ 45 Festus 274 pro firmo, 
certo ponitur ratus et ratum; Ennius; huc rettuUt Columna \\ 
46 Atil. Fortun. 284 K. minimus (hex.) habet XII {syJl), ut 
Ennianus; Donat. 396 K. diaeresis . . ut (Pompeius 297) ; huc 
rett. Columna \\ 47 Macr. VI 1, 9 Ennius in I || 48 Tertullian. 
adu. Vdlent. 7 Ennins . . 'c. m. c' simpliciter pronuntiauit de 
elati situs nomine uel quia louem illic epulantem legerat apud 
Homerum; schol. Veron. ad Aen. X 1 Ennius non tantum do- 
mum, sed etiam cenaculam caeli; hic posuit Spangenbergius || 
49 huc retulit Spangenbergius ; huc fortasse spectant uerba apud 
Cic. de or. III 47, 182 aliae (altae) sunt geminae, quibus, quae 
JBerglcius op. I 264 no7i male ad Ennium retulit {huius somnio 
in Parnasi tribuens) correxitque antae (= portae) s. g. q. || 50 
Seru. ad Aen. IV 638 hinc et louis oratio; uerba a Krahnero 



I. ANNALES. 67 

respondit luno Saturnia^ sancta dearum. 51 

genitor noster Saturnie, maxime diuom. 52 

Seruius ad Aen. I 20: in Ennio inducitur luppiter 53 
promittens Romanis excidium Cartliaginis. 

unus erit, quem tu tolles in caerula caeli 54 

templa. 

cum cura magna curantes, tum cupientes 55 

regni dant operam simul auspicio augurioque. 
in monte ecce Falatino de uertice summo 
Jiinc Remus auspicio se deuouet atque secundam 
5 solus auem seruat; at Romulus pulcher in alto 
quaerit Auentino praepes genus altiuolantum. 
omnibus cura uiris, uter esset induperator: 
certabant, urbem Romam Remoramne uocarent. 
exspectant ueluti, consul cum mittere signum 
10 uolt, omnes auidi spectantes carceris oras, 



male Sorano attributa dedi Ennio et quidem Jiuic louis in deo- 
rum concilio orationi {huc spectat Lucil. lih. I in parodia) \ 
caelicola et ofitiis F ] suis scripsi: dei codd. \ diuersa L || 51 
Seru. ad Aen. lY 576 secundum Ennium dixit; ut soloecismi 
exemplum hahent Donat. 394 K., Pompeius 291 K.., Plotius 
Sac. 450 K. {ap. hunc pulchra); Ub.Iadscr. Merula \\ 52 Prisc. 
II 205 H. {de uocatiuo in ie) ut — ; JEnnio Columna, lih. I 
Spangenbergius dederunt \ saturne ROD | diuum codd. \\ 53 huc 
rett. LMuellerus || 54 Varro VII 6 incipiam hinc; Ouid. Met. 
XIV 812 tu mihi concilio quondam praesente deorum . . ^unus 
— caeli' dixisti {fast. II 487); Ennii lih. I adscr. Columna ;i 
65 Cic. de diu. I 48, 107 itaque Eomulus augur, ut apud En- 
nium est, cum fratre item augure | 1 curantes (certantes cod. 
Ciofani) magna cum curatum (-tim H) cupientes codd., correxi 
(cum, tum cohaerent); concupientes uulgo | 3, 4 in monte Re- 
mus codd., lacunam ah aliis alihi agnitam expleui (hinc Remus 
uulgo) I deuoueratque V deuoueratquae AH [ 5 autem AHV | 6 
praepes scripsi: seruat codd. laeuum LMueUerus \ alteuolantum 
codd. 1 8, 7 ponunt codd., traieci \ 7 omnis V m. 2 | 8 remoram 

neque H rem amne B | 9 committere &. et 7n. 2 B {ex quom 

mittere?) | 10 uult BH j spectantes scripsi: spectant ad codd. j 

5* 



68 Q- ENNIUS. 

quam mox emittat pictis e faucibus currus: 
sic exspectabat populus atque ora tenebat, 
rebus utri magni uictoria sit data regni. 
interea sola currus recessit in infera Noctis, 

15 exin candida se radiis dedit acta foras lux, 
et simul ex alto longe pulclierruma praepes 
multa uolauit auis; simul aureus exoritur sol, 
cedunt de caelo ter quatuor corpora sancta 
auium, praepetibus sese pulcrisque locis dant, 
* * * 

20 conspicit inde sibi data Romulus esse priora, 
auspicio regni stabilita scamna solumque. 

55* Sendiis ad Aen. III 46: Romulus captato augu- 
rio hastam de Auentino monte in Palatinum iecit, 
quae fixa fronduit et arborem fecit. 

56 ast hic, quem nunc tu tam toruiter increpuisti. 

57 luppiter, ut muro fretus magis quamde manu sa! 



11 quam Erlangensis: qua codd. {cf. Festus 261 quam mox 
significat quam cito) | 12 ore timebat (-bant H) codd., corr. 
deteriores \ 13 ante rebus {post uulgo) interpunxit Peerlkam- 
pius Verg. 11 p. 341 | 14 acta WakefieJdus: icta codd. \ 15 sola 
currus (c'ru8) scripsi Fleckeis. ann. 1884^. 838: sol albus codd. \ 
noctis uulgo {quod pro nominatiuo habet Linkerus Fleck. ann. 
1864 p. 715 post albus comma ponens, male ohu. sq., ubi sol de- 
mum legitimus est) \ 17 multa scripsi: laeua codd. e glossa u. 
prioris \ et simul AH et V m. 1; mutaui interpu/nctionem \ 18 
quatuor uel quattuor codd. quattor Eitschelius {lege quatvor, 
ut 19 avjum) | 19 cf. Gellius VII 6, 9 locos porro praepetes et 
augures appellant et Ennius in annalium primodixit 'p. s. p. 
1. d.', iibi que codd. Gell. om. \ post 19 haud pauca periere: in 
eam partem, ubi Bomulus erat positus, uolauisse aues XII (con- 
templatur ubi . ., uitii causa aperta) et simul de Remi signis 
exponendum erat | 20 prioraB: propriam AHV propritim LMuel- 
lerus II 65* adscripsi, quia hanc narrationem ad Ennium redire 
certum uidetur || 56 Non. 516, 10 toruiter . . Ennius lib. I [sic 
Scaliger: lupi codd.'] | astic codd., corr. Scaliger \ torbiter codd. i; 
.57 Festus 261 quamde. pro quam . . tum Ennius [tamen huius 



I. ANNALES. 69 

astu, non ui sum summani seruare decet rem. 68 

nec pol homo quisquam faciet inpune animatus 59 
lioc nec tu; nam mi calido dabis sanguine poenas. 

uirgine nam sibi quisque domi Romanus hauet sa. 60 

nam ui depugnare sues stolidi solida suent. 61 

aeternum teritote diem concorditer ambo. 62 

accipe daque fidem foedusque feri bene firmum. 63 

resque ea mi, fidei, regno uobisque^ Quiritis, 64 
se fortunatim, feliciter ac bene uortat. 

Tite tute Tati tibi tanta tiranne tulisti. 66 



cod.] in primo \ fretu'8 Vahlenus ' quam de cod. ' manu sa (=sua) 
scripsi: manus cod. manus ui Ursinns \\ 58 Festus 298 sum pro 
eum usus est Ennius lib. I | at tu non ut cod.^ corr. Vahle- 
nus I summa cod., corr. TJrsinus || 59 Macr. VI 1, 15 Ennius 
in I I 1 nec Neapdl.: non Paris. \ 2 nec (n) scripsi: nisi (== n) 
codd. neque Merula \ uerla nam — poenas hahet Seruius ad 
Aen. IX 420 (Ennius in primo), uii mihi . . dabis cod. : mi . . das 
Macr. 11 60 Festus 325 sas Vfirrius putat significare eas teste 
Ennio, qui dicit in 1. I . ., cum 'suas' magis significare uidea- 
tur {Paul. 324 sas, suas. Ennius) | uirgine . . hauet sa scripsi 
comm. Cat. ^.18: uirgines . . habet sas cod. {Festo reddas sa . . 
ea . . sua) H 61 Fest. 317 stolidus, stultus. Ennins 1. I | solida 
suent scripsi: solidi sunt cod. soliti sunt Scaliger perfecto in 
sententia generaU intoJerahiJi j| 62 Gharis. 196 K. concorditer 
Ennius ann. lib. I | alternum Columna; sed uaJet aet. ^perpe- 
tuum' \ alterno {sciJ. sermoyie) WakefieJdus \ seritote cod., cor- 
rexi 1 altemos . . dies MeruJa \\ 63 Macr. VI 1, 13 Ennius in 
I i bene fidus BergMus \\ 64 Nonius 112, 1 fortunatim, prospere. 
Ennius ann. lib. I j 1 ea mihi reliquae fidei codd., correxi {cf. 
interpr. ad Cic. p. Mur. 1 , 1) ; quod mihi meaeque (reique 
Rothius) fide et {ita Grauertus) VahJenus \\ 65 Prisc. I 501 H. 
de tute agens Ennius {idem II 492); Pompeins 303 K. uersus 
est Ennianus; expJan. in Don. 565 K. eiusdem Enni uersus 
est; Isid. or. I 35 apud Ennium; sine huius nomine adferunt 
auct. ad Her. IV 12, 18, Charis. 282 K, Don. 398 K, Pomp. 
287, PJot. Sac. 454, Mart. Cap. VI 514 | nuJJius momenti Jec- 
tiones adferre taedet; tiranne inter et tyranne uariant codd. 



70 Q. ENNIUS. 

66 Seruins ad Georg, II 384: Romulus cuin aedificas- 
set templum loui Feretrio, pelles unctas strauit et 
sic ludos edidit, ut caestibus dimicarent et cursu con- 
tenderent, quam rem Ennius in annalibus testatur. 

67 Varro de l. l. V 55: ager Romanus primum diui- 
sus in partis tris, a quo tribus appellata Titiensium, 
Ramnium^ Lucerum: nominati, ut ait Emiius, Titien- 
ses ab T. Tatio^ Ramneses ab Romulo, Luceres, ut lu- 
nius, ab Lucumone. 

68 Faidus p. 35: bellicrepam saltationem dicebant, 
quando cum armis saltabant, quod a Romulo insti- 
tutum est, ne simile pateretur quod fecerat ipse^ cum 
a ludis Sabinorum uirgines rapuit. 

69 Romulus in caelo cum dis genitalibus aeuom 
degit. 

70 _ v^w _ v^^ Nerienem Mauortis et Herem. 

71 teque, Quirine pater, ueneror, Hora^ teque, 

Quirini. 

72 Festus p. 242^: <p>es dicitur de ruit 

<(Ennius> 1. I an<(nalium> mu. 



LIBER II. 



73 pectora dulce tenet desiderium, simul inter 

sese sic memorant: ^o Romule, Romule die, 



68 ad Enniiim rett. GOMuellerus || 69 Seru. ad Aen. VI 
763 Ennius; Cic. Tusc. I 12, 28 'R. i, c. c. d. agit aeuum', 
ut famae adsentiens dixit Ennius; l. II adscr. Columna | diis 
codd. Cic. Seru. ex parte (cf. Bentl. ad Hor. c. s. 16) \ aeuum 
codd. II 70 Gell. XIII 23, 18 Ennius in primo annali 1 Herem 
Meursius {cf. Paulus 100 Herem Marteam): erdem V herclem 
ceteri || 71 Non. 120, 1 Hora, iuuentutis dea. Ennius ann. lib. 
I I teque add. Columna \ Hora teque scripsi: Horamque codd. \ 
quirint L || 73 Cic. de rep. I 41, 64 iusto quidem rege cum 
est populus orbatus, ^p. d. t. d.', sicut ait Ennius post optimi 



I. ANNALES. 71 

qualem te patriae custodem di genuerunt! 
pater, o genitor, o sanguen dis oriundum, 
5 tu produxisti nos intra luminis oras'. 

et simul effugit, speres ita funditus nostras 74 

et qui se sperat Romae regnare quadratae? 75 

haec inter se totum annum crehro tuditantes. 70 

olli respondit suauis sonus Egeriai. 77 

Varro de l. l. V 74: arae Sabinam linguam olent, 78 
quae Tati regis uoto sunt Romae dedicatae; nam ut 
annales dicunt, uouit Opi, Florae, Vedioui Saturno- 
que, Soli, Lunae, Volcano et Summano itemque La- 
rundaC; Termino, Quirino, Vortumno, Laribus, Dianae 
Lucinaeque. 



regis obitum, ^simul etc. (unde hausit Lactant. I 15 inde a o 
Romule); Prisc. I 250 H de sanguen agens idem it. II annali: 
*"o gen. s. d. o.', uti Columna in I in peruetusto exemplari 
reperisse se testatur \ 1 dulce scripsi: diu cod. Cic. m. 1 (dia 
m. 2) dura Steinackerus fida Krarupius | 2 die] dii R m. 1 
diem H Lact. \ 3 dii cod. Cic. (i prior foo't. expuncta), Lact. | 
4: et 6 transponit Lact. \ 4 o genitor] o {eras. in R) patriae 
PVR genitor patriae H Lact. \ sanguis Lact. P m. rec. san- 
guine H {similia in R corr.) \ dis cod. Cic, R Prisc. m. 1, Lact. RV: 
diis ceteri |] 74 Fest. 338 speres antiqui pluraliter . . ut Ennius 
lib. II I 75 Fest. 258 quadrata Roma . . . eius Ennius meminit 
cum ait \ qui COMuellerus , se sperat Salmasius: quis est erat 
cod. (ecquis Merula) qui sextus erat Hertzius || 76 Fest. 352 
tuditantes, tundentes <(negotium, id est> agentes . . En^nius 
1. II I uerba lacunosa uarie suppleta sic resarciui, ut religioni 
esset litteras eoctantes attrectare {ex. gr. Scaliger tota ui tudi- 
tantes) |1 77 Varro VII 42 apud Ennium . . olli ualet dictum 
illi; lih. II adscr. Merula \ Egeriai Victorius: egria. I. Flor. \\ 
78 recte Ennio dedit Hauptius opusc. III 355 in dissolutis poe- 
tae uerhis recolligendis uanus (Vedioui COMuellerus: uedioioui 
Flor.); hic, uhi de sacris Bomanorum ordine egit poeta, ego 
posui. 



72 Q. ENNIUS. 

79 luno Vesta Minerua Ceres Diana Venus Mars 
Mercurius louis Neptunus Volcanus Apollo 

80 mensas constituit idemque ancilia his sex^ 
libaque, fictores, Argeos et tutulatos. 

81 Varro de l. l VII 45: eundem Pompilium ait 
(Enniiis) fecisse flamines, qui quom omnes sint a sin- 
gulis deis cognominati^ in quibusdam apparent etyma, 
ut quor sit Martialis et Quirinalis. 

82 ac Volturnalem, Palatualem, Furinalem, 
Floralem, Falacrem et Pomonalem hic facit idem. 

83 siquid me obtigerit humanitus, ut teneatis 

84 Metteio Fufeteio. 

85 _ ww _ quianam legiones caedimus ferro? 



79 Apul. de deo Socr. 2 illi duodecim numeroso situ no- 
minum in duo uersus ab Ennio coartati; Mart. Capella I 42 
distichnm complectitur Ennianum; hic posui \ 1 Ceresqne et 2 
luppiter codd. Capellae; Vulcanus amborum codd. || 80 Varro 
VII 43 apud Ennium: mensas ectr. ancilia dicta ab ambecisu. . 
'libaque' ectr., liba quod libandi causa fiunt eqs-^ Festus 355 
tutulum . . Ennius {u. 2); cf. et Paul. 354 || 1 menses Corsse- 
nus de pronunt. I 523 probahiliter | dberrauit scriba ad alterum 
ancilia Varronis'^ primus Scaliger, bis sex Corssenus addidere \ 
2 saliba quae Flor. {praecedit incisa) [ Argaeos e (ceteris in- 
terceptis) cod. Festi |j 82 Varro post fragm. 81 sunt in quibus 
{flaminum cognominibus) latent origines, ut, in his qui sunt 
uersibus, plerique; uersus Ennianos agnouit COMuellerus \ 1 
ac ex. gr. addidi \ lege Palatvalem | furinalem {sic Flor.) cum 
i breui \ 2 floralem qui Flor. (-lemque COMueUerus)\ deleui 
qui I fecit hic idem Flor., correxi \\ 83 Festus 161 me pro mihi 
dicebant antiqui, utEnnius cum ait 1. II | me obtigerit scripsi: 
mutierit cod. me fuerit uulgo || 84 Quintil. I 5, 12 at in eius- 
dem uitii (barbarismi) geminatione M. F. dicens Ennius poe- 
tico iure defenditur | etieo fufetioeo Bern. etieo fufecio eo 
Bamb., qui m. 2 mettioeo et furetioeo, quod et Ambros. prae- 
bet (oeo, et, ret, eo in ras.)] corr. Fr. Schoellius mus. Mhen. 
40 _p. 321 simul doctorum commentationes indicans \\ 85 Seru. ad 
Aen. X 6 quianam, cur, quare. Ennianus sermo est. lib. II adscr. 



I. ANNALES. 73 

quamde tuas omnes legiones ac popularis. 86 

adnuuit sese mecum decernere ferro. 87 

qui ferro minitere atque in te ningulus — — 88 

hic occasus datust; at Horatius inclutus saltu 89 

ingeus cura mis cum concordibus aequiperare. 90 

ferro se caedi quam dictis his toleraret. 91 

tractatus per aequora campi. 02 



_ oi vj _ Vo» v^ 



uolturus in spineto obitum mandebat homonem: 93 
heu^ quam crudeli condebat membra sepulcro! 

Verg. Aen. II 486 sqq. : at domus interior gemitu 94 
miseroque tumultu miscetur penitusque • cauae plan- 

Merula \\ 86 Fest. 281 quamde pro quam . . idem {Ennius) in 
secundo | quande tuas Ursinus: quan dit uas cod. \\ 87 P7'isc. 
1 504 H. annuo, annti. Ennius in II [ adnuit uel annuit codd.'^ 
hic et alias formas Ennii sine duhio proprias -vi restitui jl 88 
Fest. 177 ningulus, nullus, ut Ennius 1. II | inte ningulus me- 
deri queat cod.., conflatis Ennianis cum Marcianis, ut docuit ex 
Paulo 176 Augustinus \\ 89 Fest. 178 occasus — Ennius pro 
occasione est usns in lib. II ] datus est cod. , corr. Dacerius | 
oratius cod. \ astu pro saltu JDacerius || 90 Prisc. II 3 H. ego, 
mei uel mis . . Ennius in II ] cura mihi Scaliger (mihist Vahle- 
nus) cum uno cod. deteriore cum delens (cum cordibus cum dlio 
cod. det. Fruterius)\ mihi mis ex illis corruptum uidetur \\ 91 
Fest. 356 tolerare, patienter ferre . Ennius 1. II | caede cod., 
corr. Ursinus \\ 92 Gram. Lat. K. IV 651 tractare saepe tra- 
liere — Ennius; lih. II adscr. Columna \\ 93 Prisc. I 206 H. 
homo, homonis . Ennius — nam et uultur et uulturus et uul- 
turius dicitur (Jiinc schol. ad Stat. Theb. III 508 Bamb.)-, Cha- 
ris. 147 K. uolturus Ennius {u. 1); Seruius ad Aen. VI 595 
Ennius (w. 1); hic inseruit Merula | uulturus cod. Char., ceteri {nisi 
quod uulturis Prisc. BHA, schol. Stat. et Seru. RM, uultu 
Seru. F uulturius Seru. S) | spineto Char. cod.: siluis Prisc. 
codd., schol. Stat., Seru. AGM, campo (-os) Seruii reliqui spinis 
Kochius 1 obitum scripsi: supinum Char. cod., Seru. CFH, mi- 
serum ceteri cum Prisc, schol. Stat. \ hominem cod. Char. \ 2 
hei schol. Stat. \ sepulchro partim codd. Prisc. 



74 Q. ENNIUS. 

goribus aedes femineis ululant^ ferit aurea sidera cla- 
mor. tum pauidae tectis matres ingentibus errant 
amplexaeque tenent postes atque oscula figunt; ubi 
Ser'uius ad 486: de Albano excidio translatus est locus 
(cf. idem ad II 313: plerumque ad tubam euertuntur 
ciuitates, sicut Albam Tullus Hostilius iussit euerti). 

05 at tuba terribili sonitu taratantara dixit. 

96 flentes plorantes lacrimantes optestantes. 

97 maerentes flentes lacrimantes ac miserantes. 

98 isque dies^ postquam Ancus Marcius regna 

recepit. 

99 _ ^v^ _ apud emporium in campo positum ostium 
pro moene 

100 _ ^^ et Tiberis flumen uomit in mare salsum. 

101 Ostia munita est; idem locus nauibus pulcris 
munda facit nautisque mari quaesentibus uitam. 



95 Prisc. I 450 H. Ennius; Seru. ad Aen. IX 501 hetni- 
stichium Ennii; ex ndbili Albae deletae narratione petitum puto \\ 
96 auct. ad Her. IV 12, 18 compositio . . conseruabitur . . si 
non utemur continenter similiter cadentibus uerbis, hoc modo; 
Ennio adscr. Merula, ego huic loco || 97 Diomed. 447 K. ho- 
moeoptoton .. ut Ennius; sine nomine adferunt Charis. 282 K., 
Don. 398 K., expl. in Don. 565 K., Pomp. 304 K.-, huic loco 
adscripsi \ merentes otnnes \ ac mis. Char., Dioni.: commis. 
ceteri || 98 Seruius ad Aen. III 333 de re abundanti Ennius . . 
alibi; hic posuit Ilbergius \ post aut marcus quam r. recoepit F, 
corr. Ilbergius || 99 Fest. 145 moene singulariter dixit Ennius; 
hic posui:, cf. supra, ubi cur falsus sit COMuellerus Naevius 
reponensdocui, p.lS \ suppleas eat illic | ^ositnm addidi \ ostium 
(bisyll.) scripsi: hostium cod. \\ 100 Macr. VI 4, 3 nam Ennius 
dixit; lib. II adscr. Merula, cum fr. 99 coniungo \ Tyberis P || 
101 Fest. 258 quaesere ponitur ab antiquis pro quaerere, ut 
est apud Ennium 1. II; idem 142 Ennius: idem ectr. \ 1 locus 
scripsi: loco 142, Ipca 258 cod. \ pulchris 258, celsis 142 cod. | 
2 facie atque etiam aere, cet. om., 142 cod. 



I. ANNALES. 75 

idem campus habet textrinum nauibus longis. 102 

_uu_^vj_w^ ponti caerula prata. 103 

at sese, sum quae dederat in luminis oras. 104 

LIBER III. 

postquam lumina sis oculis bonus Ancus reliquit, 105 
Tarquinio dedit imperium simul et sola regni. 

olim de caelo laeuom dedit inclitus signum. 106 

et densis aquila pinnis obnixa uolabat 107 
uentO; quem perhibent graium genus aera lingua. 

circum sos quae sunt magnae gentes opulentae. 108 

hac noctu filo pendebit Etruria tota. 109 

postquam defessi sunt stantes spargere sese 110 
hastis ansatis; concurrunt undique telis. 

exin Tarquinium bona femina lauit et unxit. 111 



102 Seru. ad Aen. XI 326 Ennius; Mc posui; huc uidetur 
spectare Cic. or. 47, 157 isdem campus habet, inquit Ennius 
(item Seruii cod.) \\ 103 Fest. 286 in loco lacunoso Ennius . . 
et 1. II ( ponti Scaliger: i cod. || 104 Fest. 298 sum pro eum 
usus est Ennius . . 1. II | ad Dacerius \ dederit uel ast e se sum 
(mus. Hhen. 16, 575) Vahlenus \\ 105 Fest. 301 sos . . pro suos . . 
Eunius; lib. 111 adscr. Columna \ 1 reliquid cod. (b. A. r. om. 
codd. PauU 300) || 106 Non. 51, 14 leuum . . Ennius ann. 
lib. III I olli Mercerus \ leuum Konius \ inclytus codd. \\ 
107 Probus ad Verg. ecl. 6, 31 Ennii . . de annalium tertio | 
1 pinnis Egnatius: primis Vat. pennis Par. || 108 Fest. 301 sos 
pro eos . . Ennius . . I. III || 109 Macr. I 4, 18 {de noctu fe- 
minino) in tertio clarius idem {Ennius) dixit || 110 Macr. VI 
1, 16 Ennius in III | stantes Scriuerius: stant et codd. stare 
et Vahlenus || 111 Seru. ad Aen. VI 219 uersus Ennii, qui ait; 
Bon. ad Ter. Hec. I 2, 60 testis Ennius | exin Tarquinum edd. 
uet. et 0x071. Don.', Tarquinii corpus Seruius (Tarcuini corpus 
Pinzgerus). 



76 Q. ENNIUS. 

112 prodinunt famuli; tum candida lumina lucent. 

IIB caelum suspexit stellis fulgentibus aptum. 

114 inde sibi memorat, unum superesse laborem. 

LIBER IV. 

115 Romani scalis summa nituntur opum ui. 

116 _uw_uu_uu Volsculus perdidit Anxur 

117 - noneis lunis soli luna obstitit et nox. 

LIBER V. 

118 ciues Romani tunc facti sunt Campani. 

119 cum nihil borridius umquam lex ulla iuberet. 

120 inicit inritatus; tenet occasus, iuuat res. 



112 Fest. 229 prodinunt {Paul 228 pr., prodeunt), ut 
Ennius ann. 1. III ] prodinunt, famuli tum Columna {cf. Bergkius 
op. I 313) II 113 Macr. VI 1, 9 Ennius — in III {haec et u. 
ipsum om. P) | suspexit Vahlenus: prospexit codd. \\ 114 Gell. I 
22, 16 in tertio Enni annalium | super esse ut pronuntietur 
suadet Gellius || 115 Macr. VI 1, 17 Ennius in quarto (q. om. 
P. spatio uacuo) \ Romanis P || 116 Paul. 22 Anxur uocabatur, 
quae nunc Terracina dicitur, Vulscae gentis, sicut ait Ennius; 
lib. IV adscr. Merula | Vulsculus codd. [| 117 Cic. de rep. I 16, 25 
solem lunae oppositu solere deficere — ne nostrum quidem 
Ennium fugit, qui ut scribit anno [qui VP scr, annali, anno ?] 
quinquagesimo CCC fere post Romam conditam ectr; huc rett. 
Spangenbergius | non. (=nonus) iunis cod.; nonis uulgo, lunonis 
(= -niis) Hullemannus \\ 118 ut hexametri exemplum adf. Cen- 
sorin. 68, 10 Zf.; Ennio Columna, Jib. V Merula adscr. || 
119 Oros. III 9, 5 anno autem post hunc (= 409 ab u. c.) 
. . uirgo uestalis . . uiuaque obruta in campo, qui nunc scele- 
ratus uocatur; ad quae in cod. Sangall. 621 EJcJcehartus ad- 
scripsit Ennius ectr; hic posuit LMuellerus || 120 Fest. 178 
occasus . . Enniu? pro occasione est usus . . in 1. V | fort. 
tenet et iuuat traicienda. 



L ANNALES. 77 

bellum aequis manibus nox intempesta diremit. 121 
cogebant hostis lacrimantes, ut misererent. 122 

ansatas mittunt de turribus. 123 

quod per amoenam urbem leni fiuit agmine flumen. 124 

LIBER VI. 

quis potis ingentis oras euoluere belli? 125 

Cic. orat 48, 160: Burrum semper Ennius, num- 128 
quam Pyrrbum — ipsius antiqui declarant libri. 

_^u_uw_vj^_ contra carinantes 129 

uerba .... atque obscena profatus. 

nauus repertus homo, Graio patre, Graius domo IBO 

rex, 

nomine Burrus ; louis memorant a stirpe supremo. 131 



121 Acro ad Hor. epist. II 2, 97 Romani quondam pngna- 
uerunt cum hostibus Samnitibus usque ad noctem; unde et 
Ennius; lib. V adscr. Vahlemis \\ 122 Prisc. I 428 H. misereo . . 
Ennius in V annalium | hostis DH: hostes BGKLB 1| 123 Non. 
556, 25 ansatae, iaculamenta cum ansis. Ennius lib. V | hastas 
add. Columna |1 124 Macr. VI 4, 4 agmen pro actu . . Ennius 
enim in quinto ait || 125 Quint. VI 3, 84 uersus . . de libro 
Enni annali sexto, Macr. VI 1, 18 Ennius in VI, Diom. 385 K. 
potis est pro potest, ut apud . . Ennium, Seru. adAen. IX 526 Enni- 
anum j qui Seru. \ ingentes P Macr. \ causas Quint. | orase uoluere B 
orare uoluere A oras euolare M Biom. || 129 Seru. ad Aen. VIII 
361 carinare est obtrectare. Ennius (c/. Paulus 47) | 2 aeque 
pro atque Castricoinius apud Merulam; mdlui lacunae signa 
ponere \\ 130 Fest. 169 nauus, celer ac strenuus . . Ennius \. VI j 
domo Fruterius (mus. Bhen. 33, 244), Berglcius: bomo cod. \\ 
131 Non. 226, 30 stirpem . . masculino. Ennius ann. lib. VI 
[sic Merula: V codd.]] Fest. 313 sti<|^rpe masculino gene)yre .. 
<^Ennius I . . .^; priori fr. iunxit Scaliger \ nomine Fest.: ho- 
mines codd. JNow. | Pyrr(h)us codd. Non., Pyrrh cod. Festi, in 
quo louis memorant haustum est \ louis scripsi: uti codd. 
Non. I styrpe codd. Non. 



78 Q. ENNIUS. 

132 aio te, Aeacida, E.omanos uincere posse. 

133 _ wu _ uu _ stolidum genus Aeacidarum: 
bellipotentes sunt magis quam sapientipotentes. 

134 intus in occulto mussabant. 

135 palatur, pecudes quatit: omnes arma requirunt. 

136 proletarius publicitus scuteisque feroque 
ornatur ferro, muros urbemque forumque 
excubiis curant. 

137 _w^_uu_ww_ tetros elephantos. 

138 it nigrum campis agmen. 



132 Cic. de diu. II 56, 116 num minus ille potuit de 
Croeso quam de Pyrrho fingere Ennius? quis est enim qui 
credat ApoUinis ex oraculo Pyrrho esse responsum; cf. et Min. 
Felix 26, Aur. Vict. de u. inl. 35, Amm. Marc. XXIII 5, August. 
de c. dei III 17, porro Quintil VII 9, 7, Charis. 271 K., Diom. 
460 K., Prisc. II 234 H., Isid. or. 1 33, Porph. ad JSor. ep. 
II 3, 403, Don. 369 K., Prol. 221 K, Vel Long. 55 K-, 
lib. VI adscr. Merula | eacida hic illic codd., ut inutilia mittam 
{Augustin.: dico te, Pjrrhe, uincere posse Romanos) || 133 Cic. 
de diu. II 56, 116 ut apud Ennium est; huc rett. Merula | sa- 
pientiloquentes ANauckius \\ 134 Fest. 298 Ennius in sexto; 
Paulus 144 mussare, murmurare Ennius [ intus COMuellerus: 
ntus cod. Festi praecedente lacuna, om. Paulus | mussa cod. Festi \\ 
135 Macr. VI, 1, 54 Ennius in VI | palatur (uel-tus) scripsi: 
balatum Neap. cum aliis balantum Paris. cum aliis \ fortasse 
pecudes^ue agit || 136 Gell. XVI 10 Ennii liber ex annalibus, 
in eo libro uersus hi fuerunt; Non. 155, 21 proletarii . . 
Ennius annali; lib. VI adscr. Vahlenus | 1 proletariut codd. 
Non. ] iam post publ. nonnulli Gell. codd. \ scuteisque Grono- 
uius: sicuti isque (si uti isque, sicut iisque) codd. Gell. scuta- 
que codd. Non. \ ferique codd. Non. \ 2 ornatus codd. Non. 
ornantur Gifanius \ mur' QZ Gell | 3 excubis ZX w. 1 ON Gell. |j 
137 Isid. X 270 tetrum ueteres pro fero, ut Ennius; lib. VI 
adscr. Merula \ tetros optimi codd.: tetrosque uulgo \ elefantos 
(-tes) codd. quidam \\ 138 Seru. ad Aen. IV 404 hemistichium 
Ennii; lib. VI adscr. Merula. 



L ANNALES. 79 

liaut animo superant atque aspera prima .... 139 

incedunt arbusta per alta, securibus caedunt: 140 

percellunt magnas quercus, exciditur ilex, 
fraxinus frangitur atque abies consternitur alta, 
pinus proceras peruortunt: omne sonabat 
arbustum fremitu siluai frondosai. 6 

_w<^_^u_vju_uu_w^ antehac 141 

qui inuicti fuuere uiri^ pater optume Olimpi, 
hos ego * in * pugna uici uictusque sum ab isdem. 

id quod 'do, nolite morare, sed accipite — — 142 

nec mi aurum posco nec mi pretium dederitis: 143 
nec cauponantes bellum, sed belligerantes 
ferro, non auro, uitam cernamus utrique! 
uosne uelit an me regnare era quidue ferat Fors, 
uirtute experiamur. et boc simul accipe dictum: 5 



139 schol. Veron. ad Aen. V 473 Ennius in VI | haut 
scripsi: aut cod. ast Vahlenus \ animo Keilius: animos {uel 
-mas) cod. \ asp . . . rima cod., suppl. Keilius (asperrima MaiujS) | 
sequuntur Keilius supplet', sequentia autem <^nec^ fera belli 
spernunt ad schoUastam pertinere uidentur {pro nec Keiliano 
malim id est) || 140 Macr. VI 2, 27 Ennius in VI | 2 percellant 
Neap. 1 4 proceros Paris. \ peruortunt Neap.x peruertunt Pam. ]| 
141 Oros. IV 1, 14 Pyrrhus atrocitatem cladis . . dis suis ho- 
minibusque testatus est adfigens titulum in templo Tarentini 
louis, in quo liaec scripsit; ad Ennium rett. Lautius | qui 
antehac codd., traieci {maioris dedicationis particulam ostendit 
Ulud in quo) ] faere codd., corr. Lautius \ optime Olympi codd. j 
3 in corruptum', et ego in Pithoeus', hos ego bis ego conieci 
ratus errasse Orosium et Pyrrhum tum dedicasse, cum post se- 
cumdam pugnam Tarento in Siciliam aiiret, {ut fragm. melius 
post 149 ponatur) \ hisdem codd. aliquot || 142 Biomed. 400 K. 
moro . . Ennius annali VP: id; sic Stowasser stud. Vind. IV 134: 
Ennius an aliquid codd. \ quod do nolite idem: quod dono illi 
codd. I suppleas ex. gr. a me (ite Stowasser) \\ 143 Cic. de off. 
I 12, 38 Pyrrhi quidem de captiuis reddendis illa praeclara 
sententia est; Seru. ad Aen. XII 709 Ennium secutus est, qui 
ait . . et idem {u. 3) | 1 pretium] aurum Bamh. m. 1 \ 2 nec] 
non Palat. \ 4 fors] sors Bern. 104 | 6 quorum Bern. 104 



80 Q- ENNIUS. 

quorum uirtuti belli fortuna pepercit; 
eorundem libertati me parcere certum est. 
dono ducite doque uolentibus cum magnis dis. 

144 quo uobis mentes, rectae quae stare solebant 
antehac, dementes sese flexere uiade. 

145 sed quid ego bic animo lamentor? 

146 orator sine pace redit regique refert rem. 

147 _ u^ _ w^ _ diui hoc audite parumper, 

ut pro Romano populo praegnauiter armis 
certando prudens animam de corpore mitto. 

148 indignas turres. 

149 lumen scitus agaso. 

150 uertitur interea caelum cum iugentibus signis. 



{Ambr.^ Bamb. a. m. 2): quorumue codd. cet. | uirtuti Bern. 104, 
Ambr.{Bamb.m. 3):mYt\itecet.codd. \ 7 me libertati C06?(?., corr. 
Lachmannus \ 8 dono ducite tam inusitatum quam peruerse ad- 
hibita formula u. c. m. d. ; puto ducite doque (= et domum) uolate 
u. c. m. d. 11 144 Cic. Cato m. 6, 16 cum sententia senatus in- 
clinaret ad pacem cum Pyrrho foedusque faciendum, non dubi- 
tauit {Appius Claudius) dicere illa, quae uersibus persecutus 
est Ennius . . ceteraque grauissime; notum enim uobis carmen 
est I 2 dementi et se pauci codd. \ uiade scripsi cp. Naeui fr. 
4, 2: uia codd. uiai Lambinus uietae Scaliger {Bernaysii 
uita 302) II 145 Bon. ad Ter. Phorm. V 4, 2 uenuste [uetuste ?] 
additum animo. Ennius in sexto [ sed et ego h. a. lamenter 
Oxon. II 146 Varro VII 41 apud Ennium . . orator dictus ab 
oratione || 147 Non. 150, 6 praegnauiter [Acid.: prognariter 
codd.], strenue fortiter et constanter . . Ennius ann. lib. VI [ 
1 diui lunius: diu codd. \ boc] puto Orci j 2 prognariter codd., 
corr. Acidalius \ 3 anima codd. jj 148 Seru. ad ecl. 10, 10 Ennius 
ait . ., id est magnas; ad turres elephantis inpositas rettuli, 
quas et in secunda et in tertia pugna facibus obruerunt 
Bomani \\ 149 Fest. 330 de scitus agen'»* Ennius in 1. VI | media 
in cod. hausta (iumenta Ilbergius) jj 150 Macr. VI 1, 8 Ennius 
in libro VI. 



I. ANNALES. 81 

_^v_v^^_^^_ uiresque ualentes 151 

coutundit crudelis iiiems. 

tum lateralis dolor certissimus nuntius mortis. 152 

tum cum corde suo diuom pater atque hominum rex 153 
effatur. 

quem nemo ferro potuit superare nec auro. 154 



LIBER VII. 

_uu_^o_^^_ scripsere alii rem 155 

uorsubus^ quos olim Fauni uatesque canebant, 

cum neque Musarum scopulos 

. . nec dicti studiosus quisquam erat ante hunc. 
nos ausi reserare. 

nec quisquam sophiam, sapientia quae perhibetur, 156 
in somnis uidit prius quam sam discere coepit. 



151 Prisc. I 518 H. idem in annalibus — hic produxit 
paenultinam {contud%t)\ huc traxi ad pestilentiam referens, de 
qua cf. Orosius IV 2, 2 | 2 contudit Prisc, qui sine duhio ex 
corruptis exemplaribus hausit; correxi (contuiudit LMuellerus)\ 
hiemps BD 1| 152 Max. Vict. 216 K. Ennius quoque ait 'uita 
illa dignus locoque' . . similiter LuciHus ait Hum — mortis'; 
Lucilii et Ennii nomina transposuit lac. Beckerus; huc tra^i \\ 
153 Macr. VI 1, 10 Ennius in VI || 154 Cic. de rep. III 3, 6 
ex qua uita {ciuili) sic summi uiri ornantur ut uel M.' Curius, 
quem etcr. ; Ennii lib. VI adscr. Spangenbergius || 155 Cic. Brut. 
19, 76 et 18, 71 (= u. 1—4), ide^n orat. 47, 157 (= u. 1) et 
51, 171 (= u. 2, 4 a. h., 5), Varro VII 36 (= u. 2), Cic. de 
diu. I 5, 114 (= w. 2), origo g. B. 4 (= u, 2), Quintil. IX 
4, 115 (= 2 F. u. c); lib. VII adscr. Spangenbergius \ 2 uor- 
subus ego: uorsobus u£l uorsibus codd. opt. Bruti § 76 uersibus 
ceteri testes \ quo Flor. Varr. \ fauni et Flor. Varr., unde 
Faunei Vahlenus \ 3, 4 exhibui lacunosam codd. Bruti lectionem: 
scopulos quisquam superarat nec dicti st. erat ed. Victoriana 
a. 1536 uidgoque, male; maUm <(tendebat ad altos)> nec <(docti> 
dicti; BergJcius opusc. I 275 metasque (aut et claustra) tenerent 
nec doctis dictis proposuit \\ 156 Fest 325 sas . . eiusdem (Enni) 
1. VII fatendum est eam significare, cum ait (Paid. 324) | 

Fragmenta poetarum rojtaxobum. 6 



82 Q. ENNIUS. 

157 _wu_uu_^u_wu_ neque Naeui 

opram me decet hanc carinantibus laedere cartis. 

158 Prohus ad Verg. Georg. II 506: Tyron Sarram 
appellatam Homerus docet, quem etiam Ennius se- 
quitur auctorem, cum dicit Poenos Sarra oriundos. 

159 _ ^^ _ u^ _ Poenos Didone oriundos. 

160 Poeni sos soliti dis sacrificare puellos. 

161 qualis consiliis quantumque potesset in armis. 

162 _^v_v^v_uu_ tunicata iuuentus. 

163 Appius indixit Karthaginiensibus bellum. 

164 explorant Numidae: tostam quatit ungula terram. 



sophiam Scaliger: philosophiam cod. Festi (Paul), in quo se- 
quitur glossema quae doctrina latina lingua <[nomen)> non 
habet | peribetur cod. || 157 Seru. ad Aen. VIII 361 carinare 
est obtrectare. Ennius — alibi ; lih. VII adscr. Spangenhergius | 
neque me codd., qiiod suppleui (nec me rem Ilhergius) \ laedere 
scripsi: edere codd. \\ cartis G: chartis cet. codd. \\ 158 huc traxi\\ 
159 Prisc. 1 210 H. Ennius in VII [sic Merula: VIII codd.] \ 
penos (phenos) codd. multi || 160 Fest. 249 pueili . . a pueris 
. . Ennius ait {Paul. 248); Non. 158, 20 puellos, pueros. Ennius; 
lih. VII adscr. Merula \ Poeni suos {ego sos) soliti dis Vahlenus : 
Poeni (paeni cod. Festi) soliti suos (solitis uos cod. Festi) 
Festus Paulusque suos diuis (om. P. soliti) Nonius Poeni dis 
soliti sos Ilhergius \\ 161 Oros. IV 6, 21 Carthaginienses — 
Hamilcarem quendam cognomento Ehodanum — ad perscru- 
tandos Alexandri actus direxerunt; ad quae in rasura extant 
manu EJcJceharti adscripta Ennius etcr; huc rett. LMuellerus | 
qualis non sat certum Duemmlero uisum |1 162 Gell. VI 12 
Ennius Carthaginiensium tunicatam iuuentutem non uidetur 
sine probro dixisse {Non. 536, 31); huc rett. Merula || 163 Cic. 
de inu. I 19, 27 historia est gesta res ab aetatis nostrae me- 
moria remota, quod genus; huc rett. Spangenhergius \ Carta- 
giniensibus VS || 164 Macr. VI 1, 22 Ennius in VII [sic Cupe- 
7'us: VI codd.] I humid(a)e Paris., Neap., alii \ tostam Stowasser 
{l. ad fr. 142 l.): totam codd. 



I. ANNALES. 83 

mulserat huc nauis conpulsa fluctibus ponti. 165 

et melior nauis quam quae stlataria portat. 166 



V^VJ_UI^_>^U 



tonsamque tenentes 1^>7 

parerent, obseruarent^ portisculus signum 
cum dare coepisset. 

poste recumbite uestraque pectora pellite tonsis. 168 

pone ferunt, exim referunt ad pectora tonsas. 169 

alter nare cupit^ alter pugnare paratust. 170 

denique ui magna quadrupes eques atque 171 

elepbanti 
proiciunt sese. 

fortibus est fortuna uiris data. 172 

non semper uostra euortit: nunc luppiter hac stat. 173 

Poeni stipendia pendunt. 174 



Vw» W _ U U 



165 Prisc. I 486 H. mulgeo . . mulsi . . Ennius in Yll 
annalium j nauis scripsi: nauim GKL nauem ceteri (mulserat, 
i. e. ceperatj delectauerat , scil. Romanorum oculos mentesque) | 
conpulsa H: conpulsam (comp.) codd. plerique:, an conpulsa 
in ? I ponti (-tei) scripsi: pontus codd. \\ 166 scliol. VaUae ad 
luu. 7, 134 Ennius; huc traxit LMuellerus, qui haec melior 
coni. 11 167 Non. 151, 25 portisculus proprie est hortator remi- 
gum. Ennius lib. VII [sic Merula: VIII codd.] annalium | ton- 
samque Carrio: tusante codd. tonsam ante ScaUger \\ 168 Fest. 
356 tonsam Ennius significat remum . . cum ait 1. VII [ pone 
Fruterius \\ 169 idem ibidem: item {Paul. 357) | ferunt scripsi: 
petunt cod. Festi, Pauliis \ exin Pauhis \\ 170 Fest. 166 nare ab 
naue ductum . . Ennius 1. VII | parat'. t cod. \\ 171 GeU. XVIII 5 
quod Q. Ennius in septimo annali 'quadrupes eques' ac non 
'quadrupes equus', ut legunt multi, scriptum reliquit, cf.%Asqq. 
(Non. 106, 31, Macr. VI 9, 10, Philarg. ad Georg. IIIfll6) |i 
172 Macr, VI 1, 62 Ennius in VII || 173 3iacr. VI 1, 19 Ennius 
in VII I uestra (nostra umus) et euertit codd. (euortet Vahlenus) '| 
174 Varro V 182 Ennius scribit; Jib. VII adscr. Merula. 

6* 



84 Q- ENNIUS. 

175 _ ^v^ _ ^^ _ postquam discordia taetra 
Belli ferratos postes portasque refregit. 

176 qua Galli furtim noctu summa arcis adorti 
moenia concubia uigilesque repente cruentant. 

177 Illyrii restant sicis sibunisque fodentes. 

178 _ uw _ legio redit ut rumore ruenti. 

179 mox auferre domos populi rumore secundo. 

180 Liuius inde redit magno mactatus triumpho. 

181 deducunt habiles gladios filo gracilento. 

182 dum censent terrere minis, hortantur ibei sos. 

183 heUy quianam dictis nostra his sententia flexa est? 

184 russescunt frundes. 



175 Hor. sat. I 4, 60, uhi Porph. et Aero Ennii uerha 
esse testantur non minus quam Seru. ad Aen. YII 22 | tetra 
codd. ex parte \\ 176 Macr. I 4, 17 Ennius . . in annalium 
septimo || 177 Paulus 336 sybinam appellant IUyrii telum 
uenabuli simile. Ennius; lib. VII adscr. Merula | sybinisque 
codd., corr. Merula, q%ii et fodantes coni. || 178 Non. 385, 17 
rumor, fauor . . Ennius ann. lib. VII | redit ut scripsi: redditu 
codd. (reddit ui Bern. 83) rediit VaJilenus \ ruenti; cf. fragm. 
sq. II 179 Non. l. l. x>ost pritis fragm. ruenti.' et: '"mox ectr.; 
sic scripsi: ruinas mox codd. {iungit utrumque fragm. Hugius 
sic: legio reducta ruina mox se auferre) |1 180 Seru. ad Aen. 
IX 641 mactus autem apud ueteres etiam ^mactatus' dicebatur, ut 
Ennius; lib. VII adscr. Merula \ magnum F, qui uerba praebet \\ 
181 Non. 116, 3 gracilentum pro gracili . . Ennius lib. VII : 
radios Lipsius \\ 182 Fest. 301 sos pro eos . . Ennius . . 1. VII , 
ibi Lindemannus (ibei COMuellerus): be cod. ei Scdliger Ij 
183 Fest. 257 quoniam pro quare et cur . . Ennium in 1. VII | 
heu add. AAugustinus \ nostra his scripsi: nostris cod. (dictis 
uostris Hugius \\ 184 Charis. 130 K. frus . . ab Ennio . . ann. 
libro VII . ., non frondes. 



L ANNALES. 85 

_uw_uu_wu- longique cupressi 185 

stant rectis foliis et amaro corpore buxum. 

sulpureas posuit spiramina Naris ad undas. 186 



LIBER VIIL 

_ uw _ ^^ si sunt praelia promulgata, 187 

pellitur e medio sapientia, ui geritur res, 
spernitur orator bonus, liorridus miles amatur: 
haut doctis dictis certantes nunc maledicta 
miscent inter sese inimicitiam agitantes: 5 

non ex iure manum consertum, sed magis ferro 
rem repetunt regnumque petunt, uadunt solida ui. 

at non sic duplex wu _ wu _ fuit hostis 188 

Aeacida Burrus. 



185 Philarg. acl Georg. II 444 buxum lignum, non arbo- 
rem dixit^ quamuis Ennii exemplo et arborem potuerit dicere 
neutro genere, ille enim sic in septimo \ 2 sectis f. et amore 
Vatic. II 186 Prisc. I 223 H. Nar seruauit a productam etiam 
in obliquis. Ennius in VII annalium | sulphureas codd. (solph. 
G solphoreas L sulporeas, hu supra o, D) i| 187 GeU. XX 10, 1 
ex Ennio . . ex octauo annali (= uu. 2 — 7); Cic. p. Mur. 
14, 30 ut ait ingeniosus poeta (= 1, 2, 3, 6, 7 r. r.); idem ad 
fam. YII 13, 2 (= 6, 7 r. r.); Lactant. V 1 ut ait Ennius 
(= 2) j si sunt praelia promulgata temptaui: proeliis promul- 
gatis Cic. p. Mur. \ 2 pellitur Gell.y Lact.: tollitur honi codd. 
Cic. \ ui geritur res, spernitur Gell.: uidetur respernitur uel uide- 
tur resperni (sim.) codd. Cic. p. Mur. \ 4 haut codd. pauci Gell. : 
haud ceteri \ nunc maledicta scripsi: nec maledictis codd. Gell. 
sed maledictis Columna ' 5 inimicitias uulgo i 6 manum Cic. 
epist. Med.: manu codd. GelL, Cic. p. Mur. \ magis om. Cic. p. 
Mur. I ferro Cic. p. Mur., ad fam.: errore codd. Gell. \ 7 rei 
repetunt uel reipetunt codd. Gell. \ solita pauci codd. Gell. \\ 
188 Oros. IV 14, 3 odio Romani nominis, quod patri Hamil- 
cari, cum esset nouem annos natus, fidelissime, alias infide- 
lissimus, ante aras iurauerat; ad quae (alias . .) in cod. SangalJ. 
adscripta siint de quo Ennius ectr \ duplex scripsi: dubius 
cod. I lacunam expleo dictis factis; cf. FlecTceis. ann. 1884 
p. 839 I eacida phyrrus cod. (Aeacidas Zangemeisterus). 



86 Q. ENNIUS. 

189 hostem qui feriet, mihi erit Karthaginiensis, 
quisquis siet, cuiatis siet. 

190 conque fricati oleo lentanti adque arma parati. 

191 unus homo nobis cunctando restituit rem-, 
non enim rumores ponebat ante sahitem: 
ergo olimque magisque uiri nunc gloria claret. 

192 _^w_uu_u^_ praecoca pugna est. 

193 certare abnueo: metuo legionibus labem. 

194 haece locutus uocat, quocum bene saepe libenter 
mensam sermonesque suos rerumque suarum 
materiem partit^ magnam cum lassus diei 



189 Cic. p. Balb. 22, 51 neque enim ille summus poeta 
noster Hannibahs illam magis cohortationem quam communem 
imperatoriam uoluit esse; Ennii lib. VIII adscr. Merula \ mihi 
erit uulgo: erit, inquit, mihi Cic. | 2 siet prius Merula: erit 
codd. II 190 Seru. ad Aen. III 384 in annalibus legitur; Ennio 
CBarthi^is, pugnae ad Trehiam Bibbeckius dederunt \ confricati 
codd.., correxi \ lentati codd.., correxi \ paratique ad arma codd., 
correxi || 191 Cic. Cato m. 4, 10 hic {Q. Fabius) . . Hannibalem 
. . patientia sua molliebat; de quo praeclare Ennius (1 — 3); 
idem de off. I 24, 84 de quo Ennius (1—3); Macr. VI 1, 23 
Ennius in XII [VII Salish^^ (1); Seru. ad Aen. VI 845 de quo 
ait Ennius (1); cf. Liu. XXX 26, Cic. ad Att. II 19, 2, alios; 
lib. VIII adscr. Merula \ 2 non enim {Jege eni)] noenum 
Laclim. ad Lucr. III 198 ] 3 oUmque scripsi: postque codd. 
plusque IBernaysius priusque Berghius; cf. Polyb. III 105, 8 
xat TtQo tov ■Kccl vvv II 192 Non. 150, 16 praecox et praecoca, 
quod est inmatura. Ennius ann. hb. VIII | praecoca LMueUerus : 
praecox codd. \\ 193 Diomed. 382 K. abnueo , . Ennius octauo 
annalium || 194 Gell. XII 4, 1 descriptum definitumque est a 
Q. Ennio in annali VIII [ita Hugius: septimo codd.] graphice 
admodum sciteque sub historia Gemini Seruili, uiri nobilis, 
quo ingenio, qua comitate, qua modestia, qua fide, qua linguae 
parsimonia, qua loquendi oportunitate . . amicum esse con- 
ueniat hominis genere et fortuna superioris . . L. Aelium 
Stilonem dicere solitum ferunt, Q. Ennium de semet ipso haec 
scripsisse | 1 haec elocutus codd., corr. Stephanus \ quocum 
duo: quodcum ceteri .codd. \ 3 materiem partit scripsi: 



I. ANNALES. 87 

partein triuisset de summis rebus regundis 
consilio lato indu foro sanctoque senatu; 5 

cui res audacter magnas paruasque iocumque 
eloqueretur et ut certo malaque et bona dictu 
euomeret^ si qui uellet, tutoque locaret; 
quocum multa uolutat grandia clamque palamque, 
prudenter qui dicta loquiue tacereue posset 10 

ingenuos, cui nulla malum sententia suasset 
ut faceret facinus leuis aut malus; doctus, fidelis, 
suauis homo, facundus, suo contentus, beatus, 
scitus, secunda loquens in tempore, commodus, 

uerbum 
paucum, multa tenens antiqua sepulta, uetustas 15 
maiorum ueterum leges diuomque bominumque, 
quae faciunt mores ueteresque nouosque notantem: 
bunc inter pugnas compellat Seruilius sic. 

_ wv^ multa dies in bello conficit unus, 196 

et rursus multae fortunae forte recumbunt: 
haudquaquam quemquam semper fortuna secuta est. 



comiter impartit (impertit, inpertit) codd. congeriem partit 

Vahlenus \ 4 parte codd. pauci \ triuisset (tuisset) scripsi: 
fQisaet codd. sine sensu \ recundis et fecundis codd. pauci \ 
6 lato, i. e. cum ferret consilium, post foro codd., traieci \ 7 ut 
certo (cto) scripsi: cuncta codd. \ malusque, sm. , codd. pauci \ 
8 fortasse si quoi j 9 uolutat Bergkius: uoluptate Qx uoluptas 
TT uolup . . B uolup XOJIN om. Z uolup ac (et Hugius) 
Columna \ grandia scripsi: gaudia codd. \ 10 in codd. ante 18 
extat, huc traieci j prudenter Vahlenus: prudentem codd. j ta- 
cereue B: tacereque {uel tacere) ceteri \ possit unus \ 11 in- 
genuus scripsi: ingenium codd. \ suasset Vahlenus: suadet codd. j 
12 aut unus: haut et haud ceteri \ 15 paucum uulgo: paucorum 
codd. I 17, IQ ponunt codd., traieci \ 16 maiorum Vahlenus: mul- 
torum codd. \ diuumque codd. \ 17 quae faciut scripsi: quae 
facit et codd. quem facit et Gronouius quem fecit Vahlenus; 
an quod facit em (= eum) ? \ notantem scripsi: tenentem 
codd. \ 18 Seruilius sic compellat IDousa || 195 Macr. VI 
2, 16 Ennius in VIII ] 2 forte] poste CFWMueUerus FlecJieif?. 
ann. 1866 p. 241 | 3 quemquam om. Paris., Neapoh, alii. 



88 Q. ENNIUS. 

196 consequitur: summo sonitu quatit ungula terram. 

197 iamque fere puluis ad caelum uasta uegetur. 

198 _^w_w^_u^_ stant puluere campi. 

199 densantur campis horrentia tela uirorum. 

200 pila retunduntur uenientibus obuia pilis. 

201 hastati spargunt hastas, fit ferreus imber. 

202 amplius exaugere obstipo lumine solis. 

203 nunc liostis uino domiti somnoque sepulti. 

204 ast occasus ubi tempusue audere repressit. 

205 is pernas succidit iniqua superbia Poeni. 

206 tibia mustarum pangit melos. 

207 optima caelicolum, Saturnia, magna dearum. 

208 Seruius ad Aen. I 281: bello Punico secundo, ut 
ait Ennius, placata luno coepit fauere Romanis. 



196 Macr. VI 1, 22 Ennius — in VIII || 197 Non. 217, 10 
puluis — feminini. Ennius lib. VIII ann. [ uegetur JBergkius: 
uidetur 'codd || 198 Porph. ad Hor. od. I 9, 1 Ennius; hic 
posuit MeruJa \\ 199 Prisc. I 480 H. denso. Ennius in VIII 
annalium || 200 cotnm. Bern. ad Lucani I 6 Enni uersus; huc 
rettuli II 201 Macr. VI 1, 52 Ennius in VIII || 202 Fest. 193 
obstipum, oblicum Ennius . . 1. VIII 1 lumue cod., corr. AAugu- 
stinus ! fortasse sol it || 203 Macr. VI 1, 20 Ennius in VIII | 
liostis Neap.: hostes Paris. \\ 204 Fest. 178 occasus . . pro oc- 
casione . . Ennius . . in 1. VIII i ast Columna: aut cod. 1 205 
Fest. 305 {Paul. 304) suppernati . . Ennius 1. . , . (Jac. in cod.) \ 
his Paulus | succ . . . poeni cod. Festi, suppl. ex Paulo \\ 
206 schol. Bern. ad Georg. IV 72 Ennius in VIII ait | musta- 
rum scripsi: musarum codd. musaeum LMuellerus \\ 207 Prisc. 
II 192 H. Ennius; lib. VIII adscr. Merula \\ 208 uersum con- 
stituit llhergius Rom. luno c. pl. fauere. 



1. ANNALES. 89 

Quintus pater quartum fit consul. 209 

_ww_w^_ de muris rem gerit Opscus. 210 

ob Romam noctu legiones ducere coepit. 211 

summus ibi capitur meddix, occiditur alter. 212 

LIBER IX. 

puluis fulua uolat. 213 

_ w^ _ u uiri ualidis a uiribus luctant. 214 

w praeda exercitus undat. 216 



^^ U _ W U _ U ' 



sed quid ego haec memoro? Mictum factumque' 216 

facit frux. 

- <j^ - libertatemque ut perpetuassint, 217 

ut quae maxime 



209 Gell. X 1, 6 quarto locum . . quartum tempus . . 
Ennius {cf. Non. 435, 13); hic posuit Merula | quintum L 
Nonii II 210 Fest 198 Oscos . . Opscos antea dictos teste Ennio; 
hic pos. Merula |j 211 Paulus 179 ob . . pro ad, ut Ennius 
{Fest. p. 178 nil nisi Romam noc extat)\ cf. et Festus 190 
et Paulus 147; hic pos. 3Ierula \\ 212 Paulus 123 meddix 
apud Oscos nomen magistratus est, Ennius; hic pos. Merula \ 
summus] unus Dacerius || 213 Non. 207, 10 puluis . . feminini; 
Ennius . . lib. VIIII | ante puluis e priore Ennii uersu iamque 
fere addunt codd., deleuit Hugius \\ 214 Non. 472, 7 luctant 
pro luctantur. Ennius lib. VIIII | uiri a (uaria Banib.) ual. 
uiribus codd.., corr. Hugius (uiri ual. cum uii-. Dousa) \\ 
215 Seru. ad Gebrg. II 437 undantem, abundantem; Ennius 
lib. IX II 216 Prisc. I 278 H. idem in VIIII pro 'fnigi homo' 
'frux' ponit, quod est adiectiuum | puto ^d. factum' peragit 
frux' 11 217 Non. 150, 30 perpetuassint (perpetuitas sit codd.)j 
<(faxint^ perpetua, aetema. Ennius ann. lib. IX ] perpetuas 
{sic H: perpetias L m. 1 perpetuitas ceteri) sintque maxime 



90 Q. ENNIUS. 

218 rastros dente acres capsit causa poliendi 
agri. 

219 debil homo. 

220 _ uw _ ^v^ _ liclinorum lumina bis sex. 

221 Ciclopis uenter uelut olim turserat alte 
carnibus humanis distentus. 

222 additur orator Cornelius suauiloquenti 
ore Cetegus Marcus conlega Tuditano, 

Marci filius. . 

. . . is dictust ollis popularibus olim, 

qui tum uiuebant homines atque aeuom agitabant, 5 
flos delibatus populi Suadaeque medulla. 

223 mortalem summum fortuna repente recidit^ 
summotus regno famul ut iielut infumus esset. 



codd.', perpetuassint uulgo, ut addidi (quae iam axim Berghius 
maxime deleto que uulgo) jj 218 Non. 66, 27 politiones agrorum 
cultus diligentes . . Enniua . . ann, lib. VIIII | ratros L rastaos 
H m. 1 \ dente acres scripsi: dentefabres codd. dentiferos 
Hugius II 219 Non. 95, 32 debil, debilis. Ennius lib. VIIII | 
debil Lipsius: debilo codd. \\ 220 Macr. VI 4. 17 Ennius in 
VIIII I lichq, Faris. lychn. alii \\ 221 Prisc. I 486 H. idem in 
VIIII I cyclopis fere codd. \ alti codd., corr. Dousa \\ 222 Cic. 
Brut. 15, 58 in nono, ut opinor, annali; cf. et ad u. 4 sqq. Gell. 
XII 2, 3 sqq.; Quintil. XI 3, 31 (II 15, 4), Cic. Cato m. 14, 50 | 
2, 3 cethegus marcus studio conlegam (coUegam) filius codd.\ 
recte uulgo Tuditano conlega M. filius, sed transposuit conl. 
Tudit. BergJcius \ 4 dictust ollis Gronouius ap. Gell.: dictus 
tollis similiaue codd. Gell. dictus codd. Bruti\ ex Z et ^ ut 
unum uersum efficeret, Merula oUis in locum illius olim 
reposuit \ 5 (a)eu(u)m codd. \ agitabant Gell.: agebant codd. 
Bruti, fort. recte \ 6 populi suada (populis uada) codd. Gell. || 
223 Non. 110, 7 famul, famulus. Ennius lib. IX | 1 summa L, 
B. m. 1 \ recidit scripsi: reddidit codd. \ 2 summot' scripsi: 
summo codd. \ uelut addidi cp. Lucr. III 1034 | infimus Lipsius 
{cf. Lucr.): optimus codd. ultimus NFaber. 



I. ANNALES. 91 



LIBER X. 



insece^ Musa^ manu Romanorum induperator 224 
quod quisque in bello gessit cum rege Philippo. 

Graecia Sulpicio sorti data, Gallia Cottae. 225 

Leucatam campsant. 226 

egregie cordatus homo, catus Aelius Sextus. 227 

ille uir liaud magna cum re, sed plenus fidei. 228 

sollicitari te, Tite, sic noctesque diesque! 229 

Tite, siquid ego adiuero curamue leuasso, 230 
quae nunc te coquit et uersat in pectore fixa, 
ecquid erit praemi? 

insignita fere tum milia militum octo 281 
duxit delectos, bellum tolerare potentes. 

regni uorsatum summam coiere columnam. 232 



224 Gell. XVIII 9, 2 ab Ennio scriptum in his uersibus; 
hic posuit Merula || 225 Isidor. or. I 35, 3 zeugma . . ut; Ennio 
dedit LMuellerus || 226 Prisc. 1 541 H. campso campsas . . 
Ennius in X | Leucatan (e siq^ra alt. a) et leocaten et leucatem 
codd., corr. Vdhlenus \ camsant duo codd. || 227 Cic. de rep. 
I 18, 30 ab Ennio dictus est {idem Tusc. I 19, 18; cf. Varro 
de l. l. VII 46 et Pompon. de orig. iur. % 38); kic posuit Me- 
rula II 228, 229, 230 Cic. Cato m. 1, 1 uhi post 230 licet enim 
mibi uersibus eisdem adfari te, Attice, quibus adfatur Flami- 
ninum (228), quamquam certo scio non, ut Flamininum (229) | 
230, 1 adiuero uulgo: adiuto plerique codd. adiuuero Lugd., 
Par. I leuasso] suprascr. uel leuauero Paris. \ 3 praemii codd. 
fere (precii uel praecii dett. quidam) \\ 231 Prisc. l 30 H. uetu- 
stissimi tamen non semper eam (m litteram) subtrahebant ; 
Ennius in X annalium | 1 insignata codd. nonnulli | 2 delectos 
plerique: dilectus nonnulli (dilectos unus ex corr.) \\ 232 Don. 
ad Ter. Phorm. II 1, 57 columen, culmen uel columna . . 
Ennius X | uersatum codd. \ coiere scripsi: uero codd. (uorsatam 
iam summouere col. Scaliger). 



92 Q. ENNIUS. 

- horitatur induperator. 



w w _ u u 



234 as.pectabat uirtutem legionis suai, 
expectans si mussaret, quae denique pausa 
pugnandi fieret aut duri meta laboris. 

235 siquando ueluti uinclis uenatica uelox 
apta dolet, si forte feras ea nare sagaci 
sensit, uoce sua et nictit ululatque ibi acuta. 

236 _ pinsunt terram genibus. 

237 binc Nox processit stellis ardentibus apta. 

238 _uu_uu_uu_wu_vjo' orsis 

erubuit mulier ceu lacte et purpura mixta. 



UU _ ^ \J _ \J KJ _ U '^ 



aegro 
corde, comis palmis late passis ^pater' 



233 JDiomed. 382 K. horitur . . Ennius . . idem in decimo 
— quasi specie iteratiua | horitatur Ilbergius: horitur codd. \ 
234 Philarg. ad Georg. IV 188 mussant . . murmurant. Ennius 
in X sic ait; Nestor Nouar. p. 68 ed. Venetae a. 1496 musso 
Ennius (1, 2 e. si m.) | suai BergMus: suae Nestor siue Vatic. \ 
2 spectans Vatic. \ mussaret Bergkius: mussitarent Nestor dubi- 
taret Vatic. \ que Vatic. \ pausa Berghius: causa Vatic. \ 3 meta 
addidi (finis BergJcius) \ labores Vatic. || 235 Fest. 177 nictit 
canis in odorandis ferarum uestigiis leuiter ganniens, ut Ennius 
in 1. X {Paul. 176; AMai auct. class. VIIII 372 huc non per- 
tinet) I 1 ueluti siquando cod., corr. Fruterius (sicuti siquando 
Scdliger) \ uinculis uenatica ueneuo xapta cod.^ corr. Turnebus | 
dolet scripsi: solet cod. | feras add. COMuellerus I ea idem: ex 
cod. I 3 et in fine cod., post sua traieci \ nictit Paulus: nictu 
cod. Festi \ acute Scaliger || 236 Diomed. 373 K. de pinso agens 
Ennius decimo annalium || 237 Macr. VI 1, 9 Ennius — in X J 
nox uulgo \\ 238 No^i. 483, 2 lacte nominatiuo . . Ennins lib. X 
[sic Bamb.: XI ceteri] \ orsis erubuit mulier smpsi: es simulier 
erubuit codd. et simul erubuit (xulielmus \\ 239 Non. 370, 22 
passum, extensum, patens — Ennius ann. lib. X — passis ait 
palmis, patentibus et extensis j passis 1. palmis codd., traieci 
(comis palmis asyndetice ex more prisco iuncta) \ in fine infit 
simileue addas. 



I. ANNALES. 93 

uerutus. 240 

fiere. 241 

acanthus. 242 

LIBER XL 

quippe solent reges omnes in rebus secundis. 243 

contendunt Graios (Graecos memorare solent sos) 244 

gua longos per 

Hispane, non Romane memoretis loqui me. 

alte aedes elata petrisque ingentibus tecta. 245 

quae neque Dardaniis campis potuere perire 246 

nec, cum capta, capi^ nec, cum combusta^ cremari. 

tum clipei resonunt et ferri stridit acumen. 247 



240 Fest. 375 ueruta pila . . Ennius 1. X (Jacuna in cod.); 
sed quod sequitur Lucr. IV 409 exemplum non de solis piJis 
agi docet \\ 241 Gramni. lat. K. V 645 Ennius tamen in X an- 
nalium ^fiere' dixit, non ^fieri' || 242 schol. Bern. ad Georg. 
II 119 Gnifo commentator annalium lib. X hanc arborem in 
insula Cercina regionis Africae esse dicit oportunam tincturae, 
quae in floris sui colorem lanam tinguat; unde uestis acanthia 
appellatur; cf. BuecJielerus mus. Bhen. 36 p. 334 |j 243 Fest. 
267 quippe . . quidni . . Ennius 1. XI [sic Urs.: XL cod.] \ 
silent leges Fruterius || 244 Fest. 286 in Joco Jacunoso praeJ)ens: 
. . . . s appellat Enni . . . . os Grai memo .... gua longos 
per .... ispani non ro . . . . ; succurrit u. 1 Fest. 301 sos pro 
eos — Ennius 1. XI {uhi Graios Graecos cod.) et u. 3 CJiaris. 
200 hispane Ennius annalium libro {excidit numerus); quem 
locum {ubi Hispane extat) ad Festi uersus rettuJit CoJumna; 
u. 2 expJendi conamina (falsi de lingua, longos per uersus ut 
si BergJcius) uana fuerunt et sunt || 245 Fest. 206 petrarum 
genera sunt duo, quorum alterum naturale saxum prominens 
in mare, cuius Ennius meminit L XI | alte aedes elata scripsi: 
alte delata codd. \ petrisque ScaJiger: ceterisque cod. 
246 3Iacr. VI 1, 60 Ennius in XI [X in ras. Paris.], cum de 
Pergamis loqueretur |1 247 Prisc. I 445 H. sono . . sonis. Ennius 
in XI annalium; idem, p. 473 Ennius in XI annali 1 tunc codd. 



94 Q. ENNIUS. 

248 missaque per pectus dum transit striderat liasta. 

249 _u^_uw_vj *malo cruce' fatur ^uti des, 
luppiter' 

250 rimantur utrique. 

LIBER XII. 

251 pendent peniculamenta unum ad quemque pediclum. 

252 omnis mortalis uictores cordibus imis 
laetantisj uino curatos, somnus repente 

in campo passim mollissimus perculit acris. 

LIBER XIII. 

253 Hannibal audaci cum pectore de me horitatur, 
ne bellum faciam? quem credidit esse meum cor 
suasorem summum et studiosum robore belli. 

254 isque Hellesponto pontem contendit in alto. 



altero loco \ clepei bis pauci codd. \ resonant (-nunt unus) aes 
codd. priore loco, recte altero || 248 JPrisc. I 419 H. strido — 
stridi . . Ennius in annalium XI | messaque B. m. 1 \\ 249 Non. 
195, 13 crux . . masculini Ennius ann. lib. XI || 250 Fest 277 
in loco lacunoso de rimari agens: Ennius 1. XI ... . utrique 
{ex. gr. rimantur addidi) \\ 251 Non. 149, 32 peniculamentum 
. . pars uestis . . Ennius lib. XII annalium [XII K et L m. 1: 
XI ceteri; annalis codd.^y^ pediclum scripsi: pedum codd. (quod- 
que pedule Scaliger) \\ 252 Prisc. J IbS H. (acer et acris) Ennius 
. . in Xn, idem I p. 230 Ennius XII 1 omnes mortales codd. ex 
parte; mortalis sine dubio corruptimi; an turmalis.^ | imis codd. 
deteriores, Fruterius: uiuis codd. (huius loco priore RHG); an 
tutis ? I 2 laetantes codd. his, nisi quod l. pr. unus lactantis 
{alius lactantes) || 253 GeU. VI 2, 3 sc[C[. Ennius . . in XIII an- 
nali (Non. p. 195, 19 = 1, 2) | 1 Annibal Non. B. m. 1, L 
audaci cum (dum semel) Gell. codd.: laudacium codd. Non. 
me om. semel Gell. codd. \ hortatur Gell., Non., corr. BergJcius 
3 robore uix sanum (roboris Bergkius non melius) ; puto sponte 
duelli H 254 Varro VII 21 ut Ennius ait; hic posuit Merula \ 
fortasse contexit. 



I. ANNALES. 95 

quo res sapsa loco sese ostentatque iubetque. 255 
matronae moeros complent spectare fauentes. 256 
_ ^ satin uates uerant aetate in agunda? 257 

LIBER XIV. 

uerrunt extemplo palmae mare marmore pulso: 258 
caeruleum spumat sale conferta rate flauom. 

labitur uncta carina, uolat super impetus undas. 259 

cum procul aspiciunt hostes accedere uentis 260 

nauibus ueliuolis. 

litora lata sonunt. 261 

nunc est ille dies, cum gloria maxima sese 262 

nobis ostentat, si uiuimus siue morimur. 

horrescit telis exercitus asper utrimque. 263 

infit 'o ciues, quae me fortuna ferox hic 264 

contudit indigne, bello confecit acerbo!' 



255 Fest. 325 idem {Ennius) sapsam pro ipsa nec alia 
ponit in 1, XIIII {Paul. p. 324) | iubetque nu7n sanum ? fort. 
leuatque || 256 Seru. ad Georg. I 18 fauere . . uelle . . Ennius; 
Philarg. ad Georg. IV 230 {fauere) pro uelle apud eundem 
Ennium in XIII \ita uulgo: XVI Vatic.'] \ melos Phil. Vatic. || 
257 Gell. XVIII 2 a Q. Ennio id uerbum {uerant) in XIII an- 
nalium j satin] sann unus cod. \\ 258 Gell. II 26, 21 ex annali 
XIV Ennii; Prisc. I 171 JS. lioc sale Ennius in XIV anna- 
lium (= 2) 1 1 palmae scripsi: placide codd. Gell. placidum 
Parrhasius | pulso {cf. u. 2) scripsi: flauo Gell. \ 2 sale Prisc: 
mare Gelh codd. \ flauom scripsi {cf. u. 1): pulsum codd. Prisc. 
et Gell. uitio uetusto; post quod Prisc. codd. glossam pro (per) 
mare addunt \\ 259 Macr. VI 1, 51 Ennius in XIV |1 260 Macr. 
VI 5, 10 Ennius in XIIII || 261 Prisc. I 474 H. {de sonere) 
idem in XIIII 1| 262 Prisc. I 501 H. (moriri) Ennius in XIIII 
annalium 1 ostentat dett.: ostendat codd. (ostendit L, R m. 2) \\ 
263 Macr. VI 4, 6 Ennius in XIV |J 264 Prisc. I 518 H. {de 
contudi) Ennius in XIIII 1 1 ferox hic ego: fero sic codd. ferox 



96 Q. ENNIUS. 

265 omnes occisi obcensique in nocte serena. 

266 rumpia. 

LIBER XV. 

267 arcus subspiciunt, mortalibus quae perhibentur. 

268 malos diffindunt: fiunt tabulata falaeque. 

269 Macrdbius VI 2, 32: item de Pandaro et Bitia 
aperientibus locus acceptus est ex libro quinto decimo 
Ennii^ qui inducit Histros duos in obsidione erupisse 
porta et stragem de obsidente hoste fecisse. 

270 obcumbunt multi letum ferroque lapique 
aut intra muros aut extra praecipe casu. 

LIBER XVI. 

271 Plinius n. h. VII 28, 101: fortitudo in quo ma- 
xima extiterit inmensae quaestionis est, utique si 
poetica recipiatur fabulositas. Q. Ennius T. Aelium 
\ita BergJcius: T. Caecilium] Teucrum fratremque eius 
praecipue miratus propter eos sextum decimum adiecit 
annalem. 



sic Columna ferocem Merula \ indigno codd.^ corr. Columna 
{cm indignum ?) \ aceruo codd. praeter L || 265 Fest. 201 ob . . 
pro ad . . Ennius 1. XIIII . . id est accensi || 266 Gell X 25, 4 
•"r.', genus teli est Thracae nationis . . in Q. Enni annalium 
XIIII Jl 267 Prisc. 1 259 H. (arcus guartae decl.) Ennius in XV 
annali | subspiciunt Vahlenus: ubi aspiciunt codd. (ubi del. 
Hertzius aspicitur Columna) \ perbibetur pauci codd. (iris add. 
LMuellerus) \\ 268 Non. 114, 7 falae turres sunt ligneae. Ennius 
lib. XV I defindunt codd., corr. Merula \\ 269 JBergJcius suspicatur 
in sexto decimo, ipse tamen rectam inferpretationem indicans || 
270 Prisc. I 281 H. (praecipis) Ennius in XV annali; idem 250 
(lapis) eodem modo adfert u. 1 \1 obc. codd. pr. loco fere: occ. 
alt. loco codd. \ laetum uel loetum fere codd. 



I. ANNALES. 97 

Gellius XVII 21, 43: Q. Ennium poetam M. 272 
Varro in primo de poetis libro scripsit . ., cum septi- 
mum et sexagesimum*annum haberet, XVI \ita scripsi: 
duodecimum codd.^ annalem scripsisse^ idque ipsum 
Ennium in eodem libro dicere. 

hic, ut fortis equos, spatio qui saepe supremo 273 
uicit Olimpia, nunc senio confectus quiescit. 

post aetate pigret scribendi ferre laborem. 274 

postremei longinqua dies confecerit aetas. 275 

quippe uetusta uirum non est satis bella moueri. 276 

reges per regnum statuasque sepulcraque patrum 277 
aedificant, nomen summa nituntur opum ui 

Cicero de prou. cons. 9, 21'. an uero M. ille Lepi- 278 
dus, qui bis consul et pontifex maximus fuit, non 
solum memoriae testimonio, sed etiam annalium litte- 
ris et summi poetae uoce laudatus est^ quod cum M. 
Fuluio conlega, quo die censor est factus, homine in- 
imicissimo, in campo statim rediit in gratiam, ut com- 
mune officium censurae communi animo ac uoluntate 
defenderent? 



273 Cic. Cato m. 5, 14 sua enim uitia insipientes et suam 
culpam in senectutem conferunt, quod non faciebat . . Ennius 
— equi fortis et uictoris senectuti comparat suam ] hic (= ego)^ 
ut scripsi Fleckeis. ann. 1882 p. 402: sicut (sicuti) codd. \ equus 
codd. I Olympia pars codd. \ nunc] cf. comm. ad Catull. p. 124 || 
274 Non. 219, 12 pigret, Ennius lib. XVI [ potestate L potes 
etate H m. 1 \ scribendi ferre scripsi: subferre G supferre H 
m. 1 sufferre ceteri \\ 275 Gell. IX 14, 5 Q. Ennius in XVI an- 
nali ^dies' scripsit pro *'diei' j postremei scripsi: postrema codd. 
postremae Columna postremo Bergkius \ confecerit uel quod 
fecerit codd. (confecerat dett.) || 276 Fest. 257 quippe . . Ennius . . 
1. XVI !i 277 Macr. Yl 1, 17 Ennius . . in XVI | 1 patrum (prum) 
scripsi: quaeruut (qrunt) codd., nisi quod qux eni Neap. \ 2 aedi- 
ficant nomen uulgo^ correoci {fortasse in nouo uersu conseruare 
legebatur); aeuificant n. forma audacissima Vahlenus. 

Fracjmexta poetarum romanokum. 7 



98 Q- ENNIUS. 

279 primus senex Bradyn in regimen bellique peritus. 

280 montibus obstipis obstantibus, unde oritur nox. 

281 Nox quando mediis signis praecincta uolabit. 

282 _uu_^u_v^u_v^w interea fax 

occidit oceanumque rubra tractim obruit aethra. 

283* hic insidiantes uigilant, partim requiescunt, 
tecti, cum gladiis sub scutis, ore fauentes. 

284 quos ubi rex Epulo spexit de cotibus celsis. 

285 ex specula spectans. 

286 intentu forti dextrum latus pertudit hasta. 

287 _ u^ _ tamen induuolans secum abstulit hasta 
insigne. 

288 undique conueniunt uelut imber tela tribuno: 
configuut parmam, tinnit hastilibus umbo 



279 Fest. 278 regimen pro regimento . . Ennius 1, XVI I 
ita cod.', nec bradus Merula senex Bradylis reg. BergJcius || 
280 Fest. 193 obstipum, obliquum. Ennius 1. XVI || 281 Fest. 
258 <[quando temporis aduerbium,^ ut . . Ennius 1. XVI | nox 
uulgo I mediis] in bigis ? || 282 Macr. VI 4, 19 Ennius . . in 
XVI I obruit aumbra aera Neap. \\ 283 Philarg. ad Georg. IV 
230 in XVI Ennius {cf. et Seru. ad Georg. I 18 in cod. Lenio- 
uic. Ennius : ore fauentes) | 1 puto passim | 2 cum addidi (pro- 
tecti Columna; cf. ex. gr. Aen. III 583) || 284 Fest. 330 spicit 
. . et spexit. Ennius 1. XVI | Epulo BergJcius {secundum Var- 
ronem, qui VI 82 ex Ennio neglegenter adfert <(q^uos Epulo 
postquam spexit): pulo uel sulo cod. Festi ita ut ante p (s) 
una littera legi nequeat \ contibus cod. Festi || 285 Placidus 
39, 11 JDeuerl. ex sp. sp. , ex alto loco intendens; hemistichium 
apertum Ennio et huic loco uindicaui || 286 Prisc. I 518 H. 
(pertiidi) Ennius . . in XVI | intentu scripsi: ingenio codd. \ 
dextra codd., corr. Merula \\ 287 Macr. VI 1, 53 Ennius in XVI || 
288 Macr. VI 3, 2 hunc locum {Hom. II. XVI 102 sqq.) Ennius 
in XVI [ita Bergkius: XII Par. XV alii] ad pugnam C. Aelii 
[ita Merula: Caelii codd.'] tribuni his uersibus transfert | 



I. ANNALES. 99 

aeratus, sonit aes galeae. sed nec pote quisquam 
undique nitendo corpus discerpere ferro; 
semper adundantes hastas frangitque quatitque. 5 
totum sudor habet corpus multumque laborat, 
nec respirandi fit copia praepete ferro: 
Histri tela mauu iacientes sollicitabant. 

tunc timido manat ex omni corpore sudor. 289 

concidit, et sonitum simul insuper arma dedere. 290 

- uu _ ^u _ prandere iubet horiturque. 291 

spero, si speres quicquam prodesse potissunt. 292 

non in sperando cupide rem prodere summam. 293 

si luci, si nox, si mox, si iam data sit frux. 294 

nauorum imperium seruare est induperantum. 295 

aestatem autumnus sequitur, post acer hiems it. 296 

qui clamos oppugnantis uagore uolanti. 297 



3 aerato sonitu galeae codd., correxi \ 5 adund. Castricomius: 
abund. (habund. Neap.) codd. obund. Pontanus \ 7 ante prae- 
pete interpungunt , correxi \\ 289 Macr. VI 1, 50 Ennius in 
XVI I tum deteriores codd. H 290 Macr. VI 1, 24 Ennius in 
XVI I simul om. Faris. \ im (= em, eum) super Linkerus 
Fleckeis. ann. 1864 p. 719 || 291 Biomed. 382 K. hortatur . . 
ueteres . . horitur . . Ennius XVI annalium || 292 Fest. 333 
speres antiqui pluraliter . . Ennius . . 1. XVI || 293 Fest. 229 
prodit . . item perdit, ut Ennius 1. XVI | non in] non im 
Bergkius noenum Vahlenus; fort. non it || 294 Prisc. I 21 S H. 
(frux) Ennius in XVI annaH ] solis ante nox pauci codd. || 
295 Fest. 166, 169 nauus . . Ennius . . I. XVI | insuperantum 
cod., corr. Scaliger \\ 296 Prisc. I 153 -H". acer . . acris . . 
Ennius in XVI; Seru. ad Aen. VI 685 de feminino . . acer 
numquam dicimus, licet Ennius dixerit {Gramrn. lat. K. IV 
p. 491 Ennius . . 'p. a. h.') j sequitur om. Seru. ] hiemps codd. 
ex parte \ it AGM Seruii: sit eeteri, om. Prisc (fit Fahricius) \\ 
297 Fest. 375 uagorem pro uagitu Ennius li. XVI | clamos] 
ita cod. secundum Mommseni apographa. 

7* 



100 Q. ENNIUS. 

298 eripuere patres pueris plorantibus offam. 
298» hebem. 

LIBER XVII. 

299 noenu decet mussare bonos, qui facta labore 
nixi militiae monumenta sibi peperere. 

300 it eques et plausu uaga concutit ungula terram. 

301 tum caua sub montei late specus intus patebat. 

302 tollitur in caelum clamor exortus utrimque. 

803 _ uw _ dux ipse uias ^w _ ^^ _. 

304 concurrunt ueluti uenti, cum spiritus austri 

imbricitor aquiloque suo cum flamine contra 
indu mari magno fluctus extollere certant. 



298 Plin. h. n. XVIII 8, 83 Ennius . . obsidionis famem 
exprimens offam eripuisse plorantibus patres liberis commemorat; 
uersum restituit et hic posuit de Nesactii oppugnatione cogitans 
Bergkius |1 298* Charis. 132 K. hebem . . Ennius XVI (liuius 
ueriis ipsis in codice interlapsis) , ubi Fi. Caper ^non ut ad- 
iunctiuo, sed appellatiuo est locutus' {quae num ad Ennii 
uerha spectent duhium est) \\ 299 Philarg. ad Georg. IV 188 
mussant .. in tacendi significatione , ut apud Ennium in XVII; 
Paulus 144 mussare . . pro tacere . . Ennius: non decet m. 
bonos; unde noenu Vahlenus] non possunt mussare boni 
Philarg. \ factam labore enixi militiam Phil. Vatic, corr. 
Dousa I mon. sibi addidi 1| 300 Macr. VI 1, 22 Ennius . . in 
XVII I uaga scripsi: caua codd. \\ 301 Non. 222, 33 specus . . 
feminino Ennius ann. lib. XVII; Fest. 343 specus . . Ennius; 
Prisc. 1 260 H. Ennius in XVII aun. {Seru. ad Aen. VII 
668) I tum caua Prisc: tum causa cod. Festi concaua codd. 
Noni 1 montis codd. Non. monte ceteri, corr. COMuellerus 1 
late Prisc: latet codd. Non. alte cod. Fest. \ inius cod. Fest. | 
petebat Non. L, H m. ^ || 302 Macr. VI 1, 21 Eanius in XVII | 
clamos Lachm. \ utrisque codd., corr. Meriila \\ 303 Prisc I 
199 H. Ennius in XVII annali || 304 Macr. VI 2, 28 Ennius in 
XVII I 3 indu Merula: inde codd. 



I. ANNALES. 101 

_^u_wu_u^_ neque corpora firma 305 
longiscunt quicquam. 

LIBER xvin. 

sol aestate diem faciens longiscere longe. 306 

degrumare forum. 307 

^ ^^ - 'u^ ^ uKj _ ^u aere fulua. 308 

INCERTAE SEDIS FRAGMENTA. 

atque manu magna Romanos inpulit amnis. 309 

contremuit templum magnum louis altitonantis. 310 

uosque, Lares, tectum nostrum qui funditus 311 

curant. 

sed sola terrarum postquam permensa parumpe]^312 

exin per terras postquam celerissimus rumor. 313 

interea facit albus iubar Hyperionis cursum. 314 



305 Non. 134, 19 longiscere, longum fieri [uel frangore 
addunt codd., quae ex uel facere medii aeui glossa corrupta 
inclusi]. Ennius lib. XYII | langiscunt Hugius; sed cf. quae 
dixi Woelfflini arch. II p. 474 |1 306 No^i. post fr. 305 idem 
XVIII; ita scripsi l. l.: idem: cum codd. \ sol aestate diem 
scripsi: sola est eadem codd. cum sol aestatem BergJcius \ 
facient L faciunt (e supra u) GH, correxi {item Bergkius) \\ 
307 Non. 63, 8 . . gruma mensura quaedam . . agrimensorum 
. . Ennius lib. XYIII [gruma derigere] dixit | degrumare forum 
VahJenus: degrumari ferrum codd. \\ 308 Gell. XIII 21, 13 Ennius 
in annali XYIII ^a. f.' dixit_, non ^uluo' |1 309 schol Veron. ad 
Aen. Y 241 Ennius 1 si germanos scribas, possis hoc fr. ponere 
inter fr. 36 et 37 |1 310 Varro YII 7 caelum . . dictum templum 
sic; Ennio dedere editores H 311 Charis. 267 K. (soloecismus 
fit) per personas, ut; Ennio adscripsit AKochius \\ 312 Fest. 298» 
solum, terram. Ennius . . alibi [aliubi cod.] \ terrai Lamhinus \\ 
313 Frisc. I 334 sq. H. celerissimus pro '"celerrimus' . . Ennius 
in annalibua 1 exit Merula 11 314 Prisc. I 170 Jff. iubar . . 



102 Q. ENNIUS. 

315 luppiter hic risit tempestatesque serenae 
riserunt omnes risu louis omnipotentis. 

316 _. wu_^v^_uv^_ cum e carcere fusi 

currus cum magno sonitu permittere certant. 

317 cumque gubernator magna contorsit equom ui. 

318 o multum ante alias infelix littera theta. 

319 cum legionibus quom proficiscitur induperator. 

320 iam cata signa fera e sonitum dare uoce parabant. 

321 olli cernebant magnis de rebus agentis. 

322 miscent foede flumina candida sanguine sparso. 

323 hic pede pes premitur^ hic armis arma teruntur. 



masculinum . . Ennius in annalibus | facit (= perficit) scripsi: 
fugit codd. II 315 Seru. ad Aen. 1 254 Ennius || 316 schol. Bern. 
ad Georg. I 512 carceribus, ianuis. Ennius ait | e Hagenus: a 
cod. [| 317 Charis. 272 K. {de metaphora) ut; Diom. 457 K., 
Quintil. VIII 6, 9, Plot. Sacerd. 466 K.; Ennio adscr. 
IMGesnerus \ cumque Diom., Char. exc. Lugd.: om. Quintil., 
Char. Neap., atque Plotius \ gubem. post ui Neap. Char. \ 
magno Diom. codd. \ equom ego: equo Diom. codd. equum 
Quint. equos ceteri \ ui om. Diom. codd. || 318 Isid. or. I 3, 8 
et dicitur theta aTto xov Q-avccTov . . unde et habet per medium 
telum, id est mortis signum; de qua quidam; scholion codicis 
Admuntensis 472 in stud. Vindoh. II p. 305 si contigisset, ut 
aliquis eorum fuisset interemptus, apponebatur super nomen 
illius theta littera, quae mortem significat. habet enim haec 
quoddam iugulum, unde Ennius uersificator optimus || 319 
Cassiodor. 207 K. {de cum et quum agens) ut apud Ennium j 
quom] quum Cassiod. | indup. uulgo: imp. codd. || 320 Varr. Yli 
46 apud Ennium | fera e scripsi: ferae Flor. fere uulgo \\ 
321 Seru. ad Aen. XII 709 Ennium secutus est qui ait | obli 
F I agentis (egentis, agentibus) codd. plerique, agentes unus || 
,322 Diomed. 499 K. partipedes . . ut; LMuellerus adscr. 
Ennio \ foede M m. 2: fide codd. \ sparso] an suaso (= atro) ? \\ 
323 auct. helli Hisp. 31 hic, ut ait Ennius, pes pede premitur, 
armis teruntur arma (hic alterum addidi; arma ter. Merula). 



I 



I. ANNALES. 103 

impetus ut longe mediis regionibus restat. 324 

decretum est stare et fossarei corpora telis. 325 

_ u^ _ liic tum nostri cessere parumper. 326 

cumque caput caderet, carmen tuba sola peregit 327 
et pereunte uiro raucus sonus aere cucurrit. 

oscitat in campis caput a ceruice reuolsum 328 
semianimesque micant oculi lucemque requirunt. 

exspoliantur eos et corpora nuda relinquont. 329 

qui uicit, non est uictor, nisi uictus fatetur. 330 

dum quidem unus homo Romanus toga superescit. 331 

omnes corde patres praebent animoque benigno 332 
circumfusum. 

tunc coepit memorare simul mulsa et cata dicta. 333 



324 Fest. 282, 285 restat pro distat . . Ennium ponere 1 
ut scripsi: aut cod. haut uulgo \ legionibus Fruterius [j 

325 Varro VII 100 apud Ennium . . a fodiendo 1 et fossarei a 
Varrone explicitum addidit Bergkius (fossari pro stare Columna) || 

326 auct. belli Hisp. 23 hic tum, ut ait Ennius, n. c. p. || 

327 Lactant. ad Stat. Theh. XI 56 Ennius | 2 raucus scripsi: 
raucum uulgo \\ 328 Seru. ad Aen. X 396 Ennii est, ut; fr. 
priori adiunxit MeruJa \ 1 reuulsum codd. || 329 Donatus 
394 K. soloecismus . . sicut . . pro spoliant {cf. Gramm. lat. K. 
IV 564, V 291); Ennio adscr. Columna \ spoliantur uhique 
codd., corr. Columna \ relinquunt codd. \\ 330 Seru. ad Aen. 
XI 307 Ennius | uicit F: uincit GT | fateatur T || 331 Fest. 302 
superescit . . supeverit. Ennius {corruptus Paul. 303) j| 
332 Donat. ad Ter. Phorm. V 9, 39 'faxo tali eum mactatum' 
pro eo quod est <(mactabo)>; sic . . Ennius | patrem codd., cor- 
rexi; patri BergMus \ debent Oxon. (perhibent Ilhergius) \ 2 
circumfusum uulgo: circumfuntui ed. Bom. et Spir., circum- 
fi . . . Lugd., circum suam Oxon. \\ 333 Varro VII 46 quod est 
. . accipienda acuta dicta; Ennio., qui praecedit, adscr. docti \ 
cepit memorari Flor., corr. Scaliger \ mulsa et addidi (stulta et 
BergTcius). 



104 Q. ENNIUS. 

334 dum clauum rectum teneam nauemque gubernem. 

335 inde patefecit radiis rota candida caelum. 

336 _uu_uu_uu_uu_u pilam uix 

sol mediam conplere cohi torroribus coepit. 

337 inde loci lituus sonitus effudit acutos. 

338 succincti gladiis media regione cracentes. 

339 rex ambas ultra fossam dein tollere coepit. 

340 macliiua multa minax motatur maxima muris. 

341 atque atque accedit muros Romana iuuentus. 

342 aut super inrueret paries percussus trifaci. 



334 Isid. or. XIX 2 clauus . . Ennius. Quintil. II 17, 24 
notum illud: d. cl. r. t. | dum Quintil.: ut Isid. || 335 Isid. 
or. XVIII 36 quia {sol) uolubili ambitu rotat, sicut ait Ennius 
{cf. Seru. ad Aen. VI 748) | patefacit Guelf., Parisini || 336 
Isid. de n. r. 12 cous est quo caelum continetur. unde Ennius | 
in initio terraeque suppleas \ pilam uix sol mediam Scaligeri 
{ad Fest. p. 39 M.) codex: uix soluni codd. BecJceri | compl. 
Bamb. 1, Scal. cod. \ cohi scripsi: cohum uulgo (chou Bamb. 1, 
cous Bamb. 2) | torroribus scripsi {cf. archiu. lexicogr. II p. 474) : 
terroribus uulgo \ coepit scripsi: caeli uulgo e glossa \\ 337 
Paul. 116 lituus . . Ennius || 338 Paul. 53 cracentes, graciles. 
Ennius; Mai auct. class. VIII p. 151 cr., grac, exiles Ennius 
{ubi sunt multi gladii); cf. et Placid. 28, 9 crac, grac. 
exiles, tabidos |I 339 Plot. Sacerd. 468 K. synecdoche . . ut . . 
subauditur enim ^manus'; Ennio adscr. Lachm. ad Lucr. IV 
619 I ambas edd. Vindob.: amus cod. \ dein toUere scripsi: 
retinere cod. protendere Lachm. || 340 Diomed. 447 K. parho- 
moeon .. ut; Ennio adscr. LMuelhrus \ minatur codd., quod ex 
mutatur siue motatur corruptum puto Ij 341 Gell. X 29, 1 
^atque' . . si gemina fiat, auget intenditque rem . . in Q. Enni 
annalibus, nisi memoria in hoc ueisu labor (/uwc iVow. 530, 3); 
quin lapsus sit memoria G., ne dubites \ atque alterum om. codd. 
Non., qui et accendit (ascendit edd. uet.) \\ 342 Paul. 367 trifax 
telum . . quod catapulta mittitur. Ennius | super inrueret 
temptaui: permaceret codd. 



I. ANNALES. 105 

quae ualide uenit intus falarica missa ^ 348 

at Romanus homo, tamenetsi res bene gesta est, 3f4 
corde suo trepidat. 

audire est operae pretium, procedere recte 345 

qui rem Romanam Latiumque altiscere uoltis. 

et tum sicut equos, qui de praesepibus fartus 34^ 

uincla suis magnis animis abrumpit et inde 
fert sese campi per caerula laetaque prata 
celso pectore, saepe iubam quassat simul altam^ 
spiritus ex anima calida spumas agit albas. 5 

quaerunt in scirpo, soliti quod dicere, nodum. 347 

-vjv^-^w — v^^-^u — u^ monstra 348 

si sibi lingua loqui speret atque ora decem sint, 
inmotum ferro cor si^ pectusque reuinctum. 

labitur uncta carina per aequora cana celocis. 349 



343 Non. 555, 15 falarica, telum maximum . . Ennius | 
ueniTiur' scripsi: ueniunt codd. \ fallarica H (q. ualido uenit 
contorta f. missu lunius). || 344 Cic. de or. III 42, 168 aut 
ex toto partem . . aut ex uno plures; JEnnio adscr. docti, cuius 
praecedant sequantu/rque uu. \ ut et tametsi Erlang. 2 || 
345 Porph. ad Hor. sat. I 2, 37 abutitur Ennianis uersibus. 
ille enim ait; u. 2 adfert Varro ap. Non. 478, 17 | 2 altiscere 
scripsi {arcliiu. lexicogr. II 473): alciscere Non. codd. augescere 
Porph. I uultis codd. \\ 346 Macr. VI 3, 7 Ennius hinc {ex Uom. 
II. VI 506 sqq.) traxit | 1 equus codd. \ 2 suis] puto sibi | ani- 
mis om. Par. \ abrupit codd., corr. Merula || 347 Fest. 330 Ennius 
{Isid. XVII 9, 97) || 348 schol. Bern. ad Georg. II 43 Homericus 
sensus {II. II 488); sic etiam Ennius ''ora decem'; praebet 
fragm. Paris. 7960 | monstra scripsi: mon (a supra o) Par. j 
si addidi \ speret scripsi {cf. Cat. 84, 7): superet Par. \ atque 
Mommsenus: at Par. \ inmotum {scil. eius cui persuadetur) 
temptaui: in metrum Par. in me, tum Muellerus \ pecusque 
Par. II 349 Isid. XIX 1 celoces . . biremes uel triremes agiles 
et ad ministerium aptae, Ennius {Mai auct. cJass. VIII 174, 
uhi aequoraque alta celonis). 



106 Q. ENNIUS. 

350 ferme aderant ratibus repentibus aequore in alto. 

351 nauibus explebant sese terrasque replebant. 

352 tonsillas apiunt, configunt litus ad unceis. 

353 multa foro ponit et agoea longa repletur. 

354 tum tonuit laeuom bene tempestate serena. 

355 _uvj_wo_ ab laeua rite probatum. 

356 effudit uoces proprio cum pectore sancto. 

357 _ w^ _ ^u _ diuomque hominumque pater rex. 

358 _ v^^ _ wu _ patrem diuomque hominumque. 

359 cum saeuo obsidio magnus Titanus premebat. 

360 _ ^^ _ wu _ diuom domus altisonum cael. 

361 _wv^_u^_^^_wu laetificum gau. 



350 Varro VII 23; Ennio adscr. Ilbergius \ aeq. in a. rat. 
rep. codd., corr. idem || 351 Seru. ad Aen. VI 545 explebo esl 
minuam; nam ait Ennius || 352 Isid. or. XIX 2 tonsilla un- 
cinus . . ad quem in litore defixum funes nauium illigantur. 
de quo Ennius | tonsillas apiunt Guelf.: tonsillam sapiuni 
Parisini tonsillas rapiunt Frising. \ litus ad (= ad litus) uncis 
scripsi: litus aduncas (-cias Guelf.) codd. || 353 Isid. or. XIX 2 
agea uiae suut uel loca in naui, per quae ad remiges hortator 
accedit; de qua Ennius (Mai auct. cJass. VIII 29) | ponit Co- 
lumna: punit Guelf. ponet Frising.^ alii (ponens auct. class.) \ 
et om. Guelf. \ agea Isid. codd. (ageaque auct. class.) || 354 Oic. 
de diu. II 39, 82 ad nostri augurii consuetudinem dixit Enniu8 
{cf. Varro ap. Non. 408, 2) ] cum Vindoh. \ l(a)euum codd. 

355 scliol. Bern. ad Georg. IV 7 laeua prospera . . ut Ennius ait 

356 Seru. ad Georg 11 424 cum abundat. . Ennius || 357 Varro V 65 
{Ennius) dicit || 358 Cic. de n. d. II 2, 4 ut idem Ennius j 
359 Non. 216, 29 obsidio . . neutro — Ennius | saeuo luniust 
suo codd. I Titanus Merula: titanum codd. {unde conicias obs. 
manus Titanum cum saeua pr.) || 360 Auson. technop. 13, 17 
unde Rudinus ait 1 diuum codd. 11 361 ibidem 3 Ennius ut me- 



I. ANNALES. 107 

_uv^_uw_v^u_^u endo suam do. 362 

_u^_^v^_u^_^w namque suam do. 363 

in do ibam. 364 

aduersabantur semper ui, uostraque nolunt 365 
uolta. 

liaud temere est, quod tu tristi cum corde 366 

gubernas. 

_ wu _ wu hant irarum effunde quadrigas. 367 

ausus es hoc ex ore tuo? 368 

uocibus concide, i fac musset obrutus isteis. 369 

illi (quod minimum est) neque, ut aiunt, mu 370 

facere audent. 



morat replet te 1. g. ; sic Vossianus , altera recensio h. u. post 
19 ponens hahet praesumit {scil. Ennius) 1. g. |1 362 — 364 Auson. 
l. l. 18 quod adstruit (addidit, sc. Ennius) e. s. do; Charis. 
278 K. syllaba, ut e. s. do, h. e. domum, ubi tamen exe. 
Lugdun. adferunt indo ibam pro in domum ibam (= 364); 
Diom. 441 syllaba, ut e. s. do, pro domum; Probus 263 K. 
namque suam do (= 363); Mar. Vict. 59 K. endo sua duo, 
i. e. in sua domo; Consent. 388 K. ut 'endo [tetendit cod.] 
suam do' ; in communi fonte plus quam unum exemplum (362) 
adlatum esse statui archiu. lexic. II 475 (| 365 Non. 230, 15 
uultus . . neutro . . Ennius | auers. Fruterius (auorsabuntur 
Scaliger) \ uiuos uostraque codd., deleui uos dittographum (uos 
uostr. lunius nos nostr. Scaliger) \ nolunt addidi \ uulta codd. Ij 

366 Seru. ad Aen. IX 329 temere . . sine causa. Ennius || 

367 idem ad Aen. XII 499 nam Ennius ait i. e. q., sic F (nam 
E, eff. ir. quadr. dixit ceteri \ haut post ait addidi || 368 Cic. 
ad Att. VI 2, 8 ut inquit Ennius || 369 Varro VII 101 apud 
Ennium . . mussare dictum, quod muti non amplius quam mu 
dicunt I i fac mus(s)et scripsi: facimus et Flor. face musset 
Turnebus {quod oh musset non dispJicere debuit COMuellero) \ 
obrutum {ex -tus, ut uid., corr.) Flor. isteis (illeis) addidi ex. 
gr. II 370 Varro post 369 a quo idem dicit ] illi scripsi: id Flor. 



108 Q- ENNiUS 

371 Marsa manus, Paeligna cohors, Yestina uiriim uis^ 
37 1» nil metus ulla tenet, tutei uirtute quiescunt. 

372 hos pestis necuit^ pars occidit illa duellis. 

373 Brundisium pulcro praecinctum praepete portust. 

374 capitibus nutantis pinos rectosque cupressos. 

375 _wo'_w^_^w_uv^ populea frus. 

376 uel tu dictator uel equorum equitumque magister 
esto uel consul. 

377 fortis Romani sunt tam quam caelus profundus. 

378 optima cum pulcris animis Romana iuuentus. 

379 _^vj_(^»w'_wv^_v^'^_v^w unus 

dum quit surum ferre tamen, defendere possunt. 



(q. m. e. cf. Cat. 38, 4) | an nec ? \ MV Flor. || 371 Bonat. 
398 K schesis onomaton . . ut, ad quae explan. p. 565 K. Enni 
uersus; sine nomine adf. Charis. 282, Diom. 446, Potnpeius 303 | 
peligna codd. | festina uhique codd., corr. JDousa \ rum uis Char. 
Neap. II 371* Non. 214, 10 metus . . •(feminini)> Ennius | nil 
(= neutiquam) scripsi: ni codd. (ne L m. 1) \ uUa] tilla (x | 
tennet L | tutei ego: rite codd. (riae L) freti Mercerus \\ 372 
Prisc. I 470 H. (neco) Ennius || 373 Gell VII 6, 6 {praepes) 
Q. quoque Ennium . . qui in annalibus {ihid. IX 4, 1) | Braun- 
disium Vatic. \ portus. Et Vatic, corr. Vahlenus \\ 374 Gell.'^l\l 
20, 13 Ennius . . 'rectos' dicere ^c' quam 'rectas' (c/. Non. 
195, 24) I captibus Schneiderus^ et sic certe pronuntia \ nutanti- 
bus Non. codd. {Voss. Gell. m. 1) || 375 Auson. technop. 13, 19 
de fronde loquens cur dicit {Ennius) \ frus T: fros V fruns C || 
376 PauJ. 369 uel . . ut Ennius || 377 Non. 197, 9 caelum . . 
masculino . . Ennius; Charis. 72 K. ut Ennius | sunt (sr) tam 
quam scripsi: quamquam Char., Non. ex communi fonte cor- 
rupto 11 378 Don. ad Ter. Phorm. III 1, 1 Ennius | annis Oxon. \\ 
379 Fest. 286 Ennius . . item . . suri sunt fustes; idem p. 298 
surum dicebant . . <(Ennius)>; cf. Paul. 299 | unus Paul: unum 
Fest. 286 {p. 298 lac. in cod.) \ dum {uel si) quit scripsi: surum 
Paul. usurum Fest. 286 (^su^rus p. 298 | surus Fest. 286 | forte 



• 



I. ANNALES. 109 

cum sese siccat somno Romana iuuentus. 380 

pandite sultis genas et corde relinquite somnum. 381 

et detondit agros laetos atque oppida cepit. 382 

flamma loci postquam concussa est turbine saeuo. 383 

cum magno strepitu Volcanum uentus uegebat. 384 

inuictus cams atqiie sagax et waribus fretus 385 

clamor ad caelum uoluendus per aethera uagit. 386 

cum uillus quo iam semel est imbutus ueneno 387 

siluarum saltus^ latebras lamasque lutosas. 388 

septingenti sunt paulo plus aut minus anni, 389 
augusto augurio postquam inclita condita Roma est. 

moribus antiquis res stat Romana uirisque. 390 



Faul. j possent Fest. 298, Faul. || 380 schol. ad Stat. Theb. VI 27 a 
pictoribus simulatur, ut liquidum somnum ex cornu super dor- 
mientes uideatur efFundere. sic Ennius | exiccat codd., correxi || 
381 Fest. 343, sultis, si uoltis . . Ennius {Faul 342) ; Paul. 94 genas 
Ennius palpebras | suetigenias Fest., sulti genas Paul. 342 sulpi- 
genas idem p. 94 | cordis BergJcius \\ 382 Frisc. 1 482 H. detondeo, 
detondi . . Ennius in annalibus {cf. Hertzii adn.) \ detondit B 
m. 2: detotondit codd. || 383 schol. Vatic. ad Ter. Heaut. II 3, 4 
loci parbelcon , . Ennius | concussa preturbine cod. (Hermae 
II p. 368); conclusast Faernus (e et p confusa) || 384 Fest. 163 
metonymia . . ut Ennius \ uegerat cod. \\ 385 Fest. 321 <^sagacem> 
etiam canem <^dixit Ennius)>; Ennio dedit Dacerius, qui et 
suppleuit ipsum uersum (naribus Eibbechius) \\ 386 Varro VII 
104 Enni . . ab aedo | clamos et per aera Lachmannus \\ 
387 Fest. 376 <^uenenari)> dicebant antiqui, cuius color infi- 
ciendo mutatur, ut Ennius cum ait | cum illud cod. , correxi | 
imbuta cod. , corr. Vahlenus (conchyli ut quom lana semel i. u. 
est BergJcius) \\ 388 comm. Cruq. ad Hor. epist. I 13, 10 lamas, 
lacunas raaiores continentes aquam pluuiam . . Ennius {| 
389 Varro de r. r. III 1, 2 nunc denique est ut dici possit, 
non cum Ennius scripsit {Sueton. Oct. 7) ] inclyta V || 390 Au- 
gustin. d. c. d. II 21 Ennii poetae uersu {VuJc. GalJic. uita 



110 Q. ENNIUS. 

391 qua murum fieri uoluit, urguemur in unum, 

392 _ wu fortunasque suas coepere latrones 
inter se memorare. 

393 _ wu _ dictis Romanis incutit iram. 

393* _ uu _ wv^ _ nam me grauis impetus Orci 
perculit in latus. 

394: incedit ueles uolgus sicilibus latis. 

395 _w^_uu_^^ leuesque secuntur in hastis. 

396 _vjv^_^w_uu_ runata recedit. 

397 _ wu _ u^ _ spiras legionibus nexit 

398 _ uw _ equitatus iit celerissimus - ^ 

399 _u^_uu_wu_ Romam ex aquilone 
Raeti destringunt. 

4rOO _ww_uw_^^_ ratibusque fremebat 

imber Neptuni. 



Auid. Cassi 5, ubi restat BP^) || 391 Non. 418, 4 urguere est 
premere, cogere . . Varro antiquitatum uel rerum humanarum 
{Ennio adscr. Popma) \ urg(u)emur codd.: urguentur Popma |1 
392 Non. 134, 29 latrocinari, militare mercede . . Ennius {cf. 
et Varro VII 52) | siias Mercerus: quas codd. aequas Fruterius | 
inter serare L || 393 Seru. ad Aen. I 69 Ennius | incutit Com- 
melinus: inculit Casselanus || 393* Seru. ad Aen. I 81 Ennius | 
perculit scripsi {cf. l. Verg.): percutit uulgo pertudit Vahlenu^ 11 

394 Paul. 337 silices . . Ennius j uolgus scripsi: uulgo codd. || 

395 Seru. ad Aen. V 37 in hastis Ennius || 396 Paul. 263 runa 
genus teli . . Ennius . . id est pilata 1 fortasse manus r. r. |) 
397 Fest. 330 Ennius . . hominum multidinem ita {spira) 
appellat, cum ait !| 398 Charis. 83 K. celerrimus . . nam quod 
Ennius ait . . barbarismus est | iit scripsi: ut cod. {male uulgo 
discribunt uerba) | celerrimus (ss supra rr) cod. \\ 399 Placid. 
79, 3 D. in lemmate, metrum agnouit GLoewius, Ennio ad- 
seripsi \ retiae stringunt codd., corr. Loewius || 400 Seru. ad 
Aen. XI 299 antiqui aquae sonitus fremitus dicebant. Ennius 
{cf ad Georg. I 12). 



<w/U _ O' 



^^ — <J<J — u^ 



I. ANNALES. 111 

trabes remis rostrata per altum. 401 

fluctusque natantes. 402 

omnes mortales sese laudarier optant. 403 

_uw_^u_^w_uv^„ tibi uita 404 
seu mors in mundo est. 

nobis unde forent fructus uitaeque propagen. 405 

contempsit fontes, quibus ex erugit aquae uis. 406 

sicuti siquis ferat uas uini dimidiatum. 407 

tanto sublatae sunt agmine tunc lapides - 408 

perque fabam repunt et mollia crura reponunt. 409 

tantidem quasi feta canes sine dentibus latrat. 410 



^'^ — wu^^wu 



qui fulmine claro 411 

omnia per sonitus arcet terram mare caelum. 



401 Varro VII 33 ut una canes, una <(trabes . . .^; ah- 
erratum a trabes ad trabes, unde cum nomine Ennii {cui dedit 
Columna) initium est haustum || 402 Seru. ad Aen. VI 705 En- 
nium . . secutus est, qui ait || 403 Augustin. de trin. 13, 6 quod 
uetus poeta dixit Ennius {cf. et epist. 231, 3, ubi laudari ex- 
optant edd.) \\ 404 Charis. 201 K. in mundo pro palam . . 
Ennius {discripsit GHermanus) \ fortasse <[si^ tibi || 405 Non. 
64, 31 propages . . Ennius; idem p. 221, 5 propago . . neutri 
Ennius | nouis unde priore, boni secande (bonis unde K m. 3 O) 
altero l. codd., corr. lunius \ prapagen Columna: propaginem 
priore, propagimen (-gmen L m. 2 G-) altero l. codd.) \\ 406 Gramm. 
lat. K. V 621 eructo . . a uerbo erugo. Ennius {cf. iiid. 626) | 
exerugit {punctis supra ex) cod., sese erugit Vahlenus \\ 
407 Gell. III 14, 5 Q. Ennium . . in annalibus dixisse . . di- 
midiatum . . in partis duas pares diuisum ] sicut Lachm. ad Lucr. 
11 636 II 408 Non. 211, 8 lapides feminino genere . . apud 
Ennium | augmine Wakefieldus \ toto (an siipra pr. o) G | for- 
tasse s. sunt tunc 1. examine tanto || 409 Seru. ad Georg. III 
76 Ennius de gruibus Ij 410 Varro VII 32 una canes. itaque 
Ennius scribit | tantundem CoJumna \ f§ta Flor. j| 411 Seru. ad 
Aen. I 31 Ennius: ^qui — arcet', i. e. continet; Probus ad ecl. 



112 Q. ENNIUS. 

412 Albani muris Albam Longam cinxerunt. 

413 _ uu _ urbis magnas et imperiosas. 

414 _ uu _ funduntque elatis naribus lucem. 

415 corpore Tartariuo prognata Paluda uirago, 

cui pater imber et ignis, spiritus et grauis terra. 

416 _uu_uw_^w quaeque in corpore — 
_ caua caeruleo caelo cortina receptat. 

417 _wu_u^_ rigido tum caerula suro. 

418 inde Parum, circum quam caerula salsa wZulabant. 

419 _Kj^-\j^-\j^-^Kj_Kj redimxni 
in patriam. 



6, 31 et Lucretius . . et alio loco {scil. legitur^ nomine scriptoris 

omisso): *"omnia caelum; coniunxit Bernaysius opusc. 11 69 | 

personitans idem || 412 Mar. Victor. 101 K. uelut; dubitans 
Ennio (Jib. I ?) attribui || 413 Oic. de rep. I 2, 3 ut appellat 
Ennius (| 414 Seru. ad Aen. XII 115 ille (Ennius) enim ait; 
Mar. Victor. 28 K., ubi efflantque || 415 Probus ad ecl. 6, 31 
lioc (spiritum) illud {aerem) et Ennius appellauit in annalibus 
(1, 2); Varro VII 37 (= 1) Tartarino a Tartaro . . Paluda a 
paludamentis {cf. Fest. 359) | 1 corpora tartareo — palude 
£robi codd. | 2 cui pater scripsi: cui par Probi codd. j| 
416 Varro VII 48 apud Ennium . . caua cortina dicta, quod 
est inter terram et caelum ad similitudinem cortinae Apollinis | 
sic discripsi uerba {nulla in Flor. lacuna) \ caua Turnebus et 
Scaliger: causa Flor. \ caelo ex saelo uel faelo corr., ut uid., 
Flor. I cortina receptat Turnebus: orta nare ceptat Flor. {ad~ 
iunxit Jioc fr. priori Merula, quae caua corpore caerula c. r. 
COMuellerus) || 417, 418 Fest. 286 rigido <t. c. s. cum ait> 
Ennius iocatus uidetur . . . et alibi . . Parum insulam refert | 
supplementa in 417 Ursini, in 418 Ilbergii sunt \\ 419 Fest. 286 
<[redinunt significat redeunt.> Ennius <(. . . red)>inunt in <pa- 
triam. item prodinunt, ferinunt pro prod<(eunt, feri<(unt>; 
supplementa sunt Ursini. 



I. ANNALES. 113 

ingenti uadit cursu, qua redditus termo est. 420 
hortatore bono prius quam iam finibus termo. 421 

iamque fere quatuor partum. 422 

j - quo tam temere itis? 423 

^ - quem non uirtutis egentem. 424 

^u _ ^ furentibus uentis. 426 

uestro sine momine, uenti. 426 

^w _ qiio sospite liber. 427 

_ uw _ vvu _ terrai frugiferai. 428 

ipsius armentas ad eosdem 429 

_^^_w^_uu_ Bruttace bilingui. 430 

_u^_w^_uv^_ teloque trabali. 431 

j - yj<u beia machaeras! 432 



w u _ w u 



^J^U — uu 



ij '^ — Kj yj 



\J \J — ^u 



\J \J ^ 'UKJ 



420, 421 Fest. 363 termonem Ennius . . quem nos nunc 
terminum, hoc modo . . et . . | 42 1 iam om. ex parte Mommseni 
apographa \\ 422 Charis. 141 K. partum . . Ennius | IIII cod. quat- 
tor Bitschelius {lege quatvor) 1 423 Seru. ad Aen. IX 329 temere . . 
subito. Ennius | quae post itis leguntur in codice citate catome- 
rariis ut glossam corruptam ciecit Hauptius || 424 Seru. ad Aen. 
XI 27 Eunii uersus est || 425 Seru. ad Aen. I 51 apud Ennium || 
426 Mai o.uct. class. VJII 332 momen . . pro momento. unde 
Ennius || 427 Fest. 301 sospes . . Ennius ui<^detur seruatorem 
signi^ficare, cum dix<(it; q. s.> liber; suppleuit Ursinus |j 
428 Charis. 19 K. Ennius in annalibus [ihid. 538); Plot. Sac. 
449, fragm. Bobiense 555 K. || 429 Non. 190, 20 armenta . . 
feminino Ennius {cf. Paul. 4) j ad armentas codd.., sed ut in 
L lineolis adpositis inuersus sit ordo \ easdem Aldus \ ad ar- 
menta addunt codd.., del. Scaliger \\ 430 Porph. ad Hor. sat. I 
10, 30 et Ennius et Lucilius . . dixerunt; Paul. 35 bilingues 
Bruttates [sic Monac^ Ennius dixit, quod Brutti et osce et 
graece loqui soliti sint || 431 Seo-u. ad Aen. XII 294 Ennius | 
trabalim cod. \\ 432 Seru. ad Aen. IX 37 est Ennianum, qui 

Fragmenta poetabum eomanobum. 8 



114 Q. ENNIUS. 

433 _ uw _ uu _ succincti corda machaeris. 

434 _ euax lituus. 

435 uersat mucronem. 

436 _ u^ _ uu _ saxo cere- comminuit -brum. 

437 Massili- portabant iuuenes ad litora -tanas. 

438 adgretus fari. 

439 oratores doctiloqui uu _ u^ — 

440 Fronto p. 66 N.: quippe qui Enni sententia ora- 
torem audacem esse debere censeam. 

441 _ uu _ wu _ animus cum pectore latrat. 

442 _v./u_uu_uu_ clamore bouantes 

443 _ wu _ uu _ pausam fecere fremendi. 



ait I eia pUrique^ macheras (-ra F) omnes codd. || 433 Seru. ad 
Aen. IX 675 Ennium secutus, qui ait | succin(c)ti corda codd. 
'praeter F suaintus (= succintus) praebentem', quod cum corda 
in Seruii uerhis praecedat, rectum potest esse \ mac(h)eris 
(-ceriis F) codd. \\ 434 Charis. 240 K. euax . . Ennius annalium 
libro [liber ex. Cauch.'] \ euax om. Neap., qui ex Plauti uerbis 
praecedentibus aquast aspersa repetiuit, habent exc. Cauch. 
supra aquas istas pensa (r supra n) | lituus exc. Cauch. : latinis 
Neap. II 435 Seru. ad Aen. IX 744 est Ennianum || 436 Gramm. 
lat. K. IV 565 tmesis. Ennius {Seru. ad Aen. I 412, Fompeius 
310 K, Bon. 401 K.) \\ 437 Don. l. l. et; Fomp. l l (fittmesis) 
si dicas hoc . . id est 'Massilitanas lagonas portabant iuuenes 
ad litora' {fortasse lagonas in fine u. prioris legebatur) ; Ennio 
adscr. Columna {obloquente Muellero de re m. p. 367) || 438 Paul. 6 
apud Ennium ^a. f.' pro . . adgressus ponitur {idem p. 78 egretus 
et adgretus) || 439 Varro VII 41 Ennius ait || 441 Varro VII 103 
ut Ennii | puto tum (-usque in Scaliger) \\ 442 et 443 Varro 
VII 104 Ennii . . a boue . . eiusdem a leone | clamorem et in 
fr. seq. facere Flor. Qioc corr. Columna). 



I. ANNALES. 115 

_^u_uu_^u_ rex deinde citatus 444 
conuellit sese. 

_uw_ww_ ad genuaque conpreniit arta 445 
genua. 

induprimitque genae genam ^ - ^^ ^ ^^ 446 

_ uw _ ^v^ _ uertunt crateras ahenos. 447 

olli crateris ex auratis hauserunt. 448 

introducuntur legati Minturnenses. 449 

- ^^ hostili in me iac^w _ ^^ — 450 

_ ^w _ latus ut deuolso _ ^u — 

qui iactu ualido percussit stipite parmam 

_ ^w _ u^ _ perculsi pectora Poeni. 461 

carbasus alta uolat pandam ductura carinam. 452 

quod bonus et liber populus. 453 



444 Seru. ad Aen. XI 19 uellere mouere . . Ennius || 
445 Isid. XI 1, 108 genua sunt commissiones femorum et cru- 
rum . . Ennius | ad genvaque seripsi: adque genua Guelf. at- 
que genua ceteri | conpremit Paris. 13027: conpraemit Guelf., 
Fris. m. 1 conprimit Fris. m. 2 comprimit uulgo \ genua 
Paris. 13027: gena ceteri || 446 Seru. ad Aen. VI 686 genis, 
palpebris. Ennius de dormiente | inprimitque (-mit genaeque 
unus) codd.j correxi \\ 447 Seru. ad Aen. IX 164 est hemistichium 
Ennianum 1| 448 Censorin. 72 H. duodecasyllabus spondiazon; 
adscripsere Ennio \ craterib; (aterib; in ras. D) codd., corr. 
Cauchius \\ 449 Victorin. 211 ^. spondiozon, ut est; cf. et gramm. 
lat. K. VI 634, AMai auct. class. V 524 {uU hii produc); 
et hunc u. adscripsere Fnnio || 450 Festus 314 <(stipes, fustis 
terrae]> defixus . . <'Enniu8>; huius annalihus dedit GOMudlerus \ 
supplementa sunt Ursini \ 1 in mela cod., corr. idem j 2 reuolso 
cod., correxi \ stipite miles add Urs. \\ 451 dubiae fidei fr. Co- 
lumna siii Cosentia a Fabio Aquinate missum narrat ex codice 
interpretis cuiusdam Statiani {cf. Haasii praelectt. II 64) || 
452 et 453 attulit Barthius, prius ad Stat. Ach. I 558 nauis a 
uelo, ut Ennius, dlterum ex lexico Terentiano Aduers. 38, 15 

8* 



116 Q. ENNIUS. 

454 _ ^w _ uu _ feruentia rapa uorare. 

455 [^Kju-uu-Kj^-uu quem super ingens 
porta tonat caeli.] 

II. Saturae. 
SATVR. LIB. I. 

456 malo hercle magno quom conuiuat sine modo. 

457 dum quidquid des, des celere. 

SATVR. LIB. II. 

458 inde loci liquidas pilatasque aetheris oras 
contemplor. 

459 -restitant obdurant obstant obstringillant obagitant. 

SAVTR- LIB. III SIVE SCIPIO. 

460 Enni poeta, salue, qui mortalibus 
uersiis propinas flammeos mediillitus. 



Ennius in . eo [primo Barthius] . . h. e. liberalis. || 454 Seneca 
apocol. 9 cum sit e rep. esse aliquem, qui cum Romulo possit 
f. r. u. ; hoc fragm. sat dubium BuecheJerus prisco alicui poetae 
adscr. || 455 ex uetere grammatico hausisse se testatur Columna 
Ennio adscriptum; est Verg. G. III 260; et cf. Sen. epist. 108, 33. 
IL SAT. 456 Non. 472, 22 conuiuant . . Ennius sat. 
lib. I I quom magno siue m. q. scripsi: suo magno codd. (magno 
suo Bothius) II 457 Non. 510, 10 celere pro celeriter . . Ennius 
sat, lib. I I quicquid H wi. 2 j des semel codd., duplicauit Italus 
quidam in cod. PaJat. \\ 458 Seru. ad Aen. XII 121 Ennius 
sat. II . . cum firmas et stabiles significaret et quasi pilis fultas | 
contemplor ante inde loci cod.., traiecit Scaliger \\ 459 Non. 
147, 9 obstringillare, obstare. Ennius sat. lib. II | obdurant 
scripsi'. occurrunt codd., cum requiratur synonymum ceterorum | 
ouagitant codd., corr. edit. a. 1526 || 460 Non. 33, 7 propinare 
. . Ennius sat. lib. III {uli u. 1 ennio eta selue codd.), idem 139, 
14 medullitus . . Ennius sat. lib. III. 



IF. SATURAE. 117 

Suidas s. u. "Gvvioc: 'JFVo^afog TCOLrjrijg, bv Aiha- ^lol 
vbg iTtaivcov a^tov (prj^i. UmitCcova yaQ adcjv xal £7tl 
^eya tov avdga i^aQat ^ovXd^svog (pri^i ^6vov av 
"O^rjQOv STta^LOvg inaCvovg ElitBtv UxLTtCovog. driXov 
de a)g hs^iqTtSL rov TtOLYjtov trjv ^syaXdvotav %al t&v 
lietQCDv tb ^eyaXsLOv Kal a^Lccya^tov. 

Africa terribili tremit horrida terra tumultu. 462 

- mare saxifragis undis ^u _ u^ 463 

sparsis hastis lougis campus splendet et horret. 464 

■^ qua propter Hannibalis cdpias considerant. 465 

crassa puluis dritur, omnem peruolat caeli fretum. 466 

-L ^ mundus caeli uastus constitit silentio, 467 

et Neptunus saeuos undis asperis pausam dedit; 
Sdl equis iter repressit ungulis uolantibus, 
cdnstitere amnes perennes^ arbores uentd uacant. 

^^_wzu_w ciibitis pinsibant humum. 468 

j.^-Kjj.^-^u ferro foedati iacent. 469 



462 Festus 153 metonymia . . ut Ennius cum ait {Cic. de 
or. III 42, 167); saturis dedi \ teriibilis Cie. Abrinc^ Harl. 
Erlang. 2 {cf. Varr. sat. Men. fr. 225 B.) \ tremis cod. Festi \\ 
463 Cic. de or. III § 167 [post fr. prius) neque factum uerbum 
est, ut; hic posui \\ 464 Macrob. VI 4, 6 Ennius . . in Scipione 
{cf. Seru. ad Aen. XI 601); cf. OMibbecJcius praef. fragm. com. 
p. CXVII et Lucil. fr. 461 || 465 Gell lY 7 {de Hannibalem) 
Eunii uersum . . ex libro qui Scipio inscribitur . . quadrato 
numero factum j et qui (quique) GlVossius quaque Hertzius 
si qi\?i Buechelerus \ hanibalis P | considerant VE: considerat P jl 

466 Non. 205, 28 fretum . . masculini . . Ennius; hic posui \\ 

467 3Iacr. VI 2, 26 Ennius in Scipione i fortasse addendum 
longe I 2 saeuus codd. \ 4 constitere Paris. {ex Eyssenh. silentio): 
consistere cett. codd. fere \\ 468 Varro V 23 Ennium in terram 
cadentis dicere; hic posui \ pinsebant Turnebus \\ 469 Seru. ad 
Aen. III 241 foedare, cruentare . Ennius; hic posui. 



118 Q. ENNIUS. 

470 desine, Roma, tuos hostis ^^ _ ^^ — 

471 testes sunt campi magni ^u _ uu — 

lati campi, quos gerit Africa terra politos. 

472 namque sibi monumenta mei peperere labores. 

473 meum non est, ac si me canis memdrderit. 

474 namque is non bene uolt/ ibi qui falso criminat 
aput te 

475 -±-j.-i-\ Scipio inuicte. 

476 quantam statuam Romanus | faciet populus, Fuhlij 
quantam columnam, quae | res tuas gestas loquatur? 



470 Cic. de or. III 42, 167 proprium proprio mutatum; 
idem de fln. II 32, 106 beatior Africanus cum patria illo modo 
loquens; Ennio adscr. docti \ quidam apud Columnam addit 
horrere superbos (in Abrinc. rasura pro hostis) || 471 Cic. ibid. 
ipost 470) et: t. 8. c. m.; Non. 66, 25 politiones agrorum, 
cultus diligentes . . Ennius sat. lib. III testes sunt lati campi 
ectr.; haec ex eodem loco sumpta esse intellexit JBondamus uar. 
lectt. II 14 il 472 Cic. de fin. II § 106 (post fr. 470) reliquaque 
praeclare . . laboribus hic praeteritis gaudet {ex quibus facile 
apparet cohaesisse in Africani oratione tria haec fragm.) \ 
namque AB: nam E { sibi scripsi comm. ad Cat. p. 124: 
tibi codd. \ monimenta AE; munimenta Muretus \ repperere A j| 
473 Gell. VI 9, 1 Q. Ennius in saturis memorderit . . inquit; 
Non. 145, 25 memordi . . Ennius; hic posuit LMuellerus \ 
meum om. Non. \ ac {ex at corr. E) Gell.: ut Non. || 474 Non. 
470, 13 criminat. Ennius sat. lib. III | namq. is scripsi: nam 
iis codd. nam is uulgo \ uultibi m. 1 et L et B. uult tibi ceteri \ me 
falso Quicheratius \ supple fere male me egisse || 475 Cic. or. 
45, 152 omnes poetae praeter eos, qui ut uersum facerent 
saepe hiabant, ut . .; at Ennius semel; hic posui et Saturnium 
discripsi {supra p. 28) || 476 Trebell. Follio uita Claud. 7 dicit 
Ennius de Scipione; Saturnios discripsi, quos iam olim agnouere \ 
1 q. st. faciet pop. Romanus codd., traieci et Publi addidi 
(statuet pro faciet non male Lachm. ad Lucr. III 1034) | 2 
lege tvas. 



II. SATURAE. 119 



SATVR. LIB. IV. 



jij. Kj^ J.J. ^u j neque ille triste 477 

quaeritat sinapi neque caepe maestum j. _ 

[SATVR. LIB. VI. 

quippe sine cura laetus lautus quom aduenis 478 

infestis malis, expedito bracliio 

alacer, celsus, lupmo escam impetil petens, 

mox cuncta alterius abliguristi bona! 

quid censes domino esse animi? pro diuom 

fidem! 5 

cibum ille tristis seruat, tu reides uorans.] 

SATVR. EX LIBRIS INCERTIS. 

nam qui lepide postulat alterum frustrari, 479 

quem frustratur, frustra eum dicit frustrasse; 



477 Macr. VI 5, 5 tristis pro amaro . . Ennius in libro 
satirarum [sabinarum codd.] quarto; Seru. ad Georg. I 75 
Ennius; sotadeos discr. Hugius | ille Burmannus: ille . . Seru. 
Danielis, om. Macr. \ cepe Paris, Macr. \\ 478 JDonat. ad Ter. 
Phortn. n 2, 25 haec non ab Apollodoro, sed e sexto Ennii 
translata sunt omnia [sic uulgo; sed pro sed — Ennii in Oxon. 
respondeas, in edd. uet. sed e sexto satis, in lAigdun. sed de 
sexto satis sequente lacuna; num 'pertineant Jiaec ad Ennium, 
cuius nomen Gand. addidit, perquam est dubium] | 1 lautus 
om. Lugd., Gand. \ cum uulgo \ 2 infestis JRitschelius op. III 
794: insertis Lugd., inferetis Oxon. infertis uulgo \ bracchio 
Lugd. 1 3 impetu escam petens siue e. i. p. scripsi: impetu (in- 
pecum Lugd.) expectans codd. expect. impetu Muretus; cf. et 
FSchoellius mus. Bhen. 40 p. 322 | 4 cuncta scripsi: cum Lugd., 
Oxon., dum ceteri \ abligur(r)isti scripsi: abligurias Lugd. ab- 
linias Oxon. obligur(r)ias uulgo abligurrieris Bibbeckius \ 5 do- 
minos Oxon., Lugd., corr. Muretus; dominis uulgo \ diuum uulgo 
(proh animum Lugd.) \ 6 cibum ille {an ire ?) tristis Peter- 
mannus: ille tristis (est add. Oxon.) cibum dum (dum ciuium 
Lugd.) uulgo \ reides ego: rediens Lugd. ridens ceteri \ uorans 
Ox., Lugd.: uoras uulgo || 479 Gell. XIX 2, 7 uersuum, qui 
sunt in saturis Q. Enni | 2 eum monosyllabum \ frustrasse {uel 



120 Q. ENNIUS. 

nam qui se frustrari quem frustra sentit, 
frustratur, si frustrast; ille non est frustra. 

480 Quintiliamis IX 2, 36: sed formas quoque fingi- 
mus saepe^ ut Famam Vergilius, ut Voluptatem ac 
Virtutem . . Prodicus, ut Mortem ac Vitam, quas con- 
tendentes in satura tradit Ennius. 

481 GelUus II 29: 'auicula', inquit {Aesopus) ^est 
parua, nomen est cassita. habitat nidulaturque in 
segetibus, id ferme temporis, ut appetat messis pullis 
iamiam plumantibus. ea cassita in sementes forte 
congesserat tempestiuiores; propterea frumentis flaue- 
scentibus pulli etiam tunc inuolucres erant. dum igi- 
tur ipsa iret cibum pullis quaesitum, monet eos, ut, 
si quid ibi rei nouae fieret dicereturue, animaduer- 
terent idque uti sibi, ubi redisset, nuntiarent. dominus 
postea segetum illarum filium adulescentem uocat et 
'uidesne' inquit ^haec ematuruisse et manus iam po- 
stulare? idcirco die crastini, ubi primum diluculabit, 
fac amicos eas et roges, ueniant operamque mutuam 
dent et messim hanc nobis adiuuent'. haec ubi ille 
dixit, [et] discessit. atque ubi redit cassita, pulli 
tremibundi trepiduli circumstrepere orareque matrem, 
ut iam statim properet inque alium locum sese 
asportet; 'nam dominus' inquiunt 'misit, qui amicos 
roget, uti luce oriente ueniant et metant'. mater iubet 



frustrare) scripsi: frustra esse codd. \ 3 se Vahlenus: sese codd. 
qui si se {deleto nam) RibbecJcius | 3 frustras sentit (sim.) 
codd. praeter ununi \ 4 qui frustratur codd ; qui praue iteratum 
deleui \ si (= siquidem) scripsi: is codd. \ post frustrast [sic 0: 
-ra est fere ceteri] codd. si correcturae causa additum habent | ille 
non Vahlenus: non ille codd. \\ 481 {uidehaec in uersus redigentem 
OBibbeckmm m. Bh. 10 p. 290) in fine in Enni uersibus 1 hoc 
uulgo: h(a)ec codd. \ promptu T: prom(p)tum PRYV | 2 tu 
q. a. p. scripsi: q. tu a. p. codd. q. tute a. p. Fruterius a. tu 
q. p. LMuellerus {similem huius apologum Ennianum in Uygini 
fabuJa 220 agnoscere sibi uisus est Buechelerus m. Bh. 41 p. 5)* 



II. SATURAE. 121 

eos otioso animo esse; ^si enim dominus' inquit 'messim 
ad amicos reicit, crastino seges non metetur neque 
necessum est, hodie uti uos auferam'. die igitur 
postero mater in pabulum uolat. dominus, quos ro- 
gauerat^ opperitur. sol feruit, et fit nihil; it dies, et 
amici nulli erant. tum ille rursum ad filium ^amici 
isti magnam partem' inquit 'cessatores sunt. quin 
potius imus et cognatos adfinesque nostros ora- 
mus^ ut adsint cras temperi ad metendum?' itidem 
hoc pulli pauefacti matri nuntiant. mater hortatur, 
ut tum quoque siue metu ac sine cura sint, cognatos 
adfinesque nullos ferme tam esse obsequibiles ait, ut 
ad laborem capessendum nihil cunctentur et statim 
dicto obediant; ^uos modo' inquit ^aduertite, si [modo] 
quid denuo dicetur'. alia luce orta auis in pastum 
profecta est. cognati et adfines operam, quam dare 
TOgati sunt, supersederunt. ad postremum igitur do- 
minus filio 'ualeant' inquit 'amici cum propinquis. 
afPeres primo luci falces duas: unam egomet mihi et 
tu tibi capies alteram et frumentum nosmetipsi mani- 
bus nostris cras metemus'. id ubi ex pullis dixisse 
dominum mater audiuit, ^tempus' inquit ^est cedendi 
et abeundi; fiet nunc dubio procul, quod futurum 
dixit. in ipso enim iam uertitur, cuia res est, non in 
alio, unde petitur'. atque ita cassita nidum migrauit, 
seges a domino demessa est'. — hunc Aesopi apo- 
logum Q. Ennius in satiris scite admodum et ue- 
nuste uersibus quadratis composuit. quorum duo po- 
stremi isti sunt, quos habere cordi et memoriae operae 
pretium esse hercle puto: 

hoc erit tibi argumentum semper in promptii situm: 
ne quid expectes amicos, tu quod agere possies. 

siibulo quondam marinas propter adstabat plagas. 

482 Varro VII 35 apud Enniuni . . subnlo dictus, quod 
ita dicuntur tibicines Tusci; Fest. 309 subulo . . Ennius | ad- 
strabat cod. Festi \ aquas Varro. 



122 Q. ENNIUS. 

483 nos sumus Romani, qui fuuimus ante Rudini. 

484 Symmachus epist. I 21: Q. Ennio ex Aetolicis 
manubiis captiua chlamys tantum muneri data Ful- 
uium decolorat. 

485 _ uv _ tergus igitur sagus pinguis opertat. 

486 - sagus caerulus. 

487 huic statuam statui * maiorum et obatu * Athenis, 

488 numquam poetor, nisi si podager 

489 Horatius epist. I 19, 7: Ennius ipse pater num- 
quam nisi potus ad arma prosiluit dicenda; cf. et Seren. 
Sammon. 706. 

490 simia quam similis, turpissima bestia, nobis! 

491 _ u^ _ u decem coclites^ qua montibus summis 
Ripaeis sedere. 

492 propter stagna, ubi lanigerum pecus piscibus 

pascit. 



483 Cic. de or. III 42, 168 ex pluribus intellegitur unum; 
Ennio adscr. docti, nos saturis \ fuimus codd. \ Rudini Lagom. 13 : 
Rutuli, Rutili, sim. codd. cet. || 485 Non. 223, 30 sagum . . 
masculini Ennius; saturis adscripsi \\ 486 Charis. 105 K. sagum 
. . masculine . . Ennius {uii cf. Keilius) || 487 Consentius 400 K. 
Ennius . . et hic quoque per metaplasmum dempsit litteram 
^r'; saturis adscripsi \ et supra ob m. 2 cod.\ u^rha nondum 
sanata\ maiorem horto auream ahenis Lachm. ad Lucr. VI 
1135 magis mansuram auguro ahenis Ilbergius || 488 Prisc. I 
434 H. poetor . . Ennius | si add. Vahlenus (sim Muellerus) \\ 
490 Cic. de nat. deor. I 35, 97 ut Ennius 1| 491 Varro VII 71 
apud Ennium . . ab oculo cocles ut ocles dictus, qui unum 
haberet oculum; saturis adscr. Hugiics \ qua ego: quas Flor. 
ques ScaUger \ ripeis Flor. \ sedere Aldus: federe Flor. fodere 
uulgo II 492 Faulus 59 idem [Fnnius'] cum dicit . . esse palu- 
dem demonstrat, in qua nascuntur pisces similes ranunculis, 
quas oues consectatae edunt | pascit Monac. : pascitur Guelf. 



IV. EPICHARMUS. 123 

nec dico nec mu facio. 498 

illic nugator nihili, non nauci est homo. 494 

III. Ambracia. 
esse per gentes cluebat omnium miserrimus. 496 

bene mones tute^ ipse cunctat: 6 uide fortem 496 

uirum! 

audaces serui dominorum domini depopulant agros. 497 

j- et aequora ^ ^ salsa ingentibus uentis ueges. 498 

IV. Epicharmus. 

nam uidebar somniare me lecto esse mortuum. 499 

aliquot somnia uera sunt, noeniim necesse est 500 

dmnia. 



493 Bon. ad Ter. Andr. III 2, 25 Ennius . . unde et mu- 
tos dicimus | mu ante facio addidi {post idem Columna) \\ 
494 Fest. 166 naucum . . Ennius | illuc cod., corr. Ursinus | est 
post illuc cod., post nauci reiecit Vahlenus | nihil cod., corr. 
Ursinus. 

III. AMBB. fuisse hoc carmen panegyricum, ex auctore de 
uir. illust. 52 quam uictoriam {M. Fului de Aetolis et Am- 
hracia) . . Q. Ennius amicus eius insigni laude celebrauit con- 
ligo\ num in saturis locum hahuerit duhito || 495 Non. 88, 1 
eluet . . Ennius Ambracia | per gentes esse codd., traieci (p. g. 
Asiae Buechelerus) \\ 496 Non. 469, 24 cunctant . . Ennius Am- 
bracia | cunctato LH cuncto G, correxi |) 497 Non. 471, 81 po- 
pulat . . Ennius Ambracia | agros aud. dep. serui dom. domi- 
nis (domini ed. a. 1526) codd., traieci \\ 498 Non. 183, 3 ueget 
pro uegetat uel erigit . . Ennius Ambracia | fort. ore salsa | 
ueges post salsa codd., traieci \\ 499 Cic. acad. pr. II 16, 52 
Ennium . . idemque in Epicharmo | sompniare Vind. \ me lecto 
scripsi : me et ego codd. med ego Manutius memet Fknestius 
(ego med esse Scaliger) \\ 600 Cic. de diu. 11 62, 127 a. s. uera, 
inquit Ennius, sed omnia noenum necesse est; u. quadratum 
Epicharmo restitui omnia traiciens \ noenum Ghristius: non 
nunc codd. \ necesse est B: haec esset AV. 



124 Q. ENNIUS. 

501 animus cernit, animus audit, reliqua caeca et 

surda sunt. 

602 aqua, terra, anima, sol 

503 terris gentis omnis peperit et resumit denuo 
'Ops, quae dat cibaria. 

504 ^ u _ u terra corpus est, at mentis ignis est. 

505 -iw_w^u_^^o'_u agilis hic 

est de sole sumptus ignis isque totus mentis est. 

506 frigori miscet calorem atque umori aritudinem. 

507 istic est is lupiter quem dico, quem Graeci 

uocant 
aerem; qui uentus est et nubes, imber pdstea 
atque ex imbre frigus, tenuis post fit aer denuo. 
haece propter lupiter sunt ista, quae dicd tibi^ 
quia mortalis aeque turbas beluasque omnis 

iuuat. 

607* Sdle Luna luce lucet alba leni lactea. 



501 TertuUian. de an. 18 an non etiam poetae haeo nobis 
semper obmussant, quod neque audiamus certum neque uide- 
amus? meminerat scilicet et Epicharmi comici; Ennio cledi \\ 
502 Varro de r. r. I 4 principia . . mundi esse Ennius scribit; 
hie posuit Columna ] sol P: et sol ABv || 503 Varro V 64 terra 
Ops . . haec enim . . ut ait Ennius | Ops a Varrone oh sen- 
tentiae structuram omissum addidi || 504 l^risc. I 341 H. mentis 
Ennius . . in Epicharmo || 506 Varro V 59 itaque Epicharmus 
dicit de mente humana | agilis hic scripsi: ait istic Flor. | post 
ignis addit Flor. idem soleiu, quam glossam eiecit Spengelius 
{aliter Hauptius op. II 193) |1 506 Varro Y 60 quod per hos 
natura; Ennio Epich. dedit Columna {cf. Non. 71, 22) | homori 
Flor. II 507 Varro V 65 ut ait Ennius | 3 tenuis scripsi: uentis 
Flor. uentus uulgo \ 4 haece Spengelius: hec Flor. \ 5 quia 
apogr. umim: qnsi Flor. (quoniam COMuellerus quB.ndo Lachm.) \ 
aeque turbas scripsi: atque urbes Flor. (urbes hic ridiculae) \\ 
507* Martian. Cap. p. 170 Eyss. labdacismus, ubi 1 plurimum 
dissonat, ut; Ennio et Epicharmo tribui \ Sole Luna 1. lucet 



V. EPIGRAMMATA. 125 

Varro V 68: liinc Epicliarmus Enni Troserpinam' 508 
quoque appellat (Lunam), quod solet esse sub terris. 



V. epigrammata. 

nemo me dacrumis decoret nec funera fletu 509 

faxit. cur? uolito uiuos per ora hominum. 

hic est ille situs, quoi nemo ciuis neque hostis 510 
quiuit pro factis reddere oprae pretium. 

a sole exoriente supra Maeotis paludes 511 

nemo est^ qui factis aequiperare queat. 

si fas endo plagas caelestum ascendere quoiquam est, 
mi soli caeli maxima porta patet. 



scripsi: 8ol et luna 1. lucent uulgo || 509 Cic. Tusc. I 15, 34 
idemque {cf. OJahnius Hermae II 242), ihid. 117 melior Enni 
quam Solonis oratio; liic enim noster; Cato m. 20, 73 meliua 
Ennius | dacrumis Bergkius: lacrimis codd., nisi quod lacrumis 
in Catone pauci \ neque codd. in Catone \ decoret — faxit om. 
codd. Tusc. pr. loco \ 2 uiuus codd. || 510 Gic. de legg. II 22, 57 
declarat enim Ennius de Africano: 'Jiic e. i. situs'; Seneca 
epist. 108, 32 coUigit (grammaticus) uersus et in primis illos de 
Africano scriptos: ^cui — pretium'. ex eo se ait intellegere 
apud antiquos non tantum 'auxilium' significasse operam, sed 
<('gratiam' etiam^; ait enim Ennius neminem potuisse Scipioni, 
neque ciuem neque hostem, reddere operae pretium [sic scripsi: 
significasse sed opera ait. opera enim in eius neminem Bamb.'] ; 
coniunxit utrumque fragm. Scaliger \ 1 cui codd. \ 2 quiuit 
uulgo: qui uult codd. quibit Pineianus \ profectis {suprascr. 
pro factis) Bamb. | oprae Lipsius: operae codd. opis Vahlenus 
Senecae significasse opem, sed operam restituens || 511 Cic. Tu^c. 
Y 17, 49 aliquid et gloriandum , . ut Africanus (= 1, 2); 
Mamertin. genethl. 16 quod ait ille Romani carminis primus 
auctor (== 1); Seneca epist. 108, 34 epigramma Enni (= 3, 4); 
Lactant. I 18 apud Ennium sic loquitur Africanus (= 3, 4); 
iunxit haec Scaliger \ 1 supra] ad usque codd. Mamert. , gui 
ipse pro suo consilio usque ad scripsit \ 2 puto me actis (me 
aequiperare uulgo) \ 3 fas endo ex fas est do {sic V) corr. P 
m. 1 Lact. faciendo BK Lact. \ caelestium BR \ cuiquam (ci- 
quam B m. 1 Lact.) codd. \ 4 mihi HP m. rec. Lact. 



126 Q ENNIUS. 



VI. Euhemerus siue liistoria sacra. 



^ 



612 Lactant. I 11: antiquus auctor Euheraerus, qui 
fuit ex ciuitate Messana, res gestas louis et cetero- 
rum, qui di putantur, collegit historiamque contexuit 
ex titulis et inscriptionibus sacris, quae in antiquis- 
simis templis habebantur maximeque in fano louis 
Triphylii, ubi auream columnam positam esse ab ipso 
loue titulus indicabat. in qua sua gesta perscripsit, ut 
monimentum esset posteris rerum suarum. hanc hi- 
storiam et interpretatus est Ennius et secutus. 

^^^ Lactant. L 13: Ennius quidem in Euhemero non 
primum dicit regnasse Saturnum, sed Uranum patrem. 
initio, inquit, primus in terris imperium summum 
Caelus habuit; is id regnum una cum fratribus suis 
instituit atque parauit. 

514 Lactant. L 11: cui ergo sacrificare luppiter potuit 
nisi Caelo auo? quem dicit Euhemerus in Oceania 
mortuum et in oppido Aulacia sepultum. 

516 Lactant. L 14: haec Enni uerba sunt: exin Sa- 
turnus uxorem ducit Opem. Titan, qui maior natu 
erat, postulat ut ipse regnaret. ibi Vesta mater eorum 
et sorores Ceres atque Ops suadent Saturno, ut de 
regno non concedat fratri. ibi Titan, qui facie deterior 
esset quam Saturnus, idcirco et quod uidebat matrem 
atque sorores suas operam dare ut Saturnus regnaret, 
concessit ei ut is regnaret. itaque pactus est cum 
Saturno, uti, si quid liberum uirilis sexus ei natum 
esset, ne quid educaret. id eius rei causa fecit, uti ad 
suos natos regnum rediret, tum Saturno filius qui 
primus natus est, eum necauerunt. deinde posterius 
nati sunt gemini, luppiter atque luno. tum lunonem 
Saturno in conspectum dedere, atque louem clam abs- 
condunt, dantque eum Vestae educandum, celantes 



VI. EUHEMERUS. 127 

Saturnum. item Neptunum clam Saturno Ops parit, 
eumque clanculum abscondit. ad eundem modum tertio 
partu Ops parit geminos, Plutonem et Glaucam. 
Pluton Latine est Dispiter-, alii Orcum dicunt. ibi 
Glaucam filiam Saturno ostendunt, at filium Plutonem 
■celant atque abscondunt. deinde Glauca parua emo- 
ritur. haeC; ut scripta sunt, louis fratrumque eius 
stirps atque cognatio. in bunc modum nobis ex sacra 
scriptione tradita est. 

Ladant. l. l. item paulo post Jiaec refert: deinde 516 
Titan, postquam resciuit, Satumo filios procreatos 
atque educatos esse clam, seducit secum filios suos, 
qui Titani uocantur, fratremque suum Saturnum atque 
Opem comprehendit eosque muro circumegit et custo- 
diam iis apponit. 

Lactant. L 11: sacra uero bistoria etiam ante 517 
consedisse illi aquilam in capite atque illi regnum 
portendisse testatur. 

Columella LX 2: nec sane rustico dignum est 518 
sciscitari, fueritne mulier pulcberrima specie Melissa, 
quam luppiter in apem conuertit, an, ut Euhemerus 
poeta dicit, crabronibus et sole genitas apes, quas 
nymphae Phryxonides educauerunt, mox Dictaeo specu 
louis extitisse nutrices easque pabula munere dei sor- 
titas, quibus ipsae paruum educauerant alumnam. — 
sed ne illud quidam pertinet ad agricolas, quando et 
in qua regione primum natae sint, utrum in Thessalia 
sub Aristaeo an in insula Cea, ut scribit Euhemerus. 

Lactant. I 14: reliqua historia sic contexitur: 519 
louem adultum, cum audiuisset, patrem atque matrem 
custodiis circumsaeptos atque in uincula coniectos 
uenisse cum magna Cretensium multitudine Titanum- 
que ac filios eius pugnando uicisse, parentes uinculis 
exemisse, patri regnum reddidisse atque ita in Cre- 



128 Q. ENNIDS. 

tam remeasse. post haec deinde Saturno datam sor- 
tem, ut caueret, ne filius eum regno expelleret: illum 
eleuandae sortis atque effugiendi periculi gratia insi- 
diatum loui, ut eum necaret; louem, cognitis insidiis, 
regnum sibi denuo uindicasse ac fugasse Saturnum. 
qui cum iactatus esset per omnes terras persequenti- 
bus armatis, quos ad eum comprehendendum uel ne- 
candum luppiter miserat, uix in Italia locum, in quo 
lateret, inuenit. 

620 Augustinus epist. 44: primo enim Olympi montis 
et fori uestri comparatio facta est. quae nescio quo 
pertinuerit, nisi ut me commonefaceret in illo monte 
louem castra posuisse, cum aduersus patrem bella 
gereret, ut ea docet historia, quam uestri etiam sa- 
cram uocant. 

521 Lactant. 1 11: in sacra historia sic Ennius tradit: 
deinde Pan eum deducit in montem, qui uocatur caeli 
stela. postquam eo ascendit, contemplatus est late 
terras, ibique eo in monte aram creat Caelo; primus- 
que in ea ara luppiter sacrificauit*, in eo loco suspe- 
xit in caelum, quod nunc nos nominamus, idque quod 
supra mundum erat, quod aether uocatur. cui de sui 
aui nomine caelo nomen indidit . . , eamque hostiam, 
quam ibi sacrauit, totam adoleuit. 

522 Lactant. I 11: cuius {Enni) haec uerba sunt: ibi 
luppiter Neptuno imperium dat maris, ut in insulis 
omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus 
regnaret. 

523 Lactant. I 11: historia eadem . . . dicit: ea tem- 
pestate luppiter in monte Olympo maximam partem 
uitae colebat et eo ad eum in ius ueniebant, si quae 
res in controuersia erant. item siquis quid noui in- 
uenerat, quod ad uitam humanam utile esset, eo 
ueniebat atque loui ostendebat. 



VI. EUHEMERUS. 129 

Lactant. I 13: quamquam scriptum sit in historia 524 
sacra, Saturnum et Opem ceterosque tunc homines 
humanam carnem solitos esitare; uerum primum louem 
leges hominibus moresque condentem edicto pix)hi- 
buisse, ne liceret eo cibo uesci. 

Lactant. L 22: historia uero sacra testatur, ipsum 525 
louem, postquam rerum potitus sit, in tantam in- 
solentiam uenisse, ut ipse sibi fana multis in locis 
constitueret. nam cum terras circuiret, ut in quam- 
cumque regionem uenerat, reges principesue populorum 
hospitio sibi et amicitia copulabat et cum a quoque 
digrederetur, iubebat sibi fanum creari hospitis sui 
nomine, quasi ita posset amicitiae et foederis memoria 
conseruari. sic constituta sunt templa loui Ataburio, 
loui Labrandio (Ataburius enim et Labrandius ho- 
spites eius atque adiutores in bello fuerunt), item loui 
Labrio, loui Molioni^ loui Casio, et quae sunt in eun- 
dem modum. quod ille astutissime excogitauit, ut et 
sibi honorem diuinuin et hospitibus suis perpetuum 
nomen acquireret cum religione coniunctum. gaude- 
bant ergo illi et hinc imperio eius libenter obseque- 
bantur et nominis sui gratia ritus annuos et festa 
celebrabant. simile quiddam in Sicilia fecit Aeneas, 
cum conditae urbi Acestae hospitis nomen imposuit; 
ut eam postmodum laetus ac libens Acestes diligeret, 
augeret, ornaret. hoc modo religionem cultus sui per 
orbem terrae luppiter seminauit et exemphim ceteris 
ad imitandum dedit. 

Lactant. L 11: Ennius in sacra historia . . sic ait: 526 
deinde luppiter postquam quinquiens terras circuiuit 
omnibusque amicis atque cognatis suis imperia diuisit 
reliquitque hominibus leges et mores frumentaque 
parauit multaque alia bona fecit et immortali gloria 
memoriaque affectus sempiterna monimenta sui reli- 
quit, aetate pessum acta in Creta uitam commutauit 

FbAGMENTA POETAEUM ROHANORITM. 9 



130 Q- ENNIUS. 

et ad deos abiit eumque Curetes filii sui curauerunt 
decoraueruntque eum; et sepulcrum eius est in Creta 
et in oppido Cnosso et dicitur Vesta hanc urbem 
creauisse; inque sepulcro eius est inscriptum antiquis 
litteris graecis ZAN KRONOY, id est latine luppiter 
Saturni. 

527 Lactant. 1 17: quae {Venus) prima, ut in historia 
sacra continetur, artem mereticiam instituit auctor- 
que mulieribus in Cypro fuit, uti uulgato corpore 
quaestum facerent; quod idcirco imperauit, ne sola 
praeter alias mulieres impudica et uirorum appetens 
uideretur. 

528 Varro r. r. I 48, 2: arista et granum omnibus 
fere notum, gluma paucis. itaque id apud Ennium 
solum scriptum scio esse in Euhemeri libris uersis. 



VII. Heduphagetica. 

529 omnibus ut Clipeae praestat mustela marina, 
mures sunt Aeni super; ostrea plurima Abidi 

mus; Mitilenae 

est pecten crebrum finisque apud Ambraciai; 
Brundisii sargust: hunc, magnus si est, tibi 

sume ; 



529 Apul. apol. 39: Q, Ennius hedesphagitica [ita 
codd., Hedyphagetica Scriuerius , alii alia'\ uersibus scripsit. 
ibi innumerabilia genera piscium enumerat, qaae scilicet 
curiose cognorat. paucos uersus memini, eos dicam | 1 ut 
Clipee codd.'., at Clupeae Turnebus (at non recte iraiecto; in 
aJtero membro supple sic) | 2 eni codd. \ super scripsi: aspera 
codd. spissa VaJilenus ] 2, 3 abidi'm^ mitilene F abidimuls 
mitilene <p, unde lacunam significaui', cf. ArcTiestr. apud Athen. 
III 92 d oOTQSLCC d' "J^vdog, Tccg ccQ-iiTOvg IIccQtov, Tovg ds 
xTfvofs 7j MvTiXrivri \ 4 est pecten caradrumque apud umbracie 
{in <p a supra u) finis codd., correxi secunduvi ArcJiestr. 
nlsLGTOvg d' Afi^QWHLa naQs%SL (Ambraciai iam Salmasius) | 
5 Brundisio Suerdsioeus \ sargus bonus est codd., corr. re- 



IX. SOTA. 131 

apriclum piscem scito primum esse Tarenti; 
Surrenti tu elopem fac emas, glaucum face Cumis; 
quid scarus? praeterii cerebrum louis paene 

supremi : 
Nestoris ad patriam hic capitur magnusque 

bonusque; 
tnm turdum, merulam, melanurum umbramque 

marinam 10 

* * * 

polipus Corcirae; caluaria pinguia Atarnae, 
purpura, muriculi, murex, dulces quoque echini. 

Vni. Praecepta siue Protrepticus. 

ilbi uidet auenam lolium crescere inter triticum, 530 
seligit secernit aufert; sedulo ubi operam addidit, 
seruat segetem sibi, quam tanto studio seruit ± ^ - 

pannibus. 531 

IX. Sota. 
alius in mari uolt magno tenere tdnsam. 632 

j. - alii deniqm rhetorica tongent 533 

et uincere sudda ciipmnt 



1 
mota glossa Vdhlenus \ si est tibi (e t) seripsi: si erit codd. | 
6 apriculum uulgo \ targenti F rrgenti <jp | 7 tu elopem scripsi: 
telopem codd. (Surrentid elopem Salmasius) \ face Cumis ego: 
apud Cumaa codd. | 8 scarus Berghius: scarum codd. | celebrum 
codd. 1 suppremi F | 10 melanurum turdum merulamque um- 
bramque {sic (p corr. ex umbra inque, ut habet F) codd., tra- 
iecit et tum add. Schraderus \ lacunam significauit Kruegerus \ 
11 corcii-e codd. \ Atarnae uulgo: tarne F carne q) \ 12 pur- 
purm F purpuram ^ 1 murex Casaub07ius: mures codd. \\ 5S0 Prisc. 
I 532 H. serui . . pro seui. Ennius in praeceptis | 3 seruat 
(suat) seg. sibi addidi || 531 Charis. 54 K. Ennius in pro- 
treptico (-ptrico cod.) || 532 Fest. 356 tonsam Ennius significat 
remum . . in Sota [nasota cod.^ \ uult cod. 1| 533 Fest. 356 

9* 



132 Q. ENNIUS. 

534 ibant malaci uiere Yeneriam corollam. 

535 ille ictus retro reccidit in natem supmus. 

536 ± - ^^ I. - Cyprio boui merendam. 

X. Fragmenta incertae sedis. 

537 Cic. de legg. II 27, 68: herois uersibus, quos 
longos appellat Enuius (Isidorus or. I 38 liexametros 
. . Ennius . . longos uocat). 

538 Cic. de diii. II 54, 111: aKQO^riylg dicitur, cum 
deinceps ex primis uersuum litteris aliquid conectitur, 
ut in quibusdam Ennianis: Q. Ennius fecit. 

539 Cic. pro Arch. 8, 18: Ennius 'sanctos' appellat 
poetas^ quod quasi deorum aliquo dono atque munere 
commendati nobis esse uideantur. 

540 inter ponendum. 

541 quis te persuasit? 



^tongere Aelius Sti^lo ait noscere esse, <^quia Praenestini 
tongi^tionem dicant pro no<^ione, ut: tongitione po^tius do- 
minari. Ennius; Paul. 357 Ennius: alii rhetorica tongent [ in 
Festi cod. uerba alii rhetorica desunt, spatio consuluit Vahlenus 
addendo denique | et uincere ad JEnnii uerba traxit Fleck- 
eisenus epist. ad MHertzium 41 sgg., porroque suada cupiunt ad- 
dendo lacunam expleuit || 534 Varro V 62 uieri id est uinciri, 
a quo est in Sota Enni {cf. Fest. 355, Censorin. 70 H.) \ mala 
ciuiere Flor. mala cluere Censor. DV (hi et coronam) || 
535 Censor. 70 H. ionicus a maiore; Ennio adscr. Lachm. ad 
Lucr. I 186 I recidit D recedit V, corr. Lachm.y qui et ictu' 
scripsit II 536 Paulus 59 ^C. b. m.' Ennius sotadico uersu cum 
dixit, significauit id quod solet fieri in insula Cypro, in qua 
boues humano stercore pascuntur. 

X. hic sociauimus ea quae cui opusculo (I — IX) adscribenda 
sint dubium est; possuntque adeo nonnulla ad fabulas perti- 
nuisse \\ 540 Seru. ad ecl. 9, 23 Ennius || 541 Seru. ad Aen. X 10 
'hos suasit' . . aoXoi-noudsq-., quamuis . . Ennius. 



X. FRAGMENTA INCERTAE SEDIS. 133 

tibicina maximo labore mugit. 542 

Paulusp.o9: 'crebrisuro' apud Emiium significat 543 
uallum crebris suris, id est palis, munitum. 

Faulus p. 62: 'corpulentis' Ennius pro "^magnis' 544 
dixit. 

Serums ad Aen. I 190: Ennius ^auium uulgus' et 545 
'hastatorum' dicit [hastarum alibi codex] multitudinem 
et hastatorum [hastarum cod.l et auium. 

Porphyrio ad Hor. sat. I 1, 61 (bona pars homi- 546 
num): ^bona' nunc pro 'magna' dictum, ut saepe Ennius 
et alii ueteres. 

Cic. Tusc. IV 23 j 52: an est quicquam similius 547 
insaniae quam ira, quam bene Ennius initium dixit 
insaniae ? 

Paidus p, 68: ^daedalam' a uarietate rerum arti- 548 
ficiorumque dictam esse apud Lucretium terram, 
apud Ennium Mineruam . . facile est intellegere, cum 
graece dcaddllsLV significet uariare. 

Seruius ad Aen. XII 605: antiqua lectio ^floros' 549 
habuit, i. e. florulentos, pulchros; et est sermo 
Ennianus. 

Seru. ad Aen. I 26: ^repostum' et ^porgite' de 550 
Ennio transtulit. 

Seru. ad Aen. I 741: Ennius dicit Nilum ^Melo- 551 
nem' uocari, Atlantem uero ^Telamonem'. 

Seru. ad Aen. II 274: ei mihi, Enni uersus. 552 

Seru. ad Aen. II 651: praepositiones uel aduerbia 553 
in 'a' exeuntia modo producunt ultimam litteram, ex- 



542 Varro VII 104 Ennii a iiitulo; metnm fort. sotadicum. 



134 Q. ENNIUS. 

cepto ^puta' et Hta': ea [om. codd.] apud Ennium et 
Pacuuium breuia sunt. 

554 Seni. ad Aen. IV 9: ^iusomniam' enim, licet et 
Pacuuius et Ennius frequenter dixerit, Plinius tamen 
exclusit et de usu remouit. 

555 Seru. ad Aen. VI 797 uiden ut: Men' naturaliter 
longa est, breuem tamen eam posuit secutus Ennium. 

556 SeriL ad Aen. VII 683 Anienem: Ennius ^Anio- 
nem' dixit iuxta regulam. 

557 Sem. ad Aen. XI 225: Ennius deos ^aeui integros' 
[integri Menda] dixit, quibus multum aeui superest. 

557^ Sem. ad Aen. XI 236 : ^olli' illi, secundum Ennium. 

558 Sem. ad Aen. XI 608 sqq. iamque intra iactum 
teli progressus uterque substiterat: subito erumpunt 
clamore furentisque exbortantur equos; fundunt simul 
undique tela, crebra niuis ritu, caelumque obtexitur 
umbra haec adnotat: Enniana est omnis haec ambi- 
tiosa descriptio. 

550 Sem. ad Aen. XII 298: illud Ennii et Pacuuii 
penitus de usu recessit, ut ^hic torrus, liuius torri' 
dicamus. 

560 Paidiis p. 111: ^inseque' apud Ennium dic, 'insexit' 
dixerit. 

561 Paulus p. 4: ^ambactus' apud Ennium lingua gal- 
lica seruus appellatur {Lahh. gloss. p)- 11- ambactus, 
dovlog ^Led^atog, ag "Evvtog). 

562 Paulus p. 68: 'consiluere' Ennius pro ^conticuere' 
posuit. 

563 Paidus p. 121: Hatrare' Ennius pro ^poscere' posuit. 



X. FRAGMENTA INCERTAE SEDIS. 135 

Festus p. 277: <(re^morbescat EiK^nius posuisse 564 
uidetur pro Mn mor)>bum recidat'; cf. Paulus i^. 276. 

Festus p. 153 {in loco lacimoso): meta . . . dicare 665 
ait Ennius. 

Festiis p. 351: tapete [tappete cod.] ex graeco 566 
sum<(psit . . .y tae Ennius cum ait. 

Festus p. 241: <(philo>logam Ennius in p<. . . . sed 567 
hoc factum est culpa li)>brariorum^ qui ea quae fe- 
<(minini sunt dici nolebant mascu)>lino [Vahleiius in 
praeceptis suppleuitj de Phoenice uel pancratiaste cogi- 
tauit C03Iuellerus\ 

Cic. Lael. 6, 22: qui potest esse uita ^uitalis', ut 568 
ait Eiinius, quae non in amici mutua beniuolentia 
conquiescit? 

Varro IX 107: sequitur ut contra, quoniam est 569 
^soleo', oporteat dici ^solui', ut Cato et Ennius scribit, 
non (ut dicit uolgus) ^solitus sum'. 

Cic. de d. n. II 18, 49: Epicurus . . dum palato 570 
quid sit optimum iudicat, '^caeli palatum', ut ait Enuius^ 
non suspexit. 

Gramm. lat. Keilii VII 542: ^hoc locum' lectum 571 
est apud Ennium, sed nemo dicit hodie. 

Gramm. lat. K V 584: nix generis feminini; ut 572 
Ennius ^hae niues'. 

Labhaei gloss. p, 14: aplustra, msQov TtloCov^ cog 573 
"Evviog. 

Diomedes p. 385 K: item ^potestur' apud Ennium 574 
reperimus: nec retrahi potestur imperiis [metrmn 
incertum\ 



136 Q. ENNIUS. 

575 Augustinus de dialectica p. 9, 12 Crecelii: Enniiis 
sonum pedum 'bombum pedum' dixit. 

57« Charisius p. 124 K.: ^Cretenses' Ennius, ut Varro 
libro I de sermone latino scribit. 

577 Macrdbius III 12, 8: ^festra', quod est ostium 
minusculum in sacrario-, quo uerbo etiam Ennius 
usus est. 

578 Nonius p, 448 ^ 17 s. u. edolare: Varro Bimarco: 
cum Quintipor Clodianus tot comoedias sine ulla fe- 
cerit Musa, ego unum libellum non edolem, ut ait 
Ennius? 

579 Scholia ad Lucan. X 249: Ennius liaec de Nilo 
ait, quod per aestatem sol ab imferioribus aquam 
supra reuocet, et hinc eo tempore Nilus increscat. 

580 Censorin. de die nat. 24: sequitur uespera exortum 
[uesperanteorum Colon.] scilicet eius stellae, quam 
Plautus uesperuginem, Ennius uesperum, Vergilius 
hesperon adpellat. 

581 Censorin. l. l. 19: annum naturalem dies habere 
prodidit . . . noster Ennius CCCLXVI. 

582 Varro V 86: foedus, quod ^fidus' Ennius scribit 
dictum. 

583 CJiarisius p. 98 K.: ^erumnam' Ennius ait per e 
solum scribi posse, quod mentem eruat, et per ae [a 
cof?.], quod mentis aegrorem [quod merorem cod^ 
nutriat. 

584 Festus p. 314 in loco lacunoso de ^stipes" agens: 
<^Accius)> in Bacchis: ec<(quem stipitem abi^egnum 
aut al^neum . . .)^us. Ennius <^. . . stipiN ites abiegno . . . e 
stipitem [duhium, utrum haec ex opere poetico an gram- 
matico Ennii sint sumpta]. 



INCERTI. 137 

Colmnna ex ^antiqiiis glossariis' : regredi gressum. 585 

AStatius comm. ad Catull. carm. ad Corn. 9: eam 586 
(Minertiam) uero, ut hic patronam, Emiius et dominam 
et heram dixit. 

Idem ad Cat. 64, 40: Ennius . . in sexto 'ut pri- 587 
mum tenebris abiectis inalbabat dies' [potius ex Aiml. • 
met. VII 1]. 

Bartliius aduers. 33, 13 in glossis ad Aen. XII 19 588 
praestans animi iuuenis: est prudens senis dictum 
. . est uero ex seno Ennio translatum [an ex sexto 
Enni ?]. 



INCERTI epigramma. 

Aspicite, o ciues, senis Enni in imagine formam: 
hic uestrum panxit maxima facta patrum. 



INCERTORUM nersiculi. 

-uv^-uw-v^u-uu laus alit artes. 1 

_uu_^u_w^_ instantibu paruis. 2 

Musae, quas memorant Casmenas esse latinas. 3 



INCERTI. Cic. Tusc. I 15, 34 quid poetae? nonne post 
mortem nobilitari uolunt? unde ergo illud? {cf. Olahnius 
Hermae II 242) | 1 Enni in imagine scripsi: Enni imaginis codd. 

INC. 1. Seneca epist. 102, 16 {post Naeuii dictwn) et cum 
aeque antiquus poeta ait; fortasse est Enni {cf. Cic. Tusc. I 
2, 4) II 2 Anecd. Heluet. 224 plerumque etiam penitus sub- 
trahitur (s), ut || 3 Varro l. l. VII 26 Casmenarum uocabulum 
explicans sine auctoris nomine; rectius Ennio COMuellerus 
qiiam Naeuio LMuellerus dedit \ Musae quas Spengelius: mus 
ac quas Flor. \ Casmenas scripsi: nosce nos Flor. Grai, nos 
nomine COMuell. | latinas addidi:, Casmenarum Spengelius. 



138 HOSTIUS. 



Ardeatis templi inscriptio. 

Dignis digna: Luco picturis condecorauit 
reginae lunonis, Supremi coniugis^ templum: 
Tlautius Marcus' cluet Asia lata ecce oriundus^ 
quem nunc et post semper ob artem lianc Ardea 

laudat. 



HOSTII bellum Histrieum. 

LIB. I. 

_ uv^ _ u^ _ per gentis altiuolantum 
aetlierias atque ardiia tesca intraque uolabis 
templa antiqua deiim. 



4 PUn. n. h. XXXV 115 decet non sileri et Ardeatis 
templi pictorem, praesertim ciuitate donatum ibi et carmine, 
quod est in ipsa pictura his uersibus — eaque sunt scripta 
antiquis litteris latinis; cf. MHertzius progr. Vratislav. aestatis 
1867 p. 12 sqq. \ 1 dignis digna loco codd.; dignis digna: loco 
uulgo {at loco quo spectet non hahet); dignis dignus loco, ut 
dignus ad Plautium pertineat, Bentleius contortissima cum con- 
structione; ueteris pictoris nomen fuisse Lycon intellexit BergJcius 
(Loco Hertzius ad Fleckeis. ann. 93 p. 9 sqq. prouocans, dubito 
num recte) \ 3 plaucius marcus Bamh. : marcus plautis marcus ceteri 
codd. I cluetas alata Bamh. cloet asia lata ceteri codd., corr. 
Bergkius {Lachm. ad Lucr. p. 216 cluet qui, quod a sermone 
in uulgari lectione sane necessarium est) \ ecce scripsi: esse 
codd.^ quod totam huius epigrammatii artem euertit-, ecce prae- 
mium indicat, quod Lyconi contigerit {scil. ut M. Plautii suh 
nomine ciuis Ardeatis fieret) simulque illud d. d. in initio posi- 
tum stahilit; exoriundus Silligius. 

HOST. {Teuff. HLB. § 130). 1 Fest. 356 <tesca . .> . . sancta 
loca undique saepta , . Hostius belli <Histrici lib. !> | altiuo- 
lantum scripsi {cf. Hom. H. H 459): alte cod. \ in lacuna co- 
dicis auia (ardua ego) tesca per (intra ego) suppl. Ursinus | 
uiolabis cod. \ puto antica | deum siippl. Ursinus. 



C. LUCILI SATURAE. 139 

percutit atque hastam pilans prae pondere frangit. 2 
_ sententia praesto 3 



_^V^_WVJ_V^^ 



pectore pilata. 

saepe greges pecuum ex hibernis pastibus pulsae. 4 



LIB. IL 

_^^_^^_^w_ non si mihi linguae 6 

centum atque ora sient totidem uocesque liquatae. 

dia Minerua simul, simul autem inuictus Apollo, 6 
arquitenens Latonius. 



EX INCERTO LIBRO. 

_ ^u _ sentit scaeuom — ^^ — 



C. LUCILI saturae. 

LIB. L 

Aetheris et terrae genitabile quaerere tempus. 



2, 3 Seru. ad Aen. XII 121 Hostius belli Histrici primo . . 
pilans, id est figens; idem . . id est fixa, stabilis | 3 pilato 
cod.^ corr. Daniel \\ 4 Prisc. I 270 H. hoc pecu, unde haec 
pecua . . Hostius [Hostilius codd.] in I annali | partibus et 
pulsi pauci codd. || 5 Macr. VI 3, 6 Homeri est . . hunc se- 
cutus Hostius poeta in libro secundo belli Histrici ait | uerha 
om. Paris. \\ 6 Macr. VI 5, 8 sed et Hostius libro secundo 
belli Histrici | simul semel codd. , his posuit Hauptius || 7 Fest. 
325 pro sinistro 'sca<(euom' usurpauit Hos^tius in belli 
Hi<[trici . .)>; ad uerha in initio et fine in codice mutilata num 
quae secuntur in proxima linea obit penitus pertineant, per- 
duhium est. 

LVCIL. 1 Varro V 17 a qua bipertita diuisione Lucilius 
[Scal.: Lucretius Flor.] suorum unius [unum Flor.] et uiginti 
librorum initium fecit hoc; uhi Lachm. uoluit XXV, cum tamen 



140 C. LUCILI 

2 o curas hominum, o quantum est in rebus inane! 
[quis leget haec?] 

3 Seruius ad Aen. X 104: totus hic locus de primo 
Lucilii translatus est libro, ubi inducuntur dii habere 
concilium et agere primo de interitu Lupi cuiusdam 
iudicis [ducis F ducis in rep. M. in rep. AS m rebus 
BLH iudicis rei Guelf.], postea sententias dicere [an 
dare ? cf. Marx, st. Luc. p. 58]. — Lactant. IV 3, 12: 
quod Lucilius in deorum concilio inridet. 

4 consilium summis hominum de rebus habebant. 

5 quo populum atque urbem pacto seruare potis sit 
amplius Romanam. 

6 serpere uti gangrena mala atque herpestica posset. 

7 Seruius ad Aen. III 119: apud Lucilium Apollo 
^pulcher' dici non uult \hiic rettidit JBouterwekius mus, 
Bhen. 21, 341]. 

8 -uu-vjv^-vju-v^iw-u uti nunc 

nemo sit nostrum, quin aut pater optumus diuom 



tria corpora saturarmn (XXVI — XXX uariis metris, XXII — XXV 
distichis, I — XXI hexametris scripta) emisisse sit censendus Luc. || 
2 scholia ad Persii 1, 1 in optimo Pragensi declamationem 
omnium hominum ponit, et tractus est iste uersus . . de Lu- 
cilio, ut uoluerat Pinzgerus act. litt. len. 1823 n. 77 2>- 130; 
alii codd., ut Monac, ad Pers. 1, 2 quis leget haec 7nale ad- 
notationem rettulerunt: hunc uersum de Lucilii primo trans- 
tulit II 4 Seru. ad Aen. IX 225 est Lucilii uersus uno tantum 
sermone mutato; nam ille ait; huc rett. IDousa \\ 5 Char. 195 K. 
amplius L. sat. I; schol. Veron. ad Aen. XII 680 amplius . . 
Lucilius I pactum {sic) post quo Char., pactos (sic) ante seruare 
sch. Ver., quae adque {et sec. Herrm. potis sit) habent \ amplius 
ohscurum in cod. sch. Ver. \\ 6 N'on. 117, 21 gangrena est 
cancer. L. sat. lib. I | malo codd., corr. IDousa \ atque G: ad- 
quem HL II 8 Lact. IV 3, 12 luppiter a precantibus 'pater' 
uocatur . . et ceteri deinceps, quod L. in deorum concilio in- 
ridet; hic posuit Dousa \ 1 uti BPR: utine H ut V | nunc (nc) 



SATUR. LIB. I. 141 

aut Neptimus pater, Liber, Saturnus pater, Mars, 
lanus, Quirinus pater siet ac clicatur ad unum. 

nunc uero a mani ad noctem, festo atque profesto, 9 
totus item pariter populus, plebesque patresque, 
iactare indu foro se omnes, decedere nusquam; 
uni se atque eidem studio omnes dedere et arti, 
uerba dare ut caute possint, pugnare dolose; 5 
blanditia certare, bonum simulare uirum se; 
insidias facere, ut si hostes sint omnibus omnes. 

inritata canes quam homo quam planius dicit. 10 

nemo liic uindicias neque sacramenta ueretur. 11 

- u^ et mercede meret grex religionis. 12 



addidi m. Bh. 2d, 360 | 2 siet BV | fortasse uostrum, ut Apollo 
^imlcher'' se nondmn ad patris nomen peruenisse queratur \ 
optimus diuum codd. | 3 atque V | neminus P | pater prius a 
m. rec. add. B, qui alterum om. \ Liber — 4 pater om. H \ 
4 si et hoc ac R et {om. si) hoc H sic et ac V | ad unum 
om. P II 9 Lact. V 9, 20 Lucilius tenebrosam istam uitam 
(hominum iniustorum) . . depinxit his uersibus; hic posuit 
IBecJcerus Philol. 5, 728 | 1 a mane BR a mani V amant H 
amem P; de mani, quod restitui, cf. Neuius I 231 | festo] fert 
B m. 1, quae deinde profesto — populosque om! (suppleuit m. 3) j 
atque profesto om. H profes P | totus (B m. 3 totos) item 
pariterque dies (quidem R -que die PB m. 3) populusque 
(-losque H) patresque codd., correxi {uitium traiectis uocihus 
ortmn); toto itidem par. die Dousa \ 3 iacturae B, corr. m. 3 

I indu in indi corr. m. 3 B indo P | foro R: forum B forus PV 
foros H I s& V om. H | omne P | onusquam R | 4 adque B | 
idem PH | dedare et ^ (i erasa uid.) rque auadere ut cautae 
B m. 1 (nugas restituit m. 2) | 5 dolosa B dolo H | 7 si in ras. 
B m. 3 II 10 Non. 31, 21 irritare . . prouocare . . L. sat. Hb. I; 
Char. 125 K. canes L. 1 {cf. idem p. 145); Don. ad Ter. Ad. 

II 4, 18 Luc. de littera r | irritata JDon.., G Nonii \ canis Don., 
cane codd. Non. \ quam h. CJiar., Non.: quod h. Don. \ quam 
(quamquam) plurima dictat Don. codd. \\ 11 Fest. 376 uindiciae 
. . Lucilius; hic posui \ sacramenta HuschJcius: sacra . . , en 
apographon Politiani sacra neque numen cetera \ 12 Non. 345, 2 
meret, humillimum et sordidissimum quaestum capit . . L. 



142 C. LUCILI 

13 _uu_u^_ miracla ciet telephantas. 

14 _wu_v^u_ Tubulus si Lucius umquam, 

si Lupus aut Carbo, Neptuni filius, putasset 
esse deos, tam periurus, tam impurus fuisset? 

15 intereunt, labuntur, eunt rursum omnia uorsum. 

16 _ uu _ nodum in scirpo insano facere ulcus. 

17 haec ubi dicta dedit, pausam facit ore loquendi. 

18 Lactant. VI 14, 3: Lucilii, apud quem disserens 
Neptunus de re difficillima ostendit e. q. s. 

19 uellem concilio uestrum, quod dicitis olim, 
caelicoiae, factxm * * * * 

uellem, inquam, timc, caelicolae, adfuissemus priore 
concilio. 



lib. I I meret religiones codd., correxi (merent legiones IDousa; 
fr. 307 huc non facit) || 13 Non. 521, 29 miracula . . pro mon- 
stris . . L. sat. lib. 1 | miracula codd. \ telefantas GH wi. 2, 
L m. 2: telefantes H m. 1 etelefantas L m. 1 elefantas alii 
cient elephantes Mercerus\ cf. Stoioasser arch. lex. 1, 120 1| 
14 Cic. d. n. d. 1 23, 63 quid de sacrilegis . . dicemus? ^Tu- 
bulus . . filius', ut ait L.^ 'putasset eqs.; hic posuit Dousa (Nept. 
fil., de quo cf. Mueller - Struebing in Fleck. ann. 1878 p. 759, 
dicit Apollo Neptunum cauillans) | 2 Carbo aut Nept. codd., 
corr. Scaliger \ filius hisylldbum hic est \ 3 periurus aut tam 
codd., corr. JBouteriveJcius || 15 Non. 449, 23 interfici . . Lucilius; 
hic posuit IBeckerus \ intereunti codd. | euntur omnia codd., 
corr. IDousa || 16 Don. ad Ter. Andr. V 4, 38 scirpus . . Luci- 
lius in primo | scirpo Oxon.: cirpo Par. sirpo Lugd. \ insano 
codd.: insane uulgo \ ulcus Par. Ox.: ultus Lugd. uulgus uulgo 
{DziatzJco m. Rh. 29, 636) || 17 Non. 158, 6 pausa est quies . . 
L. sat. lib. I I facit uulgo: om. codd. || 19 rhet. lat. Halmii 46 
inavccXrjxpig repetitio sententiae propter aliquam [aliam uulgo'] 
necessariam causam, non ut fit in figuris elocutionis. sic apud 
Lucilium; hic posuit IDousa \ 1 uellem idem: uel ed. pr. \ 
2 coelicolae ed. pr. \ lacuna aperta (nec enim adfertur causa 
necessaria) quomodo sit orta supplementis meis ostendi \ 3 priorei 



SATUR. LIB. I. 143 

_uw_u^_^w_^u_ ubi prae se 20 

pisces triginta numero portant mihi gentes 
mimere. 

uellem cumprimis, fieri si forte potisset, 21 

si me nescire lioc nescis, quocl quaerere dico, 22 

quare diuinas quicquam aut quare's hebes ipse? 
et si scis, q. b. e., scire hoc decuit te! 

concilio antiquo sapiens uir solus fuisti! 23 

stulte saltatum te inter uenisse cinaedos. 24 

_ww_uu_u^ ut contendere possem 25 

Thestiados Ledae atque Ixionies alochoeo. 

non tango, quod auarus homo est quodque im- 20 

probus moeto. 

quae facies, qui uoltus uiro! ^^ - ^^ — 27 



Halmius || 20 Seru. ad Aen. X 329 Lucilius in IV bi (hi uulgo) 
prae se port. mhigentes (ingentes uiilgo) mun. pisces trig. num., 
sic codex, quod correxi (in I ubi) dedique Neptuno absentiae 
causam repetenti ex sacris uisis || 21 Ascon. 116 Bait. incipie- 
bant autem ueteres . . a reprehensione superioris temporis, ut 
ait Lucilius | potisset cod. Leid. {ut uid.): potissit cod. Pistor. \\ 
22 rliet. lat. Halmii 45 ivQ^vfirjiia fit, cum periodos orationis 
ex contrariis sententiis astringitur. apud Lucilium; lib. 1 adscr. 
IBeckerus | 1 puto quod discere quaero | 2 aut quare's (es) 
hebes scripsi: aut quare debes ed. pr. quod quaerere debes 
Gesnerus \ 3 initiales q. b. e. nondum recte explicatae | decuit te 
IBeckerus PhiJol. 5, 730: d. t. ed. pr. \\ 23 Seru. ad Aen. IV 
458 antiqui; prioris , . LuciHus; hic posuit van Heusdius stud. 
crit. 164 11 24 Non. 5, 20 cinaedi . . saltatores . . L. sat. lib. I { 
25 Non. 258, 27 conteudere . . comparare Luc. in sat. I | lede 
codd. I ixiones alcholocheo codd., corr. Mercerus ex Hom. 11. 
XIV 317 II 26 rhet. lat. Halmii 12 avxLfpqaGiq . . apud Lucilium; 
hic posui I homo est quodque Stephanus: modo est neque quod 
ed. pr. 1 moeto uel mn(t)to (= Priapus) scripsi: omitto ed. pr. 
mitto Bousa j] 27 Isid. diff. [V 28 31.] facies . . uultus . 
Lucilius haec quasi distinguens ait | uultus uulgo. 



144 C. LUCILI 

28 uoltus item ut facies: mors est mera, morbus, 

uenenum. 

29 occidunt, Lupe, saperdae te et iura siluri! 

30 ^ad cenam adducam; et primum hisce abdomina 

tunni 
aduenientibus priua dabo ceplialaeaque acarnae'. 

31 ^porro quaecumque et quicumque, ut diximus ante^ 
obstiterit promo, domino uenire feret re'. 

32 psilae atque ampliitapoe uillis ingentibus molles. 

33 praetextae ac tunicae, Lydorum opus sordidum 

omne. 



34 porro ^clinopodas lichnosque' ut dicimus 66iivag 
ante ^pedes lecti' atque Uucernas' - ^^ — 



28 Non. 426, 30 uultus . . facies . . L. sat. lib. I | uultus 
codd. I e mera scripsi: citera H citer 6L icterus Scaliger acer 
Lachm. teter Passeratius \\ 29 Varro VII 47 apud Lucilium . . 
et; Jiic posui \ lupes aper dete Flor., corr. Turnehus || 30 Non. 
159, 24 priua . . siugula L. sat. lib. I (ad . . dabo); idem 
p. 35, 19 (abd. t. p. d.); Gell. X 20, 4 priua . . L. in I sat. 
(abd. ectr.) \ caenam HL | abducam IDousa \ isce codd. \ addo- 
minat hymni (himni) codd. p. 159 (tunni codd. p. 35) thynni 
auenientibus sim. codd. Gellii | cephal(a)eaque acarn(a)e (carne) 
codd. Gellii\ cf. FrancJcen II 64 || 31 Non. 500, 17 ablatiuus 
pro genetiuo . . Luc. sat. lib. I j 1 quicumque Stowasser st. 
Vind. 3, 284: cuicumque codd. | 2 promo G: primo HL | hoc 
minuendi refert res codd. , correxi (feret rei = referet, prisce) ; 
refert re BouterweJcius referet re Lac7im.\ de uendi referet re 
noli cogitare || 32 Non. 540, 25 amphitapoe [-pae codd.'] uestes 
dicuntur utrimque habentes uillos. L. sat. lib. I; Isid. or. XIX 
26, 5 sipla . . amphitapa ex utraque parte uillosa tapeta. Lu- 
cilius 1 psilae codd. Non.: 8ipl(a)e Isid. codd. \ adque L m. 1 | 
amfytap(a)e fere codd. Non., corr. LacJimannus; amphitapae 
Isid. 1 uellis Guelf. m. 1 Is. || 33 Non. 536, 17 tunica . . Luc. sat. 
lib. I j sovdidulum IBousa Sardibus BergJcius (et omne lunius 
id omne Gerlachius)] cf supra p. 13 || 34 Macr. VI 4, 17 {Ver- 
gilium graeca inseruisse) sicut . . Luc. in primo | 1 >tf mopodac 



SATUR. LIB. I. 145 

_uu_wu_uw_ ^arutaena'que aqualest. 35 

nunc ad te redeo, ut quae res me impendet agatur. 36 

nam si tu fluctus undasque e gurgite salso 37 

tollere decreris, ueuti prius Emathii uim^ 
uentum, inquam, toUas t. c. q. i. 1. 

_ww_^u_uw_uw non puto id iri 38 

explicitum, non Carneaden si ipsum Orcus remittat. 

uolturius. 39 

cui, si coniuret, populus uix totus satis sit. 40 

per saturam aedilem factum qui legibus soluat. 41 

infamam, obscenam turpemque odisse popinam. 42 

si non amplius, at lustrum hoc protoUeret unum. 43 



clinopodas Paris. \ lychnosque uulgo \ dicimus Salish.i diximus 
Paris. cum ceteris \ 2 dvTt IDousa | ante atque BergJcius op. 
1 683 addit soliti dixe, recte a sententia (cf. Ribbeckius m. Bh. 
29, 128) II 35 Char. 118 K. aquale. nam Luc. I sat. ^arut§ ne- 
que' inquit ^aquales'; sic codex; inquit grammatici est; arutae- 
naque Franckenus I 63, aquale est Lachmannus (= aq. nunc 
dicitur ar.) || 36 Fest. 161 me pro mihi . . Lucilius; hic posui || 
37 reth. lat. Halmii 48 STtaycoyjj fit ex . . similium collatione . . 
argumentorum . . ut Lucilius [Lucius ed. pr.']; libr. I adscr. 
IBeckerus \ 2 Emathii uim scripsi: Haematium ed. pr. (uentum 

— Emathium tu Stephanus) | 3 initiales nondum explicitas tu 
culpam quam illius laxes male IBecJcerus legit \\ 38 Lact. VI 
14, 3 Lucili, apud quem Neptunus . . ostendit non posse id 
explicari, non ectr.; libr. I adscr. IDousa; non p. i. i. e. speci- 
minis causa addidi \ non Carneaden (-dem H) si HRV: nec si 
Carneaden (-dem P) BP | dimittat B || 39 Char. 98 K. 'u.' Luc. 
in I; cf. Gr. L. VII 294 1 uult. utroque Joco \\ 40 CJiar. 217 Z". 
satis . . par Lucilius satur. <^I>; sic IDousa \\ 41 Diom. 468 K. 
cuius saturae legis L. meminit in primo | satyram codd. \ quis 

— soluat? IDousa \\ 42 Non. 161, 14 popinones . . a popinis . . 
Luc. lib. I I obscenam GerJachius: honestam codd. foedam lunius 
incestam Corpetus, delet Hauptius, alii alia \\ 43 Non. 159, 22 
protollere est differre. L. sat. lib, I | at Fruterius: ad codd. { 

Fragmenta poetarum romanoeum. 10 



146 C. LUCILI 

44 munus tamen fungi et muros seruare potissent. 

45 _ wv^ _ u^ ut multos mensesque diesque, 

non tamen aetatem, tempestatem hanc scelerosi 
mirentur. 

LIBER II. 

46 _u^_^^_^ homo inpuratus et inpuns 
esque rapinator! ^^ - ^^ - ^^ — 

47 nam quid moetino subrectoque huic opus signo, 
ut lurcaretur lardum et carnalia fartim 
conficeret? 

48 _wu_v^w_^^_ut iure peritus. 

49 nunc nomen causamque ex testibus ipse rogando 
exsculpo ut dicant. 






lustrum Aldus: iustrum codd. \\ 44 Non. 497, 5 accusatiuus . . 
pro ablatiuo . . L. sat. lib. I | possint codd., corr. Mercerus || 

45 Non. 174, 26 scelerosi pro scelerati. L. sat. lib. I (non 
tamen ectr.); Don. ad Ter. Eun. IV 5, 8 aetatem . . pro longin- 
quo tempore. Lucilius (ut — aetatem) | 2 nam tamen H | pe- 
statem L | sceleros L m. 1 ; loquitur liaec luppiter ternre, non 
delere cupiens Bomanos] cf. Marx st. Luc. 63 sq. 

LiB. II. prima fortasse satura usque ad fr. 63 (64?) causam 
Alhucii et Scaeuolae continuit-, cf. Marx st. Luc. 68 sq. \\ 

46 Noyi. 129, 28 inpuns [inpuno codd.] quod est inpudens. L. 
lib. 11; idem p. 167, 20 rapinatores pro raptoribus . . L. lib. II | 
inpudicus codd. p. 167 1 inpuns Laclim.: inpuno codd. p. 129 
inpune p. 167 inpono Stowasser st. Vind. 5, 276 | 2 esq. Sto- 
wasser: est codd. iste Lachm. estque Muellerus \ rapister codd. 
p. 129 II 47 Non. 10, 31 lurchare est cum auiditate cibum con- 
sumere. L. sat. lib. 11 | 1 subiectoque codd., corr. Dousa \ 2 
lurch. (h in H inducta) codd. | carnalia H ???.. 1: carnaria m. 2, 
ceteri codd.\ Stoioasser arch. Jex. I 294 [ fartim H m. 1, L m. 2; 
parum L m. 1 H m. 2 fartim parum G || 48 Ghar. 82 K. Luci- 
lius II {maJe alii iure consultus) || 49 Non. 102, 18 exculpere 
est extorquere . . L. sat. lat. II | 1 camque scripsi: iamque 
codd. uitamque Steivechius litemque Marx \ 2 ut dicant scripsi: 
haec dicam codd. edicam lunius. 



SATUR. LIB. II. 147 

inpuratum hunc in fauces inuasse animamque 50 

elisisse illi, 

_ wu _ ^u _ uix uiuo homini ac monogrammo. 51 

quom illi uidissent Hortensius Postumiusque, 52 

ceteri item, in capulo hunc non esse aliumque 

cubare. 

_ uv _ quae nunc ego praecanto Aemilio atque 53 
exigo et excanto. 

*qui di te, Montane, male!' inde ad cetera pergit. 54 

_ uw _ w^ _ quae horis sublata duabus 55 

omnia sunt sole occaso obductoque yj — 

quam lepide Is^eig compostae ut tesserulae omnes 56 
arte pauimento atque emblemate uermiculato! 



50 Non. 291, 27 elidere . . excludere . . L. sat. lib. II | 
inpuratum Muretiis: iniuriatum codd.] an inludjatum ? | 2 
elise H w. 1 II 51 Non. 37, 11 monogrammi . . homines macie 
pertenues. L. lib. II; continuauit priori IBecJcerus \ uino G uiro 
H w. 1 I monogramo L || 52 Non. 4, 20 capulum . . sarcopha- 
gum . . dici ueteres uolunt . . L. sat. lib. II j 1 quem illi cum 
uid. codd., quom illic uid. Muellerus', sed illi = illic, et cum 
ilUiis quem (= quom) est correctu/ra |j 53 Non. 102, 7 excantare 
. . excludere [excudere ?] . . L. sat. lib. II | quae ego nunc 
aemilio praecanto codd.^ traiecit Munro (Jour. ofphil. VII 298) j| 
54 Don. ad Ter. Pliorm. I 2, 73 'qui' utinam est, ut Lucilius 
II I qui te montane Oocon., Leid., edd. uet.; di addidi (qui te 
Nomentane uulgo pessime) j male in (iiel male hinc uel malum 
tum) scripsi: malum codd. \ ad cetera pergit codd., edd. uet.: 
querquera perdat Dousa \\ 55 Prisc. I 484 H. (occido — occa- 
8us, sim.) L. in 11 I 2 ductoque codd., corr. IDousa, qui supplet 
tenebris || 56 Cic. or. 44, 149 nec tamen id fiat operose . . quod 
apud Lucilium scite exagitat in Albucio Scaeuola; cf. idem de 
or. III 43, 171 et Brut. 274; Non. 188, 24 uermiculatum [-tim 
codd.] pro minuto (lexis eqs); cf. et Quint. IX 4, 113; Plin. 
n. h. XXXYI 25; cf. Marx 1. l. 70 [ XiisLg Cic. or.: lexis 
codd. Non. exis Ahrinc et ex hys Erl. Cic. de or. \ composui 
et ut tessurulae Non. codd. \ omnes] arte Schuetzius \ 2 arte] endo 

10* 



148 C. LUCILI 

57 Orassum habeo generum, ne rhetoricoteros tu seis! 

58 » ^u _ fandam atque auditam iterabimus famam. 

59 Graecum te, Albuci^ quam Romanum atque 

Sabinum, 
municipem Ponti Titi et Anni centurionum, 
praeclarorum hominum ac primorum signiferumque, 
maluisti dici. graece ergo praetor Athenis^ 
id quod maluisti, te^ cum ad me accedis, saluto: 5 
'^Xatge' inquam ^Tite!'; lictores, turma omnis 

chorus ceu 
^XalQB Tite!' — hinc hostis mi Albucius, hinc 

inimicus ! 

60 non, di, conuincat, licet et uagus exul et erret 
exlex. 

61 quid dicis? cur est factum? quo coicis istuc? 

62 _ww_uvj_w^_ post ibimus contra 

pestem perniciemque; catax quam et Manlius nobis 



I 



idem-^ artae Non. H | pauimenti sdli Plinii codd. (Detlefs.) | 
atque] malim inque || 67 Cic. de or. III 43, 171 quae (= fr. 56) 
cum dixisset in Albucium illudens, ne a me quidem abstinuit | 
rhaetorico te rufius eis Abrinc. || 58 schol. Veron. ad Aen. II 81 
Luc. in II I ultima amam ohscurata in codice || 59 Cic. de fin. 
I 3, 8 Lucilius, apud quem praeclare Scaeuola | 2 pontii codd. 
j Titi (Cic. de sen. 33) et Anni scripsi: tiranii A m. 1 (tri- 
tanii m. 2) tritunii B Tritanni uulgo \ 6 chaere A care B ! 
chorus ceu {cum epici stili imitatione iocosa: Enn. fr. 238) scripsi: 
chorusque codd. cohorsque Manutius \ 7 chere codd. \ hic m. 1 
A, B 1 mi in ras. om. A, qui et Albutius || 60 Non. 10, 12 
inlex et exlex est qui sine lege uiuit . . L. sat. lib. II | non 
dico uincat codd., correxi in Fleck. ann. 1877 p. 142 | uacus L | 
exule terret L exulet erret GH, corr. FrancJcenus I 7 || 61 Non. 
268, 2 coicere, furari, auferre . . Luc. lib. II | quo H: quod 
GL II 62 Non. 25, 18 catax . . quem nunc coxonem uocant. 
L. sat. lib. II; idem p. 218, 32 pernicies . . L. sat. lib. II 
(pestem ectr.) \ post ibimus scripsi: hostilibus codd. hostibus 
Bousa Hostilius Passeratius \ perniciemque H m. 1 ^. 25: per- 



SATUR. LIB. 11. 149 

cirodeti aurati, ricae, toracia, mitrae. 63 

non laudare hominem quemquam neque mu facere, 64 

inquam. 

_ ^w _ u^ in bulgam penetrare pilosam. 66 

si natibus natricem inpressit crassam et capitatam. 66 

_u^_uu_uu peditum hiram excoquit omnem. 67 

tum facta omnia sunt circumlata - ^v^ — 68 

_^u_uu_u^_ lustratus piatus • 69 

[_ uu _ uu _ per inhospita tecta uagantem 70 

rerum animo sequitur captarum gratia maior] 



mitiemque (-ciemque) fere codd. lis \ nobis codd. p. 26: nouis 
H m. 1 nouins m. 2 cum GL p. 218 mouit BibbecJcius {supple 
et . . [nomen] mouerunt) 1| 63 Non. 629, 17 ricae . . sudarium . . 
L. sat. lib. II I chirodeti {Flav. los. de b. I. VII 8) Quicheratius: 
hrodeti Bamb. hrodyty HL hyodyty {ut uid.) G chiridoti 
BouterweJcius q. L. 7 hypodyti FScJimidtius \ cirodeti potius 
dedi (ciridotam apud Nouium 71 i?. codd. innuunt) uel kiro- 
deti {cf. ad fr. 608) j ricae Carrio, thoracia Rothius: cice et 
oracia codd. \\ 64 Char. 240 K. mu facere pro muttire. L. sat. 
lib. II [exc. Cauch.: om. Neap.] \ mu p: om. Neap. \ inquam 
ex umquam corr. Neap. (in quemquam p ex prioribus) \\ 
65 Non. 187, 18 uulga . . L. lib. II \ uulgam codd. || 66 Non. 
65, 27 natrices . . L. sat. lib. II || 67 glossae m. Bhen. 40, 326 
peditum [-cum cod.], uitium mollitiae. Lucilius in II sati- 
rarum | pedicum cod., correxi praef. comm. Cat. p. XV sq. \ 
iam exc. omne cod., correxi \\ 68 Non. 261, 26 circumferre est 
proprie uulgare [lustrare codd.Ji L, sat. lib. II | facta H: facto 
GL farto lunius \ circum latus codd., corr. idem\ fortasse hoc 
fr. in priore parte ponendum \\ 69 Non. 336, 12 lustrare, ex- 
piare. L. sat. lib. II [V H m. 1, Bamb. Gen. , recte?] \\ 70 sur- 
spectum] Barthius adu. XV 3 ad Hor. epist. I 14, 19 se hoc in 
codice inuenisse (Lucilius in II) testatur (inospita). 



150 C. LUCILI 



LIBER IIL 



71 Porphyrio ad Hor. sat. 15, 1: Lucilio liac satura 
aemulatur Horatius iter suum a Roma Brundesium 
usque describens, quod et ille in tertio libro fecit, 
primo a Homa Capuam usque et inde fretum Sici- 
liense. 

72 _uu_uu_u^_et^ saepe quod ante 
optasti, freta Messana et Regina uidebis 
moenia, tum Liparas, Phacelinae templa Dianae. 

73 ^Kj^j-wu — Kj\j — \j\j — ^\j uiamque 
degrumabis uti castris mensor facit olim. 

74 _ wu _ uu bis quina octogena uidebis 
commoda, de Capua quinquaginta atque ducenta. 

75 praeterea omne iter est hoc labosum atque lutosum. 

76 inguen ne existat, papulae, tama, ne boa noxit. 

77 Apulidae ^edibus stlemhi. 



Y2 Probus ad ecl. Verg. praef. Phacelitis autem Dianae L. 
quoque in III satirarum meminit ] 2 Messana et ego: Messanam 
{mg. Mefsanae) V Messana P | reginam in regina corr. V Rhe- 
gina P 1 3 facelinae (Fasc. V) codd. |j 73 Non. 63, 4 grumae . . men- 
eura . . agrimensorum . . L. lib. III | degrumauis codd., corr. Merce- 
rus I uti Quicheratius {LacJim.) : ut codd. ut in Merula |1 74 Non. 
266, 26 commodum, integrum. Lucilius; hic posuit IDousa j 
bis] uis L m. 1 \ quin actogena (oct. G m. 1) GHL, corr. Sca- 
liger \ de uulgo: te codd. tu Lachm. tum Franckenus I 13 | 
trecenta LMuellerus \\ 75 No7i. 489, 11 ab eo quod est labos 
labosum . . L. sat. lib. III | lamosum OKellerus m. Bh. 31, 141 |j 

76 Fest. 360 tama dicitur, cum labore uiae sanguis iu crura 
descendit et tumorem facit. Lucilius {Paul. 361); hic posuit 
Loeivius gl. n. 231 {cf. et prodr. 312) | boua LMueUerus || 

77 Fest. 313 <^Stlembus> grauis, tar<dus, sicut L.^ — dicit, 
cum refer<(t equum pigrum et tardum>; cf. Pauh 312; hic 
posuit LMuellcrus. 



SATUR. LIB. III. 151 

succussatoris^ taetri tardique caballi. 78 

uerum haec ludus ibi susque omnia deque fuerunt; 79 
susque ea deque fuere, inquam^ omnia, ludus 

iocusque; 
illud opus durum, ut Setinum accessimus finem: 
alyCkiTtoL montes^ Aetnae ocres, asperi Athones. 

mantica cantheri costas grauitate premebat. 80 

Volturnus Capua longe tria milia passum. 81 

Campana Capua. 82 

^broncus BouillanuS; dente aduerso eminulo hic est, 83 
rinoceros uelut Aethiopus'. 

^non peperit, uerum postica parte profudit'. 84 



78 Non. 16, 27 succussare est susum frequenter excutere . . 
L. sat. lib. III \ita H m. 1: IIII ceteri]; idem p. 86, 14 caballus 
L. lib. II I succussatoris {una s L m. 1) codd. p. 16, H w. 1 ^. 86: 
succusatori GH m. 2 L p. 86 ] tardi rarique codd. p. 16 |i 
79 Gell. XVI 9, 3 significat . . 'susque deque ferre' animo 
aequo esse . . L. in tertio | 2 ea ego: et codd. haec Dousa \ 
4 cilyLlinoi {cf. Loewius prodr. 337) Giphanius: amiXinoi {-nov) 
ait uel aiyLccnoL {-ccl^ol) codd. | ocres Loewius gl. n. 229: omnes 
(-ne unus^ om. duo) codd. | asperi ZT: aperi ceteri \\ 80 Porph. 
ad Hor. sat. I 6, 106 mantica pera. . ex Luciliano illo; lih. III 
adscr. Dousa \ canthari et praemebat Mon. || 81 Char. 203 K 
longe pro longitudine L. sat. III 'longe III mil. passuum', 
quocum IBeckerus Philol. 4, 82 coniunxit schoh Oic. p. 193 
Bait. uetus locutio: eminus est V. C. tria millia passuum, in 
quihus eminus est loco illius longe repositum est] an longest .^ 

82 J'orph. ad Hor. sat. I 6, 68 Lucilius; hic posuit Dousa 

83 Kon. 25, 27 bronci sunt producto ore . . L. sat. lib. III 
(br. — rinoceros); Prisc 1 211 H. L. in IIII Aethiopus dixit 
pro Aethiops: rinocerus {sic ibi codd.) eqs.; coniunxit Dousa | 
Bouillanus Turnehus: nouit lanus codd. obit (nouus Merula) 
lanius Dousa \\ 84 Non. 217, 14 posticam . . L. sat. lib. III | 
uirum codd., corr. Bentinus | profundit (-tuudit H m. 1) codd.., 
corr. Gothofredus. 



152 C. LUCILI 

85 uertitur oenoplioris fundus, sententia nobis. 

86 permixi lectum, inposui dein pellibus labem. 

87 - ^^ exhalas tu acidos ex pectore ructus. 

88 e somno pueros cum mane expergitus clamas. 

89 inde Dicarchitum populos Delumque minorem. 

90 — promunturium remis superamus Mineruae. 

91 ad portam mille a porta est, sex inde Salernum. 

92 quattuor hinc Silari ad flumen portumque 

Alburnum. 

93 hinc media remis Palinurum peruenio nox. 



85 Non. 173, 14 sententia, sensibilitas. L. sat. lib. UI 
[IIII H m. 1], ubi oenoforis codd.; Consent. 345 K. fundus, Luc. 
(enofori uel cenofori codd.)-, Isid. I 35, 3 zeugma . . ut (oenoplioris) 
et XX 6, 1 oenopboris . . de quo est illud (enofori fere codd.) ; 
schol. Persii 5, 140 (oenophori) || 86 Porph. ad Hor. sat. 1 6, 22 
quod ueteres in pellibus dormirent; cuius rei et L. testis est; 
lib. III adscr. FrancJcenus II 38 1 permihi lectum Mon.\ lec- 
tum perminxi IDousa \ dein scripsi: pedem Mon. (pe ex 
dittogr.) inposuique pudendam Dousa\ euomit male ebrius L. \\ 
87 Non. 164, 30 ructus . . L. sat. lib. III 1 tu scripsi: tum 
codd. II 88 Prisc. I 513 H. expergitus . . L. in III; Biom. 376 K. 
unde et L. ait | ego e somno Diom. codd. e dittogr. \ clamo 
eidem {propter ego) Ij 89 Paulus 122 minorem Delum . . Puteo- 
lanum . . antea Dicarchia . . Lucilius; lib. III adscr. Dousa 
{cf. et Paul. 72) | diciarchicum (-thicum) Pauli codd. dici ar- 
chitum Salomon {Loewii gl. n. 232), corr. IlUngerus anal. 
Prop. 8 II 90 Seru. ad Aen. I 244 superare nauticus sermo. 
Lucilius; lib. III adscr. Dousa \ promontorium codd. \\ 91 Gell. 
1 16, 1 L. in tertio satirarum — 'mille' inquit 'est', non 
'mille sunt' {hinc Macr. I 5, 6) | portum Carrio (portum mille, 
a portu sex Butgersius) \ exinde Salternum Gell. codd. {recte 
Macr.) II 92 Probus ad Georg. III 146 Silarus . . portus Albur- 
nus . . Lucilius; lib. III adscr. Dousa \ huic V | ad Silari codd., 
corr. Dousa \\ 93 Seru. ad Aen. X 244 lux pro luce . . L. iu 
tertio . . pro ^nocte'. 



SATUR. LIB. III. 153 

caupona hic tamen una Syra _uw_u^ — 94 

_^w_v-'v.y_^w_«^c;_«^ anicla 06 

aspera uti praecox puera _^^_^^ — 

cernuos extemplo plantas conuestit honestas. 96 

terra abit in nimbos imbremque ^ - ^^ — 97 

liinc catapeiratera puer deorsum dedit^ unctum 98 

plumpi pauxillum rodus linique mataxam. 

armamenta tamen, malum, uela, omnia seruo; 99 

funis enim praecisus cito atque anquina soluta. 

— uix hinc mali superat carchesia summa. 100 



94 Prisc. I 209 H. caupo caupona . . L. in III |1 95 Non. 
150, 15 praecox . . L. lib. III | anicula (annic. H w. 1) aspera 
atque praecox codd., correxi (puera omissum est dberrante 
Ubrario ad iUiid in Varronis fragmento praecox est fuga) |j 
96 Non. 20, 33 cernuus . . inclinatus . . L. sat. lib. III | cernuus 
codd. II 97 Varro V 24 humor . . ideo Lucilius; Ub. III adscr. 
Vargesius || 98 Isid. XIX 4, 10 catapeirater \sic scripsi: cata- 
siorates, -piorates, -portantem sm. codd., catapirates uuJgol 
linea cum massa plumbea, qua maris altitudo temptatur; 
Fest. 265 rodus . . pro aere inperfecto, ut Lucilius (= 2); 
Ub. III adscr. Vargesius \ hinc scripsi: bunc Guelf. hanc 
Sangerm. hac Mon. \ catapeiratera scripsi: cataportem Guelf. 
-poratem Sang. -portantem {m. 2 -paratem) Mon. catapiratem 
(-peiraten Franckenus II 61) uulgo \ puer deorsum dedit scripsi: 
puer eodem deforet Guelf. pueri eodem defore (t suprascr. m. 2) 
Sang. puero dedit foret Mon. puer eodem deferat Areualus \ 
unctum GMelf, Mon.: eum Sang. tunc eum aUi \ 2 paucillum 
Sang. Mon. paxillum cod. Festi \ rodus Fest.: rudus (-dis) 
codd. Isid. I lineque Guelf. line aque Mon. \ matexam cod. 
Festi II 99 Non. 536, 6 anquinae [anchorae codd^ uincla, qui- 
bus antemnae tenentur. Lucilius; Ub. III adscr. Vargesius \ 
1 uela lunius: uel codd. \ 2 adque Ji m. 1 | anquina lunius: 
anchora codd. \\ 100 Non. 546 , 20 carchesia . . summa pars 
mali . . L. tertio: uix, sic scripsi: tertius codd. tertio uulgo j 
hinc H w. 1: hic vi. 2, GL. 



154 C. LUCILI 

101 _ ww et spatium curando corpore lionestum 
sumemus. 

102 _ uw _ uw et puluino fultus w — 

103 _w>^_wu_u student lii ligna uidere. 

104 malas tollimus nos atque utimur _ uw rictu. 

105 crebrae ut scintillae, in stricturis quod genus olim 
feruenti ferro 

106 ostrea nuUa fuit, non purpura^ nulla peloris^ 

107 asparagi nulli. 

108 _ uu _ uv^ _ lactentia cogula mixta 
hic cum melle bibi 

109 _ w^ _ u^ _ (nam mel regionibus illis); 
incrustatus calix; rutio cauos caulis habetur. 



101 Non. 396, 12 sumere . . eligere. L. sat. lib. III | corpori 
Dousa I onestum L || 102 Seru. ad ecl. 6, 53 L. in tertio jj 
103 Char. 72 K. L. III . . ligna pluraliter dicit | uidere {h. e. 
prouidere?) uulgo: uidete Neap.] fortasse adolere; uiere 
Franckenus scindunt h. 1. bipenne Muellerus (bidente Bib- 
heckius) \\ 104 Non. 455, 32 rictum . . etiam hominis dici de- 
bere . . L. sat. lib. III | adque L wi. 1; 2^ost hoc alii lacunam 
statuunt, unde utimus Mutgersius] post utimur Munro addit 
utpote (/r. 117) || 105 Non. 21, 10 stricturae . . L. sat. lib. III j 
ut om. H m. 1 {explico ubi, scil. in Aetna) || 106 Non. 216, 5 
ostrea gen. fem. L. sat. lib. III | pelobis, corr. in pelopis, L || 

107 Cliar. 72 K. asparagos pluraliter dicamus, ut L. III j; 

108 Caper 98 K. lacteus, lacte abundans . . Lucilius; hic posui 
{cf. arch. lexicogr. ]I 475); fortasse priori continuandum \ cogula 
scri^isi: coagula codd. Coa clam JDousa \ mixta hic addidi \\ 

109 PorpJi. ad Hor. sat. I 3, 56 incrustari uas dicitur cum 
aliquo uitioso suco inlinitur atque inquinatur . . L. in III sat. 
{Acronis Paris. dat quarto lihro) ; continuaui priori l. l. \ calex 
Acr. Paris. \ rutio scripsi l. ?.: ruta Porph. Mon. rutia (rucia) 
Acr. codd., qui om. sqq. \ cauus addidi. 



SATUR. LIB. IV. 155 

Tantalus, qui poenas ob facta nefantia pendit. 110 

Romanis ludis forus olim ornatus lucernis. 111 

Syramachus praeterea iam tum depostus bubulcus 112 
exspirans animam pulmonibus aeger agebat. 

conturbare animum potis est quicumque adoritur. 113 

illud ad incita cum redit atque internecionem. 114 

_wu_uu_w^_ ille alter abundaus 115 

cum septem incolumis pinnis redit ac recipit se. 

tu partem laudis capereS; tu gaudia mecum 116 

partisses. 

ut pote. 117 

LIBER IV. 

scJiol. Fersii 8, 1: hanc satiram poeta ex Lucilii 118 
libro quarto transtulit castigans luxuriam et uitia 
liominum, maxime diuitum. 



110 Non. 489, 14 nefantia pro nefanda. L. sat. lib. III 
[HL: 11 II G] I poenas ante pendit repetunt codd.\ an foedas 
latet? II 111 Non. 206, 14 fovtim . . masculini. L. lib. III; 
Char. 71 K. L. f. masculine . . lib. III | lacernis Putschius ! 
112 Non. 279, 17 deponere est desperare . . L. sat. lib. III; 
idem p. 38, 26 exspirare . . L. lib. III (= 2) | simachus in sim- 
machus corr. G symmacus L | depositus codd. \ 2 ex(h)alans 
codd. p. 279 II 113 Frisc. I 501 H. orior . . oriris . . L. in III | 
animam codd., corr. Vargesius || 114 Non. 123, 20 incitas dici- 
tur egestas . . L. sat. lib. III | rediit codd., corr. lunius \\ 
115 Don. ad Ter. Phorm. I 3, 11 abundare dicitur, qui suc- 
cessu prospero adfluit. L. lib. III; schol. luuen. 3, 158 pinni- 
rapi, quia pinnas in galeis habebant, ut L. (cum eqs.) \ alter] 
autem Oxon. Don. \ incolumis] in locum his Oxon., Leid. 
Bon. I redit ac recipit se] r. a. r. p. sic Don. codd. \\ 116 Non. 
475, 20 partiret pro partiretur . . L. lib. III | partissis L m. 1 
partires Quicheratius \\ 117 Char. 223 K. L. III; ipsa Lucilii 
uerba interciderunt. 



156 C. LUCILI 

119 uirtus, Albine, est pretium persoluere uerum 
quis in uersamur, quis uiuimus rebus potesse; 
uirtus est homini scire id quod quaeque ualet res;] 
uirtus scire homini rectum utile quid sit honestum,] 
quae bona, quae mala item, quid inutile turpe 

inhonestum; 6' 

uirtus, quaerendae finem rei scire modumque; 
uirtus, diuitiis pretium persoluere posse; 
uirtus, id dare, quod re ipsa debetur, honori; 
hostem esse atque inimicum hominum morumque 

malorum, 
contra defensorem hominum morumque bonorum, 10 ] 
magnificare hos, his bene uelle, his uiuere amicum; 
commoda praeterea patriai prima putare, 
deinde parentum, tertia iam postremaque nostra. 

120 Acron ad Hor. sat. II ^, 47: Gallonius quidam 
fuit praeco, qui habebat apparatum conuiuium; quem 



119 Lact. VI 5, 2 quaecumque . . in definitione mrtutis 
solent dicere, paucis uerbis colligit et enarrat Lucilius {cf. 
ibid. c. 6); lih. IV adscr. Franekenus II 49 cp. Persii 3, 66 sciq. \ 

1 albine HRV, P m. 1 (B m. 3): albanae B ?w. 1 albane P w. 2 | 

2 quis— quis RH, B m. 1 : quos (quis P w. 2) — quis PV quiis 
— quiis B m. 2 queis — queis uulgo \ potesse RV, P m. 1: pote 
se H potest esse B (P m. 3) | 3 est] et H | hominis B bomini 
est H I quod om. H | queque B w. 1 quoque H | ualet scripsi: 
habeat codd. scirei quo quaeque abeat Muellerus-, erat cum 
placeret sciri quid q. aueat (cf. Lucr. V 545) | 4 scirei Muellerus | 
quid ei sit B I 5 utile B w. 1, P w. 1 [ inhonis {fin. lin.) nistum 
B m. 1 honesto (-tv P m. 2) VP | finem s. l. add. w. 3 B c. 6 | 
modumquae (-quem c. 6, 7, uhi modum B) R ] 7 diuitiis] ac- 
uitiis R in c. 6, uhi praemiu (miu m. 3 in ras.) B | posset B 
m. 1 I 8 quod om. R | uidetur B {corr. m. 3) H | 9 hominem 
R I 10 defensionem B | morum om. R | 11 magnificare hos 
uidgo: hos magnificare BPVH magis facere R hos magni fa- 
cere aliae edd. | his bene] hos B m. 1, ut uid. \ his uere B, corr. 
m. 3 I 12 patriai uulgo: patriae (-riet B m. 1 ?. pr.) his codd. 
patriae sibi alii | 13 deinde] de m. 3 in ras. B | tertiam in tertia 
iam corr. P | postremaqui B m. 1. 



SATUR. LTB. IV. 157 

Lucilius etiam pulsat. hic iam acipenserem suis con- 
uiuiis exhibebat. 

lapathe, ut iactare nec es satis cognitu qui sis! 121 
in quo Laelius clamores sophos ille solebat 
edere, compellans gumias ex ordine nostros. 

"^o Publi, gurges, Galloni^ es homo miser' inquit; 122 
^cenasti in uita numquam bene^ cum omnia in ista 
consumis squilla atque acupensere cum decumano'. 

quod sumptum atque epulas uictu praeponis 123 

honesto. 

-ww — wu — uvj — i^-^vj- bene cocto 124 

condito et sermone bono et^ si quaeris, libenter. 

quem praeclarus helops, quem Aegypto sargus 125 

mouebit? 



121 Cic. de fin. 11 8, 24 Laelius eo dictus est sapiens, 
quod non intellegeret quid suauissimum esset . . sed quia 
parui id duceret | 1 et E ] nec es satis Lachm. (ad Lucr. 
p. 29): necessatis codd. \ cognitu, sic codd. \ quis E | 2 cog- 
nitu ante Laelius iterant codd. \ guimas BE (recte A) |1 122 Cic. 
l. l. {post 121) praeclare Laelius, et recte coqpo?, illudque uere; 
fiic {ut et superius) posuit Bousa \ 1 miser A w. 2: miseri A 
jn. 1 B I 2 c^nasti A: cenastis B | isto A | 3 cu sumis A m. 1 | 
acipensere (acup. LMuell.) uulgo: accubans (-bant E) aere 
codd. I cum in dec. Lainbinus \ decimano (-acio B) codd. ij 
123 Gell. IV 16, 6 Lucilius in eodem casu {dat.) uictu . . dicit 
in hisce uersibus {Non. 501, 23 Lncilius); liic posuit Dousa \ 
sumptu V Gell. \ adque L Non. \ dicta codd. Non. |j 124 Cic. 
ad Att. XIII 52, 1 itaque et edit et bibit a8£(oq et iucunde; 
opipare sane et apparate; nec id solum, sed; idem de fin. 
II 8, 24 semper Laelius bene (cenat) . quid bene? dicet Luci- 
lius: cocto condito [cocto, condito uulgol', sed cedo caput 
cenae: sermone bono; quid ex eo: si quaeris, libenter; hic 
posuit Bousa \ cocto et condito sermone codd. ep. Cic. de Attic, 
traieci et secundum de fin. (coctum suhstantiue) \\ 125 Fest. 322 
sargus piscis . . Lucilius; hic posui. 



158 C. LUCILI 

126 _wu_wv^_wv^_ murexque marinus. 

127 fingere praeterea adferri quod quisque uolebat: 
illum sumina ducebant atque altilium lanx, 
hunc pontes Tiberinus duo inter captus catillo. 

128 Aeserninus fuit, Flaccorum munere, quidam 
Samnis, spurcus homo, uita illa dignus locoque; 
cum Pacideiano componitur, optimus multo 
post homines natos gladiator qui fuit unus. 

129 ^occidam illum equidem et uincam, si quaeritis', 

inquit ; 
*uerum illud credo fore: in os prius accipiam ipse 
quam gladium in stomacho furiae ac pulmonibus 

sisto. 
odi hominem, iratus pugno; nec longius quicquam 
nobis, quam dextrae gladium dum accommodet 

alter: 5 

usque adeo studio atque odio illius ecferor ira'. 



126 Acron ad Hor. sat. II 4, 32 murex , , piscis . Lucilius; 
hic posui II 127 Macr. III 16, 17 sed et Lucilius . . ostendit 
scire se hunc piscem . . qui inter duos pontes captus esset 
eumque quasi ligurritorem catillonem appellat . . uersus hi 
sunt; hic posuit JDousa \ 1 fingere poat quod traicit FrancJcenus 
I 20 I 3 tiberinos Barrib. et in ras. Far.., corr. Bousa || 128 Non. 
393, 25 spurcum, saeuum uel sanguinarium . . L. sat. lib. IIII; 
idem 257, 14 componere . . L, sat. lib. IIII (2 sg^.)? c/- ^*^- ^^ 
opt. gen. or. 6, 17, Tusc. II 17, 41, ad Q. fr. III 4, 2, or. 48, 161, 
Quint. IX 4, 38, ad Enni 152 j 1 aserninus (asan, L m. 1) codd.Non.., 
corr. ex Cic. \ flacch. L | munere Turnehus: unae codd. | 2 illa] 
ista codd. p. 257 j locoque] homo se codd. p. 257 | 3 pace- 
deiano codd. p. 393, pacideiane p. 257 | multo] longe Cic. de 
0. ^r. 0. I 4 natus codd. p. 393 || 129 Cic. Tusc. III 21 sed in 
illo genere {gladiatorum) sit sane Pacideianus aliquis hoc 
animo, ut narrat L.; Seru. ad Aen. XII 646 Luc. IIII \ita 
Lachm.: septimo cod.Y^ hic posuit Dousa \ 1 si FrancJcenus 
I 22: si id codd. | 2 fortasse aliud | 3 furiae Scaliger, Bentleius: 
suria uel furia codd. furi Tischerus \ 5 uobis fere codd. \ 6 ef- 
feroris cod. Seruii. 



SATUR. LIB. IV. 159 



_ \j ^^ _ i^ w 



^ - quamuis bonus ipse 130 

Samnis in ludo ac rudibus cuiuis satis asper. 

Cic. ad Quintum fr. III d, 2: cum Aesernino Sam- 131 
nite Pacideianus comparatus uiderer; auriculam for- 
tasse mordicus abstulisset. 

cumque hic tam formosus liomo ac te dignus 132 

puellus. 

adsequitur neque opinantem, in caput insilit^ ipsum 133 
conmanducatur totum conplexa comestque. 

Tisiphone teneri pulmonibus atque adipe unguen 134 
excoctum attulit Eumenidam sanctissima Erin^^s. 

subicit huic soldum, fulmenias quattuor addit. 135 

• haeret uerticulis adfixum in posteriore 136 

parte atque articulis; nam ut nobis talus genusque 

est. 



130 Cic. de or. III 23, 86 ut est apud Lucilium ; hic posuit 
Dousa II 131 ex Lucilio esse liaustum uidit Franckenus I 23 jl 
132 Fest. 249 puelli . . a pueris . . Lucilius; Non. 158, 14 L. 
sat. lib. IIII; Prisc. I 231 H. L. in IIII | formonsus L m. 1 
Non. I liomo Fest, Prisc: tibi Non. \\ 133 Non. 478, 33 con- 
manducatur, L. lib. IIII; idem 477, 5 manducatur pro mandu- 
cat . . L. sat. lib. IIII, idem 81, 9 comest pro comedit . . L. 
sat. lib. IIII (2) I 1 nec op. codd. p. 478 | 2 conmanducatum 
codd. p. 477 1 conpl. com. om. codd. p. 477 | conplexa codd. 
p. 81: conplexum p. 478 | comestque H: comisque GL p. 81, 
om. codd. p. 478 || 134 Non. 427, 9 sebum et unguentum hanc 
habent diuersitatem. sebum fit ex adipe ruminantium, <(un- 
guentum ex aliorum animantium\ L. sat. lib. IIII [sic locum 
suppleui'] I 1 tisifone codd.-, an Tisiphonae ? \ teneri scripsi: 
titene HL e^ sic ex tinete corr. G tibin e Lachm. Tityi Gerlachius 
titthae FrancTcenus \ adque L | adipe unguen uulgo: adirem un- 
guem codd. \ 2 attulit lunius: attuli G atuli HL | eumenidibus 
codd. Eumenidum lunius Eumenisin Bootius; an Eumenidi ? \ 
erynis codd. Erin(n)ys uulgo; an Enyo .? || 135 Non. 206, 23 ful- 
mentum . . feminine L. . . lib. lill | subicit Salmasius: sucit 
codd. I soldum LMuellerus: suldum H m. 1 fuldum H m. 2 GL 
fulcrum Salm. fundum Franckenus || 136 Non. 207, 25 genu . . 



160 C. LUCILI 

137 longior liic congrus grue tota, cum uolat olim. 

138 concursare in agros catulos fetumque ferarum. 

139 _ow_w^_uu_ ne agitare manu tu 

pessulum et hunc uectem possis: cuneis opus ipsis. 

140 quodsi nuUa potest mulier tam corpore duro 
esse, tamen tenero manet quin sucus lacerto^ 
et manus uberis in lactanti sumine sidat. 

141 _ uw _ uu _ qui edit sese^ hic comedit me. 

142 _ww_uu_uu obtursi ebrius - ^ 

LIBER V. 

143 macte, inquam, uirtute simulque his uersibus esto. 

144 si tam corpus loco ualidum ac regione maneret, 
scriptoris quam uera manet sententia cordi. 



masculini. L. sat. lib. IIII; Fest. 371 uerticulas . . Luc. intellegi 
uoluit uertebras {Paul. 370) ] 1 uerticulum L | 2 nam om. Aldus \ 
nouis codd. \\ 137 Non. 208, 16 grues genere feminino . . L. 
lib. IIII I congrus Laclimannus: quam grus codd. 1| 138 Non. 
457, 8 catuli . . omnium animalium . . L. sat. lib. IIII | con- 
cursare i (in) Laclim.: concursaret codd. (concursare Gifanius, 
tum apros Scaliger) \ ferai? Aldina: ferat codd. \\ 139 Non. 
231, 7 nectis gen. masc. L. sat. lib. IIII | 1 agitarem codd., 
corr. uulgo \ 2 pessulus codd., corr. Corpetus \ opus ipsis scripsi: 
ipso codd. II 140 Non. 458, 3 sumen proprie a sugendo; nam 
et mulieris mammam sumen ueteres dici uolunt. L, sat. lib. 
IIII I 1 quodsin ulla Muellerus j 2 manet quin scripsi: maneat- 
que H m. 2 GL maneat H w. 1 maneat quin Lachm. \ sucusquej 
H ?n. 1 ; malim pectore sucus | 3 uberi lactanti in codd., correxi 
{de loco difflcillimo uide et Stotvasser arch. lex. I 122) || 141 
Prisc. I 532 H. edo, is, it correpta prima syllaba. L. in IIII 
sese Fleckeisenus : se codd. \\ 142 Prisc. I 486 JS. turgeo, sij 
. . L. . . in IIIl II 143 Non. 341, 28 mactare . . L. sat. lib. Vi 
Seru. ad Aen. IX 641 macte . . mactatus . . L, lib. V | his 
Seru.: hic codd. Non. \ uersibus esto Non.: uiribus cod. Seruii\\ 
144 Non. 173, 14 sententia . . L. . . lib. V | scriptores codd.I 



SATUR. LIB. V. 161 

quo me habeam pacto, tam etsi non quaeris, 145 

docebo, 
quando in eo numero mansi, quo in maxima 

non est 
pars hominum, ut ualeam; cum tu tam mente 

lahores, 
ut periisse uelis, quem uisere nolueris, cum 
debueris. boc ^nolueris' et Mebueris' te 5 

si minus delectat, quod tsxviov Eisocratium est 
XriQcod6gqu.e simul totum ac Cv^^siQaKi^deg, 
non operam perdo. si tu hic ow _ ^^ — 

pituitam cogat tussis uis ire minutim 146 

per commissuras rumarum noctis nigrore. 

Fannius solus mihi in magno maerore metuque, 147 
tristitia in summa, crepera in re litus salutis. 

_ ^^ _ ^<^ interea stat sentibus pectus. 148 



ctrr. Dousa || 145 Gell. XVIII 8 o^OLOtiXsvra . . ceteraque . . 
scitamenta, quae . . qui se Isocratios uideri uolunt in con- 
locandis uerbis inmodice faciunt et rancide, quam sint insubida 
. . significat in V sat. Lucilius; nam ubi est cum amico con- 
questus, quod ad se aegrotum non uiseret, haec ibidem addit 
festiuiter [ 2 mansti Nannius \ nunc est Scaliger \ 3 post homi- 
num lacunam agnouit Laclim.; cur mansi et non retinuerim 
aperit supplementum a me positum {in quo ualeam amhiguum 
iocose) i 4 perisse codd. \ 6 rf;^riov Scaliger: atexnon (ate^^non 
duo) codd. \ et ei(s)socratium codd. azhyvov et Isocr. uulgo \ 
7 ^r^pcodf gque Scaliger: oxXrjQcodsgque {-Qod ssqne) fere codd. 
6xlrjQ6vqu.e Bernhardy \ symmiraciodes (synm.) sim. codd. \ in 
fine Gellii caput mancum est \\ 146 Non. 516, 3 minutim pro 
minute. L. lib. V | 1 pitvitam scripsi: dic quam codd. \ tussis 
addidi \ uis ire G uisire L H : tusire dett. \ 2 rumarum (= faucium) 
scripsi: rimarum codd. \\ 147 Non. 13, 15 crepera res . . dubia 
. . L. sat. lib. V ] 1 Fannius scripsi: sannunt codd. nam tu 
Lachm. nunc tu Franckenus sed nunc Muell. fons tu Bib- 
hecJcius \ solus Mercerus: solis codd. \ merore codd. \ metuque 
add. Scaliger \ 2 summo codd., corr. lunius \ in re litus scripsi 
comm. CatuU. 535: inuentus codd. (in re inuentus Scdl.., tum 
saluti's Lachm. salutis portus Gerlachius) || 148 Non. 392, 2 

FjBAGMENTA POETAErM ROMANORXJM. 11 



162 C. LUCILI 

149 natura omnibus unus dolor est aptus labosque. 

150 nam si, quod satis est bomini, id satis esse 

potisset, 
boc sat erat. nunc, cum hoc non est, qui credi- 

mus porro 
diuitias ullas animum mi explere potisse? 

151 Laeuius pauperem ait se ingentia munera fungi. 

152 deficit alma Ceres nec plebes pane potitur. 

153 flebile cepe simul lacrimosaeque ordine tallae. 

154 intubus praeterea pedibus perserpsit equinis. 
156 — hic sunt herbae, quas seuit luppiter ipse. 
156 _u^_uv^_uw anseris herbilis uirus. 



stat etiam plenum est. L. sat. lib. V | stet (a supra e) Gr || 
149 Seru. ad Aen. X 398 alii dolorem alicuius studii ardorem 
et promptam gloriae cupiditatem ueterum more dictum uolunt, 
ut Graeci novov appellant. L. in V | natura (= na) scripsi: 
nam (= na) codex \ est aptus {prisce passiue) scripsi: recaptus 
codex recceptus LacJim. est captus Mueller \ lapusque cod., 
corr. Daniel \\ 150 Non. 445, 25 multum et satis . . L. Hb. V 1 
potisset H m. 2: potis esse potisset (-tuisset H m. 1) GH m. 1 L | 
3 mihi codd. \ potisse H m. 2 G: posse H m. 1 L || 151 Non. 
497, 5 acc. pro abl. . . L. . . lib. V | Laeuius H m. 1 L: laelius 
GH m. 2 I pauper Dousa || 152 Prisc, I 502 H. {de potltur) 
L. in Y II plebes pane plures optimique codd.: plebis panis duo 
(plebis etiam R optimus) || 153 Non. 201, 2 cepe gen. neutri. 
L. lib. V 1 c§pe L | tallae Scaliger: talpae codd. \\ 154 Non. 
208, 32 intiba . . masculini. L. sat. lib. V; Char. 100 K. L. in 
V deridens rusticam cenam enumeratis multis herbis; Seru. ad 
Georg. I 120 L. in V j intubus L 7n. 1 Non.: intibus Neap. Char. 
G Non. intybus H Non. intybus herba cod. Seru. \ perserpsit Neap. 
Char.: praetensus iV^ow. pressus cod. Seru.; •peY-piesans Muellerus 
praecerptus JRibhecUus || 155 explan. in Donatum 542 K. sero 
. . seui, ut Lucilius; hic posuit Muellerus {ut et sq. fr.) \ erbae 
et loppiter codex || 156 Seru. ad Georg. I 121 pro foetore 
ponitur uirus, ut apud, Lucilium {cf. Paulus 100). 



SATUR. LIB. V. 163 

_^vj_ww_uu_uv^_ adipatam 157 
pultem. 

fiscina fallaci cumulo ^\j - ^<j — 168 

ne designati rostrum praetoris pedesque 159 

spectes. 

postquam praesidium castris educere creuit. 160 

custodem classis, catapultas, tela, sarisas. 161 

possisne elabi an porro prodenda dies sit. 162 

maior eat natu: non omnia possumus omnes. 163 

sicuti, cum primus ficos propola recentis 164 
protulit et pretio ingenti dat primitus paucas, 

at siccas ficos uv^_^w_uw — 165 



157 Char. 94 K. haec adipata . . L. V ^ad,' dicit feminino 
genere, sed ibi iungit 'pultem' ] pluten Neap. || 158 Seru. ad 
Georg. I 266 fiscina genus est uasis . i. corbulae breuis, quas 
ferunt qui arbusta uindemiant. L. in V || 159 Non. 465, 10 
rostrum hominis . . L. sat. lib. V | praetores L 1| 160 Non. 
261, 4 cernere . . disponere. L. sat. lib. V | seducore S m. 1 \ 
creuit uulgo: decreuit (-ui H m. 1) codd. creui JDousa || 161 Non. 
552, 11 catapulta . . L. sat. lib. V ] catapulta stila L catapulta 
istila GH, corr. Rothius \ sarissas uulgo || 162 Non. 363, 21 
prodere . . dijfferre uel excludere . . L. sat. lib. Y; Don. ad 
Andr. II 1, 13 prodat . . differat. L. in V (an ectr.) \ porro 
JDon.: om. codd. Non. \ si L Non. m. 1 || 163 Macr. VI 1, 35 
L. in V I eat scripsi: erat codd. \\ 164 Non. 154, 24 primitus 
pro primo . . L, lib. V; idem 281, 16 dare, petere L. lib. V | 
sicuti bis codd. : sicut Lachm. ad Lucr. 106 | primos codd. p. 154 
{uhi L propula) | protulit Qilunius: protuli (-lim H m. 1) item 
codd. p. 154 pirotulit et p. 281 | dat] ad codd. p. 154 | paucos 
codd. bis, corr. Franckenus (Lachm.) \\ 165 Char. 95 K. haec 
ficus et ^hae fici' et 'has ficos' facit . . Lucilius . . et | ad 
(= at) siccas scripsi: adsiduas Neap. asse duas FDousa. 

11* 



164 C. LUCILI 

166 absterge lacrimas et diuos ture precemur, 
consilium si fas, placeat tu inpune luperis. 

167 lippus edenda acri adsidue ceparius cepa. 

168 uiuite lurcones, comedones, uiuite uentres! 

169 urceus aut longo gemino mixtarius caulo. 

170 da bibere ab summo 



\J — Kj ^ — '^ \y 



171 ante fores autem et triclini limina quidam 
perditus Tiresia Tuscus grandaeuos gemebat. 

172 - ^^ - <j^ - ^<j - ^^ - ueterum unum 

concidisse tamen senem 

Tiresiam aequalem constat. 



166 schol Veron. ad Aen. VIII 106 -nius (= 1); Non. 
133, 19 lupari, ut scortari uel prostitui . . L. lib. V (et eotr.) \ 
1 praecemur cod. Veron., L | 2 fas si codd., traieci', faxint 
Scal. I placent tune impune codd., corr. lunius | superbis codd., 
corr. Scaliger || 167 Non. 201, 8 cepe feminini L. lib. V; Prisc. 
I 203 H. L. in sat. VI (sic) \ agri L m. 1 acris H m. 1 | ad- 
sidu(a)e (ass.) Ptisc. codd. assiduae Non. H m. 1: assiduo H 
m. 2 GL I post cepa codd. Non. lacrimosa addunt ex fr. 153 || 
168 Non. 10, 31 lurcones. . L. sat. lib. V; Don. ad Ter. Phorm. 
V 8, 95 uentrem totum parasitum . . ut L. in secundo (sic) \ 
larc.] claucones Don. Oxon. Leid. (glutones Scal.) | uentris codd. 
Non. II 169 Non. 546, 30 mixtarium . . L. lib. V | et Dousa j 
longo cod. Bas.: longe GHL | caulo scripsi arch. lex. II 475: 
paulo codd. gemina . . aure (ansa) Dousa palo Quicheratius \\ 
170 Porph. ad Eor. od. III 21, 7 ut est illud Lucilianum; 
Don. ad Ter. Andr. III 2, 4 L. in quinto | date Don. Ox. \ 
ab om. Don. || 171 Don. ad Ter. Eun. II 3, 44 gemens . . ob con- 
tinuam tussim; sic Lucilius; hic posui oJ) sq. fr. \ fores Oxon.: 
fore Leid. \ triclinii lumina Oxon. {non Leid.) \ quidam uulgo: 
quidem Don. Oxon. Leid. \ tyresia Oxon. terisia Leid. Tirisias 
Sentleius \ Tuscus scripsi: tus priori uoci adicientes Oxon. 
Leid. tussi uulgo \ grandeus Leid. grandeuus Oxon. || 172 Non. 
235, 25 aequales rursum aequaeui . . L. sat. lib. V | 1 uerum 
Mercerus \ 2 concidisse ego: cecidisse codd. (-set ame LH m. 1 
pro tamen; latetne roiii] ?) cecinisse FrancTcenus \ post senem 
lacunae signa posui; sene (senis FrancJcenus) Tiresiai Mercerus. 



1 



SATUR. LIB. VI. 165 

_u^_uu_uu_wu_^ scutellam 173 

ligneolam hinc cerebro inflixit. 

lasciuire pecus nasi rostrique repandum. 174 

_ ^^ _ wu hic solus uigilauit, opinor, 175 

et cum id nil uisus facere est, tum retia nexit. 



LIBER VI. 

— saluere iubere • salutem est mittere amico. 176 

bortare, illorum si possim pacis potiri. 177 

tres a Deucalione grabati restibus tenti. 178 

pluma atque amphitapoe et si aliud quid deliciarum. 179 

uerum et mercaturae omnes et quaesticuli isti 180 
intuti. 

id solum aduersae fortunae reque resistit. 181 



173 Prisc. I llb H. scuta, scutula, scutella. L. in V | 
scutam codd. honi (-tulam dett. pauci), corr. Corpetus \ 2 hinc 
scripsi: in codd., delet FrancJcenus \ infixit codd., corr. Dousa j| 
174 Non. 158, 26 pecus . • omnia animalia pecudes dicuntur . . 
L. sat. lib. V | nisi (niri H m. 2) nostrique codd., corr. Balth. 
Venator \\ 175 Prisc. I 470 H. a necto . . nexi . . L. in Y et 536 
L. in V I 2 nihil siue nil scripsi: mihi codd. bis mi Dousa \\ 

176 Non. 324, 5 iubere . . uelle . . L. sat. lib. VI | saltem H 
m. 1 I est ante saluere traicit Quicheratius (ut saluere BergJcius) \\ 

177 Non. 497, 32 genet. pro ablatiuo . . L. sat. lib. VI | pacis 
Lachmannus potiri Dousa: capisortiri (r prior in L supra lin.) 
HL capissortiri G |1 178 Non. 181, 25 tenta . . extensa . . L. sat. 
iib. VI I deucaligine H m. 1 | grabbati GHL m. 2 || 179 Non. 
540., 25 amfitapoe . . idem lib. VI | plumae Dousa | adque L 
m. 1 I amf. codd. amfytapi H m. 2 || 180 Non. 212, 28 mercatura 
feminine . . L. sat. lib. VI [H m. 1 L: VIII GH m. 2] | isti 
{malim sint) intuti Scaliger: instituti codd. 1| 181 Non. 500, 17 
ablat. pro genet. . . idem lib. VI | et id codd.-j id Dousa\ et 
ante fortunae traiecerisni \ reque Gifanius: reique codd. contra 
lemma. 



166 C. LUCILI 

182 nequitia occupat hos, petulantia prodigitasque. 

183 si non nosti, magnus liomo est, nasutus^ macellus. 

184 nequam et magnus homo, laniorum inmanis 

canes ut. 

185 cui neque iumentum est nec seruos nec comes ullus, 
bulgam et quidquid habet nummorum secum 

habet ipse: 
cum bulga cenat, dormit, lauat: omnis in una 
isti animus bulga. haec dextro deuincta lacerto est. 

186 zonatim circum inpluuium ciner aris phiebat. 

187 quem neque Lucanis oriundi montibus tauri 
ducere protelo ualidis ceruicibus possent. 

188 ut discerperet hac. thv d' i^riQTta^sv 'AitoXlav 
a tergo. 



182 Non. 169, 30 prodigitas . . profusio. L. sat. lib. VI | 
hos Dousa: hoc codd. \ peculantia HL penulantia G, corr. 
JBentinus || 183 Non. 136, 30 macellum . . macilentum L. probat 
lib. V I nosti non codd., traieei \ h. e, n. om. L j nausutus H 
m. 1 II 184 Varro VII 32 una canes . . Lucilius; hic posuit 
Muellerus \ immanes Flor. || 185 Non. 78, 3 bulga . . sacculus 
ad bracchium pendens. L. sat. lib. VI | 1 seruus codd. \ 3 lauat 
GH: lauit L | 4 isti animus scripsi: seti homibus H m. 1 seti 
hominibus m. 2 cum GL spes homini Mercerus (unast res 
homini bulga . bulga haec Lachm.) j dextro addidi (laeuo Qui- 
cheratius) \ lacerto Duebnerus: certo codd. || 186 Non. 189, 33 
zonatim, per goerum. L. lib. VI | per zonatim codd. (per ex 
lemmate repetitum) \ ciner Franckenus I 33 {Loewius prodr. 330), 
aris Bihheckius arch. lex. II 122: cineraris codd. \ pluebat scripsi 
act. litt. len. 1877 p. 157: cludebat codd. fluebat Muellerus || 
187 Non. 363, 5 protelo est porro. L. sat. lib. VI || 188 Porph. 
ad Hor. sat. I 9, 78 hoc de illo sensu Homerico sumpsit, quem 
et L. in sexto sat. repraesentauit j discerperet hac {ex. gr. 
securi) scripsi: discrepet hac Mon. | tov 8 eeEHP.TTC6N Mon. j 
post ArcoXXcov Mon. addit quem rapuit Apollo, del. Lachm. \ 
a tergo scripsi: fiat ergo Mon. (fi == se in marg. olim positum 
ad sqg. Porph. uerba spectat). 



SATUR. LIB. VI. 167 

haec, inquam, rudet e rostris atque heiulitabit 189 
concursans, ueluti angarius, clareque quiritans. 

iactari caput atque comas, fluitare capronas 190 

altas, frontibus inmissas, ut mos fait illis. 

- <JKJ iratae ad catulos accedere inultum. 191 

_ v^^ _ ^w Hbaumaeno' inquit balba, sororem 192 

lanificam dici, siccam atque abstemiam ubi audit. 

noctu apte credis quemquam latrina petisse? 193 

_ u^ _ w^ _ seruorum est festus dies hic, 194 

quem plane hexametro uersu non dicere possis. 

e Sicula luci it in terram Sardiniensem. 196 

fert pretium, mim emit, qui uendit equom, musi- 196 

monem! 



189 Non. 21, 18 quiritare . . clamare . . L. sat. lib. VI; 
Varro VII 133 ab animalium uocibus tralata in homines . . 
Lucili (= 1); cf. Loeivius prodr. 316 | rudite H m. 1 | ex Van^o \ 
heiulitauit Non. codd. (heiulauit H m. 2) heilitabit Flor. Varr. \ 
2 angarius Scaliger: anxarius H m. 1 ancarius m. 2 cum GL 
uelut Ancharius Lachm. || 190 Non. 22, 4 capronae . . comae . . 
ante frontem . . L. sat. lib. VI iactari, sic Muellerus: VII actari 
codd. (iactari iam alii) \ 1 comes G | fruitare codd.^ corr. lunius \ 
2 missas L || 191 Non. 457, 8 catuli . . idem lib. VI iratae, 
sic scripsi m. Rh. 29, 360: VII ratae codd. (VII iratae Quicher., 
Lachm.) | accederet codd., coi'r. lunius || 192 Non. 68, 26 abs- 
temius . . L. sat. lib. VI | thaunomeno (-numeno L) codd.^ corr. 
JSanptius op. I 201 {Q-aviiocCva} uel d-avfia fisya); d-av(ia fisv 
Lachm. \ balba Dousa: ualua codd. \\ 193 Non. 212, 7 latrina . . 
neutro . . L. lib. VI ] noctu scripsi m. Bh. 29, 360: hoctu codd.y 
cf. Stowasser st. Vind. 6, 267 | credit codd., corr. Dousa i| 
194 Porph. ad Hor. sat. I 5, 87 sub exemplo Lucilii . . ille in 
sexto sat. | exam&ro Mon. \ fortasse n. p. d. u. 1| 195 Porph. ad 
Hor. sat. I 3, 1 Lucilius Sardiniensem dixit ia sexto sat. sic 
[tigellium] | luci it (= iit) in t. S. scripsi: lucilium S, t. 
Mon. 11 196 Non. 137, 22 musimones asini, muli aut equi 
breues. L, lib. VI 1 fert et cum {sine synaloephe) addidi (praedium 
emit Dousa, emit pretio Lachm.) \ equum codd. 



168 C. LUCILI 

197 _ uu _ uvj _ ^qui te bonus luppiter' inquit 
Crasso Mucius, cum cenabat ad im, ^dominum 

ornet!' 

198 _ uw _ uu - peccare inpune rati sunt 
posse et nobilitate facul propellere iniquos. 

199 * suam enim * inuadere eaque innubere censent. 

200 _ ^^ _ non te porro procedere porcent. 

201 _w^_^u_^w ipsum quid facere optes. 

LIBER VII. 

202 Apuleius apol. 10: et quidem C. Lucilium, quam- 
quam sit iambicus, tamen improbarim, quod Gentium 
et Macedonem pueros directis nominibus carmine suo 
prostituerit. 

203 Andronis flacci teget utria? _ ^u — 

204 nunc hic est Macedo; sin Andro longius flaccet, 



197 Non. 281, 21 dominus . . conuiuii exhibitor . . L. sat. 
lib. YI I 2 mucium codd., corr. Mercerus \ cum quo cenabat 
Lachm.; ego ad im (= eum) addidi \ ornet Lachm.: fortem 
codd. il 198 Non. 111, 17 facul pro faciliter . . L. lib. VI | noli- 
tate L II 199 Non. 125, 8 innubere . . transire, quod hae quae 
nubunt ad domos maritorum transeunt. L. sat. lib. VI | in 
suam enim dispicere mihi uideor alienum (-nam), de prae^ 
ponenda uoce (sanguem forma uulgari?) duMto \ insinuare 
Lachm. ad Lucr. 181 | eaque (eoque) scripsi: atque codd. \\ 
200 Non. 169, 33 porcet . . prohibet . . L. lib. VI || 201 Seru. 
ad Aen. I 76 L. in VI . . id est, uelis | quid ipsum codd., 
traiecit Lachm. (q. i. me f. o. Muellerus) \\ 203 Non. 231, 29 
utres . . neutri. Lucilius; hic posui \ Andronis MueJlerus: an- 
dronius codd. \ leget Scriuerius; sed utria obscene \\ 204 Non. 
110, 10 flaccet, languet, deficit. L. lib. VII j nuuc addidi (hic 
hic Fruterius) \ sin Andro scripsi: si agrion codd. {in L i alt. 
punctata m. 2) si achrion Lachm. sei Gentios (?) Muellerus. 



SATUR. LIB. VII. 169 

nimc praetor tuos est*, meus, si discesserit liorno 205 
(jrentili ^^ — "^j^ — KjKj^^j^u — — 

hiincin ego umquam Hyacintho hominem, cortini- 206 

potentis 
deliciis, contendi? 

esuriente leoni ex ore exsculpere praedam. 207 

dixi, ad principium uenio: uetulam atque uerosam 208 
uxorem caedam potius quam castrem egomet me. 

hanc ubi uolt male habere, ulcisci pro scelere eius^ 209 
testam sumit homo Samiam, Hibi anu noceo' inquit: 
praecidit caulem testisque una amputat ambo. 

hunc molere, illa autem it frumentum uannere 210 

lumbis. 

se mouet ac simat nares, delphinus ut olim. 211 



205 Bon. ad Ter. Andr. V 6, 12 L. in septimo [Paris.^ 
Ox.\ secundo Lugd?\ \ 1 tuus codd. \ post est interpunxit Dousa 
{DziatzJco m. JRh. 30, 141; 33, 110) | discesserit (-ris Lugd.) 
codd.: decesserit uulgo \ horno Par.: ho (= homo) Ox., Liigd. j 
2 Gentius Muellerus; at expectas Gentio (Genti ili .^); in re 
duhia dedi Gentili pro gentili || 206 Non. 268, 27 contendere . . 
idem lib. VII | hyacinctho G et (h alt. supra lin.) L || 207 Non. 
102, 18 exsculpere est extorquere . . idem VII [ita Usenerus 
Fleck. ann. 1865 p. 253: uti codd.] \ esurienti codd., corr. docti 
apud Mercerum (esurienti ex ore 1. Dousa) \\ 208 Non. 21, 29 
uirosae . . uirorum appetentes uel luxoriosae. L. sat. lib. VII | 
1 uerosam L m. 1: uirosam ceteri | 2 cedam codd. \\ 209 Non. 
398, 29 Samium . . L. sat. lib. VII | 1 uult codd. \ ulcisci] lu- 
cilius B. m. 1 \ scelere lunius: cele codd. | 2 tibi scripsi: ibi 
codd. sibi Lachm. \ anunotelo inquit codd., quod post uana 
conamina doctorum Munro uidit congruere cum Gellio IV 16, 6 
Lucilius . . uictu et anu dicit . . in hisce uersibus . . et alio 
in loco 'anu noceo, inquit' | 3 testis quae GL I| 210 Non. 19, 20 
euannetur . . a uannu, in qua legumina uentilantur . . L. sat. 
lib. VII I illam lunius \ it scripsi: ut codd.., delet Muellerus \ 
an stramentum ? \ uannare H | lumbis Mercerus: tum uis codd. \\ 
211 Non. 169, 31 simat deprimit. L. lib. VII | se scripsi: si codd. \ 



170 C. LUCILT 

212 aetatem et faciem ut saga et bona conciliatrix 

213 qui te diligat, aetati facieque tuae se 
fautorem ostendat^ fore amicum polliceatur. 

214 _ uu _ ^u _ primum facie quod honestae et 
annis accedit ^w_uu_uu — 

215 rador subuellor desquamor pumicor ornor 
expingor. 

216 ne auriculam obsidat caries, ne uermiculique. 

217 primum fulgit uti caldum ec fornacibus ferrum. 

218 _uu_uu_^v^_ww candidus una 

ac bene plumalis quasi olorum atque anseris collus. 

219 solem, auram aduersam segetem inmutasse 

satumque. 



ac simat Bothius: aximad (amaximad H ?w. 1) codd.^ qui delf. j| 
212 Non. 22, 33 sagae . . L. sat. lib. VII | fortasse inter -rix 
et sg,. apud Non. Turpilius intercidit rimatur || 213 Gell. IX 
14, 23 {de datiuo facie) L. in libro septimo | 1 (a)etatis codd., 
olim correxere | facii narrat Gellius legisse non paucos | se fore 
codd. II 214 Gell. ihidem de eadem re L. in saturis 'pr.' inquit 
ectr. i honeste codd. \ et annis scripsi m. Mh. 29, 360: tantis 
codd. et aetati Muellerus lautius Bibbeclcius || 215 Non. 95, 12 
desquamat squamis expoliat . . L. lib. VII | 1 sador codd., corr. 
Statius 1 subbellor codd., corr. Scaliger \ 2 expingor scripsi: 
expilor pingor codd. (exspolior p. Dousa expilor et pingor 
Guietus) II 216 Non. 21, 23 caries . . L. sat. lib. VII || 217 Non. 
506, 7 fulgit pro fulget. L. sat. lib. VII | et furnacium codd.., 
e (ex Dousa, ec Muell.) fornacibus Passeratius || 218 Non. 200, 14 
collus masculino . . L. sat. lib. VII { 1 candidus una scripsi: 
caldidissime (d 2^^ior supra lin.) Qt caldaissime L mut. m. 2 in 
caldissime, quod habere uidetur H | 2 plumal' (= plumeus siue 
mollis) temptaui: plenai codd. (plena H m. 1, uulgo) \ quasi 
olorum scripsi: iasolorum codd. uasa olerorum Kochius \\ 
219 N^on. 395, 16 segetem etiam ipsam terram dicimus . . L. 
sat. lib. VII I solem HL: solam G | statumque codd., corr. 
Dousa. 



SATUR. LIB. VIII. 171 

Phryne nobilis illa, ubi amatorem inprobius quem 220 
tristis, difficilis sumus, fastidimus bonorum. 221 

muginamur molimur subducimur _ _ 222 

quinque hastae, aureolo cinctu rorarius ueles. 223 

— eodem pacto obgannis ^u _ ^v^ — 224 

queis oculi non sunt neque nasumst, qualia alis sunt. 225 

LIBER VIII. 

pistrinum adpositum postico, cella, culina. 226 

sallere murenas, mercem in frigdaria ferre. 227 

_uw_^u_wu_u^ gizeria insunt 228 

siue adeo hepatia _<^w_uv^_u^ — 



220 Non. 351, 23 nobilis . . notus . . L. sat. lib. VII | 
fryn(a)e HL frine G ] quam H m. 1 |1 221 Non. 496, 13 genetiuus . . 
pro accusatiuo . . L. sat. lib. VII | tristes lunius \ difficiles 
codd.., formam uoci priori congruam restitui \\ 222 Non. 139, 5 
muginari murmurare. L. lib. VII; idem 346, 12 moliri retinere 
morari . . L. lib. VII | mutilamur codd. p. 346 | molimus codd. 
p. 139 {p. 346 olimur L m. 1) \ subdicimur B. m. 1 p. 139 |j 
223 Non. 552, 31 rorarii . . milites . . qui primo non multis 
iaculis inibant praelium . . L. sat. lib. VII | ueles lunius: uelis 
codd. II 224 Non. 450, 10 etiam humanam uocem nonnulli gan- 
nitum uocauerunt . . L. lib. VII ] pacto logannis uel pactolo 
gannis codd.; oggannis Bousa illi gannis lunius oUi ogg. 
Franckenus; nisi forte lo illius to est dittographia \\ 225 Non. 
215, 3 nasus . . neutri. L. lib. VII 1 quos codd., queis Dousa 
quoi si Lachm. \ nasum et qualia codd., corr. Lachm. (aequalia 
Scaliger) \ alis {Neuius II 217) addidi; pro sunt coni. sunto 
Scdl. nobis DoMsa sentit Z/ac/iw. sanis Muellerus || 226 iVon. 217, 
14 posticam . . neutro . . L. lib. VIII | pristrinum L | oppositum 
Gulielmus | posticum codd., corr. idem | sella codd., corr. idemj 

227 Prisc. I 546 H. sallo . ' L. in VIII | frigidaria pars codd. || 

228 Non. 119, 20 gigeria intestina gallinarum . . L. lib. VIII | 
gizerini sunt codd., corr. Lachm. \ hepetia codd., corr. lunius. 



172 C. LUCILI 

229 uerrinam suram, omento omnicolore colustra. 

230 quarum et abundemus rerum et quarum indigeamus. 

231 uerum flumen ut in sale it et diuortio in ipso 
iligneis pedibus cercyrum conparet aequis. 

232 quod gracila est, ]pede quod pernix, quod pectore 

puro, 
quod puero similis. 

233 cum poclo bibo eodem, amplector, labra labellis 
ficta calens compono, hoc aestu ipcoXoxoTtov^ai. 

234 tum latus compono lateri, et cum pectore pectus. 

235 cruribus crura diaXXd^cov ^^ - ^^ — 



229 Non. 84, 10 colustra lac concretum in mammis. L. 
lib. VIII I uerrinam suram temptaui: beram (hiberam G, ei H 
et L m. 2) insulam (I in G supra lin.) codd. hiberna intuba 
Lachm. \ fomento codd., correxi; momento Lachm. \\ 230 Non. 
497, 32 genetiuus . . pro ablatiuo . . idem lib. VIII [VI G] |j 
231 Non. 533, 23 cercyrus nauis est Asiana pergrandis . . L. 
sat. lib. VIII I 1 ut (= ubi) in sale it et diu. in ipso scripsi: 
uti atque (at utique K m. 1 atque uti L transposuit per signa) 
ipso diuortio codd. (fluraine uti atque ipso diuortio aquarum 
Dousa flumina ubi Lachm.) \ 2 ilignis uulgo: igneis codd. \ cyr- 
cerum (circerum G) codd. \ conparet scripsi: concurret codd. 
deriget Franckenus conferet Muellerus roboret Lachm. conriget 
Rihheckius \ equis codd. || 232 Non. 489 , 20 gracila . . pro gra- 
cilis est. L. sat. lib. VIII | pede quod add. Dousa \ puro quod 
om. G II 233 Non. 308, 17 fingere est iungere [lingere codd.l . . 
L. sat. lib. VIIIl; idem 260, 24 conponere coniungere . . L. sat. 
lib. VIII I 1 bibo eodem codd. p. 308: eodem obuio (obuic H 
m. 1) codd. p. 260 | abra H w. 1 GL p. 308 | 2 ficta (= fixa) 
calens scripsi: fictrices codd. p. 308, om. p. 260 ficta eius 
Lachm. ficta rigens Ribbeckius | aestu scripsi: est cum uia 
(uia om. H m. 2) codd. p. 308 est cum p. 260 | ipcoXo-noTiov (lui 
lunius: ipsolocopomas codd. p. 260 aXononov^r] fere codd. 
p. 308 II 234 Non. 260, 25 componere . . idem in eodem | 
tum latus uulgo: tuum latum codd. || 235 Porph. ad Hor. sat. 
I 2, 125 L. in VUI | diuXXd^av {uel didXXcc^ov) Guil. Meye- 
rus: diallaxon Mon. 



SATUR. LIB. IX. 173 

lentet opus. 236 

a, laeua lacrimas muttoni absterget amica! 237 

gallinaceus cum uictor se gallus honeste 238 

sustulit in digitos primoresque erigit unguis. 

si omne iter euadit stadiumque accliue tolutim. 239 

uelle tolutim hic semper et incepturus uidetur. 240 

Nonius 81, 3: Lucilius lib. VIII cum uinulentas di- 241 
ceret [disceret codd.j corr. Iunius\ uinibuas designauit. 

LIBER IX. 

non hoc quid ualeat quidque hoic intersiet illa, 242 
cognosces? primum hoc quod dicimus esse poema 
pars est parua poesis; id est epigrammata , porro 
disticha, epistula item quaeuis non magna 

poema est. 



236 Prisc. I 397 H. {lenteo) L. in VIII || 237 Porph. ad 
Hor. sat. I 2, 68 muttonem pro uirili membro dixit Lucilium 
imitatus. ille etenim in VIII [sic Acro: VII* Mon.']; cf. et 
Acro ihidem \ aleua Mon. a laeua Guelf. Porph. leua {om. a) 
Paris. Acr. uet. (lena Cruquius)\ cf. Marx st. Luc. 3; inter- 
iectionem {hic indignantis) restitui \ absterget Acr. Par. uet.: 
abstergeret Mon. Porph. || 238 Non. 427, 23 priores et primores . . 
L. sat. lib. VIII | 1, 2 onestem telitus d. primoresquae erigunt 
codd., corr. Aldus (intulit, is Lachm.) \\ 239 Non. 4, 2 tolutim . . 
uolutim uel uolubiliter . . L. sat. Ub. VIII | omnem GL m. i \ 
inter G || 240 Non.postfr. 239 ibidem [sic scripsi: idem codd.] \ et 
add. Bouterwekius q. L. 12 (iter coepturus Lachm.) || 242 Non. 
428, 7 poesis et poema hanc habent distantiam: poesis est 
textus scriptornm, poema inuentio parua, quae paucis uersibus 
expeditur. L. sat. lib. IX 1 1 nunc Dousa \ 1 hoc {scil. poema) 
edd. uet.: haec codd. (ualeant Lachm.) \ hoic ego (huic Dousa): 
hoc codd. (intersit et edd. uet.) \ illa {scil. poesis) scripsi: illud 
codd. 1 2 cognoscis codd.y corr. Housa \ 3 poesis H m. 1: poema 
m. 2 cum GL | id e Stowasser st. Vind. 5, 279: idem codd. ut 
est Quicheratius \ suppleui duce Lachmanno (epigrammation 
uel d.), qui cp. Varronis uerha ap. Non. sqq. \ 4 queuis codd. \ 



174 C. LUCILI 

illa poesis opus totum; d-E^ig unaque tota est 5 
Ilias summa aut annales Enni; ac ^eQog unum 
est maius multo quam quod dixi ante poema. 
quapropter dico: nemo, qui culpat Homerum, 
perpertuom culpat neqae, quod dixi ante, poesin: 
uersum unum culpat, uerbum, enthymema 

locumque. 10 

242» cf. infra fragm. 460. 

242^ Ennius _uw_w^_uw alter Homerus. 

243 ^u^o-^wv^-ww-uw ore corupto. 

244 adde soloecismum genera atque uocabula centum. 

246 nam ueluti ^intro' aliud longe esse atque ^intus' 

uidemus, 
sic et *aput se' longe alid est neque idem ualet 

^ad se': 
^intro' nos uocat 'ad sese', tenet 'intus aput se'. * 



5, 6 totum totaque illa summa est una d^soLs nt annales codd., 
correxi^ ut tota Ilias una est Q^soiq annalesque Dousa (una est 
ovvd^sGLg Franckenus, aut ann. Quicheratius) \ ac (isgog scripsi: 
atque stoc codd. (atque snog Lachm. atque e stoc liber unus 
Muellerus) \ 7 est maius multo (hoc add. H m. 1) est codd., 
corr. lunius (et m. m. est Lachm.) | 9 perpetuum Dousa: per- 
petuo codd. \ poesin in codd., corr. lunius \ 10 entymema codd., 
post quod tema LH w. 1 tima CtK m. 2 addunt \ locumque H 
m. 1: locum m. 2 cum GL || 242^ Hieron. comm. in Micham 7 
p. 1549 Ben. 'Hom. alter', ut Lucilius de Ennio suspicatur; hoc 
Lucilii dictum adsumpsit Hor. epist. II 1, 50; hic posui \\ 

243 Consentius 400 K. sicut L.; dempsit enim unam litteram 
per metaplasmum r; hic {ut et fr. sq.) posuit Muellerus i| 

244 Pompeiu^ 289 K. soloecismi . . Lucilius . . dixit centum 
et enumerauit omnes; extat liber ipsius '. . et percurrit ipsa 
uocabula uersibus scriptis arte {Seruius in Donat. 446 K.; 
Isid. or. I 32, 5) | soloecismum P: soloecismo CS soloecismos 
B I centum om. P || 245 Char. 111 K. Lucilius ait; hic posuit 
Dousa 1 1 ueluti] i supra lin. Neap. (uelut Dousa) \ 2 et add. 
Dousa (item Lachm.) \ aliud esse neq. eadem Neap., corr. 



SATUR. LIB. IX. 175 

Charisius p. 94 K.: forfices et forcipes <et forpices) 246 
quidam distinguunt, ut forfices sint sarcinatorum a 
farciendO; <(forcipes fabrorum^, quod ferrum calidum 
capiant, forpices tonsorum, quod pilum secent. sed 
inepta haec esse Lucilius docet, qui etiam medicorum 
forcipes dicit libro IX. 

_ ^u _ ^v^ _ scalprorum forcipiumque 247 

milia uiginti. 

— \j\j-.Kj^^\j\j^\j\j — ^^ uncis 24S 

forcipibus dentes euellere. 

^feruere, ne longum ^ue" •, ego hoc lectoribus tradam : 249 

feruit aqua et feruet: feruit nunc, feruet ad annum; 260 

et ^feruif simile est illi ^currif, legif — — 

mortua si dicas iam pridem, emortua malis. 251 

_'^vj_wo'_uw_<^N^_u decusi 252 

siue decusibus est. 



Dousa 1 ad te Neap., corr. Keilius \ 3 uocas at Neap., qui us 
aput se omittit, corr. Dousa \\ 847 et 248 Char. 94 post. fr. 246, 
quod quia Lucilii contra grammaticorum differentias monita 
continere uidetur supra adscripsi \ scalptorum Neap. \ uncis] 
euuis Neap. (litt. c traiecta); et uncis Dousa \ euellere] uellere 
Neap. euelleret Dousa ^fide uetusti codicis^ 1| 249 Non. 603, 12 
ab eo quod est feruit breuiato accentu feruere fit . . L. sat. lib. 
IX I ue ego scripsi: uero codd. (an e longum . uere Lachm. 
uerbo FrancJcenus) ; adfert Luc. grammatici alicuius praeceptum, 
et hiatu quidem hic permisso \ lictoribus codd., corr. Palmerius\\ 
250 Quint. 1 6, 8 etiamsi est apud Lueilium 'feruit — annum' ; 
sed pace dicere hominis eruditissimi liceat, si ^feruit' putat 
ille simile 'currit' et 4egit', 'feruo' dicitur ut 'curro' et ""lego', 
quod nobis inauditum est; hinc cursiuis Utteris expressa finxi; 
Non. 502, 3 feruit pro fernet. L. lib. IX feruit nunc — annum 
(hinc Prisc. I 479 H., Probus 241 K.) \ ferunt nunc Gt Non. 
(feruet nunc fere codd. Prisc.) [j 251 Barth. adu. 32, 1 p. 1465 
ex Isidori differentiis mortuum corpus iam exanime, emortuum, 
morti proximum . Lucilius [Lucretius cod.] \ malis ego: molis 
cod. malim Muell. \\ 252 Varro IX 81 etiam illud putant esse 



176 C. LUCILI 

253 ^a' primum est: hinc incipiam et quae nomina ab 

hoc sunt 

254: 'aa geminum longa, a breuis syllaba'. nos tamen 

unum 
hoc faciemus et uno eodemque, ut diximus, pacto 
scribemus "^pacem Pacideianum', ^aridum acetum', 
^Agsg "AQ£g Graeci ut faciunt. 

255 Velius Longus 60 K.: antiquos scimus et ^abs te' 
dixisse; nos contenti sumus ^a te' dicere . scimus 
ipsos et ^ab Lucilio' [lucidio cod. Farrh., corr. ed. pr^ 
dixisse; nos obseruamus ut ^ab' praeponatur his nomi- 
nibus, quae a uocali incipiunt. 

256 — abbitere: non multum rest, M' siet an ^b'. 

257 _^u_v^u_u^ atque ^accurrere' scribes: 

M'ne an ^c', non est quod quaeras reque labores. 



causae quor non sit analogia, quod L scribit | decusi ego: de- 
cuis Flor. decussi COMuellerus] singulari an plurali sit uten- 
dum dubitat L. \\ 253 Scaurus 18 K. Accius geminatis uoca- 
libus scribi natura longas syllabas uoluit . . unde etiam Luc. 
in IX sat. de orthographia praecipiens ait || 254 Scaurus (post 
fr. prius) deinde | 1 a primum (ex fr. priore) longa breuis 
syll. codd., corr. Bibheckius m. Eh. 29, 131 {cf. et DziatzJco 
ihid. 33, 103); longa et breuis Dousa | 2 eodemque B: eodem 
quod P I dicimus codd., corr. Dousa {pronuntiatio sane disfin- 
guebatl) \ 3 Pacideiaaum scripsi: placide lanum codd. uulgo \ 
4 arpe. cape e B apec ape E P, corr. Dousa \\ 255 ad Luc. 
rettulit IBeckerus Philol. 6, 766 || 256 Velius Long. 62 K. 'ab- 
bitere' etiam quidam geminata ^b' maluerunt et dicere et 
scribere intermissa ^d' . et in hoc nullam differentiam putat 
esse L., qui ait \ atque in initio addit Keilius \ abbitere Schnei- 
derus gr. l. I 632: abbire cod. \ rest (= rei est) scripsi: est 
cod Parrh. est hic Keilius || 257 Vel. Long. Ql K. capio accipio. 
itaque Lucilius j scribea, sic cod. \ an T cofZ., corr. Commelinus j 
quod] quot cod. \ reque scripsi: aeque cod. atque uulgo. 



r 



SATUR. LIB. IX. 177 

Quintil. I 7y 18: 'ae' syllabam . . uarie per ^a' et 258 
^i' efferebant, quidam semper, ut Graeci, quidam sin- 
gulariter tantum^ cum in datiuum uel genetiuuum 
casum incidisset . . . plurali numero ^e' utebantur, ^hi 
Syllae^ Galbae'. est in hac quoque parte Lucili prae- 
ceptum, quod quia pluribus explicatur uersibus^ siquis 
parum credet, apud ipsum in nono requirat. — Mar- 
tiamis Capella III 266 [p. 65, 8 Eyss.]: Lucilius in 
datiuo casu 'a' et 'e' coniungit dicens ^huic Terentiae 
Orbiliae', in genetiuo [sic smpsi: lucinius uel licinius 
codd.] ^a' et ^i'. 

_ uu Cecilius pretor ne rusticus fiat. 259 

ergo praetorum est ante et prae ire - w^ — 260 

_u^_u^ — porro hoc ^filius Luci': 261 

feceris 4' solum, ut ^Comeli' ^Cornifici'que. 

iam 'puerei uenere' ^e' postremum facito atque *i', 262 
ut pueri plures fiant. ^i' si facis solum, 
^pupilli pueri Lucili', hoc unius fiet. 



258 de Martiani loco cf. Iluergensen comm. pMIol. semin. 
phil. Lips. Lipsiae 1874 p. 72 sqq. {arch. lex. I 202) |1 259 Varro 
YII 96 in pluribus uerbis 'a' ante 'e' alii ponunt, alii non . . 
a quo L. scribit; Diom. 452 K. ut si detracta 'a' littera 
'pretor' dicamus, ut Lucilius; hic posuit (ut et fr. sq.) 
LFSchmidtius I Cecilias Flor. : om. Diom. \ pretor {sic uel prae- 
tor, praeter codd. Diom.) om. Varr. Flor. \ fias duo codd. Diom. \\ 

260 Varro V 80 praetor . . a quo id Lucilius | preire Flor. | 

261 Char. 78 K. Lucius et Aemilius . . duplici 4' genetiuo 
singulari finiri debent . . Lucilius tamen et per unum i gene- 
tiuum scribi posse existimat . . et in libro VIIII [sic Dousa 
ex suo codice: IIII Neap.] sic ait ] filius Luci Dousa ex cod.: 
uui incerte Neap. \ fecerit colum Neap., corr. LFSchmidtius \ 
comelii cornificiiq. Neap. \\ 262 Vel. Long. 56 K. et L. in nono; 
Quint. I 7, 15 ut L. praecipit (1—2 fiant); Char. 79 K. post 
fr. prius et paulo post (= 3) | 1 puerei] puerbi cod. Velii, 
puere ASb (pueri B) Quint. | e B Quint.: et ASb Qumt.^ cod. 
Velii 1 2 pueri om. cod. Velii \ faciant idem pro fiant {sic Quint.) \ 

FrAGMEXTA POETARUM ROMANOErM. 12 



178 C. LUCILI 

263 ^mendaci furique'; addes ^e', cum "^cape, Furei' 
iusseris. 

264 ^hoc illi factum est uni': tenue lioc facies 'i'*, 
liaec illei fecere', adde ^e', ut pinguius fiat. 

265 ^mille hominum, duo milia'; item hoce utroque 

opus hniles, 
mllitia'. 'i' tenuist ^pila' item, qua ludimus, 

'pilum', 
quo piso; tenuest, si plura liaec feceris ^pila'. 
quae iacimus, addes 'e', ^peila' ut plenius fiat. 

266 Cornutus G. L. K. VII 149: 'q' littera tunc recte 
ponitur, cum illi statim ^u' littera et alia quaelibet 
una pluresue uocales coniunctae fuerint, ita ut una 
syllaba fiat; cetera per ^c' scribuntur. hoc Lucilio 
quoque uidetur. 



3 pupilli nune dest in Char. Neap. \ pueri et Lucilli cod. Vel. 
pueri Lucii Neap. Char.^ qui et fieri [] 263 Quint. l. l. post fr. 
prius ac deinceps idem | cape ego: dare codd. (dari unus de- 
terior) dato Laclim. ad Lucr. 245, face Eibbechius | furei unus 
det.: furi codd. || 264 Vel. Long. l. l. post fr. 262 item | 1 for- 
tasse est': uni tenue hoic (heic uel liuic Muell.) \ 2 illei 
Putschius: ille cod. \ facere addes e ut p. facit cod. \\ 265 Ter. 
Scaurus IS K. itemque [sic scripsi: itemque quod uel item 
quod codd.] Lucilius, ubi i exile est, per se iubet scribi, at 
ubi plenum est, praeponendum esse e credit his uersibus; 
cf. et Vel. Long. 56 K. idemque (Luc.) peila, quibus milites 
utuntur, per e et i scribenda existimat, at pilum quo pinsitur 
[sie ego: pila in qua pinsatur codd.] per i et Mar. Victorin. 18; 
disserui de hoc loco FlecTceis. ann. 1882, 789 {aberrat Stowasser 
arch. lex. I 199) | 1 meile et meilia Scdliger mdle \ hoce ego: 
huce codd. huic Scaliger heice Muellerus \ miles] mille codd. 
meiles Scaliger \ 2 militia i Dziatsko m. Bh. 33, 105: militiam 
codd. I tenuist ego: tenues i codd. \ pila item ego: pilam in 
codd. I lusimus codd.., corr. Scaliger \ 3 pinso Scdliger: ipso 
codd. 1 tenues co^^., corrm | 4 adesse pella codd., corr. Sealiger \ 
plenius P: plenus B, 



SATUR. LIB. IX. 179 

_u^_uv^_^v^_ww_u abest hoc 267 

a 'r' non multum cacosyntheton; atque canina 

si lingua clico ^nihil ar me', nomen * hoc illi * est. 



_ v> u 



t 



w _ v^w _ v^u praepositum ^per' 268 

quando adfinem uicinum hdbet^ ut fit in illo 
2)erliciendo, hoc est inducendo, gemina '1'. 

's' nostrum et semigraece quod dicimus sigma 269 

nil erroris habet. 

_uv^_uw_v^o_uw_u labora 270 

discere, ne te res ipsa ac ratio ipsa refellat. 

nam laterem qui ducit, auet nihil amplius usquam 271 
quam commune lutum ac paleas caenumque 

aceratum. 



267 Vel. Long. 47 K. apud Lucilium in nono, in quo de 
litteris disputat, omnes uicem syllabarum inplent,<(ut>cum dicit j 
1, 2 a re non multum abest hoc cacosyndeton cod.^ correxi (a r 
iam lunius)'^ at non multum abit hoc c. Dousa R nonnullum 
habet hoc c. Muellerus | 3 a r me Dousa: ad me cod. \ hoc illi 
nondum sanatum est-, Tianc expecto sententiam: tum nomen mihi 
est rustici et blenni (nomen aselli est 9) \\ 268 Vel. Long. 65 K. 
^per' praepositio omnibus integra praeponitur, nisi cum in- 
cidit in 4' litteram, adfinem consonantem, quam elegantioris 
sermonis uiri geminare malunt quam 'r' litteram exprimere . . 
nec aliter apud Lucilium legitur in <[IX)>: praepositionem per 
1 liciendo quod est inducendo geminat 1; sic codex\ quod cor- 
rexi et suppleui {causa erroris aperta)'^ nec sufficit illud Lach- 
manni ad Lucr. 409 in praeposito per pelL hoc est inducendo, 
geminato 1 {cf. ad hoc ultimum DsiatzJco m. Bh. 33, 106); mc 
quae suhicit Velius pellicere malunt quam perlicere Lucilii 
sunt nec db hoc cum LFSchmidtio ahiudicanda sunt ut glossa 
q. e. inducendo {sic grammatici explicant : Festus 242) || 269 Vel 
Long. 47 K. post fr. 267 item | semigraecei 3Iarx st. Luc. 5 [ 
nihil cod., corr. Dousa || 270 Non. 286, 31 discere est ignotam 
rem meditando adsequi. L. lib. IX | discere labora et porro 
res te codd.j corr. Dousa \\ 271 Non. 445, 21 aceratum est 
lutum paleis mixtum ut laterariis usus est | nam post amplius 
codd., traiecit lunius \ latere codd., corr. idem \ habet codd.j 

12* 



180 C. LUCILI 

272 si nihil ad faciem et satis est lupa prostibulum^ue; 
nummi opus, atque opus it. 

273 tu milli nummum potes uno quaerere centum. 

274 crusabit, ut si frumentum clunibus uannat. 

275 unde parentactoe clilamida est ac barbula prima. 

276 hinc ancilia, ab lioc apices capidasque repertas. 

277 praesul ut amptruet hinC; ut uolgus redamptruet 

inde. 

278 intus modo stet rectus, foris subteminis panus 

279 _^^_uw_u quid ergo? si ostrea ceno, 
cognorit fluuium, limum ac caenum sapor ipsum? 



corr. Lachm. \ usquam addidi (unquam lunius) \ ac paleas 
FrancTcenus I 47: a paleis codd. e paleis lunius \ aceroso codd.^ 
corr. Bousa || 272 Non. 497, 32 genetiuus . . pro ablatiuo . . 
idem lib. IX | satis est scripsi: si olim codd. solum Lipsius | 
nummi Dousa: numini (ni in L supra lin.) codd. \ opus it 
scripsi: obsit codd. assis Lipsius || 273 Gell. I 16, 12 Lucilius . . 
lib. IX . . uno milli nummum pro unis mille nummis || 274 Non. 
19, 20 euannetur . . idem lib. IX 1 crusabit uel crisabit Muel- 
lerus (crissabitque Dousa praeeunte): cursabit codd. \\ 275 Non. 
67, 11 parentactoi [ita Bentleius'] qui de ]3ueritia ueniunt ad 
pubertatem . . L. lib. IX | inde G, H w. 2 ] parentactoe Bentleius 
m. Bh. 33, 465: parectato e (et H) codd. \ c(h)lamida (-yda) est 
scripsi: calamides (des 07n. in ras. 3 litt. L) GL calumi H m. 1 
calumiades m. 2 chlamydes uulgo \\ 276 Prisc. I 261 H. capis, 
capidis . . L. in IX || 277 Non. 165 redandruare redire. L. lib. 
IX ut uulgas ectr.; Festus 270 redantruare . . Lucilius | ampi- 
ruet cod. Festi, corr. Merula \ binc idem : inde cod. F., qui ut otn. | 
uulgus codd. j redamplauit at cod. Festi, redandruet (redrandruet 
G) inde codd. Non., corr. Merula \\ 278 Prisc. I 115 jET. panus 
panucula L. in VIII (sic), unde fluxit in auct. class. Mai 8, 433; 
Char. 105 K. L. in VIII 's. p.' (hinc Beda de orth. 285 K.)-, 
Non. 149, 22 panus . . L. lib. IX 'f. s. p.' ( foris om. Prisc. 
{auctt. class.) \ subteminis (-nus H m. 2) Non. et fere (subter- 
minis R) Prisc. codd.: subtiminis Neap. CJiar. \ pannus Bedae 
codd. {duo Prisc.) panus. est codd. Non. || 279 Non. 216, 15 



SATUR. LIB. X. 181 

frumentarms est; modium hic secum atque rutellum 280 
unum affert. 

quod deformis senex, aQd-QctLxbg ac podagrosus 281 
est, quod mancus macerque, exilis, ramice magno. 

scaberat ut porcus contritis arbore costis. 282 

arripio et rostrum labeasque hoc referienti 283 

percutio dentesque aduorsos discutio omnis. 

_ vju _ ^u ipsa secet corio omnia lora. 284 



LIBER X. 

uita Persii: mox ut a scholis et magistris diuertit, 285 
lecto libro Lucilii decimo uehementer saturas com- 
ponere instituit. cuius libri principium imitatus est, 
sibi primo, mox omnibus detracturus cum tanta re- 
centium poetarum et oratorum insectatione ectr. — 
cf. et infra fragm. 460. 

'ne! quam in arce bouem descripsi magnifice!' 286 

inquit. 



(ostrea) neutri. L. sat. lib. IX | ergo Lachm. ad Lucr. 122: 
ego codd. I ostrea caeno Dousa: cerno ostrea codd. \ cognorim 
Bentinus non norim Bousa \ fundnm Franckenus \ sapor scripsi: 
sapere codd. \\ 280 Non. 18, 20 rutrum . . L. sat. lib. IX ] etru- 
tellum GL | unum HL: unam Ct una Turnebus \ 281 Non. 
166, 5 ramices . . pulmones uel hernia . . L. sat. lib. IX | 
a^^Q-pttitus H apopititus L apepititus G-; arthriticus Lunius 
{graece Franclcenus I 40) ] as potagrosus codd., corr. Aldus j 
2 macer Bousa (-que Muell.): miserque codd. \ ramite L m. 1 || 
282 Prisc. I 507 H. scabo scabi. L. in IX || 283 Non. 455, 10 
rostrum . . idem lib. IX | et om. H m. 1 | labeatque (-dque L m. 1) 
codd., corr. Bentinus | huic Westerhovius (hoc, scil. fuste) \ re- 
ferienti scripsi {de ref. cf. LMueller d. r. m. 362): zeferiat in 
codd. Zopyrioni Lunius zopyriatim Vargesius uociferanti Marx 
st. Luc. 5 I 2 excutio Dousa || 284 Char. 100 K. lora . . L. in 
IX I secet Lindemannus: si se Neap. his e Lachm. \\ 286 Don. 
ad Ter. Andr. II 1, 24 'ne' ualde aut ut quidem uolunt o 



182 C. LUCILI 

287 improbus confidens nequam malus ut uideatur. 

288 _^u_^v^_^u_uu_u honorum est 
iudicium Crassi studiis fax: scribimus ante, 
lioc est ^quid sumam, quid non?' in quoque 

rogamus. 

289 languorque obrepsit, pigror torporque quietis. 

290 tonsillas quoquo ualidis in funibus aptas 

291 fluctibus a uentisque aduersis firmiter essent. 

292 pone paludatus stabat rorarius uelox. 

293 quamuis desubito trinis deducere scalis. 

LIBER XL 

294 Scipiadae magno improbus obiciebat Asellus 
lustrum illo censore malum infelixque fuisse. 



quam. L. in X \ ne! quam scripsi: neque codd. deteriores ne 
(owi. que) Paris. ne quem uulgo ne! quei Marce Dziatzko in 
Fleckeis. ann. suppl. lO^ 690 vrj xov in arce Buechelerus m. Rh. 
39, 288 1 descripsi Paris., deteriores (-sit Lugd.): discerpsi 
uulgo II 287 Non. 262, 8 confidentia . . idem lib. X | ut Lachm.: 
om. codd. II 288 Non. 396, 12 sumere . . eligere . . L. sat. lib. X | 
1 bonorum codd.: borum Bothius bonorum Dousa j 2 Crassi 
studiis fax scribimus scripsi: crassis ut discribimus codd. Crassi 
sicut Corpetus descripsimus Dousa pbrasis JBuechelerus l. l. 
scripsimus Bothius \ 3 rogamus scripsi: locemus codd. \\ 
289 Non. 219, 10 pigror generis masculini. L. sat. lib. X | 
languor (-gor G) obressitque codd., nisi quod ex Farisino quo- 
dam obrepsitque adfertur, corr. Lachm.\ languidus Francke- 
nius I quietis ex -tus corr. G jj 290 Non, 234, 31 aptum . . conexum 
. . L. sat. lib. X | consellas codd., corr. Bentinus \ quoquo uali- 
dis Buechelerus l. L: quoque ualidis codd.; an quoq; ueualidis 
(= mdle ualidis) '^ quoque praeualidis Dousa ^e codice'' \ in] ni 
BibbecJcius m. Bh. 29, 131 | finibus G || 291 Non. 512, 18 firmiter 
pro firme. L. sat. lib. X | uenentisque L, et ita G en sujyra lin. 
scriptis I auersis codd. || 292 Non. 552, 31 rorarii . . idem lib. X | 
paludatum FDousa -tos Muellerus \ ueles Lachm. \\ 293 Non. 
517, 13 desubito . . L. sat. lib. X U 294 Gell. IV 17, 1 Luciiii 



SATUR. LIB. XI. 183 

Lucius Cotta senex, crassi pater huius * paceiii *, 2^5 

magnus fuit trico nummarius, soluere nulli 

lentus. 

- ^^ quo est laesiis Cornelius Publius noster 296 

Scipiadas dicto pusque hostem intorquet in ipsum: 
^Cottae deliciis Luci, effigiae atque cinaedo et 
sectatori adeo ipse suo, quod rectius dicas!' 
ibat poste domum; sequimur multi atque 

frequentes. 5 

^nec mihi amatore hoc opus nec tricone uadato'. 297 

inde uenit Romam tener ipse etiam atque puellus. 298 

Quintus Opimius ille, lugurtini pater huius, 299 

et formosus homo fuit et famosus, utrumque 
primo adulescens, posterius dare rectius sese. 



ex XI uersus sunt | 1 impr. Scip. magno Lachm. ad Lucr. 413 
295 Kon. 22, 29 tricones morosi et ad reddendum duri. L. sat. 
lib. XI — id est facilis; idem 338, 10 lentum facile. L. sat. 
lib. XI 1 1 Lucius Turnebus: p. 22 Lucilius L om. Q-H, p. 338 
om. omnes \ Crassi uulgo \ paceni (paneci G) codd. p. 22, idem 
p. 338 pacem (paceni H w. 2); nccvccL&ov lunius Panaeti Ben- 
tinus peracer Muretus \ 2 m. tr. fuit codd. p. 338 || 296 Fest. 
294 scurrae uocabulum . . quod et tenuioris fortunae homines 
et ceteri alioqui qui honoris gratia persequerentur quempiam, 
. . sequi sint soliti, quia uidelicet dicat Lucilius; Mc posui | 

1 quo est laesus addidi (nisi forte latet in Cornelius) | P. noster cod. j 

2 hostem pusque uel p. h. {aut saltim tum pusque) scripsi: tempus- 
que cod. \ 3 Cottae scripsi: oti et cod. \ delicis cod., corr. Ursinus j 
effigiae Scaliger: effictae cod. \ 4 erat cum mallem fellatori 
{Gat. 88, 8); sed sectator sui ipsius aut masturhator aut fella- 
tor dici fortasse potcst \ ipse suo uulgo: ipsi suo cod.\ an 
ipsius ? 1 quod {siue tu hoc) scripsi: quo cod. \ 5 poste scripsi: 
forte cod. \\ 297 Non. 8, 15 tricae . . L. sat. lib. XI | amatore 
Bamh.: amore GHL || 298 Prisc. I 231 H. puellus puella. L. 
in XI II 299 No7i. 305, 25 unde et famosum dictum est infame . . 
L. sat. lib. XI [ 1 opimus codd., corr. Bentinus \ iugurthini GH, 
in L h m. 2 suprascr. \ 3 dare Turnehus: da codd. (dat unus 
deterior). 



184 C. LUCILI 

300 si tricosus bouinatorque ore improbus duro 

301 _ uw _ w^ _ qui in latrina latet usque. 

302 Cassius Gaius hic operarius, quem Cepbalonem 
dicimus; sectorem furemque bunc Tullius Quintus* 
iudex heredem facit, et damnati alii omnes. 

303 conuentus pulcher: bracae, saga fulgere, torques 
inque sagis magni. 

304r hic ubi consessum pellesque ut in ordine tentae. 

305 _uu_wu_uu _ fima et id genus rudus 
sternenda et iaciendum huc aggerem ^ - ^^ — 

306 annos in terra iam plures miles Hibera 
nobiscum meret 



u u _ u u 



300 Gell. XI 7, Lucilmm . . qui tergiuersatorem 'boui- 
natorem' dicit . . in L. XI uersus hic {hinc Non. 79, 25); cf. 
Loewius prodr. 318 \ si tricosus Lachm.: stric(h)osus codd. Gell. 
hic sitricosus codd. Nonii, qui hic Gellii ad fragm. traxit \ 
bouiatorque codd. Non. \\ 301 Non. 212, 7 latrina genere femi- 
nino . . balneum . . L. lib. XI | latet usque temptaui: lan quae 
H lanq; (uae supra q;) L languae G languet lunius || 302 Non. 
276, 22 damnare est exheredare. L. sat. lib. XI | 1 cef. codd. [ 

2 sextorem G, H m. 2 | furiumque codd., corr. Scaliger | Quintus 
(Q.) Lachm.: quem codd. inquam Quicheratius quidam Scaliger j 

3 iudex edd. uet.: index codd. \ at Scaliger \ damnant Mad- 
uigius adu. II 661 || 303 Non. 227, 33 torquem generis mascu- 
lini. L. sat. lib. XI; idem 506, 14 fulgere correpta e . . L. sat. 
lib. XI I 1 brac(h)e8 codd. p. 227 | torques inque sagis scripsi: 
torquem datis codd. p. 227 torques {om. datis) p. 506, 
torques caelati Franckenus t. sat. magni Lachm. fc. undantis 
Quicheratius \\ 304 Non. 181, 25 tenta . . expensa . . idem lib. 
XI I hinc Bousa \ concessum codd.^ corr. idem \ ordine H m. 1 : 
ordines m. 2 cum L et (e ex i corr.) G \\ 305 Non. 18, 17 
rudus . . L. sat. lib. XI | uim sternenda et iaciendum huc 
aggerem (agerem L agger H) et id genus rudus codd., correxi 
(uiai sternendae iac. Mercerus) \\ 306 Non. 344, 27 meret mili- 
tat . . idem lib. XI | in terra iam scripsi: incerrat iam H m. 1 
hic errat tam m. 2 cum G, hic erarat corr. in hic erabat tam 
L hic terra iam Palmerius, \ hiberna codd., corr. idem. 



SATUR. LIB. XI. 185 

mercede inuentas legiones - ^^ — 307 

conque tubernalem 308 

ut praetoris cohors et Nostius dixit aruspex. 309 

^praetor nos terat heic quasi spurcos ore, ciuod 310 

omnis 
extra castra ut stercus foras eiecit ad unum.' 

uasa quoque omnino dirimit, non sollo, dupundi. 311 

Cic, Brut. 43 y 160: multae deinde causae (L. Crassi), 312 
sed ita tacitus tribunatus, ut nisi in eo magistratu 
cenauisset apud praeconem Granium idque nobis [bis 
addiint codd.y secl. Lamhimis] narrauisset Lucilius, tri- 
bunum plebis nesciremus fuisse. — ihidem 46j 172 cum 
. . . Granio praecone . . ., de quo multa Lucilius. 

conicere in uersus dictum praeconis uolebam 313 

Grani. 



307 Porph. ad Hor. ep. I 3, 6 cohors nnnc amici. nam et 
Lucilius eos qui cum praesidibus ad salarium eunt — ait; 
hic posui I inuentas Cruquii auct. p. 692: meras Mon. cum 
ceteris j| 308 Consentius 390 K. {de tmesi) quale est . ., quo 
Lucilius [Lucius eod.] in metro crebro utitur; hic posui \cf. 
ad hoc fr. et superius Paulus 223 praetoria cohors . . Scipio 
enim Africanus primus fortissimum quemque delegit, qui ab 
eo in bello non discederent et cetero munere militiae uacarent 
et sesquiplex stipendium acciperent) I| 309 Porph. ad Hor. sat. 
1 7, 23 cohortem comites dicit Bruti, qui in consilio eius erant. 
sic et L. ait; hic posui \ pr&ores porroque auruspex Mon. \\ 
310 Non. 394, 15 spurcum etiam fetidum. . . L. lib. XI | nos 
terat {praecedente cum, uel terit) heic scripsi comm. Catidl. 117: 
noster adhuc (athuc L m. 1) codd. \ quasi ego: quam (quem 
H m. 1) codd. I spurcos Lachm.: spurcus codd. spurcost Bousa 
{aUter Marx st. Luc. 85) || 311 Festus 298 sollo Osce dicitur 
id quod nos totum uocamus. Lucilius — id est, non tota; hic 
posuit praeeunte Marxio st. Luc. 52 Stowasser st. Vind. 
5, 136 1 suasa cod. \ soUa uidgo \\ 313 Gell IV 17, 2 jcost fr. 
294 idem infra. 



186 C. LUCILI 

314 _u^_v^w_uu_uu Gramus autem 

non contemnere se et reges odisse superbos. 

LIBER XII. 

315 firmiterque hoc peniteque tuo sit pectore fixum. 

316 hunc, siquid pueris nobis, me et fratre, fuisset, 

317 huic homini quaestore aliquo esse opus atque 

corago, 
publicitus qui mi atque e fisco praebeat aurum. 

318 hunc iuga mulorum protelo ducere centum 
non possunt. 

319 rugosum atque fami plenum u v> _ ^ u _ _ 

320 assensus sum homini <j^ - ^^ - ^^ — 

321 _ quibus fructibus me decollaui ^^ _ _ 

322 Diomedes p. 487 K.: (tragoediam dictam) alii a uino 
arbitrantur, propterea quod olim tqv^ dictitabatur , a 



314 Cic. ad Att. VI 3 tibi autem ualde solet in ore esse 
(idem ibid. II 8 ipse vero mirandum in modum ^reges o. s.'); 
Lucilio dedit SBosius \ grauius codd., corr. Corradus \\ 316 Non. 
512, 18 firmiter pro firme . . idem lib. XII | peniteque Laclim. : 
pariterque codd. probiterque GulieJmus patris atque JDousa jj 
316 Seru. ad Aen. II 77 'quodcumque' uetusta uoce mortem 
significari L. docet in XII — h. e. si mors uel me uel fratrem 
oppressisset || 317 Non. 513, 2 publicitus pro publice. L. sat. 
lib. XII I 1 hemini L w. 1 | questore codd. \ cborago uulgo \ 2 mihi 
codd.j corr. Dousa \ fisco Gulielmus: pisco codd. || 318 Non. 
363, 5 protelare . . idem lib. XII | posunt L || 319 Gell IX 14, 9 
fames fami . . L. in XII || 320 Prisc. I 399 H. assentio et as- 
sentior . . L. in XII || 321 Diom. 365 K. decollo, aui, hoc uer- 
bum apud ueteres 'decipio' significat , . item L. XII | decollaui 
BM: decollam A | pergitur uulgo uictus; sed lacuna quae adest 
aperta sic statuenda, ut a decollaui Luciliano aherrasse libra- 
rius putetur ad interlapsi exempli <[decollauit)> uictos. 



SATCJR. LIB. XIII. 187 

quo tQvyTjtog hodieque uindemia est, quia Liberalibus 
apud Atticos, die festo Liberi patris, uinum cantori- 
bus pro corollario dabatur, cuius rei testis est Lucilius 
in duodecimo. 



LIBER XIII. 

_ ^^ _ primum domnia atque sodalicia omnia 323 

tollantur. 

et non, pauper uti, Samio curtoque catino. 324 

_u^_uu_uu_ nam sumptibus magnis 326 

exstructam ampliter atque undam cum accumbimus 

mensam, 

idem epulo cibus atque epulae louis omnipotentis. 326 

hoc fit idem in cena: dabis ostrea milibus nummum 327 
empta? 

adde Syracusis sola, pasceolum matulamque. 328 

ut perhibetur iners, ars in quo non erit ulla. 329 



323 Non. 281, 21 dominus . . dominia conuiuia . . idem 
lib. XIII I domnia scripsi {cf. comm. Cat. 606): dominia (i alt. in 
G supra lin.) codd. \ fortasse tollantur in initio fr. ponendum \\ 
324 No7i. 398, 24 Samium est testeum. L. sat. lib. XIII | pauper 
uti lunius ex altera in Ciceronis loco sequenti lectione: paupe- 
ritiae codd. \\ 325 Non. 611, 16 ampliter. L. lib. XIII ] magnus 
(u in i mut.) et ampliciter G [ unctam Franckenus II 98 addidit 
(ac decumanam acc. Laclim. ad Lucr. 302) | mensa codd. || 
326 Non. 204, 17 epulum . . feminini L. sat. lib. XIII — qui 
uersus utrumque designat | ide (e compuncta) L | epulae louis 
Lipsius: epulatio iouis codd. \\ 327 Non. 216, 5 ostrea . . idem 
lib. XIII I ho L II 328 Non. 151, 10 pasceolus ex aluta sacculus . . 
L. lib. XIII I seracusis L i». 1 | matulamque Marx st. Luc. 77: 
alutamen ( meni H m. 1) codd. -lumque et alutam Dousa || 
329 Philarg. ad Georg. IV 25 (iners) pro eo qui sine arte sit, 
ut apud L. in XIII; Seru. ad Aen. IV 158 iners proprie quid 
sit L. declarat | perhibentur cod. Seru. \ erit cod. Seru.: est 
cod. Pkil. 



188 C. LUCILI 

330 _ uu unus modo de multis qui ingenio sit. 

331 cui parilem fortuna locum fatumque tulit fors. 

332 acribus in Persen cum armis confligere cernit. 

333 aut forte omnino ac fortuna uincere bello; 
si forte ac temere omnino, quid rursum ad 

honorem? 

LIBER XIV. 

334: dilectum uideo studiose uolgus habere. 

335 _wu_vju_uvw'_v>u_>^u notis 

se paucis malle ac sapientibus esse probatum 

t) TtaGLV VSKV866L TCatag^d^L^SVOL^LV dvd66SLV, 

336 quin potius uitam degas sedatus quietam: 
quam tu antiquius, quam facere hoc, fecisse 

uideris ! 

337 'ad regem legatus Rhodum, Ecbatanam ac Babylonem 
ibo, cercyrum sumam.' 



330 Non. 519, 2 (pauci et multi) . . idem lib. XIII 1| 
331 Non. 425, 7 fors et fortuna . . L. sat. lib. XIII || 332 Non. 
261, 5 cernere rursum 'disponere' . . idem lib. XIII | in Persen 
scripsi: inter se codd. (Jioc retento cernunt FrancJcenus crerint 
Lachm.) |1 333 Non. 425, 7 post fr. 331 idem in eodem 1 2 
rursum Lachm.: cursum codd. \ onorem L || 334 Non. 230, 17 
uulgus neutro . . L. sat. lib. XIV | delectum FDousa \ uulgus 
codd. I abere L m. 1 (1 335 Non. 519, 2 (pauci et multi) . . L. 
sat. lib. XIV I non paucis malle (mella H m. 1 male m. 2 cum 
G) ac si sapientibus (H m. 1, L m. 2: ac siasap. G ac sasip. 
L w. 1 ac si a sap. H m. 2) codd.; notis pro non (nam Leo- 
pardus mmc Mercerus) scripsi, si (= se) traieci; ac sap. uuJgo 
(abs sap, Lipsius a sap. alii)', praeterea malim Franchenus 
probatus Dousa \ 2 vsrjvsaGL 7]UTDcrio\iBvoiGLv, sic fere codd. \\ 

336 Non. 425, 32 antiquior melior . . L. lib. XIV | 1 uita 
degat codd.^ corr. lunius \ 2 quam tu H m. 2: quantu codd. 
quanto Dousa | uidearis codd., corr. Dousa (uiderist Lachm.) \\ 

337 Non. 533, 23 cercyrus . . idem lib. XIV | 1 etbatanam 



SATUR. LIB. XIV. 189 

Carpathium Rhodus in pelagus se inclinat apertum. 338 

Carpathium mare transuectus cenabis Rhodi dein. 339 

Tublius Pauos mihi * Tubitanus * quaestor Hibera 340 
in terra fuit, lucifugus, nebulo id genus sane.' 

^quem metuas saepe titif interdum utare libenter.' 341 

"si mihi non praetor siet additus atque agitet me, 342 
non male sit: ille, ut dico, me exenterat unus." 



^ u — <j \j 



'cenam' inquit ^nullam neque diuo 343 

prosectam ullam'.' 

nam uetus ille Cato inde lacessisse andit apertej 344 
non appellari quod erat sibi conscius ipse. 



GL (non H) | 2 cyrcerum codd. (cercurum Aldus) \ summam G || 
338 Porph. ad Hor. od. I 7, 1 Rhodon propterea claram quod 
soli sit opposita dicit; de qua et L.; hic {ut et fr. sq.) x>osuit 
Muellerus | Rh. Carp. Mon. \ malim aperta ob lemma (apreica 
MueU.) II 339 Philarg. ad Georg. IV 387 Carp. mare inter 
Rhodum et Alexandriam . . ut Lucilius | Carphatium et Rodi 
Vat. I dein addidi (iam Muell. cras Studemundus) || 340 Non. 
18, 27 nebulones . . L. sat. lib. XIV | 1 Pauus codd. \ tubi- 
tanus (corrupte) GH m. 1: turbitanus LH m. 2 Tuditanus Bousa 
(Tudit. mihi Bouterivekius) \\ 341 Non. 481^ 19 libertatem uti 
pro uti libertate . . L. sat. lib. XIV | uti addidi \ quem post 
interdum codd. addunt, deleui \\ 342 Macr. VI 4, 2 (addita) in- 
festa . . L. in libro XIV {cf. et Seruius ad Aen. VI 90 addita 
luno: inimica . est autem uerbum Lucilii et antiquorum) | 2 sit 
Par.'. sic alii \ exenterat Eyssenhardtus: extenterat Par. ex- 
tenderat uulgo |1 343 Non. 220, 17 prosecta, exta quae aris 
dantur . . feminino L. lib. XIV | inquin L | prosiciem (-ciam 
Lachm.) Scaliger] aliter distribui uerba seruato lemmate || 
344 Prisc. I 535 H. (lacesso, iui) Caper tamen 'lacessi' dicit 
esse . . et profert exemplum Lucilii, qui eo [quo codd.] usus 
est in XIV — sed potest Macessisse' per syncopam esse pro- 
latum 'ui' syllabae | 1 nam unus: num codd. \ inde et audit 
aperte addidi in loco conclamato {cf. Lachm. ad Lucr. 206) | 
2 app. quod conscius non erat ipse ?ibi codd.^ traiecit 
Muellerus. 



190 C. LUCILI 

345 cum illud onus faciat, quod manducamur in ore. 

346 naumachiam licet iiaec, inquam, alueolumque 

putare et 
calces, delectes te: hilo non rectius uiuas. 

347 'idne aegri est magis an quod pane et uiscere 

priuo?' 
Vjuod uiscus dederas tu, equidem hoc rest: uiscera 

largi'. 

348 _wu_u^_uu_ macrosque palumbes. 

349 ipse equos non formonsus: gradarius, optumus 

uector, 

350 qui campos collesque gradu perlabitur uno. 

351 caseus alium olet u^_^u_uw — 

^52 Charis. 92 K.: calx igitur, siue qua calcamus siue 
qua aedificamus, feminini generis est . . sed et Luci- 
lius in XIIII masculino genere dixit. 



345 Non. 477, 5 manducatur . . idem lib. XIV | onus 
(= stercus) scripsi: quid codd. (c. i. confiat Lachm.) I| 346 Prisc. 

1 215 H. hilum . . uUum , . L. in XIV j 2 dilectes duo codd. j 
sectius Muellerus || 347 Non. 184, 13 uiscus pro uiscera . . L. 
sat. lib. XIV; idem 470, 23 largi pro largire. L. lib. XIV (= 2) | 

2 equidem Munro: quidem codd. his \ rest (m est, aegro con- 
ducit) scripsi: est codd. bis j| 348 Non. 219, 4 palumbes . . 
masculino. L. lib. XIV; Char. 106 K.; Beda de orth. 285 K. !| 
349 Non. 17, 23 gradarius est moUi gradu . . nitens. L. lib. 
XIV I equus G-H ecus L | formosus GH {in L n punctata) \ 
optimus uictor codd. || 350 Apul. flor. 21 ut ait Lucilius; cum 
priore coniunxit PColuius \] 351 Char. 79 K. caseus mascu- 
lini . . L. XIV | alium olet Lachm. praeeunte Lindemannoi 
ala mollit uel alumolliet Neap. 



SATUR. LIB. XV. 191 



LIBER XV. 



multa homiues portenta in Homeri uersibus ficta 353 
monstra putant; quorum in primis Polypliemus 

clucentos 
Cyclops longus pedes et porro liuic maius bacillum 
quam malus naui in corbita maximus ulla. 

terriculas Lamias, Fauni quas Pompiliique 354 

instituere Numae, tremit, has insomnia ponit: 
ut pueri infantes credunt signa omnia ahena 
uiuere et esse homines, sic isti somnia ficta 
uera putant, credunt signis cor inesse in ahenis. 
pergula fictorum ueri nihil, omnia ficta! 

uilicum Aristocratem, mediastrinum atque bubulcum, 355 
conmanducatus conrupit, ad incita adegit. 



— \j ^ — \j \j 



at qui nummos tristis inuncat. 356 



353 Non. 533, 10 corbita . . L. sat. lib. XV | uersib; ficta 
Hothius: uersificta H m. 1 L uersificata GH m. 2 {quo retento 
Homero Bentinus) | 2 polyf. et 4 ba(c)chillum codd. j naui Z>OMsa: 
nauis codd. \\ 354 Lactant. I 22, 13 nam L. eorum stultitiam, qui 
simulacra deos putant esse, deridet his uersibus; idem epitome 
22; Non. 55, 33 infans . . L. . . XV (3—4 homines) j 1 terri- 
colas PVH I Pompiliq; RH | 2 Numae] nomen B | has in eas 
corr. m. 2 B tremitias H i uuJgo post has comma j insomnia 
scripsi: hic omnia codd. sine sensu haec omina Muellerus non 
minus absane; hahentur pro uisis nocturnis j 3 et Non. \ athenae 
R athena H aenea B aena PVT, et sic uel ena Non. codd. \ 
4 somnia Lachm.: omnia codd. (istice Bousa) \ 5 haenis T 
aenis PRVH anis B ( 6 pergula R pergila H percula T | ficto- 
rum Marx st. Luc. 17: pictorum codd.., post quod uulgo comma \ 
picta T II 355 Non. 123, 20 incita . . egestas . . idem lib. XV; 
idem 143, 5 mediastrinos . . curatores aedium legimus. L. 
lib. XVII (= 1); idem 478, 33 commanducatur . . idem lib. XV | 
1 magistograten codd. p. 123 | meiastrinum (mai. H m. 1) codd. 
p. 479 I ut corrupit codd. p. 479 || 356 Non. 124, 15 inuncare 
quasi unco inuadere et arripere. L. lib. XV | at HL: aut G. 



192 C. LUCILI 

357 te primum cum istiS; iasanum liominem et cere- 

brosum. 

» 

358 ac de isto sacer ille roKoyXvg)og ac Syrofenix 
quid facere est solitus? 

359 praeterquam in pretio primus semisse, secundus 
nummo, tertius iam pluris quam totus medimnus. 

360 - ^^ - nemo est halicarius posterior te. 

361 tintinabulum abest hinc surpiculique liolerorum. 

362 in numero quorum nunc primus Trebellius multost 
Lucius, narcesis febris senium uomitum pus. 

363 _uu_uu_u^_ dum miles Hibera 

terrast atque meret ter sex, aetate quasi, annis. 

364 quae gallam bibere ac rugas conducere uentri 
farre aceroso, olea, decumano pane coegit. 



357 Non. 22, 8 cerebrosi . . ad insaniam faciles . . L. sat. 
lib. XV I te perimam Stotvasser st. Vind. 3, 284 || 358 Non. 
397, 20 sacrum . . scelestum et detestabile . . L. sat. lib. XV j 
ac de istos codd. ; adde isto (istoc ?) Turnehus \ ille lunius 
toKoyXvcpog Rothius ac Syrophoenix Turnebus {cf. jRihhecMus 
m. Bh. 29, 131): illoto colfo sax(s)irofenix codd. 1| 359 Non. 
213, 18 medimnum . . masculini L. sat. lib. XV ] 1 semisse 
uulgo: seminisse L se meminis H ?w. 1 seminis m. 2 cum G | 
2 plures codd.., corr. lunius (plurest Muell.) || 360 Char. 96 K. 
alicam sine aspiratione . . quamuis L, XV | halicaribus Neap. \\ 
361 Non. 490, 23 holerorum pro holerum. L. sat. lib. XV | 
mdlim scirp. || 362 Non. 2^ 17 senium est taedium et odium . . 
L. sat. lib. XV | 1, 2 multost Lucius Lachm. ad Lucr. 66: 
multos titos lucios codd. \ narcesis Stowasser st. Vind. 5, 271: 
narcesibai GH narcessibai L Arcesilai (-lae) BihhecJcius m. Hh. 
29, 132 I uomitus Aldus \ pus Mercerus: plus codd. \\ 363 Non. 
344, 27 meret militat. L. sat. lib. XV j 1 habera H ?w. 1 
2 terrast atque Lachm.: terras ac codd. \ ter sex Palmeriusu 
ter (er H m. 1) sa ex codd. \ aetatis Lachm. \ annis Franckenus\ 
II 15: annos codd. \\ 364 Non. 445, 14 acerosum et aceratum . .1 
L. lib. XV; Paulus 96 - ^g. b. ac r. c. u.' cum L. ait, prae-J 



W vj _ i^ O» _ U I 



SATUR. LIB. XV. 193 

u non ergastilus unus. 365 

scit poeeticon esse, uidet tunica et toga quid sit. 366 

^paenula, si quaeris, cantlierius, seruos, segestra 367 
utilior milii quam sapiens.' 

hunc, milli passum qui uicerit atque duobus, 368 

Campanus sonipes succussor nullus sequetur 
maiore in spatio ac diuersus uidebitur ire. 

truleus pro stomide huic ingens de naribus pendet. 369 

subicit huic humilem et suffercitus posteriorem. 370 

cum tecum est, quiduis satis est; uisuri alieni 371 

sin homines, spiras pallam redimicula promit. 



monet iDarsimonia esse utendum neque gulae indulgendum 
uentremque coartandum ] 1 bibere Paulus: uiuere codd. Non. \ 
uentri Paulus: uentris codd. Non. \ 2 olea {Cato de r. r. 58) 
scripsi: olei codd. oleo lunius oleris Lachm. oleis Marx st. 
Luc. 19 (pluralis inter singularia non iene se hahet) \ pane 
Turnebus: pane cumano codd. dittographe (cumino | cogit 
Marx) II 365 Non. 447, 4 ergastylum et ergastylus . . mascu- 
lino custos poenalis loci. L. lib. XV | ergastilus G: ergastelus 
L m. 1, ergastyhis m. 2 cum H | quae secuntur apud Nonium^ 
a Lucilio recte separauit Lipsius \\ 366 Non. 536, 17 tunica . . 
idem lib. XV; cf. OKellerus m. Bh. 31, 143, Marx st. Luc. 20 | 
poeticon codd. noLrixiv,6v lunius \ tunicam codd., corr. idem || 

367 Non. 537, 7 paenula . . L. sat. Hb. XV | paenulam codd.., corr. 
lunius 1 seruus codd. \ segestre codd., corr. Franckenus II 56 
{edict. Diocl. S, A2) \ utilioramihi simt Lachm. \ sapientia Dowsa || 

368 Gell. I 16, 10 Lucilius . . in lib. XV (Macr. 15,7; Non. 

16, 27 = 2) 1 1 milli Macr. Par.: mille codd. Gell. cum Macr. 
Bamb. \ 2 succussor codd. Non.: succustior codd. Gell. sub- 
cursor Macr. \ nullos Macr. Bamb. \ in om. codd. Macr. 
(maiori pauci) \ ire Macr.: om. codd. Gell. \\ 369 Non. 22, 25 
prostomis [postomis codd.] . . ferrum, quod ad cohibendam 
equorum tenaciam naribus uel morsui imponitur, graece ano 
xov cxofiocxog. L. lib. XV | truleus postomide codd. trulleus 
pro stomide Salmasius {ut in lemmate stomis) || 370 Gell. IV 

17, 3 item XV — 'subicit' u littera longa | suffercit Mad- 
uigius 11 371 Non. 537, 32 pulla . . L. sat. lib. XV | 1 spiram 
pallas codd.., corr. Bousa \ 2 sin scripsi: sint codd. sunt edd. uet. 

Fragmesta pobtaetjm eomanorum. 13 



194 C. LUCILI 



LIBER XVI. 



372 Porphyrio ad Hor. ocl. I 12, 10: sic et liber Lu- 
cilii XVI 'Collyra' inscribitur eo quod de Collyra, 
amica ibi scriptum [inscriptum Mon^ sit. 

373 Censorinus de d. n. 3: Euclides Socraticus dupli- 
cem omnibus omnino nobis genium dicit adpositum. 
quam rem apud Lucilium in libro satirarum XVI licet 
cognoscere. 

374 legauit quidam uxori mundum omne penumque. 
atqui quid mundum, quid non? quis diuidet istuc? 

375 uxori legata penus v^^ _ ^u — 

376 cur tam ignauiter hoc praesertim tempore quaeris? 

377 publicitus uendis tamen atque extrema ligurris. 

378 em, quos diuitiae producunt et caput ungunt 
horridulum! uu_wv^_uw_^^ — 

379 ^hoc aliud longe est' inquit, qui cepe serebat. 

880 _ uu _ uu _ Lisippi luppiter ista 

transibit quadraginta cubita altus Tarento. 



374 GeU. lY 1, 3 mundum . . L. in sat. XVI . . neutro; 
.Nbw. 214, 6 (= 1) I 1 legat, om. quidam, codd. Non. \ penum- 
que. atqui quid Hertzius: atque penumque (q) quid codd. Gell. \\ 
375 Seru. ad Aen. I 703 penus . . feminino Lucilius; Mc 
posuit Bousa || 376 Non. 513, 13 ignauiter pro ignaue. L. sat. 
lib. XVI II 377 Non. 513, 2 publicitus pro publice . . idem lib. 
XVI I uendit codd., corr. Bentinus |j 378 Non. 422, 28 horri- 
dum . . L. sat. lib. XVI | em BibbecMus: etit L eti G- et id H 
w. 1 (hii m. 2) hi lunius \ et] ut Muellerus || 379 Non. 201, 2 
cepe generis neutri . . idem lib. XVI || 380 Non. 201, 15 cubi- 
tus . . neutri L. sat. lib. XVI | Lysippi H (?) | istac Laclim. \ 
transiuit codd.., corr. LacJim. 



SATUR. LIB. XVII. 195 

rex Cotus ille duo lios uentos, austrum atque 381 

aquilonem , 
nouisse aiebat me solos demagis, istos 
ex nimbo austellos nec nosse nec esse putare. 

^ibat forte aries' inquit; ^am quod genus quantis 382 
testibus! uix uno filo boc baerere putares, 
pellicula extrema ex aptum pendere onus ingens!' 

fundi delectat uirtus te, uilicus paulo 383 

strenuior si euaserit _uu_^^ — 

— puncto uno horae qui quoquo inuasit ^ — 384 

_ ^u _ media est pistrina _ ^w — 386 

LIBER XVII. 

nunc sentis xaXiTCkoxa^ov KalC^cpvQOV illam 386 



381 Non. 98, 19 demagis, ualde magis. L. lib. XVI {cf. 
Paulus 54, gJoss. Labb. 51 demagis ccpodQas) \ 1 duos hos 
codd., corr. Salmasius (hos delet Guietus; erat cum in u. 2 
post solos traicerem) \ 2 nouissime aiebat (alebat L) solos codd., 
correxi (nouisse a. se solos Bentinus solos, sed demagis Ger- 
lachius) I 3 nec essel neces L |1 382 Non. 234, 31 aptum rursum 
conexum . . idem iib. XVI ] 2 hoc se herere codd. (haerere 
uulgo); haecce Palmerius hocce Pothius hosce Gerlachiusr, 
dittographum illud se deleui \ 3 pericula H m. 1 ) exaptum codd.^ 
ut uid. II 383 Prisc. I 88 H. (de comparatiuis uocum in us 
exeuntium praecedente uocali) L. in XVI [ad Fundium] j 1 lectat 
R wi. 1 dilectat duo codd. \ 2 strennui ior R strennuior tres 
codd. I siue uasserit R m. 1 1| 384 Don. ad Ter. Phorm. I 4, 7 
punctum pro momentum, ut L. in XVI [ex ui Oxon. xi ui 
Lugd.: XIV uulgol \ horae] hora et codd. horai Lachm. \ quo- 
quo scripsi: quoque codd. (prope inursit Lachm.) \\ 385 Char. 
72 K. pistrinum . . L. XVI [X codex Dousael feminine ex- 
tulit — ad tabemam referens; auct. de d. n. Gr. L. K. V 588 
sed Varro {sic) \ est cod. Dousae, auct. de d. n.: e Neap. \\ 
386 Non. 25, 31 compernes . . longis pedibus. L. sat. lib. XVII 
[XVI H 7n. 2, G]; idem 26, 11 uari . . obtortis plantis. L. sat. 
lib. XVII (= 3) I 1 nunc (post ea qiiae de forma uera exposui) 
sentis scripsi: nunc censes codd. num censes Scdliger \ cali- 

13* 



196 C. LUCILI 

non licitum esse uterum atque etiam inguina 

tangere mammis, 
conpernem aut uaram fuisse Ampliitrionis ccholtlv 
Alcmenam (nam alias atque ipsam denique nolo 
dicere: tute uide atque disillabon elige quoduis), 5 
TvQovv £V7tatsQei,a,m aliquam rem insignem 

habuisse, 
uerrucam, naeuom, nigrum dentem eminulum 

unum. 

387 cetera committit et in usura omnia ponit 

non magna, proprium uero nil neminem habere 

388 nupturum te, nupta, negas, quod uiuere Ulixem 
speras. 

389 ^non semissis facis Musas, si uendis Lauernae. 

390 ^si non it, capito' inquit ^eum; et, si caluitur, endo 
ferto manum.' 



l>\ocdimorccSccXL6cpvQov fere codd. \ uUam Scal. | 2 atque lunius: 
aquae codd. \ 3 — 5 post 7 transponi uult Hauptius op. I 186 | 
3 amfitreonis H bis, amfytreonis et amfitrionis G amfitrenis et 
amfitronis L [ acoetin GL aquoetin H bis \ 4 alcmenam atque 
alias lenam ipsam codd. Ledam pro lenam Aldus, Helenam 
Scaliger atque Ariadnam? Helenam Hauptius-, in quibus cum 
u. 5 nulla sit habita ratio (disyllabon non explicetur), litteras 
le signum continere putauerim transponendae uocis nam in 
locum illius atque, ut sit ipsa domina Lucilii et disyllabon 
tecte innuat Hymnis | nolo ex noli L | 5 disyllabon GL {non H) | 
6 TvQOvv'] Qiv codd. Tvqoo lunius \ svnatsQsiav codd. \ 7 neuum 
G neunum HL | nigrum {uel rictu in) scripsi: dictum codd. 
(naeuum pictum lunius) \\ 387 Non. 361, 25 proprium . . per- 
petuum . . L. lib. XVII j committit {scil. uita) scripsi: contem(p)nit 
codd. 1 nil Turn. : nihil codd. \\ 388 Prisc. I 475 H. L. in XVII ad 
Penelopam conuersus — subaudiendum est 'esse', id est, 
nupturum esse | ulixen= H: ulixen ceteri codd. omnes \\ 
389 Non. 134, 31 Lauerna dea^ cui supplicant fures . . L. lib. XVII | 
ii addidi \ semissis Dousa: simesses uel si messes codd. \ facies 
Mercerus faxis BibbecJcius \\ 390 Non. 6, 24 caluitur . . frustra- 
tur . . L. sat. lib. XVII | endo ferto manum Carrio: ergo fur 



SATUR. LIB. XVIII. XIX. 197 



u u _ u u 



w _ magna ossa lacertique 391 

adparent hominis. 

LIBER XVIII. 

milia dum centum frumenti tollis medimnum, B92 

uini mille cadum. 

_^u_uu_uu aequa fruniscor ego ac tu. 393 

LIBER XIX. 

'aurum-uis? hominem habeas!' — ^hominem? 394 

quid ad aurum?' 

quare, ut dicimus, non uideo hic quid magno 

opere optem. 

sic singillatim nostrum unus quisque mouetur. 395 

denique uti stulto nil sit satis, omnia cum sint. 396 
rugosi passique senes eadem omnia quaerunt. 397 



dominum eodd. (capite et) endo ferte manum Lachm. nimis 
anxius fure manum BergJcius || 391 Macr. VI 1, 43 Lucilius 
[Lucius Paris., Neap., Lucretius alii'\ in XVII | magna hos 
sale cestique Neap. \ homini codd., corr. nescio guis 1| 392 Non. 
544, 11 cadi . . L. lib. XVIII; idem 495, 10 acc. sing. pro gen. 
plur. (m loco lacunoso tollis — cadum leguntur) \ 1 dum cen- 
tum Lachm.: ducentum codd. tu centum Scioppius \ formenti 
codd. 1 tollis codd. p. 495: tolles p. 544 (tolle lunius) \\ 
393 Non. 113, 7 frunisci pro frui. L. lib. XVIII | aequa H w. 1: 
aequae m. 2 aeque GL uulgo (fruniscor ratione caret) | ego H: 
rego Gr eso L I| 394 Non. 358, 10 optare eligere. L. sat. lib. 
XIX [XXVIIII H m. 2] | 1 hominem en habeas Lousa homi- 
nemne Lachm. aliter distribuens] cf. supra p. 13 | 2 liiagnopere 
H, ut uid. II 395 Non. 176, 7 singulatim et singillatim . . L. 
lib. XIX II 396 Non. 445, 25 multum et satis . . idem XIX | 
uti lunius: ut codd. | nihil codd. (nihil est Dousa) \\ 397 Non. 
11, 29 passum est proprie rugosum uel siccum . . L. sat. lib. 
XIX [VIIII L]. 



198 C. LUCILI 

398 sic tu illos fructus quaeras, aduersa hieme olim 
quis uti possis ac delectare domi te. 

399 sume diem, qui est uisus tibi pulclierrimus unus. 

400 rausuro tragicus qui carmina perdit Oreste. 

401 peniclamento uero reprehendere noli, 

402 ut pueri infantes faciunt, mulierculam honestam. 

LIBER XX. 

403 purpureo tersit tunc latas gausape mensas. 

404 illi praeciso atque epulis capiuntur opimis. 

405 ^pulmentari aut intubus aut aliquae id genus 

herbae 
et ius menarum bene habet se: mictilis hallex.' 



398 Non. 357, 30 olim . . L. sat. lib. XIX | 1 si H wz. 1 | 
olim defensorem ut pereum H m. 1 ex eis quae ap. Non. se- 
quuntur | 2 ac Dousa: haec codd. \ domi te L m. 1: domine 
m. 2 cum ceteris || 399 Non. 396, 12 sumere . . et lib. XIX |1 
400 Frisc. I 542 H. rausi rausum, unde L. XIX | orestae E 
cum paucis aliis || 401 Non. 149, 31 peniculamentum . . L. lib. 
XIX I peniclamento ego: penulamento codd. peniculamentum 
Aldus I uere codd., corr. Bousa \ repraehendere H | adiunxit 
huic fr. sequens Marx st. Luc. 26 || 402 Non. 55, 33 infans . . 
Lucilius [Curius codd.'] lib. XIX I| 403 Prisc. I 486 E. tergeo 
tersi . . L. in XX j porpureo pauci codd. || 404 Non. 150, 33 
praecisum et omasum partes carnis et uiscerum . . L. lib. XX | 
praeciso H: praecioso (o priore punctata) L praetioso (t ex c) 
G II 405 Non. 137, 28 mictilis [0 in marg., myctilis H mgo: 
mictyris, myctiris, mictiris sim. codd.l paupercula [pulmen- 
taria add. codd.]. L. lib. XX; idem 208, 32 intyba . . idem 
XXX [sic'] I pulmentaria ut codd. bis, correxi Scaligero pul- 
mentar aut praeeunte (et pro ut Franchenus II 53); pulmen- 
tari {scil. ciho) est datiuus | intubus codd. p. 208: entibus p. 137 | 
aliquae id seripsi: aliqua et id p. 208 aliquod p. 137 codd. [ 
herbae IL m. 1 p. 208: herba codd. his \ se] sed Scaliger si 
LacJim. I mictilis edd. uet.: mictyris codd, \ ha(l)lex scripsi: 



SATUR. LIB. XXII. 199 

Calpurni saeuam legem Pisonis reprendi 406 

eduxique animam in primoribus naribus — 

nugator cum idem ac nebulo sit maximus multo. 407 

iam disrumpetur medius, tam ut Marsus colubras 408 
disrumpit cantu, uenas cum extenderit omnis. 

proras despoliate et detondete guberna. 409 

tempestate sua atque eodem uno tempore et horae 410 
dimidio et tribus confectis dumtaxat eandem 
ad quartam. 

\^-^^-^'o-uKj^\j\j_Kj\j clilaenam 411 

desuper indutam foedauit.] 



LIBER XXII. 

seruos neque infidus domino neque inutilis quoi- 412 

quam, 
Lucili columella, hic situs Metrophanes. 



haec est codd.-, post quod GrH m. 2 addunt meri, ad sq. mer- 
taret quod spectat || 406 Non. 427, 23 priores et primores . . 
L, sat. lib. XX | 1 carpurni K m. 1 \ saeua lege in pisonis re- 
prehendi codd., corr. Iiinius (rependi Dousa) | 2 naribus AJdus: 
naris codd. partibus naris Lachm. \\ 407 Non. 18, 27 nebulones 
. . idem lib. XX | cum idem Muellerxis: cuidem codd. -que 
idem Mercerus cui dem Lachm. \ muto Gulielmius || 408 Non. 
201, 19 coluber . . feminini. L. sat. lib. XX | tam Quicheratius: 
iam codd. clam BUngerus de Vdlg. poem. 82 (nam in initio 
Lachm.) | 2 disrumpet Dousa \\ 409 Non. 490^ 31 guberna pro 
gubernacula. L. sat, lib. XX; Mar. Victorin. 56 K. similiter | 
despoliate et detundite (detondete unlgo) codd. Non.: detendite 
et spoliate codd. Mar. Vict. \\ 410 Gell. III 14, 11 iam in XX 
manifestius dimidiam horam dicere studiose fugit (L.) | 1 horae 
uulgo: hora codd. \ 3 ad] at codd. 1| 411 TortelUus s. u. clena 
, . ut L, lib. XX a Parthenio inducitur qui ait; duhiae est 
fidei II 412 Bon. ad Ter. Phorm. II 1, 57 columellae apud 
ueteres dicti serui maiores domi. Lucilius XXII; Mart. XI 
90, 3 et tibi Maeonio quoque carmine maius habetur Tucili 



200 C. LUCILI 

413 primum Pacilius tesaurophilax pater * abzet *. 

414: uinum defusum e plenost %Qv0it,ov ^ — , 
cui nil dum situs et sacculus abstulerit. 

415 nasum rectius nunc homini est suraene pedesne? 

416 insignis uaris cruribus et petilis. 

417 Zopyrion labeas caedit utrimque secus. 

418 quae cum ad me cubitum uenit; sponte ipsa 

suapte est 
adducta, ut tunicam et cetera reiceret. 



eqs I 1 seruus codd. Donati | quoiquam edictores: quicquam 
Oxon. m. 1 quamquam m. 2 cum ceteris | 2 Lucili uel Lucilli 
Mart. codd. prohi: Lucilius Don. Oxon. (Lucillii Leid. cum 
edd. uet.) \ columelle (columbelle Leid.) Bon. lihri \ situs Bon.y 
Mart. codd. ex parte {ex parte situs est) | metroplianes otn. 
Don. libri \\ 413 glossae a Goetzio editae m. Ith. 40, 324 abzet: 
extincta est uel mortua. L. in XXII | tesorofilax cod., h. e. 
Q^riGuvqocpvXccl \ abzet Loewius in 86^7] mutat; fortasse abieit 
(i consona) sequente nimirum olim fere ad inferos in penta- 
metro || 414 Cic. de fin. II 8, 23 nemo nostrum istius generis 
asotos iucunde putat uiuere. mundos, elegantis . . his omnibus 
exquisitis, uitantis cruditatem, quibus ^u. d. e pl. s. xqvgC^ov., 
ut ait Lucilius, ^cui ectr.^ auctor de d. n. Gr. L. K. V 590 
saccus generis masculini, ut Varro: uinum cui nibil sacculus 
abstulit I 1 plenost ego: pleno sit codd. lino sit Marx \ xqvgl^ov 
Marx: hrysizon Pal., Erlang. birsizon Vatic. {de doctorum 
commentis uide Maduigii ed.) \ 2 nil uulgo: nihil codd. \ situs 
scripsi: sit uis codd. \\ 415 Non. 215, 5 nasus . . neutri . . idem 
lib. XXII I nunc] conicias huic 1 surene H w. 1: serene m. 2 
cum GL I pedesne Lachm. lunio pedesue praeeunte: pedes 
{sequitur nepos) G, ei H ci L m. 2 (pedes dici m. 1) || 416 Non. 
149, 7 petilum tenue et exile. L. lib. XXII \ita Lachm.: XII 
codd.} I uaris CTMYihns Bentinus: uariis crucibus codd. \\ 417 Non. 
210, 20 labium . . rursus feminini . . L. sat. lib. XXII \ zopirion 
L ZoaTtvQLmv Stowasser arch. lex. I 295 | labias Bousa \ cedit 
fere codd. \\ 418 Varro VI 69 (sponte) itaque L. scribit de 
Gretea: cum ad se cubitum uenerit [sua uoluntate] sponte 
ipsam suapte adductam ut t. et ceterae [-ra uulgo] reiceret ; 
sic Flor., ^iersus constituit Lachm. 



SATUR. LIB. XXni-XXVI. 201 

* tierei *, Leonicla, et * et pumone * Thermo- 419 

pulas. 

LIBER XXIII. 

iucundasque puer qui lamberat ore placentas. 420 

LIBER XXV. 

Arabus Artemo. 421 

LIBER XXVI. 

j. Kj ^ ^ j. Kj nec doctissumis; nam Gaium 422 

Persium haec legere nolo, lunium Congum uolo. 

Persium non ciiro legere, Laelium Decumum uolo. 423 

Cicero de fin. 13, 7: nec uero, ut noster Lucilius, 424 
recusabo quominus omnes mea legant. utinam esset 



419 Char. 71 K. hic lulius, huius lulii; in uocatiuo tamen i 
litteram subtrahimus. nam si o Aemilii et lulii dixeris, graece 
declinaueris, ut Lucilius | tierei leontado et et pumone ther- 
mopulas (-palus?) Neap., in quo Leonidae nomen agnouit Linde- 
mannus, uocatiuum ex adiecto o corruptum ego restitui, qui et 
pentametris addidi (uerte uel perge pro tierei ?) [] 420 Prisc. 
I 506 H. lambo . . lambi. L. in XXIII; cf. et Loewius prodr. 
330 II 421 Char. 123 K. (Arabus) L. XXV; de metro nil constat 
nec libri nec fragmenti || 422 Plin. n. h. praef. 7 est quaedam 
publica etiam eruditorum reiectio. utitur illa M. Tullius . . et 
(quod miremur) per aduocatum defenditur — quodsi hoc Luci- 
lius . . dicendum sibi putauit eqs. | doctissimis Manium codd.\ 
alterum corr. Muellerus; Manilium Marx st. Luc. 28, qui prae- 
terea Persiumue {sed cf. supra p. 13) || 423 Cic. de or. II 6, 25 
nam ut C. Lucilius . . dicere solebat, neque se ab indoctissi- 
mis neque a doctissimis legi uelle, quod alteri nihil intelle- 
gerent, alteri plus fortasse quam ipse; quo etiam scrijDsit T. 
n. c. 1.' (hic fuit . . omnium fere hominum nostrorum doctissi- 
mus): ^L. D. u.' quem cognouimus uirum bonum et non in- 
litteratum, sed nihil ad Persium | Decimum Erlang. cum 
plerisque. 



202 C. LUCILI 

ille Persius! Scipio uero et Rutilius multo etiam 
magis; quorum ille iudicium reformidans Tarentinis 
ait se et Consentinis et Siculis scribere. 

425 ^tuam probatam mi et spectatam maxume adule- 

scentiam.' 

426 ^quid cauendum tibi censerem, quid uitandum 

maxume/ 

427 ^homini amico et familiari non est mentiri meum.' 

428 ^porro amici est bene praecipere, Tusci bene prae- 

dicere/ 

429 ^^^_ux^_u doctior quam ceteri 

sis, sei mutus mutes aliquo te cum sarta sarcina.' 

430 ^quodque te in tranquillum ex saeuis transfert 

tempestatibus.' 

431 ^principio phisici omnes consture homiuem ex animo 

et cdrpore 
dicunt.' 



425 Non. 437, 12 probatum et spectatum . . L. lib. XXVI | 
mi Quicheratius (LacJwi.): mihi codd. || 426 Non. 437, 22 cauere 
et uitare L. lib. XXVI j censerem Quicheratius (Lachm.): cen- 
sere codd. censeres Mercerus \\ 427 Lactant. VI 18, 6 illud 
Lucilianum; hic posui \ et codd.: ac uulgo || 428 Non. 371, 33 
praecipere . . L, lib. XXVI \ tueri bene praedicare codd., corr. 
Mercerus \\ 429 Non. 351, 4 mutare transferre. L, lib. XXVI | 
ceteri sis utdgo: ceteris is codd. \ sei mutus scripsi: sa (H m. 1: 
asa m. 2 cum GL) mittis codd. | tecum codd., correxi \ sarta 
sarcina scripsi: satrafa acutia H m. 1 satra facta uitia m. 2 
cum GL (sartas tectas diiins Duentzerus, ut incredibilia taceam) || 

430 Non. 388, 13 saeuum . . idem lib. XXVI | te in unus dett.: 
te inte in codd. \ transfer codd., corr. Dousa (transfers FDousa) \\ 

431 Non. 272, 33 constat, compositum est. L. lib. XXVI \ 
fisici codd. physici uulgo. \ anima codd. , corr. Guliehnius. 



SATUR. LIB. XXVI. 



203 



animo qui aegrotat, uidemus corpore huric signilm 432 

dare.' 

tum doloribus confectum corpus animo obsistere.' 433 

idcirco omnes euasuros censent aegritudinem.' 434 

sin autem hoc uident, bona semper petere, 435 

sapientem putant/ 

munifici comesque amicis ndstris uideamur uiri.' 488 

curet aegrotum, sumtum bomini praebeat, geniiim 437 

suom 
defrudet, det alii parta.' 

facile deridemur, scimus capital esse irascier.' 438 

summis niti te dpibus, at ego contra ut dissimilis 439 

siem.' 

ut ego effugiam, qudd te in primis cupere apisci 440 

intellego.' 

et quod tibi magno opere cordi est, mihi uementer 441 

displicet.' 



432 Non, 281, 14 dare ostendere. L. lib. XXVI | animoque 
codd. , corr. Gulielmius \ uidimus codd. , corr. Aldus H 433 Non. 
268, 27 confectum, defessum . . L. lib. XXVI |I 434 Non. 294, 2 
euadere est liberari . . L. lib. XXVI | euasuros uulgo: cursuros 
codd. (se euas. Quicheratius) || 435 Non. 367, 8 petere . . L. lib. 
XXVI I hoc] an bos ? | sapientem et codd.; et delet lunius; 
an sapienteis ? || 436 Non. 23, 10 munes . . munificus . . pa- 
riter uolens. L. lib. XXVI 1| 437 No7i. 117, 29 genium . . L. lib. 
XXVI I 1 suum codd. \ 2 defrudet ali parcat codd., correxi (alii 
uiclgo alieno BibbecJUus) || 438 Non. 38, 14 capital . . L. lib. 
XXVI II 439 Non. 353, 10 niti fultum esse. L. lib. XXVI | 
summi codd. | niti te scripsi: nitire HL nitinere G nitere Mer- 
cerus II 440 Non. 74, 29 apisci adispisci. L. lib. XXVI | ut et 
ego H w. 1 I effugiam GH: effuciam (c m. 2 in t mut.) L effi- 
ciam Lipsius \ quod ego te G |1 441 et 442 Non. 88, 31 cordi 
est . . L. lib. XXVI — ibidemque [idemque codd.] \ 441 uehe- 



204 C. LUCILI 

442 Hibi porro istaec res si idcirco est cdrdi, quod 

rere utilem/ 

443 ^hunc laborem silmas, laudem qui tibi ac fructum 

ferat:' 

444 'percrepa pugnam Popilli, facta Corneli cane.' 

445 ^ueterem historiam inductus studio scribis ad 

amores tuos.' 

446 Mt Romanus populus uictus ui et superatus 

proeliis 
saepe est multis, bello uero nitmquam, in quo 

sunt omnia.' 

447 ^contra, flagitium, nos ire bello, uinci a barbaro 
Viriato, Annibale -<uj.^-^j.kjJ 

448 ^quare boc colere est satius quam illa, stiidium 

omne hic consumere.' 

449 ego si, qui sum et quo folliculo niinc sum indutus, 

non queo, 

450 ita uti quisque nostrum e bulga est matris in 

lucem editus. 



menter codd., corr. Lachm. \ 442 si in initio ponunt codd. ante 
tibi, traieci {delet Lachm.) \ rere Lunius-. re codd. || 443 Non. 
396, 7 sumere suscipere. L. lib. XXVI || 444 Non. 255, 6 cre- 
pare est sonare . . L. lib. XXVI | Popilli Corpetus: pompili 
codd. II 445 Non. 330, 13 induci delectari. L. lib. XXVI || 
446 Non. 437, 15 bellum et proelium . . L. lib. XXVI; idem 
420, 27 uis est celer impetus. L. lib. XXVI (= l) | l ut om. 
codd. p. 420; ihidem uel pro ui et || 447 Non. 186, 29 uiria- 
tum . . magnarum uirium. L. lib. XXVI | nos ire Friiterus: 
nescire codd. nostrae re Lachm. (qui cf. ad Lucr. 329) || 
448 Non. 250, 14 colere diligere . . L. lib, XXVI | illam Mer- 
ceriis 11 449 Non. 110, 26 folliculum L. posuit pro corpore. lib. 
XXVI I sic qui Bibbeckius \\ 450 Non. 78, 3 bulga . . L. lib. 
XXVI 1 uti Lachm.: ut codd. 



SATUR. LIB. XXVI. 205 

neque prius quam uenas hominis tetigit ac prae- 451 

cordia. 

zu_vjzu_^_ ego ubi quem ex praecordiis 452 

ecfero uersilm ^_wjiu_uj:^_ 

publicanus uero ut Asiae fiam, ut scripturarius 453 
pro Lucilio, id ego nolo et ilno hoc non muto 

omnia. 

denique adeo male me accipiunt decumae et pro- 454 

ueniunt male. 

at libertinus tricorius, Sirus ipse ad mastigias, 455 
quicum uersipellis fio et quicum conmuto omnia. 

depoclassere aliqua sperans mde ac deargentassere, 456 
decalauticare, eburno speculo despeculassere. 

trado ergo alieis nilmmo porro, qudd mihi constat 457 

carius. 



451 Non. 408, 24 tangere inspicere. L. lib. XXVI | neque 
Aldus: nequam codd. numquam Gerlachius | homini lunius Ij 
452 Non. 297, 14 efferre . . proferre . . L. lib. XXVI | fortasse 
uersum ecfero ante ex transponendum || 453 Non. 351, 6 mu- 
tare, aliud pro alio accipere. L. lib. XXVI; idem 37, 33 scriptu- 
rarios . . nunc tabularios dicimus . . L. Ub. XXVI (=1)1 
1 publicanum codd. p. 37 1 ut om. codd. p. 351 |1 454 Non. 
520, 34 prouentum etiam malarum rerum dici . . L. lib. XXVI j 
pein quae codd. \ decimae codd. \\ 455 Non. 38, 6 uersipelles . . 
L. lib. XXVI 1 ad codd. \ tricolius H m. 1; Tricorius uulgo; cf. 
Marx st. Luc. 31, Stowasser stud. Vind. 6, 210 | Syrus uulgo \ 
ac ScaUger j mastigias uulgo (-gia Scal.): masticias codd. (-tias 
H m. 2 mestitias m. 1) || 456 Non. 97, 6 depoculassere . . L. 
lib. XXVI 1 1 depoclassere LFSchmidtius: depoculassere GH 
m. 1 depeculassere m. 2 cum L | inde scripsi: me codd. \ 2 de- 
callauticare (a alt. supra lin. m. 2) L I despec. LFSchmidtius: 
depec. codd. \\ 457 Non. 272, 23 constat . . L. lib. XXVI | ego 
Bousa I aliis (-eis Eibbeckius) FDousa: alias codd. \ nummo 
ex numero corr. G minimo Aldus \ mihi quod Lachm. mi 
MueUerus. 



206 C. LUCILI 

458 z ^ _ ^ ut, si eluuiem facere per uentrem uelis 
guttaque omnibus distento corpore exspiret uiis. 

459 euadat saltem aliquid aliquando aliqua, quod 

conatus sum. 

460 Porphyr. ad Hor. sat. I lOy 51: ordo est: tragici 
Acci nihil mutat Lucilius? . . comis autem Lucilius 
propter urbanitatem dicitur, et ^mutat' pro eo quod 
est 'emendat' positum est. facit id autem Lucilius 
cum alias, tum uel maxime in tertio <(librorum cor- 
pore. sed et in)> libro meminit VIIII et X. 

461 Seruius ad Aen. XI 601 tum late ferreus hastis 
horret ager: est uersus Ennianus [fragm. 464], uitu- 
peratus a Lucilio dicente per inrisionem eum debuisse 
dicere ^horret et alget', unde Horatius de Lucilio *non 
ridet uersus Enni grauitate minores?' 

462 nisi portenta anguisque uolucris ac pinnatos 

scribitis. 

463 quidnei tu idem inlitteratum me atque idiotam 

diceres? 



458 Non. 38, 26 exspirare . . iclem XXVI; idem 103, 32 
eluuiem purgationem. L. lib. XXVI (= 1) | 1 si om. codd. 
p. 103 i eleuiem et porro uentum codd. p. 103 | 2 guttaque 
scripsi: curare codd. sudor se (exspirat) Muellerus cura ne 
Lachm. \ uiis FDottsa: uis codd. \\ 459 Non. 293, 2 euadere, 
exire tendere . . L. lib. XXVI | aliquando addidit Stowasser 
{antea Munro alicunde) || 460 in Porphyrionis uerhis adieci 
illud librorum c. sed et in, cum plane sit incredihile scholiastam 
tam accuratum in libris IX et X omisisse eum librutn, qui 
prae ceteris castigationem poetarum, maxime tragicorum comi- 
coriimque, continuit (nec constat, librum III plenum ea fuisse) \\ 

461 Bibbeckii opinioni {cf. ad Ennii fr. l.), qua septenarium 
JEnni inrisisse putat Lucilium, quamquam fauet mea sententia, 
qua in hoc libro Quinti censura locum habuit, tamen et hexa- 
metros et alia metra contextui sui inseruisse sane potest L. || 

462 Non. 191, 14 anguis masculino . . L. lib. XXVI; idem 
436, 6 portenta . . L. lib. XXVI {ubi uolucres codd.) || 463 Non. 



SATUR. LIB. XXVI. 207 

si quod uerbum inilsitatum aut zetematium 464: 

offenderam. 

^ u - nunc itidem pipulo istis dum scriptoribus^ 465 
uoluimus capere animum illorum z v^ _ ^ ^ ^ _ 

Mi monerint meliora, amentiam auerruncassmt 466 

tuam.' 

^squalitate, siimma scabie, summa in aerumna 467 

obrutam, 
neque inimicis muidiosam neque amico exoptabilem.' 

^ego enim contemnificus fieri et fastidire Aga- 468 

memnonis.' 

^rauco contidnem sonitu et curuis cogant cornibus.' 469 

Momum itionis cupidi imperium regis paene in- 470 



38, 22 idiotas . . inutiles . . L. lib. XXVI | quidnei tu Lachm.: 
quidni et tu codd. (et tu om. H w. 1) |i 464 Non. 359, 2 offen- 
dere inuenire . . L. lib. XXVI | uerbum GuUelmius: uerum codd. \\ 
465 Non. 253, 10 capere delectare . . L. lib. XXVI | istidem 
H wi. 1 I pipulo istis dum (cum ?) scripsi: populo istum codd. \ 
2 uolumus H m. 1 || 466 Non. 74, 23 auerruncare auertere. 
L. lib. XXVI; cf. Pacuui trag. 112 B. \ monerint lunius: mo- 
nuerint H m. 2 minuerint m. 1 cum ceteris \ aberruncassint 
(-casint L m. 1) codd. || 467 Non. -126, 4 inuidiosum . . L. lib. 
XXVI; ideyn 401, 27 summum . . L. lib. XXVI (= 1); idem 
225, 32 squalor (= 1) | 1 sculitate codd. p. 126 isculitate p. 401 | 
ac ante scabie codd. p. 126 [ scabie {semel scauie L p. 225) 
codd. ter: scabre Quicheratius | summa in H jn. 2 {ut ceteris 
locis), summam 7n. 1 cum GL p. 401 | (a)erumna] re sum ma 
codd. p. 126 I obruta codd. p. 226 | 2 aeque pro priore neque 
Bibbeckius \\ 468 Non. 88, 28 contemnificum. L. lib. XXVI j| 
469 Non. 264, 28 cogere, in unum colligere . . L. lib. XXVI | 
contentionem H m. 1, L m. 2 ] curuis ex curtius L || 470 Non. 
96, 1 domutionem . . L. lib. XXVI | domum itionis Lachm.: 
domutionis codd. domitionis Quicheratius cum Muellero de r. 
m. 420 1 pene codd. 



208 C. LUCILI 

471 ^solus ima uim de classe prohibuit Yolcaniam/ 

472 ^suspendatne se amie gladium incilmbat, ne caelum 

bibat.' 

473 'nec minimo ei prosperatur pax, quod Cassandram 

sacro 
signo deripuit.' 

474 ^pars difflatur uento, pars autem dbrigescit frigore.' 

475 ji^-^s^.. ^ji ^hic cruciatur fame 

frigore inluuie inbalnitie iuperfunditie incuria.' 

476 ^uestimentis frigus atque horrdrem exacturum putet.' 

477 'cdniugem infidam atque platicam familiam, in- 

puram domum.' 



471 Non. 528, 8 de pro ab. L. lib. XXVI | ima uim {uel 
iam ui uim) scripsi: iam uim codd. Aiax uim Passeratiits 
illam u. Lachm. diam u. Stowasser st Vind. 5, 275 | de classe 
Ald.: de clarasse codd. | uulc. codd. || 472 Kon. 502, 8 accusa- 
tiuus pro datiuo. L. lib. XXVI | sese AKochiiis \ anne scripsi: 
an in codd. an iiulgo (anne in Lachm. repugnante lemmate) \ 
bibat AKochio praeeunte {ex. crit.p. 14) Muellerus: uiuat codd. 
(uideat H vi. 1; utide formam uidat a L. exagitari erat cum 
opinarer) ruat Lachm. ad Lucr. 72 || 473 Non. 158, 11 pro- 
sperari [sic H m. 1, L primitus: prosferari uulgo'] inpetrari. 
L. lib. XXVI I QiLachm.: et codd. \ -p^o&^QraixxT Guietus {Quich): 
prosferatur codd. \ sacro addidi (sinu deae pro signo Quiche- 
ratius) \\ 474 No7i. 97, 10 difflare est flatu disturbare . . L. lib. 
XXVI II 475 No7i. 125, 30 inluuies . . L. lib. XXVI | illuuie 
codd.^ inluuide L w. 1 | inualnitie (-iae H) codd., corr. ScaUger \ 
inperfundie codd., corr. Guietus (inperfundie inbalnitie Mu^lle- 
rus) II 476 Non. 290, 32 exigere est excludere . . L. lib. XXVI | 
orrorem exactorem L | putat Dousa || 477 Noyi. 324, 9 inpurus . . 
L. lib. XXVI I infidamque codd., corr. Boeckhius et Quichera- 
tius I platicam {h. e. in plateis errantem, quod ipsum repre- 
henditJL.) ego: flaticam co(^<7. pathicam DwcfcnerMS flacitam «^wZ^ro 
X>essime {FJeckeis. ann. 1882 2^.789) | inpuram Bern.: inpura 
HL impura G | domumG: modum HL. 



SATUR. LIB. XXVI. 209 

quaenam uox ex tecto resonans med gradu remo- 478 

ram facit?' 

depugnabunt prd te ipsi et morientur ac se ultro 471) 

efferent/ 

haec tu si uoles per auris pectus inrigarier.' 480 

nilnc ignobilitas his misetmm, mirum ac monstri- 481 

ficabile.' 

mordicus petere aurum e caeno expediat, ec flamma 482 

cibum.' 

lucorum ex auctore Albanum et fillguritarum 488 

arborum.' 

crfbrum in cerniculum, lucernam in liicem, in 484 

telam licium.' 



478 Paulns 276 remeHgines et remorae a morando 
dictae . . LuciHus {Festiis p. 277 lacunosus, supersunt meo gr); 
AMai aucU. class. YIII 507 remora mora. Lucilius {et ihid. 355 
Liuius, sic)^ uhi tantum quae (quaenam p. 355) uox gressui 
meo r. facit extat \ ex tecto Bergkius: ex te Paulus ex aede 
JRihheckius praef. trag. p. LXXI | 479 Non. 297, 12 efferre, sub- 
dere. L. lib. XXVI | depugnabant L j efferrent L; offerent 
Passeratius || 480 Non. 497, 17 accus. pro ablatiuo. L. lib. 
XXVI I aures et irrig. G 1| 481 Non. 138, 25 monstrificabile. 
L. lib. XXVI I miserum addidi (mirum uitium JRihheclciu^) | 
mortificabile codd., corr. edd. \\ 482 Non. 138, 21 mordicus. 
L, lib. XXVI I m. p. a. et (e H w. 2; ec Vahlenus) fiamma exp. e 
ceno cibum codd., traiecit FDousa (cf. comvi. in CatuU. p. 289, 
Schmidius ad Hor. ep. I 16, 64) || 483 Non. 110, 16 fulguriuit. . 
fulmine afflauit . . L. lib. XXVI | luporum codd., corr. Lachm. 
ex auctore {Verg. G. I 27) scripsi: exauctorem codd. ex- 
actorem Lipsius \ Albanum Duentzerus {Lachm.): maluanum 
codd. I fulguritarum H m. 1: fulguritatem m. 2 cum ceteris 
(fulgor., u supra o, G) fulguratorem Passeratius || 484 Non. 
88, 26 cribrum. L. lib. XXVI j incerniculum codd., corr. 
Duehnerus \ lucem scripsi: laterem GH et (N supra re deleta) 
L lateram Bamh. laternam cod. Dousae (lucem in laternam 
Muellerus lucernam in lanam Lachm.) \ oh allitterationem cx- 

Fragmenta poetarxtm romaxorum. 14 



210 C. LUCILI 

485 ^qui sex menses uitam ducunt, orco spondent 

septumum.' 

486 ^quandoquidem deperii magnis cdnbibionum ex 

copiis.' 

487 ^palmis ne esset, laiitum e mensa pure capturiis 

cibum/ 

488 *lignum caedat, pensum faciat, aedes uerrat, 

uapulet/ 

489 ^j. u - ^ j. ^ non te imit^ multitudinem 
tuorum, quam in album indidit tua dextera sibi, 

confici?' 



pectaueris in lanam licium |) 485 Non. 525, 20 quotiens per 
accusatiuum . . L. lib. XXVI; idem 283, 17 ducere . . L. lib. 
XXVI {hic qui — ducunt om. codd., qui praeterea orpo); ret- 
tulit L. libere Caecilii com. fr. 70 R. \ septimum codd. \\ 
486 Non. 38, 11 conbibiones \ita ego: conbiuiones H m. 2 con- 
uiuiones GL 771. 1 conuiuones L m. 2 H m. 1 conbibones uulgd] 
conpotores. L. lib. XXVI; cf. Loewii prodr. 320 1 deperii 
scripsi: repperi codd. res periit QuicJieratius | conuiuorum 
codd., correxi; conbibonura uulgo || 487 Non. 253, 33 capere 
accipere . . L. lib. XXVI; idem 337, 10 lautum, mundum. L. 
lib. XXVI I palmis {uel manibus; Ouid. a. a. III 756) scripsi: 
malis codd. his | ne esset scripsi: necesse (est addunt p. 337) 
codd. 1 lutum p. 253 codd., sed K m. 1 iautum | purae p. 253 
codd. pura capturis Gerlachius \\ 488 Non. 271, 27 caedere ex- 
cidere . . L. lib. XXVI [ita G: XXVII L XXVIII H]; idem 420, 
7 uerrere, mundare . . lib. XXVII [sic HL: XXVIII G]; est 
Plauti Merc. II 3, 63 | pensum faciat om. codd. p. 420 | uarrat 
lis G I uerrat ac uapulet codd. p. 420 jl 489 Non. 268, 33 
conficere colligere . . L. lib. XXVI | 1 iuuit uel mulsit addidi\ 
tu Gerlachius \ 2 indidit tua Quicheratitts : indidita (indita L 
m. 1) codd. indidisti hac Duebnerus \ dextra uulgo \ conficis 
ibi codd. conficis (confeci Duebn. conficies Lachm.) tibi (xer- 
lachius confecisti sibi .J^mzMS; ego coufici sibi scripsi et haec 
inter se traieci. 



A 



SATITIi. LIB. XXVI. 211 

j. ^ - ^ j. ^ sibi uestimenta elauit luto, 490 

ab eo risum magnum inprudens ac cacinnum subicit. 

aut quod animum indiixit semel et litile omnino 491 

putat, 

paucorum, atque hoc pacto si nil gustat inter 492 

nundinum. 

non in circo extdllitur uel uite uegrandi datur. 493 

neque prodire in altum, proeliari sub uitei procul. 494 

aggere in iaciendo si quost umeis actis opus, 495 

primum.id dant operam ut quam primum 

appellant _ w z u _ 



490 Non. 103, 29 elauit [sic Stowasser progr. Freiburg. 
1884^??. 9: elenauit H w. 1 eleuit m. 2 cum GL], emaculauit 
[maculauit codd.]. L. lib. XXYI [VI codd., corr. Scaliger'] j 
1 sibi H m. 1: si hic m. 2 cum GL | elauit scripsi: eleuit codd. 
eluuit Lachm. \ 2 ad cacinnum [sic H: chacinum, n aJt. supra 
n m. 2 L, chachinnum, h pr. supra lin., Gr] inprudens (impr.) 
codd., traiecit Quicheratius (ac uulgo agit Lachm.) \ sibi ciet 
FrancJcenus I 30 i| 491 Non. 330, 11 inducere . . L. lib. XXVI 
jH: XXVII GL] I 1 ad Dousa | utile H m. 1: ut ille m. 2 cum 
GL II 492 Non. 214, 24 uundinae . . masculini. L. lib. XXVI j 
nihil codd. \ inter nundinum H m. 1: internundino m. 2 cum 
GL; cf. Marquardtus antiq. rom. VI p. 278 || 493 Non. 183, 30 
uegrande, ualde grande. L. lib. XXVI; idem 297, 30 ecferre, 
edere . . L. lib. XXVI | in circo scripsi: idcirco his codd. j 
uel uite (uitei ?) scripsi: uelite p. 297 codd. nec uitae p. 183 | 
uelgrandi H m. 2 G p. 297 |I 494 Paulus 311 sub uitem proe- 
liari dicuntur milites, cum sub uinea militari pugnant. Luci- 
lius {Festus p. 310 lacunosus] ex Lucilii fr. haec extant que 
prodire et ul sub uite); hic posui | procul sub uite codd., corr. 
Muellerus || 495 Non. 238, 23 appellere est adplicare . . L. lib. 
XXVI; idcm 243, 29 actum, admotum . . L. lib. XXVI (= 1); 
idem 327, 24 iacit facit. L. lib. XXVI | agere (-rem H m. 1 p. 238) 
ter codd. \ iaciundo G p. 238 iacendo HL p. 243 \ quost HL m.l 
(quo est L m. 2 G) p. 327: quostu p. 243 quo uel quod (quid 
H m. 2) est p. 238 codd. \ in uineis codd. p. 238 uinis p. 243 j 
actus H m. 1 p. 243 j opus p. 238: opost p. 243 opus uel opus 
est uel opust codd. p. 327. 

14* 



212 C. LUCILI 

496 rediisse ac repedasse Roma uix a gladiatoribus. 

497 ^sanctum: ego a Metelli Roma iam repedabam 

miinere/ 

498 at enim dixi, clandestino tibi quod commissum 

foret, 
ne muttires quoiquam neu misteria ecferres foras. 

499 j. ^ - ^ quam fastidiosum ac uescum uiuere. 

600 homines ipsi hanc sibi molestiam ultro atque aerum- 

nam offerunt: 
ducunt uxores, producunt quibus haec satagant 

liberos. 

501 ferri tantum, si roget me, non dem, quantum 

auri petit; 
81 secubitet, sic quoque a me quae rogat non 

impetret. 



496 Non. 165, 13 repedare. L. lib. XXVI | redisse codd.^ 
corr. Gnietus \ Roma uix a (ec) scripsi: ut (dittographia sq. ui) 
E.oma uitet codd. Romam uulgo bitat Scaliger bitet Pahnerius j 
497'JVbw. post fr. mperius ibidemque [sic ego: idemque codd.]\ 
sanctum {suppje hoc sit iureiurando) codd.i sane tum Dousa 
sancto Guietus Antium Fruterius \ Metelli Franckenus II 78: 
Metello codd. | Roma iam Munro: Romam codd. (Roma uel 
Roma tum iam alii) || 498 Non. 38, 18 clandestino est abs- 
condite. L. lib. XXVI; idem 248, 31 committere . . idem lib. 
XXVI I 1 at G, L m. 2 p. 38: ad Us codd. \ dixi (dicsi) Ben- 
tinus: dicis codd. \ 2 ne p. 248: neu p. 38 codd. \ mittere codd. 
p. 38 muttiris L p. 248 | quoiquam Guietus: quiquam codd. p. 38 
quicquam {sic et G, L m. 2 p. 38) uel quidquam p. 248 | mys- 
teria codd. p. 248 | ecferret L p. 38 haec ferres HL (ferres ec 
in ecferres corr. G) p. 248 || 499 Non. 186, 32 uescum . . L. 
lib. XXVI (c/: Gell. XVI 5, 7) | ueacum fastidio H w. 1 L 
uescum cum fastidio GH m. 2; glossam apertam deleuit Ger- 
lachius (cum Falcidio Quicheratius) || 500 Non. 360, 21 offerre 
inuenire. L. lib. XXVI [XXVII H m. 1] (1—2 uxores); idem 
372, 31 producere instituere . . L. lib. XXVI (= 2) | 1 erum- 
nam HG | 2 sata«ant scripsi: faciant codd. \\ 501 Non. 382, 31 
rogare poscere. L. lib. XXVI; idem 366, 19 petere . . L. lib. 



SATUR. LIB. XXVI. 213 

^quapropter deliro et cupidi officium fungor 502 

liberum.' 

mihi quidem non persuadetur podices mutem meos. 503 

s ^ ^ ^ j. <j sibi misereantur sei ipsi, uide, 504 

causa illorum ut siiperiore conlocauit se loco! 

gymnasio cum stadio in duplici corpus siccassem 505 

pila. 

praeterito tepido, glutinator, glutino. 506 

^ s ^ - ^ A ^ — j. quod his 507 

intellegebar pdsse, ad paucos rettuli. 

at cui? quem febris una atque una aTtsipia, 508 

uini inquam kiatus unus potuit tollere. 



XXVI (= 1) 1 2 secubit et HL | sic — rogat Fruterius: si — 
roget codd. \\ 502 Non. 17, 32 delirare . . L. lib. XXVI | delero 
(e aJt. ex i) G \ cupide lunius \ fungo L j liberum Mercerus: rube- 
rum codd. ruderum lunius uberum Laclim. puberum Stowasser 
st. Vind. 5, 263; sunt uerha aduersarii matrimonium inire in- 
sanum quidem, sed necessarium esse adserentis \\ 503 Non. 351, 2 
mutare derelinquere . . <^L.)> lib. XXVI | podices scripsi: pulices 
H m. 1 publices m. 2 cum GL publice Mercerus \\ 504 Non. 
498, 8 datiuus pro accusatiuo . . L. lib. XXVI | 1 sibi ob 
lemma scripsi: si codd. \ miserantur codd., corr. Dousa \ sei 
scripsi: se codd. (si ipsi miserantur sibi Quicheratius) \ ipsi, 
scil. mariti \ 2 ne illorum causa superiore loco conlocauit (coll. 
G) codd., correxi (causam et conlocarit Guietus); illorum, scil. 
puerorum \\ 505 Non. 394, 28 siccum exercitum. L. lib. XXVI | 
cum stadio in gymnasio iu duplici codd., correxi | pila Aldus: 
pilas codd. II 506 Non. 491, 29 glutino pro glutine. L. lib. 
XXVI; iuhet L. ut glutinator lioc breue poemation {ex senariis 
constans) adglutinet superiorihus \ glutinato H m. 1 I glutino H 
m. 1: glutinor m. 2 cum GL || 507 Non. 381, 21 referre . . in- 
dicare . . L. lib. XXVI | his Bern.: is GHL j nosse Dousa ! 
posse posse {altero deJeto) G j ad L m. 1: haud m. 2 cum GH 
(aut alii dett.) \ rettuli Gen.: retuli GHL || 508 Non. 406, 23 
toilere occidere. L. lib. XXVI | 1 ad GH i 2 hiatrus codd. cya- 
thus cod. Casauh.; latet potius kiatus (H et K mutatae, ut 
saepe). 



214 C. LUCILI 



LIBER XXVII. 



509 rein populi salutem fictis uersibus Lucilius, 

quibus potest, inpertit totumque hdc studiose et 

sedulo. 

610 Sospita inpertit salute plurima et plenissuma. 

511 proferam ergo iam, drdo uester scelera quae in se 

admiserit. 

512 quam non solum deuorare se dmnia ac deuerrere. 

513 nec, si paulo mmus usura est magna adiutatus diu 

514 facit idem ille qudd qui inscriptum e pdrtu ex- 

portant clanculum, 
ne portorium dent. 

515 paulo hoc melius quam mediocre, hoc mmus malum 

quam opus pessumum. 



509 Non. 308, 20 fingere componere . . L. lib. XXVII 
(1—2 inpertit); idem 37, 28 sedulum . . sine dolo. L. lib. 
XXVII (1 salutem — 2 sedulo); idem 37, 21 inpertire . . L. 
lib. XXVII (2 q. p. i.) | rem Lachm.: item codd. \ salute et 
codd. p. 308 I factis L p, Sl \ 2 imperati H m. 1 p. 308 || 
510 Non. 472, 15 inpertit. L. lib. XXVII | Sospita (luno) 
scripsi: sospitat codd. sospita inperti Lachm. { salutem codd., 
corr. Lachm. ad Lucr. 116 (salute et Muell.) \ plenissima 
codd. II 511 Non. 374, 22 proferre, palam facere. L. lib. XXVII \ 
proferat ergo codd. proferam ego Lachm. \ uester ordo codd. 
(ordo post scelera in L, sed corr. m. 1), traiecit Vahlenus \\ 
512 Non. 420, 3 uerrere, ferire peruertere . . L. lib. XXVII j 
quin lunius quom BihbecJciuS', malim qua 1| 513 Non. A:ll, 26 
adiutatur pro adiutat. L. lib. XXVII | usuras et codd., corr. 
Corpetus \ adiutatur Quicheratius \\ 514 Non. 37, 17 portorium . . 
L. lib. XXVII I 1 ille quod scripsi: quod illi codd. quod ii 
Cruietus {melius i uel hi) ei Marx | L w?. 1 1 clamculum L m. 1 | 
2 portitorium H w. 1 L || 515 Non. 29, 25 mediocritas . . 
L. lib. XXVII I ho L I quam opus pessumum scripsi: quam 
ut opes summum codd. ut quam pessumum tinlgo quamst 
pessumum Lachm. 



SATUR. LIB. XXVII. 215 

j. V primum qua uirtute seruitutem excluserit. 616 

quodsi obseruas hominem, qui pro cdmmodo et 517 

regno audeat 

regum expilatorem mittam, miserum mendicum 518 

petam. 

j.^^^j.^^^j± nam di reditum quidem 519 

talem portendebant neque alia in mare ulla 

offendere. 

nilllo honore raedis fletu eldtus, nullo filnere! 520 

id concedere linum atque in eo dare, quo super- 521 

atur, manus. 

-i^_u^u_^z^_ nunc dic ubi 522 

Graeci, ubi nunc Socratici carti! quidquid quaeris, 

periimus. 

et si maxime, id quod spero, miituom boc mecilm 523 

facis , 



516 Non. 301, 13 excludere liberare. L. lib. XXVII | ser- 
uitute codd., corr. edd. uet. \\ 517 Kon. 360, 7 obseruare cap- 
tare . . L. lib. XXVII 1 gaudeat (L m. 1 -deas) codd., corr. 
lunius; re gaudeat QuicJieratius \\ 518 Non. 366, 28 petere 
sequi . . L. lib. XXVII | regum FrancJcenus Mnem. n. I 279: 
recTim H m. 1 et (r supra c) L rerum B. m. 2 Q \ expilatorem 
H VI. 1: explicatorem L explicatorum ex corr. G expiratorem 
H m. 2 li 519 Non. 358, 32 offendere laedere . . L. lib. XXVII | 
di uel dei scrijjsi: hic codd. huic Quicheratius \ quidem red- 
itum codd., traiecit Laclm. \ mare] re Aldus \ uUa delet 
Muellerus de re m. 386 || 520 Non. 320, 25 honor sepultura . . 
L. lib. XXVII I raedis Mimro fletu Duentzerus: displetu codd. 1 
elatus addidi \\ 521 No7i. 269, 32 concedere . . L. lib. XXVII | 
id Corpetus: in codd. \ fortasse superetur || 522 No7i. 196, 17 
cartam . . masculini L. lib. XXVII | 1 nunc dic scripsi: nec 
sic codd. nescis Lipsius nunc Quicheratius (Lachm.) \ 2 carthi 
L charti ceteri \ quicquid codd. praeter L m. 1 \ quaeris Muel- 
lerus: quaeritis codd. \ perimus codd., corr. Quicheratius 
(Lachm.) \\ 523 Non. 138, 18 mutuum pro mutuo. L. lib. XXVII | 



216 C. LUCILI 

524 potius quam non magno messo^ non proba uin- 

demia. 

525 quodsi paulisper captare atque obseruare haec 

uolueris, 

526 rem cognoscas, simul et dictis animum adtendas 

postulo. 

527 ciim sciam, nihil esse in uita proprium mortali 

datum , 

528 iam, qua tempestate uiuo, cbresin ad me recipio. 

529 metuo ut fieri possit; ergo uiuo, ab Arciloco 

excido. 

5S0 si non tamen ad te hoc redibit, tu hoc carebis 

cdnmodo. 

531 fuimus pernices, aeternum id nobis sperantes fore. 

532 modo sursum, modo deorsum, tamquam collus 

cernui. 



id H: om. GL | mutuum codd. || 524 Non. 213, 32 messum [sic 
scrijjsi: messem generis feminini. masculino codd.] L. lib. 
XXVII 1 magnum esse codd., corr. Lachm. (magno messe Mer- 
cerus magnum messem Aldus) \ uindemia H vi. 1: uindemedia 
m. 2 cum G et (ui indemedia) L; probam uindemiam lunius \\ 
525 Non. 295, 19 captare capere. L. lib. XXVII || 526 Non. 
238, 7 attendere . . idem lib. XXVII; idem 275, 31 cognoscere 
. . L. lib. XXVI I cognoscat H m. 1 GL ^, 275 | postula codd. 
p. 238 II 527 Non. 361, 6 proprium . . perpetuum . . L. lib. 
XXVII I nil uulgo I datum est codd. || 528 Non. 407, 28 tem- 
pestas tempus . . L. lib. XXVII | chresin LacTim. op. min. 76: 
certe sine codd. || 529 Non. 301, 16 excidere dissentire. L. lib. 
XXVII ! ergo] ego H m. 1 | uiuo H m. 1 : quo m. 2 cum GL | 
Archiloclio uulgo \ excidere H m. 1 || 530 Non. 384, 25 redire, 
referri reuocari. L. lib. XXVII | rediuit codd., corr. Mercerus '\ 
531 Non. 368, 14 pernix . . L. lib. XXVII | uobis codd., corr. 
edd. uet. || 532 Non. 20, 33 cernnus . . L. lib. XXVII; idem 
200, 14 collus . . idem lib. XXVII ! rursum et diorsura L 7n. 1 
_p.20; an sursuorsum, modo? | colus codd.p. 20 j cernis codd.p. 200. 



SATUR. LIB. XXVII. 217 

ceterum quid sit, quid non sit, ferre aequo animo 533 

ac fortiter. 

re in secunda tollere animos, re m mala demittere. 534 

nillli me inuidere, non strabonem fieri saepius 535 

deliciis me istorum. 

cocus non curat caildam insignem esse, illas dum 536 

pinguis siet: 
sic amici quaerunt animum, rem parasiti ac ditias. 

lit mercede quae conductae flent alieno in funere 537 
praeficae multum et capillos scmdunt et clamant 

magis, 

uiginti domi an triginta an centum cibicidas alas. 538 

certa sunt, sine detrimento quae mter sese con- 539 

modent. 

^quae pietas!' — monogrammi quinque adducti 540 

pietatem uocant. 



533 Non. 302 , 2 ferre pati . . L. lib. XXVII | quid sit 
Laclim. : quidquid (quicquid) sit codd. \ quid] quasi dett. \ fero H 
m. 1 Gr fere H m. 2 fere cu7n o suprascripta L ferre Bouter- 
wekius ferto Lachm. fero an. aequo Quicheratius || 534 Non. 
286, 4 demissum . . L. lib. XXVII | re Stowasser st. Vind. 5, 
261: et codd., deJet Gruietus {Lachm.) \ dimittere codd. \\ 
535 Non. 27, 2 strabones . . L. lib. XXVII H 536 Non. 331, 9 
insigne, utile necessarium. L. lib. XXVII | 1 caudam GH m. 2: 
claudam L claudus H m. 1 cauda EibhecJcius \ illas (lXXccs) 
scripsi: illam codd. illa lunius squilla Doiisa ullam Bibbcckius 
m. Bh. 29, 122 illadum, p. s. Stowasser \ 2 animum quaerunt 
codd., corr. Duebnerus j diuitias codd., corr. Lachm. | in fine 
codd. aut addunt , quod del. Bentinus || 537 Non. 66, 31 prae- 
ficae . . L. lib. XXVII | [ita LacJim.: XXII codd.] | ut addidit 
Muellerus \\ 538 Non. 88, 7 cibicidas. L.Iib. XXVII; cf. Loewius 
prodr. 307 | an centum QuicJieratius {LacJim.): uel centum 
codd. I tibicidas codd. {ut et in lemmate), corr. lunius || 

539 Non. 275, 12 commodare est mutuari. L. lib. XXVII ij 

540 Non. 37, 11 monogrammi . . et XXVII | inuocant Dousa-, 



218 C. LUCILI 

541 infamem uocans quem maltam ac feminam dici 

uidet. 

64:2 m bonis porrd est uiris, si irati seu cui propitii 
silnt, ut diutius eadem una maneant in sententia. 

543 ego enim hau perficiam ut me amare expediat - ^ j. ^ - 

544 quanti uellet, quam canicarum pulte et maconis manu 

545 illo oculi dediicunt ipsi atque animum spes illuc 

rapit. 

546 zv^_uzw_w^u tu Lucilium 

credis contenturum, cum me ruperim, summa omnia 
fecerim ima? 

547 ardum miserinum atque (infelix signum) sabucum 

uocat. 



mdlim sonant 1| 541 Non. 37, 7 malt(h)as molles . . quasi ^aX- 
Q^ocv,ovq. L. lib. XXYII ] infamem Fruterius: insanum codd. | 
uocans scripsi: uocant codd. I multam G | uident Dousa || 
642 Non. 463, 7 propitios . . <L.^ lib. XXVII | 1 bonis lunius: 
uonis codd. \\ propiti L m. 1 | ut diutius uulgo {cf. Bsiatzho m. 
Mh. 33, 96): ui diutius LH m. 1 didiutius m. 2 cum G || 
543 Non. 296, 22 expedire, utile esse . . L. lib. XXVII | hau 
scripsi: an codd. ah Muellerus \ perficiam Maduigius: perei- 
ciam codd. \ expediat edd. uet.: expediam codd. {ex adsimila- 
tione iUius eiciam; quod contra lemma retinentes coniecerunt 
uaria, ex. gr. LacJim. ego animam proiciam ut me amore [ita 
Gerlachius'] expediam) || 544 Non. 88, 16 canicas . . furfures . . 
L. lib. XXVII; cf. Fest. 46, Loeicius prodr. 315 | canicaru 
scripsi: cauicas a codd. \ pud te G \ maconis (c/. Stowasser 
arch. lex. 1 118) L: magconis H m. 1 magonis m. 2 cum G man- 
gonis Quicheratius \\ 545 Non. 289, 10 deductum delectatione 
ductum . . L. lib. XXVII | illo lunius: illoc codd. illuc edd. 
uet.y quod oh sq. illuc sane praefereyidum retineri potest^ dedu- 
cunt oculi si scribimus || 546 Non. 88, 9 contenturum conten- 
tum. L. lib. XXVII; idem 382, 18 rumpere . . idem lib. XXVII | 
2 contentum H contem(p)tum GL p. 382 ] cum me ruperint 
(cum mercum perint H ?w. 1 p. 88 rumperint G- p. 382, unde 
possis rumperim suspicari) bis codd., corr. lunius \ 3 ima add. 
MueUerus || 547 Non. 74, ,20 ardum pro aridum. L. lib. XXVII | 



SATUR. LIB. XXVir. 219 

parcat illi, maius cui ius, cui fidem esse existiment. 648 

cum pacem petd, cum placo, cum adeo et cum 649 

appello meam. 

*at metuis porro, ne aspectu et forma capiar 550 

altera.' 

cum mei me adeunt seruoli, non dominam ego 551 

appellem meam? 

iUe contra omnia mter plures sensim et pedetem- 552 

tim, foris 
ne quem laedat. 

tamen aut uerruca aut cicatrix medio papulae 553 

differunt. 

Hymnis, uelim inde te id quod uerum est credere. 554 



miserinum H: miserrimum GL miserulum Valilenus \ lignum 
sambucum uocant lunius-, erat cum Nonii auctorem falsa 
lectione deceptum putans in initio Sardum conicerem || 548 Kon. 
370, 26 parcere seruare . . L. lib. XXVII | parcant lunius \ 
maius GHL: malus Bern. magis uidgo I ius (fas ?) scripsi: 
possit (-sint, n expuncta, G) codd., in quo sit (= ist) ad sq. 
eximent olim pertinuit | existiment Dousa: eximent codd. \\ 
549 Kon. 237, 25 aditus . . L. lib. XXVII | placito K m. 1 \ 
apello G [1 550 Non. 253, 21 capere decipere . . L. lib. XXVII 
[XXVI H wi. 1] I ad H et L w. 1 1 capiare altera codd., correxi 
(capiar alterae Dziatzko m. Bh. 33, 94 genetiuo intolerabili ; 
forma est imella formosa, cf. ad Prop. II 34, 4) || 551 Non. 
238, 21 appellare . . L. lib. XXVII | adeant Guietus \ seruuli 
codd. 11 552 Kon. 29, 3 pedetemtim . . L. lib. XXVII | ille]_ it 
Quicheratius \ contra ille Stowasser st. Vind. 5, 255 | omnia] 
homo Marx st. Luc. 33, BergJmis op. 684; an abit ? \ foras 
BoidenveJiius q. L. 21 1| 553 Kon. 284, 28 differre distare . . 
L. lib. XXVII I aut Mercerus: aliti GL aditi H; latetne alui 
(tamen in u. priorem reiecto) ? | medio Lachm.: medius codd. 
naeuus Mercerus medicis Stoivasser arch. Jex. I 293 \ popule H 
m. 1 papule m. 2 cum GL i| 554 Kon. 275, 4 credere , . L. lib. 
XXVII [HL: XXVI G] [ vmnis siqva hiemis G | iude addidi 
(uellem Lachm. in septenario tete MueJlerus). 



220 C. LUCILI 

555 u ^ u _ has ec fenestris m caput 
deiciam, qui prope ad ostium aspirauerint. 

556 si facie facies praestat, si corpore corpus. 

557 consilium patriae legumque oriundus rogator. 

LIBER XXVIIL 

558 prdspiciendum ergo in senectam niinc ab adule- 

scentia est. 

559 quid me fiet, siquidem non uis te mprobis 

committere? 

560 cdmmouet se nusquam neque committit, ut pereat 

sibi. 

561 m re agenda ipsa ridicula iactat, quoad adsederit. 

562 Socraticum quiddam tiranno misse Aristippum 

aiitumant. 



555 Non. 288, 28 deicere . . L. lib. XXVII | 1 ec VaJilenus 
(e uulgo): et codd. \ fenestris H tn. 1 (L m. 2): fenestras 
H m. 2 cu7n L m. 1 G | 2 deiciam H m. 1: deiciunt m. 2 cum 
GL I hostium codd. \\ 556 Non. 371, 12 praestare . . L. lib. 
XXVII; malunt XVII Quicheratius {Lachm.), XXVIII Muellerus 
temerarie, nihil cum aiit iambos aut hexametros ab hoc libro 
abiudicet \ facie uulgo post praestat addunt, Muellerus ante 
facies | restat L m. 1 1| 557 Non. 383, 10 rogare instituere . . 
L. lib. XXVII I oriundis H m. 1 oriund G | rogator H: progator 
GL m. 1 (H mgo) propagator L m. 2 || 558 Non. 492, 21 se- 
necta . . L. lib. XXVIII i senecta codd., corr. Dousa \ ab add. 
Lachm. (adulescentiae Dousa) \\ 559 Non. 248, 23 committere 
coniungere . . L. lib. XXVIII j non] nunc Vahlenus anal. Non. 14 ,i| 
560 Non. 248, 31 committere facere . . L. lib. XXVIII | com- 
mittet codd. , corr. Quicheratius {Lachm.) \ parcat Stowasser st. 
Vind. 3, 280 || 561 Non. 328, 3 iactare ambitiosius gloriari . . 
L. lib. XXVIII \ita Quicheratius: XVIII codd.] \ radigla L m. 1 | 
iactat quod (quoad ego) adsederit lunius: id atque adsederet 
codd. 562 Non. 237, 3 autumare est dicere . . L. lib. XXVIII j So- 



SATUR. LIB. XXVlir. 221 

sarcinatorem esse summum, suere centonem dptume. 563 

nec paruo satilUo pretio ^ ^ _ v^ x ^ _ 564 

^piscium magnam atque altilium uim mterfecisti.' 565 

'hailt nego.' 

propterea haec subsicma, si quando uoles, 566 

des lit periiohias operam. 

ephebum quendam, quem parentacton uocant. 567 

adde ed, quod tristis ac seuerus philosophus. 568 

ne faciat atque ex hac aerumna is exeat. 569 

Polemdnem amauit^ mdrte huic transmisit suam 570 
scolen, quam dicunt. 



cratium (-tum H m. 1) codd., corr. lunius \ quiddam] quiddan 
(d jpr^or in G swpra lin.) codd. quidam Lachm. ad Lucr. 170; 
erat cum conicerem xqslccv | te tyranno codd. \ misse Guietus, 
Wasius: mississe GH misisse L | tipum H tw. 1 {j 563 Non. 
175, 33 sarcinatorem sutorem. L. lib. XXVIII j 664 Non. 365, 
28 pretium . . L. lib. XXVIII 1 paruo satullo Loewius gl. n. 
228 {supplens fere uentris rabiosam famem): paruo catullo H 
m. 1 par uocat ullo m. 2 cum GL (catillo Mercerus) \\ 565 Non. 
330, 29 interficere, consumere . . L. lib. XXVIII 1 gnam G j 
haut Vahlenus: ut codd. at Quiclieratius H 566 Non. 175, 21 
subsiciuum . . L. lib. XXVIII | propterea H m. 1 : preterea m. 2 
praeterea GL [ subsicuia H m. 1 j suppleui (opera Dousa) || 
567 Nov. 67, 11 parentactoi . . idem XXVIII [Muellerus m. 
Eh. 24, 246: uicesimo tuum codd.~\ | efoebum codd. \ uocant 
parectaton (praeutacton L m. 1) codd., corr. praeeunte Bentleio 
(cf. fr. 275) Stoivasser et Onions \\ 568 Non. 410, 3 tristis doctus 
* . L. lib. XXVIII ! eo qct scripsi: eodem (= eod) codd. \ tristes 
ac seueros philosoplios edd. uet. \\ 569 Non. 296, 16 exire, 
euadere . . L. lib. XXVIII | erumna codd. \ is exeat lunius: 
exeatis codd. |1 570 Non. 414, 12 transmittere , tradere . . L. 
lib. XXVIII 1 Polemonem lunius: polemon et eodd. \ mortem 
codd., corr. Lachm. \ scolem H m. 1 scotlem m. 2 cum GL 
scholam Victorius scholen Lachm. scolen ego. 



222 C. LUCILI 

571 eidola atque atomus umcere Epicuri uolam. 

572 concedat homini id qudd uelit, deleniat, 
corrumpat prorsum ac neruos omnis eligat. 

573 uel si alio opus sit, fore, si hinc aliquo cesseris. 
574: cui saepe mille inposui plagarum m die, 

575 uitam ac fortunas cui concrediderim meas? 

576 ^ s ^ - ^ j. ^ — j. nihil 

parui ac pensi, ut si litteras doceas lutum. 

577 Lucilium si more inritarit suo. 

578 ^^ j. aquam te in animo habere intercutem.' 

579 u z u _ u ^ linquit me; hinc ilicet 
^anus rursum ad armillum' j. <j - ^ j. ^ - 



571 Non. 478, 28 uolam pro uelim . . L. lib. XXVIII | et- 
dola codd.^ corr. Mercerus \ acomus L, H m. 1 atomos lunius \\ 

572 Non. 278, 8 delenitus est mente alienatus . . L. lib. XXVIII; 
idem 269, 24 concedere . . L. lib. XXVIII (= 1); idem 301, 9 
eligere, defatigare. L. lib. XXVIII (== 2) | 1 quod uult codd. 
p. 278 I 2 prorsum Guietus: prorsus bis codd. \ ad codd. p. 301 | 
deligat G p. 278; eliquat EibbecJcius praef. com. p. LXI || 

573 Non. 250, 33 cedere, recedere. L. lib. XXVIII |1 574 Non. 
496, 13 genet. . . pro accusatiuo . . L. lib. XXVIII | in diem, 
corr. BihbecTcius m. JRh. 29, 124 |( 575 Non. 275, 7 credere, 
fidei committere. L. lib. XXVIII | puto huic, ut hoc fr. cum 
priore cohaereat \\ 576 Non. 36, 31 pensum . . L. lib. XXVIJI | 
nil Turnehus \ parci Lachm.', malim parti | ut si {cf. Hor. ep. 
I 17, 3 ihique Porph.) scripsi: uti codd. \ littera coc^c^. || 577 Non. 
31, 21 inritare . . L. lib. XXVIII | lucili si in amore codd., in 
quihus Jitteras in a in um mutatas post lucili traieci (Lucilius 
JDousa Lucilium si am. Lachm. Lucili si me more Marx) \\ 
578 Non. 37, 2 aqua intercus hydropum morbus . . L. lib. 
XXVIII I te om. G ! alnimo H; iam anno FrutCrius \\ 579 Non. 
74, 13 armilhim. L. lib. XXVIII J linquit me scripsi: hinc ad 
me codd. hiuc a me Dousa \ ilicet Palmerius: licet codd. \ de 
prouerhio hic ad seruum relato cf. Placidus 7, 9 {Loewius 
prodr. 324); sequehatur fere atque tollit denuo. 



I 



SATUR. LIB. XXVm. 223 

•uerum tu quid agis? mterpella me ut sciam. 580 

persta nec transi uel da quam ob rem transeas. 581 

coicito te intro ac bdno animo es! ^ j. <j - 582 

pueri praeterea nostri qui subeant iubet. 58B 

primo redundant: aurum ac tesauri patent. 584 

agite agite, fures mendaci arguti mali! 585 

malo bercle uestro confectores cardinum! 586 

utrum anno an borno te abstinueris a uiro. 587 

quid fit? balistas iactans centenarias 588 

Cremes in medium, in silmmum irat Demaenetus. 589 

Vjuapropter certum est facere contra ac persequi 590 
et nomen deferre homiuis'. — ^hoc cum feceris. 



580 Non. 330, 32 interpellare . . dicere. L. lib. XXVIII 
[ita H m. 1 L: XXVIIII H m. 2 G] |1 581 Non. 278, 29 da, dic . . 
et lib. XXVIII I persta nec scripsi: persuade et codd. per- 
uadens intra DziatzJco \\ 582 Non. 506, 23 es pro esto. L. lib. 
XXVIII I coicito Laclim. ad Lucr. 136: coici GrL m. 1 (conici 
m. 2); c7e H non constat || 583 Non. 403, 26 subire, ingredi . . 
L. lib. XXVIII 1 pueris JDousa I nostri scripsi: nostris codd. ] 
584 Non. 384, 18 redundare . . L. lib. XXVIII | redundat codd. 
dett.] an redundans .^ | tes. et thes. codd. \\ 685 Non. 239, 14 
argutum, audax malitiosum. L. lib. XXVIII ] mendaci GH: 
mendati L mendacia AJdus \ arguti mali scripsi: argutamini 
codd. arguti nimis BihlecTcius || 586 Non. 268, 31 conficere 
frangere. _L. lib. XXVIII 1| 587 Non. 121, 7 homuni ipsius 
anni. L. lib. XXVIII ] abstinueris Scaliger: abstuleris codd. 
(tete Muellerus) \\ 588 Non. 555, 24 balistae . . L. lib. XXVIII | 
fit] sic Turnehus \ ballistas {sed 1 prior pimctata) L 1 iactas 
Turnehus iactant Lachm. \\ 589 Non. 331, 4 ire accumbere. L. 
lib. XXVIII [LH m. 1: XXVIIII H m. 2 G] 1 Chremes HL ! ire 
ad codd.\ ierat Bothius (ire; at Stowasser st. Vind. 7, 37) 1 de- 
nienetus codd. \\ 590 Non. 289, 25 deferre, celatum prodere. 
L. lib. XXVIII [GH m. 2: XXVIIII LH m. 1] (= 1—2 bomi- 



224 C. LUCILl 

cum ceteris reus una tradetur Lupo. 
non derit: ccQ%(xt§ liominem et stoechiis simul 
priuabit: igni cilm et aqua interdixerit, 
duo liabet stoechia.' — ^at seruat anima et 

corpore; 
yri corpus, anima est Ttvsv^a' — ^posteridribus 
stoechiis, si id maluerit, priuabit tamen'. 

591 fulmentas aeris atque yfjg subducere. 

592 minitari aperte, capitis dicturum diem 

593 habes omnem rem: timeo ne accuser w _ 

594 submittas alios, si quos possis, censeo. 

595 orationem facere conpendi potes: 

^salue, dum saluo et tergo et tergino licet'. 

596 ut si progeniem antiquam, qua est Maximus 

Quintus 
uatrax, qua uaricosus <j - ^^ - ^^ — 



nis); Proius ad ecl. 6, 31 p. 18 iC. L. in XXVIII satirarum 
(2 hoc — 8); coniunxit IBecJcerus PJiilol. 5, 42 | 1 ac LacJim. 
l^edd.^ QuicJier.): hac codd. et uulgo \ 4 derit {sihi Lupus) 
FrancJcenus II 57: aderit codd. \ et stoechiis (= axoixsCoiq) P: 
et stoechiisque V | priuabit Egnatius: priuabitur codd. \ 6 habes 
SBrandt \ at seruat {scil Lupus reum) scripsi: adfuerit codd. ad 
superat Muellerus at fruitur BibhecJcius m. Bh. 29, 123 | 7 yrj 
Duehnerus: tum V uti P ! nqsviia V | 8 fortasse malueris || 
591 Non. 206, 25 fulmentum . . feminino. L. lib. XXVIII j 
aeris atque y^j {scil. in carcerem coniciendo) scripsi: aeis (H 
7)1. 1: aeneis m. 2 et G eneis L) atque aeneis codd. ueneis atque 
animeis LacJim. \\ 592 Non. 280, 9 dicere, denuntiare. L. lib. 
XXVIII 1 minutari L 1 aparte G || 593 Non. 318, 17 habere 
audire. L. lib. XXVIII |I 594 Non. 390, 3 submittere . . suppo- 
nere. L. lib. XXVIII [XXVIIII H m. 2] | censeas codd.y corr. 
Doiisa; censeam Fruterius \\ 595 Non. 414, 5 terga . . L. lib. 
XXVIII I 1 postes (s prior punctata) L potest H ?w. 2 G j 
2 salue LacJim.: salui codd. solui licdgo \ et tergo scripsi: in (m 
L supra lin.) tergo codd. tergo Turnebus \ et LH m. 1: et in 
H w. 2 G II 596 Non. 25, 14 uatrax et uaricosus [uatricosus 



SATUR. LIB. XXIX. 225 

sed'fuga fingitur; liinc timido pede percitus uadit. 597 

omnia uiscatis manibus leget^ omnia praedam 698 

sumet'^ crede mihi, presse res auferet omnis. 

tanti se Emporiis montes eig aetera tollent. 599 

- w v^ _ quaeque aspectu sunt spurca et odore. 600 

quare pro facie, pro statura Accius ^status'? 601 

hic corpus solidum inuenies, liic stare papillas 602 
pectore marmoreo. 

LIBER XXIX. 

uerum tristis contorto aliquo ex Pacuuiano exdrdio. 603 

in gimnasio ut scema antiquom spectatores 604 

detinens. 



codd.], pedibus uitiosis. L. lib. XXVIII | 2 uacax qua uaricosus 
uatrax (H w. 1: uatax m. 2 cum GL) codd.; uacax delent uuJgo; 
iimno uatrax illius uaeax corrigendi causa adscriptum effecit, ut 
dlterum nomen intercideret (uatax, quod nonnulli scribunt, aeqiie 
intestatum quam uatrax) || 597 Non. 308, 27 fingere, parare. 
L. lib. XXVIII I binc addidit, ac Acidalius (ut Muell.) \ tu- 
mido H w?. 1 1 uadit pede percitus codd., corr. Aciddlius \\ 
598 Non. 395, 32 sumere . . tollere . . L. lib. XXVIII; idem 
322, 25 legere surripere . . L, lib, XXVIII (o. u. m. 1.) | 
1 uescatis L m. 1 p. 396 \ praedam sumet addidi (sumet ex 
hmmate uulgata, suraet omnia Lachm.) | 2 praese H m. 1 praesse 
m, 2; an praeses ? \ res addidit Popma || 599 Non. 406, 30 tollere 
est eleuare . . L, lib. XXVIII j tanti, n supra lin. w. 2 L | 
emporiis PaJmerius (Emporiis Quicheratius): temporis codd. \ 
eis aetera Vahlenus: et faetera codd. super aethera Quicher. 
(ad sidera PaJmerius) \\ 600 Non. 394, 15 spurcum . . idem lib. 
XXVIII II 601 Non. 226, 24 statura . . L. lib. XXVIII; cf. 
mtscheJius op. IV 274 | stratura H m. 1 || 602 Non. 391, 24 
stare erigi . . L. lib. XXVIII [ita GH: XXVIIII L] | papyllas 
GL II 603 Non. 30, 22 exordium est initium . . L. lib. XXIX | 
uirum codd., corr. Mercerus (utrum lunius) \ tristi Dousa \\ 
604 No7i. 225, 2 scbema neutro. L. lib. XXIX | gemnasio (-seo 

rKAGMENTA POBTARUM ROMANOErM. 15 



226 C. LUCILI 

605 aetatem ictus tibi laturam et bellum, si hoa 

bellilm putas. 

606 j.u-Kjj.^-^j.u- certum scio 

esse ita ut dicis; nam mihi erant de illo explorata 

dmnia. 

607 hinc ueni secundum ad morbum illum, hdmini uel 

bellissimum, 

608 omnia alia, in quibus ecferimur rebus, ne ego 

multis loquar. 

609 uos interea lumen auferte atque aulaea obdiicite. 

610 deierat enim ndn scripsisse et post non scripturiim 

^redi 
in consortionem'. 

611 cupiditas ex hdmine cupido, ex stulto numquam 

tollitur 

612 prius non tollas quam animum ex homine atque homi- 

nem ipsum interfeceris. 



L m. 1) codd. gymn. uulgo \ schema H m. 2 G | antiquo et 
(-qua est H m. 1 est L) codd. antiquum (-quom Lachm.) Gu- 
lielmius | peccatores H m, 1 L | detinens ego: retineres codd. 
retineas LacJim. tetineris BergJcius || 605 Non. 248^ 7 bellum . . 
pugna . . elegans . . L. lib. XXIX j ictus scripsi: istuc codd. | 
et delet Mercerus || 606 Non. 294, 20 explorare . . L. lib. XXIX || 

607 Non. 627, 25 uel . . etiam . . L. lib. XXIX 1 hoc (huius H 
m. 1) inuenisset unum ad codd., correxi (in olim suprascriptum 
illi hoc); inuenisse VahJenus (Lachm.) inuenisti Mihheckius te 
inuenisse Dziatzno; an hinc uenisset {ut unum sit ^unicum^) ? 

608 Non. 298, 2 efleerre extollere . . L. lib. XXIX | haec feri- 
mur L II 609 Non. 360, 28 obducere aperire. L. lib. XXIX | 
autferte (t prior punctata) L adferte G | aulea codd. || 610 Non. 
196, 11 consortium . . feminini. L. lib. XXIX | non addidit 
Dziatzko m. Bh. 33, 101 | scribse {m. 2 sis suprascr.) L | scri- 
biturum G scrbturum L || 611 Non. 436, 30 cupiditas et cupido . . 
L. lib. XXVIIII [itaPar. m. 1: XVIIII codd.] | ex] et Duebnerus; 
supple stultitia || 612 Non. 330, 33 interficere . . L. lib. XXIX | 



SATUR. LIB. XXIX. 227 

primum Crisi cum negat signatam natam reddere. 613 

^ u _ u surge^ mulier, diic te!' — filum ndn 614: 

malum. 

^ u _ u ut nunc hac re mihi opem atque auxilium 615 

offeras. 

perge, amabo, ac, si potes, face dignam me ut 616 

uobis putem. 

ni rediret ad se atque illam exterminaret miseriam. 617 

Hymnis; ego sic animum induco, tii te ab insano 618 

aiiferas. 

ad lenonem uenio, tribus in libertatem milibus 619 
destinetur facio. 



quam tulli animum coddr, illud tulli ex proxima linea repe- 
titum deleuit Bibbeckius m. Bh. 29, 126 | ex nomice codd., corr. 
Passeratius \\ 613 Non. 171, 4 signatam integram [om. H m. 2 
L m. 1 G-] uirginem uetustas uoluit dicere | primam codd.., 
corr. FBousa \ crisicum codd.; Chrysi Scaliger (Chrysae lunius) 
i natam addidi FlecJc. ann. 1877 p. 144 {quod post me com- 
mendauit BziatzJco gnatam ob sonum ingratum respueramy, se 
gnatam pro sign. Mercerus \ reddere uulgo: redere {ex -dire 
corr. G) codd.-., an dedere ? || 614 Non. 313, 12 filum oris linia- 
mentum. L. lib. XXIX | XXVIII: i surge Stowasser st. Vind. 
5, 136 in senario \ multer L wi. 1 | ducte H m. 1: ducite m. 2 
cum GL II 615 Non. 360, 23 offerre, afferre. L. lib. XXIX j 
acrem (ac rem m. 2) ihi H || 616 Non. 369, 29 putare . . L. 
lib. XXIX II 617 Nov. 27, 8 exterminatum . . L. lib. XXIX | 
ni H w. 1 L: ne H m. 2 non G | exterminare codd., corr. edd. 
uet. I miseram codd., corr. Passeratius \\ 618 No7i. 330, 9 in- 
ducere persuadere. L. lib. XXVIIII: Hymnis; sic MueTlerus: 
XXVIII ighymnis H m. 1 L (hymnis H w. 2) XXVIII gemis 
hymnis G \ animum sic codd., traiecit Muellerus (a. hoc Laclim.) j 
induco quod tu codd., deleui dittographum et a grammatica 
damnatum quod | tua uulgo (G ?) \ te addidi \ aut inferas L ij 
619 Non. 289, 29 destinare emere. L. lib. XXVIIII [H w. 1 L: 
XXVIII GH w. 2] I facio in initio fr. codd., in finem reieci \ 
destiner codd., correxi (destinet uel destines uet. edd. destino 
AcidaUus). 

15* 



228 C. LUCILI 

620 m me illis spern esse omnem, quouis posse me 

emungi bolo. 

621 age, nunc summam sumptus duc atque aeris 

alieni simul. 

622 haec est ratio peruersa: aera silmma et subducta 

inprobe. 

623 eodem uno Li modo errantj si rationes subducent 

suas. 

624 X9^^^ ^^^ magna mercede^ magno quod con- 

duxeris. 

625 unde domum uix redeat uixque hoc exuat se -^ ^ _ 

626 liic me ubi uidit, subblanditur, palpatur, caput 

scabit, 
pedes legit ^j.^-<jj.^-^j.<j- 

627 quid mihi proderit, quam satias iam omnium 

rerum tenet? 



^ 620 Non. 36, 17 emnngi . . L. lib. XXIX ] me illis Fru- 
terius: mellis codd. \ possem emungi uolo codd., corr. Carrio \\ 
621 Non. 283, 27 ducere . . L. lib. XXIX ] ducatqne codd. \ 
aeris uulgo: aeri codd. \ simul alieni codd , traieci \\ 622 Non. 74, 4 
aera numeri nota. L. lib. XXIX | haec edd.: hoc codd. | summa 
et {cf. Stowa^ser arch. lex. 1 197)] summae Scdliger summa est 
Casaubonus || 623 Non. 399, 11 subducere . . L. lib. XXIX I 
hic L I errant {scil. lenones) si rationes scripsi: errationes codd. \ 
subduceret codd., corr. lunius || 624 Non. 274, 14 conducere . . 
emere. L. lib. XXIX | %Qriiia {uel ■nTrifia) scripsi: maguo codd. \\ 
625 Non. 300, 10 exui liberari. L. lib. XXIX || 626 Non. 472, 5 
palpatur. L. lib. XXIX (= 1), uhi uidet codd.-^ u. 2 accedit ex 
Festo 210 pedes pro pediculis . . Lucilius: ubi me uidit, caput 
scabit, pedes legit; quae neglegentius excerpta apparet \\ 
627 Noyi. 172, 6 satias . . L. lib, XXVIIII [XXVIII H m. 1] | 
quem lunius \ satias te {delet m. 2) iam H satiasti (-te m. 2) 
iam L | tenet facta codd. e fine exempU prioris, corr. Bentinus. 



SATUR. LIB. XXIX. 229 

fi Sdcrates in amore: et adalescentulos 628 

melidre paulo facie signat nilque amat. 

et amabat omnes; nam ut discrimen non facit, 629 
neque signat linea alba _ ^ ^ ^ _ 

pro qua ipse quid doctrina partiret boni? 630 

tum illiid E7t£(pG)veiy qudd etiamnunc nobile est: 631 

"^cum te cognoris, uitam sine cura exigas'. 632 

ut si id quod concupisset non aptus foret. 633 

^ z o _ ^ tii qui iram indulges nimis, 634 

manus a muliere abstinere melius est! 

amicos hodie cum inprobo illo audiuimus 635 

Lucilio aduocasse. 

primo ex aduorso si quod est cenaculum, 636 

quo recipias te. 



628 Non. 405, 11 signare . . ostendere. L. lib. XXIX ] 1 fi 
scripsi: si HL sic G | et in adulescentulis cocld. {priori in amore 
adsimilatum), correxi | 2 signant H m. 1 | nihilque amaret codd., 
corr. Lachm. |1 629 Non. 282, 17 discrimen . . L. lib. XXIX; 
idem 405, 15 signare, discernere . . L. lib. XXIX [XVIIII codd.']: 
nam eqs \ 1 nam (om. B. m. 1 p. 282) ut codd. his: nam lunius | 
2 neque] qui Salmasius \ linia GL p. 405 || 630 Non. 472, 11 
partiret pro partiretur. L, lib. XXIX | quid quas partiret ipse 
pro doctrina boni codd., traieci || 631 Non. 351, 23 nobilis . . 
L. lib. XXIX I epifoni (epitofoni L) codd. inicpcovsL Bousa 
inEcpavsL Maduigius adu. cr. II 664 | etiamtum codd., corr. 
Maduigius (num uulgo) || 632 Non. 291, 13 exigere . . L. lib. 
XXIX; adiunxi priori fiagm. \ cum cognoueris (cogcoris L m. 1) 
codd., correxi (cum cor cognoris Passeratius) \\ 633 Non. 234, 22 
aptus . . adeptus . . L. lib. XXIX | foret add. Dousa \\ 
634 Non. 325, 32 indulgeie . . L. lib. XXIX \ 2 abstinere a 
muliere codd., corr. lunius || 635 Non. 74, 10 aduocasse . . L. 
lib. XXIX 11 636 Non. 384, 5 recipere reuocare. L. lib. XXIX 1 

1 primo H m. 1: primum,??i. 2 cum GL | aduerso G ] caen. HL [ 

2 recipiat te codd., corr. dcctus apud Mercerum. 



230 C. LUCILI 

637 urget grauido saepius culpa tua. 

638 u j. ^ ^ cum uiderim in uita mea 
eTCtTsvy^a Apelli, Idnge opera ante alia omnia 

639 habeasque m animo, mi admodum causam grauem 
fore quae me ab ullo commodo abducat tuo. 

640 cuius sine periclo feceris periculum. 

641 fauitorem tibi me, amicum, amatorem fore. 

642 qua uincli quantum est inter humaniim genus 
reriimque inter se coniugat communitas 

643 deum rex auertat uerba obscena j. ^ - 

644 insulta miserum tu quoque in me! ^ ^ _ 

645 Apollost numen, qui te antiquis non sinet 
deh'ciis maculam atque ignominiam inponere. 



637 Non. 418, 3 urguere est premere . . L. lib. XXIX | 
urgaet L w. 1 | tua his G || 638 Non. 339, 9 longe etiam «alde 
. . L. lib. XXIX I cum uiderim Duentzerus: cui ubi (ubi om. H 
m. 1) derim codd. \ uita H wi. 1: utia w. 2 cum GL | mea H 
m. 1: mea e m. 2 meae GL | epitegma (tagma H m. 1) codd., 
corr. lunius \ Apelli Gerlachius: apelli Bern. appelli H m. 1 
appepelli m. 2 apepelli GL | in fine supple quod eminet; ceterum 
cf. Plin. n. h. XXXV 96: uidetur L. puerum, cuius amorem 
captat, cum JDiana contulisse \\ 639 Non. 315, 29 graue . . L. 
lib. XXIX I 1 in add. Lachm. | mi idem: mihi codd. \ graue GL || 
640 Non. 364, 5 periculum experimentum . . L. lib. XXIX | 
sine Franckenus Mnem. n. I 244: si in codd. \ periculo codd., 
corr. Quicheratius {Lachm.) || 641 Non. 110, 23 fauitorem . . 
L. lib. XXIX II 642 Non. 36, 9 coniugare [coniungere codd.'] \ 
copulare . . L. lib. XXIX | 1 qua {scil. Venere) uincli scripsi: 
quam mihi codd. \ 2 ferumque Mercerus \ coniungat codd., corr. 
Bentinus \ communicat codd., corr. Lachm. || 643 Non. 357, 11 
obscenum . . L. lib. XXIX | rex auertat Turnebus: rixa uertat 
H m. 1 rixa uertat uertat m. 2 cum GL || 644 Non. 330, 20 in- 
sultare, iniuriosius aliquid dicere. L. lib, XXIX \ insultas 
nescioquis \ tu Passeratius: te codd. \\ 645 Non. 24, 2 igno- 
minia . . L. lib. XXIX | 1 apolost, sic codd. \ nomen codd., 



SATUR. LIB. XXIX. 231 

cum ipsi m lutum descendant, cum alios detrahant. 646 

^ j. ^ - ^ et si retinere hiinc uoles, 647 

si Idngius te prdducturum et diutius 

^ dissociata aequa dmnia ac nefantia. 648 

deletionem ndstri ad unum exercitus. 649 

hoc tum ille habebat et fere omnem Apilliam. 650 

huc, alio cum iter haberet, praeteriens uenit. 651 

collegae auxilium, tam etsi est indignus, feram. 652 

adde alios omnes med periclo ex drdine. 653 

sic inquam ueteratdrem illum, uetuluui lupum 654 

Annibalem acceptum j. ^ - ^ j. ^ - 

detrusus tota ui deiectusque 'Italia. 656 

uecte atque ancipiti ferro effringam cardines. 656 

nemo hds ancipiti ferro effringat cardines! 656* 

caede dstium, Gnato, ilrge! — ^restat'. — periimus! 657 



corr. lunius \ 2 delicis codd. \\ 646 Non. 288, 10 detrahere . . 
L. lib. XXIX I discendant L m. 1 | tum unus dett. codd. | detra- 
liunt GH m. 2 || 647 Non. 372, 22 producere . . longius ducere 
. . L. lib. XXIX II 648 Non. 489, 14 nefantia . . idem lib. XXIX | 
dissociata aequa Scaliger: dissociat atque codd. aeque Frute- 
rius 1 ac] an G II 649 Non. 97, 4 deletio. L. lib. XXIX jj 
650 Non. 317, 26 habere, tenere . . L. lib, XXIX || 651 Non. 
318, 20 habere derigere. L. lib. XXIX | huc Aldus: hunc codd. || 
652 Non. 303, 10 ferre adferre . . L. lib. XXIX | coUegae 
Passeratius: colligere (-gare L) codd. | indignus idem: indigna 
ut codd. indignum ut lunius || 653 Non. 364, 2 periculum est 
salutis discrimen . . L. lib. XXIX | periculo codd.^ corr. Dousa ! 

654 Non. 240, 8 accipere, decipere. L. lib. XXIX | sic] sc L ; 

655 Non. 288, 32 deicere praecipitare . . L. lib. XXIX | detrur- 
sus, codd., corr. Mercerus deiactaque H deiectaque GL deiectus- 
que Bentinus || 656 Non. 245, 17 anceps, acutum ex utraque 
parte. L. lib. XXIX || QbQ^ Non. 245, 10 anceps, duplex. L. lib. 
XXIX I ancipiti Bentleius ad Hor. od. III 26, 7: ancipites 
codd. II 657 Non. 272, 8 caedere frangere . . L. lib. XXIX; 



232 C. LUCILI 

658 Gnatd, quid actum est? — Mepilati omnes sumus^ 

659 subplantare aiunt Graeci _ u z u _ 

660 crus lapide'. niliil est: caedam, si te offenderit. 

661 u X u _ ^ ^quis tu homo es?' — nemd sum liomo. 

662 quod te mtromisi, gratiam referas mibi. 

663 biemem unam quamque carpam - ^ j. ^ - 

664 pluteds excutiet testasque et testiidines 
reddet u_uz^_^zw_ 

665 ^^w_^zw_ cobibet domi 

maestus se^ Albinus repudium quod filiae 
remisit. 

666 uj.u-^jj.^u- Tbyoneo 

et non mortifero adfectus uomicae uolnere! 



idem 417, 32 urgere insistere. L. lib. XXVIII (sic) | bostium 
codd. p. 272 I grato codd. ibidem (Gnatho G p. 417) | urge. 
restat (scil. ostium) scripsi: urgerestant codd. p. 417 urgere 
istam p. 272 (urguere bis L 7n. 1); aliter Mibbeckius fr. com. 
p. 129, m. Bh. 29, 125 ! perimus codd. bis, corr. edd. uet. || 
658 Non. 36, 27 depilati . . rarefacti. L. lib. XXIX | Gnatho 
Mercerus: nato codd. \\ 659 Non. 36, 4 subplantare . . pedem 
subponere. L. lib. XXIX | aiunt, Graeci vnoayisXi^siv dicunt 
Aldus II 660 Non. 358, 23 offendere est percutere . . L. lib. 
XXIX I nihil em H rn. 2; nil est uulgo; miles Bibbeckius l. l. \ 
credam codd., corr. Gerlachius \\ 661 Char. 97 K. L. XXIX || 
662 Non. 381, 33 referre, reddere . . L. lib. XXIX | referat 
codd., corr. Dousa \\ 663 Non. 252, 11 carpere celeriter prae- 
terire . . L. lib. XXIX || 664 Non. 381, 7 reddere facere. L. 
lib. XXIX I excutiet Lachm.: excutit [ex -tet corr. G) codd. \ 
testasque scripsi: tectaque codd. textaque Lachm.; post reddet 
sequebatur alterum colon ab et incipiens \\ 665 Non. 350, 29 
maestum . . L. lib. XXIX (— 2 Albinus); idem 383, 19 re- 
missum missum. L. lib. XXIX j cohibet et codd. p. 350 (et 
om. H m. 2) \ domina (omnia H m. 1) codd. p. 350 | 2 aestus 
H »». 1 L m. 1 p. 350 || 666 Non. 186, 26 uomica concaua loca 
uetustate exesa. L. lib. XXIX | Thyoneo scripsi: tyroneo codd. 



SATUR. LIB. XXIX. 233 

praeterea ut nostris animos adtendere dictis G67 

atque adhibere uelis. 

at non sunt similes neque dant. quid, si hi dare 668 

uellent, 
acciperesne? doce. 

_wu_u>^_u«^_^w_uu quine 669 

poscent te minus et praebebunt rectius multo 
et sine flagitio. 

- Kju ^ ^^j - ^Kj - <u<j - u^ nunc tu 670 

contra aueas sXxslv nuptas, uel si nec honeste 
nec sine permitie w^_^vj_u^ — ? 

_^u_w^_ww_ ibi erat scabiosum 671 

eicere istum abs te quam primum et perdere 

amorem. 

pauligper comedent iam eadem haec se^ ut polypus 672 

ipsa. 



(r ex \- signo orta) Chironeo Dousa \ uomica et uulnera codd. ; 
uomica et (uomicae Quicher., Lachm.) uulnere uulgo || 
667 Non. 238, 7 adtendere . . L. lib. XXIX | nostris Bentinus: 
nostros codd. ex adsimilatione \ adtendere dere codd. || 668 Non. 
290, 2 docere dicere. L. lib. XXIX | ad HL m. 1 [ si hi scripsi: 
sint codd. si Mercerus \ acciperisne (accep. L m. 2) codd. || 
669 Non. 313, 15 flagitium periculum. L. lib. XXIX | in initio 
supple pueros tu dilige 1 cxuine scripsi comm. ad Cat. p. 411: 
quiete codd. qui et Mercerus \ poscente codd., correxi; poscent 
Mercerus \ praebunt codd., corr. idem \\ 670 Non. 153, 17 per- 
mities, periculum exitium. L. lib. XXVIIII [XXVIII H m. 2 G] 1 
2 contra aueas scripsi: contrauenis codd. contraheris Mercerus j 
tXnsLV nuptas scripsi: uel qui in nuptiis codd. \ uel si (sei; supple 
id fit) scripsi: uelsese codd. \ nec oeste scripsi: negesteHG necea 
te L (uersere necesse Mercerus \ 3 permitiae codd. \\ 671 Non. 
300, 18 eiectum . . exclusum . . L. lib. XXIX | ibi HL: ubi G | 
scabiosum scripsi Bentleio scabiose praeeunte: scopiose H m. 1 
scopios m. 2 cum GL yionicoarig Lachm. op. min. 76 | eicere H 
m. 1 : eiecere m. 2 cum L eiccere (c pr. deleta) G || 672 Non. 220, 3 
polypus . . feminini. L. lib. XXIX ] comedent iam eadem 



234 C. LUCILI 

673 nec uentorum flamina flando suda secundet. 

674 cum manicis catulo collarique^ ut fugitiuom, 
deportem. 

675 liaec tum conuentus tela insidiasque locaui. 

676 _vju_ww_uu_^;j uentrem alienum 
maestum fouere ex molito hordeo uti cataplasma. 

677 quanti anno uertente dies taetri^ miseri atque 
religiosi! 



KJ'^ — \J\J — Kj^j^yj^j 



678 


spargere. 




679 


distrahere. 


LIBER XXX. 



680 _u^_uu_uu_wv^ sicubi ad auris 

fama tuam pugnam claram mi adlata dicassit. 



Lachm. Scaligero comedens edet praeeunte: cui medemtia 
(-ptia G) medem codd. || 673 Non. 31, 14 sudum . . L. lib. 
XXIX I malim nec flando u. fl. | secundent H m. 2 cum GL || 

674 Non. 36, 24 collare . . quo collum adstringitur. L. lib. 
XXIX I collareque codd., corr. Mercerus \ fugitiuum codd. \\ 

675 Non. 271, 19 conuenire interpellare, L. lib. XXIX; idem 
340, 25 locare parare. L. lib. XXVIII {sic) \ hic Dousa \ tu 
codd. p. 271 I tale G p. 340 j insidiasque edd.: insidiisque (-dis- 
que L 7n. 1) p. 271 insidiaeque p. 340 codd. \ locari Dousa loca 
uim Lachm. j| 676 Non. 311, 20 fouere . . L. lib. XXIX; idem 
350, 31 maestum enectum fame. L. lib. XXIX | 2 mestum H 
m. 1 est tum m. 2 cum GL p. 311 | mamolito L p. 350 | cata- 
plasmo codd. p. 311 || 677 Non. 379, 1 religiosos . . dies . . in- 
faustos . . L. lib. XXVIIII [XXVIII L] \ quanti addidi \ uer- 
tenti Lachm. septenarios distribuens \ atque Vahlenus: ac codd.\\ 
678 Non. 405, 2 spargere madefacere. L. lib. XXVIIII [H m. 1: 
XXVIII m. 2 cum GL]; post quae intercidit locus Lucilianus 
sequente Ennii Thyestis loco \\ 679 Non. 287, 8 distrahere est 
uidere. L. lib. XXIX diuidant difi^erant dissupent [dissipent H 
m. 2 cum GL] distrahant; quae utique aJiena a L., cuius ex- 
emplum ipsum una cum alterius scriptoris nomine intercidit \\ 
680 Non. 287, 28 dicare . . nuntiare. L. lib. XXX | auri codd. \ 



SATUR. LIB. XXX. 235 

quantas quotque modo aerumnas quantosque labores 681 
exanclaris. 

et saeuo ac duro in bello multo optimus^ fortis. 682 

gratia habetur utrisque, illisque tibique simitu. 683 

sicuti te^ qui aequae specimen uitae esse putaris. 684: 

atque tuis factis saeuis et tristibus dictis. 685 

quid dare^ quid sumpti facere ac praebere potisset. 686 

quanti uos faciant socii; cum parcere possint 687 

quodque adeo fuerint, qui te tempsere superbum. 688 

Maximus si argentis sescentum ac mille reliquit. 689 

inberbi androgyni, barbati moechocinaedi. 690 



clarans alata Lipsius \ mi adlata scripsi: adlatam codd. (illatam 
G) I dicasset codd., corr, Merula {cf.^ Paulus 75, 15) || 681 Non. 
292, 7 exanclare . . perpeti . . L. lib. XXX j quotque Dousa: 
quoque codd. \ erumnas GL || 682 Non. 388, 13 saeuum . . in- 
mite . . L. lib. XXX \ fortis {scil. Scipionis miles) scripsi: hostis 
codd. II 683 Non. 175, 15 simitu simul. L. lib. XXX | illisqu(a)e 
sibiqu(a)e codd., corr. lunius \ simetu L m. 1 || 684 Non. 173, 21 
[speciem] specimen [uel] exemplar | sicut Lachm. \ qui ea quae 
codd. quem aequae JJousa \ specimen scripsi: speciem codd., 
ex qua corruptela sollemni etiam lemma tdbe est infectum \ esse 
putaris ego: putamus esse codd. e. p. Dousa \\ 685 Non. 388, 21 
saeuum durum . . L. lib. XXX; idetn 409, 7 triste . . inmite 
. . L. lib. XXX I atque ego: aquae H m. 1 idque m. 2 cum G 
itque L p. 388 itaque codd. p. 409 idque lunius \ factis saeuis 
(-uus H m. 1) p. 288, seuis factis p. 409 codd. \\ 686 Non. 484, 26 
sumpti pro sumptus . . L. lib. XXX ] sumti L | potissit Dousa \\ 
687 Non. 370, 17 parcere est ueniam dare . . L. lib. XXX | 
sociis Dousa \ cum parcere Bern.: conparcere (comp.) GHL com 
p. Laclim. ad Lucr. 71 |1 688 Non. 180, 2 temnere . . L. lib. 
XXX I quotque Scaliger \ te H m. 1 : om. m. 2 cum GL | tempsere 
Dousa: temnere codd. (n in L a m. 2) | superbi Dousa jj 
689 JSon. 493, 31 sescentnm . . L. lib. XXX | argenti JBamb.\ 
Sargantis uel sarmentis Stowasser st. Vind. 5, 133 | reliquid 
L II 690 Non. 493, 26 inberbi pro inberbes. L. lib. XXX | 



236 C. LUCILI 

091 cuia opera Troginus ^calix' per castra cluebat. 

692 contra liaec inuitasse aut instigasse uidentur. 

693 Pubii cum lege ut mereas, praesto est tibi 

quaestor! 

^^* accipiunt reges, populus quibus legibus exlex. 

o9o _;jo'_w.^_u^_v^w_vju Caluos 

Pallantinorum quidam, uir nobilis illis 
in popidis, bonus bello*, ^^_wu_^vj — 

^^^ non datur: admittit nemo, nec uiuere ducunt 

* * * * 

^^^ cretatumque bouem duci ad Capitolia magna. 
^^^ haec uirtutis tuae cartis monumenta locantur. 



699 quando haurire animus Musarum ec fontibus 

ffestit. 



»' 



maximo si argeuto inuerbi codd., uerba ex proximo L. loco in- 
lata eiecit Cuiacius \\ 691 Non. 81, 31 cuia pro cuius. L. lib. 
XXX; idem 87, 32 cluet nominatur. L. lib. XXX | quia codd. 
p. 87 I ccvdQoyvvog TtaXXri^ Bentleius \\ 692 Non. 320, 31 in- 
uitare . . L. lib. XXX || 693 Non. 344, 19 meret, meretur . . 
L. lib. XXX 1 Publi cu scripsi Stowassero Publi iam st. Vind. 
6, 131 praeeunte-. publica codd. Publicia Fruterius \\ 694 Non. 
10, 12 inlex et exlex . . L. lib. XXX | reges Muellerus: leges 
codd. II 695 Non. 462, 27 bonus . . fortis . . L. lib. XXX | 
Caluus codd. \ Pallantino codd., corr. Stowasser st. Vind. 5, 130; 
Palatina Fruteri^is \ suppleui i. i. p. (nobilis ac b. b. Fruterius 
non bonus Lachm. ad Lucr. 37) || 696 Non. 283, 17 ducere 
existimare . . L. lib. XXX j post ducunt lacuna in Nonii textu; 
ceterum cf. Stoivasser. l. l. 133 || 697 scliol. luuen. 10, 65 nt 
Lucilius [Dousa: Lucretius codd.]-^ hic posuit Stcivasser 1. l. \ 
duci Pithoeus: ducit codd. \\ 698 Non. 340, 20 locare consti- 
tuere . . L. lib. XXX j uirtutis haec tuae artis codd., correxi 
{comm. Catull. p. 504 de loquantur cogiians alia proposui); 
uirtutisque tuae lunius chartis Lachm. haec uirtutis tuae at- 
que artis Corpetus 1 699 Non. 317, 6 gestire est cupere. L. lib. 



SATUR. LIB. XXX. 237 

quom sua committunt mortali claustra Camenae. 700 

et sola ex multis nunc nostra poemata ferri. 701 

ut semel in Caeli pugnas te inuadere uidi. 702 

nunc, Gai, quoniam incilans nos laedis^ uicissim 70B 

si liceat facere et iam hoc uersibus reddere 704 

quod do, 

summatim tamen experiar rescribere paucis. 705 

et uirtute tua et claris conducere cartis. 706 

et te his uersibus interea contentus teneto. 707 

^hic ut muscipulae tentae atque ut scorpios cauda 708 
sublata'. 



XXX; idem 319, 4 haurire . . L. lib. XXX ] quando scripsi: 
quanto codd. p. 317 quantum p. 319 1 animas codd. p. 319 \ 
ec Vahlenus: et (ea H m. 1) codd. p. 319 e eidem p. 317 | 
fontia codd. p. 319 || 700 Non. 249, 11 committere, cre- 
dere . . L. lib. XXX | quom (qum) scripsi: quia codd. quod 
uulgo quoi Lachm. quin Berghius || 701 Non. 303, 19 ferre lau- 
dare. L. lib. XXX |1 702 Non. 323, 29 inuadere est adpetenter 
incipere . . L. lib. XXX | pugnos JDousa; sed intellego CaeJii 
Antipatri descriptiones pugnarum, quas idem criticus {Gaius 
Fannius?) perstrinxerat || 703 Non. 124, 32 incilare est in- 
crepare uel inprobare . . L. lib. XXX | gat et uicissem L ; 
704 Non. 278, 29 da, dic . . L. lib. XXX ] etiam codd., et iam 
cod. Bousae |1 705 Non. 296, 2 experiri temptare . . L lib. XXX | 
experiare (-rire L) scribere HL || 706 Non. 274, 20 conducere 
conuenire. L. lib. XXX | cartis Bern.: carthis L chartis GH jj 
707 Non. 263, 32 contentus . . L. lib. XXX | et te his Qui- 
cheratius: et is te codd. his te Gulielmius || 708 Non. 181, 25 
tenta . . et in lib. XXX; idem 266, 33 contentum dicitur ex- 
tensum . . L. lib. XXX; idem 385, 27 sublatum erectum . . L. 
lib. XXX I hic om. H m. 1 p. 385 j muscipiila p. 181 et 266 
codd. 1 contenta p. 266, tantae ^). 385 codd., p. 181 tenta atque 
H 7n. 1 tentae aque m. 2 cum G tentei eaque L 1 ut om. codd. 
p. 181 et 266 I scorpius codd. p. 385. 



238 C. LUCILl 

709 gaudes, cum de me ista foris sermonibus differs: 

710 ^hic in stercore humi sabulisque, fimo atque 

sucerdis'. 

711 ^inluuies, scabies oculos huic deque petigo 
conscendere'. 

712 et maledicendo inmundis sermonibus differs. 

712* sed tamen lioc dicas quid sit, si noenu molestum est. 

713 _ uw _ ruis huc et colligis omnia furtim? 

714 quid tu istuc curas, ubi ego oblinar atque uoluter? 

715 quid seruas, quo eam, quid agam? quid id adtinet 

ad te? 

716 hoc etiam accipe, quod dico; nam pertinet ad te. 

717 quem scis scire tuas omnes maculasque notasque, 



709 Non. 284, 12 differre . . diffamare . . L. lib. XXX || 
710 Non. 175, 12 sucerdae. L. lib. XXX | hinc H w. 1 1 fabulis- 
que codd., corr. Fruterius; stabulique Dousa \\ 711 Non. 125, 30 
inluuies sordes . . L. lib. XXX; iderd 160, 17 petigo, genus 
morbi. L. lib. XXX | ill. GH | deque petigo Fruterius: denique 
petigo (spei p. 125) codd. deinque p. lunius \ an incendere ? || 
712 Non. 284, 18 differre diuidere uel scindere . . L. lib. XXX [ 
inmundis scripsi m. Bh. 29, 361: in multis codd. iu delet 
Gulielmius; uereor ut defenderit Marx st. Luc. 44 || 712* Non. 
143, 33 noenum pro non. L. lib. XXX j sit Santenus: est codd. 
rest Lachm. ad Lucr. 149 | noenum (naenu L m. 1) codd.\ nenu 
lunius II 713 Noii. 273, 27 colligere auferre. L. lib. XXX; idem 
380, 5 ruere, irruere sine cautela . . L. lib. XXX | huc Perot- 
tius p. 755: hoc codd. his haec lunius \\ 714 Non. 420, 21 uo- 
lutari . . L. lib. XXX | is tunc H m. 1 jj 715 Non. 387, 25 ser- 
uare, sollicite et inspiciose obseruare. L. hb. XXX | id om. H 
m. 1 1 attinet GL || 716 Non. 240, 2 accipere, audire . . L. lib. 
XXX I dicam FDousa \\ 717 Non. 350, 10 macula, turpitudo .M 
L. lib. XXX; idem 354, 20 nota . . probrum. L. lib. XXX P 



SATUR LIB. XXX. 239 

haec tu me insimilas? nonne ante in corde 718 

uolutas^ 

nec uestimentis maculosis cum aspicies te? 719 

tristem et corruptum scabie et porriginis plenum. 720 

quem sumptum facis in lustris, circum oppida 721 

lustrans! 

nolito tibi me maledicere posse putare. 722 

et Musconis manum perscribere posse tagacem. 723 

quis totum scis corpus iam perolesse bisulcis. 724 



illo quid fiat, Lamia et Pitto oxiodontes 725 

quod ueniunt gumiaeque aliae uetulae inprobae 

ineptae? 



maculas (que add. L m. 2) codd. p. 350 Ij 718 Non. 420, 23 uo- 
lutare . . L. lib. XXX; fortasse lioc fr. cuni priore copulandum | 
insimulas lunius \\ 719 Non. 350, 6 maculosum sordidum . . 
L. lib. XXX I nec Lachm.: haec codd. \ cum aspicies te 
Lachm.: tum aspice iste codd. tu aspice, sis, te Muellerus 
aspicit iste lunius \\ 720 Non. 160, 20 porrigo, morbi genus. 
L, lib. XXX I corruptum, i. e. correptum {cf. Bitschelii opusc. 
ly 67) II 721 Non. 335, 28 lustrare . . scortari . . L. lib. XXX | 
sumptu codd. \\ 722 Non. 505, 20 nolito pro noli. L. lib. XXX j| 
723 Non. 408, 26 tangere . . L. lib. XXX; Festus 359 tagax 
furunculus . . Lucilius meminit {Paul. 358) ] Mutonis Festus j 
manu codd. Non. \ posse tagacem Faulus: posset aiacem 
(agacem L m. 1) codd. Non. posse tagem cod. Festi || 724 Prisc. 
I 488 H. L. uero in XXX — pro peroleuisse | malim corpus 
scis II 725 Non. 117, 33 gumiae, gulosi. L. lib. XXX | 1 lami- 
nae H m. 1 | pitto ixiodontes codd.\ Pytho oxyodontes Sealigcr; 
an ixiadontes ? TttTto^vodovTEg Franckenus II 19 | 2 quo Sca- 
liger quoi Lachm.] malim quom cum Bibbeckio \ gumiaeq. 
aliae scripsi: gemiae illiae codd. illae gumiae Scaliger g. illo- 
tae Stotvasser st. Vind. 5, 257 g. illepidae Quicheratius g. in- 
gluuiae Bibbeckius m. Bh. 29, 127. 



240 C. LUCILI 

726 et circum uolitant ficetulae ^ _ u^^turdi 
curati suco cocci. 

727 purpureamque uuam facit albam pampinum habere 

728 et sua perciperet retro rellicta iacere. 

729 quid uero est^ centum anne ducentum possideas Jiic 
milium i w_wu_uw_u>^_uw__ 

730 - ^ uti pecudem tum asinumque ut denique nasci 
praestiterit! 

731 insperato abiit, quem una angina sustulit hora. 

732 nos esse arquatos? surgamus, eamus, agamus! 

733 ^nemo istum uentrem pertundet' delicet, ^i'que 
'^uti ui atque uidebis'. 

734 sublatus pudor omnis; licentia fenus refert nunc. 



726 Non. 274, 10 curatum cum delectu appavatum. L. 
lib, XXX I 1 lacunae signa posuit Munro (uarie inmutdbant 
illud ficetulae) | 2 curatis coci (soci G) codd., correxi; curati 
scite uel sucis Lachm.\ ceterum cf. FrancTcenus Mncm. n. I 
284 (Marx st. Luc. 47) || 727 Cledonius 40 K. haec pampinus 
Lucilius; hic posuit Stoicasser st. Vind. 5, 258 || 728 Non. 
326, 32 iacet . . neclectus est. L. lib. XXX | percipere retro 
relicta codd., corr. GuUelmius || 729 Non. 493, 31 sescentum 
pro sescentorum . . idem lib. XXX | anne scripsi: ac codd. at- 
que BouterweJcius q. L. 10 1 hic addidi: om. HL si G liabere 
dicitur || 730 Non. 371, 24 praestat . . L. lib. XXX | tum 
scripsi: tu codd. te Gulielmius \ ut dentique codd.; an luben- 
tibus (-b;) ? cf. Marx st. Luc. 48 || 731 Non. 35, 9 angina 
genus morbi . . L. lib. XXX | abit codd., corr. lunius \ anguina 
G II 732 Non. 35, 12 arquatus morbus . . regius . . <(L. lib. 
XXX)> ; Lucilio h. u. Bentinus, lihro XXX Kettnerus et Schmidtius^^, 
dederunt || 733 Non. 217, 30 delica est aperi et explana . . L,^| 
lib. XXX I delicet ique scripsi: delicietque (quae L m. 1) codd!^f 
delicet Aldus delicet aude Lachm. \ ui Corpetiis: uia codd. \\ 
734 Non. 385, 20 sublatum . . remotum . . L. lib. XXX | refert 
nunc scripsi: referuntur H m. 1 refertur m. 2 cum L refertur 
ex infertur corr. G. 



SATUR. LIB. XXX. 241 

— <u^-u\j — uKj-.<u<j^u<j leDUS 735 

nutricatur dum insane, caput opprimit ipse. 



multis indu locis sermonibus concelebrarunt. 736 

quae quondam populo res aures, pectora rumpit. 737 

unus consterni nobis uetus restibus aptus. 738 

culcitulae accedunt priuae centonibus binis. 739 

clauda una est pedibus cariosis mensula uino. 740 
deblaterant blenni; his bonus rusticus concinit una. 741 

ipso cum domino calce omnis excutiamus. 742 

_u^_vj^_u^ conficit ipse comestque. 743 

serus cum ec medio a ludo bene potus recessit. 744 



735 Non. 478, 17 nutritur et nutricatur pro nutrit et nu- 
tricat . . L. lib. XXX | fenus scripsi: sensu codd. \ nutricatum 
saue (nitric GL sine G) codd., correxi {nisi pro dum praestat 
ut) II 736 Non. 274, 33 concelebrare, diuulgare . . L. lib. XXX || 
737 Non. 382, 18 rumpere defetigare . . L. lib. XXX | populo 
res Vahlenus: populi oris codd. populi risu res (pro aures) 
Maduigius populis aures et Passeratius || 738 Non. 234, 31 
aptus . . L. lib. XXX j consternit codd., corr. Lachm. \ nobis 
Palmerius: nouis codd. \ rebus H m. 1 prestibus m. 2 pestibus 
L; recte Lachm. cp. fr. 178 || 739 Non. 35, 19 priuum est pro- 
prium unius cuiusque . . L. lib. XXX | culcituae L cultitulae 
m. 1 G I accendunt HL || 740 Non. 83, 10 caries est uetustas . . 
L. lib. XXX I clauda Guietus: plauda codd. (plauta Scaliger) \ 
mensula uino Turnebus: mensu iabino H m. 1 mensulibano 
m. 2 cum GL mensa Liboni Scaliger mensula nobis Marx || 
741 Non. 96, 9 deblaterare, obloqui confingere. L. lib. XXX | 
blenni (h)is scripsi: plennus (c plennus H m. 1) codd. blennus 
lunius plenus uulgo \\ 742 Non. 298, 28 excutere excludere . . 
L. lib. XXX II 743 Non. 81, 9 comest . . et XXX; idem 269, 16 
conficere, consumere . . L. lib. XXX | confecit codd. p. 269 (se 
conficit Bousa) \ comesque GL ^. 81 {non H) || 744 Non. 157, 12 
potus . . L. lib. XXX I serus Dousa: secus codd. \ e Dousa (ec 

EbAGMENTA POETAKrM KOMAKOECM. 16 



242 C. LUCILI 

745 scit bene enim, non longincum mortalibus morbum 
esse, in uino ubi qui inuitauit dapsilius se. 



746 producunt me ad te, tibi me haec ostendere 

cogunt. 

747 quod tu almm db clades culpas, non proficis 

bilum. 

748 boc missum facies, illo me utere libente. 



749 cuius uoltu ac facie ludo ac sermonibus nostris 
uirginis boc pretium atque hunc reddebamus 

honorem. 

750 euplocamo digitis discerniculumque capillo. 

751 _ uu _ uv^ a, ego te uacuam atque animosam, 
Tessalam ut indomitam, frenis subigam ante 

domemque, 



Muell.): eo (et L m. 1) codcl. \ a LacJim.: ac codd., delet Ger- 
lachius II 745 Non. 321, 18 inuitare . . L. lib. XXX | 1 cito bene 
enim longincum (-quum H) codd., corr. Maduigius adu. II 662 | 
2 in uino esse codd., traieci \\ 746 Non. 373, 5 producere, foras 
ducere . . L. lib. XXX || 747 Non. 121, 3 hilum . . L. lib. XXX | 
tu alium ob clades scripsi: tua lades GHL laudes dett. quod- 
que tuas laudes lunius \ culpas H m. 1: culpes m. 2 cum GL | 
748 Non. 348, 19 mittere, omittere . . L. lib. XXX | me utere 
H wi. 2 L m. 1 G corr. : metuere H m. 1 me tutere L m. 2 me- 
tutenere G m. 1 | libenter codd., corr. GuUelmius \\ 749 Non. 
320, 21 honor praemium . . L. lib. XXX; idem 366, 2 pretium 
pro praemio . . L. lib. XXX | 1 uultu bis codd. \ ludis codd. 
p. 366 I uerginis LG m. 1 p. 366, L m. 1 p. 320: saepissime e 
et i confusae in Nonii codd. \ reddimus codd. p. 366 || 750 Non. 
36, 29 discerniculum acus, quae capillos mulierum ante fron- 
tem diuidit . . L. lib. XXX | diligitis G; digitus Dousa uittas 
BergJcius; fortasse uinclum | capillos H m. 1 \\ 751 Non. 401, 4 
subigere, mollire . . L. lib. XXX; idem 233, 13 anima iterum 
significat iracundum . . L. lib. XXX (atque eqs) \ a (ah) ego: 






SATUR. LIB. XXX. 243 

Hune iugo iungas me ante et succedere aratro 752 

inuitam et glebas subigas proscindere ferro?' 

sic laqueis manicis pedicis mens indupedita est. 753 

_ww_uu_uu_ curare, domi sint 754 

gerdius ancillae pueri zonarius sector. 

omnia tum endo muco uideas feruente micare. 755 

uir mare metitur magnum et se fluctibus tradit. 756 

continuo, simul ac paulo uehementius aura 757 

inflarit, fluctus erexerit extuleritque, 

iuratam se uni, cui sit data deque dicata. 758 

praeseruit, labra delingit, delenit amore. 759 

inprobior multo, quam de qua diximus ante: 760 

quanto blandior liaec, tanto uehementius mordet. 



an codd. ante Lachm. an equam te acrem a. a. Turnebm | 
uacuam scripsi m. Bh. 29, 361 (Lachm.): acuam codd. | 2 Tes- 
salam codd. p. 401 : Tessalia H m. 1 Thessalia m. 2 Thessaliam 
GL p. 233 I ut codd. p. 401: et GL 07n. H p. 233 | indolita H 
m. 1 indomita m. 2 indolitam L m. 1 p. 233 | subigam ante 
codd. p. 401: subigantque p. 233 1 domentque GL p. 233 {non 
H) II 752 Non. 401, 14 subigere cogere . . L. lib. XXX | 1 iugans 
H m. 1 1 2 inuitum codd. , corr. Gulielmius |j 753 Non. 350, 24 
manicae . . L. lib. XXX | si LoiLsa \ indupedita scripsi: inretita 
(irr. GL m. 2) codd. \\ 754 Non. 118, 9 gerdius. L. lib. XXX | 
curate Passeratius | sector idem: tector codd. textor lunius 
{sed hic idem cum gerdio) I| 755 Non. 347, 32 micare per uices 
sine ordine moueri . . L. lib. XXX j iLvxa Turnelus recte inter- 
pretatur jl 756 Non. 350, 18 metiri est transmeare. L. lib. XXX j 
et se Mercerus: est codd. se lunius \ tradit uulgo: tradidit 
codd. II 757 Non. 297, 22 ecferre, erigere . . L. Hb. XXX | 2 
erexit codd. || 758 Non. 287, 25 dicare, tradere . . L. lib. XXX | 
deque Carrio: adaequae codd. \\ 759 Non. 278, 4 delenitus, de- 
lectatus . . L. lib. XXX | delingit Turnebus: delicit codd., quo 
seruato hinc Bousa, ac GerJachiiis ante delenit addunt \\ 
760 Non. 327, 7 inprobum saeuum . . L. lib. XXX | 1 qua 
scripsi: quo codd. \ 2 bL h. tanto om. H w. 1. 

16* 



244 C. LUCILI 

761 neminis ingenio tantum confidere oportet. 

762 est illud quoque mite malum, blandum atque 

dolosum! 

763 aut cum iter est aliquo et causam conmenta uiai 
it apud aurificem, ad matrem, cognatam, ad 

amicam, 

764 aut operatum aliquo in celebri cum aequalibus 

fano. 

765 lana, opus omne perit: pallor, tiniae omnia 

caedunt. 

766 sperans aetatem se eadem haec proferre potesse et 
mansum ex ore daturum uu_u^_uu — 

767 praestringat oculorum aciem in splendore micanti. 

768 _ uu _ quandoque pudor ex pectore cessit. 



761 Non. 143, 17 neminis . . pro nullius . . L. lib. XXX; 
Prisc. I 207 H. L. in XXX | ingenium JVon. codd. | tantum] 
quemquam Prisc. codd. \\ 762 Non. 343, 7 mitis . . L. lib. XXX j 
est DoMsa: et codd.; an em ? || 763 Non. 522, 19 apud, ad. L. 
lib. XXX I uiai it scripsi m. Eh. 29, 362: uiaut codd. uiai 
Lipsius et porro aut || 764 Non. 523, 9 operari . . L. lib. XXX i 
operatu Lachm.: operat codd. operata Gulielmius \ in om. Ot \\ 
765 Non. 272, 13 caedere, consumere. L. lib. XXX; idem 
462, 24 pallorem uetustatem et neglegentiam L. lib. XXX 
uoluit dici posse 1 lanae {sic Bern.) opus Scaliger \ fallor codd. 
p. 272 I foedant Lachm. \\ 766 Non. 140, 10 mansum, manden- 
dum . . L. lib. XXX | se addidi de nutrice coniugis infidae 
conscia intellegens \ eandem codd., corr. GuUelmius \ proferre 
H m. 1: proferro m. 2 cum GL | potesse et Gulielmius: posset 
et H m. 1 posset m. 2 cum GL | mansu H I| 767 Non. 34, 29 
praestringere . . L. lib. XXX | post aciem codd. addunt in ^m 
acie hostibus, quae delet Dousa ex Plauti u. praecedenti repe- ^m 
tita, unde etiam oculorum aciem prouenisse putat Lachm. iti- ^^ 
dem delens | in HL: om. G || 768 Non. 250, 22 cedere . . abire 
superatum . . L. lib. XXX | pudore codd., corr. edd. uet. \ pec- J 
tore om. H m. 1. 






SATUR. LIB. XXX. 245 

^quam me hoc tempore, nugator, cognoscere non 769 

uis?' 

^sed quid ego haec animo trepidanti dicta pro- 770 

fundo?' 

^omnes formonsi, fortes tibi: ego inprobus? esto/ 771 

^quin totum purges, deuellas me atque deuras, 772 
exultes et sollicites'. 

'_ w^ _ ww inde canino orique oculisque 773 

inuolem ! ^j^^^^-^^-^j^j-u^^^ 

'neu qui te ignaro famuli subducere _ _' 774 

^neque barbam inmiseris istam!' 775 



_ w w _ u «^ 



•U^- \JKJ — KJ^^J 



quid quaerimus? acri 776 

inductum cantu, sopitum _ ^^ — 



769 Non. 35, 23 nugator, <a)> nugis, turbator. L. lib. 
XXX I quam; puta praecessisse ob rem 1 fortasse rugator {ut 
et in lemmate); ceterum ut hoc fr. uxoris ita 770 — 72 mariti^ 
iterum 773 — 75 uxoris puta esse \\ 770 Non. 408, 6 trepidare, 
metuere . . L. lib. XXX | trepidanti H m. 1: trepidante m. 2 
cum GL II 771 Non. 306, 14 fortis etiam diues . . L. lib. XXX; 
idem 327, 13 inprobum, turpe. L. lib. XXX | formosi GH, et in 
L n punctata | ergo codd. p. 306 || 772 Non. 300, 27 exultare 
est gestu uel dictu iniuriam facere. L. lib. XXX | 1 deuellas 
Quicheratius {Lachm.): delellas HL debellas G | 2 et add. Ger- 
lachius II 773 Non. 32, 31 inuolare . . insilire . . L. lib. XXX j 
oriq. scripsi: rito codd. ricto (= rictui) Mercerus xitu AJdus 
{qiio seruato oculos quoi Lachm., ori si Muellerus ante ritu 
addidit) || 774 Non. 399, 19 subducere est subripere . . L. lib. 
XXX I ignoro codd.., corr. GerJachius \ famuli cod. Par.: famu- 
lis GHL II 775 Non. 330, 3 inmittere . . L. lib. XXX | sistam 
(s prior punctata) L || 776 Non. 330, 15 induci . . decipi. L. 
lib. XXX I 1 acri Marx st. Luc. 49: acre codd. liac re lunius 
arte Fruterius \ 2 cantustoditum H w. 1 L w. 1, correxi] cantu 
stotidum H m. 2 cantu stolidum Bothius\ cantu custoditum 
L m. 2 G {et custoditum H w. 3 in marg.). 



246 C. LUCILI 

777 nonnumquam dabit ipsa aetas^ quod prosit habendo. 

778 -uv^-u^-z-uo/.uu-^ leonem 
aegrotum ac lassum. 

779 quae non spectandi studiosa abdominis taetri 
inpulsu ingressast. 

780 deducta tunc uoce leo ^cur tu ipsa uenire 
non uis huc?' 

781 ^quid sibi uolt, quare fit, ut introuorsus et ad te 
spectent atque ferant uestigia se omnia prorsus?' 

782 Forphyrio ad Hor. ep. I 1, 73 sqq. olim quod uol- 
pes aegroto cauta leoni respondit referam: ^quia me 
uestigia terrent, omnia te aduersum spectantia, nulla 
retrorsum' Jiaec adnotat: Luciliana sunt haec. 

EX LIBRIS INCERTIS. 

783 aurum atque ambitio specimeu uirtutis uirique est: 
quantum habeas, tantum ipse sies tantique 

habearis. 



777 Philarg. ad Verg. Georg. III 159 habendo, id quod 
habetur. L. in XXX | prosit Lachm. ad Lucr. 212: possit 
codd. II 778 Non. 341, 5 lassum . . L. lib. XXX || 779 Non. 
413, 7 taetrum . . inluuiosum, foetidum . . L. lib. XXX | non 
spectans (expectans G) spectandi codd., corr. Gulielmius \ stu- 
(fiosa scripsi: studio se codd. (sed Gulielmius) \ abdominis 
scripsi m. JRk. 29, 362 : ab omnis H m. 1 ab hominis m. 2 cum 
L {cuius m. 2 at) ab hominibus G ab ominis alii dett. \ ingressus 
codd., corr. Muellerus \\ 780 Non. 289, 15 deductum, deminu- 
tum . . L. lib. XXX | deducta tunc L m. 1: deductat hunc m. 2 
cum GH I leo om. Q \\ 781 Non. 303, 15 ferre, derigere ducere 
. . L. lib. XXX; idem 402, 6 spectare, derigere. L. lib. XXX | 
1 uult. codd. I introuersus p. 303 intrauorsus p. 402 codd. \ et 
ad te lunius: aetate p. 402 ut ad te p. 303 codd. \ 2 spectant 
(exp. G) codd. p. 303 | ferent L m. 1 p. 402 | se omnia Gifa- 
nius: omnia se p. 303 sed omnia p. 402 codd. et omnia 
FrancTcenus II 5 | prosus L m. 1 ^. 303 || 783 schol. ad luuen. 



EX LIB. INCERTIS. 247 

nequam aurum est: auris quouis uehementius 784 

ambit. 

uis est uita, uides: ui dos facere omnia cogit. 785 

Hymnis cantando quemquem adseruisse ait ad se. 786 

Atyos Idaei ex facie delegeris florem. 787 

pascali pecore ac montano, hirto atque soloce. 788 

et pedibus laeua Sicyonia demit bonesta. 789 

uno oculo pedibusque duobus dimidiatus 790 
ut porcus. 



3, 143 Lucilius, idem ad 1, 106 Lucilius (1 'a. a. a. sp. u.') | 
1 adque ad 3, 143 codd. \ ambitiosum ad 1, 106 codd. \ spe- 
ciem ad 3, 143 codd. \ uirique BergJcius Philol. 14, 390: utri- 
que codd. j 2 quantum Dousa: tantum codd. \\ 784 Festus 166 
hoc uersu Lucili significari ait Sinnius Capito nequam esse 
aurum, quod auris laedat pondere inaurium, cum mollissima 
pars auris inciditur, uel ex auro intellegi pecuniam, cuius re- 
spectu et nimia cupiditate homines ad peccandum adduci; cf. 
PauhiS p. 164 I quouis scripsi: quoduis cod. Festi, codd. Pauli 
quoiuis Lachm. \ ambiat cod. Festi |1 785 Varro Y 63 a qua ui 
natis dicta uita, et illud a Lucilio [ ui scripsi: uis Flor. || 
786 Gr. L. K. IV 564 apud Lucilium — pro 'apud se' | quem 
cod., correxi \ an adtenuisse ? || 787 Bon. ad Ter. Eun. IV 4, 20 
pulcher est, cuius forma nec odium nec conuitium meruit. 
Lucilius I Athyonidi (Atinnidi Lugd.) satiri (sacci Lugd.) ex 
facie florem delegeris Oxon. Lugd., quae correxir, in satiri 
quamquam latere potest satir. I (sic Dziatzko), ut uerha a 
Neptuno Apollini ohiecta ad fr. 24 et 26 pertineant, tamen 
glossam vialo agnoscere; Hymnidis ex f. Muellerus\ nee addas 
oportet pulchri in fine cum eodem \\ 788 Festus 301 solox . . 
pecus, quod passim pascitur non tectum , . Luc. (Paulus 300) | 
pastali cod. Festi, Pauli Lugd. \ hirco Pauli Guelf, Mon.^ 
hyrto Lugd. \\ 789 Paulus 337 Sicyonia genus calciamenti. 
Lucilius I leua Sicimonia Lugd. \\ 790 Gell. III 14, 6 dimidia- 
tum est quasi dismediatum et in partis duas pares diuisum . . 
Lucilius I dimidiatus uiilgo: dimiditus VR dimidius P. 



248 C. LUCILI 

791 quidni? et scruta quidem ut uendat scrutarius 

laudat, 
praefractam strigilem, soleam inprobus dimidiatam. 

792 porro homines nequam, malus ut quartarius cippos, 
collisere omnes. 

793 _uu_u^_uw_uu_ puer liic e 

re nata si se peius dedit, haud malus usqtie est. 

794 attat! qui dei te, senium atque insulse sophista! 

795 quis hunc currere equom nos atque equitare 

uidemus, 
his equitat curritque. oculis equitare uidemus: 
ergo oculis equitat. 

796 quid tibi ego ambages Ambiui scribere coner? 

797 *moechum scire uolo; dic im mibi!' — 'conscius 

sum; sed 
ne damnum faciam, scire hoc te ne sciat a me'; 



791 Gell. l. l. post 790 et alio loco | scrutarius Ascens. a. 
1517: et scrutarius codd. \ praefractam P: praefactam VR | 
strigilim DoMsa ex Charis. 126 K. \\ 792 Festus 258 quartarios . . 
muliones mercennarios . . Lucilius ; libro III sine causa tribuit 
Dousa I coUisere Scaliger: colligere cod. \\ 793 Don. ad Ter. 
Ad. III 1, 8 ergo e re nata, ex uitio uirginis. sic Lucilius J 
puer Leid.: pu. solito compendio Oxon. \ here nata Leid. \ si 
se peius scripsi: sic eius codd. \ usque addidi || 794 Don. ad 
Ter. Eun. II 3, 10 senium ad conuicium (refertur), sicut Lu- 
cilius I attat scripsi: at ait Oxon. Leid. ait at uulgo \ qui dei 
te scripsi: quidem te Leid. cum edd. uet. quidam the Oxon. 
atqui dei male te Muellerus | insule Oxon. Leid. || 795 Gell. 
XVIII 5, 10 Lucilius . . 'equum equitare' dicit his uersibus 
{hinc u. 1 adfert Macrob. VI 9, 11; 1—2 oculis Non. 106, 32) | 
1 quis] nempe Macr. \ hinc codd. Gell. praeter unum \ equum 
codd. fere (ecum GeJl. L Non.) \ non aquae eq. uidebat codd. 
Non. atque ego equitare Par. Macr. || 796 Varro VII 30 apud 
L. — profectum a uerbo 'ambe', quod inest in ambitu et am- 
bitioso I Ambiui MwZ^fo: ambiu Flor., in quo et Ambili latere 
potest II 797 schoJ. ad Persii 1, 26 usque . . nisi te scire hoc 



EX LIB. INCERTIS. 249 

^ w ^ _ ^ u prima Papiria Tuscolidarum. 798 

Priuerno Oufentina uenit fluuioque Oufente. 799 

Festus p. 267 : <(quin>tanam classem — •(Lu)>cilius 800 
sic meminit: quod adeptus. 

luna alit ostrea et implet echinos, muribus fibras 801 
et iecur addit. 

podicis Hortensi est ad eam rem nata palaestra. 802 

quid Decius? nuculam an confixum uis facere? 803 

inquit. 

durum molle uoras, fragmenta interficis panis. 804 

saxa ad stridor ubique, rudeutum sibilus instat. 805 



sciat alter. haec periodos apud Lucilium posita est ut (VP ?) \ 
1 moechum Muellerus: mecum Mon., meum Lugd. me ed. 
princ. et uulgares codd. (cf. m. Blien. 31, 95) | dicimus mimi 
conscius sum (sum ut ed. princ), correxi et s; in fine addidi 
(im = eum) \ 2 dampnum Mon. \ faciat {pm, ne damnum) ed. 
princ. I te scripsi: se Mon. Lugd. si ed. princ. | nesciat codd., 
correxi suadente lemmate Ptrsiano \ a addidi \\ 798 scJioJ. Bob. 
ad Cic. p. Plancio p. 254 Bait. Tusculani plurimum liuoris . . 
circa municipes suos habuisse uidentur . , nec aliter etiam 
Lucilius de eorundem moribus sentit hoc dicens | tu solidarum 
cod., corr. Wunderus \ ^sequitur autem uersicuJus graecus oh- 
litteratus^ Maius || 799 Festus 194 Oufentinae tribus initio 
causa fuit nomen fluminis Oufens . . Lucilius [Lucretius cod.] \ 
Oufendina cod. \\ 801 GeJJ. XX 8, 4 cum quareremus, quae alia 
item senescente iuna tabescerent, ^nonne Lucilium' inquit 
'nostrum meministis dicere' | 1 et implet AJdus: implet et (et 
om. unus) codd. \ 2 iecur OKeJJerus ann. gymn. Austr. 1879, 
23: pecu (peccu) codd. \\ 802 Porph. ad Hor. od. I 27, 1 natis 
pro factis, ut apud L. est | podicis Meyerus: pudicis Mon. \\ 
803 Cic. de or. II 62, 253 ambigua snnt inprimis acuta atque 
in uerbo posita, non in re . . ut illud Africani, quod est apud 
L. ( Nuculam aJii \\ 804 Non. 449, 23 interfici . . et inanimalia 
. . Lucilius |. interficit codd., corr. edd. uet. \\ 805 Non. 223, 25 
sibilum . . masculino . . Lucilius | saxa et stridor ubi atque 
codd. ; at siue ad in Jocum iJJius et reieci (saxei str. BiJ)beckius) \ 



250 C. LUCILI 

806 haerebat gladium mucrone in pectore totum. 

807 _^u_uu_uu_ manus in quibus, mendae 
omnibus in rebus fiunt fierique potissunt. 

808 magna penus paruo spatio consumpta peribit. 

809 pistricem ualidam, si nummi suppeditabunt, 
addas, empleuron, mampliulas quae sciat omnis. 

810 _ uu _ uu nondum, etsi iam haec omnia habebit 
^formonsus diues liber', rex solus tenetur. 

811 dignus principio exitus exodiumque sequetur. 

812 _uu_uu_uu_uu_ uelut olli 

auceps ille facit, cum inprouiso insidiisque 

813 sustineat currum ut bonus saepe agitator equosque. 



rudentum BibbecJcius m. Hh. 29, 128 {Lachni.): eruntdnm codd. 
ubi acquierunt, tum Lipsius | instat {uel infit) Lipsius: institis 
codd.'^ posse haec ad libr. III pertinere complures intellexere \\ 

806 Non. 208, 12 gladius . . neutri L. 1 mucro (muero G) gla- 
dium in p. codd., corr. lunius (m. gladiumque in Lousa) \\ 

807 No7i. 214, 3 mendum . . feminino . . Lucilius j manus 
scripsi: nam codd. (nam, inquimus, m. Lachm. in delet Qui- 
cheratius) \\ 808 Non. 219, 28 penus gen. fem. L.; Prisc. I 170 
et 261 H. {Hageni anecd. Helu. 103) 1 uarro H m. 1 (paruo 
m. 2) peruo G per uos L Non. H 809 Festus 142 mampliula . . 
panis Syriaci genus . . cuius meminit L.; cf. Loewius prodr. 
315 I ualida cod. 1| 810 Porph. ad Hor. sat. I 3, 124 Stoici ex- 
istimant perfectae sapientiae uirum omnia habere; in quo 
sensu et L. uersatus sic ait — quae tamen egs \ 1 etsi iam 
scripsi: exiam Mon. etiam qui uulgo \ tenetur seripsi: testetur 
Mon. (testatur Par.) feretur Muellerus \\ 811 schol. ad luuen. 
8, 175 exodium . . buius et L. meminit | dignus x^ost exitus 
codd., traiecit Dousa (pr. dignum exod. s. Salmasius'^ ab exod. 
nouum uersum incipit GHermannus) \ sequitur codd. \\ 812 Seru. 
ad Aen. XII 5 ille . . aut similem [?] designat. L. | olli = ollic^ 
illic, cf. Harderus in Arch. lex. II 317 (olim Bousa) || 813 Cic. 
ad Att. XIII 2L nec est melius quicquam quam, ut Lucilius 
[Lucullus codd.] \ sustineas m. 1 Medic. 



I 



EX LIB. INCERTIS. 251 

tum spara, tum rumices portantur, tragula porro. 814 



\J <J — u u 



u - uu Sisyphus uersat 815 
saxum sudans nitendo neque proficit liilum. 

uicimus, o socii, et magnam pugnauimus pugnam. 816 

et uelut in fabrica feruens cum marculus ferrum 817 
multorum magnis tnstantihns ictibus tundit. 

plure foras uendunt; propola minore coemptum 818 

ut ueles bonus, sub uitem qui subicit liastas. 819 

sicuti mecbanici cum alto exiluere petauro. 820 

ut petimen naso aut lumbos ceruicibus tangat. 821 



814 Paulus 331 spara . . iacula {Festus p. 330, uli tum 
spara dum mu . . porro, et porro 270, uhi traguia extant)', 
Noji. 223, 33 spari . . neutro. L. 't. s. t. r.' | rumices] rumicis 
1^071. codcl. murices Paulus {et Festus) || 815 Cic. Tuse. I 5, 10 
dic, quaeso, num te illa terrent . . tum illud quod {hinc Non. 
121, 3 hilum et 353, 6 niti); iribuit liaee Lucilio IBeckerus 
Philol. II 37 {cf. et BibhecJcius praef. com. CXXXI), qui et 
libro III {fr. 110) non male adscripsit || 816 Bon. ad Ter. 
Eun. V 2, 60 ut L. (uitium o socii Oxon.) et ad Ad. V 3, 15 
sic L, (uicinus ocius et m. pur^auimus Oxon.) et ad Ad. V 4, 5 
ut L. 'm. p. p.' II 817 Idd. XIX 7, 2 marculus . . L. | 1 fabri- 
cam codd., corr. FDousa \ instantibus addidi (incumbentum 
Muell.) 1 tunditur Guelf, Mon. m. 1 || 818 Ghar. 109 K. plure 
aut minore emptum . . L. ^p. f. u.' et idem 211 plure . . L. j 
propola scripsi: quod pro cod. \ emptum cod.; coemptum 
Lindemannus || 819 Paulus 308 sub uitem hastas iacere dicitur 
ueles, cum eas sub manu sursum mittit . L. {cf. Festiis 309) | 
ueles b. sub desunt nunc in Festi cod. \ uitem Paulus {in F. 
cod. nil nisi m apparet): uitei LMtiellerus \ sTihiicit Augustinus : 
subsit Festi cod. summisit (subm.) Patdi codd. subsicit COMuel- 
lerus subrigit Lachm. \ tas m fi?ie om. F. cod. \\ 820 Festiw 206 
petauristas L. a petauro appellatos existimare uidetur, quom 
ait 1 sicut Lachm. || 821 Festus 210 petimina in bumeris iu- 
mentorum ulcera . . Lucilius meminit, quom ait. 



252 C. LUCILI 

822 haec te inbubinat, at contra te inbulbitat ille, 

823 ^liaec odiosa mihi uitiligo est'. ^num dolet?' inquit. 

824 _uu_uu_w^_uu_ milii corpus 
atque ualetudo sunt Rhondes Icadionque. 

825 _ ^w querquera consequitur capitisque dolores. 

826 _ ^^ _ iactans me ut febris querquera — 

827 pro obtuso ore pugil, Piscinensis reses — 

828 si uero das, quod rogat, et si suggeris suppus. 

829 atque aliquos, ibus ab rebus clepsere foro qui. 



822 Paulus 32 bubinare est menstruo mulierum sanguine 
inquinare; L. — inbulbita-re est pueriH stercore inquinare (cf. 
AMai auctt. class. VIII 80; Loewius prodr. 309) | hoc auctt. c?., 
ubi te prius omittitur cum parte coclicum Fauli {cf. Loeivii 
gl. n. 233) | ille add. Dousa || 823 Paul. 369 uitiligo in cor- 
pore hominis macula alba . . L. | uituligo Leid. 116 || 824 Fest. 
270 'Rhondes Icadionque' cum dixit L., cognomina piratarum 
[quo nomina riparum cod.] posuit, tam infestum sibi corpus 
et ualetudinem referens quam illi essent [leuis sed cod.] saluti 
nauigantium (Paul. 106 Icadion nomen leuissimi piratae); 
uersum constitui (infesti mihi tam quam R. I. Scdliger., qui fr. 
825 praeponit) |) 825 Paiil. 256 querqueram . . L. . . alibi; Fest. 
257, ubi nil nisi querque in cod. apparet \\ 826 Paul. 256 quer- 
queram frigidam cum tremore . . L.; Festus 257 uhi ut Luci- 
lius ita ris querquera in cod. desunt \\ 827 Festus 213 piscinae 
publicae hodieque nomen manet, ipsa non extat; ad quam et 
natatum et exercitationis alioqui causa ueniebat populus. unde 
L, ait I pisciniensis cod. \ fortasse pro {quod delet Turnebus, in 
praeco mutat COMueUerus) post reses traiciendum corrigen- 
dumque ex. gr. in porro || 828 Festus 290 suppum . . supinum 
. . Lucilius [Lucius cod.'] \ suggeri cod. \\ 829 Varro VII 94 
apud Lucilium [lucretium Flor.] \ ibus Scaliger: ibi codd.] 
milii aliquo sibi scribendum et ab rebus corruptum uidetur. 



EX LIB. INCERTIS. 253 

_ u^ seruandi numeri et uersus faciendi: 830 
nos Taeli' ^Numeri', numerum ut seruemus 

modumque. 

nsque petit pipans; Ma qualibet, ut iuuat' inquit. 831 

_ intermixtum limporem 832 

_ uu _ u^ ore salem exsputauit amarum. 833 

non tam algu atque rigore manus ^^ _ wu — 834 

_ uu _. tantus conduxerat omnia torpor. 835 

_ u^ _ ^w _ Fanni centussis misellus. 836 

legem uitemus Licini — v^^ — 837 



830 Char. 78 K. de nominum in ius genetiuo <^Lucilius 
tamen et per unum iy genetiuum scribi posse existimat. ait 
enim (c/. Cassiodor. de orth. 206 K. quod ipsum L. adnotauit, 
cum a numero Numerius distingueret et Beda de orth. 251^.); 
ne ad lih. IX haec referas, uetat quod apud Char. sequitur de- 
nique et in lib. IX sic ait | uerba numeri — Caeli om. Neap. 
in toto loco foede corruptus {cf. Keilii adn.), praebet codex 
JDousae {a numeri ad Niimeri aberratum) \ modumque om. 
Neap. II 831 glossae a GGoetzio m. Rhen. 40, 226 editae pipatio 
est clamor plorantis acerba uoce. Lucilius | usq. addidi \ pipas 
cod., corr. Goetzius \ da qualibet scripsi: clalibet cod.-, qui 
deinde glossam idem (= id est) petit clama(n)s da inserit 
(da correctura illius cla) 1 ut glossa recepta expulsum addidi \\ 
832 Non. 212, 3 lympha [limfa codd.l . . masculino. L. | inper- 
mixtum codd.., correxi \ limporem L w. 1: limforem m. 2 cum 
GH lymphorem uulgo \\ 833 Probus Gr. L. K. lY 209 (de sal 
mascuUno) ut apud L. {cf. Gr. L. IV 542) I exputauit scripsi: 
expiauit codd. expirauit Columna male || 834 Non. 72, 8 algu 
pro algore . . Lucilius | non tam H w. 1: nantam m. 2 cum GL 
(nam tam m. 3) | rigore Gerlachius: nigrore codd. pigrore 
Lachm. \ manus lunius: maius codd. malus Lachm. maris Sto- 
wasser st. Vind. 6, 210 || 835 Non. 229, 2 torpor . . Lucilius 
[Lucretius codd., corr. Bothius] \\ 836 Gell. II 24, 4 hanc {Fan- 
niam) L. legem significat, cum dicit {Macr. III 7, 5) | (mi) 
sellus A: misellos VPE || 837 GeU. II 24, 10 L. quoque legis 
istius meminit in his uerbis. 



254 C. LUCILI 

_ ^^ _ uu _ fici comeduntiir et uuae. 



<J 'U — ^ ^ — — 



839 et uelli mappas ^^ - 

840 _o^_wu_uu_ mantela merumque. 

841 arclietypa _ u^ _ unde haec sunt omnia nata. 

842 _ v^w pulclire inuitati acceptique benigne. 

843 _ ^u _ u^ _ aedesque lacusque resultant. 

844 _ laciiarqiie arcusque w_u^_wu — 

845 qui schedium iB.cimns inconditum ^ _ v^ _ _ 

846 _ ^u _ uw _ gustaui crustula solus. 

847 tum cete atque amian ^^ 



W U _ U lo' _ _ 



838 Char. 95 K. {ficus, fici) et Lncilius || 839 Porph. ad 
Hor. sat. II 4, 81 mappas . . nanc mantelia . . Lucilius | & 
uellisnappas (sn m. 1 in m corr.) Mon. || 840 Philarg. ad Georg. 
IV 377 Lucilius autem mantela dicit mappas || 841 Atilius For- 
tmiat. 278 K. ueteres lege musicos, id est, ut ait L. | arche- 
typa ed. pr.: archeotypa uel archeotyra codd., quod fortasse 
ortum est ex archeon archetypa, h. e. archetypa uQxaicov (ar- 
chetypos Keilius) H 842 Non. 321, 18 inuitari . . repleri . . Lu- 
cilius I sumus post inuitati add. Dousa satis Lachm. \\ 843 Seru. 
ad Aen. 1 726 laquearibus. principaliter lacus dicitur ut L. 
ijsid. XV 8, 6 et XIX 12) | resultant {sic ubique codd.: resul- 
tantes Seruii edd. uet.) ante aedesque traditum est, in finem 
reieci \\ 844 schol. Ver. ad Aen. VIII 25 lacuar — pluribus — 
quae n . . — Lucilius — arcusque; haec in codice comparent; 
lacuarque addidi \\ 845 Festus 334 <(schedia> . . •(Lucili)>us quo- 
que poemata <[uilia et uersus non sat^is perfecti qui essent, 
appellauit — cum dixit {Paulus 335); in codice qui schedium 
fa adest; faciunt COMuellerus facimus Lachm.\ cetera suppe- 
ditant Apul. de deo Socr. prol. etiam in isto, ut ait Lucilius, 
schedio [et] incondito experimini, an idem sim repentinus qui 
praeparatus et Petron. 4 ne me putes improbasse schedium 
Lucilianae humilitatis, unde L. de suis ipsius poematis modeste 
sic Jocutum esse discimus || 846 Porph. ad Hor. sat. I 1, 25 
crustula et L. dixit; schol. ad luuen. 9, 5 crustula . . placenta. 
Lucilius {hic crustaui codd.) \\ 847 Varro VII 47 apud Luci- 



W W _ VJ w 



V^U_UW_UI^ 



EX LIB. INCERTIS. 255 

uu_uw_uu_ Xt6g te dvvdetrig 848 

et uentrem et gutturem eundem. 849 

uernam ac cercopithecon. 850 

camphippi, elephantus^ camellus. 851 

suda w_u^_u^_wu_u remillum. 852 

- ^<j - Gai pes uocem mittere coepit. 853 

quadrantis ratiti. 864 



\J ^ — u ^ 



^VJW^Im^U^UU 



_uu_vjw_^u_^u uidimus iiinctum 865 

thomice canwabina u^_uw_u^ — 

quantum hinnitum atque eiulitatum _ ^^ — 866 



lium . . et — piscium nomina sunt eorumque in Graecia origo | 
tum cete scripsi: sumere te Flor. sume rete uulgo, sed recte 
iam COMuellerus ad Fest. 21, 9 latere in illo piscis nomen 
monuerat || 848 Seru. ad Georg. II 98 de Lucilio hoc tractum 
est, qui ait — i. e. olvog \ %L06z8vvci6zri? Vat. 3317 exiocte 
dvvuGxri Far. 7959 || 849 Non. 207, 16 gnttur . . masculino . . 
Lucilius II 850 Non. 43, 12 uernas . . habebatur nomen lioc 
pro uitabili maledicto . . Lucilius | uerna codd.., corr. Mercerus \ 
ac cercupithecon H accer cupit hecon GL || 851 Non. 120, 14 
hippocampi, equi marini . . Lucilius transuerso ordine posuit j 
camphippi (uel campippi)] hippocampi codd. | elefanto camillos 
codd., correxi {an elephantus camillus ? cf. Quint. VIII 3, 19); 
adest enumeratio bestiarum; camphippelephantocamelos Dousa; 
cf. Loewius prodr. 331 |] 852 Festus ^77 re<millum dicitur 
quasi quasi repandum)> Lucilius (cf. Paulus 276) j media in 
codice nunc desunt \ remillum uulgo: emilium eod. || 853 Festus 
210 pedarium senatorem significat L., quom ait | Gai pes 
OHirschfeld Uermae 8, 469 (Lachm.): agipes cod. \\ 854 Varro 
V 44 huic uecturae qui ratibus transibant quadrans; ab eo 
L. scripsit; Festus 274 <(quod> in eo et tri<ente ratis fuerit 
effigies^, ut nauis in as<^se unde Lucilius^ quoque ratitum 
<dixerit quadrantem)>; cf Paulus 275 || 855 Festus 356 Aho- 
mices graeco^ nomine appellantur <(e cannabi impolita^ et 
sparto leuiter tortae <(restes, ex quibus funes^ fiunt. Lucilius; 
cf. Paulus 357 | suppleuit Ursinus || 856 Varro VII 103 multa 



256 C. LUCILI 

857 _ wu _ uu _ pedetemptim nunc resalutem. 

858 _ uu _ uu _ exta acceptoris et unguis. 

859 - uu _ palmisque misellam depuuiit me. 

860 - u<j - Kju ^ mantisa obsonia uincit. 

861 - a me auxiliatus siet 



^ U — ^ u 



862 _v^^_u^_ et suffocare lagunas 
conatur. 

863 _ w^ _ u^ _ Valeri sententia dia. 

864 cj^otQL^sg oleum Casinas _ ^u — 

865 _uu_^u_uu_uu uiscus aprugnum. 

866 - u<j - uu - <ju - u^ - Kj ecliinus 



cinnabari infectus 



U^ — \J^^<J<J 



ab animalium uocibiis tralata in homines . . aperta . . Lucilii 
. . eiusdem | eiulitatum {cf. fr. 189) scripsi: equitatum Flor. 
quiritatum LMuellerus \\ 857 Char. 214 K. pedetemptim Luci- 
lius I nunc scripsi: liunc Neap. (huc ire salutem LacJim. ad 
Lucr. 296) || 858 Char. 98 K. acceptor quoque et accipiter . . 
Lucilius [Lucius cod.]] cf. JBeda de orth. 264 K. Lucilius [lu- 
cillus codd.'], ubi exta om. et ungues legitur in codd. || 

859 Paulus 70 depuuere caedere. Lucilius | depuuit Mon. \\ 

860 Paiilus 132 mantisa . . quod ponderi adicitur . . Lucilius | 
obsonium Guelf. || 861 Prisc. 1 379 JGT. (de deponentibus) Luci- 
lius {cf. et p. 567) | siet Quicheratius : si est codd. p. 379, om. 
p. 567; cf Dziatzko m. Bh. 33, 101 || 862 Diomed. 365 K. prae- 
foco . . Lucilius 1 suffucare M | lagunas ex lacunas corr. M la- 
guna B lacunas A || 863 Porph. ad Hort. sat. I 6, 12 peri- 
phrasin . . sicut Lucilius || 864 Prisc. I 338 H. Lucilius tamen 
— pro 'Casinate' | OMOTRIBEC B, peiora ceteri codd. \ cassinas 
RH casinatis (cassinatis) pro cassinas GK || 865 Gliar. 83 K. 
caprina et apruna . . utrumque per i proferri debere, sed in 
alio usum u litteram celebrasse, quamuis L. — dixerit | di- 
scus aprugnum Neap. uiscus aprinum non aprugnum cod. 
Dousae; aprignum LFSchmidtius \\ 866 Porph. ad Hor. sat. I 
6, 117 echiuum Lucilius sic dixit quasi scortea ampulla sit, ut 



EX LIB. INCERTIS. 257 

circum illi fora erant u^_^^_uv7 867 

_^u_v^u_uw_ Bruttace bilingui. 868 

_ uw _ uw _ decumanis fluctibus — 869 

_v^^_uu_uu_ stat sentibus fundus. 870 

_ uu _ ^w _ carcer uix carcere dignus. 871 

_ uu _ ^u _ animo ac uirtutibus — 872 

Myconi calua omnis iuuentus. 873 

lecti omnes: Atticon hoc est. 874 

- uu gibbere magno. 875 

prodes amicis. 876 



\J U — <J 'U 



_ u ^ _ '^ w 



^U — <J<^ — ^^ 



UU _ UW _ <J ^ _ U \J 



cum ait | cliinnaba Infectas Mon.'^ cinnabari Scaliger \\ 
867 Char. 71 K. forum . . locum rebus agendis destinatum uel 
cum commercium significamus; ut Lucilius | circum scripsi: 
cum Neap., cod. Bousae \ illi (= illic), cf. arck. lex. I 120 | 
erant (itant) Dousae: irant Neap. erat cod. Dousae || 868 Porph. 
ad Hor. sat. 1 10, 30 bilinguis . . quoniam utraque lingua usi 
sunt . . et Ennius et Lucilius — dixerunt | Bruttace, sic Mon. 
cum aliis (Brutate Par. 7988) I| 869 scJiol. Lucani Bern. p. 183 
Us. decimus ergo magnus, ut Lucilius [Lucius cod.]] cf. Pau- 
lus 71 decumani fluctus ] decimanis cod. \\ 870 JDon. ad Ter. 
And. IV 2, 16 stetisse . . horret, ut . . Lucilius [Lucius Par.] \ 
sensibus Oxon. Leid. || 871 Don. ad Ter. Andr. I 2, 12 carnifex , . 
Lucilius (carcer Leid. : carcereis Par. carcere Oxon., qui a m. 1 
uix om., a m. 3 uire hdbet)\ idem ad Phorm. II 3, 26 (carcer Leid.: 
carcere Oxon) et ad Eun. III 2, 19 et IV 3, 3 et ad Ad. III 2, 12 j| 
872 Don. ad Ter. Ad. II 1, 22 per ironiam uirtutes pro 
flagitiis dicebant. sic Lucilius | ac, sic Oxon. Leid. \\ 873 Don. ad 
Hec. III 4, 26 imperite Terentium de Myconio crispum dixisse 
ait, cum Apollodorus caluum dixerit; quod proprium Myconiis 
est, ut Lucilius | miconi Leid. michoi Oxon. || 874 Don. ad Ter. 
Phorm. I 2, 3 lectum est; absolute . . Lucilius | ad ticon Oxon. 
acticon Leid. \\ 875 CJiar. 85 K. gibber . . ipsum uitium . . Luci- 
lius II 876 Gr. L. K. V 618 esse es et ades et prodes: Lucilius. 

Fragmenta poetarum romanorum. 17 



258 C. LUCILI 

877 _uu_uu_u sepuUiim morte meroque. 

878 _ v^u _ uu _ pergit capulare cadauer. 

879 _uu_uu_u^_ aerarius mergus. 

880 _uu_^u_uu facti suppudet atri. 

881 scinde calam ut caleas v^u_wu_uu — 

882 quare da te homini: complectetur, mihi crede. 

883 _ uw _ haec quae refricant hic me magis angunt. 

884: terrigenam, herbigradam, domiportam, sanguine 

cassam. 

885 _ wu _ cuius non audebo dicere nomen? 
quid refert, dictis ignoscat Mucius an non? 

886 - iuuenale (pccog — uu_uu — 



877 Festus 340 — cum ait <(Lucilius)>; sic non inproba- 
hiliter suppleuit COMuellerus \ meroque Scaliger: moroque 
cod. II 878 Fulgentius 564, 11 capularem . . senem iam morti 
contiguum; sed et reos capulares dicebant, qui capulo digni 
forent; unde et Lucilias [Lucins nonnuUi codd.'] || 879 lulius 
Capitolinus uita Pertinaeis 9 deniqae ex uersu Luciliano 
[-niano codd.'] — est appellatus | aerarius Salmasius (cf. OKel- 
lerus FlecJceis. ann. 109, 276): grarius codd. agrarius uulgo || 

880 schol. Veron. ad Aen. IX 373 sub pro parum ponitur. Lu- 
cilius 1 atri scripsi: ut di cod. secundum AHerrmannum \\ 

881 Seru. ad Aen. VI 1 calas , . dicebant maiores nostri fustes 
. . sicut Lucilius — i. e. o puer frange fustes et fac focum | 
ut caleas Ml: uel cadas C uel calas Ct \\ 882 Cic. ad fam. II 
8, 2 ciuem egregium esse Pompeium et ad omnia . . paratum. 
quare eqs.\ Lucilio haec dedit Orellius || 883 Cic, ad Att. XII 
45, 2 nam ceteroqui avs-AroxeQa erant Asturae: nunc haec eqs.-., 
Lucilii esse haec putat Ellisius || 884 Cic. de diu. II 64, 133 ut 
siquis medicus aegroto imperet ut sumat; uersum attribuit 
poetae nostro Corpetus || 885 luuen. 1, 151 unde illa priorum 
scribendi . . simplicitas? cuius eqs.] Lucilio dedit Uousa \ audeo 
luuen., Lucilimn audebo scripsisse monuit Muellerus \\ 886 Pla- 
cidus 55, 25 D. iuuenale phaos [pharos codd.]: semper uirens 



J 



EX LIB. INCERTIS. 259 

uw_uu_^w_ww scultimidoni. 887 



^J^U — WU — ^<J 



prymnesius palus. 888 

_^u_uv_uu_^ aristopliorum uas. 889 

_^^_uw_wu murmillonica scuta 890 

_ w^ _ v^^ _ decumana Albesia scuta 891 

qui dementis tunno capto cobium excludunt foras. 892 



u ^ vj _ u 



_ colld caput 893 

sustentatur, triincus sustinetur cocsendicibus. 

quo facetidr uideare et scire plus quam ceteri, 894 
'pertisum bominem', ndn ^pertaesum', dic 'esse 

aerumnam penus'. 



et numquam senescens lumen_, ut si de sole dicamus; Luci- 
lio dedit Loewius prodr. 332 1| 887 glossae a Goetzio m. Bh. 
40, 327 editae scultimidoni , qui scultimam suam, quod est 
podicis orificium, gratis largiutur [largiatur cod.']\ u^cem hexa- 
metro aptam iam agnouit Goetzius || 888 Paulus 224 'pr. p.', 
ad quem funis nauticus religatur, quem alii tonsillam dicunt; 
Lucilio {ut et 889—891) dedit LMuellerus || 889 Paulus 27 'ar. 
u.', in quo prandium fertur ut discus || 890 Paulus 144 ^myrm. 
[murmilionica Leid. 116] sc' dicebant, cum quibus de muro 
pugnabant || 891 Paulus 4 ^A. sc' dicebantur, quibus Albenses 
. . usi sunt . . 'd.', quod essent amplissima H 892 Varro Yll 47 
apud Lucilium [ qui demt' tunno scripsi: quidem thinno Flor. | 
cobium COMuellerus: corium Flor. \ extrudunt Stowasser st. 
Vind. 3, 286 || 893 Non. 94, 5 cocsendices [-cas codd. -ca L] 
coxas [-a L]. Lucilius j caput colos temtatur (tempt. G) t. s. 
a cocsendicibus codd., corr. GHermannus praef. Plauti Bacch. 
p. V, ubi et cp. Isid. XI 1, 72 truncus mediapars corporis . ., 
de quo Nigidius ^caput coUo uehitur, truncus sustinetur coxis 
et genibus cruribusque' ; unde suspiceris perrexisse Lucilium 
genibus cruribiisque || 894 Festus 273 rederguisse per 'e' lit- 
teram Scipio Africanus Pauli filius dicitur enuntiasse, ut idem 
etiam 'pertisum', cuius meminit Lucilius, cum ait | 2 dicere 
ferum nam genus coc?., correxi; fortunam Scaliger dicere aerum- 
namst opus Lachm. dices rem formam genus FrancJcenus 
II 70. 

17* 



260 C. LUCILI 

895 similem liabent lactucam labra comedente asino 

carduos. 
* * * 
ccysAccatog. 

89G qum amplexetur quoi uelit; ego non sinam me 

amplectier. 

897 quod mihi commodum aestuanti uda uestimenta 

pdsueram. 

898 metuam ut memoriam retineas j. ^ — z ^ _ 

899 X <j - ^ j. ^ - atque omnes mandomim gulae. 

900 asparagi molles et uiride cyma — j. ^ - 

901 subpilo culopremus -^zu — jiu_ 



895 Hieronymus epist. I 340 Mign. secundura illud quo- 
que, de quo semel in uita Crassum ait risisse Lucilius {idem 
I 1118, IV 383; ad Demetriad. IV 2, 792 Ben.); cf. et Cic. de 
fin. V 30, 92 at hoc in eo M. Crasso, quera serael ait in uita 
risisse Lucilius, non contigit ut ea re minus ciysXaGtog, ut ait 
idem, uocaretur (idem Tusc. III 15, 31; schol. Cic. p. 128 Bait. 
Plin. n. h. VII 19, Amm. Marc. XXVI 9, 11, Macr. II 1, 6, 
Sidon. Apoll. 24, 13) | labra lactucam asino carduos coraedente 
Hieronymus, traiecit Muellerus; potest et suhesse hexameter: 

— similem labra habent lactucam asino comedente 
carduos 

haec ultima uox ut sit bisyllaha \\ 896 Prisc. I 381 H. Lucilius 
— ^amplexetur' TtsQiTtXsKSG&co \ qui R m. 1 | amplectetur pauci 
codd. I quoi scripsi: qui codd. \\ 897 Don. ad Ter. Phorm. IV 
8, 9 commodum, tantum quod. Lucilius | quod om. Oxon. \ co- 
modum Oxon. Leid. | estvanti scripsi: est aut codd. erat ut 
Dousa I uda uestimenta Leid. cum edd. uet.: dar uestimentoi? 
Oxon. I posueram Oxon.: reposueram Leid. cum edd. uet. || 
898 Don. ad Andr. V 4, 11 ut, ne non. Lucilius | metuara 
Lachm.: tuam Par. Leid. tu iam Oxon. \ retineas Par.: reti- 
nebas Ox. Leid. || 899 Non. 17, 13 manducones . . et mandones 
edaces . . Lucilius Ij 900 Non. 195, 4 cyraa neutro ut L. f moUes 
et L m. 1 (molle set m. 2): molle sed GH | uirde L m, 1 | cima 
codd. II 901 Auson. epigr. 65 Sch. (70), 6 peruersae ueneris 



EX LIB. INCERTIS. 261 

j. ^ - ^ j. Hymnis sine eiigio atque destina! 902 

^u_L/zu_^zu si argenti mdiges. 903 

Maenius columnam unam cum peteret — j. ^ - 904 
sdlus uero udluit, quid re et quaestu conducat suo. 905 

uardnum ac rupicum squarrosa, incdndita 906 

rostra j. ^ - ^ j. ^ ^u_ 

Tappulam rident legem concenae dptumi. 907 

nasum hdc corpusque scitum — j ^ ^ 908 

u ^ u _ u lena lenam deserit? 908» 



postico uomere [uolnere inepte uulgo] fossor, Lucili uatis 's. c' | 
subpilo codd.: subulo uulgo | cnlopremus scripsi: pulo premor 
optimus pullo premor (-mon) ceteri codd. pulliprema 5caZ«^er pulli- 
premo Muellerus || 902 Non. 107, 30 eugium media pars inter 
naturalia muliebria. Lucilius [inepodis] 1 sene K m. 1 \ atque 
Quicheratius : ac codd. atque scultima Loewius m. Mh. 40, 328; 
sed destina (subst.) quid sit in cunno facile est diuinatu 11 

903 Non. 496, 13 genetiuus . . pro accusatiuo . . idem || 

904 Porph. ad Hor. sat. I 3, 21 hic (Maenius) fertur domo 
sua, quam ad forum spectantem babuerat, diuendita unam 
columnam sibi excepisse , unde gladiatores spectaret; quae ex 
60 Maenii columna nominabatur. cuius et L. sic meminit; 
septenarium constitui \ unam addidi (col. M. c. p. Dousa hexa- 
metros discribens) \\ 905 Non. 274, 22 conducere, utile esse, 
interlapso auctoris nomine-, Lucilio dedit Muellerus m. Bh. 
17, 199 I uoluit {uel sentit) scripsi: soli codd. (scit et porro 
atque pro et Muell.) \ quaestu uulgo: (qu(a)e8ti codd. || 
906 Paulus 328 squarrosi . . Lucilius; Festus 329, ubi haec in 
codice adsunt num ac rupicum squar — rostra ; uulgo hexametrum 
discribunt, cum tamen riipex plane sit inprobabile (cf. et AMai 
auctt. class. VIII 534 dicitur squarrosus . . unde Ennius: ''sq. et in- 
conpeta rostra') || 90Y Festus 363 Tappulam legem conuiualem 
ficto nomine conscripsit iocoso carmine Yalerius Valentinus, cuius 
meminit L. hoc modo {Paulus 362) | concenae Loewius prodr. 330: 
concere codd. concerae Scaliger \ optimi COMueUerus: optini uel 
opimi codd. \\ 908 G. L. K. V 584 nasum generis neutri, ut 
Lucilius 1 scitum Hauptius: scutum codd. \\ 908* Barthius ad- 



262 C. LUCILI 

909 Seruius ad Aen. VIII 83: sciendum tameii hoc 
esse uitiosum, monosyllabo finiri uersum, nisi forte 
ipso monosyllabo minora explicentur animalia, ut 
^parturiunt montes, nascetur ridiculus mus/ gratiores 
enim uersus isti sunt secundum Lucilium. 

910 Fortunatianus art. rhet. III 6 p. 124: quae uerba 
magis sonantia sunt, ea potius conlocemus; quae Lu- 
cilius 8vg}(ova appellat, id est quasi uocalia. 

911 Seruius ad Aen. IX 573: ut ait Lucilius, bonum 
schema est, quotiens sensus uariatur in iteratione 
uerborum et in fine positus sequentis fit exordium, 
qui appellatur climax. 

912 Ausonius epist. 5, 35 sqq.: inuenies praesto sub- 
iuncta petorrita mulis: uilla Lucani- mox potieris -aco. 
rescisso disce et conponere nomine uersu: Lucili uatis 
sic imitator eris. — cf. Eugeniiis Toletanus o^msc. 
23^ 9 sq. 

912» Porphyrio ad Hor. ep. II 2, 93 sq.: circum spec- 
temus: una pars orationis est diuisa in duos uersus 
Lucilii more et antiquorum. 

913 Gellius I 3, 19: hoc profecto nemo ignorauit, 
etiam priusquam Theognis, quod Lucilius ait, nasce- 
retur. 

914 Gellius IV 3, 28: hoc uitio dat Lucilius poetae 
Euripidae, quod, cum Polyphontes rex propterea se 



uers. 1748 ex lexico Terentiano quodam adinuant sermonem ex 
abundanti addita, ut . . et Lucilius | lenam Bartkius \\ alia 
plane duhia atque falso Liicilio adscripta, cui luhido erit 
uideat ex. gr. in Muelleri cditione p. 168—170; nos ne ei qui- 
dem uersui Perottiano, qui solus colorem Lucilianum prae se 
ferre uidetur: 

ructantur iuuenes et foedaut omnia sputis 

fidem habemus. 



EX LIB. INCERTIS. 263 

interfecisse fratrem diceret, quod ipse ante de nece 
eius consilium cepisset, Meropa fratris uxor liisce 
adeo eum uerbis eluserit: 

sl yccQ 6^ s^sXXsv, cjg 6v q)7]g, oitsCvsiv 7t66ig, 
XQrjv xal 6s ^sXXslv, sog XQOVog TtaQTjXvd^sv. 

'at hoc enim' inquit 'plane stultitiae plenum est, eo 
consilio atque ea fini facere uelle aliquid, uti num- 
quam id facias, quod uelis'. 

Festus 173: ^non omnibus dormio' prouerbium 915 
uidetur natum a Cipio quidam, qui Pararenclion dictus 
est, quod simularet dormientem, quo impunitius uxor 
eius moecharetur. eius meminit Lucilius. — cf. Cic, 
ad fam. VII 24, 1. 

Porphyrio ad Hor. sat. II 3, 41: ostendit quid sit 916 
furor, ut Lucilius * * *. 

Quintilianus I 5, 56: taceo de tuscis et sabinis et 917 
praenestinis quoque (uerbis): nam ut eorum sermo- 
nem utentem Vettium Lucilius insectatur eqs, 

Seruius ad Aen. VIII 9: Diomedes reuertens de 918 
Troia postquam repperit ira Yeneris a se uulneratae 
uxorem [Aegialiam addit unus codexj apud Argos cum 
Cylaraba, ut Lucilius, uel Cometa, ut plerique tra- 
dunt, turpiter uiuere, noluit reuerti ad patriam . . sed 
tenuit partes Apuliae; et edomita omni montis Gar- 
gani multitudine in eodem tractu ciuitates plurimas 
condidit. 

Seruius ad Aen. X 184: Pyrgi . . quod postea ex- 919 
pugnatum a Dionysto tyranno Siciliae dicitur, de quo 
Lucilius scorta Pyrgensia. 

Plinius n. h. VIII § 195: crebrae papaueratae 920 
antiquiorem habent originem iam ab Lucilio poeta in 
Torquato notatae. 



264 C. LUCILI 

921 Arndbius II 2: fornicem Lucilianum et Marsyam 
Pomponi obsignatum memoria continetis. — idem V 18: 
tunc sancta et feruentia numina uim uomuisse Luci- 
lii [haec uide an ad lih. I spectent]. 

922 Seruiiis ad Aen. X 532: parce autem est secun- 
dum antiquos ^serua', ut apud Lucilium et Ennium 
inuenitur. 

923 Seruins ad Aen. X 628: sane ponere ^facere', 
sicut Lucilius Homerum secutus, qui ait aXys ed^riKSv, 
id est fecit. 

924: Seruius ad Aen. XII 419: panaceam genus her- 
barum est. sciendum tamen Lucilium [Lucretium 
male codd.] panaceam ubique salem dicere. 

925 Varro V 138: pilum quod eo far pisunt; a quo 
ubi id fit dicitur pistrinum . . inde post in urbe Lu- 
cili pistrina, et pistrix. 

926 Paulus 53: crucium quod cruciat. unde Lucilius 
uinum insuaue crucium dixit. 

^27 Paulus 175: noctipugam [Salmasius: noctilugam 
uel noctinugam codd.] Lucilius cum dixit, obscenum 
significat. — glossae apud Loewium prodr. 411: nocti- 
pugam: obscenum, quod quasi noctibus conpungat 
[-tur codd.]. 

928 Paidus 44: carissam apud Lucilium uafram [Mon. 

ut uid.: uafrum ceteri] significat. — Philoxenus: carisa, ^ 
^avXiijtTJg, 7COQvo^o6x6g — glossae apud Loewium] 
prodr. 305: carisa, uetus lena, percallida. 

929 Festus 294: ■(suberies arboris genus^> ex qua cor- 

tex <(natatorius detrabitur^. Lucilius ti hiber- 

nacu<li>. 



EX LIB. mCERTIS. 265 

FeshiS 282: •<rauam)> uocem ^significare ait .... 930 
raucam et^ parum <^liquidam, proxime camim latra- 
tum son)>antem; <(unde etiam causidicum pugnaciter)> 
loquen<(tem rabulam appellabant; ut est apud\ Luci- 
lium t raui — cf, Faulus 283. 

glossae mus. Bhen. 40, 325: Lacobriga [lactobriga 931 
ex -ca cod.] cf. Faulus 118] est qui urina humana 
dentes sibi fricare solet [Jiaec Ludlium in Hispaniae 
rebus multum aliciibi narrasse non inprobdbile esf]. 

Charisius 126 K.: clauim Tibullus . ., strigilim932 
quoque Lucilius. 

Charisius 54 K. (de genet. plur.): 'nucerum' enim 933 
Coelius dixit, Lucilius [Caecilius cod. Fousae] nate- 
rum [cod. Dousae: nicterum uel nauerum uel nucce- 
rum Neap.]. 

Nonius 198 j 5: canalis . . feminino Lucilius 'bTCo- 934 
KOQL^tLKcbg canaliculam dixit. 

Nonius 509y 4: disertim dicere plane palam Lu- 935 
cilio auctore possumus * * *. 

Isidorus XIX 30, 1 (de corona): haec a Lucilio 936 
corolla, ab HomQico 6tB(pdvYi dicta est. 

Fhiloxenus 141, 34: muttonium: JtQO^a6iiccvi,ov,d^l 
AovklXXlos [AovxLog cod.]] cf. Loewii prodr, 303. 

Fhiloxenus 19, 45: aquilum: ^eXavov, d)g ^oi»- 938 
KLXXLog. cf. Loewii prodr. 297. 

Fhiloxenus 11, 16: cactum [acactum cod., corr. 939 
Vidcajiius]: axavd-a, cog AovTiCkXLog [Aovmavog cod]; 
cf Loewius prodr. 304. 

Flacidus 49, 14 D.: gallicola, cortice nueis iu- 940 
glandis uiridis, per quem corpus humanum intelligi 
uult. — Faidus 50: culliola cortices nucum uiridium 



266 L. ACCIVS. 

dicta a similitudine culleorum, quibus uinum siue oleum 
continetur. — Paulus 98: gulliocae, nucum iuglan- 
dium summa et uiridia putamina. — Philoxenus 105: 
gulliocae [Scaliger: gutullio cae cod.]^ KccQva axga 
[Osannus: oiaQoia ^anQa cod.] TtaQa AovxslXlg). cf. 
Loeivius prodr. 299, Bihheckius arch. lexic. II 121. 

941 glossae Balliol. in Anglorum actis philol. XIV 80 
et Ambros. in Loewii prodr. praef. VII: pistrix [-ris 
codd.] belua marina; Lucilius [lincius Ball. lucius 
Amhr.] pistrices dixit pluraliter. 

942 glossae codicis Phillippici 4626 ihid. 81: pes ferrum 
sculptoris, unde dicitur: ut recto sculpat pede [num 
Lucilii ?]. 

943 glossae apud Loeivium prodr. 812: cordipugis 
uersibus, litteris corda pungentibus [num Lucilii? 
cf fr. 927]. 



L. ACCIVS. 
I. annales. lib. i. 

1 Maia nemus retinens grauido concepit in aluo. 

LIB. XXVIL 

2 calones famulique metallique caculaeque. 



ACCIVS. 1 Prisc. I 163 jff. aluus Accius . . masculinum . . 
annali I; Non. 193, 25 x>ost fr. 5 et alibi [obscurae auciori- 
tatis] ex mea correctura: et {uel sed) alius {uel alii) codd.', 
cf. et CJiaris. p. 81 K. | Maia] mala L, unde mala manu Sca- 
liger \\ 2 Fest. 146 metalli . . mercennarii . Accius annali XXVII 
[fortasse annalium VII]; cf. Paul. 147 Accius in annalibus | 
metellique uulgo. 



L. ACCIVS. 267 



INCERTAE SEDIS. 



maxima pars Graium Saturno et maxime Atlienae 3 
conficiunt sacra, quae Cronia esse iterantur ab 

illis, 
eumque diem celebrant: per agros urbesque fere 

omnes 
exercent epulas laeti famulosque procurant 
5 quisque suos; nosterque itidemst mos traditus illinc 
iste, ut cum dominis famuli epulentur ibidem. 

fraxinus fusa ferox infensa infinditur ossis. 4 



_ *^ w _ i^ ^ 



ut quam fragilissimus aluos. 5 

Varro V 98: liaec [aruigae liostiae] sunt^ quarum 6 
in sacrificiis exta in olla, non in ueru cocuntur^ quas 
et Accius scribit et in pontificiis libris uidemus. 

II. didascalica. lib. i. 

Gellius III 11, 4: Accius autem in primo dida- 7 
scalico leuibus admodum argumentis utitur, per quae 
ostendi putat, Hesiodum natu priorem: quod Home- 
rus, inquit, cum in principio carminis Acliillem esse 
filium Pelei diceret, quis esset Peleus, non addidit; 
quam rem procul, inquit, dubio dixisset, nisi ab He- 
siodo iam dictum uideret. de Cyclope itidem, inquit, 
uel maxime, quod unoculus fuit, rem tam insignem 
non praeterisset^ nisi aeque prioris Hesiodi carmini- 
bus inuulgatum esset. 



3 Macr. I 7, 36 Saturnalia . . ante Romam in Graecia . . 
coepisse L. Accius iu annalibus suis referat { 3 cumque edd. 
priscae \ per omnes Anglic. \ 4 epulis codd., correxi \ 5 nostri- 
que codd., correxi (nostrisque edd. priscae) \ itidem et codd., 
corr. Gronouius \\ 4 Prisc. I 254 H. ossum . . Accius in annali- 
bus I fusa scripsi: fissa (fisa m. 1 et fixa pauci) codd. || 5 Kon. 
193, 21 aluus masculiui . , Accius annalibus; cf. et Prisc. I 
268, ubi aluus; codd. Non. aluo (sed) uel aluos (et) praehent. 



268 ^ L. ACCIVS. 

8 niim ergo aquila, ita ut hice praedicant, sciciderat 

pectus? 

9 placare ferocem liostem inimiciterque accensum. 

10 ^ _ uu ^ _ sapientiaeque inuictae 

gratia atque honoris patera Nestorem mactauit 
ailrea. 

11 j._^^z_vjw^ falsidica, audax, 

gnati mater pessimi, odibilis, natura impos, 
excors et fera j. - ^^ j. - ^^ j. - 



LIB. II. 

12 ilt, dum breuitatem uelint cdnsequi uerborum, 
aliter ac sit rellatum, redhostiant respdnsum. 

13 — Kj sed Euripidis, qui choros temerius 
in fabulis j. - ^^ j. - ^^ j. ^ 



LIB. VIII. 

14: actoribus manuleos et baltea et machaeras. 



8 Gell. VI 9, 16 L. Accius in Sotadicorum libro I 'scici- 
derat' dicit. uerba haec sunt; cf. Prisc. I 517 H. \ num P: non 
VE, codd. Prisc. \ hice Muellerus: hi codd., oni. Prisc. \\ 9 Non. 
514, 21 inimiciter. Accius didascalicorum lib. I ] placere L | 
hostem ferocem codd.^ corr. Laclim. opusc. p. 70, qui primus 
uhique restituit sotadeos {frustra impugnatus a Buechelero m. 
Mh. 35 p. 401) II 10 Non. 341, 18 mactare, honorare. Accius 
didascalico lib. I j patera Nestorem Turnehus: pater honesto 
rem codd. \\ 11 Prisc. I 253 H. impos . . Accius in I didasca- 
licon I falsifica pars codd. \ ignati (ignoti) pauci codd. \ ecfera 
Lachmannus || 12 Non. 165, 20 redhostit, reddit. Accius . . di- 
dascalico libro II | uelint breuitatem codd. , corr. Lachm. \ re- 
latum codd., corr. Lachm. \ redhostiant Hermannus: redhosti 
codd. [I 13 Non. 178, 22 t-merius. Accius didascalico iibro II | 
Euripides Maduigius \ temerius incilabit Lachm. alia cum di- 
scriptione \\ 14 Non. 194, 17 balteus neutro . . Accius dida- 
scalico lib. VIII | et bis addidit Lachm. \ maceras codd. 



L. ACCIYS. 269 

LIB. VIIII. 

nam quam uaria haec genera poematorum, Baebi, 15 
quamque longe distincta alia ab aliis sintj nosce. 

uectigalia egerant uestra et fruantur statim. 16 

et magnificissimei excelsissimeique bonore. 17 

EX LIBRIS INCERTIS. 

linde omnia perdisci ac percipi queuntur. 18 

Cic. Brut. 18, 72: Accius autem a Q. Maximo 19 
quintum consule captam Tarento scripsit Liuium, annis 
XXX postquam eum fabulam docuisse et Atticus scri- 
bit et nos in antiquis commentariis inuenimus^ docuisse 
autem fabulam annis post XI, C. Cornelio Q. Minucio 
consulibus, ludis luuentatis, quos Salinator Senensi 
praelio uouerat; in quo tantus error Accii fuit, ut his 
consulibus XXXX annos natus Ennius fuerit. 

nam nec ^geminei leones' nec 'condalium' nec 20 

■^plauta anus' nec 'bis compressa' nec 'Boeotia' 

ilmquam 
fuit neque adeo ^agroecus' neque ^commorientes' 
Macci Titi. 



15 Charis. 142 K. poematorum . . Acciup . . didascalicorum 
VIIII I 1 haec add. Lachm. \ baebus quam quae Neap. \ sint 
add. Lachm. \\ 16 Char. 220 K. statim Accius in didascalicon 
VIIII 1 egerant Lachm.: legerant Neap. \ fruantur scripsi: ser- 
uantur Neap. struantur Lachm. \\ 17 Prisc. I 92 H. magnificus . . 
Accius in VIIII didascalicon ] magnificissime excelcissime ex- 
celsissimique (excellentissimique uel sim.) codd., corr. Krehlius 
et Hertzius \\ 18 Diom. 385 K. Attius . . alibi eodem modo || 
20 Gell. III 3, 9 M. tamen Varro in libro de comoediis Plau- 
tinis primo Accii uerba haec ponit (cf. Gell. III 3, 1 indici- 
bus . . Accii . . super his [Plauti] fabulis) | 1 lenones Thysius 
cp. Prisc. I 231 H. \ 2 plauta anus scripsi: anus Plauti codd., 



270 L. ACCIVS. 

21 Cic, Brut. 64, 329: Accius isdem aedilibus ait se 
et Pacuuium docuisse fabulam, cum ille octoginta, 
ipse triginta anuos natus esset. 



m. parerga. lib. i. 

22 uenas proscissas * cossi * lerare drdine; 
porcas bidenti ferro rectas sdluere. 

23 Plinus n. h. XVIII 200: adiecit his [serendi prae- 
ceptis] Attius in praxidico, ut sereretur, cum luna 
esset in ariete, geminis, leone, libra, aquario, Zoro- 
astris sole scorpionis duodecim partes transgressO; cum 
luna esset in tauro. 



IV. pragmatica. LIB. i. 

24: ^w_v^-i^_et cuncta fieri cetera 

inbecilla ob ponderitatem grauitatemque nominis. 

EX LIB. INCERTIS. 

25 -1 ^ _ u ^ describere m tbeatro perperos 
popularis. 



quod nomen hic inportunissime inseritur; Plauti anus Lachni. | 
boetia (-cia) codd. \ 3 Macci Titi BitscheUus: m. accii (actii) 
titi codd. II 22 Non. 61, 19 porcae . . Accius parergorum lib. I; 
sine dubio hoc fragmentum ex eodem lihri I opusculo est sump- 
tum, quod sub alio titulo adfert Plin. fr. 23 [ 1 uenas scripsi: 
bene codd. (uenae proscissae Muellerus) \ cossigerare codd., 
cossim girare Scaliger sine iusto sensu; latere lerare (lirare) 
pro certo habeo cp. Varr. de re r. I 29, 2, sed cossi emendare 
nescio (cossim displicet) \ 2 soluere scripsi: dereuere codd. {ex 
dereuere, h. e. oluere); rectas est ^erectas^ \ 24 Non. 156, 4 
ponderitatem a pondere, ut grauitatem. Accius pragmatico 
lib. I I 2 ob Maduigius op. I 110: non quod codd. \ nominis 
idem: hominis codd. || 25 Non. 150, 10 perperos, indoctos, stul- 
tos . . Accius pragmaticis | discribere HL. 



L. ACCIVS. 271 

et eo plectuntilr poetae, quam suo uitio, saepius, 26 
ductei uilitate nimia uestra aut perperitudine. 

GelL XX 3: sicinnium . . genus ueteris saltationis 27 
fuit. saltabundi autem canebant, quae nunc stantes 
canunt. posuit boc uerbum L. Accius in pragmaticis 
appellarique sicinnistas ait nebuloso nomine, 
credo propterea 'nebuloso', quod 'sicinnium' cur dice- 
retur obscurum esset. 

V. incertae sedis fragmenta. 

it nigrum campis agmen uu.u^ — 28 

Varro VII 64: miraculae a miris, id est monstris, 29 
a quo Accius ait personas distortis oribus deformis 
miriones. 

Varro V 21: terra dicta ab eo . . quod teritur . . 30 
hinc fines agrorum termini . . lioc cum *i' in Latio 
aliquot locis dicitur, ut apud Accium non ^terminus', 
sed terimen [termen cod., corr. Spengelkis]. 

Varro VII 36 ea, ut Graeci, dKrjvtj, ut Accius 31 
scribit, scena. 

(hic) louis. 32 

Terentius Scaurus p. 18 K.: Accius geminatis uoca- 33 
libus scribi natura longas syllabas uoluit, cum alioqui 
adiecto uel sublato apice longitudinis et breuitatis nota 



26 Non. l. l. idem eodem | 2 ductabilitate codd. (ducibili- 
tate G margo), corr. QuicheraUus\ uulgo ante ductab. addunt 
aut II 28 Seru. ad Aen. IV 404 hemistichium Enni . . quo 
ante Accius est usus de Indis || 29 sqq. adscripsi quae aliquo 
cum iure etiam ad cetera praeter tragoedias opuscula referri 
possunt', orthographica num propriis libris Accius tractauerit, 
non constat: possunt eae quaestiones tamen didascalicis uel 
pragmaticis fuisse insertae \\ 32 AMai auct. class. V 151 legi- 
mus in Capro 'hic louis' etiam . . Accius . . utuntur hoc exemplo. 



272 Q. VALERIVS SORANVS. 

posset ostendi. — cf. et QuintU. 1 7, 14^ Velius Longiis 
p. 55 K.; Mar. Victorinus p. 8 K.: cum longa syllaba 
scribenda esset, duas uocales ponebat, praeterquam 
quae in 4' litteram incideret; hanc enim per ^e' et 4' 
scribebat. 

34 Priseianus I p>- 30 H.: ostendit Varro in primo 
de origine linguae latinae his uerbis: ut lon scribit, 
quinta uicesima est littera, quam uocant agma, cuius 
forma nulla est, etsi [et codd.] uox communis est 
Graecis et Latinis, ut his uerbis ^aggulus', 'aggens', 
^agguilla', 'iggerunt'. in eius modi Graeci et Accius 
noster bina *g' scribunt, alii ^n' et 'g'^ quod ih hoc 
ueritatem uidere facile non est. similiter ^agceps, ag- 
cora'. — cf. Mar. Victorin. xx 8 et 19 K 

35 Mar. Victorin. p. 8 K: idem nec ^z' nec "^y' in 
libros suos rettulit, quod aeque [^ia quae codd.] ante 
fecerant Naeuius et Liuius. 



TEMPLI TARRACINENSIS inscriptio. 

1 bene meriti serui sedeant: surgunt liberi. 



Q. VALERIVS SORANVS. 

1 uetus sat adagio est, o Publi Scipio. 



I 



T. TARR. inscr. Seru. ad Aen, VIII 564 in huius (Feroniae) 
templo Tarracinae sedile lapideum fuit, iu quo uersus incisus 
erat; de tempore cf. Buechelerus m. BJi. 41 p. 2 | surgant 
Masuicius surgent JDaniel. 

VAL. SOR. {Teuff. HLB. § 147). 1 Varr. VII 31 apud 
Valerium Soranum | sat addidi, cum uersum adesse facile ap- 
pareat \ .o, p. scipio Flor. 



T. QUINTIVS ATTA. 273 

Accius Hectorein nollet facere, Hectora mallet. 2 

Varro VII 65: scrupipedam . . luuentius comicus 3 
dicebat a . . Valerius a pede ac scrupea. 

luppiter omnipotens rerum regumque repertor, 4 
progenitor genetrixque deum, deus unus et idem. 

Flinius n. h. praef. 33: hoc [scil. suhiungere indices 5 
librorum] ante me fecit in litteris nostris Valerius 
Soranus in libris, quos eTtoittCdav inscripsit. 

Plinius n. h. III 65: Roma ipsa, cuius nomen al- 6 
terum dicere arcanis caerimoniarum nefas babetur, 
optimaque et salutari fide abolitum enuntiauit Vale- 
rius Soranus, luitque mox poenas. — cf. Plutarchi q. B. 
58j 61, Solinus 1, 7. 



T. QUINTIVS ATTA. I. opigrammata. 
praeterea lusit resoluta crine capillus. 



2 Yarr. X 70 Hectdrem, Nestorem . . Accius haec in tragoediis 
largius a prisca consuetudine mouere coepit et ad formas grae- 
cas uerborum magis reuocare, a quo Yalerius ait | nolet — malet 
uulgo sine causa || 4 AMai auct. class. III 161 plerumque deus 
et unus idemque non solum diuersis nominibus, sed et diuerso 
ac uario sexu dicitur iuxta illos uersus Valerii Sorani; Augustin. 
de ciu. dei VII 9 quosdam uersus Valerii Sorani exponit idem 
Varro . . qui uersus hi sunt {cf. ibid. c. 11, 13) | 1 rerum 
regumque repertor mythographus {cf. Aen. XII 829): regum 
rerumque deumque Augustin. rerum rex ipse deumque Bur- 
manus \ 2 idem mythogr.: omnis Augustin. \\ fr. 3 ut ex eodem 
atque fr. 1 ei 2, ita 6 ex eodem atque 4 opere haustum esse 
potest {fr. 5 num poeticum librum innuat dubium manet) || huic 
Sorano Krahnerus dedit uersum a nobis JEnnio {fr. 50) ad- 
scriptum {nec ad librum editum spectat Gell. I 10, 3). 

ATTA {Teuff. HLB. § 144). 1 Non. 202, 23 crines . . fe- 
minino . . Atta in epigrammatibus 1 lusit scripsi: tu sis codd. \ 

rRAGMENTA POETARUM ROMANORUM. 18 



274 POMPILIYS. 

II. satTira. 

Kj j. <j _ Kj s uertamus uomerem 

in ceram mucroneique aremus dsseo. 



POMPILI epigrammata. 

Ridiculum est, cum te cascum tua dicit amica, 

fili Potoni, sesquisenex puerum. 
dic rusum pusam: sic fiet ^mutua muli'; 

nam uere pusus tu, tua amica senex. 

Pacui discipulus dicor, porro is fuit Enni, 
Ennius Musarum: Pompilius clueo. 



tesoluta (d siq^^ra t pr.) L desoluta HG, corr. Mercerus {cf. 
Hauptius op. III 440) || 2 Isidor. or. VI 9 institutum, ut ceram 
ossibus scriberent, sicut indicat Atta in satura [sic Guelf.y 
Mon.: satyra uulgo'\\ cf. et Mai auct. class. VI 578; togatae 
alicui uulgo aitribuunt, discripsit senarios Hauptius op. II 340 | 
ceram Ottonis codd. , auct. class. : cera Guelf. c§ra Mon. | mu- 
croneque Isid., uero neque auct. class., mucronique Hauptius. 
POMPIL. {Teuff. HLB. § 146). 1 Varro VII 28 item 
ostendit {cascum uetus esse) Pompili [Papini Flor.'] epigram- 
mation, quod in adulescentem fecerat [cascum add. Flor.^ 
glossam deleo]; Prisc. I 90 H. Pompilius [sic BergJcius: pom- 
pnius P pomponius ceteri codd.] in epigrammate, quod M. 
Varro in libris qui sunt de lingua latina refert: tua amica 
senex | 1 cascum scripsi: cascam Flor. Cascam uulgo \ amica 
v/ulgo: anna, ut uid. {ult. iitt. incerta) Flor. amici apographa | 
2 potonis es qui senex Flor., corr. Turnehus \ 3 dic rusum 
pusam scripsi: dicit pusum puellam pusam Flor. dic tu illam 
pusam Turnebus | 3, 4 mutuam mulinam uere Flor., corr. 
Panthagathus \\ 2 Non. 87, 32 cluet, nominatur . . Varro ovos 
IvQcc^s', Varro Pompilii ipsius epigramma referre uidetur \ 
1 Pacui Lachm. ad Lucr. p. 306: pacuuius codd. \ porrois L: 
poreis H m. 1 porois H m. 2 G | Enni add. Eothius \ clueor 
codd., corr. lunius \ ad tragoedias referunt uersum apud Varr. 
VII 93. 



VALERIVS AEDITVVS. Q. LVTATIVS CATVLVS. 275 



VALERI AEDITVI epigrammata. 

Dicere cum conor curam tibi, Pampliila, cordis, 
quid mi abs te quaeram, uerba labris obeunt, 

per pectus manat mtdtus subito mihi sudor: 
sic tacitus, subidus dum studeo, pereo. 

Quid faculam praefers, Phileros, quae nil opus 

nobis? 

ibimus sic: lucet pectoris flamma satis. 
istam mox potis est uis saeua exstinguere uenti 

aut imber caelo concitus praecipitans; 
at contra hunc ignem Veneris, nisi si Venus ipsa, 5 

nullast quae possit uis alia opprimere. 



Q. LVTATI CATVLI epigrammata. 

Aufugit mi animus; credo, ut solet, ad Theotimum i 
deuenit. sic est: perfugium illud habet. 



VAL. AEDIT. (Teuff: HLB. § 146). 1 Gell XIX 9, 11 
Aeditui uersus <^hice fuerunt)> | 2 mi Aldina: mihi codd. \ 
uerba unus cod.: membra ceteri \ obeunt scripsi anal. CatuU. 
p. Gl: abeunt codd. \ 3 multus subito mihi scripsi: mihi subito 
codd. subito mihi Ald. subito subido m. Usenerus (sub. stupido 
m. CFWMuellerus sub. geHdus m. Peipcrus) \ 4 sic unus: si 
fere codd. \ rubidus Peiperus cupidus Kruegerus sfcupidus 
Muellerus \ dum studeo scripsi: duplideo (dupli deo) codd.; 
erat in archetypo DVIV^^UDEO; uulgo Juplo ideo, TJsenerus 
dum pudeo legunt; at rcquiritw, quod illi conor u. 1 respondeat 
2 Gell. l. l. § 12 atque item alios uersus eiusdem addidit 

1 Quid XOTTN: Qui QZ | que QZ: qua XOTTN | ni(c)hil codd. 

2 pectori(s) scripsi: pectore codd. \ 3 mox {uel nc = nunc) 
scripsi: non codd. nam Turnehus \ 4 concitus scripsi: candidus 
codd., quod sententia {cf u. 3 saeua) respuit \ 5 Ad codd. \ si 
om. XOTTN I 6 nuUa est QXTT. 

LVT. CATVL. {Teuff. HLB. § 142, 4). 1 Gell. XIX 9, 14 
Quinti Catuli uersus illi fuerunt | 1 Offugit XTT | mihi codd. \ 

18* 



276 YERSVS POPVLARIS. A. FVRIVS ANTIAS. 

quid? quasi non interdixem, ne illunc fugitiuom 
mitteret ad se intro, sed magis eiceret! 

ibimus quaesitum. uerum ne ipsei teneamur, 5 
formido. quid ago? da, Venus, consilium. 

Constiteram exorientem Auroram forte salutans, 
quom subito a laeua Roscius exoritur. 

pace mihi liceat, caelestes, dicere uestra: 
mortalis uisust pulcrior esse deo. 



VERSUS POPVLARIS. 

postquam Crassus carbo factus, Carbo crassus 

factus est. 



A. FVRIVS ANTIAS. 

1 sanguine diluitur tellus, caua terra lutescit. 

2 omnia noctescunt tenebris caliginis atrae. 
8 increscunt animi, uirescit uolnere uirtus. 



3 quid OTTN: qui QZX | quasi ThKorschius: si codd. \ 5 uerum 
uulgo: uerbum codd. \ ipsei] ipsiti codd. \\ 2 Cic. de nat. d. 

1 28, 79 Q. Catulus . . dilexit municipem tuum Roscium; in 
quem etiam illud est eius | 2 cum codd. \ 4 uisust Ursinus: 
uisus codd. 

VEES. POPVL. Marius Plotius 461 K. astismus . . per si- 
militudinem, quo modo dictum est de Carbone, qui mortuo 
Crasso, homine felice, inimico suo, ante obscurus florere coepit 
'p. C. c. f. e.', id est periit, ""C. c. f. e.', id est res ante mortua 
reuixit, id est ad florem peruenit; mortuus est L. Licinius 
Crassus^ cui Papirius Carbo erat inimicissimus {Gic. de or. III 
3, 10), a. a. Chr. 91; cf. Hauptius op. III 325. 

FVEIVS ANTIAS. 1—6 Gell. XVIII 11 (m cuius lemmate 
Furi Antiatis) uersus . . ex poematis Furianis . . subdidi || 1 {cf. et 
Non. 133, 24) lut. expJicat Gell. terram in lutum uersam || 

2 {cf. et Non. 145, 10) noct. Gell. expl. tenebras in noctis 
modum factas |] 3 [cf. et Non. 188 , 8) [ crescunt Non. codd. | 



PORCIVS LICINVS. 277 

sicut fulca leuis uolitat super aequora classis. 4 

spiritus Eurorum uiridis cum purpurat undas. 5 

quo magis in patriis possint opulescere campis. 6 



PORCIVS LICm[I]YS. 



Poenico bello secundo Musa pinnato gradu 1 

mtulit se bellicosam in Romuli gentem feram. 

Varro de Z. l. V 163: [post codicis lacunam'] . . li- 2 
gionem Porcius designat, quom de Ennio scribens 
dicit eum coluisse Tutilinae loca. 

Cic. de fin. 12, 5: ut, cum Sopbocles uel optime 3 
scripserit JElectram, tamen male conuersam Atilii 
mihi legendam putem; de quo Licin[i]us ferreum 
scriptorem; uerum, opinor, scriptorem tamen, ut 
legendus sit. 

dum lasciuiam nobilium et laudes fucosas petit, 4 
dum 'Africani uocem diuinam haurit auidis auribus, 



uirescunt codd. Gellii, {non Nonii) , qui expl. pristinas uires 
reciperare || 4 fulca Pontanus: fulica codd. || 5 purp. Gell. expl. 
quod uentus mare caerulum crispicans nigrefacit [sic scripsi: 
nitefacit codd.] \ puto Eurous || 6 {cf. et Non. 148, 17, uhi pro 
patriis codd. campis ex u. sq.)] opul. Gell. expl. opulentum fieri. 
PORC. LIC. {Tenff. HLB. § 146). 1 Gell XVII 21, 45 Por- 
cius Licin[i]us serius poeticam Romae coepisse dicit in liis 
uersibus | 2 se Aldus: sese codd. || 3 uerha uerum — tamen 
olim continuahant Licino (excriptorem Scdliger^ cf. Maduig.) \\ 
4 Sueton. uita Ttrentii in Bitschelii op. III 205 quamuis . . 
Porcius suspitionem de consuetudine per haec faciat | 1 lasci- 
uam A I fucosas laudes B {sic deteriorum archetypum significo) \ 
2 uocem diuinam haurit (= hihit) scripsi in Fleck. ann. 1881 
p. 403 : uocem dum et inhuius et A uoce diuina inhiat B uocem 



278 PORCrVS LICINUS. 

dum ad Pliilum se cenitare et Laelium pulchrum 

putat, 
dum^ se amari ab his quom credat. crebro in 

Albaniim ^ _, 
± u - Kj j. yj rapitur 6b florem aetatis suae: 5 

suis postlatis rebus ad summam mopiam redactus 

est. 
itaque ex conspectu omnium abit ut Graeciae in 

terram ultumam, 
mortuost Stymphali, Arcadiae in oppido: nil 

Piiblio 
Scipio profuit, nihil illei Laelius, nil Fiirius, 
tres per id tempils qui agitabant facile nobilis- 

sumei: 10 

eorum ille opera ne domum quidem habuit con- 

ducticiam, 
saltem ut esset quo referret obitum domini ser- 

uolus. 

II. 

Custodes ouium teneraeque propaginis, agnum, 
quaeritis ignem? ite huc. quaeritis? ignis homost. 



diuinam inhiat Muretus male | 3 Philum Bothim: fixum A 
furium B I centare A (coenit. uel coempt., sim. B) | putat pul- 
chrum B | 4 quom addidi \ credat A: credit B | supple fere 
uenit porroque u. s. gaudiis qua Veneris (inpudica omisere 
librarii) \ rapitur ob A: rapi ad B | 6 suis postlatis Ritschelius: 
post (ipsus uel ipsis B) sublatis codd. \ 7 ex A: e B ] abit ut 
scripsi: abiit in B abit {om. ut) A | Graeciae Bothius: greciam 
codd. I ultimam codd. \ 8 mortuus est infalo (in phalo fere B) 
codd.y corr. Rothius {nisi quod Stymphali Bitschelius) -, qui et 
in addidit \ opido A \ nichil A nihil B praeter unum {et sic 
postea) I Publio unus ex B: F. (= PuhJius) codd. \ 9 ei profuit. 
nihil illi A profuit nihil ei B {in archetypo profuit nihil illi et 
ei supra illi legehatur, unde illei dedi) \ furius tres B: simi- 
nistros A {corr. in mg. m. rec.) | 10 id Wolfius: idem codd. \ 
facile nobilissumei scripsi 1. l.: nobiles facillime (-me A; codd. { 
11 habuit B: si abuit A | conduccicia A [ 12 seruulo A seruulus 
B II 5 GeV. XIX 9, 13 item dixit uersus Porcii Licini[i] hosce | 



VOLCACIVS SEDIGITVS. 279 

si digito attigero, incendam siluam simul omnem, 
omne pecus flammast, omnia qua uideo. 

serena caeli momina et salsi fretus. 



VOLCACII SEDIGITI Hber de poetis. 

multos incertos certare lianc rem uidimus, 

palmam poetae cdmico cui deferant. 

eum meo iudicio errorem dissoluam tibi, 

ut, contra siquis sentiat, nil sentiat. 
5 Caecilio palmam Statio do mimico; 

Plautus secundus acie exsuperat ceteros; 

dein Naeuius, qui feruet, pretio in tertiost; 

si erit, quod quarto detur, dabitur Licinio. 

post msequi Licinium facio Atilium; 
10 in sexto consequetur hos Terentius; 

Turpilius septimum, Trabea octauom optinet; 

nono loco esse facile facio Luscium; 

decimum addo causa antiquitatis 'Ennium. 



1 teneraeque PVictorius: uendere codd. uernaeque BUngerus 
mandrae Hauptius j 2 q. ignem ite huc q. ite huc ignis ho- 
most (pars homo est) fere codd. \ 4 flamma est pars codd. \ 
qua codd. prohi: quae dett. \ sensu iusto carent haec ultima; 
puto omnia ab igne meo || 6 Charis. 129 K. fretus, huius fretus. 
Porcius Licinius [lucinni, i supra u, Neap.'] . . 'salsi fretus'; 
unde huc traxit IBecJcerus, quae ah Non. 205, 34 fretum 
masculini trihuuntur Lucilio \ serena uiilgo: serana L et (-nae 
m. 1) H saerana (ae ex e m. 2) G | caecili HG caecaeli L caeli 
alii I nomina H w. 1 nomine ceteri codd. Non. ; momina Lachm. | 
salsi Char.: salis Non. codd.^ 

VOLC. SEDIG. {Teuff. HLE. % 197). 1 Gell. XV 24 Se- 
digitus in libro, quem scripsit de poetis ] 1 uidemus uulgo: 
uidimus codd. \ 4 si qui Osannus \ 5 do mimico lac. Gronouius: 
dominico QZ do cominico X do (de) comico ceteri do mimicam 
Bothius I 6 acie scripsi: facile codd. \ 7 qui seruet pretio in 
tertiost (-io est pars) codd. , corr. edit. Colon. a. 1526 (qui ser- 



280 VOLCACIVS SEDIGITVS. 

2 sed ut 'Afer populo sex dedit comoedias, 
iter hinc in Asiam fecit. at nauem ut semel 
conscendit, uisus niimquam est: sic uita uacat. 

3 Publi Terenti hae quae uocantur fabulae 
cuiae sunt? non qui iura gentibus dabat 
bas summo honore affectas fecit fabulas? 

4 remouetur Hecura sexta, exilis fabula. 

5 Siieton. uita Ter. p. 212 R.: Volcacius autem non 
solum Naeuio et Plauto et Caecilio, sed Licinio quo- 
que et Atilio postponit (Terentium). 



uet pretium, tertiust BitscJieliits) \ 9 Licinium] illi quintum 
malim \ 10 consequitur cocld., corr. Pithoeus \ 11 octauum codd. \ 
13 antiquitatis causa codd., corr. uulgo \\ 2 Sueton. uita Ter. 
in Bitsch. op. III p. 211 de morte eius Volcatius sic tradit | 
1 dedit comoedias B {cf. ad Porcii Lic. fr. 4): comodias ded 
A I 2 ite hinc et faecit A | at addidi (nauem autem ut Bitsche- 
lius ut nauem Buechelerus) \ nauim B || 3 JDonat. in auctario 
Sueton. u. Ter. Bitsch. p. 214 Scipionis fabulas edidisse Teren- 
tium Volcacius [sic Buechel. m. Bhen. 33 p. 492: uallegius A 
ualegius B, unus ualgius] in actione ait; haec ultima corrupta-, 
prohabiliter FLeo m. Bhen. 38 p. 322 in enumeratione | 1, 2, 
3 sic codd. tradunt hae quae uoc. fab. cuiae sunt non lias qui 
iura populis (populis A m. 2) retentibus (terentius A m. 2 mg. 
recensentibus B) dabat summo h. affectus f. f., correxi; turhae 
exortae, cum scriba a publi terenti ad gentibus aberrasset haec- 
que conflasset {aliorum maximeque Fleckeiseni conamina apud 
Bitschelium uide) || 4 Suet. u. Ter. p. 207 B. et hanc autem et 
quinque reliquas aequaliter populo probauit, quamuis Volca- 
tius in enumeratione omnium ita scribat | remouetur scripsi: 
sumetur A sumeretur (sumetur, submeret) B simitur Bitschelius \ 
h§c ira A hecyra sim. B j exilis scripsi: ex his codd. exclusast 
Bitschelius. 



CN. MATIVS. 281 

CN. MATIVS. 
I. Ilias. LIB. I. 
corpora Graiorum maerebat mandier igni. 1 

obsceni interpres fmiestique ominis auctor. 2 

LiB. vn. 
dum dat uincendi praepes Victoria palmam. 3 

LiB. xn. 

-. uu _ uu _ celerissimus aduolat Hector. 4 

LIB. XV. 

acrum. 5 

LIB. XX. 

ille bietans herbam moribundo conterit ore. (> 

LIB. XXI. 

altera pars acii uitassent fluminis undas. 7 

LIB. XXIII. 

an maneat specii simulacrum in nocte silentum. 8 



MATIVS. {Teuff. HLE. § 150). 1 Varro VII, 95 apud 
Matium; Scaliger cp. Hom. II. VII 428, OMuellerus rectius 
cp. II. I 56 I maerebar Flor., corr. OMuellerus || 2 Varro VII 
96 apud Matium; II. I 62 || 3 Gell VII 6, 5 Cn. Matium [tri- 
macium codd.] . . qui in septimo [secundo codd.] Victoriam 
uolucrem ^praepetem' appellauit in hoc uersu; cf. Hom. II. 
VII 291 sq. II 4 Prisc. I p. 334 H Gn. Matius [matilius fere 
codd.] in Iliade; II. XII 462 |j 5 GJiaris. 111 K. ^a.' tamen pro 
'acrem' Cn. Matius Iliados XV || 6 Diomed. 345 K. liiare et 
hietare . . Gn. Matius [attius codd.] uicensimo Iliados | mori- 
bundo tenit (tenet B) ore codd., correxi; moribundus uulgo i| 
1 et S Gell. IX 14, 14 de uocum in -es genetiuo i agens Cn. 



282 CN. MATIVS. 



n. mimiambi. 

9 iamiam albicascit Phoebus et recentatur, 
commune hominibus lumen et uohiptatis. 

10 quapropter edulcare conuenit uitam 
curasque acerbas sensibus gubernare. 

11 nuper die quarto, ut recordor, et certe 
aquarium urceum unicum domi fregit. 

12 sinuque amicam refice frigidam caldo 
columbulatim labra conserens labris. 

18 iam tonsiles tapetes ebrii fuco, 

quos concha purpura imbuens uenenauit. 

14 v^_^_w_^_^ ficorum 

in milibus tot non uidebitis grossum. 

15 sumas ab almo lacte diffluos grossos. 



Matius in Iliadis XXI . . idem Matius in XXIII [ita Scaliger: 
XIII codd.]; II. XXI 3 sq. et XXIII 103 sq. \ 8 in nocte scripsi: 
in morte codd. \\ 9 Gell. XV 25 Cn. Matius . . in mimiambis . . 
recenfcatur pro eo quod Graeci dicunt avccvsovtccL {Kon. 167, 16) | 

I Phoebus om. Non. \ 2 com. lumen hominibus et uoluptatis 
(et uol. om. Non.) codd., traieci, ut iam uoluptatis sit nomi- 
natiuus \\ 10 Gell. l. l. post 9 idem Matius isdem mimiambis 
edulcare dicit, quod est dulcius reddere {Non. 106, 25) | 2 plu- 
rasque et gubemasse codd. Non., quorum nonnulli senibus || 

II Gell. X 24, 10 die quarto . . Cn. Matius . . in mimiambis 
pro . . 'nudius quartus' {Macr. I 4, 24, uhi unicum om. Paris.) \\ 
12 Gell. XX 9 figmentis uerborum nouis Cn. Matii . . in mi- 
miambis | 1 reficere codd., corr. Scaliger \ columbulatim Z: co- 
lumbalatim Q columbatim XTTN || 13 Gell. l. l. post prius fr. 
item II 14 Macr. III 19, 5 lacte proprie ficorum dicitur. grossi 
appellantur fici quae non maturescunt . . Mattius j ficorum post 
tot codd., traiecit Santenius {delet Bothius) \\ 15 Macr. l. l. post 
fr. prius et paulo post ait | ab almo scripf^i: a basilio Paris. 
ab alio ceteri codd. \ grossus Paris., num rccte? 



NINNIVS CRASSVS. MANILIVS. 283 

meos hortulos, quando holero, stercoro plure. 16 

pressusque labris unus acinus arebat. 17 



NINNII CRASSI Cypria Ilias. 

LIB. I. 

collum marmoreum torques gemmata colorat. 

LIB. II. 

- ^w _ penetrat penitus thalamoque potitur. 



LIB. XVI. 



socii, nunc fite uiri. 



LIB. XXIV. 

nam non coniui iani oculos ego deinde sopore. 



MANILIVS. I. Epigrammata. 

Cascum duxisse cascam non mirabile est^ 
quoniam cariosas conticiebat nuptias. 



16 Prisc. 1 274 H. holero . . Gn. Mattius [accius, martius, 
m. accius, m. actius codd.l \ m. li. plus stercoro quam holero 
codd., correxi || 17 Kon. 193, 12 acinus masculino . . Matiua 
[sic LMuellerus: et alii codd.] obscurae auctoritatis. 

NINN. CEASS. 1 Charis. 145 K. hic et haec torques . . 
Ninnius [Scriuerius: n§uius cod-l Cypriae Iliadis libro I | co- 
lorat scripsi: coronat cod. \\ 2 Prisc. I 502 potitur . . Ninniua 
[Scriuerius: neuius codd.l in Iliadis secundo || 3 Non. 475, 14 
fite imperatiuo modo . . Crassus lib. XVI Iliados | o addidit 
lunius (nunc Scaliger) |1 4 Prisc. I 478 H. coniueo . . praeteri- 
tum tam in 'ui' quam 'xi' habuit. Ninnius Crassus in XXIIII 
Iliados 1 iam addidi (non iam = nondum). 

MANIL. {cf. TJiMommsenus mus. Blien. 16, 285). 1 Varro 
VII 28 cascum uetus . . eo magis MaDilius quod ait | 2 cario- 



284 MANILIVS. 

II. EX INCERTI NOMINIS LIBRO. 

2 Lato est Coeo creata Titano w _ 

3 Latona parit onilsta complexu louis 
Deli adeo geminos z v _ w z ^ _; 
deique eo Titanis, Deliadae cluent. 

4 Varro de l. l. V 31: Europa ab Europa Agenoris, 
quam ex Phoenice Manilius [manlius cod^ scribit 
taurum exportasse, quorum egregiam imaginem ex 
aere Pythagoras Tarenti fecit. 

6 l^ii Plinius n. h. X 4 de aue Phoenice: primus atque 
diligentissime togatorum de eo prodidit Manilius se- 
nator ille maximis nobilis doctrinis doctore nullo: 
neminem extitisse qui uiderit uescentem, sacrum in 
Arabia Soli esse, uiuere annis DXL, senescentem 
cassiae turisque surculis construere nidum, replere 
odoribus et superemori. ex ossibus deinde et medullis 
eius nasci primo ceu uermiculum, inde fieri pullum^ 
principioque iusta funera priori reddere et totum de- 
ferre nidum prope Panchaiam in Solis urbem et in 
ara ibi deponere. cum buius alitis uita magni con- 



sas Lachmannus: carioras Flor. Caron eas Scaliger \\ 2 — 6 ex 
Ubro miraculorum pJeno fluxisse uidentur || 2 Varro VII 16 
Titanis {Diana) dicta, quod eam genuit * ut niplautus * Lato. 
ea, ut scribit Manilius, est coecreato titano, in qua Flor. 
scriptura Coeo dedit OMuellerus; dubites sitne ea est an Lato 
est in initio ponendum \\ 3 Varro post fragm. 2 ut idem scri- 
bit I 1 parit Flor.: pariit Scaliger \ onusta scripsi: casta 
Flor. absone \ iobis Flor. \ 2 Deli adeo scripsi: Delia deos 
Flor. Deli deos uulgo \ post geminos pergit Flor. id est Apol- 
linem et Dianam , qua glossa recepta apparet finem uersus 
intercidisse \ 3 diiq,ue eo scripsi: dii quod Flor. \ Deliadae 
cluent scripsi: deliadae eadem Flor. \\ in fragm. 5 iamhos hic 
illic facile audio^ ut nemo extitit | qui uiderit uescentem || ad 
hunc Manilium eiusque librum poeticum num alia redeant 
Mommseno congesta perquam mihi est dubium. 



J 



SVEIVS. 285 

uersionem anni fieri prodit idem Manilius, iterumque 
significationes tempestatum et siderum easdem reuerti, 
hoc autem circa meridiem incipere, quo die signum 
arietis sol intrauerit, et fuisse eius conuersionis an- 
num prodente se P. Licinio Cn. Cornelio cos. CCXV. 



SVEIVS. 
I. idyllia. moretum. 

admiscet bacas nucis. haec nunc regia partim, 
partim Persica (quod nomen fit denique) fertur 
propterea, quod qui quondam cum rege potenti, 
nomine Alexandro Magno, fera praelia belli 
5 in Persas tetulere, suo post inde reuentu 
hoc genus arboris in praelatis finibus Grais 
disseruere, nouos fructus mortalibus dantes. 
mollusca haec nux est, nequis forte inscius erret. 

PVLLI. 

se mcidunt, exm labellis morsicatim lusitant. 
ubi tu nequaquam cubares asperiter - j. ^ - 



SVEIVS. 1 Macr. III 18, 10 Sueius \ita Paris.: Saetiua 
Bamb.] . . in idyllio, quod inscribitur Moretum. nam cum lo- 
quitur de hortulano faciente moretum, inter cetera quae eo 
mittit et hoc pomum mitti ait his uerbis | 1 admisce tua ca 
basilicis. Paris. et, nisi quod cauasilicis (b supra u), Bamh.^ 
correxi Misc. Crit. p. 22 {in archetypo ba supra ua scriptum 
puta)] baccam iam Salmasius \ regia addidi \ 2 fit Biiechelerus 
m. Bhen. 37 p. 342: sit Bamb. m. 1 sic m. 2, Par. \ 4 fere 
Bamb. m. 1 | bello codd., correxi \ 5 malim suom — reuentum 1 
6 prolatis Ribbeckius m. Bhen. 27 p. 182 [ 7 disseuere idem \ 
puto popularibus | dentes Bamb. m. 1 || 2 Non. 139, 24 morsi- 
catim. Sueius [ita LMuellerus: suis codd. seuius m seuis corr. 
H] pullis I sic incedunt et in lab. codd.^ correxi |j 3 JVbn. 513, 24 



286 SVEIVS. 

4 escam hic absintlii e iure in os pullo data, 
simul assulatim uiscus assumit cibum. 



NIDVS. 

6 ^ ^ inter se degularunt dmnia. 

INCERTAE SEDIS. 

6 ascendit e frunde et fritinnit suauiter. 

7 * ita tradedeque * in re neque in 
iudicium Aesopi nec tbeatri trittiles. 

<(II. annales.)> lib. v. 

8 — redeunt referunt laeti rumore secundo. 



asperiter. Sueius [ueius codd.^ corr. Muell.] pulis | aspiciter 
(ci m. 1 del.) G, ut et in lemtnate, aspiter HL {uirgula omissa)\ 
aspriter Muellerus \\ 4 Non. 72, 21 assulatim ut minutatim . . 
Sueius [uaeius codd., corr. Muell.'] puUis | 1 escam hic iure 
inops puUo da adscintille (assint illae H m. 1) codd., correxi 
(e iure et in os iam Mercerus) \ 2 uiscus assumit Muellerus: 
uis aias sumit codd. || 5 Charis. 103 K. gulam . . per u . . ut 
Sueius ait in nido [ita scripsi: suemus, suprascr. succius, ait 
in nudo exc. Caucli. ut insuemur ait in nuro Neap.] || 6 Varro 
VII 104 {ah animalium uocibus tralata) sueta frendice frunde, 
sic Flor., pro quo restituo Suei <^a cicada:)> ascendit e {ab a 
ad a ubi aberratum est, facile qiwd requiri uidebatur a frendico 
absonum e litteris eruere librarii); Suei ab irundine Scaligero 
praeeunte MibbecJcius {cicadae tamen fritinniunt ! ) \ Irutinni 
Flor., correxi (fritinni OMuellerus fritinnis BibbecJcius) \\ 
1 Varro VII 104 in eadem re sues auoluerat, ita Flor., in quo 
Suei uel Sueius latere puto, cetera incerta sunt; olim a colubra 
conieci \ ita tradedeq; inreneq; in, sic Flor., corruptissime; ita 
tragoediae qua in re neque in {sic uulgo) Bueclielerus m. Bh. 
29, 197 I 2 trittiles secundum Charis. p. 239 explico ^oppedas^ 
siue ^contemnas^ \\ 8 Macr. VI 1, 37 Sueius [ita Neap.: Sueuius 
Paris.] iu libro quinto; spectare haec ad annales perspexit 
Bibbeckius \ laeti scripsi praef. ad Val. Flacc. p. VII: petita 
codd. (la supra p olim scriptum puta). 



I 



LAEVIVS. 287 

_ w^ _ Volscumque uolatile telum. 



LAEYH erotopaegnia. 

LIB. II. 

numquod meum admissum nocens 
hostit uoluntatem tuam? 

LIB. III. 

nocte dieque decretum et auctum. 

LIB. IV. 

meminens Varro corde uolutat. 

LIB. V. 

tu, Andromacha, per ludum manu 
lasciuola ac tenellula 
capiti meo, trepidans libens, 
insolita plexti munera. 



9 Macr. VI 5, 15 Vergilius pro sagitta 'uolatile ferrum' 
. . Sueius libro in quinto ait | Volscumque scripsi: uolucrum- 
que codd. inepte \\ Fulgeniii locos duos {p. 567, 4 et myth. III 8), 
modo sint antiqui scriptoriSj tamen a nostro alienos nolui ad- 

LAEVIVS {cf. Teuff. HLE. § 150, comm. ad Cat. p. 6 sq.). 
fragmenta duplici modo a grammaticis adferuntur, partim se- 
cundum libros, partim secundum singula carmina, quorum com- 
pluria sine dubio unusquisque continuit liber || 1 Non. 121, 17 
hostire, offendere, laedere . . Laeuius [pacuuius codd.l eroto- 
paegnion lib. II | 1 numquod scripsi: hunc quod codd. nunc 
Bentinus 1| 2 Frisc. I 484 H. a decresco . . decretum. Laeuius 
. . in III erotopaegnion | metrum dubium \\ 3 Prisc. 1 560 H. 
memini, meminens. Laeuius erotopaegnion in IIII | fortasse 
uario || 4 Prisc. 1 536 H. plecto, plexi . . Laeuius in V eroto- 
paegnion | 1 tu ego: te codd. (de unus), del. BuecheJerus \ ludum 
BR: dudum ceteri \ 4 insolito plexi munere codd., correxi in- 
solita plexit munera Grotio praeeunte. 



288 LAEVIVS. 

LIB. VI. 

5 lasciuiterque ludunt. 

ADONIS. 

6 humum umidum pedibus fodit. 

ALCESTIS. 

7 j. ^ - Kj uituperones subducti supercili 
carptores. 

8 corpore tenuato pectoreque 
undique obeso ac mente exsensa 
tardigeniclo senio obpressum. 

9 Gellius XIX 7j 4 {post fragm, prius): item nota- 
uimus, quod oblitteram gentem pro ^oblitterata' 
dixit; item quod hostis qui foedera frangerent foedi- 
fragos, non ^foederifragos' dixit; item quod ruben- 
tem auroram pudoricolorem appellauit et Memno- 
nem nocticolorem; item quod forte ^dubitanter' et 
ab eo quod est ^sileo' silenta loca dixit et pulue- 
rulenta et pestilenta et quod carendum tui est 



5 CJiaris. 204 K. lasc. Laeuius BQcotonoayvioiv VI (| 6 Prise. 
I 269 H. Laeuius in Adone | humidum codd. || 7 Gell. XIX 
7, 2 legi Laeui Alcestin . . (§ 16) quae multiplica ludens com- 
posuit, quale illud est quod uituperones suos 's. s. c' appel- 
lauit I supercilii codd., corr. Weichertus, qui unum uocabulum 
subductisupercilicarptores effecit\ discripsi u. quadratum cf. 
fr. 13; ceterum rarmn illud uituperones fragmento addidi; in 
initio haec sine dubio erant posita || 8 Gell. l. l. % S erant autem 
uerba . . huiuscemodi . . 'obesum' . . pro exili atque gracilento 
{cf. Non. 361, 13); dimetros anapaesticos discr. Scaliger, quem 
aliter uerha distribuens secutus sum \ 1 tenuato scripsi: inquit 
codd. Gell. sine ratione, sed uitio peruetusto, cum uocem omittat 
Nonius I 2 merito exeso codd. Non. \ 3 tardigemulo codd. Gell.y 
corr. Quicheratius (nuclo Muellerus)', tardi ingenio codd. Non. 
senis {om. obpressum) codd. Non. 






LAEVIYS. 289 

pro ^te' quodque magno impete pro ^impetu'; item 
quod fortescere posuit pro 'fortem fieri' quodque 
dolentiam pro Molore' et auens pro ^libens'; item 
curis intolerantibus pro ^intolerandis', quodque 
manciolis [manicolis Scaliger] inquit tenellis [tene 
illis codd.] pro 'manibus' et quis tam siliceo** 
[lacunam statuit Dziatzko]. item fieri inquit inpen- 
dio infit, id est ^fieri inpense incipit'; quodque ac- 
cipitret posuit pro ^laceret' . . . cetera enim, quae 
uidebantur nimium poetica, . . praetermisimus; ueluti 
fuit quod de Nestore ait trisaeclisenex et dulcior- 
elocus iste, quod de tumidis fluctibus inquit multi- 
grumis [mutigrumis codd.] et flumina gelu concreta 
tegimine [sic unus: tegmine plerique codd.] esse 
onychino dixit. 

CENTAVRI. 

_uv^_uv.;_»>>'o'_uw_vj ubi echo 10 

saepe petris. 

HELENA. 

tu qui permensus ponti maria alta carina 11 

ueliuola. 

INO. 

[et iam purpureo suras include cothurno, 11* 

balteus et reuocet uolucres in pectore sinus, 
pressaque iam grauida crepitent tibi terga pharetra, 
derige ' odorisequos ad certa cubilia canes.] 



10 Fest 206 petra Leuiua in centauris | ego cod., corr. 
Scaliger (qui et saepta) || 11 Macr. VI 5, 10 Laeuius \Rib- 
iecJcius: Liuius codd.] in Helena | carina add. Muellerus \\ 
11* Terent Maur. de uersu miuro agens 1931 Liuius ille uetus 
graio cognomine suae inserit laoni uersus [in omni uersu M], 
puto, tale docimen; 3Iar. Vict. p. 68 K. in hymno Dianae apud 
eundem {Liu. Andron.) ita inueniuntur in fabula Inone; Liuii 

Fbagjienta poktartjm romanoeum. 19 



290 LAEVIVS. 

12 seseque in alta maria praecipem misit 
animi impoS; aegra sanitatis herois. 

PROTESILAVDAMIA. 

13 fac papyri ndstrae flagris haec terga habeaQt 

stigmata. 

14: * iunt * irruunt cachinnos 
ioca dicta risitantis. 

15 complexa somno corpora 
operiuntur ac suaui quie 
dicantur. 

16 claustritumus. 

17 gracilentis color est, 
dum ex hoc gracilans fit. 



Andronici cum sane haec esse nequeant, Laeuii Inoni haec 
trihuunt Scaliger dliique {Caesii Bassi^ communis fontis, 
errori ut sit tribuenda confusio)', idque sane probabilius quam 
quod Hauptius statuit^ Terentianum finxisse uersus; nam potuit 
sane Laeuius et elegantes fundere uersus, nec ab eo aut miuri 
aut illud odorisequus abhorrent \ 2 puto balteu(s) ante sinus 
transponendum {Haupt. op. I p. il5) | 3 ad caeca Delrius-^ an 
operta ? [| 12 Frisc. I 281 H. praecipis genetiuum . . Laeuius 
in Inoe [loe pauci codd.j \ seque codd., corr. Scaliger | misit 
Scaliger, animi ego addidi (inops et aegra Scal.) || 13 Frobi 
schol. Verg. 93 K. in Protesilaodamia | fac cod. secundum 
AHerrmannum \ papyrin . . cod.-^ lacunam suppleui; uidentur 
et haec contra uituperones dicta esse || 14 Non. 209, 24 iocus . . 
neutro. Laeuius [neuius codd.] protelaodam iniunt \= -damia 
iunt), sic codd. (ineunt H m. 1); ex iunt uerum eliciendum (in 
eum Vossius inibi Muellerus); fortasse iuuenis ruunt cachinni | 
cacinnos codd. praeter K m. 1 \ 2 dictari sitantis H dicta rii- 
sitantis GL, corr. Mercerus (lusitantis Loewius) || 15 Frisc. I 
242 H. de quies age^ts Laeuius [neuius codd.] Protesilaudamia 
[-tesilao laudamia codd.] | operiuntur] cf. LMuellerus de re m. 
249 II 16 Gell. XII 10 Laeuius . . in Protesilaodamia . ^claustri- 
tumum' dixit, qui claustris ianuae praeesset || 17 Non. 116, 2 
gracilens, ^racilentum et gracilum pro gracile . . Laeuius 



LAEVIVS. 291 

v^ _ u _ 'w' _ u aut 18 

nunc quaepiam alia de Ilio, 
Asiatico ornatu afluens 
aut Sardiano ac Lydio, 
5 fulgens decore et gratia, 
pellicuit. 

cupidius miserulo obito. 19 



SIRENOCIRCA. 

nunc, Lertie belle, para ire Ithacam. 20 

delpbino cinctis ueliiculis hippocampisque asperis. 21 

PHOENIX. 

Venus amoris altrix genetrix cuppiditatis, mihi 22 

quae diem serenum hilarula praepandere cresti 

opseculae tuae ac ministrae, 

etsi ne utiquam, quid foret expauita grauis dii- 

ra fera asperaque famultas, potui domnio in ac- 

cipere superbo. 



[neuius codd.] Protesilaudamia | color e (colos) scripsi: colorem 
codd, (gracilentis genet.); inter gracilens et gracilans discrimen 
fuisse uidetur \\ 18 Prisc. I 497 ^. | 2 alia te illo codd., corr. 
Scaliger (te ilico Osannus) \ 3 afluens ex B.K restitui: affluens 
ceteri codd. | 5 gratia in AMai auct. class. VIII p. 417: gloria 
codd. Prisc. \\ 19 Prisc. 1 484 obitus 6 tsd^vEcos ■ • Laeuius in 
Protesilao; metrum incertum \\ 20 Prisc. 1 302 H. de uocatiuo 
in He* Laeuius in Sirenocirca | Lertie restitui ea; BL: lertiae 
HK laertie, laertiae (lartiae) ceteri \ belle B: uelle ceteri uela 
Hermannus \\ 21 Non. 120, 13 hippocampi . . Laeuius [neuius, 
sim., codd.] sirenocirces | iunctis Scaliger \\ 22 Charis. 288 K. 
et solent esse summi pterygiorum senum denum, sequentes 
quinum denum, quales sunt in pterygio phoenicis Laeuii no- 
uissimae odes erotopaegnion; cf. Buechelerus in Fleckeis. ann. 
1875 p. 306; ionicos a maiori restituit LMueller de re m. ^.116 | 
1 cupiditatis N, corr. Muellerus \ hilarula an hilaruh"i sit in N, 
dubium \ 3 op saecule N | 4 expauita participium incognitum 

19* 



292 LAf]VIVS. 

INCEKTAE SEDIS. 

23 lex Licinia introducitur, 
lux liquida haedo redditur. 

24: nocte ut opertus amictu latibulet. 

25 scabra in legendo reduuiosaue offendens. 

26 Venerem igitur almum adorans: 
si femina si mas est, 

ita uti alma Noctiluca est. 

27 antipathes illud quaeritur^ 
philtra omnia undique adruont: 
trochi, scyphi, ungues, taeniae, 
radiculae, herbae, surculi, 
saurae, inlices bicodulae, 
hinnientium dulcedines. 



(c/. tamen pauitare) cogente sententia restitui: expauida N | 
6 domnio {cf. comm. Cat. p. 606) in scripsi: dominio N domi- 
nio ego Muell. || 23 Gell. II 24, 8 huius legis Laeuius [lelius 
codd.^l poeta meminit in Erotopaegniis. uerba Laeuii [l(a)elii 
codd.] haec sunt, quibus significat haedum, qui ad epulas 
fuerat adlatus dimissum cenamque ita, ut lex Licinia sanxisset, 
pomis oleribusque instructam || 24 Non. 133, 5 latibulet et 
latibuletur pro lateat. Laeuius [neuius codd.] in erotopaegnion j 
latibuletur codd., corr. Iunius\ fortasse anacreontii sunt di- 
scribendi ut am. op. nocte — latibulet i| 25 Fest. 270 redi- 
uiam . . Laeuius [Scaliger: liui cod.]-, ex prooemio quodam |j 

26 Macr. III 8, 3 Laeuius [Laeuinus codd.] etiam sic ait; cf. 
JSauptius op. l IIQ \ 1 malim adora uel adorna | 2 si — si 
scripsi: siue — siue codd. seu — isue Hauptius (femina si 
displicet, adde is) | ut alba LMuellerus:, malim ut alta [| 

27 Apul. apol. 30 uersus ipsos agnoscent qui Laeuium [lae- 
lium codd.'] legere | 2, 1 ponunt codd., corr. Salmasius {qui 
et quaerito) ] 1 antiphates codd. \ 2 adruunt scripsi: eruunt 
codd. irruunt Salm. \ 3 trochi scifi scripsi: trochi scili codd. 
trochus pili Salm. trochisci Scaliger \ ungues^jp: unges F, iunges 
Scaliger \ 4, 6 8urcul(i)s aurg (re) codd., corr. Salm., nisi quod 
sauri j illices (p j 6 hinnientum codd., corr. Casaubonus. 



L. POMPONIVS. 293 

mea Yatiena, amabo. 28 

nulla decipula tam insidiosa. 29 

exuuiae, rabies^ furiarum examina mille. 30 

omnes sunt deuis syllabis uersi. 31 

Sueton. de gramm. 3: pretia uero grammaticorum 32 
tanta mercedesque tam magnae, ut constet Lutatium 
Dapbnidem, quem Laeuius [Leuius codd.'] Melissus 
per cauillationem nominis Ilavbg [panos, panas, pans 
codd.] dyccTcrj^a [agacema fere codd,\ dicit, septingen- 
tis milibus nummum a Q. Catulo emptum ac breui 
manumissum. 



L. POMPONII saturae. 
cuiusuis leporis Liber diademam dedit. 
discordis: blanda fallax, proterua mpotens. 
non friistilatim nec minutatim dari. 



28 Caes. Bass. 261, 26^. anacreonteon , quale est illud 
apud Laeuium [lepidum codd., sed cf. p. 262, ubi quae adi- 
ciuntur mea cura, mea Venus a grammatico sunt ficta] || 
29 Fronto 13 N. praestigiae nullae tam uersutae, nuUa, ut 
ait Leuius, d. t. i. 1| 30 Chalcid. ad Tim. c. 75 ut est in uetere 
uersu Laeuii [sic praeeunte Osanno ego comm. Cat. p. 7, ubi 
Helenae attribui: naeuii codd.\ || 31 Frisc. I 258 H. uersi pro 
uersus . . Laeuius in polymetris [quae eadem cum erotopaegniis 
puto]. 

L. POMPON. 1 Frisc. I 200 H. Pomponius ' in satura — 
pro diadema |1 2 Prisc. I 282 H {de discordis nominatiuo) Pom- 
ponius in satura | discordis post inpotens codd.., traieci \ ^rerua 
(5 ut apiid Plaut. et Ter.) scripsi: superba codd. H 3 Non. 112, 9 
frustatim et frustilatim, per frustra, ut minutatim. Pompo- 
nius Verre aegroto — saturarum 1 minutatim H w. 1 L w. 2: 
minutim G, H w. 2 L m. 1. 



294 CARMINA MARCIANA. 

SEVII NICANORIS satura. 

1 Seuius Nicanor, Marci libertus * negabit * 
Seui, Postumus idem ABC Marcus docebit. 



CARMINA MARCIANA A. A. 

CHR. 76 SVPPOSITA. 

Amnem, Troiugena, fatalem defuge Cannam, 
ne te Argiuigenae campo cogant Diomedis 
conseruisse manus liostes. sed tu neque credes - 
ante mihi, donec conpleris sanguine campum 
multaque milia caesorum tibi deferet amnis 
in pontum magnum de terra frugiferente, 
piscibus atque feris auibusque colentibus oras 
ut fuat esca caro tua. nam sic est louis fatus. 



SEVIVS NIC. Sueton. de gramm. 5 {p. 104 Beiff.). Seuius 
Nicanor , , fecit . . saturam quoque, in qua libertinum se ac 
duplici cognomine esse per haec indicat | 1 Seuius L {cf. 
Hertzius in Fleckeis. ann. 107 p. 340): Saeuius VO Seruius 
NGI I negauit Stephanus negabat Schottus \ 2 Seui scripsi: 
Seuius LO Saeuius V Seruius NGI | Postumus Bergkius: post 
huius VL postbus post h' I post hoc G Nicanor N Postu- 
mius uulgo \ isdem N (et in G s supra i) | ABC Bergkius: ac 
LO ac et supra t at V ae et supra ac N at GI. 

CABM. MARC, quae a. 76 supposita esse demonstraui supra 
/>, 21, tradidit Liuius XXV 12, de 1 sic testatus priore car- 
mine Cannensis praedicta clades in haec fere uerba erat 1 
1 fatalem defuge scripsi: Romane {ex glossa) fage uulgo:, Ro- 
mane post GHermannum damnauere multi | 2 Argiuigenae 
scripsi: alienigenae uulgo sine sensu; illius Troiugenae oppo- 
sitionem iustam. suppeditat adiectum mox a Liuio § 7 et Dio- 
medis Argiui campos | cogant in campo uulgo, in del. Bib- 
heckius'., in ca, co. Lambinus \ 3 conserere manus uulgo, corr. 
Lamb. \ hostes addidi \ sed neque credes tu mihi donec uulgo, 
corr. Lamb. ex parte maiore \ 5 caesorum tibi scripsi: occisa 
tua uulgo \ 6 de scripsi: ex uulgo \ frugifera uulgo, corr. Lamb. \ 
7 auibus ferisque mdgo, traieci \ colentibus Lamb.: quae in- 
colunt uulgo | oras scripsi: terras uulgo e u. priore | 8 ut 



M. TERENTIVS VARRO. 295 

Hostem^ Romani^ si ex agro expellere uoltis, 
gentibus quae uomica est longe, ludi uoueatis 
comiter ut fiant Phoebo redeuntibus annis 
publicitus, stipe conlata. ludis faciundis 
5 praesit qui summum populo plebeique dabit ius. 
mactetur bis quinque uiris graeco hostia ritu. 
boc recte si faxitis, gaudebitis semper 
uostraque res fiet melior: deus exiget ille 
perduelles, qui uestrum agrum placide pascuntur. 



M. TERENTIVS VARRO. 
I. Ex hebdomadum epigrammatis. 

Capella Homeri candida haec tumulum mdicat, 
quod hac letae mortuo faciilnt sacra. 



Lamh.: is uulgo | nam mihi ita luppiter fatns est uulgOj cor- 
rexi ueterem nominatiuom louis reponens (non commendauerim 
nam mihi itast I. f.) |1 2 sic introducit Liuius l. l. tum alterum 
carmen recitatum, non eo tantum obscurius, quia incertiora 
futura praeteritis sunt, sed perplexius etiam scripturae genere; 
hahet praeterea Macroh. I 17, 28 fertur autem in carminibus 
Marcii uatis, cuius duo uolumina inlata sunt in senatum, in- 
uentum esse ita scriptum | 1 hostem Macr.: hostis Liu. \ 
ex agro om. Liu. \ 2 uomica (-cam Macr.) quae gentium uenit 
longe, uouendos censeo (c. u. Macr.) ludos amho, correxi \ 
3 qui quotannis comiter ApoUini fiant amho, correxi \ 4 publ. 
stipe conlata scripsi: cum populus dederit ex publico partem, 
priuati uti conferant pro se atque suis Liuius plane interpretis 
officio fungens', om. haec Macr.; pergunt his (iis) ludis facien- 
dis II 5 praesit is praetor Macr. praeerit praetor is Liu.; ex- 
plicationem eieci \ qui ius p. p. dabit summum amho \ 6 decem- 
uiri graeco ritu hostiis sacra faciant amho; transformaui \ 
7 hoc si recte facietis g. s. amho (hoc si faxitis recte iam 
Scaliger) \ 8 fietque res uestra (publica Macr.) melior amho, 
corr. BihhecTcius \ nam is diuus (dium Liu.) extinguet amho, 
correxi \ 9 perduellis (-es Macr.) uestros qui uestros campos 
pascunt placide amho, correxi. 

VAERO (exclusa sunt saturae Menippeae fragmenta); cf. 
supra p. 26 sq. \\ 1 Gell. III 11, 7 M. Varro in libro de imaginibus 



296 M. TERENTIVS VARRO. 

2 Hic Demetrius est tot aera nactus, 
quot lucis habet annus absolutus. 

3 Inmdrtales mortales | si foret fas flere, 
flerent diuae Camenae | Naeuium poetam. 
itaque postquam est 'Orcho | traditus thesaurus, 
obliti silnt Romae | loquier lingua latina. 

4 Postquam est mortem aptus Plautus, Comoedia 

luget, 
Scaena est deserta, dein Risus, Ludus locusque 
et Numeri innumeri simul omnes conlacrumarunt. 

6 Tamenetsi, adulescens, properas, te hoc saxum 

rogat, 
aspicias ut se, demde quod scriptum est legas. 
hic sunt poetae Pacuui Marci sita 
ossa. hoc uolebam nescius ne esses. uale. 

6 'Optumus' est Cleobulus ait ^modus', incola Lindi; 
ex Ephyra Periandre doces 'cuncta emeditanda'; 



primo Homeri imagini epigramma hoc apposuit | 1 tumultum 
codd. 1 2 hac letae Salmasius: aciete et aciete codd'. \\ 2 Non. 
528, 23 luces . . dies. Varro hebdomadum * sub imagine De- 
metri j est catus codd.^ correxi et suppleui; aeneas (aereas 
Schraderus) tot aptust Scaliger est tot aptus signa Quichera- 
tius I 2 quot Scaliger: quod codd. || 3 Gell. I 24, 2 epigramma 
Naeui; Varroni dedi \ 3 orcho codd.\ orchi ex Buslidiano ad- 
feHur I thesaurus scripsi comm. ad Cat. p. 2: thesauro codd. | 
4 obl. R. loq. sunt lat. lingua Guil. Christius maluit || 4 Gell. 
l. l. % 3 epigramma Plauti, quod dubitassemus an Plauti foret, 
nisi a M. Varrone positum esset in libro de poetis primo; 
Varroni dedi \ 1 aptus VPE: adeptus TY | 2 deserta: cf. 
Fleckeiseni misc. crit. p. 11 sc[q. \ 3 conlacrim. (collacrim.) 
codd. II 5 Gell. l. l. § 4 epigramma Pacuuii; Varroni dedi | 
1 adulescens tamenetsi (tametsi TY deteriores) codd., traieci 
comm. ad Cat. p. 528, cum rarum illud tamenetsi delere reli- 
gioni esset \ te hoc uulgo: hoc te codd. | 2 ut se aspicias codd., 
traieci; ut sese asp. HStieglitzius uti se asp. Scaliger \ pacu- 
uii marci codd.', puto Pacui Marci condita |j 6 Hyginus fab. 
221 septem sapientes . . sententiae eorum sunt; non male 



GANNIUS. 297 

Hempus nosce* inquit Mitylenis Pittacus ortus; 
'plures esse malos' Bias autumat ille Prieneus; 
Milesiusque Thales ^sponsori damna' minatur; 
'nosce' inquit Hete' Chilon Lacedaemone cretus; 
Cecropiusque Solon ^nequid nimis' induperabit. 

II. 

et tamen non demolio rostra. 



GANNIUS. 

LIB. I. 

liic adoris dat primitias, ibi sanguine libat. i 

LIB. IL 

illam sponte satos adoris strauisse maniplos. 2 

LIB. III. 

emicat in nubes nidoribus ardor adoris. g 



Varroni tribuit MSchmicUius in JRitschelii opusc. III 591 \ 
1 optimus cod. | 2 et meditanda cod.j corr. Buechelerus \ 7 in- 
duperauit Schefferus induperabat Schmidtius || 7 Diomed. 400 K. 
demolio Varro in poetico libro; de metro nil constat \\ quae 
Non. 67 s. u. parectatoe ex Varrone de compositione satura- 
rum adfertj uix metro conscripta. 

GANNIXIS. 1 — 3 Prisian. I 237 H. {de ador uocis genetiuo 
modo hreuem modo longam hahente) ut Gannius in I . . idem 
in II . . idem in III; de nomine poetae lis inter doctos: de G. 
{uel C.) Annio HuschMus, de Ennio cogitauit BergJcius (cf. 
adnot. Hertzii idemque 11 p. 381); sed Gannium adserit Paulus 
p. 369 pedestris orationis fragm. adferens; nec duhito quin apud 
Varronem de l. l.Yl 81 Canius: 

sensumque inesse et motum in membris cemo 

{uhi corrige cernito) restituendum sit Ganius, ut eodem modo 
quo Gratius et Grattius etiam Ganius et Gannius uariata smi; 



298 M. TULLIUS CICERO. 

DOSSENNI titulus. 

1 Hospes^ resiste et sophiam Dosseimi lege. 



EGNATII de renim natnra. 



LIB. I. 



1 denique Mulciber ipse petens altissima caeli 
continuo it. 

2 roscida noctiuagis astris labentibus Phoebe 
pulsa loco cessit concedens lucibus fratris. 



M. TULLIUS CICERO. 
I. Alcyone. 

1 bunc genuit clam ... dis delapsus ab astris 
praeuius Aurorae^ solis noctisque satelles. 

quamquam senarius Varronis potius ex fahula uidetur esse 
petitus. 

DOSS. Seneca ep. 89, 6 [Gocpiav uerhum in usu fuisse) et 
togatae tibi antiquae probabunt et inseriptus Dossenni monu- 
mento titulus | sophian uel sophiam codd. ; an cocpLav ? 

EGNATIUS {cf. comm. Catull p. 219; etiam BergTcium cogi- 
tasse ohiter de Egnatio Catulliano opusc. 430 nunc uideo) 1 Macr. 
VI 5, 2 et Egn. de r. nat. libro primo | ipse Par.: et ipse alii 
codd. I petens scripsi: ferens codd. furens BergJcius \ 2 continuo 
it scripsi {cp. Verg. G. III 517): contingunt codd. contingit 
BergTcius \\ 2 Macr. VI 5, 12 Egn. de r. nat. libro primo | 1 
phebe Par. \ 2 fratris scripsi {anal. Catull. 45): altis codd. almis 
Bergkius. 

CICERO {Teuffelius IILB. § 189). 1 Non. 65, 8 praeuius .. 
antecedens. Cicero Alcyone \ita scripsi: Alcion uel alcyon codd., 
quod male in u. 1 trahunt, Alcyonibus alii uiolenter; apud 
Capitolin. Gord. 3, uhi forma graecanica Alcyonas mirantes nos 
hahet, lege Halcyonam] | 1 hunc] ut K m. 1 \ clam ... dis {in 
dis nomen loci uidetur latere) scripsi: cladis H m. 1 L claudis 
B. m. 3 Cr claris Junius. 



M. TULLIUS CICERO. 299 

n. de consulatu meo. 

LIB. I. 

Seruius ad ecl. 8, 106: sine igne subito ex ipsis 
cineribus flamma emersit. hoc uxori Ciceronis dicitur 
contigisse: cum post peractum sacrificium libare uellet 
in cinerem, ex ipso cinere flamma surrexit, quae 
flamma eodem anno consulem futurum ostendit eius 
maritum, sicut Cicero in suo testatur poemate. 

LIB. II. 

principio aetherio flammatus luppiter igni 
uertitur et totum conlustrat lumine mundum 
menteque diuina caelum terrasque petessit^ 
quae penitus sensus hominum uitasque retentat, 
5 aetheris aeterni saepta atque inclusa cauernis. 
et si stellarum motus cursusque uagantis 
nosse uelis^ quae sint signorum in sede locatae, 
quae uerbo ec falsis Graiorum uocibus errant^ 
re uera certo lapsu spatioque feruntur^ 

10 omnia iam cernes diuina mente notata. 

nam primum astrorum uolucris te consule motus 
concursusque graui stellarum ardore micantis 
tu quoque, cum tumulos Albano in monte niualis 
lustrasti et laeto mactasti lacte Latinas^ 

15 uidisti et claro tremulos ardore cometas; 
multaque misceri nocturna strage putasti^ 
quod ferme dirum in tempus cecidere Latinae^ 



3. Cic. de diu. I 11, 17 sed quo potius utar . . teste quam 
te? cuius edidici etiam uersus . . quos in secundo <^de tuo^ 
consulatu Urania musa pronuntiat | 3 petessit Chi'istius: pe- 
tesset B m. 1 H petisset AB ?w. 2 V petissit exc. Pith. | 4 poe- 
nitus A I = ominum A | retentant codd. \ 7 signorum, puto 
signata (= fixa, cf. u. 62) | 8 ec scripsi: et codd. (uerbo, i. e. 
specie, opponitur illi re uera) | 10 puto rotata | 12 grauis codd., 
correxi | cantis B w. 1 | 15 tremulas H || 16 puto cunctaque | 
17 cecidere cod. Eliensis teste Dauisio: cecinere ABHV | 



300 M. TULLIUS CICERO. 

cum claram speciem concreto lumine luna 
abdidit et subito stellanti nocte perempta est. 
quid uero^ ut Phoebi fax, tristis nuntia belli, 20 
quae magnum ad columen flammato ardore 

uolabat, 
praecipitis caeli partis obitusque petessit? 
aut cum terribili perculsus fulmine ciuis 
luce serenanti uitalia lumina liquit? 
aut cum se grauido tremefecit corpore tellus? 25 
iam uero uariae nocturno tempore uisae 
terribilis formae bellum motusque monebant, 
multaque per terras uates oracla furenti 
pectore fundebant tristis minitantia casus; 
atque ea, quae lapsu iam aeuo cecidere uetusto, 30 
haec fore perpetuis signis clarisque frequentans 
ipse deum genitor caelo terrisque canebat: 
nunc ea, Torquato quae quondam et consule 

Cotta 
Lydius ediderat Tyrrbenae gentis haruspex, 
omnia fixa tuus glomerans determinat annus. 
nam pater altitonans stellanti nixus Olympo 
ipse suos quondam tumulos ac templa petiuit 
et Capitolinis iniecit sedibus ignis. 
tum species ex aere uetus uenerataque Nattae 
concidit elapsaeque uetustae momine leges, 
et diuom simulacra peremit fulminis ardor. 
hic siluestris erat Romani nominis altrix, 



i 



18 fortasse contecto | 19 stellanti subito AV | 20 ut addidi 
columem AB | 22 petessit scripsi: petisset codd. petessens Hot 
tinger \ 23 percussus B m. 1 | 25 at cum A m. 1 | 27 terribile 
ABH I 28 = oracla = B | 30 lapsus AH | iam euo scripsi: tan- 
dem codd. | 31 frequentas ABV | 34 lidius et tirrene et aruspex^ 
H 1 36—38 repetuntur de diu. II § 45 | 37 habet Lactant. III 17 
ita ipse suas arces atque incluta templa petiuit [ 38 inuectit 
H I 39 generataque codd., corr. Guilelmus \ natae A 1 40 delap- 
saeque H ] uetust(a)e (-to V m. 2) numine codd.., correxi \ 41 
diuum BH, V w. 2. 



I 



M. TULLIUS CICERO. 301 

Martia^ quae paruos Mauortis semine natos 
uberibus grauidis uitali rore rigabat: 

45 quae tum cum pueris flammato fulminis ictu 
concidit atque auolsa pedum uestigia liquit. 
tum quis non artis scripta ac monumenta uolutans 
uoces tristificas cartis promebat Etruscis? 
omnes ciuili e generosa stirpe profectam 

60 uoluier ingentem cladem pestemque monebant, 
tum legum exitium constanti uoce ferebant^ 
templa deumque adeo flammis urbemque iubebant 
eripere et stragem horribilem caedemque uereri; 
atque haec fixa graui fato ac fundata teneri, 

55 nei posta excelsum ad columen formata decore 
sancta louis species claros spectaret in ortus: 
tum fore ut occultos populus sanctusque senatus 
cemere conatus posset^ si solis ad ortum 
conuorsa inde patrum sedes populique uideret. 

60 baec tardata diu species multumque morata 
consule te tandem celsa est in sede locata; 
atque una fixi ac signati temporis hora 
luppiter excelsa clarabat sceptra columna 
et clades patriae fiamma ferroque parata 



43 marcia BH ] 46 auulsa V m. 2 euulsa H | liquid A 
m. 1 1 47 cum H | artis] an uates ? j 49 ciuili e scripsi: 
ciuile AV w. 1 ciuili BV m. 2 ciuilem H {amat Cic. poeta 
duo adiectiua asyndetice iungere more prisco) | generosam 
codd., corr. H m. 2; generosa ab uulgo \ 50 post 51 codd. 
ponunt 1 50 uoluier scripsi: uir AV uiri H uire '^sed e et sequens 
in in ras.) B, cuius corrector uitare dedit male uulgo receptum \ 
51 tum legum scripsi: uoltum legum codd. (uultum H, prior 
uox A in ras., uel legum V m. 2), in qua lectione uol ad 
priorem u. pertinet \ exitum H | 52 urbisque ABV; an turbis- 
qne? \ 54 tenere A | 55 nei posta scripsi: nepos AV m. 1 ne 
post BV m. 2 Ni post H | excelsum B m. 2: excesum A.B m. 1 
V excessum H | culumen A | 56 alacros H | 57 populos H j 59 
conuersa AHV | inde ad patrum H w. 1 j 60 tardata] ta in 
fine supra ras. A | 61 consulte (te in ras.) B consulet et H | 62 in 
marg. B j 64 et Mottinger: at BHV ad A ac Marsus | clade A 



302 M. TULLIUS CICEEO. 

uocibus Allobrogum patribus populoque patebat. 65 
rite igitur ueteres^ quorum monumenta tenetis, 
qui populos urbisque modo ac uirtute regebant, 
rite etiam uestri, quorum pietasque fidesque 
praestitit ac longe uicit sapientia cunctos^ 
praecipue coluere uigenti numine diuos. 70 

haec adeo penitus cura uidere sagaci, 
otia qui studiis laeti tenuere decoris 
inque Academia umbrifera nitidoque Lyceo 
fuderunt claras fecundi pectoris artis. 
e quibus ereptum, primo iam a flore iuuentae, 75 
te patria in media uirtutum mole locauit. 
tu tamen anxiferas curas requiete relaxans, 
quod patriae uacat, his studiis nobisque sacrasti. 

4 atque animo pendens noctu euentura timebat. 

5 Cicero ad Q. fr. III 1, 24: mirificum embolium 
cogito in secundum meorum librorum includere, di- 
centem Apollinem in concilio deorum, qualis reditus 
duorum imperatorum futurus esset, quorum alter 
(L. Fiso) exercitum perdidisset, alter (A. Gdbinius) 
uendidisset. 

6 Cicero ad Q. fr. II 7(9) y 1: placiturum tibi esse 
librum meum suspicabar; tam ualde placuisse, quam 
scribis, ualde gaudeo. quod me admones de nostra 
Urania suadesque ut meminerim louis orationem, quae 
est in extremo illo libro, ego uero memini et illa 



m. 1 I patata A ] 65 uocibusque B m. 1 \ populusque AB m. 1 
V m. 1 populisque B et V m. 2 H | 66 monumenta — 68 quorum 
om. H I 67 populus A | orbis quae A m. 1 | 70 ingenti H nomine 
B I 73 academia: cf. Lachm. acl Lucr. _p. 159 ) 74 malim fecundo 
pectore cartas | 77 relaxas codd.^ corr. Maduigius \ 78 uacat 
his Dauisius: uocatis (uocis V corr.) codd. uacat id Maduigius | 
serasti H || 4. Non. 204, 1 euentus . . neutri . . idem con- 
sulatus sui lib. II | animi Auratus \ pondens H m. 1 | euenfa 
scripsi comm. CatuU. 385: euenta codd. (nocturna lunius). 



% 



M. TULLIUS CICERO. 303 

omnia milii magis scripsi quam ceteris. — Quintil. XI 
1, 24: et louem illum, a quo in concilium deorum 
aduocatur. 

LIB. III. 

interea cursus, quos prima a parte iuuentae 7 

quosque adeo consul uirtute animoque petisti, 
hos retine atque auge famam laudesque bonorum. 

INCERTAE SEDIS. 

quorum luxuries fortunam ac censa peredit. 8 

nam quasi uos sibi dedecori genuere parentes. 9 

Oppius aduenit, comes est quoque Tettius illi. 9* 

cedant arma togae, concedat laurea linguae. 10 

o fortunatam natam me consule Romam! 11 

in montes patrios et ad incunabula nostra 11* 

pergam. 



7 Cic. ad Att. II 3, 3 sed me jtaTaxAai? mea illa com- 
mouet, quae est in libro III — haec milii cum in eo libro . . 
Calliope ipsa praescripserit eqs. |I 8 Non. 202, 22 census . . 
neutri. Cicero in consulatu suo | fortunam ac scrijosi: for- 
tunata codd. fortunae Mercerus I peredit idem: peperit 
codd. ; an peremit ? || 9 Gr. L. K. IV 248 'quasi' constat 
pyrrichio, ut TuUius; hic posuit Baiterus \ bos siui de- 
docori codex \\ 9* Terent. Maurus 1246 sine auctoris nomine 
adfert] Ciceroni et huic operi attribui || 10 Cic. de off.l 11 {in 
Pis. § 72 sqg^., Philipp. II 20), Sallust. in Cic. § 6, Cic. in 
Sall. § 7, laus Pisonis 36, Plin. n. h. VII 117, Quint. XI 1, 24, 
Plutarch. comp. Dem. et Cic. 2, Seru. ad Aen. I 1 | linguae 
testes plerique: laudi Cic. in Pis.^ codd. mel. de off. (fortasse 
offensionem in linguae ab inimicis motam ipse tacite correxit 
Tullius)\ cf. Hauptius opusc. III 415 || 11 Sall. in^Cic. § 5, Cic. 
in Sall § 7, Quintil. IX 4, 41 e^ XI 1, 24, luuen. 10, 122, 
Biomed. 466 K. || 11* Cic. ad Att. II 15, 3 ego uero; uersum 
apertum alii Mario, alii huic operi attribuerunt. 



304 M. TULLIUS CICERO. 

12 Quintil. XI 1, 24: in carminibus utinam peper- 
cisset, quae non desierunt carpere maligni .... et 
^Mineruam, quae artes eum docuit'. — Sallust. in Cicer. 
§ 7: sed quid ego plura de tua insolentia commemo- 
rem? quem Minerua omnis artis edocuit, luppiter 
optimus maximus in concilium deorum admisit, Italia 
exulem umeris suis reportauit. 

III. epigrammata. 

13 fundum Vetto uocat, quantum pote mittere funda; 

ni lapis exciderit, qua caua funda patet! 

14 uigilantem habemus consulem Caninium, 
qui in consulatu somnum non uidit suo. 

15 cf. Plinii iunioris fragm. 1. 

IV. Limon. 

16 tu quoque, qui solus lecto sermone, Terenti, 
conuersum expressumque latina uoce Menandrum 
in medium nobis sedatis motibus effers, 
quiddam come colens atque onmia dulcia dicens. 



13 Quint. VIII 6, 73 (crescit interim hyperbole alia insuper ad- 
dita . . nec pauciora sunt genera minuendi . .) et quod Ciceronis est 
in quodam ioculari libello; hinc Calpurniusad Ter. Heaut. 1 1, 16 ' 
1 uetto AB: necto M uero CaZp. ; cf. LMuellerus de re m. 337 
uocant A | quantum (= tantum, quantum) pote scripsi: quem 
possit (-ssim BM) Quint., Calp. uitio uetusto, quod glossa sit ad 
pote addito ortum; cf. Ouid. fast. III 584 | 2 lapis Calp.: om, 
A tamen BM interpolate \ qua om. A ) patet = A | male cum hi 
uu. Burm. Anth. L. III 56 incerti distichon infra exhibendum 
coniungebat || 14 Macr. 11 3, 6 dicere praeterea non destitit 
{Cicero de Caninio Beuilo unius diei consule) \\ 16 Sueton. uita 
Terentii {Bitschelii op. III 213) Cicero in Limone hactenua 
laudat I 3 nobis A: populi B (certe unus) \ motibus Barthius 
uocibus codd. moribus co^ii. Eitschelius I 4 quidda (d prior 
supra lin.) A: quid quod (quid) B [ colens scripsi Fleckeis. ann 



i 

I 



M. TULLIUS CICERO. 305 



V. Marius. 



Cic. de legg. I 1, 1: lucus quidem ille et haec Ar- 17 
pinatium quercus agnoscitur saepe a me lectus in 
Mario . . . dum latinae loquentur litterae, quercus liuic 
loco non deerit, quae Mariana dicatur. 



— ^ ^ — \j ^ 



quercu ex glandifera evolat olim 18 

nuntia fulua louis^ miranda uisa figura. 

liic louis altisoni subito pinnata satelles 19 

arboris e trunco serpentis saucia morsu 
subrigit, ipsa feris transfigens unguibus, anguem 
semanimum et uaria grauiter ceruice micantem; 
5 quem se intorquentem lanians rostroque cruentans, 
iam satiata animos^ iam duros ulta dolores, 
abicit ecflantem et laceratum adfligit in unda, 
seque obitu a solis nitidos conuertit ad ortus. 
hanc ubi praepetibus pinnis lapsuque uolantem 
10 conspexit Marius, diuini numinis augur, 

faustaque signa suae laudis reditusque notauit, 
partibus intonuit caeli pater ipse siuistris: 
sic aquilae clarum firmauit luppiter omen. 

tunc se fluctigero tradit mandatque paroni. 20 



1881 p. 404: loquens codd. {quo seruato pro dicens Scaliger 
promens, BitscJielius miscens) | atque A: ac B || 18 Cic. de legg. 
post fragm. 17 qua re glandifera illa quercus, ex qua olim 
euolauit ''n. f. I. m. u. f.' nunc sit haec 1| 19 Cic. de diu. I, 
48, 106 quid est iUo auspicio diuinius, quod apud te in 
Mario est | 1 (Jidbet schol. Veron. ad Aen. V 255 Cic. in 
Mario) pennata V w. 1 | 3 subrigit LacJijn. ad Lucr. 35: 
subigit BHV subiit A \ 4 sedanimum H semianimum V, A et 
B m. 2 I minantem WaJcefieldus \ 6 satiat et ultra H | 7 abiecit 
AV {cf. Lachm. ad Lucr. 128) j ecf. B in ras. effl. HV | inter 
adfligit et in unda uidetur uersus periisse : purgauit se in imda 
a sanguine aquiJa (in undas Lamhimis) \ 9 pennis B, V w. 2 j 
11 fastaque V m. 1 |t 20 Isidor. XIX 1, 20 paro nauigium pira- 

FfiAGME>-TA POEIARUM HOMANOEUM. 20 



306 M. TULLIUS CICERO. 



VI. Thalia maesta. 

21 iam mare Tyrrhenum longe penitusque palumbes 
relliquit. 

VII. ex Graecis conuersa. 

ILIAS. 

22 ferte, uiri, et duros animo tolerate labores, 
auguris ut nostri Calcliantis fata queamus 
scire ratosne babeant an uanos pectoris orsus. 
namque omnes memori portentum mente 

retentant, 
qui non funestis liquerunt lumina fatis. 5 

Argolicis primum ut uestita est classibus Aulis, 
quae Priamo cladem et Troiae pestemque fere- 

bant, 
nos circum latices gelidos fumantibus aris, 
aurigeris diuom placantes numina tauris, 
sub platano umbrifera, fons unde emanat aquai, 10 
uidimus inmani specie tortuque draconem 
terribilem, louis ut pulsu penetraret ab ara; 
qui platani in ramo foliorum tegmine saeptos 
corripuit pullos; quos quom consumeret octo, 



m 

iicti-H 



tarum usui aptura . . Cicero ; Mario recte uulgo triluunt \ flucti- 
seco Hermannus fluctifrago Nobbius; fluctiuago non minus 
possis II 21 Seru. ad ecl. 1, 58 palumbes, columbae . . Cicero in 
elegia quae Thalia maesta [sic Heinsius: talia masta PH talia 
in asta R] inscribitur; huc refero Bufinum p. 1432 Mignii 
Thaliam Aetnaeam nympham {luppiter stuprauit) mutatus in 
uulturem, ex qua nascuntur apud Siciliam Palici | tyrrenum 
PR thirrenum H I reliquit H reliquid P || 22 Oic. de diu. H 
30, 63 de cuius {Calchantis) coniectura sic apud Homerum, 
ut nos otiosi conuertimus, loquitur Agamemnon [potiios 
Ulixes]; Hom. II. II 299 sg[g[. \ 1 tolerare A | 6 aulis Er- 
lang,: aules ABHV | 8 gelides A ] 9 augeris A m. 1 \ diuum, 
sed u alt. in ras, A {ut et 21) | 10 emanabat AB | 11 in- 
manis k m. 1 immanis B | 12 penetrabat uulgo \ 14 quum A, 



M. TULLIUS CICERO. 307 

15 nona super tremulo genetrix clangore uolabat, 
cui ferus inmani laniauit uiscera morsu. 
hunc, ubi tam teneros uolucris matremque 

peremit, 
qui luci ediderat genitor Saturnius idem 
abdidit et duro formauit tegmine saxi. 

20 nos autem timidi stantes mirabile monstrum 
uidimus in mediis diuom uersarier aris. 
tum Calchas haec est fidenti uoce locutus: 
'quidnam torpentes subito obstipuistis, Achiui? 
nobis baec portenta deum dedit ipse creator 

25 tarda et sera nimis, sed fama ac laude perenni. 
nam quot auis taetro mactatas dente uidetis, 
tot nos ad Troiam belli exanclabimus annos, 
quae decumo cadet et poena satiabit Achiuos.' 
edidit haec Calchas, quae iam matura uidetis. 

qui miser in campis maerens errabat Aleis, 2B 

ipse suum cor edens, hominum uestigia uitans. 

hic situs est uitae iam pridem lumina linquens, 24 
qui quondam Hectoreo perculsus concidit ense. 
fabitur haec aliquis, mea semper gloria uiuet. 

prospera luppiter his dextris fulgoribus edit. 25 



V m. 1 cum ceteri \ 15 glangore et A et V m. i ] 19 firmauit 
uulgo; uelauit Christius \ tegmiua saxa Y m. 2 \ 21 uersarier 
in ras. A | 22 chalcas A {ut et 29) | 25 sera animis codd. \ 
peremni B, fort. recte \\ 26 quod AB | aues A | tetro m. 2 in 
ras. A I 27 poenas A penis B (j 23 Cic. Tusc. III 26, 63 ut ait 
Homerus de Bellerophonte; Hom. II. VI 201 sq. \ 1 Aleis] 
alienis codd. \ 2 cor euidens codd. \ uitas codd. \\ 24 Cic. 
apud Gell. XV 6 apud eundem poetam Aiax cum Hectore 
congrediens . . declarat, se uelle, ut suum tumulum . . praeter- 
euntes sic loquantur; Hom. II. VII 89 sqq. \ 2 perclusus 
unus cod. percussus Pithoeus \\ 25 Cic. de diu. II 39, 82 at 
Homericus Aiax apud Achillem querens de ferocitate Troia- 
norum nescio quid hoc modo nuntiat; II. IX 236. 

20* 



308 M. TULLIUS CICERO. 

26 tertia te Phthiae tempestas laeta locabit. 

27 corque meum penitus turgescit tristibus iris, 
cum decore atque omni me orbatum laude re- 

cordor. 

28 namque nimis multos atque omni luce cadentis 
cernimus, ut nemo possit maerore uacare. 

quo magis est aequum tumulis mandare peremptos 
firmo animo et luctum lacrimis finire diurnis. 

ODYSSEA. 

29 o decus Argolicum, quin puppim flectis^ Ulixes, 
auribus ut nostros possis agnoscere cantus! 
nam nemo haec umquam est transuectus caerula 

cursu, 
quin prius adstiterit uocum dulcedine captus, 
post, uariis auido satiatus pectore Musis, 5 

doctior ad patrias lapsus peruenerit oras. 
nos graue certamen belli clademque tenemus, 
Graecia quam Troiae diuino numine uexit, 
omniaque e latis rerum uestigia terris. 

30 tales sunt hominum mentes, quali pater ipse 
luppiter auctiferas lustrauit lumine terras. 



26 Oic. de diu. 1 25, 52 Homericum . . uersum; II. IX 363 j 
phitae H pythlae AV pythele B | locauit A, V w. 1 jj 27 Oic 
Tusc. III 9, 18 apud Homerum AchiUes queritur hoc, ut 
opinor, modo; II IX 646 || 28 Oic. Tusc. III 27, 65 apud 
Homerum . . ita dicitur II. XIX 226 sqq. | 1 carentis codd; 
corr. Manutius \\ 29 Cic. de fin. V 18, 49 ita enim inuitant 
{Sirenes) Ulixem; nam uerti, ut quaedam Homeri, sic istum 
ipsum locum; Od. XII 184 sqq. \ 1 quin] qui BE {ut et 4) | 
5 sociatus E | 9 rerum Marsus: regum codd. \\ 30 AugusUn 
de ciu. dei V 8 illi quoque uersus Homerici huic sententiae 
suffragantur, quos Cicero in latinum uertit; Od. XYIII 136 sq. 



I 

I 



M. TULLIUS CICERO. 309 



EX AESCHYLO. 



atqui Prometheu^ te hdc tenere existimo, 31 

mederi posse rationem iracundiae, 

* * * 
siquidem qui tempestiuam medicinam admouens 
non adgrauescens uolnus inlidat manu. 

Titanum soboles, socia nostri sanguinis, 32 

generata Caelo, aspicite religatum asperis 
uinctumque saxis, nauem ut horrisono freto 
noctem pauentes timidi adnectunt nauitae. 
5 Saturnius me sic infixit luppiter; 
louisque numen Mulciberi adsciuit manus. 
lios ille cuneos fabrica crudeli mserens 
perrupit artus; qua miser sollertia 
transuerberatus castrum hoc Furiarum incolo. 

10 iam tertio me quoque funesto die 

tristi aduolatu adiincis lacerans unguibus 
louis satelles pastu dilaniat fero. 
tum iecore opimo farta et satiata adfatim 
clangorem fundit uastum et sublime auolans 

15 pinnata cauda ndstrum adulat sanguinem. 
cum uero adesum inflatu renouatum est iecur, 
tum riirsum taetros auida se ad pastus refert. 
sic hanc custodem maesti cruciatus alo. 



31 Cic. Tusc. III 31, 76 ut Prometheus ille Aeschyli, cui cum 
dictum esset — (1, 2), respondit (3, 4); Aesch. Prom. uinct. 
377 — 380 I 2 rationem B: ratione ratione GR {sed alterum in 
Q m. 3 expunxit) orationem Stephanus | 4 manu Camerarius: 
manus codd. I| 32 Cic. Tusc. II 10, 23 jpost Accii fragm. 533 sqq. B. 
has igitui- poenas pendens, adfixus ad Caucasum, dicit haec; 
Aesch. fr. 193 Dind. \ 3 uictumque GR {sed in R uirgula supra 
i erasa) \ 6 Mulciberi Wesenbergius: mulcebri GR mulcebri m. 1 
in mulcibri corr. B | 9 incolo in ras. G | 13 cf. Prisc. I 542 
H. I iecore Prisc, BR m.2: iecor GR ?n. 1 | 14 auolans Turne- 
bus: aduolans codd. \ 15 cf. Gr. L. VII 457 K. \ 18 hanc Bent- 
leius: hunc codd. 



310 M. TULLIUS CICERO. 

quae me perenni uiuum foedat miseria. 

namque^ ut uidetis, umclis constrictus louis 20 

arcere nequeo diram uolucrem a pectore. 

sic me ipse uiduus pestis excipio anxias, 

amore mortis terminum anquirens mali. 

sed longe a leto numine asj)ell6r louis 

atque haec uetusta saeclis glomerata horridis 25 

luctifica clades nostro infixa est corpori, 

e quo liquatae solis ardore excidunt 

guttae, quae saxa adsidue instillant Caucasi. 

EX SOPHOCLE. 

multa dictu grauia^ perpessu aspera^ 

quae corpore exanclata atque animo pertuli! 

nec mihi lunonis terror inplacabilis 

nec tantum inuexit tristis Eurystheus mali, 

quantum una uaecors Oenei partu edita. 5 

haec me inretiuit ueste furiali inscium, 

quae laterei inhaerens morsu lacerat uiscera^ 

urguensque grauiter pulmonum haurit spiritus: 

iam decolorem sanguinem omnem exsorbuit. 

sic corpus clade horribili absumptum extabuit: 10 

ipse inligatus peste interemor textili. 

hos non hostilis dextra^ non Terra edita 

moles Gigantum^ non biformato impetu 

Centaurus ictus corpori inflixit meo, 

non Graia uis, non barbara ulla inmanitas, 15 

non saeua terris gens relegata liltimis^ 



19 quae Bentleius: qui codd. \ 21 uolucre O 1 25 adque Ct m.l \ 
26 clades] cl in ras. G || 33. Cic. Tusc. II 8, 20 uideamus Her- 
culem , . . quas hic uoces apud Sophoclem in Trachiniis edit. 
cui cum Deianira sanguine Centauri tinctam tunicam induisset 
inhaesissetque ea uisceribus , ait ille ; Soph. Trach. 1046 sqq. ( 
4 euristeus GE | 7 latere codd., lateri uulgo \ 8 urgensque GB | 
8 aurit G, B w. 1 | 9 cf. Char 198 K., Diom. 366 K. {hic s. 
0. sorbui) ] 13 gigantium codd. \ 14 infixit codd. 



I 



M. TULLIUS CICERO. 311 

quas peragrans undique omnem ecferitatem expuli, 

sed feminae uir feminea interemor manu. 

o nate^ uere hoc nomen usurpa patri, 
20 neu me occidentem matris superet caritas. 

huc adripe ad me manibus abstractam piis: 

iam cernam mene an illam potiorem putes. 

perge, aude, nate! inlacrima patris pestibus, 

miserere: gentes nostras flebunt miserias. 
25 beu^ uirginalem me ore ploratum edere, 

quem uidit nemo ulli ingemescentem malo! 

ecfeminata uirtus adfiicta occidit. 

accede, nate, adsiste^ miserandum aspice 

euiscerati corpus laceratiim patris! 
30 uidete, cuncti, tilque^ caelestum sator^ 

iace, obsecro, in me uim coruscam fiilminis! 

nunc nunc dolorum anxiferi torquent uertices, 

nunc serpit ardor. o ante uictrices manus, 

o pectora, o terga, d lacertorum tori, 
35 uestrone pressu quondam Nemeaeus leo 

frendens effiauit grauiter extremum halitum? 

baec dextra Lernam taetra mactata excetra 

pacauit, haec bicorporem adflixit manum, 

Erymantbiam haec uastificam abiecit beluam, 
40 haec e Tartarea tenebrica abstractum plaga 

tricipitem eduxit Hydra generatum canem, 

haec mteremit tortu multiplicabili 

draconem, auriferam optiitu adseruantem arborem. 

multa alia uictrix nostra lustrauit manus, 
45 nec quisquam e nostris spolia cepit laudibus. 



17 ecferit. Klotzius: (h)ic ferit. codd. \ expulit codd. \ 18 fe- 
minae Wesenbergius: feminea codd. \ interenor Gm. 1 | 20 neume 
scripsi : ne me codd. neue Bouherius ne me occidente Klotzius \ 
26 ingemiscentem B | 27 ecfem. Klotzius: sic fem, codd. \ 29 eui- 
sceratum codd., corr. Bentleius \ 31 choruscam G j 33 puto o tam | 
35 nemaeus GR | 37 taetra = G: taetra RB | 38 placauit 
(-cuit S m. 1) codd., corr. Turnehus \ 43 optutu = B: optutum 
E obtutum G | 45 coepit codd. 



1 



312 M. TDLLIUS CICERO. 

34 nec uero tanta praeditus sapientia 

quisquam est, qui aliorum aeriimnam dictis ad 

leuans 
non idem, cum fortuna mutata impetum 
conuertat, clade in subita frangatur sua, 
ut illa ad alios dicta et praecepta excidant. 



EX EURIPIDE. 

35 iuraui lingua, mentem iniuratam gero. 

36 nam si uiolandum est ius, regnandi gratia 
uiolandum est: aliis rebus pietatem colas. 

37 neque tam terribilis ulla fando oratio est 
nec sors nec ira caelitum inuectiim malum, 
quod non natura humana patiendo ecferat. 

38 suauis laborum est praeteritorum memoria. 

39 nam qui baec audita a docto meminissem uiro, 
futilras mecum commentabar miserias: 

aut mortem acerbam aut exili maestam fugam 
aut semper aliquam molem meditabar mali, 
ut, si qua inuecta diritas casu foret, 5 

ne me inparatum ciira laceraret repens. 



34 Cic. Tusc. III 39, 71 Oileus iUe apud Soplioclem, qui 
Telamonem antea de Aiacis morte consolatus esset, is, cum 
audiuisset de suo, fractus est. de cuius commutata mente sic 
dicitur; Soph. Aiac. Locr. fr. 14 D. | 4 in scripsi: ut codd.'^ om, 
imlgo i 5 etj ex G m. 1 || 35 Cic. de off. III 29, 108 scite enim 
Euripides; Hippol. 612 f| 36 Cic. de off. III 21, 82 uersus de 
Phoenissis; cf. Sueton. d. lul. 30 {uhi regnandi om. codd.)\ 
Phoen. 524 sqq. \\ 38 Cic. de fin. II 32, 106 nec male Euripides; 
fr. 131 D. 1 memoria est praeteritorum B || 39 Cic. Tusc. III 
14, 29 (58) apud Euripidem a Theseo dicta laudantur; fr. 
392 D. 1 3 exilii codd. 1 maestem G. 



M. TULLIUS CICERO. 313 

nam nos decebat coetus celebrantis domum 40 

lugere, ubi esset aliquis in lucem editus, 
humanae uitae uaria reputantis mala: 
at, qui labores morte finisset grauis, 
5 hunc omnei amicos laude et laetitia exsequi. 

mortalis nemo est, quem non attingit dolor 41 

morbique multi: siint humandi liberi, 
rursum creandi, morsque est finita omnibus. 
quae generei humano angorem nequicquam ad- 

ferunt : 

5 reddenda terrae est terra, tum uita omnibus 
metenda, ut fruges: sic iubet necessitas. 

si mihi nunc tristis primum inluxisset dies 42 

nec tam aerumnoso nauigauissem salo, 
esset dolendi causa, ut iniecto eculei 
freno repente tactu exagitantilr nouo; 

6 sed iam subactus miseriis optorpui. 

uides sublime fusum, inmoderatum aethera, 43 

qui terram tenero circumiectu amplectitur? 
hunc summum habeto diuum, hunc perhibeto 

louem. 

bene qui coniciet, uatem hunc perhibebo optumum. 44 



40 Cic. Tusc. I 48, 115 qua est sententia in Cresphonte usus 
Euripides; fr. 452 D. \ 3 humana codd. \ 5 omnes codd., omni 
Dauisius jj 41 Cic. Tusc. III 25, 59 Euripideum carmen illud; fr. 
757 D. I 1 attingat uulgo \ 2 morbusque codd. , correxi (morbus- 
que: multis sunt Lamhinus) { 4 genere codd., generiuulgo \ 5 puto 
reddenti terrae terram, dum u. hominibus (omnibus e u. 3 
repetitum) \\ 42 Cic. Tusc. III 28, 67 ut ille apud Euripidem; 
fr. 818 D. I 2 nauigassem codd. | subiactus GB subiectus R || 
43 Cic. de d. n. II 25, 65 Euripides; fr. 935 B. \ 2 circumuectu 
E 1 44 Cic. de diu. II 5, 12 est quidam graecus uulgaris in 
hanc sententiam uersus | conicit H | optumum A: optimum 
BHV. 



314 M. TULLIUS CICERO. 

EX ARISTOPHANE. 

45 quam quisque norit artem^ in hac se exerceat. 

EX UARIIS. 

46 emori nolo, sed me esse mortuum nihili aestumo. 

47 ignaris homines in uita mentibus errant: 
Euthynous potitur, fatorum numine, leto. 
sic fuit utilius finiri ipsique tibique. 

48 mors mea ne careat lacrimis: linquamus amicis 

maerorem, ut celebrent funera cum gemitu. 

49 consiliis nostris laus est attonsa Laconum. 

50 quod fdre paratum est, id summum exsuperat louem. 

51 ego prouidebo rem istam et albae uirgines. 

52 Croesus Halyn penetrans magnam peruertet opum 

uim. 

53 terrigenam, herbigradam^ domiportam, sanguine 

cassam. 



45 Cic. Tusc. I 18, 41 bene enim illo Graecorum pro- 
uerbio praecipitur; Aristoph. Vesp. 1431 || 46 Cic. Tusc. I 8, 15 
Epicharmi ista sententia; Sext. Empir. adu. math. I 273 | nihili 
Aldus: nihil codd. \ estimo codd. \\ 47 Cic. Tusc. I 48, 115 in 
consolatione Crantoris. Ait enim Terinaeum quendam Elysium, 
cum grauiter filii mortem maereret, uenisse in psychomantium 
quaerentem quae fuisset tantae calamitatis causa; huic in 
tabelHs tris huiusmodi uersiculos datos; Plut. cons. ad Apoll. 
p. 109 II 48 Cic. Tusc. I 49, 117 Solonis oratio; Sol fr. 21 Schn. I 
merorem (memorem E m. 1) codd. \\ 49 Cic. Tusc. V 17, 49 ut 
Epaminondas; Paus.lX 15, 6 || 50 Cic. de diu. II 10, 25 graecus 
ille uersus || 51 Cic. de diu. I 37, 81 {de Brenno Gallisque) 
ferunt ex oraclo ecfatam esse Pythiam ; Suidas s. u. iuoi fisl^asi 
zccvTcc y.al XsvyiccLg yioQaig \\ 52. Cic. de diu. II 56, 115 sors edita 
est opulentissimo regi Asiae; Suidas s. u. KQoiaog \ halyn A 
ualyn B halym V || 53 Cic. de diu. II 64, 133 ut si quis medicus 
aegroto imperet ut sumat; Athenaeus II 63; cf. Lucil. fr. 884 



I 



QUINTVS CICERO. 315 

dic, hospes, Spartae nos te hic uidisse iacentis, 54 
dum sanctis patriae legibus obsequimur. 

haec habeo, quae edi quaeque exsaturata libido 55 
hausit; at illa iacent multa et praeclara relicta. 



QUINTI CICERONIS. 

Flumina uerna cient obscuro lumine Pisces 
curriculumque Aries aequat noctisque dieique, 
cornua quem condunt florum praenuntia Tauri; 
aridaque aestatis Gemini primordia pandunt 
5 longaque iam minuit praeclarus lumina Cancer 
languificosque Leo proflat ferus ore calores. 
post modium quatiens Uirgo fugat orta uaporem. 
autumni reserat portas aequatque diurna 
tempora noctumis dispenso sidere Libra. 
10 ecfetos ramos denudat flamma Nepai. 
pigra Sagittipotens iaculatur frigora terris. 
bruma gelu glacians iubar est spirans Capricomi, 



terrigenem Y m.l \ casam A causam B m. 1 || 54 Cic. Tmc. I 
42, 101 Simonides (Herod. VII 228; Anth. Pal. VU 249) || 
55 Cic. Tusc. V 35, 101 Sardanapalli, opulentissimi Syriae 
regis, error agnoscitur, qui incidi iussit in busto; Strdbo 
XIV 5, 9 {Naekii Choeril. p. 196 sqq. Buechelerus mus. Bh. 38, 
475) j 2 ausit G, R m. 1 \ multaj pulchra uulgo \\ denigue 
Arateoi'um fragmenta uide P. L. M. 1 1 sqq. 

Q. CICEBO {Teuffelius JSLB § 190). rece^nt hoc carmen 
Ausonius, ut cum suo in eadem materia uersanti conpararetur ; 
ita in V inscrihitur Quinti Ciceronis hi uersus eo pertinent, ut 
quod signum quo tempore inlustre sit nouerimus. quod superius 
quoque nostris uersibus expeditur ] 1 flamina Wakefieldus \ 2 
dieique V diique uulgo | 3 condunt Scaliger: comunt V j b puto 
inmittit | 6 laguific^sq; V, corr. Pithoeus \ 7 modicum Y m. 2 [ 
10 et fetos V effetos Pithoeus \ dinudat V | 11 pigra = V | 12 est 
spirans ita V: exspirat lanus Heluetius iubare spirans Scaliger 
iubare spirat uidgo \ capricomii V. 



316 M. TULLIUS LAUREA. 

quam sequitur nebulas rorans liquor altus Aquari. 
tanta supra circaque uicem dant lumina mundi; 
at dextra laeuaque ciet rota fiilgida Solis 15 

mobile curriculum et Lunae simulacra feruntur. 



squama sub aetemo conspectu torta Draconis 
eminet. liunc infra fulgentes Arcera septem 
magna quatit stellas, quam seruans serus in alta 
conditur oceani ripa cum luce Bootes. 



M. TULLIUS LAUREA. 

Quo tua, Romanae uindex clarissime linguae, 
silua loco melius surgere iussa uiret 

atque Academiae celebratam nomine uillam 
nunc reparat cultu sub potiore Uetus, 

boc en iam apparent lymphae non ante repertae, 5 
languida quae infuso lumina rore leuant. 



13 quem Heinsius \ nebulis Wakefieldus \ licor V | 14 uicem 
dant scripsi: uigent umi V uigent ubi Sealiger urgentur 
Buechelerus uidentur Boscherus acta soc. phil. Lips. I 94 | flumina 
V, corr. Btiechelerus | 15 ad dextera V, corr. ed. Lugd. \ 16 Lunae 
fiimul astra puto {Fleckeis. ann. 1872, 49) | post 16 lacunae 
signum posuit Buechelerus, 16—20 non ad Q. Ciceronem per- 
tinere putat Schenkelius \ 17 aeterno] arctoo Scaliger aetherio 
Heinsius', an extremo .^ | 18 infra Buechelerus: inter V | ful- 
gentem sidera Scaliger \ 19 stellas V, corr. Canterus | 20 con- 
ditor — ripas — bootis, corr. Canterus. 

LATJBEA. Plinius n. h. XXXI § 7 buius {Academiae, uillae 
Ciceronianae) in parte prima exiguo post obitum ipsius {Cice- 
ronis), Antistio Vetere possidente, eruperunt fontes calidi per- 
quam salubres oculis, celebrati carmine Laureae TuUii, qui fuit 
e libertis eius . . ponam . . ipsum carmen | 1 Quo uulgo : Quod 
codd. I tua romane E: mane uarro V uarro post rasuram E 
m. 1 1 clarissima E ] 4 cultus E cultos R w. 1 V | 5 en iam 
scripsi: etiam codd. \ 6 ianguidaque Heinsius. 



M. FURroS BIBACULUS. 317 

nimirum locus ipse sui Ciceronis honori 

lioc dedit, hac fontes cum patefecit ope, 
ut, quoniam totum legitur sine fine per orbem, 
10 sint plures oculis quae medeantur aquae. 



CANTORES EUPHORIONIS. 

I. M. FURIUS BIBACULUS. 

I. ludicra. 

Cato grammaticus, latina Siren, 
qui solus legit ac facit poetas. 

Catonis modo, Galle, Tusculanum 
tota creditor urbe uenditabat. 
mirati sumus unicum magistrum, 
summum grammaticum, optumum poetam 
6 omnes soluere posse quaestiones, 
unum deficere expedire nomen: 
en cor Zenodoti, en iecur Cratetis! 

si quis forte mei domum CatoniSj 
depictas minio assulas, et illos 
custodis uidet hortulos Priapi, 
miratur, quibus ille disciplinis 



BIBACULTJS {cf. Teuffelii HLB § 192). 1 Suet de gramm. 
109 B. uisusque est peridoneus praeceptor maxime ad poeti- 
cam tendentibus, ut quidem apparere uel liis uersiculis potest; 
Bihaculo dedit Burmannus \\ 2 Sueton. ihid. 109 sq^. ut auctor 
est Bibaculus (s^. fr. 3) et rursus {fr. 2); G.L.K. IV 29 ut Bib. 
de Catone grammatico ^iecur Cratetis'; cf. ihid.Yl 480 | 4 opti- 
mum codd. | 6 deficere Toupius: difficile codd. || 3 Suet. l. l. {ad 
fr. prius) j 2 assulas Beroaldus: assylas Q assyllas NOI asillas 
VL I 3 custodis L {ex coniectura): custodes codd. \ hortuli 
Priapos Pithoeus \ 4 miratur codd.: miratur, e supra a, L {ex 
coni). 



318 CANTORES EUPHOfllONIS. 

tantam sit patientiam assecutus, 
quem tres cauliculi, selibra farris, 
racemi duo tegula sub una 
ad summam prope nutriant senectam. 

4 Orbilius ubinam est, litterarum obliuio? 

6 Osce senex Catinaeque puer, Cumana meretrix. 

6 _ u _ v^u nam meo grabato. 

7 [- ^ - duplici toga inuolutus.] 

II. annales. lib. i. 

8 interea Oceani linquens Aurora cubile 

9 ille graui subito deuictus uolnere habenas 

misit equi lapsusque in bumum defluxit et armis 
reddidit aeratis sonitum. 

10 _ u^ _ mitemque rigat per pectora somnum. 



5 sit patientiam (sitpjentia^) scripsi: sapientiam sit codd. 
(sit sapientiam L ex coni.), in qua lectione sit illius sa est 
correctura \ 6 cauliculi L {ex coni.) : calculi (-lis 0) codd. \ selibra 
VL: et libra ceteri \ 7 tegulaj fortasse regula Qi. e. dLCiCrrj) \ 
sub ipsa Gronouius sub ima Guietus sub nda {quae perpluat) 
Heinsius, omnes male \\ 4 Sueton. d. gr. 107 jB. uixit (Orbilius) 
prope ad centesimum aetatis annum, amissa iam pridem me- 
moria, ut uersus Bibaculi docet | Obliuio alii \\ 5 scJiol. luuen. 
8, 16 Catina oppidum Siciliae usque ad probra dissolutum 
notatur, ut et Bibaculus [Vibaculus et Vibalus codd.^ \ Osce 
Pithoeus: oste codd. \ Cumana idem: cuna codd. \\ 6 G.L.K.Y 
573 crabatum antiqui, nunc grabatum generis neutri, ut Bib. 
[babiculus codd.] \ grabato L: gabato M || 7 Char. 127 K. Bib. 
mquit; cur ex opere pedestri sumptum putem, exposui comm. 
Catull. p. 13; ihidemque p. 21 explicaui, cur annales nostri 
Bihaculi esse censeam \\ 8 Macr. VI 1, 3 Furius in I annali || 
9 Macr. VI 4, 10 sic Furius in primo | 1 deuictus Par.: de- 
uinctus uulgo \ uulnere codd. \ 2 humum plerique codd. : unu 
Par. II 10 Macr. VI 1, 44 Furius in primo. 



M. FURIUS BIBACULUS. 319 

LIB. IV. 
pressatur pede pes, mucro mucrone, uiro uir. 11 

LIB. VI. 

quod genus lioc hominum^ Saturno sancte create? 12 

LIB. X. 

rumoresque serunt uarios et multa requirunt. IB 

LIB. XL 

nomine quemque ciet: dictorum tempus adesse 14 
conmemorat. 

confirmat dictis simul atque exsuscitat acris 15 

ad bellandum animos reficitque ad praelia mentes. 

EX LIBKIS INCERTIS. 

luppiter hibemas cana niue conspuit Alpes. 16 

hic qua ducebant uastae diuortia fossae. 17 



11 Macr. VI 3, 5 Furius in quarto annali || 12 Macr. VI 
1, 32 Furius in sexto || 13 Macr. VI 1, 33 Furius in decimo || 
14 Macr. VI 1, 34 Furius in undecimo |I 15 Macr. post fr. 
prius deinde infra |1 16 Porph. ad Hor. sat. II 5, 40 sq. seu 
pingui tentus omaso Furius Mbernas cana niue conspuet Alpes 
haec hahet: hic uersus Furi Bibaculi est. ille enim cum uellet 
Alpes niuibus plenas describere, ait; Acron ihid. Furius Biba- 
culus in pragmatia belii Gallici {sic et schol. Crtiq., nisi quod 
Fusius Viuaculus); Quintil. VII [ 6, 17; cf. comm. Gatull. p. 21 \ 
consuit Mon. Porph. \\ 17 schol. Veron. ad Aen. IX 379 ipost 
lacunam) in annalibus belli Gallici; Bihaculo dedi, cuiu>s opus 
hoc pleniore titulo instructum fuisse censeam. 



320 CANTORES EUPHORIONIS. 

II. Q. SCAEVOLA. 

1 canescet saeclis innumerabilibus. 

2 lassas clunes. 



IIL C. LICINIUS CALUUS. 
I. iTidicra, 

1 et calcis Curius pereruditus. 

2 durum rus fugit et laboriosum. 

3 Sardi Tigelli putidum caput uenit. 

n. epithalamia. 

4 lilium, uaga candido 
nympba quod secet ungui. 

6 Vesper it ante iubar quatiens ^^ - ^^ . 



II. Q. SCAEVOLA (cf. FUn. epist. V 3, Hauptii op. I 214) 

1 Cic. de legg. I 1, 1 ut ait Scaeuola de fratris mei Mario i| 

2 Gr. L. K. V 575 clunes generis feminini, ut Scaeuola {uhi 
lasas L lasses M); Char. 101 K. 

III. CAL0TJS {Teuffelii B.LB. § 213, 7). 1 Asconius 84 K. et 
Sch. Curius hic notissimus fuit aleator, damnatusque postea 
est. in hunc est hendecasyllabus Oalui elegans | calcis (-ea) 
scripsi cp. Lucil. fr. 346: calus codd. talus ed. pr. talis uulgo 
(talos Muell.) \ curios codd. \\ 2 Gell. IX 12, 10 C. Caluus in 
poematis 'laboriosus' dicit . . in quo laboratur; hinc Non. 
133, 22 (Gallus codd.) \ fugit et cod. Fahri ap. Non.: fugite 
codd. Non. fugi et uel fugiet meliores fugi sed deteriores Gellii, 
uhi fugis et uulgo \\ 3 Porph. ad Hor. sat. I 3, 1 at Licinius 
Cahius de eodem Hermogene loquens Sardum dixit {cf. Cic. 
ad fam. VII 24) | tigilli et capud Mon. \ uaenit Bernhardy \\ 
4 Char. 147 K. ungui L. C. in poemate | lilium add. BrouJc- 
husius ad Prop. I 20, 39 1 candida (o supra alt. a) Neap. uago 
candida exc. Caucli. 1| 5 Prisc. I 170 H. Caluus in epithalamio 



C. LICINIUS CALUUS. 321 

et leges sanctas docuit et cara iugauit 6 
corpora conubiis et magnas condidit urbes. 

poUentemque deum Venerem uu_^u — 7 

_ uu _ uu _ liunc tanto munere digna. 8 

in. lo. 

a uirgo infelix, berbis pasceris amaris! 9 

mens mea dira sibi praedicens omnia uecors. 10 

cum grauis ingenti coniuere pupula somno 11 

frigida iam celeri superata est Bistonis ora. 12 
sol quoque perpetuos meminit requiescere cursus. 13 

_ ww _ partus grauido portabat in aluo. 14 

IV. epigrammata. 

cum iam fulua cinis fuero. 16 



— 'hoc iubar' dixit | Vesper ir scripsi: Vesperam EG Hespe- 
rum DHLKr Hesperinm Aldina \ quatiens rhl: om. BHLD6E j 
6 Seru. ad Aen. IV 58 alii dicunt fauere nuptiis Cererem, 
. . ut Caluos docet ] ad primum et in codice Ambrosiano ad- 
notatur: lege ^haec' idque ubique || 7 Seru. ad Aen. II 632 
utriusque sexus participationem habere numina. nam ait Caluus; 
Macr. III 8, 1 nam et apud Caluum Aterianus adfirmat le- 
gendum — , non ^deam' |1 8 Seru. ad Aen. XI 169 alii "^dignem' 
legunt iuxta ueteres ab eo quod est ^digno'. Caluus \ huic t. 
m. magna cod.., corr. Daniel || 9 Seru. ad ecl. 6, 47 Caluus in 
lo II 10 Frobus 234 K. (de sibi) Caluus in lo | omina Weicher- 
tus I uaecors cod. \\ 11 Prisc. I 479 K. Caluus coniuere secun- 
dum Illam coniugationem | urgenti Heinsius \ popula pauci 
codd. II 12 Probus 226 K. 'is' syllaba nominatiui casus breuis 
est . . feminino, ut Caluus in lo | celeri superata e bistonis 
scripsi: celeris uergatar uistinis cod. celeri peragrata (superata 
Keilius) Borysthenis Parrhasius \\ 13 Se7'u. ad ecl. 8, 4 Caluus 
in lo II 14 Char. 80 K. aluum . . masculine Caluus || 15 Char. 
101 K. feminino genere dixit ciuerem, ut Caluus in carminibus; 

rRAGMENTA POETARTJM ROMAKORUM. 21 



322 CANTORES EUPHORIONIS. 

16 forsitan hoc etiam gaudeat ipsa cinis. 

17 _^u_ow_^u_ Bithynia qiiidqnid 

et paedicator Caesaris umqnam habuit. 

18 Magnus, quem metuunt omnes, digito caput uno 

scalpit: quid credas hunc sibi uelle? uirum. 

19 _ww_uu_ne triclinarius _ ^ 

V, ineertae sedis. 

20 scJioL JBemensia ad Verg. G, I 125\ dicunt louem 
conmutasse omnia, cum bonus a malo non discerne- 
retur^ terra omnia liberius ferente^ quod Caluus canit. 

21 ihidem ad G. II 94: hos uersus a Caluo poeta 
transtulit. ait enim ille: lingua uino temptantur et 
pedes. 



Non. 198 I fueris (-rit G) Non. codd. \\ 16 Char. l. l. post fr. 
prius item | forsitam Neap. \\ 17 Sueton. d. lul. 49 omitto 
Calui Licini notissimos uersus jl 18 scliol. Lucani VII 726 duo- 
bus uitiis Pompeius laborabat . . unde Martialis de eo in epi- 
grammate; Seneca rliet. 332 K. dicit (Caluus) de Pompeio: 
digito ectr. {cf. ihid. 472) | 1 omnes uulgo: homines scliol. Luc. \ 
2 quid scliol. Luc: quo codd. Sen. \ dicas schol. Luc. \ belle 
meliores codd. Sen. || 19 Char. 11 K. unde perspicuum est 
Caluum ad amicos non recte dixisse '"u. t.', cum triclinaris 
dicere' maluisset | triclinearius (e punctata) Neap. || 21, ubi 
lingua fortasse ante et pedes est traiciendum, nescio an 
spectet ad pedestre Cdlui opusculum ^de aquae frigidae usu^ 
{cf. comm. Catull. p. 614); nihil autem ad Caluum Diomedet 
376 K. , uhi uidenda Keilii adnotatio (idem et Diom. 379 u^ 
apud Cauium reperimus 'effor' dictum coniecit Caluum). 



C. HELVIUS CINNA. 323 

IIII. C. HELVIUS CINNA. 
I. iTidicra, 

at nunc me Cenumana per salicta 1 

bigis raeda rapit citata nanis. 

somniculosam ut Poenus aspidem Psyllus. 2 

II. propempticon PoUionis. 

nec tam donorum ingenteis mirabere aceruos 3 

innumerabilibus congestos undique saeclis 
iam inde a Belidis natalique urbis ab anno, 
Cecropis atque alta Tyrii iam ab origine Cadmi. 

lucida cum fulgent summi carcbesia mali. 4 

atque anquina regat stabilem fortissima cursum. 5 

atque imitata niues lucens legitur crystallus. 6 



CINNA {Teuffelius HLE. § 213) 1 Gell XIX 13, 5 (nanos 
esse mulos aut eculeos humiliores) in poematis Helui Ciiinae | 
1 Cenumana Gronouius: genumana codd. \ 2 r(h)eda pauci 
codd. I mannis Scriuerius || 2 Gell. IX 12, 12 {somniculosum, 
quod somnum afferat) Cinna in poematis 1| 3 Char. 124 K. Be- 
lidis Cinna in propemptico Pollionis — patronymice dixit 'Be- 
lidis', ut urbis | 1 acerbos Neap. j 2 congestos eoc -tis corr. 
Neap. I 4 Tyrii ia LMuellerus: tyria uel tyriu Neap. Tyriorum 
Keilius || 4 Isidor. XIX 2 10 carchesia sunt in cacumine ar- 
boris . . Cinna {cf. schol. Lucani V 418 p. 377 TF. , qui itidem 
Cinnae dat); Non. 546, 13 carchesia . . summa pars mali, id 
est foramina, quae summo mali funes recipiunt . . CatuUus 
Veronensis | cum fulgent schol. Luc: confulgent Isid. qua 
splendet Nonius \ summi schol. Luc: alti Isid., om. Non. \ 
carceria fere Isid. codd. || 5 Isidor. XIX 4, 7 anquina funis, 
quo ad malum antenna constringitur. de qua Cinna | regat 
ex suis codd. Lindemannus: regit uulgo || 6 schol. luuen. 6, 155 
sic et Cinna dixit | lucens JRutgersius: ludens codd. 

21* 



324 CANTORES EUPHORIONIS. 

7 Charis. 134 K.: lulius Hyginus in Cinnae pro- 
pemptico: 'ab Actio nauigantes stadia <^circiter^ LX 
ueniunt ad Isthmum Leucadiensium. ibi solent iteris 
minuendi causa remulco, quem graece Ttccxtcova dicunt, 
nauem traducere'. 

III. Zmyrna. 

8 te matutinus flentem conspexit Eous 

et flentem paulo uidit post Hesperus idem. 

9 at scelus incesto Zmurnae crescebat in aluo. 

10 tabis 

im. epigrammata. 

11 haec tibi Arateis multum uigilata lucemis 

carmina^ quis ignes nouimus aetherios, 
leuis in aridulo maluae descripta libello 
Prusiaca uexi munera nauicula. 

12 _ uu _ miseras audet galeare puellas. 

13 _^u_w^_^u_ Alpinaque cummis. 

14 saecula permaneat nostri Dictynna Catonis. 



8 Seru. ad Georg. I 288 Eous, id est Lucifer, de quo Cinna 
in Smyrna sic ait || 9 Prisc. I 268 sq. H. {de aluus masculino) 
Cinna in Smyrna; de eadem re Char. 80 sq. K. et Heluius 
Cinna | incesto cinnae codd. Prisc. incestum turpi Char. Ciny- 
rae uulgo apud Frise. Smyrnae Burmannus || 10 Char. 93 K. 
Cinna autem in Zmyrna huius tabis dixit nullo auctore {idem 
145) II 11 Isid. VI 12 at uero historiae maiore modulo scribe- 
bantur . . etiam . . maluarum foliis . . cuius generis Cinna sic 
meminit | 1 aratis uel areteis codd. \ uigiiata Stephanus: in- 
uigilata codd. fere\ an en uigilata ? \ 2 aetherios Weichertus: 
aerios (aereos) codd. \ 3 discripta codd. dliquot |] 12 Non. 87, 22 
galeare. Cinna in epigrammatis | post puellas H m. 1 addit\ 
galeare operire || 13 Non. 202, 19 cummi . . feminini Cinnj 
— ut sit genetiuus eius: huius cummis, ut puppis febris peluis 
cummi codd.^ corr. Leopardus \\ 14 Sueton. de gramm. 11 memi- 
nit . . Dianae {Catonis) Cinna | per maneat Mommsenus. 



Q. CORNIFICIUS. - Q. HORTENSIUS ORTALUS. 325 

V. Q. CORNIFICIUS. 
I. ludicra. 

deducta mihi uoce garrienti. 

n. Glaucus epyllion. 

_ uw _ ^v^ Centauros sedare bimembres. 



VI. TICIDAS. 



I. Hyraenaeus. 

felix lectule talibus 
sole amoribus. 

II. epigrammata. 
Lydia doctorum maxima cura liber. 



VII. Q. HORTENSIUS ORTALUS. 

Varro de l. l. VIII 14: ab eo, quod alii dicimt, 1 
^ceruices' etiam Hortensius in poematis ceruix. — 
cf, tdem X 78, Quintil VIII 3, 35. 



CORNIFICIVS (Teuffelius HBL. § 209). 1 Macr. VI 4, 12 
deductum pro tenui et subtili . . apud Cormficium || 2 Macr. 
VI 5, 13 Cornificius in Glauco | sedare scripsi: fedare Paris. 
foedare uulgo] cf. analecta Catull. 46. 

TICIDAS {Teuffelius HLR. § 213) 1 Prise. I 189 H. 'sole' 
quoque antiqui. Ticidas in hymenaeo || 2 Sueton. de gramm. 9 
Lydiae {Catonis) Ticida meminit. 



326 CANTORES EUPHOSIONIS. 

VIIL C. MEMMIUS. 

1 nec dura nitens fortuna escendere cliua. 

2 macella. 



IX. L. VOLUMNIUS. 
1 stridenti dabitur patella cyma. 



X. C. lULIUS CAESAR. 

luta. 

tu quoque tu in summis, o dimidiate Menander, 
poneris, et merito, puri sermonis amator. 
lenibus atque utinam scriptis adiuncta foret uis, 
comica ut aequato uirtus polleret honore 



MEMMIUS {Teuffcl. § 202) 1 Non. 194, 29 cliuus . . neutri 
apud Memmium inuenimus, cuius auctoritas dubia est | nec 
dura temptaui: ne ardua codd. ille ardua lunius ardua ne (nec 
Quich.) MueUerus \ fortunae scendere codd.^ correxi (fortunae, 
scandere lunius escendere Mercerics; sed fortunae cliua nullc 
sunt) II 2 Caper de orth. 101 K. macellum sviyias . . Memmiu« 
ista macella licet . . dicat; cf. Woelfflini arch. lex. II 476. 

VOLUMNIUS {Buechelerus in Fleckeis. ann. 1875 p. 126)j 
Gr. L. K. V 574 cyma, alii cymam, ut Yolumnius | 1 stridentl 
codd.: stridentis uulgo \ cyma uel cuma ego: ciemeae M cleme( 
L cymae uulgo. 

CAESAK {Teuffelius § 195, 3) 1 Caper de orth. 101 K. hi6\ 
lutus . . svLiicL:g . . licet Caesar 'luta' dicat; cf Woelfflini arch. 
lex. II 476 II 2 Sueton. uita Terentii (Ritschelii op. III 213) item 
C. Caesar {hactenus Ter. laudat) | 1 tu in summis o Stephanus: 
tu in summisso -r- A tam submisso uel non tam su(m)mi8(8)o 
B (= codd. det.) \ dinudiate A ] 2 ponderis (i supra e) A | 
3, 4 uis. comica ut ita interpungit A; cf. Bentleius ad Hor. a. 



INCERTORUM VERSUS. 327 

cum Graecis, neue liac despecte ex parte iaceres! 
unum lioc maceror aureolo tibi desse^ Terenti. 



XI. INCERTORUM YERSUS. 

ciconiarum Rufus iste conditor, 1 

liic e duobus elegantior Plancis, 
suifragiorum puncta non tulit septem: 
ciconiarum populus ultus est mortem. 

hac qua sol uagus igneas habenas 2 

immittit propius uolatque terrae. 

uiuiS; ludis, haues, amas amaris. 3 

quid ais, Epidia? tibi facilior erit amor? 4 

tuque Lycaonio prognata e semine nymphe, 5 

quam gelido raptam de uertice Nonacrinae 



2?. 26 I 5 neue JRothius : neque codd. (neque in pauci B) j de- 
specte ex scripsi: despecta ex A et pauci B {ita archetypus B 
sine duhio) despecta plures B despectus unus B uulgo | 6 aureolo 
Bitschelius: audoleo A et (ac unus) doleo B [ desse idem: dere 
A {pro dee) deesse B. 

INCERT. 1 Forph. ad Hor. sat. II 2, 50 Rufus praetorius 
. . cum repulsam praeturae tulisset, tale epigramma meruit | 
2 hic e Mon. {^ut ei Plotius Plancus Bufus nomen fueriV 
Meyerus): licet Buechelerus FlecJceis. ann. 1864 p. 318 idem 
LMuellerus \ 3 tulit . Saeptis Oudendorpius \\ 2 Macr. I 18, 16 
Liber a Romanis appellatur, quod liber et uagus est, ut 
Naeuius; hic Scaliger correxit Laeuius, ego Naeui uersum 
una cum nomine horum uersuum auctoris intercidisse demon- 
straui comm. Catull. p. 14: \ 2 proprius Bamh. \ uolatque scripsi: 
iugatque codd. || 3 Caesius Bassus 263 K. septima diuisio 
liendecasyllabi est; Catulli aequali alicui dedi comm. Catull. 
p. 244 I habes codd., correxi || 4 Mar. Victorinus 79 K. et iam- 
bicum , . item XVII syllabarum; huius aetatis puto \ epidia 
uulgo, correxi de Epidio rhetore {Suet. de rh. 4) intellegens; cf. 
comm. CatuU. p. 339 || 5 Hyginus fah. 177 Tethys enim Oceani 



328 CANTORES EUPHORIONIS. 

oceano prohibet semper se tingere Tethys^ 

ausa suae quia sit quondam succumbere alunmae. 

6 _uu_uw_^w_ sed lucet in astris 
Calisto renouatque suos sine fluctibus ignes. 

7 Luna, deum quae sola uides periuria uolgi, 
seu Cretaea magis seu tu Dictynna uocaris. 

8 o qui chelyn Canopam plectro regit Italo. 

9 ibant qua poterant, qua non poterant non ibant. 

10 fortia neglecti uelabant colla capilli, 

et per neglectos clarebant colla capillos. 

11 a^ quotiens umbra porrexi brachia mota, 
a, quotiens umbra reduxi brachia mota! 



uxor, nufcrix lunonis, prohibet eam (Calisto) in oceanum oc- 
cidere. de qua in Creticis * uersibus *; Jatere in corrupto illo 
uersibus poetae nomen, qui sit Catulli aequalis, docui Misc. 
Crit. p. 19 sq. I 1 Lycaoniae cod., corr. Schefferus \ prognata e 
scripsi: mutatae cod. mutata e Schefferus \ nymphae cod., cor- 
rexi (nympha Schefferus) \ 2 Nonacrino Munckerus \ 3 thetis 
cod., corr. idem || 6 Lactantius narr. fab. II 6 hinc illud {ex 
eodem atque fr. prius carmine haustum puto) \ 2 Callisto uulgo, 
correxi', cf comm. Catull. p. 475 [| 7 Char. 287 K. per aporian 
. . hic certae rei dubitatio est; alii aliis {Cornelio Seiiero 
NaeJcius, Catullo Merhelius) tribuerunt', cf. Misc. Crit. p. 20 | 

I uulgi cod. II 8 Caesius JBassus 262 K. de galliambo agens post 
Maecenatis et Catulli exempla et ille alterius auctoris | chelym 
codd. I canoram codd., correxi \ regis Muellerus || 9 Char. 271 K. 
perissologia . . ut; cf. Diomed. 449, Fompeius 294, GL IV 
395 K', hunc aTcovdsici^ovta dedi cantorum Kuph. dlicui || 
10 scholia Persii 1, 86 antitheta autem sunt haec; eiusdem 
poetae ac fr. sequens puto j 2 clarebant {h. e. per sparsos crines 
nigros transluxit candida ceruix) scripsi: uelabant uulgo {eu. 1); 
neglecti uolitabant Pithoeus; potes et candebant uel lucebant || 

II ibidem post fr. prius sine interuallo; cantorem aliquem 
Euphorionis facile in memoriam reuocant; cf. ex. gr. Cirisi 
81 sq.; et reduxi Lucretii magis aequalem quam temporis in-i 
sequ£ntis poetam decet | 1 c^ 2 ah Lindenbrogius : aut bis uulgoj 



INCERTORUM VERSUS. 329 

-wu-uu-uu-v^u-uv^ Sdlsus 12 

namque laborando mauat de corpore sudor. 

Lucili, quam sis mendosus, teste Catone IB 

defensore tuo peruincam, qui male factos 
emendare parat uersus, lioc lenius ille, 
quo melior uir et est longe subtilior illo, 
qui multum puerum est loris et funibus udis 
exhortatus^ ut esset^ opem qui ferre poetis 
antiquis posset contra fastidia nostra, 
grammaticorum equitum doctissimus. _ ^^ — 

_vjw_ww_v^*^_ui^_wv^_ quem 14: 

non pudet et rubet^ est non homo, sed ropio. 

et uerba antiqui multum furate Catonis, 16 

Crispe, lugurtbinae conditor bistoriae. 

extractam puteo situlam qui ponit in borto, 16 

ulterius standi non babet ipse locum. 



12 schol. Veron. ad Aen. II 173 salsus sudor; fortasse est 
BibacuU \ salsus nam incerta nunc in cod. || 13 Hor. sat. I 10 
in initio familia codicum Horatianorum interpolata hos uersus 
nescio unde sumptos adfixit^ quos cantorum Euph. alicui esse 
tribuendos docui comm, Catull. p. 9 {Bibaculo dedit Kirchnerus) | 
4 uir et est pauci codd.: uir est Y2Jv \ longe subtilior, ut 
Catull. 64, 215 {cf WoeJfflin de comp. 39) | 5 puef (= rum) 
est scripsi: puer et codd. pueram Reisigius pueros Nipperdeius 
opusc. 493, omnes dum de Orbilio inteUegunt male \ 6 ex(h)or- 
tatus nonnulli codd.: exoratus Fl exoramtus X m. 1 \ 8 addunt 
codd. ut redeam illuc, scil. ut transitu^s ad Horatium sit jl 
14 Marius Plotius 461 K. de astismo . . per similitudinem . . 
et illud de Pompeio, qui coloris erat rubei, sed animi inuere- 
cundi — ropio autem est aut minium aut piscis robeus aut 
penis; Caluo dedit Buechelerus m. Bh. 35, 400, qui et distichon 
discripsit {sotadeum Hauptius anted) \ 2 non est cod. |I 15 Quintil. 
VIII 3, 29 nec minus noto Sallustius epigrammate incessitur 
(w. 2 Mar. Victor. 109 K.) | 1 et codd. : o Franeius \\ 16 Char. 
276 K. hyperbole est dictio fidem excedens augendi minuen- 
diue gratia . . minuendi, ut; Diomed. 461; nescio quo pacto 
pusillum Valerii Catonis hortum mihi in memoriam reuocauit j 



330 POPULARES YERSUS. 

17 non Bibulo quidquam nuper^ sed Caesare factum est; 
nam Bibulo fieri consule nil memini. 



POPULARES VERSUS. 

1 Gallias Caesar subegit^ Nicomedes Caesarem: 
ecce Caesar nunc triumphat, qui subegit Gallias, 
Nicomedes non triumphat^ qui subegit Caesarem. 

2 urbani, seruate uxores: moechum caluom ad- 

dileimus ! 
aurum in Gallia effutuisti^ hic sumpsisti miituom. 

3 Gallos Caesar in triumphum diicit, idem in 

ciiriam: 
Galli bracas deposuerunt, latum clauom sumpse- 

runt. 

4 Briltus, quia reges eiecit, consul primus factus est: 
hic, quia consules eiecit^ rex postremo factus est. 



1 extracta Neap. Char. {huius exc. Lugd. recte, quae et situla qui 
ponet ia hortum) | orto codd. Diom. || 17 Sueton. d. lul. 20 unus 
ex eo tempore omnia in rep. et ad arbitrium administrauit, 
ut .. uolgo mox ferrentur lii uersus | 1 quidquam uulgo: quid- 
dam Guelf. et (d ;prior supra lin.) Memm. \ 2 nihil Memm. 

POPTJL. XJERS. {Teuffelius HLB. § 84: cf maxime Liuii 
IV 20 et 53, y 49, VII 10 et 38, X 30, XXVIII 9) || 1 Sueton. 
d. lul. 49 Gallico . . triumpho milites eius inter cetera carmina, 
qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud 
uulgatissimum pronuntiauerunt | 2 07n. Memm., Guelf. \\ 2 Sueton. 
d. lul. 51 ne prouincialibus quidem matrimoniis abstinuisse, 
uel hoc disticho apparet iactato aeque a militibus per galli- 
cum triumphum | 1 mechum caluou Memm., Guelf. \ 2 at hic ex 
interpoJato guodam codice Oudendorpius; at cf. supra p. 16 sq. | 
sumsisti Memm. l mutuum codd. || 3 Sueton. d. lul. 80 et illa 
uulgo canebantur | 1 curia Guelf. \ 2 clauum codd. \\ 4 Sueton. 
d. lul. 80 subscripsere quidam . . statuae . . ipsius Caesaris. 



I 
I 



POPUL^RES VERSUS. 331 

PUnius n. Ji. XIX § 144: nec non olus quoque 5 
siluestre est triumplio olim [sic scripsi: trium foliorum 
plerique codd. triumpho tinus] diui lulii, carminibus 
praecipue iocisque militaribus^ celebratum; alternis 
quippe uersibus exprobrauere, lapsana se uixisse aput 
Dyrracbium, praemiorum parsimoniam cauillantes. est 
autem id cjma siluestris. 

de germanis, non de Gallis, duo triumpliant 6 

consules, 

conciirrite omnes augures^ haruspices! 7 

portentum inuisitatum conflatum est recens; 
nam mulos qui fricabat^ consul factus est. 



non te peto^ piscem peto: quid me fugis^ Galle? 8 
Galli timidi semianimes tergora uertunt. 9 



6 Vell. Paterc. II 67 . . Lepidus Paulum fratrem proscripse- 
rat; nec Planco gratia defuit ad inpetrandum, ut frater eius 
Plancus Plotius proscriberetur; eoque inter iocos militaris, qui 
currum Lepidi Plancique secuti erant, . . usurpabant hunc 
uersum 1| 7 GeJl. XV 4, 3 {Vent. Bassum) consulatum quoque 
adeptum esse eamque rem tam intoleranter tulisse populum 
Romanum, qui Ventidium Bassum meminerat curandis mulis 
uictitasse, ut uulgo per uias urbis uersiculi proscriberentur | 
1 aruspices pauci codd. \ 2 inuisitatum BrouJchuMus : inusitatum 
codd. I 3 mulos plerique codd., mulas unus \\ 8 Festus 285 re- 
tiario pugnanti aduersus murmillonem cantatur — quia mur- 
millonicum genus armaturae gallicum est ipsique murmillones 
ante Galli appellabantur, in quorum galeis piscis effigies in- 
erat {Paulus 284); sotadeum agnouit AMeinekius philol. exerc. 
in Athen. deipnos. spec. II 24; ne nimis prisco tempori attri- 
huamus, monet illud cantatur || 9 Caes. Bass. 263 ut sotadei 
exemplum affert (Mar. Victor. 53, 91, 128 K.)-, hic posui | uer- 
tunt Victorinus ubique: uersant Gaes. Bass. 



332 P. TERENTIUS VARRO ATACINUS. 

Cantilena bibonum. 

10 mulsum, qnod probe temperes, 
miscendum est nouo Hymettio 
et uetulo Falerno. 



P. TERENTIUS VARRO ATACINUS. 
I. Argonaiitae. LIB. I. 

1 ecce uenit Danai multis celebrata propago-^ 
namque satus Clytio, Lemi quem Naubolus ex se, 
Lernum Naupliades Proteus, sed Nauplion edit 
fiUa Amymone Europae Danai^He superhi. 

2 Tiphyn at aurigam celeris fecere carinae. 

3 quos magno Anchiale partus adducta dolore 
et geminis capiens tellurem Oaxida palmis 
edidit in Dicta. 



10 Macrob. VII 12, 9 unde est et illud prouerbium , quo 
utuntur gulones; MeineJcius 1. 1. 23 discripsit glyconicum metrum 
cum logaoedico uersu coniunctum\ huic aetati incerta omnino 
coniectura adscripsi \ 1 probe om. Par. m. 1 {de mensura po- 
pulari probe cf. Fleckeisenus Caton. poes. rel. 13) | miscen- 
dum esse Macr., corr. Fleckeisenus | himetio Par. 

VAKRO ATTAC. {Teuffelius HLB. § 212). 1 scliol. Veron. 
ad Verg. II 82 {p. 84 K.) Varro Argonautarum primo; cf. 
Apoll. Bhod. I 133 sqq. (JLitteris obliquis posita non satis dispexit 
in cod. Keilius) \ 2 laerni et 3 laernum cod. \ 3 sed; malim et | 
4 superbi agnouisse sibi est uisus Herrmannus Fleckeis. ann. 
1866 p. 68 II 2 Char. 272 K. metaphora . . ab animali ad ani- 
male, ut; Biomed. 457, Pompeius 305 (Tiphys gubernator fuit 
nauis Argus), Bonat. 399 K\ Varroni dederunt Keilius et RUn- 
gerus {ApoII. Bhod. 1 395 sq.) \ Typhin, tifyn, sim., codd. pas- 
sim I at add. Ungerus: om. testes omnes \ celeris Neap. Char.., 
Bonati LF ex corr.: celeres CJiar. L, Pomp., G Bon. \\ 3 Seruius 
ad eel. 1, 66 ut Varro ait; Vibius Seq. s. u. Oaxes . . Varro 
hoc docet (2 gem. — palmis); Apoll. Bhod. 1 1129 sqq. \ 
2 cupiens Vibii Vat. m. 1 \ oaxia Vibii Vat. m. 1. 



P. TERENTIUS VARRO ATACINUS. 333 



LIB. II. 

Probns ad Verg. G. I 14: ibi (in insula Cea) existi- 4 
matur pestilentia fuisse pecorum et armentorum grauis 
propter interitum Actaeomis. Aristaeus monstrante 
Apolline patre profectus est in insulam Ceam et ibi 
sacrificio facto aram loui Icmaeo constituit, qui pla- 
catis flatibus et aestu^ qui necabant pecora et armenta, 
liberauit ea. ipse autem post excessum uitae imperante 
oraculo Apollinis ab inmorantibus in ea insula relatus 
in numerum deorum appellatus est Nomius et Aegoros, 
quod et agresti studio et cura pecorum armentorum- 
que non mediocriter profuerat liominibus. traditur 
iiaec historia de Aristaeo in corpore Argonautarum a 
Varrone Atacino [cf. ApoU. Bhod. II 500 sqq.]. 

te nunc Coryciae tendentem spicula nympbae 5 

bortantes ^o Phoebe' et 'ieie' conclamarunt. 

frigidus et siluis aquilo decussit honorem. 6 



LIB. III. 

desierant latrare canes urbesque silebant: 
omnia noctis erant placida composta quiete. 

cuius ut aspexit torta caput angue reuinctum. 



5 Gr. L. K. VII 332 Varro uero in Argonauticis nym- 
phas hexametrum fecisse sic scripsit [ 1 te nunc ortigiae 
tenentem specula nimphe B te nunc elicona ortigie terentem 
specula nimphe M, corr. Wuellnerios cp. ApolL Bhod. II 
711 sq. I 2 hortantes idem: orantes codd. \ ophebae M | et 
ieie conclamarunt Wuellnerus cp. Apoll. Bhod. l. l.: et loli- 
scona clamarunt B et locolicon aclamarunt M || 6 Seru. ad 
Georg. II 400 Varronis hic uersus est; Apoll. Bhod. II 1102 jj 
7 Seneea rhet. p. 313 K. optimos uersus Varronis; Ap. Bhod. 
III 749 sq. II 8 Char. 90 K. anguis . . feminini . . Varro Ata- 
cinus {Gr. L. K. VII 264); Non. 191 {ubi cuius om. H m. 1, 



334 P. TERENTIUS YARRO ATACINUS. 

LIB. IV. 
9 tum te flagranti deiectum fulmine, Phaethon. 

10 semianimesque micant oculi lucemque requirunt. 

INCERTAE SEDIS. 

11 Prohis ad Georg. II 126: pars Parthorum Media 
est appellata a Medo, filio Medeae et Aegei, ut ex- 
istimat Varro, qui quattuor libros de Argonautis 
edidit. 

n. chorographia. 

12 uidit et aetherio mundum torquerier axe 

et septem aeternis sonitum dare uocibus orbes 
nitentes aliis alios, quae maxima diuis 
laetitiast. at tunc longe gratissima Phoebi 
dextera consimiles meditatur reddere uoces. 

13 ergo inter solis stationem et sidera septem 
exporrecta iacet tellus; huic extima fluctu 
Oceani, interior Neptuno cingitur ora. 

14 at quinque aethereis zonis accingitur orbis, 
ac uastant imas hiemes mediamque calores: 
sic terrae extremas inter mediamque coluntur, 
quas solis rabido numquam uis adterat igne. 



I 



deuinctum codd. omnes); Apoll Bhod. III 1214 sg;. || 9 Quint 
15, 17 GvvaiQsaLv . . qualis est apud P. Yarronem; Mar. 
Victor. 66 et 146 K. sine auctoris nomine; Apoll. JRh. IV 
597 sg. I cum Mar. Vict. bis \ flagrantem pr. l. Vict. codd. j 
deiecit flumine bis Vict. || 10 Seru. ad Aen. X 396 quem uer- 
sum {Ennii fr. 328) ita ut fuit transtulit ad suum carmen V. 
Atacinus; Ap. Eh. IV 1525 sq. || 12 Mar. Victor. 60 K. item 
et Varro; chorographiae dedit Scaliger | 4 laetitia stat tunc_ 
{om. B) longe codd. \\ 13 Prisc. I 100 H. extimus. Varro infl 
chorographia [ort(h)ograpliia codd.] \\ 14 Isidor. de n. r. 10 de« 
quibus {quinque xonis) Varro ita dicit; cf. Salemon in gloss. 



P. TERENTIUS VARRO ATACINUS. 335 

Europam Libyamque rapax ubi diuidit unda. • 15 

_ uu _ uu _ tutum sub sede fuissent. 16 

munitus uicus Caralis ^u.uu — 17 

cingitur oceano, Libyco mare, flumine Nilo. 18 

feta feris Libye. 19 

Indica non magna minor arbore crescit arundo: 20 
illius ec lentis premitur radicibus umor, 
dulcia cui nequeant suco contendere mella. 

schol. Bern. ad Lucani V 516: cum omnes harun- 20» 
dinem dicunt, hic cannam dixit secutus Yarronem, 
sicut et Ouidium. 

in. ephemeris. 

_ uu _ wu _ nubes ceii uellera lanae 21 

stabunt. 



s. u. zona | at] a BA m. 2 Salem. \ aethereus A aetheris BA m. 2 
aetheriis Salem. uulgo \ incingitur TolUus \ 2 hiemis Salem. \ 
4 quas Grialius: quam (qua) codd. \ rabido scripsi: ualido 
eodd. calido Scaliger \ uis Grialius, Meyerus: ut A m. 1 BE 
{in lios uis suprascr.), om. A m. 2 D Salem. \ atterat Wuellneru^s: 
auferat A m. 1 BE afferat A m. 2 auferat D adserat Sdlem. 
rota ferueat Scaliger \ igne B, A m. 2 || 15 Cic. Tusc. I 20, 45 
aut ii qui Oceani freta illa uiderunt; idem de n. d. JII 10, 24; 
Varroni eiusque cTiorograpliiae dedi || 16 Festus 381 tutum fre- 
quenter dicitur maxime. Varro in Europa |] 17 Gr. L. K. V 
349 ut ecce Atacinus [Hertzius: ait cinus uel cynus codd.'^ || 
18 Char. 61 K. {de mare ail.) Atacinus quoque; idem 137, 
Prisc. I 331 H. \ ocrano limbeico JVeap. pr. l. || 19 Philarg. ad 
Georg. III 176 Varro Atacinus; chorographiae Wernsdorflus, 
Argonautis (Apoll. JRhod. IV 1562) Puhnkenius dedit \\ 20 Isidor. 
XVII 7, 58 Varro ait; schol. Bern. ad Lucani III 237 ( — illius) i 
1 magna minor schol. Luc: magnum in uulgo apud Isid. 
magna minus Vossius magna nimis Areualus \ 2 ec scripsi: et 
uulgo e Areualus \ humor uulgo \ 3 contendere Vossius: con- 
cedere uuJgo \\ 20^ ad Atacinum rettulit Usenerus', in eodem 
cum fr. 20 conexu uocahulo illum usum esse puto \\ 21 Seru. ad 



336 CORNELIUS GALLUS. 

22 tum liceat pelagi uolucres tardaeque paludis 
cernere inexpleto studio certare lauandi 
et uelut insolitum pennis infundere rorem; 
aut arguta lacus circum uolitauit hirundo 
et bos suspiciens caelum (mirabile uisu) 
naribus aerium patulis decerpsit odorem; 
nec tenuis formica cauis non euehit oua. 



rv. belli Sequanici LIB. ii. 
23 deinde ubi pellicuit dulcis leuis unda saporis. 



V. elegiae. 
24 huic similis curis ex petra lamentatur. 



CORNELII GALLI elegiae. 
uno tellures diuidit amne duas. 



Georg. I 397 Varro in Ephemeride [Berglcius m. Bh. I 372 sqq.: 
epimenide cod.l | ceu addidi (ut Riesius nec nubes Bergkius) \\ 
22 Seru. ad Georg. I 375 hic locus omnis de Yarrone est; 
ille enim — nam et Varro et Vergilius Aratum (210 sqq.) se- 
cuti sunt II 23 Prisc. I 497 H. (pellicuit) | P. Varro belli Se- 
quanici Hbro II {hinc Mai class. auctt. VIII 470) | pellicuit 
optimus E: poUicuit et prolicuit {sic auctt. class.) plerique 
ceteri codd. | leuis et saporis om. auctt. class. \\ 24 Gr. L. K. 
IV 564 per praepositiones sic fiunt soloecismi . . superuacua 
ponitur, ut apud Varronem — ^ex' enim supernacua est; for- 
tasse ex elegiis \ ex petra scripsi anaJ. Catull. 51: expedit a cod. 
CORN. GALL. {Teuffelius HLR. § 232). Vibius Sequester^ 
p. 11 Oberl. Hypanis Scythiae, qui, ut ait Gallus — AsiamJ 
enim ab Europa separat. 



C. ASINIUS POLLIO. L. VARIUS. 337 

C. ASINIUS POLLIO. 
v^ _ u^ _ Yeneris antistita Cupris. 



L. VARIUS. 
I. de Morte. 



uendidit liic Latium populis agrosque Quiritum 
eripuit: fixit leges pretio atque refixit. 

incubet ut Tyriis atque ex solido bibat auro. 

quem non ille sinit lentae moderator habenae 
qua uelit ire, sed angusto prius orbe coercens 
insultare docet campis fingitque morando. 

ceu canis umbrosam lustrans Gortynia uallem, 
si ueteris pote sit ceruae deprendere lustra, 
saeuit in absentem et circum uestigia nictens 
aetbera per nitidum tenues sectatur odores; 
5 non amnes illam medii, non ardua tardant, 
perdita nec serae meminit decedere nocti. 



ASIN. POLL. {Teuf[elms% 221, 2). Char. 100 K. antistes 
habet antistitam, ut . . Polio | Cupris scripsi: cuprus Neap. 
Cupras uulgo Cupra Keilius {cf. ThorhecMus de Asin. Poll. 
p. 128). 

VARIVS {Teuffelius HLB. § 223). 1 Macr. VI 1, 39 Varius 
de Morte {titulum uulgo circumlatum de morte Caesaris non 
niti ratione optinuit BUngerus progr. Hdllensi a. 1870 edito) 1 
2 fixitq. m. 1 Par. ut uid. 1| 2 Macr. VI 1, 40 V. de Morte | 
ut Par. cum codd. meliorihus-. et uulgo I| 3 Macr. VI 2, 19 V. 
de Morte | 1 sinit ille sinit Par. m. 1 | 2 qua uenit Par. \ 
orbe Torrentius: ore codd. \ 3 campis om. Par. \\ 4 Macr. Vi 
2, 20 V. de Morte | 1 seu Par. \ gortinia Par. j 2 celeris 
Wal^efieldus; at cf. Ungerus l. l. p. 15 | pote sit (uel possit) 
scripsi: potuit eodd. | deprendere scripsi: conprendere (com- 
prehendere) codd. ; comprehenduntur ferae, deprehenduntur lustra 
{cf. Silius It. X 80) I 3 circum] toruum Ungerus \ nictens {uel 

Fbagmenta poetarum romanoeum. 22 



338 C. MAECENAS. 

II. panegyricus Angusti. 

tene magis saluum populus uelit an populum tu^ 
seruet in ambiguo, qui consulit et tibi et urbi, 
luppiter. 



C. MAECENAS. 

Lucentes, mea uita, nec smaragdos, 
beryllos neque, Flacce mi, nitentes 
nec percandida margarita quaero 
nec quos thunica lima perpoliuit 
anulos neque iaspios lapillos. 

ni te uisceribus meis, Horati, 
plus iam diligo, tu tuum sodalem 
hinnulo uideas strigosiorem. 

debilem facito manu, debilem pede, coxa, 
tuber adstrue gibberum, lubricos quate dentes; 



prensans uel rimans) scripsi: lustrans codd. e u. 1 latrans 
Ulitius I 4 aera Ulitius | liquidum olim conieci Misc. Crit. p. 21; 
sed coniunge cum tenues (gm per diem sunt t.) \\ 5 Hor. epist. 
I 16, 27 sqq. , ad quae Forphyrio qui {;uersus) sunt notissimo 
ex panegyrico Augusti et Acron haec enim Varius de Augusto 
scripserat. 

MAECENAS {Teuffelius HLB. § 220). 1 Isidor. XIX 32, 6 
Thynnius . . Flaccus [ex u. 2] ; recte uulgo Maecenati est datum 
{cf, et Olahnius Hermae II 247) | 1 lucentes Alciatus: lugente 
codd. 1 2 beryllos neque Torrentius: berillosque codd. \ Flacce 
mi Torrentius: mi Flacce codd. \ nitentes nec uulgo: nec ni- 
tentes codd. \ 3 per candida codd. praecandida Alciatus \ 4 tu- 
nica uel tinica {sim.) codd. \ anulos (-us) codd. fere: anellos 
alii II 2 Sueton. uita Horatii p. 45 Beiff. Maecenas quantopere 
eum dilexerit satis testatur illo epigrammate 1 2 tu tuum Mu- 
retus: tutum codd. Titum Na,nnius \ 3 hinnulo Oudendorpius 
(innulo Eothius): nimio uel ninio uel ninno (mimo, minio) codd. 
Ninnio Pithoeus mulo me JBaumgarten-Crusius \\ 3 Seneca epist. 
lOl^ 10 inde illud Maecenatis turpissimum uotum, quo et de- 



C. MAECENAS. 389 

uita dum superest, bene est! sustine hanc mihi: 

acuta 
nil est si sedeam cruce! — ^ - ^^ — 

^ades' inquit *o Cybebe, fera montium dea, 4 

ades et sonante typano quate flexibile caput.' 

latus borreat flagello, comitum chorus ululet. 5 

hic nympha cingit dmnis Acheloum senem. 6 

nec tumulum curo: sepelit natura relictos. 7 

funeribus fumans calido cum farre catinus. 8 

_^w_ww_u^_u^ cardine tornus. 9 

_w^_ww_u«^_wvy_u Quiritem. 10 



bihtatem non recusat et deformitatem et nouissime acutam 
orucem, dummodo inter haec mala spiritus prorogetur | 1 coxo 
Bamb. | 2 tuberi adstrue gibberem Ileinsius \ 3 bene est hac 
mihi uel acuta si sed eam cruce sustine codd., correxi; alii 
alia (hanc uulgo) \\ 4 Diomed. 514^. galliambum metrum apud 
Maecenatem tale est (= 1); Caesius Bass. 262 K. huic pares 
sunt apud M. (1, 2) | 1 audes inquid codd. Diom. \ o (do uel 
cl M) cyb(a)ebae (erbebae) codd. Diom. o cybele Caes. B. j 
fera montiuaga dea HGrotius tam sine necessitate quam du- 
plicem contra auctoritatem \ tympano codd. Caesii B., corr. 
LMuellerus \\ 5 Caesius B. 262 K. hic ipse Maecenas . . sic; 
Diomed. 514 K. omisso nomine, ubi lacus codd. \\ 6 Caes. Bass. 
262 K. hoc uersu, qui est apud Maecenatem 1| 7 Seneca epist. 
92, 36 diserte Maecenas ait || 8 Char. 79 sq. K. catinus ma- 
sculino . . ut Maecenas in X (carminum?); auct. d. d. n. Gr.L. 
V 575 K. I funeribus scripsi: iugeribus Char. Neap. et auct. 
d. d. n. gigeriis Barthius ingeritur Keilius \ fumantes ceUdum 
(caeUd') cum ferre catinos auct. d. d. n. \\ 9 Gr. L. K. V 591 
tomus [turnus L: turnum ceteri"] generis mascuUni, ut M. | 
torno L turno MV, correxi-, tornos BUngerus Valg. p. 213 jj 
non ad Maecenatis carmina pertinet Diomed. 369, ubi uidenda 
Keilii adnotatio || 10 Gr. L. K V 588 Quirites singularem 
numerum non habet, quamquam Maecenas dixit ^Q.', sed non 
recipitur; uix dubium est quin ex carmine sit petitum. 

22* 



340 AUGUSTUS IMP. POPULARES VERSUS. 

AUGUSTI IMP. epigramma. 

Qaod futuit Glapliyran Antonius, lianc mihi 

poenam 

Fuluia constituit, se quoque uti futuam. 
Fuluiam ego ut futuam? quid, si me Mauius oret 

paedicem, faciam? non puto, si sapiam. 
^aut futue aut pugnemus' ait. quid quod mihi uita 

carior est ipsa mentula? signa canant! 



POPULARES UERSUS IN AUGUSTUM FACTI. 

Cum primum astrorum conduxit mensa chorum 

omnem 

sexque deos uidit Mallia sexque deas, 
impia dum Phoebi Caesar mendacia ludit, 

dum noua diuorum cena et adulteria, 
omnia se a terris tunc numina declinarunt, 

fugit et auratos luppiter ipse thronos. 



AUGUSTUS {Teuffelius § 220; cf. P. L. M. IV p. 111). 
Martial. XI 20, 1 Caesaris Angasti lasciuos, liuide, uersus sex 
lege, qui tristis uerba latina legis [ 2 uti pars codd., pars ut 
et 3 quod I 3 si se Heinsius \ Mamius pars codd.\ at cf. Ap- 
pian. 6. c. V 19 | 6 canat nonnulli codd. || Sueton. Aug. 40 
apponere dubito. 

POPUL. VEKS. 1 Sueton. d. Aug. 70 cena quoque eius 
secretior in fabulis fuit, quae uulgo d(odsv.ei&sog uocabatur; in 
qua deorum dearumque habitu discubuisse conuiuas et ipsum 
pro Apolline ornatum, . . exprobrant . . et sine auctore notis- 
simi uersus | 1 astrorum (= diuorum) scripsi: istorum codd. 
Cum mimum histrorum {histrionum) Heinsius \ conduxit, con- 
legit; condixit Heinsius \ chorum omnem {scil. deos consentes, 
ut explicat u. sq.) scripsi: choragum codd. choragi Heinsius 
nihilo melius \ 2 mensa Mallia, i. e. in Mallii domo \ 4 cena 
et scripsi: caenat codd. absurde\ conuiuae ipsi etiam aduUeria 
deorum ludu/nt \ 6 thronos codd.: toros {i. e. puluinaria) uulgo 
non male. 



OBTRECTATORES VERGILII ET HORATII. 341 

pater argentarius, ego Corinthiarius. 

postquam bis classe uictus naues perdidit, 
aliquando iit uiucat, liidit assidue aleam. 



OBTRECTATORES YERGILII ET HORATII. 

I. NUMITORII Antibiicolica. 

Tityre, si toga calda tibi est, quo tegmine fagi? 1 

^dic mihi, Damoeta, cuium pecus?' anne latinum? 2 
non, uerum Aegonis nostri sic rure locuntur. 

II. INCERTI. 

'nudus ara, sere nudus': habebis frigore febrem. 3 

III. CORNIFICII GALLI. 

ordea qui dixit, superest ut tritica dicat. 4 



2 Suet. d. Aug. 70 notatus est {Augustus) et ut pretiosae 
supellectilis Corinthiorumque praecupidus . . proscriptionis 
tempore ad statuam eius ascriptum est | chorintiarius Memm. \\ 
3 Suet. l l. notatus est et . . aleae cupidus . . bello Siciliensi 
epigramma uulgatum est | 2 assiduae Memm. \ aliam Guelf. 

OBTBEGT. 1, 2 Sueton. uita Verg. p. 740 Hageni prolatis 
bucolicis Numitorius [Hagenus et Eibheclcius: numinatoris uel 
numinatoriis uel -rus codd.'] quidam rescripsit Antibucolica, 
duas modo eclogas . . quarum prioris initium est (= 1); se- 
quentis (= 2) | 1 tegmina Gronouius male {cf. ecl. 1, 1) | 
2, 1 cf. ecl. 3, 1 II 3 Sueton. l. l. alius recitante eo ex Georgi- 
cis (I 299) ^D. a. s. n.', subiecit ^h. f. f.' [ita G: subiecit et 
habebis BP]; cf. Seru. ad Verg. l. l. (uhi febres fertur), Isidor. 
II 21, 22 {uhi messes pro febrem); ceterum Vergiliomastigem, 
pedestrem sine duhio, de quo cf. Seru. ad Verg. ecl. 2, 23, nolui 
adferre \\ 4 Cledonius p. 43 K. Cornificius Gallus inde {oh ordea 
pluralem) reprehendit Vergilium; Seru. ad Georg. I 210 re- 
prehensus Verg. dicitur a Bauio et Maeuio hoc uersu inimi- 



342 C. VALGIUS RUFUS. 

5 Horat. sat I 10 ^ 36: turgidus Alpinus iugulat 
dum Memnona dumque defingit Rheni luteum caput; 
ubi Acro riualem quendam poetam Gallum tangit, 
qui dum pugnam describit inter Achillem et Memno- 
nem, ita hoc facit, ut iterum uideatur Memnona 
iugulare suis carminibus (Forpliyr. Mon. hic detrun- 
catus; Cornelium Galliim ohuio commmto deteriores 
Forphyr, codd. uocantes Cornificium Gallum archetypi 
fortasse innuunt). 



C. VALGIUS RUFUS. 
I. epigrammata. 
tu, rugosa, rutunda margarita? 

II. elegiae. 

Codrusgwe ille canit, quali tu uoce canebas, 
atque solet numeros dicere, Cinna, tuos, 

dulcior ut numquam Pylio profluxerit ore 
Nestoris aut ^octo pectore Demodoci 



rum inuenit Seru. h. u. ut obtrectatoris alicuius et hinc de suo 
notissimis ohtrectatorihus B. et M. dedit); ceterum male de 
Corniflcio Catulli sodali cogitauere, qui a. 41 a. Ghr. moriens 
in Africa minime eclogas Vergilii eo ipso anno coeptas cogno- 
scere potuit', Cornelius Gallus Cledonio restituit IBeckerus male\ 
immo est idem poeta et criticus, quem perstringit suh Alpini 
nomine Horatius {cf. fr. 5). 

VALG. RUFUS {Teuffelius HLB. § 241). 1 Char. 108 K. 
neutraliter hoc margaritum dicere uitiosum est, et tamen 
multi dixerunt, ut Valgius in epigrammatis : tu ectr.\ ita 
LMuellerus: epigrammate (-tue Neap.) situ uulgo 1| 2 schol. 
Veron. ad Verg. ecl. 7, 22 {p. 74^., cf. FlecJceis. ann. 1866 
p. 66) similiter . . hunc Codrum in elegiis Valgius honorifice 
appellat et quodam in ecloga de eo ait | 1 Codrusque (que 
incertim) Herrmannus dispexit | 2 solet idem uidit \ 4 doc et 



C. VALGIUS RUFUS. 343 

, . . . tra ne . . . . llam credis mihi sen . . . 

uitam 5 

noctem non hilarum posset e d 

falleris, insanus, quantum si gurgite nauta 
Crisaeae quaerat flumina Castaliae. 

et placidam fossae qua iungunt ora Padusam, 3 

nauigat Alpini flumiua magua Padi. 

hic mea me longo succedens prora remulco 4 

laetantem gratis sistit in hospitiis. 

m. ex incertis libris. 

sed nos ante casam tepidi mulgaria lactis 5 

et sinum bimi cessamus ponere Bacchi. 

perfusam peluem. 6 

mons unicus Aetnae, 7 



'U 'O — KJ ^ 



odoci incerta posuit Keilius \ 5 mihi certum Keilio, incertum Herr- 
manno \ sen hic agnouit, non KeiJius \ 8 criseae codex \ con- 
iecturas Ungeri utpote incertissimas partim, partim incredihiles 
ndlui adscribere-, nec nouas uolui proferre ipse || 3 Seru. ad 
Aen. XI 457 alii partem fluminis Padi {dici aiunt Padusam), 
in quam descenditur fossa. Valgius [uulgius cod.'] in elegis j| 
4 Isidor. XIX 4, 8 remulcum funis, quo deligata naui^ trahi- 
tur uice remi; de quo Valgius || 5 Philarg. ad Georg. III 177 
legitur et 'mulgaria', ut Valgius ait | 1 puto ante asam 
(= ante focum Verg. ecl. 5, 70) | 2 bimi JRUngerus: uini uulgo 
{quo retento Baccho Butgersius) || 6 Gr. L. K. V 586 pelues generis 
feminini, ut Valgius [uallius codd., corr. Hauptius] \\ 7 Seneca 
epist. 51, 1 tu istic habes Aetnam, illum nobilissimum Siciliae 
montem; quem quare dixerit Messala unicum siue Valgius 
(apud utrumque enim legi) non reperio; cf. BUngerus de 
Valgii Rufi poem. p. 278 — 323, qui uerba constituit. 



344 AEMILIUS MACER. 

AEMTLIUS MACER. 
I. omithogonia. LIB. I. 

1 et nunc agrestis inter Picumnus habetur. 

LIB. IL 

2 _w^_uu_ cum laude excelleat omni. 

INCERTAE SEDIS. 

3 _uv^_u^_ Vulcani tosta uapore 
cum uirgis prosecta ferunt. 

4 cygnus in auspiciis semper laetissimus ales; 

hunc optant nautae, quia se non mergit in undas. 

6 tum sacrae ueniunt altis ex nubibus ibes. 

6 auxilium sacrae ueniunt cultoribus ibes. 

II. theriaca. 

7 _ u^ _ longo resonantia sibila collo. 



AEM. MACER {Teuffelius IILB. § 223). 1 Non. 518, 22 
Picumnus et auis est . . Aem. M. ornithogoniae [theogoniae 
codd.'] lib. I II 2 Diom. 374 K. excello . . uerum tamen Macer 
Aem. ornithogonias secundo j excellet (-lit B) omnis codd., corr. 
Keilius \\ 3 Non. 220, 17 prosecta . . neutri. Aemilius [licinius 
codd. lucinius H m. 1] Macer in ornithogonia | uulgani H || 

4 Isidor. XII 7, 19 nautae uero sibi hiinc bonum prognosium 
facere dicunt, sicut Aemilius ait; Seru. ad Aen. I 393 item 
cycni nullis dant nisi nautis, sicut lectum est in omitho- 
gonia I 1 cycnus Seruii H j auspiciis Isid.: auguriis Seru. \ 
semper laetiss. Isid.: nautis gratiss. Seru. | 2 h. o. semper quia 
numquam mergitur undis Seru., qui est neglegentissimus j| 

5 Ghar. 133 K. hae ibes Aem. M.; ornithogoniae dedi {ut et 
fr. sq.) I ueniunt cultoribus id est altis Neap., glossam apertam 
ex fr. sq. petitam eiecit RUngerus {aliter Keilius FhiloJ. II 
193) I nubibus scripsi: urbibus Neap. \\ 6 Char. l. l. post fr. 
prius item || 7 Char. Sl K. sibilus . . neutro . . Macer theriacon; 



AEMILIUS MACER. 345 

_ uu seu terga exspirant spumantia uirus 8 

seu terra Jiac fumat, qua taeter labitur anguis. 

scliol. Bern. ad Lucani IX 701: serpentum nomina 9 
aut a Macro sumsit de libris theriacon (nam duos 
edidit) aut e. q. s. — idem ad IX 716: cerastam He- 
lena rapta a Paride in Aegyptum dicitur calcasse; 
inde spinam fractam habere \cf. Nicandri ther, 309 sqq.^ 

uepre occulta ruis v>w_u^_u^ — 10 

<(ni. de lierbis.)> 

inter praeteritas numerabitur ocimus herbas. 11 

protulit o quales uegeta segete intubus herbas! 12 

pallentesque crocos uu_wu_^u — 13 

IV. incertae sedis. 
illi multa lacus quem circum milia — 14 



Beda Gr. L. K. VII 291 | longo (longa, longe) codd. Bedae: 
tundo Nea%).\ an tunso ? || 8 Isidor. XII 4, 24 chelydros ser- 
pens . . per quam labitur terram fumare facit; quem sic 
Macer describit | 1 fumantia Sdlmasius \ 2 terra fumat codd.^ 
ut uid.] terram uulgo terrae fumant Areualus infumat Sal- 
masius effumat Osannus affumat BUngerus | teter] uenter 
BUngerus \\ 10 Gr. L. K. V 592 uepres generis feminini^ ut . ., 
sed singularem non recipit, quamuis Aemilius [masculine] 
dicat; seclusi glossam apertam \ ueper codd., correxi; est solita 
ad nescioquem anguem apostrophe poetica, unde theriacis prae- 
eunte Ungero dedi \\ 11 Char. 72 K. ocimum . . neutraliter . . 
sed Aem. Macer ait; cf. Beda Gr. L. K. VII 282 || 12 Char. 
100 K. intiba . . masculino . . Aemilius Macer | protulit o p: 
om. Neap. \ quale seges intubus Neap. quales reget intubus p, 
correxi (quales seges Fabricius quales ueget Lachm. Lucil. 
p. 19) II 13 Gr. L. K. V 576 crocum generis neutri; sed Aem. 
Macor | crocos Hauptius: crocus MV crocis L || 14 schol. Bern. 
ad Georg. II 160 Benacus. lacus circuit [circuitus cod.^ stadia 
mille, ut Aem. Macer | fortasse illi ualet illic {quod ipsum re- 
stituit Hagenus, qid in fine curras adiecit), quamqiiam uel sic 



346 DOMITIUS MARSUS. 

15 _uv^_^^_^^ flumina margine summa. 

16 _v^^_wu_uu_^^ saucia naris. 

17 maior api, crabrone minor 



U U _ U V^ _ 



DOMITIUS MARSUS. 
I. Cicuta. 

Omnia cum Bauio communia frater habebat^ 

unanimi fratres sicut liabere solent, 
rura, domum, nummos ac denique somnia: ut 

aiunt, 

corporibus geminis spiritus unus erat. 
sed postquam alterius mulier noua noluit unnm 

concubitum, posuit alter amicitiam: 
omnia tunc ira, tunc hile odiisque soluta, 

et noua regna duos accipiunt dominos. 



dispUcet multa iraiectiini', puto illimisque lacus, q. c. m. multa |j 
15 Char. 65 K. margo feminino genere . . Aem. Macer ait | 
flumina Lindemannus: flumant minu Neap. || 16 Char. 107 K. 
naris singulariter, haec naris, dicimus ut Aem. Macer || 17 Seru. 
ad Aen. I 435 fucus autem est secundum Aem. Macrum (cf. 
Isid. XII 8, 3) j ape codd., correxi \\ alia (ut incertam plane 
Useneri coniecturam comm. Bern. Lucani p. 208) nolui ad- 
scrihere; ceterum inter fontes Plinii n. h. uocatur in indicihus 
libr. IX, X, XI, XVII. 

DOM. MARSUS {Teuffelius § 243). 1 Philarg. ad Verg. ecl 
3, 90 duos sui temporis poetas dicit pessimos . . ex quib 
Bauius curator fuit, de quo Domitius in Cicuta refert {ex h 
iam corrupto hauserunt schol. Bern. ad l. Z.); bis carmen 
hibent codices FP, de quibus cf. Thilo mus. Bh. 15, 132 [ 
2 unianimi bis FP | fratres P bis: fratri et frater F | 3 domum 
ruranum mostat denique omnia FP i^riore, durum rura num 
mos denique omnia altero loco, correxi; atque omnia deniqui 
Pithoeus et uulgo {nisi quod denique nonnulli cum ut aiunt 
iungunt) pessime post illud omnia u. 1, unde nomina JSeinsius ^, 



eci. 

bu^ 

hom 

i 



DOMITIUS MARSUS. 347 

Epirota tenellorum nutricula uatum. 2 

si quos Orbilius ferula scuticaque cecidit. 3 

_ v^^ _ u^ _ hircum et alumen olens 4 

n. fabellae. lib. ix. 

callum sibi pectore quendam. 5 



*^ U _ v^ w 



m. ex libris incertis. 
- adipis pondo bis quinque uetustae. 



carmina EUngerus \ 4 spiratur FP priore loco | 5 sed] si P 
pr. l. I postquam F t. 2^t., P l. alt.^ postque P l. pr. F l. alt. \ 
mulier concubitum nouit deposuit alter a. codd.] communis 
utrique Scaliger porroque nubit (nupsit) Oudendorpius ; con- 
cumbere utrique Ungerus porroque non uolt Buechelerus m. 
Bh. 18, 634 quid sententia postuJet perspiciens; meam dedi 
emendationem (noua ad progressum narrationis necessarium; 
unum == communem, cf. Ungerus ad Valg. p. 428; deposuit ex 
glossa) I 7 et omnia porroque 8 noua regna FP, traiecit et 
Duehnerus \ bile addidi {omnia ob prioris unanimitatis opposi- 
tionem suadent efferendam esse nouam inimicitiam) \ odiisq. 
soluta scripsi: dissoluta codd. (irae: tunc dissoluuntur amores 
JDuehnerus ira communia sunt resoluta Boeperus Philol. 19, 
150 fratres communia dissoluerunt Buechelerus) \ 8 duos codd. 
teste Thilone (duas de Paris. testatur Duebnerus) \ dominos 
addit Duehnerus (dominas Buechelerus non hene) \\ 2 Sueton. de 
gr. 16 Q. Caecilius Epirota . . primus dicitur . . Vergilium et 
alios poetas nouos praelegere coepisse, quod etiam Domitii 
Marsi uersiculus indicat | et epirota (epyrota, epirrota) codd.\ 
et deleuit Pontanus \\ 3 Sueton. de gr. 9 fuit {Orhilius) naturae 
acerbae . . in discipulos, ut . . significat . . Domitius Marsus 
scribens || 4 Diomed. 319 K. oleo unguentum, ut . . Marsus; ad 
epigramma in Maeuium non mdle rettulit Weichertus \ alumen 
Putschius: alumens codd. \\ 5 Char. 72 K. callum . . Marsus 
fabellarum VIIII masculino sic || 6 Prisc. 1 168 H. quae {uoca- 
hula in ps) tamen ueteres etiam feminino genere protulerunt 
. . Marsus; uerha ex opere non pedestri hausta esse docet illius 
uetustae coUocatio \ bis quinque {uel dena) scripsi: uiginti codd. 
(ueginti G) triginta prosodia christianis tantum poetis con- 



348 INCERTUS. - POPULARES UERSUS. 

Te quoque Vergilio comitem non aequa, Tibulle, 
mors iunenem campos misit ad Elysios, 

ne foret^ aut elegis molles qui fleret amores 
aut caneret forti regia bella pede. 



INCERTI de Crassitio epigramma. 

Uni Crassitio se credere Zmyrna probauit: 
desinite, indocti, coniugio hanc petere! 

soli Crassitio se dixit nubere uelle, 
intima cui soli nota sua extiterint. 



PUPI. 

Flebunt amici et ndti bene mortem meam; 
nam populus in me uiuo lacrimauit satis. 



POPULARES UERSUS in Sarmentum. 

'Aliud scriptum babet Sarmentus, aliud populus 

uoluerat. 



cedenda Fleckeisenus || 7 extat in Tibulli codicibus in fine {cf. 
edit. vieae p. 88), ita ut Cuiacii uetusta membrana teste Scali- 
gero inscripserit Domiti Marsi, uulgares libris epitaphium Tibulli 
praescribant \ 1 Virgilio codd. 

INCERTI. Sueton. de gr. 18 L. Crassitius . . commentario 
Zmyrnae (Cinnae) edito adeo inclaruit, ut haec de eo scri- 
berentur; Bom. Marso tribuit BUngerus \ 1 Zmyrna VGI: 
Smyrna NO Smirna L | 2 hanc GIL: hoc et {uaria lectione 
hanc suprascr.) NV. 

PUPI. Acron. ad Hor. ep. I 1, 67 (lacrimosa poemata 
Pupi) Pupius tragoediographus ita adfectus spectantium mouit, 
ut eos flere compelleret, unde distichon fecit | 1 et noti bene 
(== ualde fl.) scripsi comm. Gatull. 560: et bene noti codd. 

POPTJL. VERS. schol. ad luuen. 5, 3 Sarmentus natione 
Tuscus . . incertum libertus an seruus, plurimis forma et ur- 



P. OVIDIUS NASO. 349 

digna dignis: sic Sarmentus liabeat crassas com- 

pedes! 
rustici, ne nihil agatis, aliquis Sarmentum alliget. 



P. OVIDIUS NASO. 

I. phaenomena. 

Pleiades ante genus septem radiare feruntur, 
nec tamen apparet sub opaca septima nube. 

tot numero talique deus simulacra figura 
inposuit caelo perque atras sparsa tenebras 
clara pruinosae iussit dare lumina nocti. 

II. ludicra et epigrammata. 

at si contuleris eam lacernae, 
conspectu melioris obruatur. 

ride, si sapis, o puella, ride. 



banitate promeritis eo fiduciae uenit, ut pro equite Romano 
ageret et decuriam quoque quaestoriam compararet. quare per 
ludos, quibus primum <^in> XIIII ordinibus sedit, haec a populo 
iu eum dicta sunt — tum ut causam usurpatae dignitatis 
dixit, precibus et gratia summoto accusatore dimissus est 
ectr. I 1 e< 2 Sarmentius codd.^ corr. Pithoeus \ 2 crassos et 3 
agitis codd., corr. Pithoeus. 

OVIDIVS. 1 Probus ad Georg. I 138 Pleiades . . quarum 
mentionem facit Ouidius in phaenomenis dicens de Perseo | 
1 pliades P | ante] autem V | 2 nec scripsi: sed PV | apparent 
V II 2 Lactant. II 5 Naso . . eum librum, quo phaenomena 
breuiter comprehendit, his tribus uersibus terminauit | 1 figuras 
B w. 2 H I 2 inposui B w. 1 | perqu=e BH (a erasa) \ astra E [ 
sparsa^ (s erasa) P | 3 pruinose B m, 1 | numina P m. 1 | dare 
ex dari corr. H | noti P || 3 Quintil. XII 10, 75 ut lana tincta 
fuco citra purpuras placet, 'at — obruatur% ut Ouidius ait | 
1 at imlgo: ac codd. \ eam Heinsius: etiam codd. \ post lacer- 
nae interpunxit Hauptius opusc. III 691, qui et obruetur ma- 
luit II 4 Mart. II 41, 1 — Paelignus puto dixerat poeta; non 



350 P. OVIDIUS NASO. 

5 Larte ferox caeso Cossus opima tulit. 

6 cur ego non dicam, Furia, te furiam? 

III. incertae sedis. 

7 bis rapitur uixitque semel. 

8 - ^u _ currus crystallo lucidus albo. 

9 innumerosque uehes. 

10 uiscere diuiso. 

11 _^u_^^_uu_ nymphaeque salaces. 

12 Porphyrio ad Hor. od. II 5, 20 (Cnidiusue Gyges): 
de huius pueri pulchritudine etiam Ouidius locutus est. 

13 Plinius n. h. XXX § 33: anginis felle anserino 
cum elaterio et melle citissime succurritur, cerebro 
noctuae, cinere hirundinis ex aqua calida poto. huius 
medicinae auctor est Ouidius poeta. 

14 Primasius comment. epist. ad Hebr. 11: saecula 
uero, ut Ouidius Naso dicit, dicuntur a sequendo, eo 
quod sese sequantur atque reuoluantur, teste Yarrone. 



respicitur ad a. a. III 513 || 5 Prisc. I 149 ^. in adn., uhi 
codex D: Lar quando significat . . imperatorem Veientorum, 
lartis {scil. facit genetiuum); quem mactauit Cossus et testis 
est Ouidius dicens ( caeso] cesus cod. || 6 Quint. IX 3, 70 apud 
Ouidium ludentem j ego M: ergo AGS || 7 Seru. ad Georg. IV 
495 Ouidius; Lucani Orpheo dedit Heinsius \\ 8 Gr. L. K. V 
576 christallum generis neutrius, ut Ouidius ) cristallo lucedus 
alba codd. {aut albo aut sed Ouidius Hauptius) \\ 9 ibid. 592 
uehes gen. masc, ut Ouidius || 10 Gr. L. K. I 550 {cf. VII 294) 
uiscera, Ouidius singulariter || 11 Paulus 327 Salaciam . . unde 
Ouidius — quo nocabulo poetae pro aqua usi sunt |I 14 cf^ 
Hauptius opusc. III 428; dubiae certe fidei Jioc fr.] et Vseneri 
de Opilio cogitauit \\ cf. et Priapearum tertium [Seneca contr. 
2, 22) et dlia titulis tenus nota Quintil. VI 3, 96, Ouid. e 



ALBINOVANUS PEDO. 351 



ALBINOVANUS PEDO. 



iam pridem pos terga diem solemque relictum 
iamque uident noti se extorres finibus orbis 
per non concessas audaces ire tenebras 
Hesperii metas extremaque litora mundi: 
5 nunc illum, pigris immania monstra sub undis 
qui ferat, oceanum, qui saeuas undique pistris 
aequoreasque canes, ratibus consurgere prensis! 
accumulat fragor ipse metus: iam sidere limo 
nauigia et rapido desertam flumine classem 

10 seque feris credunt per inertia fata marinis 
quam non felici laniandos sorte relinqui. 
atque aliquis prora caecum sublimis ab alta 
aera pugnaci luctatus rumpere uisu, 
ut nihil erepto ualuit dinoscere mundo 

15 obscurum, talis effundit pectore uoces: 

^quo ferimur? fugit ipse dies orbemque relictum 
ultima perpetuis claudit natura tenebris. 
anne alio positas ultra sub cardine gentes 
atque alium *libris* intactum quaerimus orbem? 



Pont I 2, 131, I 7, 27 sqq., III 4, 19 sqq., IV 6, 17 et 9, 131, 
IV 13, 19 sqq., Ouid. am. II 1. 

ALBIN. PEDO {Teuffelius HLB. § 252, Wernsdorf. PLM. 
IV 229). Seneca rhetor 10 K. nemo illorum potuit tanto 
spiritu dicere quanto Pedo, qui nauigante Germanico dicit | 
1 post TV I relinquunt Hauptius male | 2 iamq. uident Wit- 
hofius: iam quidem (-dam A ex corr.) codd. iam pridem uulgo\ 
noti se scripsi: natis codd. notis uulgo \ 3 non uulgo: nos 
codd. I 4 Hesperii STV: asperum AB ad rerum Hauptius {sed 
ad facillime suppletur, ut alia taceam) \ 6 pristis STV pristinis 
A dristinis B [ 9 nauigie trapido A, B m. 1 | flumine Gorallus: 
flamine codd. \ 11 quam Heinsius: tam codd. iam Gorallus \ 
laniendos forte A | 12 caecum Haasius: cedunt AB V m. 1 
cedat T V m. 2 sedens S (T margo) \ 13 luctatur A | uisu uulgo: 
uisum codd. nisu Scaliger \ 15 obscurum scripsi: obstructum 
codd. obstricto JBarthius obstructo Scaliger (obstructa in — 
pectora Bursianus) \ 16 fugit Gronouius: rugit ABV ruit ST 



352 CORNELIUS SEVERUS. 

di reuocant rerumque uetant cognoscere finem 
mortales oculos! aliena quid aequora remis 
et sacras uiolamus aquas diuumque quietas 
turbamus sedes? 



CORNELIUS SEVERUS. 
Remm Romanarum lib. i. 
- pelagum pontumque moueri. 

INCERTAE SEDIS. 



\J ^ — <u u 



ardua uirtuti longeque per aspera nixa 
eluctanda uia est: labor obiacet omnis honori. 

liuc ades Aonia crinem circumdata serta. 

stabat apud sacras antistita numinis aras. 

ignea iam caelo ducebat sidera Phoebe 
fraternis successor equis. 



(V m. 2) I 19 libris STV: liberis AB nobis uel proauis Bur- 
mannus lembis Oudendorpius flabris Hauptius; uerum nondum 
repertum] conieci Hesperiis | 20 reuocani AB | 21 alienas B m. 1 
alienos (-nis m. 2) A \ qui decora AB | 22 ecsacras B et| 
sacra ST. 1 

CORN. SEV. {Teuffel. § 262, Wernsd. IV 217 sqq.). 1 Gr* 
L. K. IV 208 et C. S. rerum Rom. lib. I dixit; ex eodem opere 
probabile est cetera fragmenta pleraque fluxisse \\ 2 schol. Ber- 
nensia ad Lucan. IX 402 {p. 300 Us.) ergo cum dicit gaudere 
asperis uirtutem, Hesiodi sententiam explicat . . [egy. 289], 
quam Seuerus ita scripsit | nixa eluctanda scripsi: niu^- 
luctanda cod. sentis eluct. PDaniel longo . . nisu eluct. Usenerus 
cliua eluct. AKiesslingius uocis formam ab hoc aeuo alienam 
restituens \ onori cod. \\ 3 Char. 107 K. serta . . feminine . . et 
Corn. Seuerus; cf. Gr. L. K. V 590, ubi codd. ades (adhes) 
aumacrin(a)e circumdat(a)e sert(a)e |I 4 Char. 100 K. et antistes 
habet antistitam, ut . . Corn. Seuerus || 5 Char. 86 K. succes- 
sor . . Corn. Seuerus etiam feminine. 



CORNELIUS SEVERUS. 353 

et sua concordes dant sibila clara dracones. 6 

_ wv^ _ flauo protexerat ora galero. 7 

- uv^ purpureis gemmata est pampinus uuis. 8 

pomosa lentos seruabat in arbore ramos. 9 

pinea frondosi coma murmurat Apennini. 10 

_v^v^_uo_uv^_ stratique per herbam 11 

'hic meus est' dixere ^dies'. 

luxuriantur opes, exordia longa grauantur. 12 

oraque magnanimum spirantia paene uirorum 13 

in rostris iacuere suis; sed enim abstulit omnis, 
tamquam sola foret, rapti Ciceronis imago. 
tunc redeunt animis ingentia consulis acta 
5 iurataeque manus deprensaque foedera noxae 



6 Char. 81 K. sibilus . . neutro genere . . Corn. Seueras; 
cf. Gr. L. YII 291, uhi concordant sibila saeua codd. \\ 7 Char. 
80 K. galerus . . masculino . . Corn. Seuerus | protexerat Neap.: 
praetexerat uulgo |1 8 Gr. L. K. V 588, 2 pampinus generis 
feminini, ut Cornelius [cornilius codd.]; huc etiam spectare uide- 
tur Char. 105 K. in loco lacunoso et corrupto {ubi gemmauit 
cod.) I geminata codd., correxi duce Charisio \ est addidi \\ 
9 Gr. L. K VII 588, 26 ramus generis masculini, ut Corne- 
lius [cornilius codd.] \ lento unus M || 10 schol. ad Persii I 95 
omnia epicorum carmina ita fere sunt composita, ut proximus 
pes ab ultimo dactylus sit, exceptis admodum paucis, quos 
spondeiazontas appellant, ut apud C. S. |1 11 Senec. rhet. 18 K. 
occurrit milii sensus . . a Seuero Cornelio dictus tamquam de 
Romanis nescio an parum fortiter. edicta in posterum diem 
pugna epulantes milites inducit et ait . . . . parum Romani 
animi seruata est magnitudo; cenant enim tamquam crastinum 
desperent | stratique SV: gratique AB, T m. 1 | es AB | dixere 
uulgo: dixisse codd. \\ 12 Diomed. 378 K. luxurior in crimine 
est, ut C. S. ait | luxur. B: luxor. AM | exordia scripsi: etque 
(M: atque AB) ordia (B: odia AM) codd. atque otia Caesarius\\ 
13 Seneca rhet. 47 K. nemo tamen ex tot disertissimis uiris 
melius Ciceronis mortem deplorauit quam Seuerus Cornelius | 
1 paene] saepe Burmanniis \ 2 iacueres suis AB | 4 ingenia 

FrAGMENTA POETAKUM ROMAXOSrM. 23 



354 CORNELIUS SEVERUS. 

patriciumque nefas exectum: poena Cethegi 
deiectusque redit uotis Catilina nefandis. 
quid fauor aut coetus, pleni quid honoribus anni 
profuerant, sacris et uota quid artibus aetas? 
abstulit una dies aeui decus, ictaque luctu 10 

conticuit Latiae tristis facundia linguae. 
unica sollicitis quondam tutela salusque, 
egregium semper patriae caput, ille senatus 
uindex, ille fori, legum iurisque togaeque 
publica uox, saeuis aeternum obmutuit armis! 15 
informes uoltus sparsamque cruore nefando 
canitiem sacrasque manus operumque ministras 
tantorum pedibus ciuis proiecta superbis 
proculcauit ouans nec lubrica fata deosque 
respexit! nullo luet hoc Antonius aeuo. 20 

hoc nec in Ematbio tristis uictoria Perse 
nec tibi, dire Syphax, non fecit, false Philippe; 
inque triumphato ludibria iuncta lugurtha 
afuerunt, nostraeque cadens ferus Hannibal irae 
membra tamen Stjgias tulit inuiolata sub umbras. 25 



AB I 6 patriciumque et T et "V m. 2: patritiumque B patrocium- 
que A, Y m. 1 {similia T m. 1) | exectum scripsi: est tunc 
codd. extinctum et Gronouius detectum et lacohsius \ gestegi 
AB I 7 catillina AB {ex Catulina forma?) \ 8 aut cultus Bar- 
thius adsuetus Heinsius \ 9 profuerunt uulgo | et uota scripsi: 
et uita codd. exacta Schottus {quo seruato acta pro aetas 
Erasmus) \ 9 =actaque luctu A | 10 aeui] urbis Heinsius \ 
11 latiet AB late ST m. 1 V (p. 48, ubi hic u. repetitur^ late 
soli ST m. 1) 1 13 etgeium AB j 14 iurisque Heinsius: ritusque 
codd. iurumque Lindenbrogius | 15 saeuis Scaliger: eias codd. 
ommutuit ( tauit) AB | 16 infores AB | uultus T uolutus B 
cruone ST ] 17 ganiciem AB | 18 ciuis] uices AB | 20 lucet B 
tonius A I 21 hematio ABV | tristis scripsi: mittis AV mitis 
BST I 22 tibi scripsi: te codd., quod pessime in te explicant ' 
dires sypax AB ] false Philippe scripsi: hoste Philippo (filipphal 
AB") codd. in h. Ph. uulgo \ 23 iuncta scripsi: cuncta codd. 
tanta Schelius ] iugurta ABV iurgata T | 24 afuerat ABV 
afucrant S affuerat T afuerunt Heinsius \ nostraque — ira 
Stephanus \ annibal AB. 



I 



SEXTILIUS ENA. lULIUS MONTANUS. 355 

-wv^-^v^-uu-uvj tragica syrma 14 

Musae Aonides ^^ — uu_uw — 15 



SEXTILIUS ENA. 
deflendus Cicero est Latiaeque silentia linguae. 



lULIUS MONTANUS. 

incipit ardentes Phoebus producere flammas, 
spargier et rubicunda dies: iam tristis liirundo 
argutis reditura cibos inmittere nidis 
incipit et molli partitos ore ministrat. 

iam sua pastores stabulis armenta locarunt, 
iam dare sopitis nox pigra silentia terris 
incipit. 



14 Gr. L. K. V 590 syrma . . priores feminini, ut Cor- 
nelius [-ilius codd.] \ sirma L || 15 Gr. L. IV 424 K. {ihid. 479) 
quintus modus est, cum diphthongum uocalis sequitur; est 
enim longa in hoc; cf. Gr. L. V 118, VI 230 et 242, VII 232 
sine auctoris nomine ubiquc] non male Seuero dedit IBecTcerus \\ 
alia ut aliena a nostro {ut Biomed. 375 K. et GL. K. V 577 
clamis, cf. FlecTceis. ann. 1875, 126), ita supra exscrihere {ut 
Senecae epist. 79, 5, Quintil. X 1, 89) a nostro proposito in 
fragmentis solis uersante ahhorret. 

SEXT. ENA. Seneca rhet. 48 K. S. E. fuit homo ingenio 
suo magis quam eruditus, inaequalis poeta . . talis, quales esse 
Cicero Cordubenses poetas ait . . is hanc ipsam proscriptionem 
recitaturus . . in principio hunc uersum non sine assensu reci- 
tauit I defiendus AB deficiendus ST | lataque S, T m. 1. 

MONTANUS {Teuffelius 252, 13). 1 Seneca epist. 122, 11 
recitabat Mont. lulius carmen, tolerabilis poeta . . cum hos 
uersus recitasset ] 2 spargier et scripsi: spargere codd. spar- 
gere se uulgo \ 3 mittere Bamh. I 4 partitus Bamh. cum aliis, 
fort. recte || 2 Seneca l. l. post fr. prius deinde cum subinde 
recitasset. 

23* 



356 ARBRONIUS SILO. RABIRIUS. 



ARBRONIUS SILO. 

ite agite, o Danai, magnum Paeana canentes, 
ite triumphantes : belli mora concidit Hector. 



RABIRIUS. 

1 extulit Idaeos summa cum margine colles. 

2 ^hoc habeo, quodcumque dedi!' uu_uu_uu_ 

3 ac ueluti Numidis elephans circumdatur altus. 

4 in tenue est diducta serum pars optima lactis. 

5 portarumque fuit custos Erucius — 



SILO. Seneca rhet. 21 K. memiiii Arbr. Silonem . . recitare 
carmen, in quo agnouimus sensum Latronis in his uersibus | 

1 om. codd. \ peanentes A | 2 occidit A occidit occidit ceteri 
codd. I ore sectora AB ore s; ora ST. 

RABIRIUS {Teuffelius HLR. § 252, 9). 1 Char. 65 K. 
margo feminino genere . . Rabirius | extulit in fragmentum 
traxit GBarthius: uulgo grammatieo dant \ collos Neap. \\ 

2 Seneca de henef. VI 3, 1 egregie mihi uidetar M. Antonius 
apud Rabirium poetam, cum fortanam suam transeuntem alio 
uideat et sibi nihil relictum praeter ius mortis, id quoque, si 
cito occupauerit, exclamare | puto dedit, scil. fortuna || 3 Gr. 
L. K. V 578 elefantus generis masculini, ut Rabirius | uelut 
in (h)umidis codd., corr. Hauptius \ elephas V | altus Hauptius: 
aliis VL illis M circumdatus alis Clericus; an altis ? || 4 Gr. 
L. K. V 590 serum lactis generis neutri, ut Rabirius | in 
teneum est deducta in {om. V) parsimonia lactis codd., correxi; 
in tenerum est deducta serum pars intima Hauptius \\ 5 Gr. 
L. V 578 erinaceus, non ericius; tamen Rabirius | portarum 
qui L partarum qui V pantarumqui M, corr. Hauptius \ custus 
MV I ericius codd., correxi; error exemplaris ridicule lemmati 
dedit ansam. 



DORCATIUS. INCERTORUM VERSUS. 357 



DORCATIUS. 

neu tu parce pilos uiuacis condere cerui, 
uncia donec erit geminam super addita libram. 



INCERTORUM VERSUS. 

tune Clytaemestrae foedasti uiscera ferro? 1 

Cyclops, Aetnaeus cultor, Neptunia proles. 2 

horum quid mauis, stultusne malusne, uideri? 3 

_ uu _ uu in medio uictoria ponto. 4 

iam Danai nec si referunt ^^ - ^j^ — 5 

mater me genuit, eadem mox gignitur ex me. 6 

luppiter omnipotens, caeli qui sidera torques, 7 
ore tuo dicenda loquar. 

_ ww _ ^u _ impleuit litora Xanthus 8 



DOKCAT. {Eauptii opusc. III 571) Isidor. XVIII 69 pila 
proprie dicitur, quod sit pilis plena. haec antea et sphaera a 
ferendo uel feriendo dicta, de quarum genere et pondere D, 
sic tradit. 

INCEBT. TJEBS. consociaui hic quaecumque temporis Au- 
gustei esse possunt \\ 1 Char. 13 K. {de communibus syllabis); 
Gr. L. K. VII 387 | clytemestr(a)e codd. \\ 2 Char. et G. L. K. 
VII l. l. de eadem re \ §thneus codd. \\ 3 Char. 270 K. ordo 
inmutatur . . coniunctionibus, ut — pro 'stultusne an malus' | 
quid ego: quod Neap. \ malus (ne in fine lineae omisso) Neap. || 
4 ei 5 Char. 271 K. ellipsis . . ut per 'est' — et — pro *ne 
si quidem referunt'; haec ad idem carmen uidentur referenda \ 
nec si ego: nisi Neap. ne si Lindemannus |] 6 Char. 276 K. 
aenigma . . ut; Diomed. 462 K, Gr. L. K. IV 402 || 7 Diomed. 
451 K. cacozelia . . nimio tumore || 8 Gr. L. IV 423 K. litteram 
duplicem etiam pro simplice posse poni, quando graeca sunt 
nomina, ut fit in hoc uersu 1 xancthus cod. 



358 INCERTORUM VERSUS. 

8» sanguine turbatus miscebat litora Xanthus. 

9 mors ecce et non tardat et omni adlabitur hora. 

10 si uinco et pereo, quid ibi me uincere praestat? 

11 pontum pinus arat, sulcum premit acta carina. 

12 unde uenit Titan et nox ubi sidera condit. 

13 nubila, nix, grando, procellae, fulmina, uenti. 

14 conuexum quoties claudit nox umida caelum. 

15 ignoti facie, sed noti uellere Seres. 

16 aligeros conscendit equos u^ _ ^^ — 

17 _^u_uu_ liceat sperare timenti. 

18 eripis ut perdas; perdis ut eripias. 

19 non male respondit; male enim prior ille rogarat. 

20 iam adducatque salo se nigris nubibus aether. 

21 o, imo, magnae, nunc mmc o hiscite, terrae! 



8* Terent. Maur. 1161 {de x litt.); fortasse est idem cum 
priore uersus, ut sit impleuit ex glossa profectum \\ 9 Gr. L. 
VII 333 K. de caesura cata triton trochaeon \ et addidi \\ 
10 Isidor. II 21, 16 aliae comparatiuae || 11 Isidor. I 36, 4 
metaphorae . . de inanimale ad inanimale, ut | acta scripsi: 
alta uulgo \\ 12 Isidor. 1 17, 3 {de accentu graui) ut || 13 Isidor. 
I 35, 13 schesis onomatum . . ut j nota procella et adde apud 
LMuellerum de r. m. 363 | procella fiumina Anecd. Heluet. 
p. CCXXXVII II 14 Isidor. III 38 conuexa caeli extrema eius 
sunt . . ut est illud j humida uulgo \\ 15 Isidor. IX 2, 40 Sereg 
. . de quibus est illud || 16 Isidor. I 36, 3 metaphorae . . al 
animali ad animale, ut || 17 Isidor. I 33, 4 acyrologia . . ut 
proprium autem est timenti formidare || 18 lulius Rufiniaf 
50 H. metathesis . . ut || 19 Quintil. V 13, 42 ut non sit ii 
utilis ille uersus j| 20 schol. Bern. ad Lucan. IV 82 j iam ac 
ducata sal segino nubibus aetere cod. , correxi || 21 Quintil. L 



VERSUS POPULARES. 359 

Sulla forum statuit Cornelius, hoc Itali urbem 22 

ei mihi, quam celeri rapiuntur grata uolatu! 23 

alta procelloso speculatur uertice Pallas. 24 

_^^_uu_w suoque simillima caelo. 25 

sanguineum quatiens dextra Bellona flagellum. 26 

— scissa gaudens uadit Discordia palla. 27 

festinantem animam morti non credidit uni. 28 

felices nuptae! moriar, nisi nubere dulce est! 29 



UERSUS POPULARES in Tibermm. 

Asper es, immitis: breuiter uis omnia dicam? 
dispeream, si te mater amare potest. 



2, 26 unde sunt illa . . et | o imo scripsi: omo A homo ab, 
om. BM I magne codd. \ nunc o hiscite scripsi: coniscite A 
hiscite B hiis scite M scite b || 22 Anecdota Helvet. p. XLVIII 
item correptum (i in Italia) | silla forum stauit cod. || 

23 Anecd. Helvet. 171 ei dolentis est, ut | quam B: quod A || 

24 Seneca epist. 77, 2 cum intrauere Capreas et promontorium, 
ex quo || 25 Seneca de ira II 15, 5 in frigora septentrionemque 
uergentibus {popuUs) inmansueta ingenia sunt, ut ait poeta; 
fortasse est uersus Albinouani', num ingenia inmansueta in 
initio ponendum est? \\ 26, 27 Seneca de ira II 35, 6 uel, si 
uidetur, sit (ira) qualis apud uates nostros ^st 's. q. d. B. fl.' 
aut 'sc. g. u. D. p.' aut si qua magis dira facies excogitari 
diri adfectuB potest; sic haec interpungo: uulgo 7nale prius aut 
ipsi uersus alteri tribuunt \\ 28 Ennod. 306 H. quomodo qui- 
dam dixit de cohorte uestra | non cr. uni plerique codd.: cr. 
uri uel uestri (om. non) Rm H 29 Seneca rhet. 290 K. uirgo 
Vestalis scripsit hunc uersum; hic, ne abesset^ adscripsi | 
nuptiae cod. 

VERS. POPUL. 1—5 Sueton. Tib. 59 ut nonnuUi uersicuhs 
quoque et praesentia exprobrarent et futura denuntiarent 
mala || 1, 1 es Heinsius: et codd. 



360 ASINIUS GALLUS. PACONIUS. 

2 Non es eques. quare? non sunt tibi milia centum; 

omnia si quaeras, et Ehodus exilium est. 

3 Aurea mutasti Saturni saecula, Caesar; 

incolumi nam te ferrea semper erunt. 

4 Fastidit uinum, quia iam sitit iste cruorem: 

tam bibit hunc auide quam bibit ante merum. 

5 Aspice felicem sibi, non tibi, Romule, Sullam 

et Marium, si uis, aspice, sed reducem, 
nec non Antoni ciuilia bella mouentis 

non semel infectas aspice caede manus 
et dic: Roma perit! regnauit sanguine multo, 5 

ad regnum quisquis uenit ab exilio. 

6 salua Roma, salua patria: saluus est Germanicus. 



ASINII GALLI epigramma. 

Qui 'caput ad laeuam!' didicit, glossemata nobis 
praecipit: os nullum uel potius pugilis! 



PACONIUS. 



Eoo exoriens Hyperion fulgorat Euro; 
Arctous plaustro Boreas bacchatur abeno; 



2, 2 nomina si q., en Eh. Heinsius || 5, 1 aspice et feli- 
cem Memm. \ Syllam Memm. Guelf. | 2 malim reduces | 3 nec] 
ne Memm. || 6 Sueton. Galig. 6 expergefactus e somno Tiberius 
gratulantium uocibus atque undique concinentium ; Tiic quam- 
quam suh alieno titulo adiunxi. 

ASIN. GALL. {Teuffelius § 276, 3). Sueton. de gr. 22 pugilem 
olim fuisse Asinius Gallus hoc in eum {M. Pomponium Mar- 
cellum grammaticum) epigrammate ostendit | 2 puto ruUum. 

PACONITJS. Diomed. 499 K. uocales sunt, qui alte pro- 
ducta elocutione sonantibus litteris uniuersam dictionem in- 



POPULARES VERSUS. GAETULICUS. 361 

Hesperio Zephyro Oarionis uoluitur astrum; 
fulua Paraetouio uaga Cyntliia proruit Austro. 



POPULARES UERSUS in Caligiilam. 

In castris natus patriis, nutritus in armis 
iam designati principis omen erat. 



GAETULICUS. 

non aries illum uerno ferit aere cornu, 
Cnosia nec geminos praecidunt cornua, tantum 
sicca Lycaonius resupinat plaustra Bootes. 



lustrant, ut est illud Paconianum: Eoo; sic Hauptius {paulo 
aliter opusc. III 336): paconia non meo codd. | exoriens scripsi: 
oceano codd. intolerdbili cum constructione {ex glossa, ut uid.) \ 
fulgorat codd.: fulgurat uulgo \ eruro B | 2 Arcto' (= -tous) 
scripsi: arcto AM acto B Arctoo Vossius contra ceteros uersus \ 
plastro BM | aheno StepJianus: rheno AM reno B ab Aeno 
Scaliger ab Haemo Burmannus \ 3 hesperio A: spereo BM 
zefyro A [ Oarionis scripsi: Orion codd. sed Orion Stexihanus 
astrum scripsi: austrum M austro A et (u supra o) B ex u. sq. 
4 Paraetonio AStatius: aretonio (a supra lin.) A aretoneu B 
aretoneu M | chynthia M chynthya B cythia A. 

POPTJL, UEBS. Sueton. Calig. 8 uersiculi imperante mox 
eo diuulgati apud hibernas legiones procreatum indicant | 
natus, patriis uuJgo, corr. Bentleius. 

GAETTJL. {Teuffelius § 291). Prolus ad Georg. I 227 septen- 
triones, quos Graeci duas ursas uocant, Helicen et Cynosuram, 
in barbarica sphaera plaustrum esse, quod ducatur a bubus 
iunctis. cuius rei testis est Gaetulicus, cum ait de Britannis | 
1 ferit Keilius: ferat codd. feret uulgo \ 2 sic codd.: gemina 
praecedunt c. taurum uulgo tauri Keilius, 



362 VAGELLIUS. - LUCILIUS lUNIOR. 

VAGELLIUS. 

1 _u^_uu_wv^si mihi sorte cadendum est, 
e caelo cecidisse uelim! 

2 tollimus ingentes animos et maxima paruo 
tempore molimur. 



SENECAE ex Cleanthe uersus. 

duc 6 parens celsique dominator poli, 
quocilmque placuit: nulla parendi mora est. 
adsum impiger: fac nolle, comitabdr gemens 
malusque patiar^ facere quod licuit bono. 
duciint uolentem fata, nolentem trabunt. 



LUCILIUS lUNIOR. 

1 non est tuum, fortuna quod fecit tuum. 



VAOELL. Seneca nat. quaestt. VI 2, 7 quid porro? mora 
leuior in plano est? quid habeo, quod querar, si rerum natura 
non uult me iacere ignobili leto? si mihi inicit sui partem? 
egregie uero Vagellius \sic uulgo: agellius Bamh. dlii^ nagellius 
Palat. 4 uagellius sed omisso uero, Palat. 3; ego scripserim 
Arellius scil. Fusci filium intellegens] meus in illo inclito car- 
mine ''si cadendum est' inquit ^mihi, e c. c. u.'; uersum 
priorem restituere conatus sum\ mihi si, pro fata, c. e. RTJn- 
gerus progr. Hallensi a. 1878 I| 2 Sen. nat. quaestt. III praef. 
3 libet igitur mihi exclamare illum poetae incliti uersum; eius- 
dem auctoris atque fr. prius hunc u. esse ex illo incliti con-? 
clusit non male Ungerus. fl 

SENECA epist. 107 , 10 et sic adloquamur louem , . quem-^ 
admodum Cleanthes noster uersibus disertissimis adloquitur, 
quos mihi in nostrum sermonem mutare permittitur Ciceronis . . 
exemplo; cf. Epicteti ench. 52 | 4 sic Bamb. cum aliis (libuit 
aZn); an decuit ? quod pati licuit bono uulgo. 

LUCLL. (Teuffelius HLB. § 307, 3). 1 Sen. epist. 8, 10 
nunc uersum (Publilii) a te dici uon paulo melius et adstric- 



LABEO. CAESIUS BASSUS. 363 

dari bonum quod potuit, auferri potesi 2 

mors non una uenit, sed quae rapit ultima mors 3 

est. 

elisus Siculis de fontibus exsilit amnis. 4 

Seneca nat quaestt. III 26, 5: quidam fontes certo 5 
tempore purgamenta eiectant, ut Arethusa in Sicilia 
quinta quaque aestate per Olympia. inde opinio est 
Alpheon ex Achaia eo usque penetrare et agere sub 
mare cursum nec ante quam in Syracusano litore 
emergere; ideoque is diebus^ quibus Olympia sunt, 
uictimarum stercus secundo traditum flumine illic red- 
undare. hoc et a te traditum est ut in poemate, 
Lucili carissime. 



LABEONIS Homerus latinus. 
crudum manduces Priamum Priamique pisinnos. 



INCERTL 
praetextam in cista mures rosere camilli. 



CAESI BASSI lyrieorum LIB. n. 
Calliope princeps sapienti psallerat ore. 



tius memini |1 2 ibid. illud etiam nunc melius dictum a te non 
praeteribo [| 3 Sen. epist. 24, 21 dixisti || 4 Sen. nat. qu. III 1, 1 
ut apud te, iuuenis carissime, inuenio, 

LABEO. {Teuffel. § 308, 5). scliol. Pers. 1, 4 Labeo transtulit 
Iliada et Odysseam, uerbum ex uerbo, ridicule satis, quod uerba 
potius quam sensum secutus sit. eius est ille uersus; cf. Hom. 
II. IV 35. 

INC. Quint. VIII, 3, 19 risimus . . nuper poetam^ qui dixerat. 

CAES. BASS. {Olahnius ad Pers. 211 sqq.). 1 Prisc. I 527 H. 
Bassus in secundo lyricorum | Caliope et sapienti princeps pauci 
codd. II fr. sqq. incertum est num Caesius ipse composuerit in 
lyricis an finxerit {conuerterit) an ex prioribus sumpserit. 



364 CAESIUS BASSUS. 

n. incertae sedis. 

2 huc ades, Lyaee, 
Bassareu, bicornis, 
Maenole, bimater, 
crine nitidus ac te 

luteis corymbis 5 

hedera et e coronis 
hasta uiridis armet: 
placidus ades ad aras, 
Bacche, Bacche, Bacche! 

3 tibi nascitur omne pecus, tibi crescit herba. 

4: frugiferae sacra deae quae colitis mystica iunctae- 

que loui nefasto. 

5 egregia percoluit ingenia musice; 
carminis amore tenet ingenium amabile. 

6 sic Tiberis implacidus in maria labitur. 



2 Caesius Bass. 255 K. ithypliallicum metrum . . cuius ex- 
emplum subieci {1 = Diomed. 511 K., 7 = Mai\ Victor. 92 K, 
9 = Mar. Victor. 118 K., Terent. Maur. 2594) | 1 Lyaee 
Diom.: o Lyaee Caes. Bass. codd. | 3 Maenole Parrhasius {cf. 
TJngerus anal. Prop. 53): maenale codd. MaenaUe Gaisfordiusl 

4 ac te scripsi: apte codd. (A mgo f. apta) apto Muellerus \ 
6 et e scripsi: te codd, \ 7 armet Mar. Victor.: arma et C. B. 
codd. (A mgo f. armate) || 3 Caes. Bass. 256 K. {archebulii metri) 
exemplum; cf. JDiomed. 514, Mar. Victor. 125 et 126, 15, Ter. 
Maur. 1915 | herba JDiom., Vict. p. 126: haedus Ter. Maur. 
Mar. Vict. 125 et herba Caes. Bassi codd. {male Septimii 
Sereni putat Wernsdorfius) || 4 Caes. Bass. 263 K apud nostros 
hoc metrum {Philicium) non reperio; exemplum eius tale est; 
cf. Mar. Victor. 86, uhi mystica sunt nota loui potenti |1 

5 Caes. Bass. 264 K. huius {metri Paeonici) exemplum; cf. 
Mar. Vict. 97 et 124 j 1 musice Mar. Vict.: musici codd. 
Gaesii \ 2 amore scripsi: more codd. \ amabile addidit Stude- 
mundus || 6 Caes. Bassus sine interuallo post fr. 5, 2; cf. Mar. 
Victor. 53 (inpl.) et 97 (iam plac. codd.) et 124 (iam Tib. em 
uel en pl. codd.) et 129 (iam Tib. impl. codd.). 



LUCANUS. 365 

sedet ibi Bromia * dea * pede mulier. 7 

modo pecora rapida caper agitat humi. 8 

caput inanime, neque manus auida tepet. 9 

Romani uictores Germanis deuictis. 10 



INCERTI artificia metrica. 

astra tenet caelum^ mare classes, area messem 
messem area^ classes mare, caelum tenet astra. 

caput exeruit mobile pinus repetita. 
repetita pinus mohile exeruit caput. 



LUCANUS. 
I. Orpheus. 



liher monstrorum I 6: quos (Faunos) poeta Luca- 1 
nus secundum opinionem Graecorum ad Orphei lyram 
cum innumerosis ferarum generibus cantu deductos 
cecinit. 



7—9 Caes. Bass. 264 K. cuins {metri proceleusmatici) exem- 
plum referam | 7 sede tibi codd., corr. Santenius | Bromie te- 
rete idem Bromius, id age, pete Keilius (Bromia mulier est 
maenas) \ 9 tepet auida neque manus codd., correxi |] 10 Bio- 
med. 513 K molossicum metrum . . huius exemplum dat Cae- 
sius Bassus tale || nolui adscribere uersus Caesii saturnios 
(265 sq. K). 

INGERTI. 1 Quint. IX 4, 90 ut memini quendam non 
ignobilem poetam talem (uersum) exarasse — (= 1); hic re- 
trorsus fit sotadeus; fortasse, ut et sequens, est Gaesii Bassi || 
2 Quint. l. l. itemque e sotadeo euadit retro trimetros (= 1) | 
exseruit et mobile Ct. 

LVCANUS {Teuffel BLB. § 303, 4). ad eundem Orphea 
spectat fortasse idem liber monstrorum {in Sauptii opusc. II 



366 LUCANUS. 

2 liber monstrorum II 8: pantheras . . poeta Lucanus 
ad lyram Orphei cum ceteris animantibus et bestiis 
a deserto Thraciae per carmen miserabile prouocatas 
cecinit, dum ipse tristis et maerens ad undam Stry- 
monis raptam Eurydicen lacrimabili defleuit carmine. 

3 _uw_uw_ gaudent a luce relictam 
Eurydicen iterum sperantes Orphea manes. 

4 Seruius ad Aen. VI 392: lectum est et in Orpheo, 
quod quando Hercules ad inferos descendit, Charon 
territus eum statim suscepit: ob quam rem anno in- 
tegro in compedibus fuit. 

5 Seruius ad Georg. II 389: alii dicunt oscilla mem- 
bra esse uirilia de floribus facta, quae suspendeban- 
tur per intercolumnia, ita ut in ea homines acceptis 
clausis personis impingerent et ea ore cillarent, id 
est mouerent, ad risum populo commouendum; et 
hoc in Orpheo lectum est. 

6 nunc plenas posuere colos et stamina Parcae, 
multaque dilatis haeserunt saecula filis. 

II. Iliacon. 

7 atque Helenae timuisse deos ^ 



iw' w _ _ 



221 sqq.) III 3 Hydra anguis armatus fuisse describitur, quae 
Eurydicen coniugem Orphei in ripa fluminis capite truncauit 
et demersit in gurgitem et sicut Scylla monstris ita et haec 
serpentibus praecincta fuisse fingitur |1 3 Seru. ad Georg. IV 
493 quasi exultarent umbrae redditam Eiurydicen. Lucanus in 
Orpheo dicit strepitum factum redeunte Eurydice ob hoc quia | 
reductam Burmannus | fragmenta 4 ei 5 huc rettulit Hauptius 
opusc. II 219; fortasse huc referendus est etiam Seru. ad Aen. 
VI 565 fertur namque in [sic ego: ab codd.] Orpheo, quod dii 
peierantes per Stygem paludem nouem annorum spatio pu- 
niuntur in Tartaro || 6 Aldhelmus de metr. 283 Gil. stamen. 
unde Luc. de Orpheo \ 2 delatis uulgo, correxi \\ 1 schol. ad 
Stat. Theb. III 641 ut Lucanus Iliacon [hillia con Mon. hilia- 



LUCANUS. 367 

haud aliter raptum transuerso limite caeci 8 

flammatum Phaethonta poli uidere deique, 
cum uice mutata totis in montibus ardens 
terra dedit caelo hicem naturaque uersa 

m. cataclithonion. 

Thebais Alcmene, qua dum frueretur Olympi 9 

rector Luciferum ter iusserat Hesperon esse. 

rv. epigrammata. Saturnalia. 

nemo nimis cupide sibi rem desideret ullam, 10 

ne, cum plus cupiat, perdat et hoc quod habet. 

si nec paedicor, Cotta, quid hic facio? 11 

V. incertae sedis. 

Fulgmtius mytli.1 26: Gorgonas uoluere dici tres; 12 
quarum prima Stheno, secunda Euryale, tertia Me- 



con Gud. 54 hylaicus Par.l | 8 schdl. ad Stat. Theh. YI 322 
monebat ergo Phaethontem Sol, ut non ageret currus per 
australem, sed septentrionalem plagam; Luc. de Phaethonte 
in libro qui inscribitur lliacon ita | 1 aut Mon. \ caeci (obscuri) 
scripsi: caeH codd. anheli Scaliger | 2 flammati codd., corr. idem \ 
ph(a)etonta (-ti Moyi.) codd. \ 3 cum mont. Barthius \ 4 lucem 
codd.: om. uulgo \ uersa est Lindenbrogius; immo noui coli hoc 
initium H 9 schol. ad Stat. Theb. IX 424 hoc contigit, cum 
Hercules nasceretur; nam tres a Luna continuatae sunt noctes. 
Luc. in catachthonio [ita MarJclandus: catagonio codd.l \ alc- 
mene (h supra cm) Mon. aligine nequandum Par. \\ 10 Vin- 
cent. Bellouac. spec. doctr. IV e. 162 de cupiditate secundum 
poetas; ut Lucanus || 11 Martial. X 64, 5 non tamen erubuit 
(Lucanus) lasciuo dicere uersu; ad Saturnalia rettuUt Genthius 
de L. uita et scriptis p. 61 ] paedico Salmasius || alia., quae 
apud Consentium p. 400 K. {cf. LMuellerus de re m. p. 263) et 
Gledonium p. 47 (puppe propinqua certe ex Phars. VIII 54) 
leguntur, adscribere dubitaui. 



368 NERO IMR 

dusa; quarum quia fabulam Lucanus et Liuius [Oui- 
dius Heinsius'} scripserunt poetae, . . . referre super- 
fiuum duximus. 



NERO IMR 



1 quique pererratam subductus Persida Tigris 
deserit et longo terrarum tractus hiatu 
reddit quaesitas iam non quaerentibus undas. 

2 colla Cytheriacae splendent agitata columbae. 

3 _u^_ww_uu_ Berecyntius Attis. 

4 torua Mimalloniis inplerunt cornua bombis, 
et raptum uitulo caput ablatura superbo 
Bassaris et lyncem Maenas flexura corymbis 
^euhion' ingeminat: reparabilis adsonat echo. 

5 — qui caeruleum dirimebat Nerea delphin. 

6 si costam longo subduximus Appennino. 

7 sub terris tonuisse putes. 



NERO {Teuffelius § 286, 8). 1 schol Lucan. 111 261 Tigrin. 
de hoc ait Nero in primo libro [jTmcon?] | 2 tectus Clercquius'^ 
2 Seneca n. q. II 5, 6 ut ait Nero Caesar disertissime || 3 Per- 
sius 1, 93, ad quod et fr. 5 scholiasta dicit hos uersus Neronis 
in haec nomina desinentes || 4 Persius I 99 sgg. , uhi schoUasta 
p. 271 I. hi uersus Neronis sunt | 1 hahet Diomed. 499 K. sine 
auctoris nomine et Mimalloniis inflatur tibia b. praebens, unde 
suspicio mihi ohoritwr, hunc u. a Nerone scil. imitando ex- 
pressum alicui Gatulli sodali esse dandum | toruam mallonis 
Persii Montep. 212 et Vatic. Mimalloneis Montep. 125 | 2 rap- 
tim Marcilius \ puto abiectura | 2 lyncem] licet Montep. 212 
et Vatic, qui et corimpis || 5 Persius 1, 94; cf. ad fr. 3 1 delphi 
Montep. 212 et Vatic. || 6 Persius 1, 95; hoc quoque fr. Keronis 
csse probabile est \ si {sic codd.) uulgo in sic mutatum dant 
Persio male || 7 Sueton. uita Lucani 51 Beiff. hemistichium 
Neronis. 



VERSUS POPULARES. 369 

Plinius n, h. XXXVII § 50: Domitius Nero in 8 
ceteris uitae suae portentis capillos quoque Poppaeae 
coniugis suae in hoc nomen adoptauerat, quodam 
etiam carmine sucinos appellando. 

Sueton. Ner. 24: aurigauit quoque plurifariam, 9 
Olympiis uero etiam decemiugem, quamuis id ipsum 
in rege Mithridate carmine quodam suo reprehendisset. 

Seruius ad Georg. III 36: Cynthium, regem Troiae, 10 
quem in Troicis suis Nero commemorat. 

Seruius ad Aen. V 370: sane hic Paris secundum 11 
Troica Neronis fortissimus fuit, adeo ut in Troiae 
agonali certamine superaret omnes, ipsum etiam Hec- 
torem. qui cum iratus in eum stringeret gladium, 
dixit se esse germanum; quod adlatis crepundiis pro- 
bauit; quippe [qui codd.'] habitu rustici adhuc latebat. 



UERSUS POPULARES in Neronem aliosque. 

Quis negat Aeneae magna de stirpe Neronem? 1 

sustulit hic matrem, sustulit ille patrem. 

Dum tendit citharam noster, dum cornua Parthus, 2 
noster erit Paean^ ille Hecatebeletes. 

Roma domus fiet: Veios migrate, Quirites, 3 

si non et Veios occupat ista domus. 

disce, miles, militari: Galba est, non Gaetulicus. 4 



VERS. POPUL. 1—3 Sueton. Nero 39 multa graece latine- 
que proscripta aut uulgata sunt, sicut illa || 2, 2 pean codd. \ 
haec ate beletes Memm. hecate beletas G-uelf. \\ 4 Sueton. 
GaTba 6 statimque per castra iactatum est. 

Fragmenta pobtartjm eomanoeum. 24 



370 P. PAPINIUS STATIUS. SULPICIA. 

5 Cur Otho mentito sit quaeritis exul honore? 

uxoris moechus coeperat esse suae. 

6 Nuper Tarpeio quae sedit culmine cornix 

^est bene' non potuit dicere, dixit 'erit'. 

7 de nostris annis tibi luppiter augeat annos. 



P. PAPINII STATII de bello Germanico. 

lumina, Nestorei mitis prudentia Crispi 
et Fabius Veiento (potentem signat utrumque 
purpura, ter memores implerunt nomine fastos) 
et prope Caesareae confinis Acilius aulae. 



SULPICIA. 



lux me cadurci dissolutis fasciis 
nudam Caleno cdncubantem prdferat! 



5 Sueton. Otho 3 qui tamen sic quoque hoc disticho enotml 
6 Sueton. Domitian. 23 ante paucos quam occideretur menses 
cornix in Capitolio elocuta est ^gxcci Ttdcvta ncclmg, nec defuil 
qui ostentum sic interpretaretur || 7 TertuUian. apol. 35 adcla- 
mant {Quirites nouo Caesari); hic ex incerta coniectura posui\ 

STATIUS {Olahnius m. Bhen. IX 627). Georgius Valla 
luuen. 4:, 94 Acilius Glabrionis filius consul sub Domitiano^ 
fuit, Papinii Statii carmine de bello Germanico, quod Domi- 
tianus egit, probatus | 1 luminsi ex prioribus pendet | 2 Fabricius 
Veiento lahnius, reiecit Nohlius quaestt. Stat. p. 44; cf. et 
Buechelerus m. Bhen. 39, 283. 

SULPICIA (Teuffelius HLB. § 323, 6; Wernsdorf. FLM. 
III 96). Valla ad luuen. 6, 537 cadurco. membrum mulieris, 
inquit Probus, intellegitur, cum sit membri muliebris uelamen; 
uel, ut alii, est instita, qua lectus intenditur; unde ait S. | 
Sulpicia: lux me scripsi: Sulpicius; ne VaUa Sulpitia: ne me 
Pithoeus I cadurcis VaUa, corr. Munckerus ad FuJg. I p. 598 | 
dissolutis scripsi: restitutis VaUa destitutam Bithoeiis \ 2 nu- 
dum et concDmbentem VaUa, corr. Pithoeus. 



TURNUS. — SENTIUS AUGURINUS. 371 

TURNUS. 

ex quo Caesareas soboles Locusta cecidit, 
horrendi curas dum liberat atra Neronis. 



L. YERGINII RUFI epigramma. 

Hic situs est Rufus, pulso qui Vindice quondam 
imperium adseruit non sibi, sed patriae. 



SENTIUS AUGURINUS. 

Canto carmina uersibus minutis 

his, olim quibus et meus Catullus 

et Caluus ueteresque. sed quid ad me? 

unus Plinius est mihi priores: 

mauult uersiculos foro relicto 

et quaerit quod amet petatque amari. 

ille Opilius, ille quot Catones! 

i nunc, quisquis amas, amare noli. 



TUENUS {Teuffelius % 323, 2). schol. ad luuen. 1, 71 Lu- 
custa quaedain fuit in Galliis matrona uenefica, quam Nero 
exciuit ad se propter uenena conficienda . . inde ait Turnus 
in satira; similia VaHa, qui in ipsis fragmenti uerhis sequen- 
dus I quo Valla: qua PS | Loc. cecidit horrendum Valla, cor- 
rexi\ horrida Loc. occidit PS {coniecturas inutiles adfert 
Wernsdorf. PLM. III 82) | 2 curas dum liberat atra Valla: 
cura sui uerna nota PS; pro atra erat cum conicerem arte. 

VEEGIN. KUFUS {Teuffelius § 323, 4). Plinius epist. VI 
10, 4 at ille (Bufus) mandauerat caueratque, ut diuinum illud 
et inmortale factum uersibus inscriberetur; idem IX 19, 1. 

SENTIUS AUGUR. {Teuffelius § 332, 6). Plin. epist.IV 27, 3 
nam lemma sibi sumpsit {Augurinus), quod ego interdum 
uersibus ludo ) 4priores FDpra: priorisMV | 6 petatque scripsi: 
putatque codd. probatque Casauhonus {epist. IX 33, 6 diuer- 
sum) I amari Dpr: amare MVFa Ricc. | 7 Opilius scripsi: 

24* 



372 C. PLINIUS. 



C. PLINIUS CAECILIUS SECUNDUS. 

Cum libros Galli legerem, quibus ille parenti 
ausus de Cicerone darest palmamque decusque, 
lasciuum inueni lusum Ciceronis et illo 
spectandum ingenio, quo seria condidit et quo 
humanis salibus multo uarioque lepore 5 

magnorum ostendit mentes gaudere uirorum. 
nam queritur, quod fraude mala frustratus 

amantem 
paucula cenato sibi debita sauia Tiro 
tempore nocturno subtraxerit. his ego lectis 
^cur post haec' inquam ^nostros celamus amores 10 
nullumque in medium timidi damus atque 

fatemur 
Tironisque dolos et rursus nosse fugacis 
blanditias et furta nouas addentia flammas?' 

Ut laus est cerae, mollis cedensque sequatur 

si doctos digitos iussaque fiat opus 
et nunc informet Martem castamue Mineruam, 

nunc Yenerem effingat, nunc Veneris puerum; 



plinius MVD plinius Fpa (illos plinius r) j quot Barthius: 
quod codd. \ calone. Si nunc F catones in hunc V | 8 quis- 
quis amas MV: quisque amas V quisquis (quisqui Bicc. qui a) 
sapias ceteri-, fortasse quisque (= quicumque) sapis. 

PLINIUS {Teuifelius § 340, 4). 1 Plinii epist. VII 4, 3 lege- 
bantur in Laurentino milii libri Asini Galli de conparatione 
patris et Ciceronis: incidit epigramma Ciceronis in Tironem 
suum . . . his uersibus exaraui | 2 ausus Dpra: rursus M | dare 
est Casaubonus: daret (dare a) codd. \ 3 inuenit usum Dp | 
7 male D | frustatus M | 8 cenatu D cenatio r | 11 nullique 
Casaubonus \ timida Dp | adque M | 12 et (quod que postulat) 
rursus scripsi: Tironis codd. ex glossa \ nosce a | fugacis scripsi: 
fugaces codd. ineptissime || 2 Plin. epist. VII 9, 10 atque adeo 
(cur enim te ad uersus non uersibus adhorter?) | 1 laus] 
laetus p I cerae] caesare Dp | 2 fingat r | 3 castamque a [ 



I 



FLORUS. HADRIANUS IMP. 373 

utque sacri fontes non sola incendia sistunt, 5 

saepe etiam flores uernaque prata iuuant: 

sic hominum ingenium flecti ducique per artes 
non rigida doctas mobilitate decet. 



FLORUS. 



Ego nolo Caesar esse, 
amblare per Britannos, 

latitare per , 

Scythicas pati pruinas 



HADRIANUS IMP. 

Ego nolo Florus esse, 
amblare per tabemas, 
latitare per popinas, 
culices pati rutundos. 

lasciuus uersu, mente pudicus eras. 

animula uagula blandula, 
hospes comesque corporis, 



6 praua a \ iuuant Mr: lauant pa et (e supra pr. a) D ] 7 ho- 
mines D | flecti ingenium r | 8 rigidas docta codd., correxi i| 
cf. et P. L. M. IV p. 103. 

FLORUS {Teuffelius HLR. § 341, 7). Spartian. u. Hadr. 16 
Floro poetae scribenti ad se | 2 ambulare codd., corr. Casau- 
honus 1 brittanos (brittannos B m. 3) codd. \ 3 uersum inter- 
cidisse uidit Olahnius {obuium ex Hadriani responso 1. p. ad- 
didit GemoUius, per Germanos porro JRoesingerus) || alia uide 
P. L. M. IV p. 279 et 346 sqq. 

HADEIANTJS {Teuffelius § 346, 5). 1 Spartian. l. l 16 
Floro poetae scribenti ad se . . rescripsit | 2 ambulare codd.^ 
corr. Casauhonus \ 4 calices P m. 2 | rotundos et B et T m. 2 \\ 
2 Apul. apol. 11 diuus Hadrianus cum Voconi amici sui poetae 
tumulum uersibus muneraretur, ita scripsit || 3 Spartian. u. 



374 ANNIANUS. 

quae nimc abibis in loca 
pallidula rigida nudula 
nec ut soles dabis iocos! 



ANNIANI carmina Falisca. 

uua ima sum et uua Falerna 
et ter feror et quater anno. 

mundi unde colonus? Eoae 
a flumine uenit Oronti. 

quando flagella iugas, ita iuga, 
uitis et ulmus uti simul eant; 
nam nisi sint paribus fruticibus, 
umbra necat teneras Amineas. 



Hadr. 25 et moriens quidem hos uersus fecisse dicitur {| alia 
uide P. L. M. IV p. 111 sqqi. 

ANNIAN. {Teuffelius § 353, 3). 1 Ter. Maur. 1814 atque 
ille poeta Faliscus, cum ludicra carmina pangit | 1 uua ima 
{cf, Plin. n. h. XIV § 63) scripsi: uua, uua uulgo inepte, uua 
una, sed uua LMuellerus \\ 2 Ter. Maur. post fr. 1 libro quo- 
que dixit eodem; cf. Mar. Victor. 123 K. \ mundi unde (c/. 
^unde gentium^) scripsi: unde unde Ter. Maur. unde semel 
Mar. Vict. codd. undae unde Camerarius non minus male j 
Eoi Micyllus ised Eoae, scil. partis) \\ 3 Ter. Maur. 1198 talia 
docta Falisca legimus; Augustin. de mus. IV 30 Faliscus nescio 
qui metra ita composuit (= 1, 2); it. 1 habent exc. Bohiens. 
623 K. sine nomine, Mar. Victor. 122 K. male Septimio Sereno 
tribuens^ ut et Seru. ad Aen. IV 291 {hinc schol. Stat. Theb. 
III 311); liberrime inmutata haec habet luba apud Prisc. II 
421 H. I 1 iugas ita iuga exc. Bob.: iuga sita iuga Ter. Maur. 
M ligas ita liga Mar. Vict, Seru. \ 3 fructicibus M || alia ad 
Fescennina Anniani {cf. Auson. epimetr. cent. nupt.) pertinentia 
latitare in fragmentis incertorum infra exhibitis probabile est. 



I 



INCERTI. 375 



INCERTI odarium. 



Dum semlimlco sauio 
meum puellum sauior 
dulcemque florem spiritus 
duco ex aperto tramite, 
5 anima intima aegra et saucia 
cucurrit ad labeas milii 
rictumque in oris peruium 
et labra pueri mollia; 
rimata itineri transitus, 

10 ut transiliret, nititur. 

tum, si morae quid plusculae 
fuisset in coetu osculi, 
amoris igni percita 
transisset et me linqueret 

15 et mira prorsum res foret, 
ut ipse fierem mortuus, 
ad puerum ut intus uiuerem. 



INCERTI. GeH. XIX 11, 2 Platonis . . distichon amicus 
meus, ovv. ccfiovoog adulescens, in plures uersiculos licentius 
liberiusque uertit . . subdidi; cf. Macrob. II 2, 15 sqq. \ 1 sem- 
hiulco edd. uet. Gellii: semiulco Macr. PB Gell. TTNXo, cuim 
ceteri lihri semihiuico, sm., praehent \ 2 suauior codd. Gell. j 

5 intima addidi\ animula Carrio aegra amore Camerarius \ 

6 labias Macr. codd. \ 7 rectumq. Macr. codd. \ 9 itiner Maer. 
codd. 1 10 ut transire codd. Macr. \ 14 me relinqueret Macr. 
P, qui et 16 prorsus | 15 foret edd. uet: fieret codd. Macr. 
moueret codd. Gell. \ 16 ipse fierem scripsi: ad me fierem 
codd. Gell. Macr. contra metrum pariter et latinitatem (ad me 
ex glossa prouenit) fierem ad me LMuellerus de re m. 248 
male intus ad me BuecJiderus \ ut addidit Scaliger (at Carrio; 
puerulum olim Hertzius). 



376 FRONTO. — APULEIUS. 

FRONTO. 

1 schdl. Bern. ad Verg. Georg. IV 283: hic enim 
[Aristaens\ iuxta fabulam, quam Fronto poeta de- 
scripsit, originem gignendarum apium primus inuenit. 

2 et illae uestrae Athenae Dorocortoro. 

3 laetare, bacchare praesente Frontone. 



M. AURELIUS IMP. 

nos istic uehementer aestuamus. 



APULEIUS. 
I. liber ludicrorum. 

1 sed fuisti quondam Athenis parcus atque 

abstemius. 

2 Calpurniane, salue properis uersibus! 
misi, ut petisti, mundicinas dentium, 



FEONTO. himc poetam ah inferis reuocaui ego. 2 Gr. L. K. 
V 349 item Fronto ait — apparet nominatiuo casu posuisse 
^Dorocorthoro' ; siue igitur dicas haec urbs siue hic uicus siue 
hoc oppidum, nominatiuus erit ^D.'; de senario, quem descripsi^ 
cf. infra incertorum fr. 49 | Dorocorthoro cod. ; gallicam nominis^ 
quod est latine Durocortorum, formam ponit Fr. \\ 3 Diomed, 
513 K. bacchiacum metrum est tale; cf. Gr. L. VI 572; ipsi 
Frontoni dedi. 

M. ATJREL. {Teuffelius § 363, 2). Fronto 30 N. habes en 
hendecasyllabum ingenuum; igitur priusquam poetarei in- 
cipiam, pausam tecum facio; cf. Lachm. ad Lucr. p. 133. 

APULEITJS. 1 Non. 68, 18 abstemius . . Apuleius in libro 
ludicrorum | sed Quicheratius: in {suppunctum in L) se codd.^ 
qui scil. in libro ludicrorum post abstemius habent et in in ueri 
uestigium reliquerunt \ parcus unlgo: paucius codd. || 2 Apul. 
apol. 6 legerunt e ludicris meis epistolium de dentifricio 



APULEIUS. 377 

nitelas oris ex Arabicis friigibus, 
tenuem candificum nobilem puluisculum, 
complanatorem tumidulae gingiuulae, 
conuerritorem pridianae reliquiae, 
ne qua uisatur tetra tabes sordium, 
restrictis forte si labellis riseris. 



II. alii uersus. 

Et Critias mea delicia est et salua, Cliarine, 
pars in amore meo, uita, tibi remanet. 

ne metuas; nam me ignis et ignis torreat, ut uult, 
basce duas flammas, dum potiar, patiar. 

hcc modo sim uobis, unus sibi quisque quod 

ipse est: 
hoc mihi uos eritis, quod duo sunt oculi. 

Florea serta, meum mel, et haec tibi carmina 

dono: 

carmina dono tibi, serta tuo genio: 
carmina, uti, Critia, lux haec optata canatur, 

quae bis septeno uere tibi remeat, 
serta autem, ut laeto tibi tempore tempora 

uernent, 

aetatis florem floribus ut decores. 
tu mihi des contra pro uerno flore tuum uer, 

ut nostra exuperes munera muneribus: 



uersibus scriptum ad quendam Calpurnium | 1 properis (p: 
p perii (s supra alt. i) F | 2 mundicinas Lipsius: mundicias tp 
munditias F | 7 ne quae Goesius \ tabes scripsi: labes codd. \\ 
3 Apul. apol. 9 uenio ad ceteros uersus, ut illi uocant, ama- 
torios . . recitem denuo, ut sciant me eorum non pigere | 
1 delicia est et Kruegerus: delicie stet <f delitescet (tescet in 
ras. m. 2) F deliti stet V | 4 potiar V: potior F<y3 | 6 eritis F 
in corr. m. 2 || 4 Apul. l. l. recitem nunc et alios | 4 uere F 
in corr. m. 2 \ 7 des Kruegerus: das codd. da uulgo \ 8 exae- 



378 VERSUS 

pro implexis sertis complexum corpore redde 
proque rosis oris sauia purpurei. 10 

quod si animam inspires donaci, iam carmina 

nostra 
cedent uicta tuo dulciloquo calamo. 

montis in excelsi scopulo consiste puellam 

oruatam mundo funerei thalami 
nec speres generum mortali stirpe creatum, 

sed saeuum atque ferum uipereumque malum, 
qui pinnis uolitans super aethera cuncta fatigat 5 

flammaque et ferro singula debilitat, 
quo tremit ipse louis, quo numina terrificantur, 

flumina quem horrescunt et Stjgiae tenebrae. 

m. de prouerbiis. lib. ii. 

_u^_^w_^^ mutmut non facere audet. 



VERSUS in Caesares Romanos. 

1 Commodus Herculeum nomen habere cupit, 
Antoninorum non putat esse bonum, 
expers humani iuris et imperii, 



I 



ques Jh'icaeus \ 9 plexis Francius \ 10 sabia FV | 11 animam 
Coluius: animum codd. \ donaci Hauptius opusc. III 382: dona 
et codd. I iam cp: nam FV || 5 Apul. metaph. IV 33 sed ApoUo, 
quamquam Graecus et lonicus, propter Milesiae conditoi-em 
sic Latina sorte reepondit | csiste ego: existe €p subsiste (subs 
in ras. m. 2) F tu siste lahnius \ 3 8per& Fy, sed in hoc s 
su^a & I marcali Fy, corr. in hoc \ 7 quo uulgo: quod codd. 
quoi lahnius \ 8 fluminaque codd., corr. HMeyerus || 6 Char. 
240 K. — ut apud Apuleium Platonicum de prouerbiis scrip- 
tum estlib. II; aperte adest exitus hexametri:, qui ex antiquiore m 
poeta sit sumptus an ipsius Apulei, dubium est. ■ 

TJERSTTS in Caes. Rom. 1 Lampr. u. Diadum. 7 uersus in 
Commodum Antoninum dicti | 6 nunc erit Gemollius. 



IN CAESARES ROMANOS. 379 

sperans quin etiam, clarins esse deum 
5 quam si sit princeps nominis egregii: 
non erit iste deus nec tamen ullus Lomo. 

optimus est Fuscus, bonus Afer, pessimus Albus. 2 

fundetur sanguis Albi Nigrique animantis: 3 

imperium mundi Poena reget urbe profectus. 

cui dederint superi, nomen habere Pii. 4 

^bis denis Italum conscendit nauibus aequor': 5 

si tamen una ratis transiliet pelagus. 

Terror Egyptiaci Niger astat militis ingens, 6 

Thebaidos socius, aurea saecla uolens. 
hunc reges, hunc gentes amant, hunc aurea Roma, 
hic Antoninis carus in imperio. 
5 Nigrum nomen habet, nigrum formauimus ipsi, 
ut consentiret forma, metalle, tibi. 



2 — 5 SparUan. u. Pescennii 8 Delphici ApoUinis uates, 
. . cum nuntiaretur tres esse imperatores, Seuerum Septimium, 
Pescennium Nigrum, Clodium Albinum, consultus quem ex- 
pediret reip. imperare, uersum graecum huiusmodi fudisse 
dicitur — (= 2) . . requisitum est qui esset optenturus remp.; 
ad quod ille respondit uersum talem — (= 3); item, cum 
quaesitum est, quis illi successurus esset, respondisse itidem 
graeco uersu dicitur — (= 4) . . cum quaereretur, quamdiu 
imperaturus esset, respondisse graece fertur (= 5); in hoc 
ultimo cum u. 1 sit Vergilii {Aen. I 381), apparet, ubique Spar- 
tianum uersus pro graecis uenditasse, cum fuerint tum Bamae 
inuenti et circumlati || 3, 1 fortasse albi nigrique melius scri- 
hetu/r II 6 Spart. Pesc. 12 extat etiam epigramma graecum, 
quod latine hanc habet sententiam | 1 aegypt. codd., corr. 
Casaubonus \ 3 uelle conicere reges et amant gentes, Jioc esset 
corrigere barharum auctorem \ 4 in addidi (et uulgo) \ 5 nigram 
form. codd. 



380 YERSUS 

In Macriniim. 

Histrio iam senior, tristis grauis asper iniquus, 
inpius et felix sic simul esse cupit: 

noluit ut pius esse, uelit tamen esse beatus, 
quod natura negat nec recipit ratio. 

nam pius et felix poterat dicique uiderique: 
impius infelix est et erit merito. 

Responsiim Macrini. 

Si talem Graium tetulissent fata poetam, 

qualis Latinus gabalus iste fuit, 
nil populus nosset, nil nosset curia, mango 

nullus scripsisset carmina taetra mihi. 

In Diadumeniim. 

Vidimus in somnis, ciues, nisi fallor, et istud: 
Antoninorum nomen puer ille gerebat, 
qui patre uenali genitus nec matre pudica 



7 Capitol. u. Macrini 11 Felicis nomen recepit, Pii habere 
noluit. unde in eum epigramma non inlotum graeci cuiusdam 
poetae uidetur extare, quod latine hac sententia continetur | 
1 tristis (= seuerus, cf. c. 11, 1) scripsi: turpis codd. toruus 
Cornelissenus \ 3 noluit ut scripsi: ut noluit codd. ut nolit 
uulgo I 4 neget — recepit codd. \ 5 poterit BP m. 1 | dici atque 
uideri ed. pr. \ 6 impius scripsi: imperium codd. \ est et erit 
merito scripsi: est et erit ille sibi codd. {post illius merito 
interlapsum obuium ille sibi est addiium inscite) extitit ille sibi 
Peterus ast erit ille simul olim conieci \\ 8 Capitol. l. l. post 
fragm. prius hos uersus nescioqui latine iuxta eos, qui graece 
erant propositi, in foro posuit. quibus acceptis Macrinus his 
uersibus respondisse fertur | 1 facta B m. 1 1 2 quilis B | iam 
Latius EUngerus Macrinum corrigens | 3 nihil bis codd. | 
mango Burmannus: magno codd. \ 4 mihi om. P w. 1 || 9 Ca- 
pitol. u. Macrini 14 de quo (Diadumeno) dictum est, quod in 
somnis Antoninus fuisset. unde etiam uersus extant huiusmodi 
— et isti uersus sex translati sunt in Latinum, nam graece 
sunt disertissimi | 1 et stuo (di supra o) B | 2 illi B | 3 nec 



IN CAESARES ROMANOS. 381 

(centum nam moechos passa est centumque 

rogauit)-, 
5 ipse etiam caluus moeclius fuit, inde maritus: 
en PiuS; en Marcus, Yerus nam non fuit ille. 

Capitol. u. Macrini 7, 7: uersus extant cuiusdam 10 
poetae, quibus ostenditur, Antonini nomen coepisse a 
Pio et paulatim per Antoninos usque ad sordes ulti- 
mas peruenisse, siquidem solus Marcus nomen illud 
sauctum uitae genere auxisse uideatur, Verus autem 
degenerasse, Commodus uero etiam polluisse sacrati 
nominis reuerentiam. 



In Alexandrum Seuemm. 

te manet imperium caeli terraeque marisque: n 

te manet imperium, quod tenet imperium. 

Pulclirum quod uides esse nostrum regem, 12 

quem Syrum tetulit propago, semper 
uenatus facit et lepus comesus, 
de quo continuum capit leporem. 



Salmasim: sed codd. | 5 calbus codd. \ inde uulgo: inte codd. 
(ante exc. m. 2) || 11 Lampr. u. Alex. Seueri 14 cum uatem 
consuleret de futuris, hos accepisse dicitur ueraus adhuc par- 
uulus, et primum quidem sortibus (= u. 1) intellectum est 
quod inter diuos etiam referetur; (w. 2), ex quo intellectum est 
Romani illum imperii principem futurum; nam ubi est im- 
perium nisi apud Romanos, quod tenet imperium? et haec 
quidem de graecis uersibus sunt prodita | 1 marisque om. codd. \ 
12 Lampr. u. Alex. Seu. 38 quod ille leporem cotidie haberet 
{cf. 37, 7 leporem cotidie habuit, uenationem frequentem), iocus 
poeticus emersit, idcirco quod multi septem diebus pulchros esse 
dicunt eos, qui leporem comederint . . poeta , . temporum Ale- 
xandri haec in eum dixit | 2 quem ed. pr. : quod codd. (e u. 1) | 
tetulit Peterus: detulit codd. | semper {cum comesus cohaerens) 
addidi \ 3 fecit BP | 4 dedequo B m. 1 P exc. 



382 VERSUS IN CAES. ROM. 

Besponsum Alexandri. 

18 Pulchrum quod putas esse tiestrum regem 
uulgari, miserande, de fabella, 
si uerum putas esse, non irascor. 
tantum tu comedas uelim lepusclos, 
ut fias animi malis repulsis, 
pulchris ne inuideas liuore mentis. 

tituliis Aureoli tyranni. 

14 Hoce sepulchrorum uictor post multa tyranni 

proelia iam felix Claudius Aureolum 
munere prosequitur mortali ec iure, superstes 

uiuere quem uellet, si pateretur amor 
militis egregii, uitam qui iure negauit 

omnibus indignis et magis Aureolo. 
ille tamen clemens, qui corporis ultima seruans 

et pontem Aureoli dedicat et tumulum. 

15 Tu, qui nunc patrias gubernas oras 
et mundum regis arbiter, priorum 
orsus inueteres tuis nouellis; 
regnabunt etenim tui minores 

et reges facient suos minores. 



13 Lampr. l. l. post fr. prius reepondisse ille dicitur grae- 
cis uersibus iu hanc sententiam | 1 putasese se regem codd., 
corr. ed. pr. et Egnatius \ 3 putat codd. \ 4 tu add. Egnatius \ 
uelin lepusculos codd. | post 5 uidetur intercidisse uersus a 
pulchri (animi) incipiens j 6 inuidias codd. | liuorem BP || 14 Treb. 
Pollio trig. tyrr. 11 hunc eundem Aureolum Claudius . . con- 
flictu habito apud eum pontem interemit, qui nunc pons 
Aureoli nuncupatur, atque illic ut tyrannum sepulcro humi- 
liore donauit. extitit etiamtunc epigramma graecum {cf. C 
I. Gr. 6761) in hanc formam — hos ego uersus a quodam 
grammatico translatos . , posui | 1 hoce scripsi: dona codd. 
sine constructione dono Salmasius {superfluum hoc ante munere, 
nec uitium metricum grammatico imputauerim) \ 3 prosequit B j 
ec (e, ex) scripsi cp. titul. gr. : et codd. \ ante superstes inter- 
punxi-, superstem Casauhonus || 15 Treb. Foll. Claudius 10 



ALPHIUS AVITUS. 383 

mille mille mille decollauimus. 16 

linus homo! mille decollauimus. 
ille mille m'uat, qui mille occidit. 
tantum uini nemo habet, quantum fudit sanguinis. 

mille Sarmatas et Francos semel et semel occidimus: 17 
mille Persas quaerimus. 



ALPHII AVITI libri exceUentium. 
LIB. I. 

marite, si sanguis Curis, 

Sabina si caedes placet, 

in me, oro, conuertas manus. 

LIB. IL 

tum litterator creditos 
ludo Faliscum liberos, 



cum consuleret factus imperator, quamdiu imperaturus esset, 
sors talis emersit | 2, 3 arbiter deorum in ueteres codd., correxi 
(arb. deorum, tu uinces ueteres Salm.) \ tuis om. P 1 nobellis B, 
P m. 1 I 4 tui om. codd. \ inores B, P w. 1 || 16 Vopiscus u. 
Aurel. 6 Aurelianum manu sua bello Sarmatico una die 
XLVIII interfecisse, plurimis autem et diuersis diebus ultra 
DCCCCL, adeo ut etiam ballistia pueri et saltatiuncuias in 
Aurelianum tales componerent, quibus diebus festis militariter 
saltitarent | 1 mille praeeunte Santenio quinquies ponit Cors- 
senus, u. 2 ter, u. 3 quater ante uiuat (bibat Buecheleru>s) \ ille 
u. 3 olim additum | 4 nemo auebit Peiperus {at h consona, et 
prosodiaej ut u. 2 in homo, nullus respectus) \\ 17 Vopisc. l. l. 
Francos . . sic adftixit, ut CCC ex bis captos DCC interemptis 
sub corona uendiderit ; unde iterum de eo facta est cantilena | 
1 et Francos scripsi: mille Francos codd.; an mile Fr. ? | 2 
mille quinquies ponit Corssenus. 

ALPHIUS AVITXJS {Teuffelius HLB. § 383, 1). 1 Prjsc. I 
134 H. in adnot. Alpheus tamen Auitus in I excellentium 
Curis posuit pro Quiris | 2 caedes Bondamus: cedes Da 
sedes E || 2 Prisc. I 427 if. {de o supini correpta) Alphius 



384 MARIANUS. SEPT. SERENUS. 

causatus in campi patens 
ex crate muri ducere^ 
spatiando paulatim trahit 
hostilis ad ualli latus. 

seu tute malis opsides 
seu tute captiuos, habes. 



MARIANI lupercalia. 

sed diua fiaua et candida 
Roma, Aesculapi filia, 
nomen nouum Latio facit, 
quod conditricis nomine 
Romam sub ipso omnes uocant. 



SEPTIMII SERENI opuscula ruralia. 
aut zonulam aut ricam aut acum. 



Anitus in II excellentium | 1 li(t)teratus pauci codd. \ creditos 
ASchottus: creditus (-tur unus) codd. \ 4 ex crate {uel orbe) 
scripsi: extraqne (ex utraque duo) codd. exteraque HMeyero 
praeeumte Laohmannus \ 5 hdbet Prisc. iterum I 409 et II 233 H. |j 
3 Brisc. I 591 £r. {de tute) Alphius Auitus in II excellentium | 

1 mauis Valesiu^ \ obsides idem: ospites uel hospites codd. [ 

2 ita interpunxit ASchottus (habe Valesius aues Stewechius), 

MAKIANUS. Philargyr. ad Verg. ecl. 1, 20 Romaet ante 
Romulum fuit; et a dea eam sibi nomen adquisisse Marianus 
Lupercaliorum poeta sic ostendit; cf. et Seruius ihid. in Burm. 
edit.; dimetros primus discripsit Scaliger ad Manil. IV 775 | 
1 diua] de Phil., Seru. \ fiauo et cano ita Phil. | 2 Roma om.^ 
Seru. I Aesculapii filia Seru.: abs colapia Phil. | 3 nouum om. 
Seru., qui et fecit | 4, 5 c?e Seruio non constat ex Burm. \ 5 ab| 
ipso omnes R. u. Phil., correxi. 

SEPT. SERENUS {Teuffelius § 383). 1 No^. 539, 18 rica 
sudarium . . Serenus opusculorum lib. I | zonula codd., corrl 
edd. I aut acum aut ricam codd., traiecit LMuellerus. 



SEPTIMIUS SERENUS. 385 

occatio occaecatio est. 2 

non dignus, in quem debeam 3 

saturam calentem uiuidus 
ingerere, ut ad partes tiocem. 

^ - ^ remex Herculis. 4 

u _ u suaue sibilum. 5 

inferis manu sinistra 6 

immolamus pocula: 

laeua quae uides Lauernae, 

Palladi sunt dextera. 

pusioni meo 7 

septuenni bidens. 

ad mercatum eo, uilice: 8 

quid uis inde uehi aut agi? 



2 Non. 61, 24 occationis . . Serenus || 3 schol. luuen. 4, 2 
(nocandus) ad partes. hoc est operis mei; metaphoram facit 
a comedia . . ita et Serenus [sesenus codd.l libro II ait j 
2, 3 saturam calente ui adingerere codd., quod correxi (sequi- 
tur apud scholiastam ad partes); uiro ingerere Lachmannus, 
calentem adcingier LMuellerus; at sic sine ratione haec iierha 
adferuntur \\ 4 Seru. ad Aen. V 116 erit nominatiuus 'remex' 
[remix pars codd^\ Serenus | remex ex remigem ex corr. C: 
semiremex ceteri codd. (seu i puta supra mex olim fuisse posi- 
tum) I erculis FC: hercules LM hercule NH || 5 Non. 223, 26 
sibilum neutro, ut apud Serenum i| 6 schol. Barthianus ad Stat. 
Theb. IV 502 quod inferis diis laeua manu immolauerint in- 
dicat, quod ad poculenta tamen solum intellegimus , ut scrip- 
tum est apud Serenum; haec Barthius sine dubio ex pleniore 
codice sumpsit', codd. hodie noti ualde decurtati nil de Sereno 
monent; Palladis LMueUerus || 7 Diomed. 518 K. Serenus 
mirum comma huius modi fecit in his uersiculis — haec di- 
metra ex epitrito sunt {falso) \ 1 pusioni HL m. 2: iusioni M 
m. 1 uisioni AB ] 2 septuenni bidens scripsi: septuenis cadens 
codd. (erat eni cum uirgula scriptum, quae ut saepe pro s 
accipiebatur) septuennis cadus uel septuenni cadunt Scioppius \\ 
8 Non. 431, 10 mercatus . . Serenus opusculis; idem 212, 23 

Fragmbnta pobtabum eomanoeum. 25 



386 SEPTIMIUS SERENUS. 

9 geritque intus in oppidum 
anhelos Panopae greges. 

10 inquit amicus ager domino: 
'si bene mi facias, memini'. 

11 pinea brachia cum trepidant, 
audio canticulum zepbyri. 

12 labiumque insigne reuellit. 

13 callet senium arte bibendi. 

14 culicellus: ^amasio Tulle'. 

15 rure puella uagat uirido. 

16 animula miserula properiter obiit. 

17 perit abit auipedis animula leporis. 



mercatus . . Serenus ruralibus (= u. 1) || 9 Ter. Maurus 2627 
hoc de Septimii potes iunctis noscere uersibus | 1 agitque 
Schraderus \ 2 Panopae M: Panope edd. male; nympha pro 
lacu posita, ut Thetis pro mari; cf. P. L. M. IV p. 247 || 10 et 

11 Ter. Maurus 1975 Septimius docuit quo ruris opuscula 
libro, hoc genere assiduo cecinit, ponere pauca mihi sat erit; 
hinc Mar. Vict. 121 K. {uhi 10, 2 mihi et 11, 1 dum codd.) \\ 

12 Non. 210, 21 labium neutri . . S. in opusculis | labiumque 
H m. 1: lauiumque m. 2 cum ceteris || 18 Non. 257 callet . . 
scit . . S. in opusculis | callent H m. 2 G | uiuendi codd.., corr. 
lunius \\ 14 Diomed. 514 K. hoc Serenus nouum fecit hoc 
modo I culicellus A: cusicellus B oculicellus M | amasie M ac- 
masio AB (amasio codd. recte paulo post) \ tulle codd. bis; 
Tullae Wernsdorfius; cf. fr. 10 || 15 Non. 467, 22 uagas pro 
uagaris . . S. opusculis || 16 Diomed. 613 K. proceleumaticum 
metrum est quale fecit Serenus; Non. 517, 3 properiter . . 
Catullus {sic errore codd.) \ propter iter codd. Diom. \ abit Non. 
obit Diom. codd. (robit B) obiit uulgo; abiit Lachm. {at cf. 
Auson. imitatio parent. 27, 1) || 17 Mart. Capella p. 171 Eyss. 
ut est illud Sereni (auita uipedis eodd.); sine auctoris nomine 
habent Ter. Maur. 1464 (alipedis M), Mar. Victor. 99 et 147 K; 
fictum esse u. sine iusta causa statuit WestphaUus {cf. OHense., 
acta societ. philol. Lips. IV p. 12). 






SEPTIMIUS SERENUS. 387 

et nihil est quod amem Plaminia minus. 18 

cito testula trita salo currit tibi per speculum, 19 

Panope. 

qui nauigium a funicula aufers Picenae marginis 20 

acta. 

pingere conlibitum est: graphidem date, promite 21 

bolarium. 

quod si tibi uirgo fauens reseret cita claustra 22 

puerperii. 

lane pater, lane tuens, diue biceps, biformis, 2^ 

o cate rerum sator, o principium deorum, 

stridula cui limina, cui cardinei tumultus, 

cui reserata mugiunt aurea claustra mundi, 

tibi uetus ara caluit Aborigineo sacello. 5 

Seruius ad Aen. II 15: ^instar' nomen est indecli- 24 
nabile . . et caret praepositione, sicut ^peregre', quam- 



18 Gr. L. K. VI 590 ut est illud Sereni ] flaminia minus 
P {lulianus p. 52): flamiamuni A; cf. mus. JRhen. 39, 289 |[ 
19 Diomed. 511 K. anapaesticus talis est in Sereno | cito 
{aduerh.) scripsi: caelo M cede AB cedo Scaliger \ celtala B | 
salo currit (curret) scripsi: sol occurrit AM solem curret B 
solo {sic Scaliger) curret BuecJieUrus m. Bh. 39, 289, qui uerha 
postrema recte explicat (trita salo, cf. Min. Felicis c. 3, 6 
testam teretem iactatione fluctuum leuigatam) || 20 I>iom€d. 
517 K Serenus fecit huius modi uersum | a funicula scripsi: 
nauicula codd. his \ Picenae uulgo: picene(a)e uel picine(a)e 
uel pinecenee codd. his \\ 21 Biomed. l. l. Sereni aliud tale est j 
bolarium Keiliu^: uolarium codd.\ cf. Bu^chelerus archiv. 
lexic. I 288 || 22 Biomed. 518 ^. Sereni aliud tale | fauens 
Wernsdorfius: feruens codd. furens Keilius \\ 23 Ter. Maur. 
1891 dulcia Septimius qui scripsit opuscula nuper, ancipitem 
tali cantauit carmine lanum (1—4, tum intermissa explicatione 5) ; 
sine auctoris nomine hahet 3Iar. Victor. 86 ti. 2, idem 127 u. 4 
{uhi templa pro claustra eodd.), idem 128 et 14:7 u. 6 \ 1 bina 
tuens Hotschkisius. 

25* 



388 INCERTORUM. 

uis Serenus lyricus ad instar dixerit. — cf. idem ad 
Aen. XII 923. 

25 Seruius ad Aen. VI 289: Serenus tamen dicit 
poeta, Gorgonas puellas fuisse unicae [sic ego: unius 
codd^ pulchritudinis ; quas cum uidissent adulescentes, 
stupore torpebant; unde fingitur, quod, siquis eas 
uidisset, uertebatur in lapidem. 

26 Seruiiis ad Aen. IX 759: 'poples' autem ^po' 
correpta est, sicut in Sereno legitur; sed producitur 
positione. 

27 [docta Falisca, Serene, reparas.] 



INCERTORUM uersiculi uarii. 

te, Neptune pater, cui tempora cana crepanti 
cincta salo resonant, magnus cui perpete mento 
profluit oceanus et flumina crinibus erraut. 



27 Seruim de C metris 465 K. faliscum . . ut est hoc; 
luhenter hoc darem Sereno se in praefatione ut Anniani Fali- 
scorum imitatorem adloquenti, modo Seruium in opusculo illo 
alienorum poetarum uersibus, non solum a se fictis, usum esse 
constaret. 

INCEBTOB. hic consociaui quotcumque uersiculi apud me- 
tricos maxime latinos obuii ad hanc aetatem spectare uidentu/r 
quorumque haud pauci cum ex Anniano et Frontone similibus- 
que tum ex Sereno fluxisse possunt sane\ nam certi nihil ad- 
firmare licet ; et ut priorum tam poetarum quam metricorum {ex. 
gr. Caesii Bassi) exempla, ita uersus omnino ficti suhesse 
possunt; quamquam genuina a spuriis secernere summo opere 
studui', maxime sumpsi ex Mario Victorino {quem saepius uidi- 
»»ws Sereni uersus omisso auctoris nomine adferre) et fragmento 
Bobiensi || 1 Isidor. or. I 36, 3 fiunt autem metaphorae . . ab 
animali ad inanimale ut — mentum enim tempora et crines 
non ad oceanum, sed ad homines pertinent; August. de doctr. 
Chr. ni 7, 11 (de Neptuno) sicut a quodam poeta illorum 



I 



INCERTORUM. 389 

et geminum luctu concussit adultera mundum. 2 

pontibus instratis coniunxit litora Xerxes. 8 

Pythie, Delie, te colo: prospice uotaque firma. 4 

quae pax longa remiserat, arma nouare parabant. 5 

non pbocae turpes, non marcentes ballenae. 6 

Mars pater, baec pateris, quae nos quoque posse 

negamus. 7 

iam ferus Hesperia lauitur Capricornus in unda. 8 

prouida larga ^ - sollers facunda decora. 9 

ius aqua mel uinum panis piper herba oleum sal. lo 

in quis error inest nec spes est certa laborum. n 

ergo iudicium nihil est nisi publica merces? 12 

_uu_uw_u^_ sub fluctibus ibat 18 
Carpatheis Triton. ^ 



describitur, si bene recolo, ita dicente {cf. et Papias in uocah. 
s. u. ^metaphora') \ 1 te August.: tu Isid. \ 2 Fulgent. myth. 
II 16 de Helena; fortasse est Porphyrionis {cf. infra), ex quo 
bis adfert uu. Fulg. | luctum — mundo uulgo, corr. Modius \\ 
8 Ter. Maur. 1160 {Gr. L. IV 479, uU conduxit, et V 119 
instrauit 1. X.) |] 4 Mar. Victor. 71 K. nam qui per singulos 
pedes uerba terminarit (in hexam.), erit indecens, sicut | 
pithie et phitie codd. \\ 5 Ter. Maur. 1701, Gr. L. K. VII 65 
et 333 {uhi bona reparabunt cod.) || 6 Mar. Victor. 72 hexa- 
meter . . in quo omnes spondei sunt, ut || 7 Mar. Victor. 107 
ut est I an poteris .^ |1 8 Mar. Victor. 125 K item; fortasse hic 
uersus, post Catulli 64, 1 adlatus, est temporis Augustei \ lauitur 
scripsi {cf. Prop. IV 1, 86): labitur his codd., unus dabitur, 
unde Hesperiam d. C. in undam Keilius || 9 et 10 Anecd. Hel- 
uet. p. CCXXXVII schesis onomaton . . ut . . item . . item [| 
11 Anecd. Heluet. p. CCXXIV da eius {quis — quibus) exem- 
plum 11 12 Anecd. Heluet. CCXXXIV da eius {ergo) exemplum ]| 
13 Anecd. Heluet. p. 60 legimus enim . . sed ibi, quamlibet 



390 INCERTORUM. 

14 ast ego iam Bromio thiasos celebrabo renato. 

15 caelicolae Yeneris sacra semina - ^u — 

16 haec mare candificat nec agit freta caerula 

17 _uu_^u_ Elio nam gabalus 

18 lactea sanguineis lilia mixta rosis. 

19 nulla meo sedeat turba profana loco. 

20 candida caeruleo nata Venus pelago. 

21 imber aestus, nix pruina, silua et aura, nox dies. 

22 Rdma, Roma, cerne quanta sit deum benignitas. 

23 caeruli Neptune rector, Conse litorum potens. 

24 luppiter tremenda sancte tela qui regis manu. 
26 tale quale uere primo sibilat teres donax. 



'ibat' motum habere uideatur merito in ablatiuo casu posuit, 
quod propter incitamentum uoluntatis ire uidebatur | carfateis 
A capites B || 14 Mar. Victor. 125 JT. item | renato uulgo: nato 
codd. II 15 Atil. Fortun. 285 K. tetrametr. acatalectum (dactyl.) I| 

16 Atil. Fortun. l. l. pentametr. acatal. (dactyl.) \ candificat 
scripsi in Woelfflini arch. lexic. III p. 280: canificat codd. \\ 

17 Gr. L. K. V 309 K. fuit imperator quidamEliogabalus; sin 
sic poneret, non poterat stare uersus; sed sectionem fecit et 
interposuit ^nam' (scil. poeta quidam) || 18 Mar. Vict. 105 fit 
elegium talejj 19 Mar. Vict. 127 item; Ter. Maur. 1864 || 20 i)«o- 
med. 507 K. pentameter . . cuius exemplum est \\ 21 Anecd. 
Heluet. p. CCXXXVII schesis onomaton . . ut . . item | silua 
et corruptum; an flamen ? || 22 Mar. Victor. 52 {ut exemplum 
tetram. troch. catal.), Augustin. de mus. V 7 || 23 3Iar. Victor. 
61 K. {eiusdem exemplum) \ caerule codd., corr. Keilius caerulaej 
uulgo {recte^ si undae praecessit) \ conselitorum codd. || 24 Jfar.j 
Victor. 85 K. item | tela post manu codd.^ corr. edd. || 25 Mar. 
Victor. 85, Atil Fortun. 288, fragm. Boh. 622 K. {ut exempl.\ 
tetr. troch)\ Sereno tribuit Wernsdorfius \ primo] dulce Mar, 



INCERTORUM. 391 

quae scabri laciist uorace licta litoris uado. 26 

pastor ille saepe raane dulce carmen insonat. 27 

agite, turba Phrygia, nunc, en quatite grauia 28 

tympana. 

[tdlle thyrsos, aera pulsa, iam Lyaeus aduenit.] 29 

Cybele, rotabo crines uw_^^wu^ 30 

rutilos recide crines habitumque cape uiri. 31 

amare nolo nec dolere^ Clinia. 32 

diui potentes, ferte lassatis opem. 33 

praesentium diuinitas caelestium. 34 

aniis uirente secta pinus m Crago. 35 

Musae, louem laudate concentu bono. 36 

uidere non uult Caelium Panaetius. 37 

misera, marino quae timidula in litore 38 



Victor. solus oh puri tetrametri exemplum inmutans \\ 26 fragm. 
Bob. l. l. post fr. prius et lacuna^n \ q. s. latus trage ualicta 
litoris uado codex, correxi (q. rapit ligustra grata lecta 1. u. 
Keilius) || 27 Mdll. Theodor. 595 K. huius {tetram. troch.) exem- 
plum 1 an pastorale ? \\ 28 Mar. Victor. 144 K. troch. tetram. 
troch. pluribus longis in breues solutis sic ] en (e) scripsi: est 
codd. et uulgo \ quatita codd. \\ 29 Seruiu^ de G metris 460 K. ; 
num fictus sit dubitari potest \\ 30 Mar. Victor. 93 erit hoc 
colon anaclomenon; irdtium galUambi serioris temporis (roiaho) \ 
fortasse Cybelae r. c. H 31 Diomed. 514 JRT. {de galliambo) simile 
est illud neotericum, quod est tale |1 32 Mar. Victor. 62, Atil. 
Fortun. 287 K. \\ 33 et 34 Mar. Victor. 79 K. \\ 35 Biomed. 
507 K. iambicus qui uerus est constat ex omnibus iambis, 
ut I pinus postea, ubi hic uersus inmutatur, codd.: pins codd. 
hic I grago codd., recte postea \\ 36 Mar. Victor. 81 K. \\ 
37—41 Bufinus 562 sq. K ex luba iambi uarias species ad- 
ferens \\ 37 an Laelium? fortasse u. est poetae antiquioris \\ 
38 timida codd., correxi (tumidula lit. ten Brinlc). 



392 INCERTORUM. 

89 uallis per imas amne labens caerulo 

40 armiger in Ida pede uago litora petens 

41 caerula nec aliter, superans liquida malaciae 

42 agite agite, quid dubitatis agiles dare cboros? 

43 magnam propinquo scelere uidistis domum 

44 erat oriendi tempus aurora bdminibus. 

45 equum sub aurata iuga medio bigemina 

46 nebula tenebrisque canicula male roscida. 

47 rapere maria celeriuola dea sibi cupit. 

48 beneficia propria colere sapientis uiri est. 

49 acuta falce si uirentis a^sculos 

50 ligare guttur pendulo cauum uinclo. 

61 quae tenerulae comparis tenes crinem, 
sudes in ista deuia latens fossa! 

52 quis non adultas detrabat ramo uoluptates? 

53 caduca popli coma glauca iam per agros 



4kO habet etiom Mar. Victor. 49 K. || 41 caerula non aliter 
superans liquida malitiae codd., corr. Putschius (malaciae) et 
Keilius \\ 42 Mar. Victor. Sl K. ut | agite prius add. Keilius \\ 
43 — 48 Mar. Victor. 133 K. ut uarias trimetri iamMci species \\ 
45 media codd., correxi \\ 46 tenebris codd., correxi (tenebrosa 
uulgo) II 47 celeriuolata dea B || 48 proprie codd.^ correxi (pro 
re uulgo) \\ 49 Mar. Victor. 97 K. ut est hoc {de metro errans) \ 
uirentes B | esculos codd. \\ 50 Diomed. 507 K. huius {scazontis) 
exemplum est || 51 Bufinus 563 K. {de choliambo) ut est | 
2 deuia latens ^er^^ms : ueia (uia A in textu, B) latent codd. \\ 
52 Mar. Victor. 61 K. brachycatalectum, ut est hoc tetrame- 
trum II 53 Mar. Vicior. 62 K. hypercatalectum . . ut est hoc 
trimetrum (coma] cu a codd.) , idem 130 (populi comas codd., 
ut populi et postea, ubi u. inmutatur); Sereno dedit Werns- 



INCERTORUM. 393 

tunc et amoris amor uenit, improbus aliger Cupido. 54 

alius cithara sonituque potens uolucres pecudesque 56 
mouere. 

mare non amo, quod, modo cum placido stetit 56 
aequore, litora caedit. 

celebret Phoebus cithara superos omnipotentes re- 67 
sonetque melos Musis placitum. 

quamuis ego per montes alacer properarem 58 

superat montes pater Idaeos nemorumque 69 

Pan Maenalio carmine nympbas properantes 60 

rumpunt teneras uuiferae comas lagei. 61 

nitet aurea purpureae Yeneris coma roscida, lactea 62 
ceruix. 

nemus aue reticuit, ager bomine silet. 63 

arma qui capit subinde Martiumque tergum. 64 

qualis aquila cita celeribus rapida pinnis transuolat. 65 



dorfius II 54 Mar. Victor. 62 et 103 {aditmetum tribus dactylis 
ithyphallicum ostendens) || 55 Mar. Victor. 76 K. quod est in 
anapaesticis nobilis ille uersus ; cf. et 1 24 || 56 Mar. Vict. 76 K. 
{ex. uersus Aristophanis) \\ 57 Mar. Vict. 76 K. exemplum 
pentametri acatalecti ] celebret ut phoebus codd. \ superas A | 
placidus A || 68 Mar. Vict. 77 K. trimetrum catalecticum 
{anap.) in syllabam . . est tale || 59 Mar. Vict. 77 K. messe- 
niacum . . est tale || 60 Mar. Vict. 77 K. ; fr. 58 — 60 ex eodem 
Sereni puto carmine sumpta \\ 61 Mar. Vict. 77 sq. K. ut est 
ille; Sereno dedit Wernsdorfius \\ 62 Mar. Vict. IS K. purum 
uero anapaesticum tale est || 63 Mar. Vict. 78 K. ut est {ex 
omnibus proceleumaticis constans) ; cf. idem 53 et 99 | hominem 
ubique codd. \ silet p. 53: sonat ceteris locis codd. \\ 64 Mar. 
Vict. 84 K. tetram. brachycatal. troch. . . ut est; fragm. Bob. 
622 I subinde fr.Bob.: sub id e m Mar. Vict. codd. j] Q5 M. F. 85 



394 INCERTORUM. 

66 Phoebe, tu lyra sonante flecte corda cum sorore 

candidisque 

67 Bacche plaude Bacche. 

68 uror amoris stimulo, cor quatit artus pauidos. 

69 apes legunt mel ex rosa, tu labio ministras. 

70 o quis Adonem, 
spem Cythereae 

71 super agit aura mare ferens procul acatos biremis. 

72 da mihi poclo Veneris mixta, thymo plena suo, Gratia 

quae det roseo labello. 

73 erat sus Calydonius, edax et fera belua. 

74: qui praeter agis caeruleo fiumine limites. 
75 aura purpureum per pelagus segniter ad petras 



tetram. troch. . . frequenter . . tribrachyn pedem, ut est; cf. fragm. 
JBoh. 622, MaTl. Theod. 595, qui ex luba adfert (uhi auida 
pinnis codd.) \\ 66 Mar. Vict. 86 K. pentametrus (troch.) aca- 
talectus erit talis | in nouo uersu puta secutum esse Musis || 
67 Mar. Vict. 85 ithyphallicum . . ut; cf idem 139 || 68 Mar. 
Vict. 86 K. choriambicum metrum . . ita; cf. Atil. Fortun. 
288 K.j ubi ui pro uror et ortus codd. \ 69 Mar. Vict. 86 K. 
tetrametrum catalecticum (choriamb.) \\ 70 Mar. Vict. 86 K. 
monometrum , . choriamb. hypercatalectum . . est tale; u. 1 
habet Atil. Fortun. 288 K. \ 1 Adonem Atil.: ad omnem Mar. 
Vict. codd. 11 71 Mar. Vict. 87 K. choriambicos uersus, in quibus 
omnes longae initiales choriamborum pedum syllabae in duas 
breues diuisae . . tamquam | abit Camerarius \\ 72 Mar, Vict. 

87 K. heptametrum catalecticum choriambicum purum . . est 
tale I puta oscula aut praecessisse aut secutum esse \ proclo 
codd. I thymo plena suo scripsi: thyonigena uel codd. \ que 
det scripsi: quod et codd. quod det Keilius || 73 Mar. Vict. 

88 K. purum antispasticum metrum acatalectum, quod tamen 
iambica depositione concluditur, ut ] sys A H 74 Mar. Vict. l. l. 
si . . spondeus pro iambo ponatur, fit coniugatio pro anti- 
spasto epitriti quarti, ut H 75 Mar. Vict. 7. ?. si . . a trochaeo 



INCERTORUM. 395 

domus alta fuit, quae Danaen Acrisii tegens 76 

amor sidereus cor pepulit flammigero oestro. 77 

rogas? non amo, si crus solet ac colla mago Can- 78 

thara comere. 

flauo crine superbit et iam gaudet Aeacides 79 

agebat uolucres equos in hortis Amyntas. 80 

amorum comites sunt Venus et Cupido nobis. 81 

hostem tegere est paratus et stat ipse nudus. 82 

uuas nitidis frondibus Euhan hederis illigat. 88 

mea Delia casta pulchra; paene siderum decus. 84 

Dictynna deum progenies, aspice quis te chorus 85 

astris 

o mel, quod apes omnibus e floribus libant. 86 



fiat initium, erit ex ditrocbaeo coniugatio, ut || 76 Mar. Vict. 
l. l. si autem a pyrrichio, fit coniugatio paeonis tertii, ut | 
acrisi A 1| 77 Mar. Vict. 1. 1. tetrametrum acatalectum {antisp.) jj 
78 Mar. Vict. l. l. pentametrnm acatalectum alcaicum | cum 
rogas dittographe codd. \ si crus scripsi: sic se codd. \ ac colla 
scripsi: accola B actola A Aetola Keilius \ mago ego: fago 
codd. sago Keilius || 79 Mar. Vict. 1. 1. tetrametrum catalecticum, 
quod habet iambicam coniugationem, ut [ iam in fine codd., 
traiecit Keilius \\ 80 Mar. Vict. l. l. tetram. bracbycatal. , quod 
habet alternos antispastos et diiambos pedes, incipit autem ab 
antispasto, ut | in hortis Keilius: marotis codd. || 81 Mar. Vict. 
J. l. item ex duobus antispastis et iambico dimetro catalectico, 
ut II 82 Mar. Vict. 90 tetrametrum . . brachycatalectum {ion. 
a mai.\ ut; cf. Ter. Maur. 2046 |I 83 Mar. Vict. 91 K. huius 
acatalecton; cf. et Atil. Fortun. 289 K., uhi frontibus male 
codd. II 84 Mar. Vict. l. l. item catalecticum primae syllabae 
solutionem passum huius modi || 85 3Iar. Vict. l. 1. penta- 
metrum quoque brachycatalectum erit tale || 86 Mar. Vict. l. l. 
ut est I liban B et sequente lacutm A. 



396 INCERTORUM. 

87 dicite, rogo uos, dicite: quid ita rapitur Attis? 

88 frena capere, tela quatere, saxa iacere disce. 

89 Paphias Amor columbas 

90 uiret alte coma luco. 

91 procerum quis Cererem non colat agris? 

92 modo quae prona per Haemi fugit et pascua tondet. 

93 uocat et Nysa per altum caput acris clioreas. 

94 Salamina agit aequoris procellis. 

95 puberes meos, Sicaniae colonos, 

96 sacer Edono Gradiuo. 

97 Ararin sic super altum 

98 ut Echo sub antris canebat. 

99 uolabat superbus per auras Cupido. 



87 Mar. Vict. 92 K. ut est; idem 131 || 88 Mar. Vict. l. l. 
item II 89 Mar. Vict. 93 sq. K. iooicon anaclomenon, ut est; 
Atil. Fortun. 290 K. || 90 Mar. Vict. 94 K. dimetrum acata- 
lectum {ion. a min.) tale | coma luco scripsi: comulato codd. \\ 
91 Mar. Vict. l. l. trimetrum uero huius modi || 92 Mar. Vict. 
l. l. tetrametrum quoque huius raodi | quae A: qui B | tondet] 
an tendit ? || 93 Mar. Vict. 95 tetrametrum . . catalecticum . . 
est tale | et Nysa (Nusa) per scripsi: aetna super codd. Aetnae 
s. uulgo; cf. Verg. Aen. IV 303 || 94 Mar. Vict. 1. 1. trimetrum . . 
acatalectum, inconditae compositionis tale est | fortasse adit || 
95 3Iar. Vict. l. l. item qui a ditrochaeo incipit pede || 96 Mar. 
Vict. l. l. item quod primum coniugationem integram habet, 
sequentem autem temporum septem, tale est | sacerdonio 
gradiuo codd., corr. Keilius \\ 97 Mar. Vict. l. Z., Atil. Fortun. 
289 K. ut exemplum dimetri acatalecti {Mc sicut super codd.) \\ 
98 Mar. Vict. l. l. 96 K. de paeonico metro trirhythmum . . 
acatalectum ita j echos et canebas codd. \\ 99 Mar. Vict. l. l. 
tetrarhythmum . . acatalectum tale est | an supernus? 



INCERTORUM. 397 

io, quis deorum per altos Lycaei gradus me 100 

uorat agile fera propera, modo tetulit era cibos. 101 

uer agere purpurea te Yenus amoribus tim ipsa 102 

pallens iubet. 

ab euro sonorem quis Aetnae per maria 108 

aureo sub choro tollit aemulas faces. 104 

age nunc comites rabidae Cybeles uocent cboros ad 106 

aras. 

caeruli Menoeta ponti ratisque rectitator. 106 

amore me subegit et igneo furore. 107 

sed lapygii uada ponti taciti prope litoris actas. 108 

Phoebe, carminum potens, cum sorore sis fauens. 109 

tibi namque decens lucet rosa uertice. 110 



100 Mar. Vict. l. l. pentametrum . . acatalectum huius 
modi I io B: A II 101 Mar. Vict. 97 K. rhythmus, qui ex 
quiaque continuis breuibus constat , . tamquam | fera profera 
codd. I tetulit scripsi: retulit codd. || 102 Mar. Vict. l. l. hexa- 
metrum . . tamquam | tum addidi\ amoribus diua p. uulgo 
amoribusque Keilius \ poUens codd., correxi \\ 103 Mar. Vict. 
98 K. metrum bassaricum . . ut est | sonorum codd., correxi || 
104 Mar. Vict. l. l. euripidion . . tamquam | choro de Luna 
accipiens scripsi: toro codd. {praeterea astrico ?) || 105 Mar. Vict. 
103 K. ex anapaestico dimetro acatalecto et iambico dimetro 
catalecto, ut est; cf. et 144 et 146 | uocent 146; uocant 103 
una cum 144 codd. || 106 Mar. Vict. l. l. ex trochaico dimetro 
acatalecto et iambico dimetro catalectico, uelut | monoeta A jj 
107 Mar. Vict. 105 K. metron aeschrionion, ut est | subegit B: 
subigit A II 108 Mar. Vict. l. l. si anapaestica hephthemimere 
copulentur | iapygia u. p. uicti prope codd., corr. Keilius \\ 

109 Mar. Vict. l. l. metrum euripidion, quod est tale [j 

110 Mar. Vict. 110 K. choerilium . . amphilipes . . ut | dicens A. 



398 INCERTORUM. 

111 laurea Nyctelio corona 

112 sulcos tunc retegunt comae fluentes. 

113 nunc Troiam fera uindicat Venus. 

114 ueliuolis properat multisque citisque nauibus. 

115 pergat amica Venus modo iocis. 

116 iam pes nouus atque metron placet Archebuli. 

117 abeatur ut est uentum, tibi comprecor errorem 

similem. 

118 pronus cupit ingentibus ire cum procellis. 

119 aprica ueris aura est, ubi flore rura lucent. 

120 rapiunt hederas cito Maenades. 

121 cantu continuit feros et impios gigantas. 

122 marcenti gradu 
nectebant choros. 



111 Mar. Vict. 111 JK". alcaicum decasyllabum , ut est j 
nycteleo B [| 112 Mar. Vict. 118 {de phalaecio) ut; idem 149 | 
fluentes uulgo: flauentes codd. his 149 latentes 118 || 113 Mar. 
Vict. l, l. sane reperimus phalaecium syllaba nouissima de- 
tracta uelut scazonta, ut est — quem uolunt uideri claudum || 
114 Mar. Vict. 122 K. ut est | multis citisque codd. |1 115 Mar. 
Vict. 123 K. alteram faliscorum carminum speciem ita digestam, 
ut e tribus dactylis et iambo ultimo ordinata subsistat, uelut || 

116 Mar. Vict. 126 K buius {archebulii) exemplum est |j 

117 Mar. Vict. l. l. Calabrius . . uersus . . uelut | habeatur 
codd.j correxi (| 118 Mar. Vict. 128 K ut sotadeus constet duo- 
bus ionicis et itbypballico . . ut || 119 Mar. Vict. 130 K et 
erit similis huic sapphico | apprica A || 120 Mar. Vict. 144 K 
item sapphicum dimetrum hendecasyllabum anapaesticum 
catalecticum | cito A: cit B || 121 Mar. Vict. l. l. ex glyconio 
et iambico dimetro catalectico | conticuit codd., corr. Keilius || 
122 Mar. Vict. 145 K molossiambus . . ut 1 nectenebant codd. 



INCERTORUM. 399 

auete, fontes caeruli. 123 

aquae sonant liquentes. 124 

nympha rorida. 126 

fontium sorores. 126 

Martium canunt tubae. 127 

heu miserandae uolucris Martiae! 128 

quoque uocarit uolucer te clioriambus, ito. 129 

ueris coma florens. 130 

quae Pegasiis fontibus 131 

non Idalio sic puer alto 132 

uolo litoris in margine solus ambulare. 133 

onus aluo uehit, uber tumet albo latice. 134 
propere qui residens in gremio, Faune, celocis. 135 

docuit patens labellum bifido iugare rictu. 136 



123 Atil Fortun. 281 et 287 K. |j 124 Atil. Fortun. 287 di- 
metr. acatalect. (iamb.) \ aquae ante exemplum superius codd., 
corr. Keilius \ frequentes B || 125 Atil. Fort. l. l. dimetrum 
hypercatalect. (troch.) || 126 Atil. Fort. l. l. brachycatalecton; 
cf. fragm. Bob. 621 K. || 127 Atil. Fort. l l dimetrum cata- 
lecticum; cf. fragm. Bob. 621 K., ubi cartium canit cod. \\ 
128 Atil. Fort. 288 trimetr. catalect. (choriamb.) \\ 129 Atil. 
Fort. l. l. tetram. catalectum (choriamb.) \ te uolucer codd., 
corr. Keilius \\ 130—133 Atil. Fort. 289 K. de ionico a maiore 
agens (131 pegasius uel pegasus fons fontibus codd.\ 132 idalios 
codd., corr. Keilius) \\ 134 Atil. Fort. l. l. {de ionico a min.) 
tetram. catalect. | onus scripsi: equus codd. | albo uehit codd., 
corr. Keilius JI 135 Atil. Fort. l. I. tetram. acatal. ] propere A: 
proprie B; fortasse properae et resides [ e locis B || 136 Atil. 
Fort. 290 K. tetrametrum ionicum a minore anaclomenon | 
diffido codd., corr. Gaisfordius. -# 



400 INCERTORUM. 

137 uiridi Palladis umbra sonat oscinum loquela. 

138 maritima tenera * pro * agere cupio. 

139 conditor melorum. 

140 urbem tenuem fouent opum benignitate. 

141 Diomeden modo magnum dea fecit, dea belli 
dominatrix, Phrygas omnis ut in armis superaret: 
patulis agmina campis iacuerunt data leto, 
pauidi tergaque dantes petierunt trepidae moenia 

Troiae. 

142 Inachiae puellae 

seu bouis ille custos. 

143 opima adposui senex 
Amori arma Feretrio. 

144 purpurae leguli senes. 

145 intus hic, ubi cor situm est. 

146 iuuerunt segetes meum laborem. 

147 celsus equo Phoenicia ueste nitens ibat Arion. 



137 Atil. Fort. l. l. simile tetrametron non mensura, sed 
coniugationibus ] uiridi] urudi A ut rudi B || 138 Atil. Fort. l. l. 
(de proceleum.) tetrameter catalecticus | tenera] itinera uulgo | 
pro agere A peragere B; latet in pro nomen piscis similisue 
rei II 139 Atil. Fort. 293 ithyphallicum . . sic | melorum scripsi : 
uel orbis codd. \\ 140 Terent. Maur. 2043 {de sotadeo) || 141 Ter. 
Maur. 2060 (de ionico a minore) in carmine sic est; uerba 1 
dea fecit — 2 Phrygas hahet Mar. Vict. 64; discripsit uu. 
Bentleius ad Hor. od. III 12, 1 || 142 Ter. Maur. 2533 sq. || 
143 Ter. Mawr. 2632 {de glyconeis cum basi iambica, post Sep- 
timi fr. 9) alter consimiles dedit | 2 pheretrio M || 144 et 145 
Ter. Maur. 2634 trochaeum quoque sic locat {h. e. ille poeta, 
cuius est fr. 143) | 145 consitum M, correxi || 146 Ter. Maur. 
2857 {de anacreontio) \\ 147 Mall. Theodor. 597 K. metrum 
choriambicum jm ut est illad | fenicia P finicia A. 



I 



INCERTORUM. 401 

haec, bellicosus cui pater, mater cluet Minerua. 148 

rapite, agite, ruite celeripedes. 149 

agilis sonipes rapitur celebri sonitu trepidans. 150 

altis flumina uallibus tumescunt. 151 

non liic Memnona, non canemus Indos. 152 

ictibus secare membra, 153 
corpus omne rumpere. 

Nisus Aeolia cblamyde caput integit alta. 154 

ama populeas medium super aequora frondes. 155 

quasi me celeres fugiunt prope litora cerui. 156 

quis inter aues melicas 157 

iam uaga tollere Phoebus 158 
lumina destinat ortu. 

fulmina nubibus obuia torques. 159 



148 Censor. fragm. de metris 613 K. septenarius | bellicosis 
cui mater pater cluet codd., corr. Carrio \\ 149 Censor. l. l. 615 
pyrrichius {cf. Atil. Fortun. 286, 11) || 150 Censor. l. l. ana- 
paestus 1 celebri scripsi: celeri cod. || 151 Censor. l. l. 616 pha- 
laecium numerum, qui est | altissima flumina cod., recte postea 
ubi Tiic u. inmutatur \\ 152 Anecd. Heluet. XXIII; uersum ad 
uariandum Seruium positum sumptum esse ex antiquo fonte puto \ 
non hic men non quos canemur (-imus m. 2) indos, corr. Ha- 
genus 1| 153 fragm. Bob. 622 K. diuiditur . . tetram. troch. 
catal. in dimetr. acatal. et dimetr. catal., ut est || 154—156 
fragm. Bob. 623 K. dactylicum hexametrum . . uariati generis 
in initiis . . trochaeo (= 154, ubi capit cod., correxi; chla- 
myda — alte uulgd) . . iambo (= 155, ubi aequora scripsi: 
aethera cod.) . . pyrrichio (= 156) || 157 fragm. Bob. 625 K. 
uersus . . iambum pedem aut spondium accipiat et duobus 
sequentibus anapaestis terminetur, ut est iambo || 158 Diomed. 
506 K. trimeter herous ex inferiore parte hexametri; huius 
exemplum est tale || 159 Diomed. l. l. tetrameter herous ex in- 
Fragmenta poetarum romanorum. 26 



402 INCERTORUM. 

160 sparsa aqua culminibus pulsa indicat astra. 

161 festae Idus, dies amoena luce praepotens salue! 

162 ergo ades liuc ambrosia de Veneris papilla. 

163 uidi (credite) per lacus Lucrinos 

164 capiunt feras et aptant. 

165 scribenti mihi 
praemoustra, dea. 

166 Clio cui dedit ingenium docile bautque libidine 

uinctum. 

167 Yenus ex marmore pulchro. 

1^^ alma lux roscida prima flamma nitens. 

169 uersu uolo, Liber tua praedicentur acta. 
acta praedicentur tua, Liber, uolo uersu. 



feriore parte; huius exemplum est tale || 160 Biomed. l. l. pen- 
tameter herous ex inferiore parte; huius exemplum est | 
sparsa aqua codd.x sparsaque uulgo \ luminibus polus (populus 
B) indicat codd., correxi \\ 161 Diomed. 507 K. trochaicus Hip- 
ponacteus . . huius exemplum est | feste id' dies scripsi: festi 
dies codd. feste uulgo festa Keilius \ amoena AM amenia B: 
amoene uulgo || 162 Diomed. 508 K. choriambicus . . huius 
exemplum est | ades A ex corr.: adest BM | papilla scripsi: 
palude codd. || 163 Diomed. 509 K. hendecasyllabum Phalae- 
cium . . tale est; ex Horatio od. II 19, 2 siue fictum a gram- 
matico siue expressum a poeta nescio quo \ lacos BM || 164 Dio- 
med. 510 K. anacreontium dimetrum ex Archilochio huiusmodi 
est II 165 Diom. 511 K. dimetrum heroum ex superiore parte 
hexametri . . ut sunt illa || 166 Diom. 512 K. heptametrum 
heroum fieri solere si dixero, ridiculum quibusdam uidebitur, 
sed eius exemplum tale in {sequente lacuna) \ Clio uulgo: elio 
(elyo B) codd.:, fortasse in Aelio: Clio | hautque scripsi: atque 
(adque A) codd. \\ 167 Diom. 513 K. dimeter ex ionico sotadico 
solet fieri talis | an puro ? \\ 168 Diom. l. l. cretici uersus hoc 
exemplum est j flamma num sanum? || 169 Diom. 516 K. reci- 



INCERTORUM. 403 

esse bonus si uis, cole diuos, optime Pansa: 170 

omine felici, Pansa, precare deos. 
Pansa optime, diuos cole, si uis bonus esse: 
deos precare, Pansa, felici omine." 

pio precare ture caelestum omina. 171 

omina caelestum ture precare pio. 

ecce tumet uitis tua gemmis, optime Baccbe. 172 

Baccbe optime, gemmis tua uitis tumet ecce. 

Roma, tibi subito motibus ibit amor. 173 

sole medere pedes: ede, perede melos. 174 

ite igitur, Camenae, 175- 

fonticulae puellae, 

quae canitis sub antris 

mellifluos sonores, 

quae lauitis capillum 

purpureum Hippocrenae 

fonte, ubi fusus olim 



procus nersus apud neotericos talis est — sotadicus est ex 
utraque, sed durus, ut possit ad recursum conuenire \ 1 uersus 
et 2 uersum B || 170 Mar. Victor, 113 K. qui retrorsum dum 
leguntur, ionge aliud metrum ex se procreant, ut est hic 
elegus . . ex his superior herous in sotadium recurrit. sic . . 
alter, qui est pentametrus, in iambicum trimetrum redit sic; 
u. 1 (3) habet etiam Diomed. l. l. \ 1 cole diuos et 3 d, c. Mar. 
Vict.: colere deos et deos colere (cole BM) codd. Biom. \\ 
171 Diom. 517 K. reciprocus item qui est talis — hic decurrit 
iambicus, recurrit elegiacus | omina iis Muellerus: numina AB 
nomina E agmina ScaUger \\ 172 Mar. Vict. 113 K. item — 
sotadium dabit tale | 1 gem(m)is tua uitis codd., corr. Came- 
rarius || 173, 174 Sidon. Apoll epist. IX 14 (11 Bar.) de uersi- 
bus recurrentibus sic est illud antiquum (= 173) et illud 
(= 174) 1 in altero pedes Gustafsson: pede codd. {in codice 
Vaticano 3421 quod additur et: si bene te tua laus taxat sua 
laute tenebis, medii aeui est interpolatio) \\ 175 Augustin. de 
mus. III 2 II eiusdem artis temporisque fetum, ne hic desideres, 

26* 



404 ORPHEUS. TARENTINUS SENARIUS. 

spumea lauit almus 
ora iubis aquosis 
Pegasus, in mtentem 
peruolaturus aetliram. 



ORPHEI uersus in latinum eonuersi. 

sic effata simul uestem contraxit ab imo 

obiecitque oculis formatas inguinibus res; 

quas caua succutiens Baccbi manus (nam puerilis 

oUis uultus erat) plaudit, contrectat amice. 

tum dea defigens augusti luminis orbes 5 

tristitias animi paulum mollita reponit, 

inde manu poclum sumit risuque sequenti 

perducit totum cyceonis laeta liquorem. 



TARENTINUS senarius. 
taurus draconem genuit et taurum draco. 



uide Poet. lat. min. III p. 169; et eiusdem generis poetae Tibe- 
riani fragmenta ibidem p. 269; ceterum hic in fine liceat re- 
petere, neque me ea quae posui pro ueris certorum, poetarum 
uersibus hdbere omnia et in eis quae neglexi, quia ficta a 
grammaticis uidebantur, fortasse hic illic genuina inesse: adeo 
difficile est in hac re ubique bona a prauis discernere. denique 
omisi omnino Seruii in libello de G metris {Gr. L. K. IV) 
exempla utpote certo ficta adferre. 

OBFHEI. Arnobius V 26 ipsos namque in medio ponemus 
uersus; quos Calliopae filius ore edidit graeco et cantandos 
per saecula iuri publicauit humano; cf Clemens Alex. protr. 
2, 21 I 1 simul] sinu Lambinus \ 2 formata sanguinibus cod. \ 
2 Bacchi manus Auratus et liFoersterus libri de raptu et reditu 
Persephones p. 284: baubo manu cod. (s finale hoc tempore ex 
imitatione priscorum abiectum) Baubus manus Heinsius | amicae 
cod. 1 6 tristias cod. corr. \ 7 poculum cod. \ risuquem cod. 

TABENT. Arnobius V 21 tum illum citabimus Tarentinum 
notumque senarium, quem antiquitas canit dicens; origo ob- 
scura {de Bhinthone cogitat Beifferscheidius). 



INCERTUS. — ABLAVIUS. 405 

INCERTUS de triumpho Cupidinis. 

Lactantius inst. diu. I 11: non insulse quidam 
poeta triumphum Cupidinis scripsit: quo in libro 
non modo potentissimum deorum Cupidinem, sed etiam 
uictorem facit. enumeratis enim amoribus singulorum, 
quibus in potestatem Cupidinis ditionemque uenissent, 
instruit pompam, in qua luppiter cum ceteris diis 
ante currum triumpbantis ducitur catenatus. 



mCERTI. 



Poma ut in arboribus, pendent sic corpora nostra: 1 
aut matura cadunt aut cito acerba ruunt. 

Nuda Yenus cinctu, nudi pinguntur Amores, 2 

cum, quis nuda placet, nudos dimittat et ipsos. 



ABLAVII epigramma. 

Saturni aurea saecla quis requirat? 
sunt haec gemmea, sed Neroniana. 



INCERTI. 1 {Anth. Burm. III 96, Mey. 1554) legitur in 
altercatione Hadriani et Epicteti {Bihl. Grraec. Fabricii XIII 
561) et porro {adnotante iam Meyero) in titulo CIL VI 7574 | 

I quo modo mala in arbore pendunt titulus | pendent, sic sunt 
et corpora n. aJterc. (recte tit.) ; ante pendent interpunxi | 2 aut 
si cito acerba alterc. aut cito acerua titulus \\ 2 (fortasse ex 
eodem poeta desumptum, et quidem^ nisi fallor, ex Porphyrio^ 
cuius mox uide fr. 1; ceterum respexit hoc Fulgentius myth. 

II 4) extat in eadem altercatione , ubi Hadriano interroganti 
'quare Venus nuda pingitur' , Epictetus uu. illis respondet 
{Anth. Burm. I 66, Mey. 1553) ] 1 cinctu scripsi: picta alterc. 
picta est Pithoeus \ 2 cum {uel quod) quis scripsi: quibus 
alterc. nam quis Burmannus nam quos n. capit Pithoeus \ et 
ipsos scripsi: oportet dlterc. sale penitus perdito {Uberius ludit 
Buechelerus m. Eh. 36, 330). 

ABLAVIUS. Sidon. Apoll epist. V 8 (19 Barr.) ut mihi 
non figuratius Constantini domum uitamque uideatur uel pu- 



406 ALBINUS. INCERTUS. 

ALBINUS. 

I. renim Romanamm lib. I. 

ille, cui ternis Gapitolia celsa triumpliis 
sponte deum patuere, cui freta nulla repostos 
abscondere sinus, non tutae moenibus urbes. 

n. de metris. 

uites spondeo totum concludere uersum; 
posse puta fieri, iunges si dactylon apte. 



INCERTI de metris. 

acephalus, primus quorum hic quem dicimus 

ipse est; 
nam prior est tribrachys. 



pugisse uersu gemello consul [a. p. Ch/i\ 331] Ablauius uel 
momordisse, disticho tali clam palatinis foribus appenso. 

ALBINUS (Teuffelius JSLB. % 405 , 5). 1 Prisc. I 304 H. 
cle cui bisyllaho ut Alb. r. R. I j 3 tutae pars codd.: tute pars 
codd. tutem E | urbes E cum parte codd. : urbis pars codd. || 
2 Victorinus GL. K. VI 211 de spondiazonte ut non iuuenuste 
Albinus in libro, quem de metris scripsit, ita posuerit; Auda- 
cis exc. GL. K. VII p. 339 | 1 uites Keilius: uilem cod Vict. 
uitem uel uetat Aud. | spondeo Aud. : spondeum cod. Vict. \ 
2 puta fieri Keilius: patefieri Aud. fieri Vict. cod. \ iunges si 
scripsi: iungi sed uel iunc cis sed Aud. iungens . s. cod. Vict. 
si iungas Keilius \ dactylon apte idem: dactylum (dactili) apte 
Aud. dactila capte cod. Vict. 

INGEKTUS. Gr. L. VI 636 de uitiis hexam6tri et acephalo 
cui deest, tale inuenitur, quale Horatius [oratius cod.] hoc 
ipsum uitium reprehendens posuit; errore ridiculo nomen Hora- 
tii suhrepsit in locum scriptoris metrici {fortasse Alhini) \ 
1 accephalus cod. 



PAULUS QUAESTOR. PORPHYRIUS. 407 

PAULUS QUAESTOR. 
I. gratiarum actio. 
oceanum rapidis linquens repetensque quadrigis. 1 

n. incertae sedis. 
Tartaream in sedem sequitur noua nupta maritum. 2 
arbiter aurarum, qui fluctibus imperat atris. 3 



PORPHYRII epigrammata. 

nudus, egens, Yeneris naufragus in pelago. 

Auxilians fortuna tibi, res perfida, Quinte, 
extulit in fronte grande supercilium. 

iam te altum credam? puteum puto te, bone 

Quinte: 
quanto altus magis es, tam mage despiceris. 



PAULTJS Q. 1 Aldhelmus 239 Gil. P. Q. in gratiarum ac- 
tione ait || 2 idem p. 231 unde P. Q. elisit 'm' litteram ita [i 
3 idem p. 238 et P. Q. ait; fortasse hoc fr. cum primo cohaeret. 

PORPHYEITJS (fortasse idem cum auctore artificiorum 
metricorum est, de quo cf. Teuffelius § 403). 1 FuJgentius myth. 
II 4 hanc {Venerem) etiam in mari natantem pingunt, quod 
omnis libido rerum patiatur naufragia. unde etiam Porphyrius 
ia epigrammate ait ]| 2. Fulgent. Virgil. contin. p. 758 Stav. 
ergo exaltatus quis in superbiam duplum eliditur. unde et P. 
in epigrammate ait | 1 auxilians scripsi: auxilium (auerlium 
Guelf. prioi-) codd. pauxillum uulgo \ fortunatibus Guelf. dlter \ 
quinte uel quintae codd. \ 2 extulit Pal. et Guelf. priores: ettulit 
ceteri \ fronte (e ex more huius temporis accentu producta) Pala- 
tini , Brux. : prorae Guelf. prior frontera Guelf. alter \ 3 iam 
(usl nunc uel num) te altum scripsi: nam ut aliud (nautaliud 
Pal. prior non aut aliud CrueJf. aJt.) codd. nam ne aliud uuJgo 
non minus sine sensu \ bone scripsi: quoque codd. | 4 quanto 
(uel quanti) magis altus codd. quam tu Heinsius. 



408 CHALCIDIUS. 

CHALCIDII ex Graecis conuersiones. 
I. ex niade. 

1 stabat acerba tuens defixo lumine terrae. 

2 terna luce petes Phthiae praefertilis arua. 

3 dexter ad eoum uolitans solemque diemque. 

4 _v^u_w^_ furor ignea lumina uoluit. 

6 iste quidem clarus, sed tristia fata minatur. 

6 -uv-^-wu- maerorem lumina linquunt. 

II. ex Odyssea. 

7 pectore pulsato mentem castigat acerbe: 

quin toleras, mea mens? etenim grauiora tulisti. 

m. ex Hesiodo. 

8 prima liaec est caligo, debinc post terra creata est 
spirantum sedes firmissima pectore uasto. 

rv. ex Pythagora. 

9 corpore deposito cum liber ad aethera perges, 
euades hominem, factus deus aetheris almi. 

V. ex Empedocle. 

10 terram terreno comprendimus, aethera flammis, 
humorem liquido, nostro spirabile flatu, 
pacem tranqnillo, litem quoque litigioso. 



CHALCID. (in hoc scriptore carui apparatu critico.) 1 Chalc. 
c. 264; Hom. II. III. 217 |1 2 Chalc. c. 252; Hom. II. IX 363 
3 Chalc. c. 92; Hom. II. XII 239 I| 4 Chalc. c. 264; Hom. IL 
XII 466 II 5 Chalc. c. 124; Hom. II. XXII 30 || 6 Chalc. c. 264; 
nescio undepetitum \ t Chalc. c. 181; Hom. Od. XX 17 || 8 Chalc. c. 
122 uelat ait Hesiodus (theog. 116) || 9 ChaJc. c. 135 Pythagoras 
etiam in suis aureis uersibus |1 10 ChaJc. c. 50 similia non nisi 



CHALCIDIUS. 409 

namque ego iamdudum uixi puer et solida arbos, H 
et tali sexu inde animal, tum lactea uirgo. 

mutatos sobolis mactat pater impius artus, 12 

dis epulum libans; saeua prece territa mente 
hostia, luctifica funestatur dape mensa. 
natus item ut pecudes caedit matremque patremque, 
nec sentit caros mandens sub dentibus artus. 

comprimite, o gentes, homicidia! nonne uidetis l^ 
mandere uos proprios artus ac uiscera uestra? 

VI. ex Enripide. 

nec me latet nunc, quam cruenta cogitem; 14 

sed umcit ira sanitatem pectoris. 

"VTI. ex Alexandro Milesio. 

sortitos celsis replicant anfractibus orbes; l^ 

uicinum terris circumuolat aurea Luna, 
quam super iuuehitur Cyllenius; alma superne 
nectareum ridens late splendet Cytherea; 
quadriiugis inuectus equis sol igneus ambit 5 

quartus et aethereas metas; quem deinde superne 
despicit armipotens; sextus Phaethontius ardor 
suspicit excelsum brumali frigore sidus; 
plectricanae citharae septem discriminibus quos 
assimilans genitor concordi examine iunxit. 10 



a similibus suis comprehendi. quod etiam Empedocles sequens 
ait in suis uersibus || 11 — 13 Chalc. c. 195 Empedocles tamen 
Pytbagoram secutus ait eas (animas) non naturam modo agre- 
stem sortiri, sed etiam formas uarias, cum ita dicit — . . ut 
ipse aliis testatur uersibus, quibus abstineri oportere censet 
animalibus — item alio loco || 14 Chale. c. 181 apud Euripidem 
contra in Medeae mente salua iracundia rationis lumen ex- 
tinxerat; ait enim || 15 Chalc. c. 71 consentit his (de planetis) 
Alexander Milesius ita dicens. 



410 CHALCIDIUS. Q. AURELIUS SYMMACHUS. 

VIII. oracula. 

16 uetitos caueto liberum sulcds seras: 
generatus ille te mactabit impie, 

et omnis aula respergetur sanguine. 

17 perdet Croesus Halyn transgressus maxima regna. 

18 uicinis offensa, deo carissima plebes, 
armorum cohibe munimina: corporis omne 
discrimen sola capitis tutabitur umbra. 



Q. AURELIUS SYMMACHUS. 

Attica palla tegit socerum, toga picta parentem: 

praefuit iste sacris, hic dixit iura Quiriti; 

at mihi castrensem quod mordet fibula uestem, 

Aurorae in populis regum praetoria rexi. 

sed fasces pictura tacet: tu respice fastus. 5 

huc deus Alcides stabulanda armenta coegit 

eruta Geryonae de lare tergemini. 
inde recens aetas corrupta boaulia Baulos 

nuncupat occulto nominis indicio. 
ab diuo ad proceres dominos fortuna cucurrit, 5 

fama loci obscuros ne pateretur eros: 



16 Chalc. c. 151 Laio praedictum est ab Apolline (2 inde te?) j| 
17 Chalc. c. 167 ut est illa ApoUinis || 18 Chalc. c. 168 Argiuis 
per oraculum quaerentibus, an aduersum Persas bellum suscipi 
conueniret, responsum est. 

Q. AXJE. STfMMACH. {Teuffelii HLB § 425). 1 Symmachi 
epist. I 1 Baulos Lucrina sede mutauimus . . ibi Acindyno con- 
ditori eiusque maioribus emmetra uerba libaui et picturae 
licentiam, quae uestitum disparem singulis tribuit, in rationem 
coegi . . accipe cantilenam | 2 hic dixit F: indixit V | quiritis 
codd. I 5 si fasces ed. uet. \\ 2 Symm. ihidem audi uersus ad 
Baulorum bistoriam pertinentes | alcydes V [ 2 gersone V geri- 
onis F I 3 boaulia Lipsius ex Seruio ad Aeii. VI 107 et VII 662: 
bualia V boalia F | 6 heros codd. \ 7 ortensius V | 9 achyndinus 
V, acynodos F. 



Q. AUR. SYMM. L. AUR. AVIANIUS SYMM. 411 

hanc celebrauit opum felix Hortensius aulam, 

contra Arpinatem qui stetit eloquio. 
hic consul clarum produxit Acindynus aeuum 

quique dedit leges Orfitus Aeneadis. 10 

lios inter iuuenile decus^ sed honore seniii, 

bis seno celsus, Symmaclie, fasce cluis. 
sed te Baulorum necdum lenta otia quaerunt: 

cura habeat iuuenem publica peruigilem. 

ubi corniger Lyaeus 

operit superna Gauri, 

Volcanus aestuosis 

media incoquit cauernis, 

tenet ima pisce multo 5 

Thetis et sorore Baia 

calet unda, friget aethra, 

simul innatat choreis 

Amathusium renidens, 

salis arbitra et uaporis, 10 

flos siderum, Dione. 



L. AURELIUS AVIANIUS SYMMACHUS. 

Aradius Rufinus. 

Princeps ingenio, fortunae munere princeps 
aetatis, Rufine, tuae, cui prospera quaeque, 



3 Symm. epist. I 8 iamdudum uestri cupiunt Lucrina tacita 
et liquida Baiana et Puteoli adhuc celebrantes et Bauli magnum 
silentes . . contendite uiam atque animaduertite meliora ter- 
rarum, ubi alte turbis quiescitur, ubi fruendis feriis modus 
nullus est | 1 lyeus V | 2 superna Gauri Salmasius: supernam 
gutturi codd. \ 4 medium coquit codd.^ corr. Eeimius \ 5 nna 
V I 6 sorore Baia scripsi: Baiae sorores codd. uagae s. Heinsius 
solum metrum corrigcns \ 7 aethra F: ethera V ethna M | 7, 
8 erat cum conicerem friget ora siluis, natat [ 9 Amathusias 
Heinsiics \ renidens F: renitens V renitas M. 

L. AUK. AVIAN. SYMMACH. {Teuffelius HLB. § 425, 1) 1—5. 
Symm. epist. I 2 (pater Symmachd) scis Terentium . . Reatinum . . 



412 L. AURELIUS AVIANIUS SYMMACHUS. 

admiranda cui se aequabat gloria rebus; 
unus amor cunctis et praesidium trepidorum; 
principibus, quorum uiguisti tempore, doctus 5 

aut calcaria ferre bonis aut frena tyrannis. 

Valerius Prociilus. 

cum primis, quos non onerauit gloria patrum, 
ponemus Proculum, uitae morumque decore 
baud umquam indignum magnorum Poplicolarum. 
olli semper amor ueri et constantia, simplex 
caelicolum cultus: non illum spernere posses 5 

et, quamquam reuerendus erat, non inde timeres. 

Anicms lulianus. 

cuius opes aut nobilitas aut tanta potestas, 

cedenti cui non praeluxerit Amnius unus? 

acer ab ingenio cunctisque adcommodus idem 

hic et carus erat, conferre iuuare paratus 

(nam diues), tum celsus honoribus^ et tamen illis 5 

grandior, aeterno conplebat nomine Romam. 

Petronius Probianus. 

iactet se Fortuna aliis, quos iudice nullo 

lucem ad Romuleam sua sola licentia uexit: 

te, Probiane, pudor, te felix gratia teque 

Itala simplicitas morum et sollertia iuuit. 

adsidue quocirca, Augustis notus et hospes, 5 

praemia magnorum tetulisti dignus honorum. 



hebdomadon Ubros epigrammatum adiectione condisse; illud . . 
conamur imitari . . interim pauca misi | 1 tit. Arcadius ruffin 
r, corr. luretus', om. V | 3 admiranda. tuis aequabat V, correxi 
tristitiam tua mirandis aequabat (aequali ac) F 4> prosp. cuiqu 
tristia mirandis aeq. uulgo \ 5 quorum] quibus f | 6 tyranni 
uale V [] 2 tit. F: om. V | 1 honorauit f | 2 decore Wingen' 
dorpius : Aecorem codd. \ 3 publicolarum cot^c?. | 5 posses Jwreiiw : 



1 

ti- 1 

t: 

I 



LICENTIUS. 413 



Verinus. 

uirtutem, Verine^ tuam plus mirer in armis, 
Eoos dux Armenios cum caede domares, 
an magis eloquium morum uitaeque leporem 
et (nisi in officiis quotiens tibi publica cura est) 
quod uitam innocuis tenuisti lentus in agris? 5 
nuUum ultra est uirtutis opus; nam si esset, haberes. 



LICENTII carmen ad Augustiniim. 

Arcanum Varronis iter scrutando profundi 
mens bebet aduersamque fugit conterrita lucem. 
nec mirum; iacet omnis enim mea cura legendi 
te non dante manum et consurgere sola ueretur. 
nam simul ut perplexa uiri compendia tanti 
uoluere suasit amor sacrosque attingere sensus, 
quis numerum dedit ille tonos mundumque To- 

nanti 
disseruit canere et pariles agitare cboreas, 



possis codd. I 6 erat idem: eris V om. F <P \ non deinde f <1> j 
timeris codd., corr. SeecMus \\ 3 tit. F: 07n. V ] 2 eedenti cumon 
r non cedent cui non V | amnius V: animus F annius <P \ 5 
mutaui interpunctionem \ 6 aeterna F aetemam Scioppius \\ 4 
tit. F: om. V 1 1 quos SeecJcius: quod codd. \ 2ad] ac F j 5 assidue 
quia V quocirca adsiduos F | 6 retulisti V 1| 5 tit. F: om. V j 
4 cura e scripsi (cf. Symm. filii 2, 14): curae codd. \ 5 lentus 
scripsi {cf. ibid. 13): laetus codd. 

LlC^mil' {Teuffelius HLB. § 448, 4; Wernsdorfius PLM. 
IV 504 sqq.) carmen in Augustini epist. 26 {ed. Migne p. 103 
sqq.) extans ab hac collectione excludere nolui, quia philologis 
non uno nomine utile est; recensui ad codices Mus. Brit. Beg. 
5. VI saec. XI— XII (H) et Cassinensem 232 ^ saec. XI— XII 
{— K), quorum collationes futurus Augustini epistularum editor 
Goldbacherus humane suppeditauit [| Licentius ad Augustinum 
K rescriptum licentii ad augustinum R || 2 habet K || 7 tonos 
K: thomos {m. 1 suprascr. l tonos) E tonis uulgo \ tonanti KR: 



414 LICENTIUS. 

implicuit nostrum uaria caligine pectus 
induxitque animo rerum uiolentia nubem. 10 

inde figurarum positas sine puluere formas 
posco amens aliasque graues offendo tenebras 
• ad summam astrorum causam clarosque meatus, 
obscuros quorum ille situs per nubila monstrat: 
sic iacui nutans, ut talem omnino ruinam 15 

nec qui nos prohibet latebras agnoscere caeli 
nec persona daret functorum freta cauernis. 
Protea namque ferunt ueterum commenta Pelasgum, 
qui, dum sollicitis non uult aperire futura, 
spumat aper, fluit unda, fremit leo, sibilat anguis, 20 
captum aliquando tamen in munera parua uolu- 

crum. 
at mihi, qui nimium curis grauioribus angor 
dulci quique animo subdulcia pabula quaero, 
Varronis responsa latent. quod supplice cantu 
praesidium nymphale rogem, quae flumina po- 

scam? 25 

an te uoce uocem, clari quem rector Olympi 
fontibus infantum praefecit et abdita iussit 
ubertate animi longe ructare fluenta? 
ferto, magister, opem ac iutum: ne desere uires 
inualidas mecumque sacras subuertere glebas 3( 
incipe. tempus enim, nisi me mortalia fallunt, 
labitur in seniumque trahit. tibi noster Apollo 



tonando edd. aliquot || 8 sagitare K || 9 uaria nostrum K 
sine] in edd. dliquot || 13 ad summam K: assumam B adsumam" 
Mignii codd. tres. \ causam scripsi cum ad summam iungens: 
causas codd. |1 14 Obscurum K |) 15 iacui II : tacui K [] 17 func- 
torum edd. dliquot: punctorum codd. || 18 Propterea K [| 20 Spu- 
mata perfluit K || 21 innumera B | uolucris (m. 1 suprascr. 1 
uolucrum) B 1| 23 dulci quique animo scripsi: dulcia quaeque 
animae codd. quique iam Pithoeus \ sub dulcia B sed dulcia 
K II 25 nymphale scripsi: nymphamue codd., quo decepti uarie 
u. immutabant \\ 26 uoce uocem B || 29 ac iutum (= adiutum, 
ut iutor pro adiutor arch. lexicogr. II 234) scripsi: ac tu tu 
{tres uoces coniunxit m. 2) B actuitu K. 



LICENTIUS. 415 

corda replet patremque suum patremque deorum 
conciliat legemque bonam pacemque cruentam 
monstrat et abducto uelamine singula pandit. 35 
uiginti emensus nam longos forsitan orbes 
solis eras, cum te ratio pulcherrima mundi, 
ditior imperiis et nectare dulcior omni, 
corripuit statuitque uagum medioque locauit, 
omnibus unde aciem posses intendere rebus. 40 
bone, carpe iter annorum, sapientia quantum 
crescit amore sui, inueniens noua culmina semper. 
perge uiam, qua te soboles praeclara Tonantis 
perducit, sternens in planos ardua campos; 
et cum luciferos praeconia uesper in ortus 45 

distulerit sanctumque super benedixeris ignem, 
sis memor ipse mei. bibulam qui porgitis aurem 
legibus inuictis, contundite pectora palmis, 
sternite membra solo meritosque ciete dolores 
et prohibete nefas. deus imperat omnibus unum, 50 
admonet antistes uenturaque fulmina terrent. 
o mihi transactos reuocet si pristina soles 
laetificis aurora rotis, quos libera tecum 
otia sectantes et candida iura bonorum 
duximus Italiae medio montesque per altos: 55 

non me dura gelu prohiberent frigora cano 
nec fera tempestas Zephyrum fremitusque Borini, 
quin tua sollicito premerem uestigia passu. 
hoc opus ut iubeas, tantum cruor irriget artus, 
solstitio Meroen, bruma sectabimur Histrum, 60 
ignotus Garamas soluet mihi uincula, Gerrhus 



33 patremque suum m. 2 suprascr. K || 30 statimq; R || 
40 posse K II 44 Producit R || 45 praeconia Wernsdorfius: prae- 
cordia codd. |1 47 porgitis scripsi: ponitis codd. || 49 cite K : 
51 fulmina E: flumina K || 54 sectantes Wernsdorfius: tentantes 
codd. I ut R II 57 zefrum in zefirum m. 2 corr. K || 59 iubeas 
tantum, cruor uulgo interpungunt; correxi \\ 60 Solstitio Meroen 
(uel Mauros) Schraderus obss. 32 ex Claud. de cons. 01. et Prob. 135: 
Sol sticion euros R solstitio mane uros K Neuros uulgo \\ 61 
garamas {ex — nias corr.?) R: gamaras K | gerrus siue Gerrhus. 



416 LICENTIUS. 

Xampaeosque lacus fugiens Hypaneius amnis 
Callipidum Scythicas resonet spumosus ad undas; 
ibimus et Leucos, qua Leucia solis in ortus 
tenditur^ et uasti deserta cacumina Cassi, 65 

quis Epidaphnaeas aequat sibi Cassia rupes, 
unde quiescentem auroram currusque solutos 
sopitamque diem media sub nocte uiderem, 
te suadente petam; nec enim labor aut metus ullus 
terret, ubi insontem precibus deus audit apertis. 70 
et nunc Romulidum sedes et inania rerum 
culmina bacchatasque domos uanosque tumultus 
desererem et totus semel in tua corda uenirem, 
ni mens coniugio incumbens retineret euntem. 
crede meis, o docte, malis ueroque dolori, 75 

quod sine te nullos promittunt carbasa portus 
erramusque procul turbata per aequora uitae/ 
praecipites densa ueluti caligine nautae, 
quos furor australis, stridens et flatus ab euro 
perculit et raptis priuauit turbo magistris 80 

(protinus abruptis miseri uoluuntur in undis: 
non forus aut prorae, non lintea deinde procellas 
ferre ualent ratioque iacet stupefacta regendi): 
sic me uentus agit uoluuntque cupidinis aestus 
in mare letiferum nec terrae protinus adsunt. 85 
sed mecum reputans tua candida uerba, magister, 
haec magis esse reor tibi credere. callida res est: 
decipit atque animis molitur retia nostris. 
praeteritos oblitus enim praesentia prenso. 
nunc tibi, care, tuo nos nos de pectore lapsi? 9 



i 



scripsi: gentis KR Gerris edd. dliquot plantis Wernsdorfius || 
62 Xampeosq ; E Exampa eosque K | ypaneius K K |j 63 calli- 
pedum R K ] resonet RK: resonat uulgo || 66 epidafneas E epi 
dafna eos K || 71 rerum scripsi: remi K reti R tecti uulao 
pessime || 73 disererem K || 76 fortasse prospectant || 80 Pertulit 
R I turbauit R || 83 iacet om. R || 85 adsunt Wernsdorfius: ab- 
Bunt codd. II 87 haec inteUego de mentis fluctuatione j| 89 prenso 
scripsi: -pvsieato codd. || 90 care uulgo: cara codd. j nos nos de 



LICENTIUS. 417 

ei mihi! quo ferar, unde uelim tibi pandere mentem? 

ante sub Aegaeo optabunt pia tecta palumbes 

et uersa alcyone componat in arbore nidos, 

esuriens uitulos alat ante leaena sequaces 

atque impasta diu teneros lupa nutriat agnos 95 

mutantesque suis diuisum partibus orbem 

aut Barcaeus aret Taurum aut Hyrcania Mauros; 

ante Thyesteis iterum male territa mensis 

interrupta dies refugos uanescat in ortus, 

ante dabunt imbres Nilum, super aequora 

dammae lOO 

errabunt montesque tremant et flumina laudent, 
quam mihi post tergum ueniant tua dona, magister. 
arcet amor coplamque tenet communis lionesti. 
liic hic regnat amicitiae decus hoste fugato. 
nam neque propter opes uitreas aurumque rebelle 105 
iungunt nos sensus animorum, nam neque uulgi 
nos fortuna ruens, quae separat ardua, iunxit; 
sed labor interiora legens uulgata libellis 
atque animis inuenta piis et nobile dogma 
indictum contraque bonos responsa relatus. lio 

et mea Calliope quamuis te cominus altum 
horreat et uultus abscondat inutile tractans, 
hoc tamen hoc animi uinclum nexusque fideles 
non qui montosis firmatas rupibus Alpes 
fregit et Italicas pressit cum moenibus urbes 115 



R: nos de K nos nuuc de uulgo || 91 Ei] sic codd. || 92 aptabunt 
unus codex Mignii || 93 an uerna ? \ altione R | componat codd. ; 
et sic in sequentibus coniunctiuum Jiabent, qui noto posterioris 
latinitatis usu pro futuro ponitur \\ 97 aret Wernsdorfius : arcet 
R arec K alet uulgo \ hyrcania sauros K hyrcanias auros K, 
corr. Wernsdorfius || 100 aequora Scliraderus obss. 33 : aethera 
codd. I dammae (fort. ex damniae corr.) R damae K || 101 
tremant scripsi: canant codd. \ laudent codd.: plaudent uulgo \\ 
103 copulamqu e co^c?., corr. Reinliartus^ 106 iunguntnos sensus 
scripsi: iungimus assensus codd. \\ 109 animis] is m. 2 suprascr. 
K i piis {etiam ad libellis pertinens) scripsi: tuis codd. || 110 
bonos {sic codd.) sanum? an nouos ? \ 116 malim cum ruribus. 

FrAGMENTA P0ETAET7M ROMANORUM, 27 



418 LICENTIUS. 

rumperet aut nostro tereret de robore quicquam. 
ite procul latices tumidis aufractibus orti 
aut ab Arimphaeis Riphaeis oppida Caspi 
Cimmeriasue domos seiungere flumine largo 
Maeotumque pla^as; pontus quas obruit Helles 120 
Europae atque Asiae longe discrimina tendat; 
nonne boum per utrumque latus armenta fatigans 
finibus abscidit Talari Dodona Molossos 
cognatosque Arabas? nec pacis foedus amicum 
Sidonios inter mansit regnumque Pelopum 125 

sacrilegosque Phrygas, quamuis pro tempore 

iunctis 
hospitium commune fuit. quid denique fratrum 
discidium pugnasque canam? quid honesta 

parentum 
uerbera, quid matrum furias natosque superbos? 
est etiam superum concors discordia rerum, 130 
totque fluunt ritus, quot dat sententia leges, 
sed tenet unus amor. non si mihi murmura 

centum 
det Boreas totidemque animas centumque per ora 
lingua rigens adamante fremat, memorare que- 

amus 
quae sociata prius ueterum natura locorum 135 



116 tereret de codd.: terreret uulgo \ quicquam] uires m. 1 
suprascr. B || 117 orti {cuni procul iungendum) ex R recepi: 
0x1 K Oxi uulgo totius loci intellectu turbato || 118 arimfa eis 
K arimfeis R | rifaeis {et iterum in noua pagina rifaeos) K: 
rifeos R [ aut oppida codd.; aut deleui tam a metro quam a 
sententia damnatum || 119 Cimmeriasque (Caimm. K) codd., 
correxi || 120 Maeotidumque (Metid, R) codd., corr. Werns- 
dorfius \ plagae codd., correxi \\ 121 tendant coddu, correxi || 122 
Non eboum K |1 123 twndum. correctus \ abseindet Pithoeu^ 
abscindit Wernsdorfius \ talari codd.: lateri PltJioeus Thalari 
edd. aliquot \ molaasos K || 125 Sidoneos K | an Pelasgum? || 
126 iunctis scripsi: cunctia codd. \\ 127 Hospitium K: Hospitio 
R I qui m. 1 K || 131 quod K || 132 sed scripsi: Nec K Non R; 
an continet ? \ munera K || 134 queamus codd.: ualebo uulgo. 



LIOENTIUS. 419 

distulit et tereti limauit gloria mundo. 

sed nos praeterea, quod ab una exsurgimus urbe, 

quod domus una tulit, quod sanguine tangimur 

uno 
saeclorum, christiana fides conexuit; et quod 
nos iter immensum disterminat et plaga ponti 140 
interfusa coercet: amor contemnit utrumque^ 
gaudia qui spernens oculorum semper amico 
absenti fruitur, quoniam de corde profundo 
pendet et internae rimatur pabula fibrae. 
interea uenient quaecumque futura bonorum 145 
scripta salutiferi sermonis (et illa priorum 
aequiparanda fauis, reputans quae pectore in alto 
conceptum in lucem uomuisti nectareum mel)^ 
praesentem ipsa mihi te reddent, si mihi morem 
gesseris et libros, quibus intellecta recumbit 150 
musica, tradideris; nam ferueo totus in illos. 
annue, sic nobis uerum ratione patescat, 
sic plus Eridano fluat^ et contagia mundi 
nequaquam uolitent nostri circum arua coloni. 



136 gloria codd.: glarea uulgo; locus nondum correctus \\ 
137 praetereo K || 138 tinguimur B. l ISS, 9 an uno, Saecli odio 
chr. ? I christiana] i cdt. consona | connexuit R contexuit K || 
143 absente K || 144 an rumatur (== ruminalur), quod Licen- 
tium certe non dedecet? 1| 145 futuia bonorum ohscurum || 147 
pectoris in -re m. 1 corr. K |1 150 intellecta Wernsdorfius: in 
te lenta codd. || 151 ferti eo K H 154 nequaquam R: nequi- 
quam K nequicquam uulgo | fortasse nostris — colonis |j oie 
quis alterum piarum ineptiarum specimen desideret , hic sal- 
tim addere placet uersus Audacis ad Augustinum (epist. 260 
p, 1075 Mignii, Wernsdorfii l. l. p. 514) hosce: 

Cur mihi fons orbis paruo sermone meauit? 

An minus apta suis sperauit corda fluentis, 

Cum pateat mens omnis aquis spectetque loquacem 

Religionis opem? gratos dat sensibus imbres, 

Exspectat quos plena fides Christi de stipite pendens. 5 

in quibus u. 5 heptametrum exagitauit in responsione Augustinus. 



2T 



420 HILARIUS ARELATENS. PARTHENIUS. 

HILARII ARELATENSIS. 

Si uere exujunt ignes, cur uiuitis, undae? 
si uere extinguunt undae, cur uiuitis, ignes? 

Lympharuin in gremiis inimicos condidit ignes 
Communisque ortus imperat alta manus 



PARTHENII uersiouli. 

tempore quo medio peragunt sum sidera cursum, 
noctis et obscuris densantur cuncta tenebris, 
cum refugit somnus fallaxque recedit imago 
teque tenax nostris reuoluta memoria reddit 
sensibus, intuimur corde amplexuque tenemus 
et fruimur mutuis tacito sic ore loquellis. 
ast ego cernere sic te absentem gratulor absens: 
credo equidem, quod docta parem nec Graecia misit 



HILARIVS {Teuffelius HLB. § 457, 7). Gregorius Turon. 
lihri de cursu stellarum {ed. F. Haasius Vratisl. 1853 p. 14 sq.) 
quintum {miraculum) est de fontibus Gratianopolitanis, de quibus 
simul et latex emanat pt ignis . . hinc Hilaiius quidam ait 
(secuntur 1 et 2 sine interuallo); scripsisse Hil. Arel. uersus 
fontis ardentis testatur Honoratus Massiliensis uita Hil. 11 
(14) 11,2 extingunt cod. [2,1 limpharum cod.^ qui post u. 2 
et reliqua addit, ut finem omissum esse appareat. 

PAETHENIUS (Teuffelius § 476, 8). ex epistula Parthenii 
(parthemius his codex) ad Sigesteum in Beifferscheidii anecdotis 
Casimensibus p. 4 uhi peruerse editor ^uersus foedissimis uitiis 
ipsius P. oulpa ahundare^ censet, cum scateant hae epistolae 
mendis scribarum || l^ 1 sum cod., suum corr. m. rec. saec. XV; 
at illud et Africanis conuenit poetis et Ennii more sic ut pro- 
nuntiahant scriptum est \ 4 teque totum nostris tenax memoria 
reddet cod., triplici uitio metrico mendum coarguente; correxi 
(reddit iam Beiffersch.) | 5 intuemur cordisque amplexu tenemus 
cod., correxi \ 6 mutuis] u dlt. consona usu apud hos poetas 
non raro | 7 sic Beiffersch.: si cod. | 8 parem scripsi: talem 



PARTHENIUS. 421 

nec Larissa potens similem procreauit Achillem, 
te qualem armipotens, te fertilis Africa frugum lo 
uexit ad astra uirum. quem claro lumine fulgens 
sol fecit placido nostro de pectore tolli. 

te clipeo, galea et lorica caelitus armet 
omnipotens, et sit uita beata tibi! 



doc. (cf. 9 similem) | 9 neque Larissa cod., correxi \ 10 nostris 
qualem a. tam fertilis cod.^ corr. Beiffersch. \ 12 sol fecit 
scripsi: scilicet tunc cod. sol ortu (et tollit) Beiffersch. || 2, 1 
clipeo loricaque et galea cod., quadruplici uitio mendum coar- 
guente, correxi. 



ADDENDA ET CORRIGENDA. 



Pkaefatio p. 21. carmina Marciana incendio a. 83 con- 
sumpta anno a. Chr. 77 uel 76 templo Apollinis restituta esse, 
potui colligere ex uerbis Seruii ad Aen. VI 72 hisce qui lihri 
(Sibyllini) in templo ApolUnis serudbantur , nec ipsi tantunij 
sed et Marciorum et Begoes nymphae^ quae artem scripserat 
fulguritorum apud Tuscos. par est enim Seruium respicere 
ad tempus annum 83 non praegressum, sed insecutum. ceterum 
ut hoc addam, suspicio illa, qua iam dudum opinabar Begoes 
(uel Vegoes) nymphae scripta latina maximeque nobile illud 
fragmentum, quod habes in Lachmanni gromaticis p. 350, 
posteriore aeuo apud Romanos esse supposita, hinc egregie 
confirmatur; nec iam dubito illa eidem anno 77 uel 76 ad- 
scribere. et habuisse hos Begoes nymphae libros ex parte 
saltem formam metricam, discimus ex Ammiano Marcellino 
XVII 10, 2 mortem fortasse metuens aduentantem, ut in 
Tageticis libris legitur ^ueiy Vegoicis [uegonicis codd.], 
fulmine mox tangendos adeo hebetari ut nec tonitrvmi nec ma- 
iores aliquos possint audire fragores. in quibus uersus sibi 
audire uidebatur iam C. 0. Muellerus libri de Etruscis II ^ 
p. 25^ ego fragmentum huius operis p. 294 addendum sic in 
orationem derectam restituo corrigoque: 

- ^u - ^<j - uy^ - uu fulminis uis mox 
tangendos adeo hebetat, ut nec tonitrum nec 
maiores aliquos possint audire fragores. 

in quibus u. 2 habes omissam ante h synaloephen ex more 
prisco (supra p. 16). 

p. 36 APPii cDAUDii fragmenti 1 uersui alteri lenior for- 
tasse medela adhiberi potest haece ne quid fraudis stupri \ 
ferocid pdriat, ut sint fraudis et stupri ex uetere consuetudine 
asyndetice iuncta. — ad eiusdem fragm. 3 adde in notis : fdber 
prisce iit in titulo FaeUgno "des forte fdler^ (Buechelerus m. 
Bh. XXXV 496). 



ADDENDA ET CORRIGENDA. 423 

Livius ANDRONicus. in fragm. 26, 2 (p. 40) lege an superus, 
fragm. 45 (p. 43) j. erdnt. 

NAEVius. in fragm. 39, 1 (p. 48) uei\ fragm. 46 (p. 49) 
contemtirn \ c6nterit\ fragm. 60 (p. 51) suauiore cum rhythmo 
Satilrnium huc \ til. 

ENNius. p. 112 in adnotat. crit. lin. 7 ab imo pro caerula 
lege caeruleo. — casu infelici inter fragmenta incertae sedis 
(p. 132 sqq.) omisi referre id quod referendum esse ipse mo- 
nueram Fleckeis. ann. 1884 p. 840, scilicet locum Hieronymi 
adu. Rufinum 2, 11 (indicatum ab Usenero, mus. Rh. 28, 409) 
hunce: sed nos simplices homines et cicures Enniani nec 
illius sapientiam nec tuam qui interpretatus es intellegere 
possumus. 

p. 137 num inter 'incertorum uersiculos' recte receperim 
ex Anecdotis Helueticis (in quibus qui adferuntur uersus tam 
saepe nos ludunt) id quod est insta/ntihu paruis, ualde nunc 
dubito, siquidem potest corruptum esse ex Lucretii (I 186) 
illo infantibus paruis; cf. Diomedes 430, 2 K. 

LuciLius. p. 162 in adnot. crit. lin. 5 ab imo lege 'a portu 
est sex Eutgersius\ — p. 211, fr. 490, 2, cacinnum subicit. — 
p. 213, fr. 505, fortasse est praeferendum cum in gymnasio in 
stadio duplici. — ceterum diu deliberaui, num ubique quae 
fragmenta olim unius saturae uinculo coniuncta fuisse uide- 
rentur indicarem; tandemque eo perueni, ut in libro XXX 
exemplum exhiberem. nunc uellem, alibi quoque indicassem. 
nam cum in copulandis fragmentis non mediocre posuerim 
studium, tamen rationibus in adnotatione non expositis (id 
quod uetuit nimia quae sic euasura erat illius moles) uereor 
ut omnes intellegant ubique, quid uoluerim (ex. gi\ a fragm. 
649 nouam incipere saturam). 

Accius. fragm. 28 (p. 271) etsi, ne deesset omnino, ad- 
scripsi, tamen num recte fecerim nunc dubito, cum praesertim 
Seruii optimus codex F Acilius pro Accius praebeat. cum 
autem in Seruii uerbis id quod est ante ad unum Ennium 
(non ut Tbilo putat, ad Vergilium) spectet, ita est derigenda 
emendatio, ut iam recto talo stet ante illud, latetne Aquilius ? 

soRANus (p. 272 sq.). quod in adnotatione non facile 
licuit addere, hic subiciam. fortasse ad Valerium Soranum 
pertinent ea quae leguntur apud Festum 363 Tappulam legem 
conuiudlem ficto nomine conscripsit iocoso carmine Valerius 
Valentinus; nimirum a Valentia, altero Romae nomine (cf. 
fragm. 6), Soranus fictum nomen sibi adsumens se transmuta- 
uit iocose in Valentinum; luitque huius nominis ficti poenas 
condemnatus scilicet in ea re, quam narrat Valerius Maximus 
Vin, 1, 8 (nam de morte famam ficticiam puto). 



INDEX AUCTORUM. 

[numeri spectant ad paginas]. 



Ablauius 405 

Accius 266 

Aemilius Macer 344 

Albinouanus Pedo 351 

Albinus 406 

Alphius Auitus 383 

Annianus 374 

Appius Claudius 36 

Apuleius 376 

Arbronius Silo 356 

Ardeatis templi inscriptio 138 

Asinius Gallus 360 

Asinius Pollio 357 

Atilii Calatini elogium 37 

Audax 419 

Augurinus, uide Sentius. 

Augustus Imp 340 

Aurelius, M. , Imp 376 

Bibaculns, M. Furius 317 

Begoe 422 

Caesar, C. lulius 326 

Caesius Bassus 363 

Caluus 320 

Cantilena bibonum 332 

Cantores Euphorionis 317 sqq. 

Carmen Nelei 53 

Carmen Priami 52 

Carmen Saliare 29 

Carmina Marciana supposita 294 



INDEX AUCTORUM. ' 425 

Cato, M. Porcius 57 

Catulus, Q. Lutatius 275 

Chalcidii ex graeco conuersa 408 

Cicero, M. Tullius 298 

Ciceio, Quintus 315 

Cinna 323 

Cornelius Gallus 336 

Cornelius Seuerus 352 

Cornificius 325 

Cornificius Gallus 341 

Domitius Marsus 346 

Dorcatius 357 

Dossenni titulus 298 

Egnatius 298 

Ennius 58 

Epigramraata Naeui, Pacuui, Plauti 296 

Epigi-ammata; uide Incerti. 

Florus 373 

Fronto 376 

Furius Antias 276 

Gaetulicus 361 

Gannius 297 

Hadrianus Imp 373 

Hilarius Arelatensis 420 

Hortensius 325 

Hofetius 138 

Incerti artificia metrica 365 

Inceiti de Crassitio epigramma 348 

Incerti de Ennio epigramma 137 

Incerti de metris 406 

Incerti odarium 375 

Incerti sententiae 36 

Incerti uaticinium 35 

Incerti (-torum) uersus 52, 56, 137, 327 sqq., 357 sqq., 363, 

388 sqq., 405 

Incertus de triumpho Cupidinis 405 

lulius Montanus 355 

Labeo • 363 

Laeuius 287 

FrAGJIEKTA POETARL-M ROMANOEtTM. 27** 



426 INDEX AUCTORUM. 

Laurea, M. Tullius 316 

Licentii ad Augustinum c 413 

Liuius Andronicus 37 

Lucanus 365 

Lucilii saturae 139 

Lucilius lunior 362 

Maecenas 338 

Manilius 283 

Marcius uates 36, 294 

Marianus 384 

Matius 281 

Memmius 326 

Metelli 53 

Naeuius . 43 

Nero Imp 368 

Ninnius Crassus 283 

Nama; iiide Carmen Saliare. 

Nnmitorius 341 

Nutricum cantilena 34 

Obtrectatores Vergilii et Horatii 341 

Orphei uersus latini 404 

Ouidius Naso 349 

Paconius 360 

Parthenius 420 

Paulus quaestor 407 

Plinius iunior 372 

Pompilius 274 

Pomponius 293 

Populares uersus. . . 276, 330, 340, 348, 359, 361, 369, 378 

Popularis incantatio 34 

Porcius Licinus 277 

Porphyrius 407 

Praecepta ad filium 58 

Pupius 348 

Quinctii, T., tabula 34 

Quintius Atta 273 

Rabirius 356 

Scaeuola ■ 320 

Senecae ex Cleanthe 362 



INDEX AUCTORUM. 427 

Sentius Angurinus 371 

Septimius Serenus 384 

Seuius Nicanor 294 

Sextilius Ena 365 

Statius, P. Papinius 370 

Sueius 285 

Sulpicia 370 

Symmachi 410 

Tabulae triumpbatoriae 54 

Tarentinus senarius 404 

Templi Tarracinensis inscriptio 272 

Ticidas 325 

Titulus Aureoli tyranni 382 

Turnus 371 

Vagellius 362 

Valerius Aedituus 275 

Valerius Soranus 272 

Valgius Rufus 342 

Varius 337 

Vavro, Atacinus 332 

Varro, Reatinus 295 

Verginius Rufus 371 

Versus sacrorum 33 

Volcacius Sedigitus 279 



■■:( 




40CJORJA UNJVERSnY 
LIBRAPY 



m 



i 



y^ 



■*-'*.' 



'4Li -^ ^ ' *-■ 
A^ •"*•■■-: ■ ■ ^ 



'V >*