(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Marci Valerii Martialis Epigrammata: ex editione Bipontina, cum notis et ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 




r 



^'i-iC 



N\— ,"5 



MARCI VALERH MARTIAUS 

EPIGRAMMATA 

EX EDITIONE BIPONTINA 

CUM NOnS ET INTERPRETATIONE 

IN USUM DELPHINI 

VAHnS LECTIONTBUS 

NOTIS VARIORUM 

RECENSU EDITIONUM ET CODICUM 

BT 

INDICE LOCUPLETISSIMO 

ACCURATE BECENSITA. 



VOLUMEN PRIMUM. 



T 



LONDINI: 

CURANTB ET IHPRIMENTE A. J. VALPY, A. M. 
1828., 



j^..5kj.>»i"V^ 




/^/o/ 



CONSPECTUS 

EORUM QVM HAC EDITIONE 

C50NTINENTUR. 



ViNCBNTii CoiiLESSo Epistola Sereniflsimo Delphino 1 

Tb. Famabii Prasfatio ... .3 
M.^ya]. Martialis Vita, ex ipso Martiale potisd- 

mum depromta, auctore Matth. Radero • 8 

Testimonia de Martiale . . • .17 

M. Val. Martialis de Spectaculis Libellas . * 25 

— — Epigrammatum Lib. i. . 68 

Lib.ii. . 147 

Lib. iii. . 218 

Lib. IV. . 282 

lib. V. . 866 

Lib. VI. . 426 

lib. VII. . 491 

lab. VIII. . 667 

Lib. IX. 684 

Lib. X. 716 

. Lib. XI. 800 

lab. XII. . 869 



IV GONSPECTUS. 

M. Val. Martialis Epigrammatum Lib. xiii. 937 
lab. XIV. . 965 



Epigrammata Martiali afficta 

NoTJE Variorum in Lib. de Spectaculis . . 1077 

*~ Epigrammatum Lib. i. . . 1098 

Lib.ii. . . 1135 

Lib. III. . . 1163 

Lib. IV, , . 1191 

Lib. V. . . 1222 

Lib. VI. . i 1252 

Lib. VII. . 1276 

Lib. VIII. . 1298 

Lib. IX. . . 1824 

Lib. X. .. . 1851 

Lib. XI. . . 1886 

Lib. XII. . 1408 

Lib. XIII. . 1426 

Lib. XIV. . 1488 

Bbcbnsos Editionum M. Val. Martialis . . 1450^ 
Becensus Codicum Mss. M. Val. Martialis qui kk 

Bibliothecis Britamiids asservantur • • 1478 

Indbx • • .• i 



SERENISSIMO 

D E L P H I N O 

S. P. D. 
VINCENTIUS COLLESSO J. C. 



Afos antiquos etiam nnnc obtinet, Sbrbnissimb Dbl- 
PHiNBy ut qm literaiiam opas in lucem editurus sit, vindi- 
cem ^ibi adyersns malevolos conciliet. Felicem Martia- 
lem^ qni tandem hodiemo die ad Teaocedat ; me feliciorem 
dixerim^ qui Tibi^ Sbrbnissimb Dblphinb, offeram 
lepidom hmic Poetam^ in carpendis vitiis acntissimum^ 
▼irtatis vero defensorem acefrimmn. In nsns tnos jassu 
Ladovici Magni Interpretatione et Notis illastrandam 
illam sasceperam : sed fato nostro serias in lacem prodiit 
Poeta^ abs Te pridem nedam Minervsd lado, sed ^t disci- 
plinae eqaestris stadio fdiciter decarso* In Te enim tam 
egregia, et tam praeclara indoles est, at, qaibas indnlsisti 
artibos, iis onmibas sommam attaleris omamentam. Qaan- 
tns vero sit oris tai decor, qaanta moram saavitas, qaam 
acre ingeniam tacitas admiror. Niminim patemam refers 
sapientiam incredibilem, ac paene divinam. Ladovici 
Magni clementiam, res gestas, disjonctissimas regiones 
carsibns peragratas, simul et victoriis illustratas totus stu- 
petorbis. Te, Sbrbnissimb Dblphinb, simillimum tanto 
genitori filium verbo uno cum affirmo^ laudum omnium ma- 

Delpk. ef For. Clat. Martiah A 



2 EPI8T0LA. 

teriam statim exhausisse mihi videor. Ergo Tibi auxilio 
jam esse neqoit noster Poeta, at delectationi esse poterit. 
Si qnando, dum qaiescit Eoropa benignitate Maximi tui 
Parentis, Tu saltem, rerum bellicarum imagine, venandi 
' scilicet studio^ in montes et sylvas raptus vel unam horam 
donaveris Martiali : 

Retia dum cessant» latratoresque molossi ; 
Et non invento sylva quiescit apro: 
nec horam totam perdideris forte, oblectatus salibus Atticis 
nostri Poetffiy et hominum moribus, quos describit elegantis- 
sime. Hoc si contigerit^ merito gratulabor et Martiali, et 
mihi. Vale, Sbrbnissimb Delphinb, diuque Galliarum 
populis vive. 



Liit. Paris. Kalendi» Maiis, 

M. DC. LXXZ. 



AD 



LECTORES. 



£X EDinONE FARNABII. 



Passbniuii Panlain^ splendidam eqaitem Romanam, Ele- 
gos qaos enidite scripserat recitaturam, atqae incipieatem 
dieere ' Prisce jabes/ Jabolenas qaidam Priscas qai ade* 
rat, Paolo qaidem amicas, sed ipse dabiie samtatis^ inter- 
pellavit, ' Ego yero/ inqaiens, ' non jobeo/ Oborto 
aadientiam risa, non dabiam est qain Paalo aliena delira- 
tio aliqaantam firigoris attalerit. Atque hinc monet Plinias^ 
providendamesse tam solicite recitataris/ non solam at sint 
ipsi sani^ veram etiam at sanos adhibeant Sanam pro- 
fecto, mi Secande^ consiliam: neque enim difficile erat 
Tobis, qai intra parietes vestros coram pands iisqae dilec- 
tis et amicis recitastis, insanos amovere. Sed e pablico 
hoc thealro qais pn»co amovebit asperos hosce et aasteros 
Xenocrates/ qai Gratiis non litanmt? qais designator e 
caneis patrnm et eqaitam excitabit plebeii istos > et «^iXo- 
xftXoti ingenii Biarios^ qai Mosis sacra non feeeranty facere 
noncarant? qais Mysta a Mosaram sacris aroebit pro- 
&nam hoc valgas^ imperitam jaxta atqne arrogans, et hoo 
arrogantias, qao imperitios? Alii namqoe^ at missos eos 
faciam, qoi tiieatram ingrediontar tantom ntexeant, sea 

NOT£ 

1 Pnmiemdumy ^c} Flinini Sec. Pneceptii, et Dieg. Laert. lili. it. 
lib. VI. Epist. 15. S PUbeU^ ^.] PlQtarch. Vita Ma- 

2 A^erWf S^c,] Plntarclias ConDDb. rii^ et Val. Max. lib. ii. cap. 1. 



4 AD LEGTORES. 

alioram praejiidicio^ sea fidncia sui audiant solam qaod 
carpanty neqae tam atantar literis qaam abatantar, in verbi 
anias aat aJterias calamnia) ansam straant, qao Poetas 
in invidiam vocent : tam deniqae se Platonas et Aristar- 
chos rati^ si alienee insaltent laadi, atqae airoiis avicalae 
ramos arborum^^* sic illi hameros bonoram afiectent ande 
emineant Alii, homines ignava opera atqae servili sen- 
tentia, So^^o-ofoi, pedarii judices et ex alioram ore pendali, 
illoram velificati aactoritati, sabjadicant potias qaam prae- 
jadicant Alii barba tenas docti^ piceo graves pallio^ abi 
a rastris ad rostra transcetiderinty jatnqae ostram somniare 
ausi, vacaam plas nimio verticem inter astra condiderint, 
Mercario cum Philologia sua, qaam qaia ne primoribas 
quidem labiis praslibasse iis contigit, bona non dicant verba, 
immo nuntium remitlunt ; ApoUinem et Masas^ qaas qaia 
illis ne a limine quidem salotasse datam est, eliminandos 
clamitanty et insciti» su» prsBtexentes sanctimoniam, cam 
artes omnes humaniores, tam Poeticam damnandam in 
totum, et, at cum Sidonio loquar/ ' ex asse' pronontiant. 
Alii deniqoe, ot in arenam meam descendam^ et ad mei 
ordinis homolos, salva semper doctis et bene meritis leve- 
rentia, qoos nemo mortaliom magis colit qoam ego, magis 
veneratar, non sobmittunt se Petronii arbitrio, qoi genero- 
sioris Poetas spiritam, sanitatem amare negat, neqoe enim 
condpere aot edere partom mentem posse, nisi ingenti 
flumine literaram inundante : neque Senec»,^ pronontiantis, 
non posse eom aliqoid grandius ore mortali canere, nisi qoi 
vulgata et solita contemsit, instinctoque sacro sorrexit 
altior, aoctoritate adduci possont, ut majorom gentium 
versent Poetas ; sed suos, ot cjasdem Arbitri verbis otar, 
ot qoisqoe versam pedibos instraxit^ sensomqoe teneriore 
verboram ambito intexuit, potant continoo in Heliconem 
venisse: et qoidni venerint? qoaodo ipsis psedagogolis 

NOT« 

4 'AvoSct, 4%.] Plin. Nat. Hist. S^mw, 4r«.] De tranqmUitate 
lib. X. cap. 89. et lib. XI. cap. 47. animi cap. 15. 

5 Skhnio, 4«.] Lib. iii. Epist 14. 



AD LBCTORBS. 5 

* Fauste precor gelida' sonet altius quam ' Arma vimmque 
caDo/ et Elegiaci omnes sordeant si conferantnr com ' Qai 
mihi discipolus/ Sed unde haec, qaasso, vestra gravitas 
tanta, sapientia, et sanctitas ; immo pigritia^ arrogantia, et 
sinisteritas? Poetae, quod prsetenditis, obscuri sunt. Sed 
videte ne hoc vitium a vobis sit^ qui non assidua lectione 
redditis eos magis familiares. Quin et commentatores satiis 
luculenti facem prseferunt: quorum taedium si vel delicati 
ferre non potestis, vel ad graviora forte studia properatis 
potius quam maturatis, en vobis sensus medullam not» 
admarginales prasstant. Sed inutilis est, ut causamini^ 
eorum lectio, et^ quod dixit Zeno,^ ad perceptionem disci- 
plinarom nihil alienius Poetica. Vobis qu» non legitis, 
an expectatis usui esse posse ? Discite quid dicere Plinins 
solitus sity referente nepote sno :' Nullum esse librum tam 
malum, ut non aliqua ex parte prodesset Ac ne yirtutes 
et utilitates Poeticae cogar in hoc transcursu licentioris 
quam institueram pr»fationis recensere, D. Augustino vobis 
auctore» coUigite quncumque ab Ethnicis scripta sunt, et 
in usum vestrum vindicate, possessoribus illis injustis 
erepta. At ex Poetis plerique, dum tetrica volunt amoenare^ 
verbomm nuditate atque rerum obscoenitate aurium reve- 
rentiam incestant, animi mores corrumpunt. Nolite, quaeso, 
loqui perinde ac si in Platonis Bepublica^ aut cum perfectis 
hominibus viveretur : quasi vero detur sincerum aliquid, 
sine mali admistione purum, et ab omni terrena faBce quasi 
divino igne excoctnm. Profert^ habetis enim fatentem reum, 
haec iEgyptus noxia multa, et multa salubria cultori medi- 
camenta ;' habet haec Attica ut mel optimum, ita cicutam 
letalem : et in amoeno hoc prato urticis saepe viol»» spinis 
rosae intemascuntur. Vos apum more omnia lustrate, 
optima libate. Neque enim, si quis ingenio bono male 
•utatur, velitque per curiositatem esse ingeniose nequam, 

NOTiB 

7 Zmo, 4« J Biog. Lfterdat de Vi- 9 ^ypliw, ^pej Pfatarcfaiis de Ao- 
tit Pliilo». llb. Tii. diendis Poetit ex Hom. Od. A. 

8 R^erenU, ^rc.] lib. iii. Epist. 5. 



6 AD LBCTORBS. 

culpam in alium qoani in se conferat. Laudato sane utili* 
que exemplo castigant hodie castrantque nequiores Poetas^ 
uti et hunc Nostnun Matthseus Raderus : quod et mihi in 
animo erat Verum^ partim, ne arguerer diflGicilia, et qu» 
Delio aliquo natatore atque Interprete qui Sphingem acce- 
perit opua habent^ sub prsetextu obscoenitatis ombisse; 
partim^ amicorum id a me efl9iagitantiam predbus victus, 
Poetam integrum edidi. Quoniam autem * castum/ ipsius 
CatuUi'^ judicio^ * decet esse pium Poetam/ Interpretem 
multo magis ens^ oportere judicavi, neqne oleum flamm» 
addere^ neque Veneris urticas, oSre rit^ i» rSa» /Si/Sx/cov ixaiAob; 
hxkfyuv, a>i>J, rA xf¥r^fMorara xoti ixoiis S^m' " COUSUlto Epi- 
grammataobscoeniorasilentio praetervexi/^ qu» alium malo 
quam me explicare^ alium intelligere: quorum quidem 
lemmata obelo in priore editaone transflxi^ qao vada hsec 
csBCOsque scopulos cautius declinaret lector; non digitum 
ad lupanarintendi^qua me calumnia in circulo suo Graeculo 
nescio quem agyrtam non puduit perstringere. Horrait 
mihi animus aperire sentinion» aut movere cloacam : neque 
enim Tolui hos esse Philasnidis commentarios spurcidicos, 
Sotadicos, Lampsacenos, Cinaddipolitanos, Ramiresianos. 
Illis itaque prsdtennissis ac suppressis, ea maxime expli- 
care atque exornttre curad pretium duxi> quae sublimia, 
acuta^ mellis^ kporis, piperatieque facundice'' plena, in 
qtfibus f^entb fulmen ingenii et salsa dominatur libertas. 
Denique^ ne proloquii amplitudo angustias regulares et 
ipsius Myndi modulum excrescat; qooniam» ut ait Pli- 
nitts^'^ Benignum est et plenum ingenui pudoris, fateri per 
quos profeceris ; obnoxii contra animi et infelicis ingenii 
est, deprehendi in furto malle quam mutuum reddere : quia 
in tam arctati operis instituto^ in quo broYitati, quantam 

VOTJE 

10 Ca#ii/Ii,4rc] Epigr.xvi. kAy^. Epict Enchir. cap. 56. 

11 O0rf r^, 4rc.] Ulpianns apad IS Pipfnrftf^My^v-] Sidonins Apoll. 
Athen«*am lib. xv. cap. S. lib. v. Epint. 8. 

19 SiUntiopratervexi^lfc,'] T^&iro- 14 PliniuSj tfc.] Epist. ad Nat. 
ffum^m 9iiX»s yar6fitiN>s ^uax^P"^^'^ ^^ Historiam. 



AD LBGTORBS. 7 

tamen ferat elucidationis necessitas, studoi^ non datnr nbi- 
qne illud profiteri, bic agnosco me secutnm editionem 
Clarissimi Viri Petri Scriyerii; consuluisse Ms. unum 
▼enerandse antiquitatis et fidei bonse, in Bibliotheca Bod- 
kiana^ ut et alios duos Mss. Oxonieises; usum fuisse ope 
commentatomm quotquot extant omnium, in consilium ad- 
hibuisse Petri Scriverii animadversiones, Gruteri notas, 
Facem artium, et Criticos alios, Anthologiam diligenter 
contulisse^ Historicos insuper omnes et auctores Nostro 
^vyxgovoui relegisse, quos ad Poetam intelligendum facere 
judicavi^ qnorum alios cito quandoque testes, ad alios lec- 
torem scepe brevitatis studio relego : neque sic tamen nihil 
nbivis fecisse satis^ neque aliis. Ita plane deplorata jacet 
spes gratice aut etiam veniaD apud iniquiores impetrandse. 
Sed gratuita usque fruantur malitia. £go neque «yriXaxr/- 
^ '^ Isidis bajulos fifyoXa Xoxr/^oyro^ xa) M Svov Ifytf iMya' 
f^Svra^/^ neque crura sufiringens canibus^ qui si non 
latrant, hirriunt tamen ;'7 neque armata elidens manu anse- 
res/' rabioso stridore in me impetum facientes, dum alius 
mihi tunicam lacerat, alius vincula calceamentorum resol- 
vit» alius crus meum serrato vexat morsn: in scientia, 
judiciOy et candore eruditomm et cordatorom securas ac-. 
quiesco : 

r/ /u cS xoro) Ixxtr Aikowoi \ 

Ou^ ujxiy hrovow, roi^ 8f /4 fTi<rrajXfyois. 
EJs ifMii ay6f09wos, r^i^fu/^ior ol V dv&^i^, 

Gw8fiV.'9 

NOTJB 

15 ^hmXaieritm] Platarch. de So- 18 ilniiafa, ^'c.] PetroDiiu Arh.fnb 

cfstey ttb. de Ediieat. Puer. fine Setyrv. 

1« MirdUAy 4r«0 ArrUni Epict. 19 T(/if 2»4rf.] D>og. Laert. Epi- 

lib. ni. cap. 14. flpramm. in lib. Heracl. Antliel. lib. iii. 

17 CrvTi, ifcl Cicero pro Roselo cap. SS. 
Aner. 



M. VAL. MARTIALIS 

V I T A, 

EX IPSO MARTIALE.POTISSIMUM.DEPROMTA, 
AUCTORE 

MATTH* RADERO* 



M. Val. Martialis, patre FroDtone, matre FlaccUIa, 
Bilbili in Celtiberia, Clandii Imp. anno praBterpropter 
primo^ Christi XLiii. qoanqoam hoc ex conjectura magis, 
qaam awci»^»i, natos, Calagurritanns foit alnmnos^ quam 
obscurus majorom natalibus» tam clarus ingenii monu- 
mentis. De nominibus PoetsD constat ex omnium codicum 
fide, qui M. Valerium Martialem praeferunt: qxm, num 
ipse sibi asciyerit, an a parentibus acceperit» in medio 
relinquo. Quanquam Marci et Valerii Romana nomina 
Romae primum assumta judico. Civem enim Romanum 
fiiisse nullus dubito, cum aliis ipse civitatem impetrarit^ ut 
III. 95. gloriatur in NsBVoIum: 

Quot mihi Caesareo facti sunt munere cives^ 
Nec famulos totidem suspicor esse tibi : 
nec factum^ sed natum : alioqui patronum suum carmine 
laudasset '^acilis vero erat tum aditus ad jus civitatis^ 
quod Clandius tam vile fecerat^ut vitreis firactis Vulgo dice* 
retur emi. Otho vero per^^nis etiam donavit^ ut Dio in 



M. VAL. MARTIALIS VITA. 9 

Claodio et Othone testatum reliquit Bilbilis colonia Au- 
gusta dicta est/ut ipse scribit x. 108. 

Municipes, Augusta mihi quos Bilbilis acri 
Monte creat : 
^ extat in Tiberii Imp. aereo nummo, Augusta Bilbilis. 
Vespasianus autem Plinio teste iii. 3. universse Hispanias 
jus Latii dedit^ civitatem postea Caracalins. Marci ergo et 
Valerii nomina, more civium Romanorum, qui prssnomen, 
nomen^ cognomen ferebant, sibi poeta legit, arbitratu reor 
suo. Marci forte et Martialis^ quod jmense Martis esset 
editus. Hli enim Marci, ut veteres tradunt^ vocabantur. 
Valerii nomen vel a Maecenate suo aliquo Valerio^ vel 
Valerio Flacco familiari poeta, vel forte ob memoriam 
CatuUi^ quem est imitatus, qui et ipse Valerius audivit, 
sibi sumsit: nec enim a majoribus acceptnm arbitror, etsi 
non ignoro^ nomina novis civibus assumta ab iis/quorum 
beneficio civitatem impetrassent, sua vero pro cognomini- 
bus servata. Quod lib. i. de bello Gallico Caesar ostendit^ 
cnm ait: ' Commodissimum visum est, M. Valerium Pro- 
ciDum, Caii Valerii Caburri filium, cujns pater a Caio Va- 
lerio Flacco civitate donatus erat, mitterc.^ Et Cicero ad 
Acilium : * Cum Demetrio Mega mihi vetus hospitium est. 
Ei Dolabella rogatu meo civitatem impetravit^ qua in re 
ego interfiii. Itaque nunc P. Comelius vocatuf.' Idem 
ad eundem Adliiim : ^ ' C. Avianium' Philoxenum Csesar 
meo - beneficio in N ovocomenses retulit, nomen autem 
Avianiiconsecutus est/quod homine nullo phis usus est, 
quam Flacco Avianio meo familiarissimo.' ' Item in Ver- 
rem: * Q. Lutatius Diodoms beneficio Q. CatuU a Sylla 
civis Bomanus factns/eademque ratione de Dione, qui 
beneficioQ. Metelli civis factus, Q. Csecilius Dio est ap- 
pellatus.t Sub imperatoribus^ cum Romana civitas integris 
provinciis daietnr^ hi> qui civiiatem Bomanam conseque- 
bantur, vel Imperatoris prsenomen et nomen, vel ejus, aut 
eommy quorum praccipue subsidio civitatem impetrassent, 
nomina ferebant. Veram cum Antoninus Caracallus Im- 
perator constitutionem edidisset, quee lib. !• Digestornm 



10 M. VAL. MARTIALIS 

sub titolo de statu hominam refeTtnr, qna omnes eos, qui 
in urbe Romana essent, ci?es esse volnit; tum pro cnjus» 
cumque arbitrio nominasumta, aut nobilissimarum familia- 
rum, qu8D jam defecerant, aut nova excogitata, vetere vo- 
candi consnetndine, quao ad ea nsque tempora parum oerte 
violata perduraverat, paulatim postea labante. Quas pr»- 
cipua causa fuit (quod portento simile est) ut post Cara- 
calli tempora, intra paucissimos annos horum nominum 
usuSf per mille annos conservatus, omnino dissipatus» et in 
nova vocabula transformatus. Nam nulla ddnceps no- 
minis, praonominis, vel cognominis distinctio observata 
est, sed omnia in foedissimam barbariem versa antiquitatis 
cognitionem omni ex parte perdidemnt Hcec Panvinius 
de antiquis nominibus Romanorum. Consule et Sigonium 
et CJrsinum de nominibus et £Euniliis Romanorum, Volafte- 
ranum AnthropoL Martialem (quamvis et hoc Bomanum) 
a parentibus indigitatum sive a Kal. Martiis, quibus est 
editus, sive majorum arbitratu ob Martis cultum et memo- 
riam censeo. Martiales porro nostro poetao fere aequales 
plures lego apud scriptores. Est apud Lampridium Oar- 
gilius Martialis, paulo tamen nostro Martiale minor. Cele- 
brat Tad^us Comelium Martialem primipilarem. Laudat 
noster Martialis Julium Martialem familiarem snum. Vixit 
eodem fere £evo S. Martialis^ Grallorum Mystagogus Lemo- 
vicensis Pontifex, scriptis primum suis nobilitatus^ dein 
etiam sanguine pro Christi noQiine profiiso purpuratus. 
Notus est et ille Martialis apud Herodianum lib. i v. Cara- 
calli percussor. De Kalendis Martiis poet» natalitiis ita 
X. 34. Martialis ipse canit: 

Natales mihi MartisD Kalendae^ 

Lux formosior omnibus Klalendis. 
et Ub. eodem ep. 92. 

Martem mearum principem Kalendarum. 

Coquus audit apud Lampridium in Alexandro Severo: 

* ut Martialis Coci/ inquit, * epigramma significat, quod 

contm quandam Gelliam scripsit hujusmodi: Cum leporem 

mittis/ Coquum item appellat Joannes Sarisberiensis lib. 



VITA. 11 

vif I. Polycrat. cap. 6. et 13. et aoctor Sophologii, vii. 12. 
prteter alios qaosdam, qui vitam Martialis conscripsenint. 
Quod nomen an gentilitinm sit^ an postbmnnm et hominum 
stndio inditum^ non decemo. Sunt qoi censeant a con- 
viviis, qu8B fieqnenter celebrat, Xeniis, Apophoretisqae 
hoc illi nomen conditum : alii re ipsa coqunm egisse prin- 
dpio existimant Titius vii. 21. A majoribus adhsesisse 
iHi potins existimem, seu parens coquus ab artificio audiit, 
seu a majoribus accepit. Ob tam pauca epigrammata, 
quibus convivia celebrat, nommclaturam hanc indeptum 
esse non est vero simile. Ex hodiemis scriptoribus Casau- 
bonus, Rob. Titius, Claudius, Musambertius seu Marcilius, 
itmim ooquum indigitant: alii negant; natnmque errorem 
huDC ex corropto Lampridii codice conjiciunt» quem ita 
legunt: ut Martiaiis coce, pro quoque. Sic enim prisee 
scribebatur: unde coci seu coqui vox derivata ac depra-* 
vata. Meursius de gloria, Claverius in vita Persii^ Rami- 
resius ad prim. ep. spect Sed ego codicem illum antiquum 
Lampridii optarem inspicere, et in rem prsesentem venire. 
Quid enim? in hac sola voce enrarunt libraiii, in ceteris 
emendate scripserant? Aliud est» quod me movet, ut eam 
scripturam ita legendam putem, quod ipse sententi» ordo 
desideret quoque. Sic enim Lampridius : * Iddrco quod 
muHi septem diebus pnlchros esse dicunt eos, qui leporem 
comederint^ nt Martialis quoque epigramma significat.* 
Cognoscis, lector, qoam opportune cadat hic iUnd qttoque^f 
Scriptnram ergo priscam confirmat ipsa series et mens 
verborum. Etsi non necessario legas quoque : constat enim 
sensus nihilominus integer et perfectus, si legas coei: mens 
tamen inclinat in quoque. Multa etiam Scriverius super 
Toce coci ad Epist. liforo i. pr»fixam, et Barthins vi.l. qui 
cocum appellat, et super ea re disputat copiosins. Est 
cum xetT &novcfui(rlav epigrammatarius» ut Homeras' vel 
Virgilius poeta, Demosthenes vel Cicero orator, philoso- 
phus Aristoteles, didtnr. Parentum nomina^ nisi filius 
cantasset, oblivione sepulta jacerent: lib. v. immortalia 
reddidit ep. 34. 



12 M. VAL. MARTIALIS 

Hanc tibi Fronto pater, genitrix Flaccilla puellam. 
Parentem tamen affirmant aliqui coqunm dictum lectumqne. 
Uxorem habuit Clodiam Marcellam ex gente Clandia ple- 
beia/lib. xii. 21. 

Municipem rigidi quis te^ Marcella, Salonis^ 
Et genitam nostris quis putet esse locis? 
et mox : 

Te cito ridebit peregrinus Clodia partus, 
Romanatn ducat quam magis esse nurum. 
Ita distichon hoc legit Josephus Scaliger ad illud Catul- 
lianum: 

Dulce rideat ad patrem. 
Ex Martiale tamen discis» Clodiam hanc Marcellam non 
Romanam» sed Hispanam et Bilbilitanam patria fuisse; 
ut merito dubitare possis, an ex gente Claudia Romana 
fuerit haDc Marcella : versum ergo Martialis rectius scrip- 
serim, ut ante habuit : 

Neo cito ridebit peregrini gloria partus. 
In patria laudanda tam diligens et frequens est, ut illius 
amantissimum facile intelligas: i. 62. 
Te^ Liciniane, gloriabitur nostra, 
Nec me tacebit BilbiUs, 
lab. eodem, ep. 50. 

Vir Oeltiberis non tacende gentibus, 

Nostraeque laus Hispaniae, 
Videbis altam, Liciniane,. Bilbilin, 
Equis et armis nobilem. 
Lib. X. 108. 

Municipes, Augusta mihi quos Bilbilis acri 

Monte creat, rapidis quos Salo cingit aquis ; 
Ecquid laeta juvat vestri vos gloria vatis t 
Nam decus et nomen^ famaque vestra sumus. 
Et mox in seqnenti: 

IUinc te rota toUet^ et citatus 
Altam BilbUin, et tuum Salonem 
Quinto forsitan essedo videbis. 



VITA. 18 

Idb. XII. 18. 

Me multos repetita post Decembres 

Accepit mea rnsticumqiie fecit 

Auro Bilbilis et superba ferro. 
Sed de patria Martialis et de hac Bilbili plura i. 60. Romam 
TODit, cum amium ageret alterum et vicesimum Nerone 
inqperante: egit in urbeiamios qmnque supra triginta: dis- 
cessit septimo et quinquagesimo. Quod ipse .me docet 
poeta, cum xii. 31. de hortia Marcellao uxoris ita canit : 

Munera sunt dominaB post septima lustra reverso. 
lib. vero x. 104. a patria se triginta quateor annos abfnisse 
adbuc in urbedegens scripsit Porro x. 24. de suis Kalen- 
dis, monet se quinquagesimum septimum annum attigisse : 
Quinquagesima liba septimamque 
Vestris addimus hanc focis acerram. 
Ex quibus coneludo^ poetam sub Nerone^ 6alba> Othone, 
Vitellio, Vespasiano^ Tito, Domitiano, Nerva, Trajano, 
Rom» vixisse, cum, ut plane sentio^ sub piimpm Trajani 
annum^ quod ab eo negligeretar^ in patnam.redierit^ ibique 
post quadriennium, summum quinquennium exactum, ulti- 
mum vit» diem clauserit, ita ut Ij^ijxoyraffr^; fere obierit, aut 
annum ultra vitam prorogarit. Obiit ei^ anno post C. N. 
ci V. aut quinlo, Trajani quarto aut quinto, Sura et Serviano 
iterum Coss. Olymp. ccxx. a* ii. post U. C. dgcgliv. 
Bomad Domitiano^ immo et Tito carns gratusque fuit, mag- 
nisqae honoribus et donis ab utroque omatus: jure nempe 
trium liberorum^ quod solum Imperator conferebat, maxi- 
masque argumentam gratias erat De quo Plinius minor, 
Tadtus, Lipsius, alii, et nos suo loco. Gloriatur de hoc 
munere poeta iii. 95. 

PrsBmia laudato tribuit mihi Caesar uterque^ 

Natorumque dedit jura patema trium. 
Et IX. 96. 

Rumpiter invidia, tribuit quod Caesar uterque 

Jus mihi natorum, rumpiter invidia. 
£t II. 92. 

Natorum mihi jus trium roganti 
Musarum pretium dedit mearnm. 



14 M. VAL. MARTIALIS 

Solas qui poterat. Valebis, uxor. 
NoD debet Domini perire miiDus. 
Creatus est tribimas, qaod iii. 95. jactat: 

Est et in boc aliqaid : vidit me Roma tribaDum. 
Omatas est eqoestri digoitate : ibidem : 

Et sedeo, qaa te suscitat Oceanas : 
hoc est^ specto in flieatris lados inter eqaites. Praedicat 
eandem v« 18. 

Sam, fitteor, semperque fai^ Callistrate^ paaper, 
Sed non obscaras^ nec male notus eqaes. 
Aactos est donis in arbe et rari. Domiciliam sibi assigna- 
tam in arbe, et rns sabarbanam docet ix. 98« 

Rampitar invidia» qaod ras mihi dalce sab arbe cst, 
Parvaqae in arbe domas, rampitar invidia. 
Et X. 68. 

Dara snbarbani dnm jagera pascimus agri, 
Vicinosqae tibi^ sancte Qairine, lares. 
Item VII 1.61. 

Sed qaod sab arbe nis babemas asstivam^ 
Vehimarqae malis, non^ at ante, condactis. 
Praodiam Nomentanam plaribas versicalis nobilitat iv. 48. 
VII. 93. X. 48. et 94. xiii. 119. 

Itali» qaoqae partem eam obiit poeta, qaam olim iEmi- 
liam, sea togatam Gkdttam dixere» nanc Lombardia cis 
Padom noncapator, ibiqae nobilissimas arbes lastravit: 
Foram ComeUi sea Immolam^ ande tertiam epigrammatiim 
Hbram emisit, at iii. l. et 4. scribit : 

Hoc tibi, qaidqaid id est, longinqais mittit ab oris 
6aIIia> Romanap nomine dicta togce. 
Et: 

Si, qaibas in terris, qaa simas in arbe rogabit, 
Comelt referas me Ucet esse foro. 
Ravennam item, olim capat Piceni» at vetas docet inscrip- 
tio. £t in Venetorom agro Altinaro, ati et Patavium et 
Aqaileiam, &c. AqaOeiam Fori Jalii primariam arbem, 
qaas civitates adeo poetee arrisere, at constitaerit, extremam 
illis »tatem consecrare : sic enim iv. 24. testatur : 



n 



VITA. 15 

Vos eritis nostm portas, requiesquc senectaB, 

Si juris faerint otia nostra sai. 
Amicis usus est, preeter Csesares» claris et potenttbas, 
et moltis : Stertinio, qaem Avitam vocat, Deciano, laci- 
niano^ Stella» Nepote^ Lupo^ Plinio juniorey Coroelio Prisco, 
Jnlio Martiale, Regulo oratore^ Quintiliano, Qainto^ Ovi- 
dio, 7avenale, Valerio Flacco, Silio^ Partfaenio tyranno- 
ctono, aliisque compluribus, quos passim in suis libris 
setemis omat elogiis. De Statio mirantor aliqui, cum 
eodem tempore vixerint^ idem ssDpe argomentum tractarint» 
eosdem amicos colaerint» cur nnlla amiciti» nota inter hos 
extet An quod nulla singolaris inter eos necessitudo et 
usasvitae intercesserit? an occnlta aliquadissensiot an 
ingenioram studia, mores, natoras diversa$7 an qaod Statius 
celer^ et saepe extemporalis prope poeta, ut ex Sylvaram 
praefotionibas discis, subito gmtularetor vd Principi, cam 
aliqoid novi vel accidit, vel eonditum est, quod non videtar 
potuisse Mariialis, aut voloisse. Quod ipsum reor fuit/ 
cor nuUas fomiliaritatis indes: aat symbolnm, ant contes- 
seratio apud scriptores reperiatur. labrariam pueram ha- 
boit, Airam Demetriam, quem moritarum, sero nimis, liber- 
tate donavit^ de quo 1. 102. 

nia manns qaondam studiorom fida meorom, 
Et felix domino, notaque Cadsaribns. 
Chravi morbo semel dontaxat, dum RomsB vixit, tentatas 
est, VIII. 25. 

Vidisti semel, Oppiane^ tantum 
JEgnah, me male: saepe te videbo. 
lib. VI. 58. se jam prope conclamatum ait : 

O quam paene tibi Stygias ego raptus ad undas, 

Elysias vidi nubila fusca plagae ! 
Domitiano sublato^ Parthenio Meecenate amico aoli- 
co a militibus interfecto, cum apud Nervam param, 
apud Trajanum nihil posset; reram uibanaram tcedio 
affectus^ urgentibus jam tsedio et fotis, patriam repe- 
tivit, in eaque, confecto per triennium libro duodecimo, 
naturae concessit: neque enim tam gratam et suavem 



16 M, VAL. MARTIALI8 VITA. 

vitam, quam in patria speravit, invenit; immo aBmalorum 
manicipum dente laceratas assidae, ex aegritadine, credo, 
animi morbam concepit^ et periit. Nam paalo post, ejas 
mortem Plinias elegaxiti ad Priscam epistola deploravit» 
simalqae velat fanebria persolvit. Forma oris et voce 
virili fait, piloso et hirsato corpore, at illa gens pleramqae 
solet. Hoc poeta ostendit» cum x. 65. Carmenionem car- 
pit, seqae ipslim depingit: 

Hispanis ego contamax capilUs, 
^ Hirsatis ego craribas genisqae. 

Os blaesam tibi, debilisqae lingaa est : 

Nobis filia fortias loqaetar. 
Scripserant eandem Martialis vitam Calderinas^ Sipon- 
tinas, Geoi^os Alexandrinusy Petras Crinitas, et alii hos 
secuti. Nos ex ipso Martiale Martialem volaimus depin- 
gere. Hoc mantissao loco addamas» qaibosdam Martialem 
visam esse prope Christianam. Accipe ex periphrasi se- 
canda Juvenalis Claverii verba: ' Scitam est vero, Mar- 
tialem non invisum esse Christianis: nam Pudentem et 
Claadiam par nobile ac beato PauIIo jqcundissimum pla- 
rimis in coelam laadibas effert* Ac paene augaror^ trema- 
lam quendam solis SBtemi radiqsculum isti poetse tandem 
affulsisse : licet plura ejas vel priora in lasciviam vergant, 
at hodie maltis Christianis contigit.' Egp tamen nondum 
indacor, ut hoc ad animnm admittam^ nisi mihi sanctior et 
certior testis tabalas alias exhibeat, qaod hic, qaem addaxi, 
tam idoneus et sanctas videater^ quam ipse* Martialis est 
Pudens aatem ille et Claudia, qaos S. Paallos salvere jubet, 
non videntur ii, qaos Martialis celebrat. Fuit enim A. 
Pudens Martialis^ centario profanus et £ncoIpo puero 
transcriptas^ non philosophus. Praeterea maito iUis hi 
juniores, de quibus iv. 13. plenius. Padens hospes S. 
Petri ordinis jam tum senatorii^ non centurio. Fabulis 
ergo gemina, quae narrant Britannicas antiquitates, a nuperis 
scriptoribus concinnatae. 



SCRIPTORUM VETERUM 

AC 

RECENTIORUM QUORUNDAM 

DE M. VALERIO MARTIALE 

TESTIMONIA- 



C. Plinius CiSGiLius Secund/ 

CORNELIO PrISCO SUO S. 

[Epistola Lib. iii.ultima.] 

AuDio Valeriiim Martialem decessisse, et moleste fero. 
Erat homo ingeaiosus, acatus, acer, et qui plurimum in 
scribendo et salis haberet et fdlis; nec candoris minus. 
Prosecntus eram viatico secedentem. Dederam hoc amici* 
Uad, dederam etiam versiculis^ quos de me composuit Fuit 
moris antiqui, eos qui Tel singolorum laudes, vel urbium 
scripserant, aut honmbus aut pecunia omare. Nostris 
vero temporibus^ ut alia spedosa et egregia, ita hoc inpri* 
mis exolevit Nam postquam desiimus fitcere laudanda, 
landari quoque ineptum putamus. Qn»ris qui sint verai- 
Golij quibus gratiam retulerim ? Remitterem te ad ipsum 
volumen, nisi quosdam tenerem. Tu, si placuerint hi> ce- 
teros in libro reqoires. Alloquitur Musam, mandat ut do- 
mum meam in Esquiliis quaerat, adeat reverenter : [Lib. x. 
Epigr. 19.] 

Sed ne tempore non tuo disertam 

Pulses ebria januam, videto. 

Delpk. H Var. CJm. MartiuL B 



18 TBSTIMONIA DB MARTIALB. 

Totos dat tetricaD dies Minervse, 
Dum centam stadet aaribos viroram 
Hoc, qaod saecala posteriqae possint 
Arpinis qaoqae comparare chartis. 
Seras tutior ibis ad lacemas : 
Haec hora est tua, cum fnrit Lyseus, 
Cum regnat rosa^ com madent capiUi : 
Tunc me vel rigidi legant Catones. 
Meritone eum^ qui hoc de me scripsit, et tunc dimisi ami- 
cissime, et nunc, ut amicissimum, defunctum esse doleo ? 
Dedit enim mihi, quantum maxime potuit : daturus ampli- 
us^ si potuisset. Tametsi quid homini potest dari majus 
quam gloria, laus, et aBtemitas ? At non erunt 8&tema,qu8s 
scripsit ? Non enmt fortasse : ille tamen scripsit, tanquam 
futura. Vale. 

w£Iius Spartianus, in L. Cejonii Commodi, sive w£Iii Veri 

Vita. 

Idem Ovidii libros Amoram in lecto semper habuisse ; 
idem Martialem Epigrammaticom poetam Virgilium suom 
dixisse^ fertur. 

iEIius Lampridius, in Alexandri Severi Vita. 

Leporem quotidie haboit, venationem frequentem, sed 
eam cum amicis dividebat, et his maxime quos sciebat per 
se non habere. Nec divitibas quicquam talium muneram 
misit, sed ab his semper accepit. Et quod ille leporem 
quotidie haberet, jocus Poeticus emersiti idcirco quodmulti 
septem diebus pulchros esse dicunt eos qui leporem come- 
derint, ut Martialis Coci Epigramma significat^ quod con- 
tra qaandam Geiliam scripsit hujosmodi : [Lib. v. Epig. 
29.] 

Cum leporem mittis^ semper mihi Grellia mandas^ 

Septem formosus Marce diebus eris. 
Si veram dicis^ si verom Gellia mandas, 
Edisti nunquam Gellia tu leporem. 
Sed hos versus Martialis in eam, quae deformis esset, com- 



TE8TIM0NIA D£ MARTIALB. 19 

posuit: Poeta vero tenaportim Alexandri haec in eum dixit: 
PQlchram qnod vides esse Dostrum regem, 
Qaem Syrum sua detnlit propago, 
Venatus facit, et lepus comesus : 
Ex qno continuum capit leporem. 

Sollias Sidonins ApoUinaris. Carm. ix. 

N^on Gaulicns hic tibi legetur, 
Non MarsuB, Pedo, SUius, TibuUus^ 
Aut mordax sine fine Martialis. 

Idem Carm. xxiii. 

Quid celsos Senecas loquar, vel illum 
Quem dat Bilbilis alta Martialem, 
Terrarum indigenas Ibericanim? 

Joaimes Saresberiensis, Curial. Nugar. lib. vii. cap. 12. 

Poeticnm iUum te subito miraberis invenisse pictorem, 
qoi ad omnia» qusd necessitas exigit, scit fortasse simalare 
cnpressom. Desipit ita Rufus in Nsevia, a qna eum» teste 
Coqao, nuUus casns avertit. Nam 

Quicqaid agit RufnSy nihil est nisi Naevia Rufo ; 

Si gandet, si flet, si tacet, hanc loquitur. 
Ccenat, propinat, poscit, negat» innuit, una est 
Naevia: si non sit Nsevia, mutus erit. 
Lib. I. Epigr. 68. 

Idem lib. viii. cap. 6. 

Peregrinos odores non nisi dissolutis et amatoribus con- 
venire, Comicus et Coquus docent. 

Idem lib. eod. cap. 13. 

Nam fcenerator ut plus recipiat, interdum aUquid praelar- 
gitiir. Unde Coqnns : 

Manera quod senibus viduisque, &c.. 
Lib. lY. Epigr. 56. 



20 TESTmONlA DE MARTIALB. 

Vetas Glossariam Latinam. 

Petaso, Petasonis ; pema, baconis. Martialis Coqaus : 

Et pultem dubiam cam petasone voras. 
Extat Lib. ui. Epigr. 77. abi valgo, 'Et palpam dubio/ 
Laudatur ab eodem Glossograpbo etiam alibi, et sub Mar- 
tialis Coqui nomine prseterea funginum hoc Distichon : 
Defungi fungis homines, Macrine^ negabas : 
Boleti leti causa fuere tui. 

Angelus Politianus, Miscellan. cap. 6. 
Nimis enim foret insubidus Poeta : quod nefas credere. 

Idem cap. 52. 

Sane per totum Epigramma signate usus est verbis argu- 
tissimus Poeta, &c. ut sic hoc Epigrammate nihil utique 
peusitatius. 

Idem in Declamatione pro Quintiliano. 

Ut ab ingeniosissimo Latinorum Epigrammatum poeta, 
et * yagae juventutis moderator/ et ' Romanse gloria togse' 
vere meruerit appellari. 

Jovianus Pontanus, lib. iii.de SermonOy cap. 18. 

Valerius Martialis artificiosissimus Epigrammatumscrip- 
tor, ita in iis quidem jocatus est, ut irequentius carpat, 
quam delectet : tametsi e demorsione ipsa delectatio quo- 
que paritur. Adhasc dictis ejus partim occultissima qusD- 
dam insunt spicula; partim verba quse non solum a faceto 
sint aliena, veram aut obscoena ipsa admodum scurriliaque, 
aut maxime ampullosa etacida : qnod quidem Hispanicum 
est. Sunt tamen dicta ejus in universum arguta^ subtiliter- 
que conquisita ; abstrusae sententiae, eaedemque rarae, salsas, 
aculeatae : inventiones vero maxime acutse : verba prsecipue 
accommodata, quaeque non prima tantum facie^ atque in 
ipso explicatuy lectorem alliciant atque auditorem ; verum 
quae in ejus animo relinquant tacitam quandam quasi sub- 



TESTIMONIA DE MARTIALB. 31 

titillatiaDem. Nihilo tamen mious iis» non pauca quidem 
aQimadyertas^ qu8B digna prorsus sant facetis ac temperatis 
ingeniis : retineantque decorum illud» quod virtutis hujus^ 
de qoa pr»cipimusj maxime est proprium. 

Julius Caesar Scaliger, Poetices lib. iii. cap. 126. 

Epigrammatis virtutes peculiares, brevitas et argutia; 
hanc CatnUns non semper est assecutus. Martialis Pocta 
argutissimns nusqoam omisit 

Idem lib. vi. 

Ne Martialem quidem transferre libet ad meliora. Multa 

snnt ejns Epigrammata divina ; in quibus et sermonis' casti- 

,tas»eta^menti species luculenta est. Versus vero can- 

didi, numerosi^ pleni, denique optimi. Alia fceda ne legerim 

qnidem^ tantum abest ut ad censuram vocem. 

Adrianus Tumebus» Advers. lib. viii. cap. 4. 

Qnid vetat attingere festivissimi Poetae Martialis lusus^ 
atque in his operam ludere? Non semper supercilia ad- 
dncrada sunt 

Idem lib. xiii. cap. 19. 

Cum a lepidissimo Poeta, uec enim illis assentior, qui 
scurram ineptum enm appellant, neque satis elegante Musa 
libros Epigrammatum scripsisse autumant, lib. iii. Epigr. 
98. canitur : 

Admittat inter bnstuarias moechas, &c. 

Justus Lipsius» de Amphit. cap. 15. 

Designatomm facete s»pe meminit auctus et capitalis 
ille Hispanus. 

Idem ad Janum Lerautium^ i. Epist. Qu»st. Epist. 5. 

Qnid censes tu? non melius de Martiale Scaliger judi- 
C9mt, qui versus ejus candidos, numerosos^ plenos^ £pi- 
grammata multa divina dicit: quam ille, qui scurram de 



32 TBSTIMONIA DB MARTIALB. 

trivio appellat? Nollem excidisset viro magno hoc judi- 
cium judicii dissimile. Nihil ad Catullum Martialis^ scio : 
sed et hoc scioj Epigrammata illa nec in trivio nata, nec 
omnia in triclinio. Multa foe a, obsccena in Martiale : et 
mehercule in uno CatuUi libello non pudiciora^ sed pau- 
ciora. Ignorat saeculum illud^ qui hoc accusat. 

Et cetera^ qui ibi sequuntur tanto viro indigna. Pudet 
me judicii: quod infra inter Infelicium Criticorum jndicia 
merebatur locum. Sed reliquis tuis meritis lucrifecisti» mi 
Lipsi^ hanc notam censoriam. 



SINISTRA QUiEDAM JUDICIA 
INFELICIUM CRITICORUM 

DE 

MARTIALE. 



Raphael Volaterranus, Commentar. Urbanorum lib. xvii. 

M. Valerius Maxtialis, Poeta Epigrammatum» e Bilbili 
oppido Celtiberiae. RomsB annos triginta commoratas, in 
Hispaniam demum revertit, pauper admodum» et viatico a 
Plinio Nepote, ut in ejus Epistola declaratur, adjutus. 
Amicos coluit Stellam, Silium Italicum. Ascitus et in 
ordinem Equestrem, et jura trium liberorum adeptus est : 
reliquit Epigrammatum librum omnino rejiciendum, qaippe 
qui neque elegantisB Latinae. neque moribus prosit. 

Paulus Jovius, in Elogiis Virorum literis Illastrium, in 
Marco Antonio Casanova. 

M. Ant. Casanovae, Comense patre Romse genito, aiguti 
Epigrammatis palmam detulit illa ipsa Roma, severae auris 



TB8TIM0NIA DB MARTIALB. 23 

jadicio saperba; nec nnqaani in confesso pndore Poetis 
adalatrix : qaod lepida^ et salsis finibas acoleata carmina 
factitaret Elocationi casta tamen puritas ac in numero 
sa^ duro lenitas defuit : qualis in Catullo praetenero Poeta 
conspicitur: cum ingeniose mordaci et impuro Martiali per- 
similis esse mallet^ ut una preesertim peracutae circum- 
doctaeque sententiae gloria daceretur^ 8cc. 

Andreas Maugerius^ Auctore in iisdem Elogiis P. Jovio. 

Cum Epigrammata prsestanti judicio lepidissime scribe- 
ret» non salsis aculeatisque finibus, sed tenera illa et prae- 
dulci prisca suavitate claudebat, adeo Martiali severus 
bostis, ut quotannis stato die Musis dicato multa ejus 
Yolumina^ tanquam impura^ cnm execratione Vulcano di- 
carentur. 

Alia sinistra infelicium Criticomm judicia Tide in Mar- 
tiale P. Scriverii. 



M. VAL. MARTIALIS 

DE , 

SPECTACULIS 

LIBELLUS.* 



I. 

IN AMPHITHBATRUM CiESARIS. 

jBarbara Pyramidom sileat miracala Memphis ; 
Assiduos jactet aec Babylooa labor; 



Bmrbma Mmpkii Ueent odmnmdM pffrmmdee, nee Ub^r mjfrobiu oiUniH 



* Honc LibeUoni, aoia in eo qnaBdam Martialis tempori non conyeniunt, 
■mlta IngeDiom noatri Poet» narnm •apinnt, ex mente DD. W. Jani Rnt^ 
■enill Var. Lect. Lib. t. cap. 16. et Petri Scriyeril in Animadyersionibnt sais» 
ifartlali abdicatnm atqne ad calcem rfjiciendiim corayit Famabiot : Idqne 
nen liiie e&emplo et aoctoritate codicit Mt. qoi habetor Oxoaim in celeber- 
ilma Bibllotheca Bodleiana. Ubi etiam extreroo ioco pott Apophoreta in- 
■criMtnr : Ad €•§. de AmfiuthMtrOj Marci Val, MariiaUt Epigr, Hb. deeimmM 
fOMhu. Ant. de Rooy. Inscrib. Dwereerum Poelamm Speetacula; onioa enlm 
Ifartlatis, liNioit,hnnc ftetam eeae, liaod facile addocar ot credam, et sommo 
jnre dndnm mibitamnterQditl. Theodonm Marcilint : In A mf fd ilUiainm ei 
rnntfniii Cmmu Ittwdiinu 

t Amifrbu Aodreai AlciatoB» qoem lecotl sont Joniot et Sobotna.— 3 Non- 

NOTiE 

1 Memfhu] Urbi /Esyptl nobilis- Strabo lib. xvii. ait, < Pyramidet, 

sima, secondnA pleroaqne hodie U qns apnd Memphim sunt, in olteriore 

Caire, Com tamen ab altera parte regione apparere,' ncilicet Babylonit 

Nlli faerit, e reglone Cairi, cojns castelli natora moniti a Babyloniis 

nihil extare praeter nomen, Menchis, qoibnsdam conditi, ot ait idem Stra- 

pnlat Postellos, nma est illa opinio. bo : 'tari ^ y^ M rov A^ra rpf- 



26 



M. VAL. MARTIALiS 



Nec Triviae templo moUes landentar honores ; 
Dissimuletqae Deom comibns ara fireqnens. 



Babffkma: nee eMrreidwr ddieata omameiUa tempH DUautj et ara refeHa 



^»»«#«^^<»i»#^^»i» 



nalli mdee 2. lemee; Radenis enim e conj. Scaligeri scrip8erat,m«tte0 1. lemee ; 
id<|ne exhibet ed. Par. 1754. et GronoTias nil ▼erins elenntiatve jndicat. 
Hinc D. Heins. ad Claud. x. 88. meree hmdentur lenee. Fetitos rescriben- 
dam conj. keronee ez Piin. xxxvi. 16. meUee I. keneree omnescodd. testantnr. 



NOTJE 



cxemet^ oMr* tribu88ch<Bnis aDelta 
distita est Memphis nempe. SchoB* 
nnm ez eodem StralK>ne libro citato 
triginta stadia complectitar; tecun- 
dumHerodotnm sezaginta: stadiom 
vero mensara est pedom sezcente- 
jinm, ot tradit BudaBus ez Herodoto 
]ib.ii.delabyrintholoqaente. Plinios 
lib. II. cap. tS. ait : ' Stadiam centom 
-viginti qoinqoe nbstros efficit passnSy 
pedessezcentosvigintiqoinqoe.' Bar- 
banm dicit Memphim, qood Romani, 
prsBter OrsBCOs, omnes alios popolos 
baribaros vocarent Apudhancorbem 
Sgyptii Reges potios ad ostentatio- 
woky qoam ad osom, PyrtCnides ez- 
stmzere,adboc'eztantesy qosB inter 
septem orbis miracala annomeratse : 
snnt vero qoadratae moles, qose ab 
ima et latissima basi paolatim in api- 
cem desinentes sommam in aititodi- 
aemcrescnnt» 

9 ^siMiMis lo^] AIU honc Ubo- 
rem referont ad scriptores, qoi moltis 
landibos Babylonem eztolernnt ; est- 
qoe idem» inqolont, qood Horatios i. 
Od. 7. vocat onom opos: ' Sont qoi- 
bos nnom opos est intactss Palladis 
nrbem Caniilne perpetno celebrare.' 
Sed Poeta comparat Amphttfaeatroro 
com alio aedificio, itaqoe alii melios 
meo jodicio laborem illom assidoom 
referont ad Babylonis muros, qooram 
ambitos qoadringenta et octoginta 
stadia complectebatnr teste Hero- 
doto lib. I. ita nt ingenti labore foe- 
rint perfecti| et inter orbis miracola 



recensiti. AetAdame ergo labeT snmi- 
tor hic pro ingenti, et improbo., Ba« 
bylon vero orbs foit celeberrima ad 
Enphratem, ciyas sitom fose ezplicat 
Herodotns lib. i.de qoa O vid. Met. i v. 
*Ubi dicitor altam Coctilibas moris 
dnzisse Semiramis orbem.' De pen- 
silibns illins hortis tnm ab Historicis 
tom a Poetis narrantar molta. Alii 
legont Aeeyriae Utbor qaod Babylon 
olim foit Metropolis AssyrisB. Strabo 
lib. XVI. 

8 N<c Trmat] Diana dicta est IVi- 
via, qood in triviis coleretnr, nnde a 
Onecis dicitnr TpioSrrif, hoc est in 
trivio constitota. MoUee honeree in- 
tellige signa in templo Dianse, co- 
Inmnasyipsnm deniqoe templom som- 
mo artificio elaboratom ; mittee aotem . 
delicatissimos et qoasi vivos interpre- 
tare. Sic Virg. JEn. vi. ' Ezeudent 
alii spirantia mollins flera, Credo 
eqoidem, vivos dacent do maimore 
vnltns.' EpbesosIonieregionisAsia- 
ticsB orbs nobilis ab hoc Dianae tem- 
plo: qoare legunt alti meUee lonee, 
QnsB lectio non displiceretsi antiqnis 
in codicibos reperiretor : hoc est, nec 
oelebreotor moHes lones a templo 
DiansB EphesiflB : sententia perspicoa 
est, lonas nerope effceminatos adeo 
non esse laodandos a templo qood 
DiansB aedificayemnt, nec Cares a 
Maosolf o, nec Babylonios a snis mn- 
ris, nec Delios ab ara cornea, nec 
£gyptios a sois Pyramidibos; com 
omnia illa a^dificia longe sapcret Am- 



BB SPBCTACULIS. 



27 
5 



Aere nec vacao pendentia Mansolea 

Laadibas immodicis Cares in astra ferant. 

Omnis C»sareo cedat labor Amphitheatro : 
Unam pro cancds fama loqaatar opas. 



condbuB tUeai Dnm: nec drcf commnidaiwHe «imis tii Mptem tMmi mmm- 
memtmm Mamtoli «mpeiiram in aHre vaeuo. Omne opus det jnimai AmphUheatro 
Ceeaaris^ et /ama pradieet wicum illad ^ediflcUim pro omnibue. 



Ceteniin Scriv. interpnngit : 'Stc T. f. maiUe loMdealtwr: honeree Dimmutetquef 
dfc. Vide Notam.— 6 Ed. Jant an. 1512. penes Editorem in roarg. habet 
itfoeitfra, riijus etiam meminit Marcil. Vide Jol. Front. de Limitibns. — 6 



LamdibuM immmerie in qnibnsdam edd. yett. immodicie in codd. cnm Ald. Jnnt 
Giyph. Scc. — 8 Cod. Bodl. pray qood receperont Scriv. SclireveL et £d. Par, 
1754. alii codd. pro ; et sic edd. vett. ct Ald. Jant. et Gryph. 



NOTiE 



phttheatrmnaVespasiano exstrnctnm, 
Saetonias in Vespasiano cap. 9. et a 
Tito dedicatnra, in Tito cap. 7. * In 
qno spectacnfai magoiiica assidne et 
•nmptnosa edidit Domitianun/ idem 
Saetonini tn Domitiano cap. 4. nnde 
dicitnrbic Spectacnlomm Uber. £x- 
stmcti antem Amphitheatri faradem 
tKmitiano tribnit noater Poeta. 

4 Cemibue ara] Bctphs Ktpdrawy ara 
earmeay inter septem orbis miracnla 
feeenuta, qnam in insnla Deio, hodie 
Saiae, ex comibns capramm a Diana 
sorore interfectaram exatmxitApolIOy 
Doo tanqnam diTinnm opus se jactet 
com ab Amphitheatro roortali mana 
iacto longe snperetnr. De coraea 
hae ara agit Callimachds in Hymno 
Apollinis ; et Plntarchos, de anima- 
liom solertla, scribit hanc araro inter 
offbis rairacola positam. Alii minos 
beno ▼identur intelllgere templom 



Jovis Hammonis apad Nasamonas 
Llbyse populos in ora Syrtis. Strabo 
Ub. XYii. AlMf DiatiamiUt DeUm. 

5 JlfoMsslM] Id esty Sepolcmm 
Maosoli regis Cariae cooditam ab 
Artemisia oxore, et enomeratom lo- 
ter orbis miracola* Peadawtia dixit 
qoia colomnis erant soffalta.^ Vide 
lib. II. Epig. 14. * Indepetit centom 
pendentia tecta eoiomnis.' Cares 
vero Asiam minorem habitarant con* 
tra Rhodom : caput regniHaiicaraas- 
siisubi Maasoleum spectabator: de 
qoo Vitrarias lib. ii. cap. 8. et Plinios 
lib. XXXY. cap. 5. 

8 Unum pro] Alii pr«s. Lipslos de 
Amphitheatra cap...7. ' lotelligit/ in- 
qolt, ' hoc Titiaoom : nec ad Dorai- 
tiannm iila, aot de Domitiaiio, nt hal- 
Incinator ioterpretom Tolgos.' Jo- 
dicet lector ex liis qn» siipm dixi- 



28 



M. VAL. MARTIALIS 



II. 

IN OPBRA PUBLIGA C^SARIS. 

HiG ubi sidereus propias videt astra colossus^ 

£t crescnnt media pegmata colsa via ; 
Invidiosa feri radiabant atria regis» 

XJnaque jam tota stabat in nrbe domus. 
Hic^ ubi conspicui, venerabilis Amphitheatri 5 

Erigitur moles» stagna Neronis erant 

Odiom mda crudeUM regU Neronia hic spUiMfaif H Jam wiam domkUitm 
cral tii Ufia doUalif M raduBtiu eoUmu aspUU aitra prophu^ et pegmaia atti 
nargwni mtixa tia. HU erani stagaa NeronU uH exolruUur molei veneranda 



Intcriptio in cod. BodL De operiba» eUca amphitkeairmn : * vemm haud ita 
apposite; qnale erat ingeniom eomm qui lemmata pnefizernnt omnibna 
Epigram. praeterqnam lib. xiii. et xiv. ouk iptins auctoris snnt/ Fam, In 
cod. Thaan. De operibu» dngentUnu AmphUheatrumf teste Gronovio. In edd. 
vett. Ald. Jnnt. Gryph. aliis : Adeundem Caonrem. Marcil. malit: De operilm» 
DomUiani,^! Legitnr et pnppior, estque pathos Metonymicon : altitndinem 
enim exprimit Coloui, nam quo altior &brica, hoc cobIo propior est. 



NOTiE 



\ HU ubi eidereu»'] PUnina lib. 
XXXIV. cap. 7. * Audaci» innnmera 
•nnt exempla. Moles qnippe exco- 
gitatas videmnt •tatuaram, qnas co- 
losioa vocant, tnrribns pares.' Side- 
reus vero dicitnr colossus qnia a 
Vespaslano Soli dicatus est, vide 
Plinium loco citato, et Soetonium in 
Vespasiano cap. 18. * Colossi refec* 
torem Insigni congiario magnaqne 
mercededonavit.' Ille enim oolossos 
secnndom Soetoninm in Nerone cap. 
S1. * centum viginti pednm stabat 
ipsins Neronis effigie :' in eodem hoe 
eapite recenseiitnr ndificta qaoram 
mentionem hic facit Martialis, qni 
pergit Domltiano tribnere qns a Ves- 
pasiano et Tito aedificata fnerant; 
alii tamen potant hsBC ad Titnm re- 
ferri : ' Hic colossns,erectns sub Ne- 
rone, refectus a Vespasiano, ac demto 
capite Neronts, et Solis adjecto cum 
septem radiis, Soli dicatns fait,' dec. 
Hieronymus in Habacnc. cap. 3. 
Vide lib. xii. Epigr. fiO. 



9 Pegumta'] Fnernnt machinse qoaa 
sio describit Scaliger hi Manil. lib. ▼• 

* Erat autem pegma contabulatio 
quae sponte snrgebat senslm, ct dis- 
solvebatnr.' De bis machinis Plinins 
lib. XXXIII. cap. 3S. SenecaEpist. 88. 

* His annumeres licet machinatores, 
qni pegmata ex se snrgentia excogi- 
tant, et tabnlata tacite in subiime 
crescentia, et alias ex inoplnato varie» 
tates ; ant dehisoentibns qnae cohss- 
rebant, ant hts quae distaban^sna 
sponte coeuntibus, aut his que emi- 
nebant panlatim in se residentibns.' 

3 /fiddtosa /eri] Tacitns Ann. xt. 
' Ceteram Neronsnsest patrisb rainlt^ 
exstraxitque domnm in qna band per- 
inde gemmae et auram niiracnlo essent, 
solita pridem et Inxu vulgata, quam 
arva et stagna, et in moduw solitndi- 
num, hinc sylvip, inde aperta spatia, 
et prospectus.' Mox * Soperbos ager ' 
dicitnr, vel quia amplissimns, vel qnia 
Neroni peculiaris, nec popnlo com- 
munis. 



DB SPKCTACUL18. 



29 



Hic, nbi miramur velocia mvnera thermas, 
Abstolerat miseris tecta snperbas ager. 

Claudia diffusas ubi porticus explicat ambras, 
Ultima pars aulse deficientis erat. 

Reddita Roma sibi est; et sunt, te prseside^ Caesar» 
Delicise populi, quse fuerant domini. 



10 



ycfai MK AmpkUheatri. Hic ctmpmB iupfrhmB eripmerui dmmt ob m 
civibiWy M 110619 KtfmtroHoiii aimt balnea eeleritet exetructa. Extrema \ 
«frti duiMenH», M Ckmdia pcrtieuB dilaiat mmttac, Rcma cibi rectitata eCt^ et, 
te Iccperatcref Ccnar^ mud pcpmUf qua fuentat vctmpialei dcmM Neronis. 



NOT^ 



7 Velocia mcmera'] llienngB ^nim 
Teiodter a Tito faerant exstmetae in 
graliam popnli. Snetonios inTlto cap. 
7. * Ampliitheatro dedicato, Tlier- 
mtsqne jnxta celeriter ezstmctiB/ 

9 dcti^] Qnam eandem cnm 
livi» portictty de qna PlinioB llb. 



XIV. cap. L.affirmant aliqni; alii 
▼ero diTersem faiBse ttatnnnt. 

IS Qti«/Mnm< dofidm] Odioee Ne- 
ronem vocat dominnm, qni nempe 
civiboB RomanlB veloti servis impe- 
raret. 



III. 
DB 6BNTIUM CONFLUXU ET C0N6RATULAT10NB. 

QvM tam scposita est, quse gens tam barbara» Ca&sar, 
' £x qua speclator non sit in urbe taa? 
Venit ab Orpheo cultor Rhodopeius Hsemo^ 
Venit et epoto Sarmata pastus equo ; 

Qmc naiiOf o Catar, tam remota et tam barhara ex qua aUquie cpectator non 
tideatur tn tua einiate? Ineda ThrofiMC adcenU a6 OrpAeo Hmmo. Sarmata 



^^^^^^^^^*^-* 



In cod. Bodl. inscribitnr z Dci 
vett. Ad emmdcm Ceuarcm.—A Vemt et e pctc Jant.< 



Jnnt. Ad emidem: ia alik 
-ft Eadem hatiet, dc premci 



SOTB 



% Vei^ab Orpkeo^ Rhodope et H»- 
moB montes Bont Thraci» . O rpheoB 
Hannas dicitnr, qaia ad enm habita- 
rant parentCB Orphei, vide Plininm 
Hii. iT. cap. 1. et cap. 11. ubi agit de 
patrla Orphei. 

4 S crm a ta pactuc eqmf] Hoc est, a 
Septemtrione Sarmats vdMrant, a 
■leridle incolft Nill. Ab Occidente 



Hiflpani vel Britanni. Ab Oriente 
Arabes. Sarmatta doplex esty Eiiro* 
pBca et Asiatica. £ttrop«amy < R«s» 
siam/ vocat OrteUas» Asialicam vero 
< Tartariam.' * Sarmatamm qooqoe 
gentes hac maxime polte aluntnr, et 
erada ettam farioa, eqaioo lacte» vel 
BMigttine e cruris venis admixto.' 
Plinina Jib. xviit..cap. 10. snb finem. 



30 



M. VAL. MARTIALIS 



Et qui prima bibit deprensi iQamina NiU^ 
Et quem supremae Tethyos unda ferit. 

Festinavit Arabs^ festinavere Sabsei ; 
Et Cilices nimbis hic maduere suis. 

Crinibus in nodum tortis venere Sicambri, 
Atque aliter tortis crinibus ^thiopes. 



10 



quoqut wUrUui tangtilDe e^ia hauMOf lUqui *ilU pd potai aquam ffnmam NiH 
coguiHf etiUequi percutitur undu extremi mario. Arabet jrroperaveruuif Sabtei 
aecurreruntf H CiHeea retperti fuerunt tuie imbribuM. Sieembri accetaere capiUit 
coaetit m iiodiuii, atque Mtkiepet eoma atio modo retigata. Loqu^ varia quideoi 



^^<#<»^«»^i»»»^>»*' 



/. NiU; et pro v. 1. a marg. immenti, metro obstaote. Certat aliqnis 
Nostrnm scripsiMe; Et qui prima bibit tepteui Jtununa NiU; vel, Et qui 
prona bibit tepteni^ 4pc. sed priiiB magis arridet.^ — 9 Sjfgambri scribendnm prae- 
ferant virl docti. Vide Interpretes ad Ovid. Am. 1. 14. 49. et Valesiana p. 91. 



NOTiE 



5 Et qui prima'] £t venerunt illi 
Atliiopes, qni regionem incolunt, ubi 
emergit primum ac deprehenditur 
Nilus. De quo fnse Plinius lib. y. 
cap. 9. ' Nilus incertis ortus fontibns 
it per deserta.' Et panlo Infra: 
' Originem, ut Juba rex potuit es- 
quirere, in monfe inferioris Mauri- 
tanias non procul Ooeano habet, lacn 
protinus stagnante, quem vocant Ni- 
lidem.' Dio in Severo affirmat ori- 
ginem Nili fuisse inventam : * Nilus 
a monte Atlante certoflolt, qui mons 
est in Macennitide, non longe ab 
Oceano, qua parte spectat ad occa- 
som solls.' Prisd tamen quam plu* 
rimi negant Nili fontes fuisse depre- 
heososy mazime Seneca Qnsut. Na- 
tnral. lib. yi. cap. 8. Papinins Syl- 
varum iib. lu. Horatins it. Od. 14. 
et muiti alil : videat lector. Fontes 
Nili repertos fbisse constat, ex lis 
qnse referunt Patres Societatis Jesu 
Alphonsus Mendea,. Almeyda, maxl- 
me Hieronymns Lobus, nempe in 
regno Goyam ad duodecimum gra- 
dnm Latitudinis Borealis, et quin- 
qnagesimnm quintnm Longitudinls 
gradnm in regione Sacahala, qnam 
incolnnt Agavi. lUic lacus est jac* 



tum lapidis latus, iu qno sunt duo 
fontes a se invicem triginta passibos 
distantes, qui nostrorum puteornm 
figuram referunt ; ex his eroanat flo- 
vitts Nilus, qui per alterum deinde 
lacnm transit seque in terram abdit. 
Ad miiliare vero inferius emergit rur- 
snm ea aquamm copia anctns, nt 
fluvii nomen consequi possit. Orien- 
tem versns flnit. A sna origine qna- 
draginta milliaria emensus lacnm 
Dambeam vnlgo Bardambeam ingre- 
ditnr, iee, qnas fuse describnntur in 
Synopsi Historiss ^.thiopicc Vide 
librum inscriptnm, ' Recoeil de Di- 
vers Voyages faits en Afrique,' &c. 

6 Supremai] Tethys Oceani nxor 
pro mari ipso snmitnr. Hic intellige 
Britannos, vei Hispanos qui annt nl- 
timi ad solem occidentem ; nbi mare 
in^uietnm et undosum toto anno, 
nnde dicit, ferit. Thetis vero Pelei 
conjnx fnit et mater Achiliis. 

7 Sabtei] Populi Arabise FeUcis. 

S CiUcet'] CiUcia, Asiss mlnoris re- 
gio, hodie vocatur ' Turcomania' et 
* Fioichia,' ubi est crocus prsestan- 
tissimus, cui primam nobiUtatem tri- 
buit Plinius Ub. xxu cap. 0. 

Htc maduere] Nam croco trito et 



DB 8PECTAGULIS. 81 

Vox diversa sonat: popnlomm est vox tamen mia, 
Com venis PATRiiS dioeris esse patbr. 



•^^^^^^^^^^^■^ ^ 



—11 Cod. Bodl. rosdlMrMJmialpopiilonnN: «fMx^^v. Jimt. fVapd.«.p». 
rOmwmy egtf ^. Tlinao. ap. Oronovimn, (hm temen wm «il. 

NOTiB 

mixto ▼ino daici irrigabantar, odora- nodos.' Tacitna de Moribos Oerma- 

tis qnoqae imbriboB perfundebantnr norum hnnc ritnm tpeciatim tribnit 

tpcctatores. SnevU: * Insigne gentia obliqoare 

JSicaai^ri] TesteStraboneOalUtt crinem, nodoqne anbitringere.' Jn- 

•nnt popnU, nbi hodie Ooeldrise Dn- ▼enalia Sat. xiii. vt. 164. ' Cmmln 

catna. Ut Martiano placet, nempe, qniii atnpnit Oermani lomina, flavav 

interMoaam etRhennm. Secondnm Cmtariem, et madido torqnentea 

aUoi foemnt ab altera parte Rheni» comna drro f 

obi hodie Zntphanim Comitatua. In 10 Aipie tMier iortW] Athiopnm 

nodora torqnere crlnes aolebant illi comm natnra et ardore Solis criapm 

popnli. Lib. y. Epigr. t9. * Rheniqne sant, Oermanornm vero arte. 



IV. 

AD CJSSARBM, QUOD BXPULBRIT DBLATORBS. 

TuRBA gravis paci» placidasque inimica quieti^ 

Quas semper miseras solicitabat opes^ 
Tradita Gsetulis ; nec cepit arena nocentes ; 

Et delator habet^ qnod dabat, exilium. 

Mtdiiimdo i^feiua paei^ aipte edversmia ^meia irmiqmOiimiif qme «ueidne 
vexttbei dtviHaa auMrsmm civiom» duda eei cam waertp<tont6M, nec m-ena cen- 
tinadi reof, et neeneaier mnidahir cariKoy 9110 mnieiabai aliot. Aeeamdar/ngiikne 



^^»»»*»»»*»»»»» 



In nonnnUia loKribitnr : Ad Cmearem de delaiaribMe.^ Tradneia eet Geinli» 
icripait Janins : IVadMcfa eat Getieie cod. Bodi. Geikiei» aot Gyari» legendom 
potavit Merala ; qoam poateriorem lectionem reposait Aidat ; eamqae li- 
vett. codd. compronarenty retinendam este censet Polmannos : alU cAirie: 
lipsins IVadadii eet ItlnUs, probantibns Radero et Ramir. de Prado: TWtlo 
Getelis JunL Oryph. ScaL Scriv. ed. Par. 1754. alise. Nostram lecL firmat 

NOTJE 

8 IVadtfa G^etnii» ITradneta eat H- torea: qoomodo? nonneomnimn nnna 

laKs] Sic legit Lipsiorin notis ad lib. eat communis? non hic : quia addi« 

II. cap. 11. de Crace : ' Titulfs enim tnm, qnos et quam illustres qalsqae 

vult, [Martialis scU.] traductos dela- detuUsset. '. Eaempli caosa. Hic cst 



82 M. VAL. MARTIALIS 

Exulat Ansonia ptofagus delator ab arbe : 6 

Impensis vitam principis annomeres. 

€tnumdgtwr a6 wrU JZoaui: vUam gdddu iumtih» /fliptratorw. 

Aldi MaDnlii cod. qnam et 8. Marionisliber aMeriti et CttaiMB«a probat. — S 
Disticbon boc a prscedenti tetrasticho dividunt Scal. et Scriv. ut «it allnd 
Epigrammay cuin boc titulo : De lisdem : et aic dedit £d. Par. 1754. 

NOT^ 

Titius, q«i Camerinum detoUt* Hic dclatores mandatoreiqne eranty ex 

qni lAteramim, et talia. In librit licentia veteri. Hob assidne io Ibro 

legitdr: Tnduciaett Gahdi$: inaliif : fiagelUs ac iVistibns cspsos, ac novis- 

TndUa GatuHs, et emendarunt : Trth sime tradoctos per Amphitbeatri are- 

dtuUi est Gyertf, qnod ego et ratio h^ Bam, partim aubjici in aervos, ae ve«> 

cUetefellant.' loboclibro^deCmce, Bare imperavit; partlm in asperrima 

fnse agtt Lipsins, de tituHM qnos dam- insularum avcAii.' . Alu legnnt, m 

■Atis apponere solebaat aatiqni. meperHmtu vmdamm» 



Nee eejpa] Tantna forte ^t dela- 6 Ameema uk mr^] Romam tntel- 

tornm nomenis^ nt in arena oontlBeri ttge. Italta dicta est Ausonia ab An« 

noD potnerint : vel, intellige tantum- sonio Ulyssis et Calypsos fiUo. 

modo ignominise Oansa traductos fn- 6 impeMts] Hoc est, mnneribos 

isse per arenam, et deinde in exilium exhibitis. Niimrum prseter aUa mu- 

missos. Sensus est : Delatores non nera qnsd in civioro gratiam exhiberi 

fuerunt addicti arenae. Snetonins in jussit Domitianns, dedlt vitam, quo- 

Tito cap. 8. meotem nostram expli- niam ejecit delatores qni vitft et bo- 

cuit : * Inter adversa temporum et nts civiom tosidiabanlur. 



V. 

DE PASIPHARS SPECTACULO. 

JuNCTAM Pasiphaen Dictado credite tauro. 
Vidimus : accepit fabula prisca fidem. 

JFidem adldbete Puttpham cet^undtun /uieee taure CreieneL Speetmnmeu; 



BhutdUur Caeari inscriptio est in codd. cnm Ald. Jnnt. Orypb. et aUis edd. 
vett. De Paeiphae Ramires de Prado : De epectacuh Patiphaee Marcilins.— 1 
JumHam Paatiphaen Dictofo credUetaura Vidimut Ald. Junt. Oryph. et alist vett. 
* Post nomen fmrro appone Periodi notam, quod ibi absolvatur sententia.' 

NOTiE 

1 Junetam Patiphaeu'} Pasiphae, fi- oota. 
liaSoUs,et iixorMinoisRegisCretsB, iNcitfo] Cretensi, a Dicte monte 
arsit amore tanri. Hsec fabula satis Crette. , 



DB StPBCTACULlS. 33 

Nec se miretar, Cmaat, laagetyH vetnstas: 
Qaicqaid fiuiia cwiit, doaat ama tibi. 

/Mm MUmm fmOm eai tperc Nie miHmdk» rem§Oiy o dtem^f M mmmM 
fimMt: quieqmd/mim mmd, idiiMoai im mppi d U wi mrmm. 



W^i#<»»<»l»l#i»i^»» 



Bmrifm, — S Ndc iwi wMmt conj. Aat. de Rooy, «t ap. Todt. Ano. ii. cap. 
ttlt. ' Canitiirqae odhae bariiaras apiid gentes, Orveomiii annalilMis ignotut, 
qni sna tantnm inirantttr.' Habet tamea, qno se tneatori reoepta lectio. 
Vide Ub. xiu. Epigr* *• 

NOTJE 
8 NcraeMMnr] Proptertoanira- rooe eap. 12. ' Tanrns Paaipiiaen 
cnla, ant potius propter fabnlaB, qnn ligneo Juvencs •imulacro abdlf am 
in Ampliitlieatro Domitiaiii vere re- iniit, nt molti spectantium credide- 
prssentabantnr. SimilespectacQium mnt.' 
ezhibaerat Nero. Snetonina in Ne- 



VL 

FCBMINiE IN AMPHITHBATRO CUM LBONB CERTAMEN. 

Bblligbr inyictis qaod Mars tibi snvit in armis» 
Non satis est, Caesar ; Sdevit et ipsa Venas. 

Prostratam Nemees et vasta in valle leonem^ 
Nobile et Hercaleom fiuna canebat opas. 

Nen $KfUii, o C<esar, pwd Man MHcmks HU /mit t« mmi$ ingwperabitilm§ ; 
Vemu qneqiie ipsa fiarU, Fmm nerrdb^i egregvem Hereedu /MtoM^ leenem 

BkaidiiMr Caemi hic etinm in nonnullis codd. et edd. vett. De vemdione 
wmHentm MarcU. 'Inscriptio in cod. Thoan. hsBc est: DeJnl. ApreL qnadie 
emme vemdio per nmHeree emrfeeta eet. Apparet legendom De Idibue AprUUme, 
Recte hariolatas est Scrivertas hoc Epifframma in dno Jiecandnm. Nam 
primnm distichon soffieit sibi. SeqaentiDns dnobos etiam aovum iemma 
prspoint Tfanan. Ms. De wenairieef fnm leonem prinue /emue venabuh cepii, 
ubl notandnm illud, pHHur femue ; nam sic Justinas lib. xy. cap. 4. leo 
logentis formae.' Gronov. De /eemimtrmn pugna cnm bettUe ed. Far. 1754. 
in qna dividitnr Epigramma, cnm hoc altero lemmate: De Eadem. — 1 
Orateros tam hiCy quam in seqnenti versn, reponi posse credit. eervit^ 
S Noitnon lectlooem servant omnes fere codd. et edd. vett. Scriverius 

NOT^ 
1 ilfarslt&tstfej^] Hocest,inspecie minsBtibisnntvenatrices. Snetonius 
ilgnffaqnetoa: ni in Aognsti specie in Dooiitiano cap.4. *Nam vena- 
liemrios pognavit io terris. Hom* tiooes gfaidlatoresqae, et noctibos ad 
tiosi. Od.S. SlcMareiiii». Velio lycfattochos/(Sopple,comaiisit)<Nec 
toom gfotiam saevit Vldeot lector. virDrammodopagnas,Bedetfoemina- 

9 Stemi ei ipea Vemm] Hoc est, non ram.' 
Tiri tantnm tibi venotoresy sed et fte- 8 NcmMf] Sylva est in Pelopon- 
Delpk. ei Vtr. Oae. MeertiaL C 



34 M. YAL. MARTIALIS 

Prisca fides taceat: nam post tna nmiiera, C»sar, 
Haec jam fceminea Tidimns acta mann* 



ffPg^hm itcMrta fo Mife Nema^. VeUra mmmmnin tiUmU: HemMf o C^mt, 



^»»*»»#>»#»*»#<»^» 



emeiidmTltf PVMfrctaM Ncmc«» cctf MC<a Mdc, Iccmm; cf. inlrm Epigc 19« 
^t Ovid. Met. iz. 107. ccd Mcta im mOc, Icchcm Oronov. P. Mcta Ncmccc i» 
V. I. Jf ardliM, ne otioce abondet c<; ▼el, P. N. et MctaM m mUc Immm 



Ginteroc, pncMcta ta mOc: Ant de Rooy Mcta<c mUc, vel ta mUc, nempe 
»er lconem; cf. Cltnd. R. P. in. 168. et Rofin. i. S86. 'Illnd d/ inqnit» 
hnc forcan Irrepclt 'ex nltima cyllaba tcv Ncmccc; et extrema in Mctata 



per lconem; cf. dand. R. P. in. 168. et Rofin. i. S86. 'Illnd d/ inqa 
^hnc forcan Irrepclt 'ex nltima cyllaba tcv Ncmccc; et extrema in mcCi 
facUe properanti ccriba ezcidere potnit : vel cdoluc aliqnlcy vennm cyUabn 
abnndare videM, ci rh et cervaretnr, gemlnationem medis in Mctato cutnlit.' 
AnonymM qnidam in Epict Crit. ad enndem Ant de Rooy, propocnit 
P. NcMccc m Mcta mUc Icmcm, qnod jan^aro e codice qoodam protalerat 
Steplk daverinc : idem Anonymns conj. eoam irfeeta mSc. 

NOTiE 
neco inter Myotnas et Nemcamy nU enim decceBdcmnt Romans fouDinm. 
leo ab Herenle fnlt interfectnc . Le- JuvenaL Sat i. ' McBvia Tnccnm Fi- 
gnnt alli : i¥cc<rc<«M Ncmccc ia Mcfn gat aprnm, et nnda teneat venabola 

6 H«c ioM /cMuaca] In arenam 

VII. 

P(ENA LAURBGLI. 

QuALiTBR in Scytbica religatas rupe Promethens 

Assidnam nimio pectore pavit avem: 
Nuda Caledonio sic pectora prsBbnit urso, 

Non falsa pendens in cmce Laareolus. 

\ QHCMadMcAcMPfOMClftcMCy&yeAiccccxoq^KdeM, rocccrtft^ 
etl edMcrcM odAccrcalcM; tta Laxreolm mupeuuM ta jMltMc MH/do dtfcdc 



^^<^<*t0<0 m i^>0*^<m 



Lemma non Hc poma iMureoU, sed De/ebtUa Lmreoli eccet ccribendnm, in- 
qait Ramires de Prado. Pcnia LamreoU exhibent codd. et edd. vett— 2 Ae^ 
eidtu mUimo peetore in nonnnliic ccriptic, i. e. concumto, sed renaccenti in- 
diec : iJMi d ii aM midc pectore lcgnnt alii ; iiccidMM vivo vUeere conj. Scriv. L e. 
ftecnndo, immortali : pocetl oocm dtat MarcUinc>-8 CaUdotdo Junt CalydO' 
nio in aliic vett dc etcccra cod. Bodl. et cic corrigit etiam Omtemcy qnia cn- 

NOT£ 

1 /a ScfUdea mpc] In Cancaao, qnem qnod fnrtim e cccio ignem cnbdnaic 

^tbM accolnnt: et parc ect Taari aet; excnjoc renaccentibnc quotidie 

montic, inter Pontnm Enzinnm et vicceribna aqnilay vd, nt aliic plaoety 

mare Cacpinm. Vide lib. ix. Epig. vnltnr nutricbatnr. Legendnc iEc- 

46. infra. Nota ect Promethei fa« cbylnc, in Prometheo Vincto. 

bula, qnem Cancaco affliait Jnpiter, 8 ColcilcRic nrco] Caledonia regie 



DB SPECTACULIS. 35 

Vivebant laceri membriB stillaiitibus artas, 5 

Inqae omni nasqaam corpore cwpus erat. 
Deniqae sappliciam dederat necis iile patemaD, 

Yel domini jagalam £3derat ense nocens. 
Templa vel arcano demens spoliaverat auro ; 

Sabdiderat sadvas vel tibi^ Boma^ faces. 10 

Vicerat antiqaffi sceleratus crimina fam», 

In quo^ quae fuerat fabula» poena fuit« 

t^wUtJMm ct/rfm» wrm BHUmdeo» Artm iueerfH patpU^btmi, membrii eraoi^ 
mttmmiibmj ti mifls fadm eorporiM enU i» tate corporc Tamlmi iUepertoker^ 
pmrnu wmriit fatema^ mU reu» gladio trtmaadegerai eolbm keri tmL Aut iaBaimi 
fmaiut erai ta tempUt aMnm teeretmm; vd tibi^ o jBmm, meppeeagrai tmia$ 
ertdeiet. Hic nefariMt mtperanii tedera pritcafamee, in foa tappUeiMM fmif 
fmd /a£tat fabala. 



parkni Tem pnteestltpeetoraf et non facUe repeC&t Poeta easdem vtwei, oi- 
M ob caosan. — 7 Uic et trei inteqaeDtea venos, tanqnam ftparii, reie^pantoB 
ad nesdo onem PaDonnitanom. Sed non video, inqoit Cagnerins, cnr ita ; 
coi eoimi pin8 satis confirmat vetas exemplar. et Epigramma elegans de Sctt- 
volafictitio qoi constanter adeo se ffessits * Scire piget post tale nefas quid 
fecerit ante. Qoam vidi satis est nanc milii nosse manom.' Ex qnibns col- 
Ucere est diversi generii flagitia variis et eiqaisitis snpi^liciis expiata.-*^ 
il Vetnt cod. Cagnerii ezliibet Muniua/amtt^ q^od iiU magii arridet« 

NOTJE 

Britaani», nbi sylvm denslialmm, nn- JnvenaL Sat. yiu. 107> ' iiaareo- 

de tmvi nrsi Romam mittebantnr. lam velox etiam bene Lenialas egity 

Caledenii Ptolemmo SeotiaB popolL Jndicemedlgnoaveracnice.' Verina 

' Rosaia' eornm tractoi vldetot vo- ieqnentes nt adnlterini a qniboidam 

carL Bncananni vocat ' Dancalden.' rejicinntnr : perperam ; hia enim ad- 

Videlib.x. Epig.44. AIU vieeenL ditiscmdeiitatlsnota,qn»Domitiana 

Emmvero non aolet PoeU repetera innri potniiicty deletnr. 

9 Templa9Aae€mio'\ Hoe eit, vaia 



4 lamMlABrailKf] Maleficotqat- aorea ad oiom iacrificioram : vel 

dam iob nomine et periona LaareoU» fi>rte InteUigit aomm in templii coi- 

qoi fiierat olim latronnm dnz, de co^ todifls caoia depoiitam. 

Jos in erocem actl sopplicio Bomm 19 QamJmeraifaimU} Sensos est: 

Ideotldem nslmoi agebatar« Soeto- AIU qoidem mimi LanreoU aetorea 

nltta in Calignla cap. 57. * Et eom in fietai tantnm et mimicai peenai de« 

Lanreolo mimoy in qoo actor prorif deront, hic vero latro veras loit, 
pienf ie roina iaogoinem vomait/ &c« 



86 M, VAL. MARTIA.L1S 

VIII. 

DB DJIDALO. 

DiBDALB, Lacano com sic lacereris ab nrso, 
Quam cnperes pennas nnnc habnisse tnas! 

O JMoXe, ^nflM «iptarM mme eue imtnchiM im$ qHbj am Ua diktmerU «ft 
«rMLMMiio/ 



Lemma in eod. Bodl. hoc ett : Ad Dmdahm hceniwm «6 uria.^% Alii, hmc 
hahftinf. 

VOTJB 

1 Dovlale] Nota est Dttdali histoiia ipsamqoe ciiiore respersit' 
ez OTidii Met. yiii. Hic vero dam- Jjnetmo wreo] Ex Lacania Italia pro- 

natns coaetns est Dsedalom imitari, vinciay hodie ' BaslUcata/ in regno 

et per aerem Tolare, delapsns antem Neapolitano, nnde immanes nrsi Ro- 

ab nrso dilasiatns est. Simile spec- mam mittebantnr. Plinins lib. iii. 

tacnlnm legitnr apnd Snetoninm tn cap. 6. 

Nerone cap. 19. ^lcamsprimostatim 9 QMain a/perei] Habere' pennas 

conatn jnsta cnbicnlnm ejns decidit, qnibns a Creta aTolasti. Alii Taiic. 

IX. 

D£ RHINOCBROTE.* 

Prjsstitit exhibitns tota tibi, Csesar, arena, 
Qnas non proinisit prfleUa rhinoceros. 

RMnoceree ddtuM jm epetim j khm per teiam «rmaM fiN frwM, o C«Mr, pty 

Inscriptio in cod. Tbnan. De rkmoeeroiii prima pagwa» Marcillns Tolt : De 
pagma Uaari ae rkmoeeroii». — ^2 Qiur fioiiprraim omnes codd. et edd. vett. Sca- 
liger correxlt, QiMiiiofi premkii, Sed. paee maninm tanti viri dizerim, in* 
qnit Ant. de Rooy, non placet. Hana ineleganter bestise, Tel etiam res in* 
aoimate, ' promittere ' dicantnr, qnando ex illamm extemo habitn gestu- 
qoe de intema Tel fntnra virtote conjectnram facere licet ' Promittere ' 
ergo b. I. valet minari. Vlde Barth. ad Cland. Nnpt. Hon. vs. 247. Rhino- 
ceros in arenam prddnctns fortasse non praeceps, nt alisB bestiae, simnl ac 
adversarinm oonspexerint, In pngnam ferebatnr ; scd aliqnamdin impetum 
repressit : qnt eonetabniidi extemns habitns nonadmodnm ferooem pngBaa 
promittere videbatnr : tandcm vero, solntis ins, qnam coUegerat, repagnlis, 

NOT£ 

* De JRAtNoccrsCe] Mardlins sic: agit Plinins lib. tiii. cap. SO. «Unins 

' Fnisset plenins lemma : De piigna in nare comiis....Longitodo ei par, 

lOHri oe riUfiMrroHi.' [cnm elephanto scil.] crara mnlfo 

S Qiur ttofi promtftl] Qnia non po* brevlora, color bnxeus.' 

tnit aliqnamdin ab Ampbitheatralibns Pl omtiil] Alii promtilt. 
teagistris irritari. De rhinocerote 



DB 8PBCTACUL18. 37 

O qaam terribiles exarsit pronas in iras ! 
Qaantos erat corao, cai pila taaros erat ! 

tvrmukmbehaifpdeMkMiQMrMmf^fMipiltm/ 



»»i»»»#i*# 



proBiu in adventfim imelMt, at \to apvd Liicaik Ub. i< ▼•• tOft. et teqq. — 
S O pmm tenibUiM Jant. ierribikU ed. Par. 1764. 

NOTJE 

t Prmm»] Uoc est, cornB incorra- qn« oljlcielMuitnr comtlNU tanrorom, 

to. nt irriurentar. Vide Epig. 19. infra, 

4 Cnt ptfa] Pilie dicebantur Testes et lib. ii. Eplg. 4S. lib. xiy. Eplg. 5S. 
In globnm et apeciem pfln collectCy 



DB LBONB QUI GUBBRNATORBM OPPBNDIT. 

Lasbrat h^to leo perfidas ore magistrani, 
Aosas tam notas contemerare manas : 

Sed dignas tanto persolvit crimine poenas ; 
£t qni non talerat verbera, tela tulit 

Qaos decet esse bominnm tali snb principe mores, 
Qoi jabet iogeniam mitias esse finris ? 



Lm m/Uei» «Oncrawwrf reetorem mmm Me vmmmmiy emMwikret 
mim %i\AeogmU»: eed eeMpUeimii pertuUt debUum imete eedert^ et jmmm eet 
joMUi^fui ntm erat paeeue ouyos. Quam iuddem httbere debe»t hminee eub taU 
Imperatorey qm «fctt ferie iaetee leniorem mdmram 7 

In hoc Epigrammate ezhibendo nil variant» qnod sciam, aut scripti libri, 
ant impressi. 

NOTiE 

1 Lteeerat iagrate] Oblitvs nempe Laonc^ Vide Bb. ii. Epigr. 75. 

beneficiornm qnsD a sno rectore ac- 6 Qaijabet ingemum] Hoc est, qni 

ceperat; sed forte irritatns et crnde- vnlt feras habere mores humanos : 

liter «erberatns fnerat, aiioqnin ani- sic a clementia commendat Domitia- 

mal est gratlsBimnmy nt narrat Oel- nnm. 
lius lib. V. cap. 14. de Androclo et 



88 M. VAL. MARTIALIS 

XI. 

DB UR80. 

PRiBGBPS sangoinea dom se rotat orsns areoa, 

Implicitam visco perdidit ille fiigam. 
Splendida jam tecto cessent venabala ferro ; 

Nec volet excossa lancea torta mano. 
Deprendat vacoo venator in aere praedam^ 5 

Si captare feras aocopis arte placet 

Dwii urmu ruen» m vohrii im orhem per mmum cmciifam, irreHhu meoe iHHi 
fugam, Nitida vembuia Jam qideteemt reeomdite ferro^ nee ktteta vetet vibraia 
wmma agikOa, Veaaier depremiat freedam im vaeuo aere^ ct imbei eapere /erae 
mrteameofie, 

Lemnia in cod. Hrain. itft •• habet r De areo vieeaia, Marcilias, ingcflpti- 
onem De Vrea non Mtis ezpressim existimani , legit : DemreOy fd eafiae vieeo ; 
multimodis cnim de ono CMe Epigmmmata potsonL — % ImpUeiiae vieeo Pni- 
manniu. — t Harcilins rrcta Mnamiia/em scripsisse Martialem testatnr; ne- 
git JRamires. Radems nescio qnse de coloribns comminiscitur et detectis 
▼enabulis. 8i infecta coloribus, qni SpUadida 7 Janus Grateros tereo dicit 
se babere ad omm sni cod. et Meiissnm qnendam legere ierto prisca voc« 
pro ' terso.' Omnes codd. et edd. vett. Aid. Jnnt. Orypb. Par. Colin. &c. 
nostrem iectionem testBntnr«— Sie eaptare sola ed. Plant. operaram errore 
ex litersB seqnentis geminatioBe. 

NOTiE 

S PerdidU itte/agam] Pro Aiga in* 6 Si eqjftereferaej Captare verbom 

tellige ftm Aigiendi, et epithetnm est propriom aocopli, deprehendere 

latpH e itam per metalepsin fogss tri- antem venationis : qnaii dicat, jam 

bnitnr, quod urso Ibgienti conyenie- Tenator aocnpio feras, velnti ates, 

bat. Alii, /Mpfietliif. captet. 

XII. 

DB 8UB qVJR BX VULNBRB PBPBRIT. 

Intbr Csesarese discrimina sasva Dianse 

Fixisset gravidam com levis hasta soem^ 
ExsHiit partos miserse de volnere matris. 

O Locina ferox^ hoc peperisse foit? 

Cwn levie kaeta perfedieeet eaem preBgmamtem, imter pagnae erudelee Diamee 
Cmearemf partue erupii ex plaga armamoeeB pareutit, O eava iMeima, koeoefmi 

SOTJE 
1 CMfre^ Diamof] Per metony- tbeatro: Dianse enim saera est vena- 
miam ponit Dianam pro venatlone, tio. 
qnam Domltianns exbibuit in Ampbi* 4 O Lueina'] Dea partnqm prsBScs, 



DB SPBGTAOVLIS. 89 

Plnribas illa mori yolnisset saocia telis, 6 

Omnibiis ut natis triste pateret iter. 
Qiiis negat esse satam matemo fimere Bacchnm t 

Sic genitam numen credite ; nata fera est. 

gamum? Hh tpiauet mierire mdmnaa muHU taUj nt irM$ uptrirHm' vU 



I mOu, Qvta h^fickdm Boeelmm eme mUum ex mtdenupUigu? eredOe 
Ua JDtMM preereatmn; nam bic genUa erifera. 

S Exaat perem membrftoaB qnadam antiqiiisfim».— 4 Phtrihae iUa meri 
mlmii wk eauia in marg. Jont. an, 1612« penes Editorem. Ceteraniliil fariant 
eodices ant imprefsi. 

NOTiB 

qnm et Jnao dieitnr et Diana. Te- 6 Oimiitet itf] Ex lioc TerBtt patef, 

rentins in Andria : ' Jnno Locina, fer non omnes editos in locm catnlosy 

opem*' Partnrientibns yero snbve- sed qnosdam cnm matre periisse. 

nire didtnr Diana, qood sine dolore 7 Qntf negai'] Natns est Baocbns 

Latona.eam in ntero gestasset et pe- ez Semele fnlminatay et nntritns intra 

perisset, nt caait CaHimacbns in femor^ Jovis. Vide lib. t. Epig. 67. 

Bymno Dianss. Sensns est : Hocne fVibnlosam banc bistorlam sic lepide 

modo, o Diana^ partnrientes adj nvas ? irridet poeta. 



XIIL 

DB BADBM. 

loTA grayi telo» confossaqae vnlnere» mater 

Sus pariter yitam perdidit, atqne dedit 
O qnam certa fuit librato dextera ferro ! 

Hanc ego Lacin» credo foisse manum. 
Experta est numen moriens utrinsque Dianse, 5 

Quaque' soluta parens, quaque peremta fera est. 

Bm gemMx amimi vUam ekmd ei imperiui milneraia letaU jaoihf et vahiere 
hmmiaeia, O quam direeie dexira eemtereU ideml ega arbitrer kmm fame 
miHiaw Ladam, Oeemmbeae perieUiaia eet mmun atriaeqme JHoMet^ ei qaa maier 
iAerata eeif ei qaafera eei eeeiea* 

In eadem ed. in mai«. pragnieSaef i. e. p rmgm m e Au.— 1 Vir qnidam doe- 
tns coiy. Jeia grame tdaem^eeeafaey vnlnere ventrie Sa$yife. sed vide Variornm 
Notas.— 6 In eadem Jont. Qaa reeelata. 

NOTiE 
5 Nmnen nirineqae Duiiur] Venatricis, scil. et obstetrids. 



40 M. VAL. MA.RTIAL18 

XIV. 

DE BADEM. 

Sus fera jam gravior, matari pignora ventris 

Emisit foetmo, voliiere fiBu^ta paiens. 
Nec jacnit partoa, sed matre cadente cuciinit. 

quantam est subitis casibns ingeniom ! 

Sw jcn fMX wtfHwr^ fttitt wudtf vniMfCy tdmni ptBftttM pigtwn nfcfC mfltiiri. 
fitcfttlMM pfocmntftf mb citcwtni mvrwiilc gCMincc» O ipuocUi cct ctivitci cvci^* 
iibuc rcpcnHmc ! 

Dc cucprccgncaUc lemma est in oodd. et edd. yett. De cadem maloit Bfarci- 
lioi.— 1 In Vett. et Illnstr. saecnli xti. Poetarom Epigr. a Cemillo Nieolio 
selectis Notisqoe illostratis, Florent. ITSS, scribitnr : moliiro pigncrc vcniric, 
' Rectins lens pigmerc; namqne nntcnm peperit snecninm, ceteri matris 
Ainere tnmnlati. Si commnnem retineas •criptnram» appositio eit, figncra 
fcdamL 8lc Prapcrt. * Nunc tilii commendo commnoia pigoora natos.' Fam. 
Aat. de BAoy eoi^. maimrc pondcrc» Sic Ovid. Epist. zi. S7. xti. 44. FasU 
II. 46S. Sil. xui. eas. nbi vide DrdLenb. Pinra exempla petantnr ab Heina. 
ad Ovid. Fast ni. 718. Gnd. Bigalt. et Bnrm. ad Phsedr. iii. 15. 6. Lectioni 
nMliiri |ioiid«rc fayet Ovtd. Met. xi. Sll. At magis placet recepla lectio; 
solnm enlm t^ grwriar satis per te indicat, neqiie opns Tidetor ampliori ad- 
jecto, prssertim cnm e seqnentibos res etiam sit ciarissima; sed tnm neces- 
sario non poadsra debet legi, sed pigmora; * pondns ' est ante partttm^ * pig- 
nns^post partnm. 

NOTJ2 

1 Pjfiiora] Hoc ett, partum edidit 4 O ^mmhm cd mAHic'] Qnam mnl- 
pignnS) scil. ventris: appositio est. tafinntcasn, qnsBnnUoingeniOinnlla 
Legnnt alii plgncrCy alii pwdcrc. machina effici potulssent ! 



XV. 

DB CARPOPHORO VBNATORB. 

SuMMA tase, Meleagre> fuit quse gloria fam», 
Qaantala Carpophori portioy fasns aper ! 

JacsNS upcr, c MdccgrCy ctKmmmnfmi dccuc iumfcmm^ tpmm vero cxigfML pcrc 

Dc Cmrpcp kcrc inseribitnr lo eadd. et edd. vett. et sic est in Scal. Tersione 
Orasca: Eit Kiyv^^w^.— -9 Ed^imict Cmrpcphcri psrNs dtant PalmaBnnset 

NOT^ 

1 iSfMawMlMtf] Meleager comiutos Meieagri meminit in Messenicis. 

Atalanta apmm Calydooinm inter* 9 Quaoteia Car/Mpfcori] Jnvents 

fecit, nnde snmmam gloriam reporta- erat Domitiano carissimos, qood mi- 

vit. Ovidins Met. viii. Pansanias rns esset excipicndis veoabulo feris. 



PB SPBCTAGULIS. 



41 



Ille et pradcipiti Yeiiabiila condidit orso, 
Primiui in Arctoi qni Aiit arce poli : 

Stravit et ignota spectandiiin mok leoQem» 
Hercoleas potuit qui decnisse maniis ; 

Et Yolncrem longo porrexit vnlnere pardum : 
Prasmia cnm laudis fenet^ adhuc poterat. 



C^fptfhtnl MU£ MffMMMMMO fnM^fwlw MTfllM tfTII€lliiW| fllt NMStlMtf/llil W 

4Umf fw jMtail ktmatmn m i m iii H^rmdk; «t wmiifgf mAmtc taUmUi jMnitaM 

MiMMI • 44IM ftl^piirtiMw MifWMWM fUlf^0 SMB| 40MM V^llfMt* 

MArcninSy ot lib. t. Epigr. 66. * Iita toMy Cmmut, quoU pan spectatur «re- 
nae ?^— 4 Scaligems correut, om pofi. 



MOTH 



Legimt alii : £fi ^iitta. Sic iib. y. 
Epig.65. * qoota pari ftpectatnr are* 

DM.' 

4 Jrer] Arz •oniitar liic pro •ylyis 

in Montibus Seplemtrionis. Alii, «m. 

7 PvAni] Qvl mas pantlierse TO- 



catnr a Plinio iib. rm. eap. 17. de 
cnjos celeritate agtt Oppiaims Qyne- 
get llb. III. 

8 AdkMc pslsrae] Adbac babebat 
Tires integras 



XVI. 

DB HBRGULB IN8IDBNTE TAURO AD GIBLUM RAPTO. 

Raptus abit media quod ad aethera taurus arena, 
Non fuit hoc artis, sed pietatis opns^ 

Ntfn #aM orit^las ^imm pictali IriteiMban «•(, foid taams «vlaM pM dbreptni 



Lemma est in omnibas fere codd, et edd. fett. Ba taars: cod. Bodl. ezhi- 
liet : De Herod* toiidflifi taors td eahm n^: Marcilias vnlt : Hi IVmro 
foi HfrcaicMsaMJItncfilaM? Ramires de Pradox D$ Tntro DmMmA^jfk^Um 



NOTJE 



S NmfitU Asc artii] Jopiter in tan* 
rnm conversns per ondas fratris Nep- 
tnni ▼esit Enropen. OTidins Met 
II. Nonc idem Jopiter snb figora 
taori fingitor tollere in aerem Aid- 
den snnm filinm, Domitiannm nein- 
poy qoi le Hercolem pnsdicalMt 
Lib. IX. Epigr. 104. *Hmc minor 
Aleides; major qnae gesserit audi.' 



Alii, nt Gomparatio magis qnadret» 
inteliignnt ipsnm Doroitiannm fnlMe 
inclosam in hac macldna qnte Her- 
cnlem snstniit in ccelnm, id est, in 
Amphitheatri fastigioro. Domm ta- 
menhoc sentire, inqnit Radems : ct 
sane perieoiosam Imperatori. Jn- 
dioet lector. 



42 M. VAL. MARTIALI8 

Vexerat Eaiopeii firatoma per adqaora taQms ; 

At nanc Alciden tanras in astira tolit 
Ceosaris atqoe Jovis confer nnnc scbema t JQYenci 

Paronasnttnlerint; altios iste tolit. 



dd wmdlm artm. Tmnu pariaoerat Ewropem jmt MMl«t /htfrtf Neptuni ; $ed Um- 
rmmmerajmU Hereuiem m eethmi. Cempara mme flgaram Jevii ei Cetearie: 
f^jweenei pertaeeruU pemdae aquaU^ ieie tdtime perkmt. 



em amm hn eettam teUeaiet alii, De iaare D9m»iiaaL--A Cod. Vaticamis: *i 
aeira m)U«.— 5 Codd. at edd. Tett Ald. Jmit. Qryph. Par. Coiin. aii«, liabent 
eewfer naae eimamti Jweeaiae: iu legit Salmasias pro eiegam ; sic taanim iiliim 
▼ocat qei JoTem tolit ; arifyem enim ett ferre et sastinere ; onde arkfim^ qnod 
aliqiiid lert et snstinet. Caearie aiqae Jeme eeafer aaae eeaauaa: Jaeeaei Par 
MWt, ^. coni. Marcilios : tralatitie, inqait «eoimM pro intervallo, sive spatio 
▼ectionis. Jovi «MmaM est fretiim ; cSesari Miaima intermediiim, et quati 
* intermetinm ' (rh /jmaih Tfir Kttfarr^pmf 01ostte)terraB et coBli]AmplutheatiicL 
Altlnt ergo toamma Caetafi. Scriveriot legit, KtaM Ja«m«M. PatatRntger- 
aint boc Epigramma ad Amntiam Stellam, inter alia, tcriptnm faiste, legen- 
damqoe : eenfer mme^ SteUa, juvencee, Petrat Colinnt conj. «comnM, impro- 
bante Ramires de Prado. Beverlandi Mt. eamferi. 

NOTJE 

i Cee^er mm« eehema\ Compara aerem rapnit: attamen, Inqnit poe- 

taiinim a Doinitiaiio efllctnm cnm ta, Domitiani tanmt altint portavit 

Jove In tanmm converto. Legnnt tniim onot, atqne ita nobilior ett. 

allly eeafer mme eUaama^ jaaeaitu: Videtnr Poeta Inderein voceyOlftMti 

eXd^eee^amefRema^iaeeaeoe. hoc tentn: Per altnm mare Tezit 

6 Par eaae itf] Ldcet tnlittent onnt Jnpiter tnam pnellam, at per aerem 

«eqnaley qnamvit nec onnt par fuerit ; altiorem portavit Herculem taurat 

per nndat enim Japiter poeliamy Do- Domitiani. 
mitiaoi vero machina Herculem per 

XVII. 

DB SUPPLICB BLBPHANTB. 

QuoD pias et sqpplex elephas te, Cassar^ adorat, 
Hic modo qai taaro tam metaendos erat : 

Caaari quod Me elepkaaiae piae ei maaotteem ie aeaeratar^ qm paah aaie 

Intcriptio in Thuan. De etephaaiey qm Ceeearem adeiranH.—l Omnes codd. 

NOTiE 

1 Aierai'] Plinint iib. Tni. cap. 1. coronat porrignnt.' Vide cap. te- 
' Nam quod ad dpcilitatem attinet quentia, $. 4* 5. 

Regem adorant| genua tubmittunt^ 



DB 8PBOTAGI7L1S. 48 

Non fadt hoc jassiiSf mdloque docente magistro : 
Crede mihi» niimen sentit et ille tanm. 

mimfwwUmiin ermi tmro^wmfacU hoe hmperahUy mee uBo «mcHMie magitiro: 
nifti jUm wdhibt, ktbei iUt oiimm t t n nun fvt fiwiritHt. 

et edd. vett. habent : mdhqMe deeeide magittro; at seriptisse Martialeiii afllr- 
mat Marciliu; «Oove docmte^ et opUiones Tocat eos avi ▼nlgatam retinenC 
lectioneD, et comminiflcitnr nescio oass de syllabss sibilo ancte a Mario 
Victorino, Sosipatro Carisio, et obTlis PoeUrum ezeroplis petita.-^ Cod. 
Bodl. aMfmm siiiiif et iUe Jooem: cod. Soriverii cnm Florent et Tbnan. nof- 
Iram ssnlif et HU Deumy i. e. Csesarem. Vlde Ub. ii. Ep. M. ttb. TU. SS. et 
Sneton. in Domit. * Dominns et Dens noster sic fieri Jnbet.' 

NOTiE 
S M&fw dscMle] Legnnt aliiy ▼iii. eap. 1. * Religlo qnoqne side- 



•Bsnt d e ee t d e miegittre : accipe boc mm Solisqne ac Lnnm Teneratio.' 

noB r o u ii mAi dictnm a Poeta, qnod Nempe est elephantis. Domitianna 

sbse magistro laciaty Tcre enim bellna Tcro Denm se prsedicalmt, cni inge- 

pmdens inteDigit per se etiam prin- niose blanditnr Poeta : cnjns nnmen 

dpis mijestatem. Radems. ab elephante nt a popnlo Romano 

4 Nmae» eenHi^l Sensnm religionis adorari inteUigit. 
habem elephantos docet Plioins lib. 



xvin. 

DB TI6RIDB BT LEONB. 

Lambbrb secnri dextram consneta magistri^ 

Tigris, ab Hyrcano gloria rara jngo, 
Sasva femm rabido laceravit dente leonem : 

Res nova, non ullis cognita temporibns. 
Ansa est tale nihil, sylvis dnm vixit in altis : - 5 

Postqnam inter nos est, plns feritatis habet. 

TigrieeMmmMm deeue moiUum Hfrcamm eolebat Ungeremamm eaeUdieiaiL 
Cnddie dieeerpeii denie fwreuti emimm leouem: ree tnaiidtta, nee uiHe eeeeaHe 
mia. Jhmvixiiiadeaeie eykne, mm eafmiaadaaa: uUadnoe trauiaiaeei, 
f ere e i or euamU 

Lemma aptias fnisset, De Tigride deure adferUaimeubiioreoerea, vieo looue^ 
ioqnit Ramires de Prado. 

NOT£ 
9 Hymano Jugo'] Hyrcania Asiss ra tigres.' 
regio, deqna Strabo Ub. xi. et Plinios Gioria rara} Qnod hsec tigrb alias 
lib. Ti. eap. 6. In cnjos montibns imignitndine snperabat. 
tigres snnt lerocistimK. Viigilins 6 Plue ferUaiUi] Hoc est, anlmo- 
&.IT. * Hyrcansque admorant ube- sior evasit, ntpote qnse fortitndinem 



44 M. VAL. MARTIALI8 

NOT£ 

a fiomanis acceperit. Intelligant qnot fene cradelioret fieient, enm 
alii hoc loco Romanos et ipBom Im- mitiores etiie debnissent. Sed boc 
peratorem carpi a nottro Poetay apnd MartiAli pericabMiuimnm fnliset. 

XIX. 

PB TAURO BT BLBPHANTB. 

Qui modo per totam, flammis stimiilaliuiy arenam 

Sostalerat raptas tauras in astra pilas, 
Occabuit tandem comuto ardore petitiis, 

Dom facilem tolli sic elephanta patat 

IVmrw pd ptuU aOtper amaem ereiMm igne tiwMMt,i«#mr«t ta riiii — pilM 
ahnaU»9 dmtgiie piriil pcPoiMW «rdm atnndc, dbwi ereiii itmjmriie poeee jmeimi 



^»»!»^^»»^»*^»*'**»»» 



De Eiepkmiie et Teeare inscribitnr in Tbnan. De Eiephemte in Jant.-— t Ra- 
miret de Prado e TCt. cod. lecit pottdity et sic est in Venct. 1510. Ald. Jnnt. 
161S. Orypb. Colin. 1528. atiis ; bac mente : Dnm incitatns et ardens ira 
taurasy coraonm vi fretns, elepluintem nisns est in altnm tollere : Tel, nt 
BrodsBus exponit. Snorom ipsins corannm ▼ebementla domitns. Cod. vet. 
ab ere: cod. Bodl. babet: eennUe ebe ere pctthis. Tbnan. exbibet, edere: 
Be? erlandi Ms. nare petitue. Qni legnnt jMfttas, ezponnnt eermeie ordor^ irati 
elephantls dentes, quos snnt qoi corana^esse contendant. Vide lib. i. Epigr. 
7S. YS. 4.-4 Hoc retrabendnm pntat Rntgerslns Fragmentnm qnod snb &e 
bnjns libri (Epigr. xxxt. in ed. Par. 17S4.) babetnr: 

Cedere iri^eri^ mrtuHe fema eeamda esl. 

lila $rame vaima eet, pmm mmer koeHe habei. 
Illa, inqnit Martialls. gravfs palma est, qnam ndnor bostis babet : boc est, 
cnm minor hostis majorem vlncit, iUa est gravis et nobilis pnfana. At bic 
elepbas longe mijor tanro; viclnsqne taorns ab depbante» nec clepbaa 
a tanro. 81 tanrns vicisset elephantem, versns nltbnns Martialls bic baberet 
locnm. 

NOTJE 
S C^rmcfo firdsre] Ira coranta, boc scena 2. * Postqnam natns tnns po- 
est, coraibns iratl elepbanti, sen titns est bostinm :' snbintelligitnr 
dentibns qnos corana vocat, ut lib. < imperio/ et passive snmitnr, id est, 
I. Epigr. 72. Pansanias lib. ▼. * Ad ab bostibns victns. Jndicet lector, 
bmc, dentes Igne domari neqnennt : 4 ToUi eie} Veluti pilas objectaa, 
at boum et elepbantoram coraoa sic qnie fiebant aliquando ad instar ba- 
igne emollinntnr, nt vel ex terctl manas effiglei, ex pannis pnrpnreis, 
planam vel aliam quamlibet accipi- fcBno stramincve fartis, qno colore 
ant fignram.' Ramlresins legit eer» tanri maxime efferantur. Vide Epig. 
mrto ordore petituey id est, Inqnit, toto 9. snpra. Rutgersins bnic Epigram- 
conatn cornnnm ardentinm nisns est mati sobjnngit dnos versos qui snnt 
taurns in altnm toUere elepbantnm» ia fine bigns llbri: Cedere mnfon'» 
et potitus ftst cornnto ardora, boc fririiais fama eeemtda osf : /Ua gramm 
est, cornnnm snoram vebemenUa ip- pahaa eet, ^aam minar koeiie kabei, 
sa victus est : huno loqnendi modum Qno sensn videat lector. 
usnrpavtt Ptautns in Captivis act. u 



DB 8PBCTACULIS. 45 



XX. 

DE PARI GLADIATORUM. 

DuM peteret pars haec Myrinum^ pars illa Triumphuin, 

Promisit pariter Caesar utraque manu. 
Non potuit melius litem finire jocosam. 

didoe invicti prfAcipis ingenium! 

Jhmfyaii^ htK MfHmm poiiukretf iffa Tero Trimnpfumf Camr pcOieiiMM nt 
mmtd omMm «Miiiftw; NeqttM meHiu decidire eonieidiomemfaceiem. O «im- 
wem eu ier tmm Meepereieeie twvicfi / 

LeniaMi fo eodlce ThmHi. ett: De Mjfritm et Triemiipke. In Jont. Aeegn- 
M«r C i wri — « Eadnn editio «Btlqiui exUbet PrmmeH, ScrWeriiu legit : 
■ i i^— l«i ■iHiMw, improbeote Gronovio. 

NOTA 

1 JHm peierH penl DnM intellige ret.' QnsttorM snit Unpensit munem 
fretioncs Ampliillieatralesy qnamm edere eogelmntar: nt Domitinnnt 
altem Hyrinnm, cnjnt meminit Uln e tna familia dnot ittot gladiatoret 
XII. Epig. SO. altera Trinmplinm gla^ libenter concetsity atqne exteiuin 
diatoret ezimiot pottnlabat Sneto- ntraqne mana daabnt factionibnt di- 
niot in Domitiano cap. 4. ' Pr»terea Terta petentibnt benigoe tatitfecit. 
Qnttttoriit maneribnty qaie oUm o- Sobtilias Scaliger explicat: nempe 
mitta reTOcaverat, ita temper inter- promitit Imperator gladiatoret png- 
AiHy nt popnlo poteotatem fneemt^ nntnrot ntrnqne mn 
btnn parla e tno hido pottolandl, qutd cit, tine parma, dcc. 

anlieo apparatn indnce- 



XXI. 

DB ORPHBO. 

QuiCQUiD in Orpheo Rhodope spectasse theatro 
Dicitur, exhibnit» Csesar, arena tibi. 

CmeTy erem repirmeeeUmi OU fuicqmd Bkedepe feriwr tidieee m ikeeirQ 

Intcribitnr Ad Cemarem in Ald. Jnnt. Gkryph. et aliit tett. edd. De epK' 

NOT£ 

1 Blmdape'] Mont Tbracite de qno IVoade act. ▼. <et cliTO lerl Erectn 
jam dictam Epig. tapra. mediam Yalllt incindeiit locam Cre- 

Orpkm tkeairo] Nec arte nec maaa vit theatri more/ Lege Of Id. Met. 
lactam, ted natiTnm : ▼allit nenipe in finelibk x. et ioitio lib. xi. 'Op^t 
Init, qaalit deicribitar a Seneca in tubttant. 'Op^iot adjecttve. 



46 M. VAL. MARTIALIS 

Repserant scopuli^ mlrandaque sylva CQcarrit, 

Quale fuisse nemus creditnr Hesperidum. 
Afiiait immixtum pecudum genus omne ferarum, 5 

Et supra vatem multa pependit avis. 
Ipse sed ingrato jacuit laceratus ab urso. 

Haec tamen ut res est facta, ita ficta alia est 

OrpheL Saaca nptenmtj et adwttrtibilU mfha mewrrU^ puUe fidtae fertur nemm 
Heeperidum. Promieeue hUeifmt emne getme ferantm peciidiim, et pkaimet vokb' 
eree eu^enete fuenmt euper Peetam. Sed ipte proeabm* dieeerpim ab wree imme» 
tneri: nihUoadaug ui hae ree eet peraeta, t&e aUafuit exeogitata* 



taeuh Orpkei malit MarcUIiu.— 5 Aifuit iamietum peeori legit !dem Miar- 
dlinA: peeori etiam legit Raderas, probante Omtero, et coDfirm. codd. 
BcYerland. et Tbnan. Cagneriuii distingnit, Adifidt immixtum peeudum g«- 
iNif; onmefmtrumf ife, alii, peeudum genue atmeferantm. Ant. de Rooy cooj. 
Atlfuit et tnixtum peeudi geaas, t^. Vide Caipnm. Ecl. ii. 10. •eq.—S Nec 
iamen BeTerland. Ua pieteria "ninan. Jidn aHm eet BeTerlandi Ms. Hnnc Ter- 
•nm non esse Martiaiis, scribit Gronovios, sed alicojqs infelicis Tersifica^ 
toris, qui defidentem in veterl codice versnm snpplevit. Post boc Epigr. 
alind inserit cod. Thnanens : 

Db Eodbv. 
Orpltea qued eulrite teUue dimieit kiata 
Veraa ntbramur, venit ab Euridiee, 
Hic antem Oronovins legendnm pntavit: tellue emieit kiatu Miramnr? verea 
venit ab Eurydiee, 

NOTJE 

S RepeenmteeopuiiyMMemnempa praster bominem. Virg. Ckorg. rr. 

in arenam sylvse et saxa trahebantnr de apibns loqnens : * pecndnm cnsto- 

macblnis qaibosdam miro artificio &- dia solers.' Lncretins de pisdlwa 

bricatis. agens: 'Sqnamigersd pecndes.' A- 

4 Nemue Heeperidum] Qnaram hor- lias pro ove, qno sensa hic accipitnr 
ti describontnr a Virgilio, Plinio, meoJadicio,nempe omnesferavela- 
Solino in Manritania Tingitana. Pro- ti oves mansnetas canentem Orphoom 
pe Lisnm nrbem : ita Ortelios. In andivemnt. Legant alii : 4ffkit iM- 
iliis liortis poma eran t anreay qnoram mixtum peeori genut otnne ferarmL 
mentionem fiicit Athen«as lib. ui. T Ingraio ab ureoj Qai vatis mnsi- 
cap. S. cam cradeliiate oompensavit. Hic 

5 Peeudum gemui Hoc est, omno Orpheos datos in spectacalnm/ ab 
genns feraram oantn mansnefacta* nrso in arenam misso dilaniatns fiiit, 
ram aflfuit. Pcciis pecndts significat qni Ma^nadnm partes explevit, aqni- 
oouie^imal qnod gregatim pascitnr* bns veras Orphens discerptus fingi- 
Jnstin. Inst de Lege Aqniiia» veluti tnr. Ovid. Met. ii. Ultimnm versnm' 
bovesy eqni, asiniy &c Aiiquando non esse Martialis sabolait Grono- 
tamen samitnr pro emiii animali vio. 



DB SPEGTACULIS. 47 

XXII. 

DB BHINOCBBOTB. 

SoLiciTANT pavidi dmii riiinocerota magistri, 

Seque din magnae colligit ira ferse ; 
Desperabantur promissi prsDlia Martis : 

Sed tamen is rediit cognitas ante f aror. 
Nfanqae gravem gemino comn sic extalit orsam, 5 

Jactat ut impositas taoras in astra pilas. 

Mhm tbmdi neUrt$ briUaii rkimoeeniaf it Memdm ereeeU ira ingeaiii heUim ; 
eertemme Mertie pramieei deeperebesOmr : eed iamen iUafereeiiat mUea weim 
reeeremeei: eiemm gemtne eerm iia ereaU pemderoemn wremn^ eieui ieuru» w 
emtmmmUHtpUeeo^eeiee. 

He Rkimeeeretie fmgma eeemada inscribitnr in cod. Thnui.— • DeeDeetdbmmtmr 
premuua BeTerlandaB.-^ Idem BeTerluidns legit tek redUt. Codez Tlinnn. 
8ed tamtem rediU, Marcillat legendnm pnUTit: Sed tamiem «i, itmmevi<Xd0mr 
Cagnerins: Sed tamua Att.— S Juins Donu, Scnligems, Paimnnnns» alii, 
mrmm legnnt pro «rfiun. Vide Variomm. Notas. — 6 Beverland. cemii rabido. 
Codd. Florent. et Med. mplds.— 6 Lipsios «d Senec de Ira lib. iii. cap. 
tO. mpicabatnr legendmny Jaetai wt obpeeitae, Ant de Booy proposnity 
tipirftoi. * Ezponi' dicnnlnr, qnaBcnmqne In aperto collocnntnr. Viae CeU 
Cannegiet. ad Ariaa. Fab. xxiii. et Bnrm* ad O? id. Art. i. iOS. At4|M iU 
pilaB iD arena expoaita, nt inde bestiaB irriUrentor. 

vorm 

% Se^ dt»] DiiBcile enim irriU- lUya, m. r. X. Latine : Fidt eHam JEild' 

batnr rhinoceros : Epig. 9. anpra. opieoe tamroey qmoe ex reipea rkSmeereiae 

S Pirwlia Martiel Id eity venatio wmimamif qeid UUe e mere e xtrem m 

arency in qna colelMitnr Mars. •omm «oniii promdmeif ei pamio emferim 



5 Gonlao osrmi] Bhinoceros ge- «lt0iMi»onaflMiR«yman. Legnnt alii 
coron habet Pansanias lib. «m«; hocestybovemsylvestremycni 



IX. l£Bor tk aai rmbpoos ro^ rt AlffiMr»- Imperitnm vnlgns bubali 

w^, oOf hA r^ avi»fitfinK^i ^tntidfomn posoit, teste Plinio lib. tiii. cap. 15. 

faimtpm, fri 4f#r<r h^ Hitp^ rf fiwi t^ 6 PUai] De qnibns dictom Epig. 

htdoTf aipat, mA tUJ^ Mp aM ab 10. snpra. 

XXIII- 

DB CABPOPHOBO. 

DoBiCA qaam certo venabola dirigit icta 
Fortis adhac teneri dextera Carpophori ! 

tetremmCarpopkariadkmeteimiregUteia Dorieaf lOe 



J^>#»Orf>»^»#^»^<^^ 



1 ^oriM eonj. Ramires de Prado. Jn Norica provincia affabre omne 
■nnomm genos cndi ▼nlgalnm est. Hor. i. Od. 10. Noster infra lib. it. 



48 Bi. VAL. MARTlALiS 

IUe tolit geminos facili cervice javencos ; 

lUi cessit atrox bubalus «tqae bison. 
Hnnc leo cum fngeret, pneceps in tela cucurrit : 5 

I nunc, et lentas conipe, turba, moras. 

nierfecU duM tmaroi^ qiionim cenix agUi$ erat ; Mofaf /erox^ et bitem ab ipaa 
viciueeai: eim Uo hmc tUwelfimpeHmmirrmiVitemMa: i mmCf o mmHiimiOf 
ei ineum cmieiaiiemee iwrdm* 



Epigr. 55. At vide Tttrnebi Adv. xTn. 9. Pro «crto in BoiiiralliB ooiHd. 
torio.—A Codcz Thaao. 6aiMii« ofgnf 6troii. Vide Senec* in Hippolyto. 

NOT^ 

1 Dortoi] DoroB, teste Homero tomvii fkcili et agili cervlce tanros 

Odys.T.Cret*santpopQli;CretenBes occidit: 4|ns sententia vidctor ne- 

▼ero sagittandi arte peritiMimos fhis* lior. 

se uemo nescit. Alii Deiriea inter- 4 Bubeikm aiqoie Amm] Plinlns iib. 

prelaBtiirOrKoa,qMdTenabnliaoc- viir. cap. 15. < Pancistima ScylUa 

toret foere GrsBcL Tamebns lib. glgnitinopiafmtlcnm: pancaconter- 

xni. eap. 9. Daiiem interpretatnr mina ini Qermania, insignla tamen 

Laconica: Jnfentns enim Laconnm, bonm feromm genera Jabatos bison- 

inqnit, montes venata assidne Instra* tes, exeeilentiqtte et vi et velocitate 

batt Tenabnla gerens: nemo antem nros, qnibos imperitnm ▼nlgasbnba- 

ignorat eos Dorici generis ftiisse. loram nomen imponlt, cnm id glgnat 

S FacUi cmTM\ Hoc est, nnllo Africa, Titnli potins, cerriTe qaadam 

labore, sed fadli nisn portaTit dnos similitndine.' 

tanros a se occisos. Alii explicant Jmfnc] Vox est insnltantis: sic 

ta&if interfecit: /ttct2tc«reice,hoc est, popnlo insnltat Poeta qnod certami* 

inqninnt, tanroramcerrixiacileferro nis moram aKas impatienter ferret, 

Tii^ata est. Ramiresios intelliglt fa- quem jam conqneri non posse snbin- 

dlem cerTicem tanroram, nempe qnl telligit, cnm feras celerrime inter6ciat 

facile capnt moTebant, qno Carpo- Carpophorns. 
phori teladecKnarent. Itaqne qnan- 

XXIV. 

DE« NAUMAOHIA. 

Si qnis ades longis sems spectator ab oris, 
Cui Inx prima sacri mnneris ista fhit, 

epedaier «t pme tarde buc omtsit a regiemibme remotiey qm primo hec die rt- 

De Nammmchia priore oodex Thnan. De Nmmmmdda Damniiami in Jant. et 
aliis edd. Tett. — 1 Vet. cod. eermu epeetaier teste Beverlando.^a In edd. 

VOTJE 

1 jSems] Nempe propter itineris tacalo, qnod Neptnno esRCt dedica- 
longitndinem primum ades sacro spec- tum : vel forte sacrnm dicitor^ qood a 



DB SPBCTACULIS. 49 

Ne te decipiat ratibns navalis Enyo, 

Et par unda fretis ; hic modo terra fait 
Non credis ? spectes, dum laxent aeqnora Martem : 5 

Parva mora est ; dices, hic modo pontus erat. 

da McniM 9pect0emlum: ne U namim» eireumeenmt navalia Enyo^ nee unda «fiM* 
Ui wuiri: kiepta^anie teUuefwU, Nan adhiipeafldem? attenda$f dnm mare «o^ 
val Martem; breeis cnnetatio e$t ; affirmabie, Ide paah anie erat mare, 

fett. ipeafitti: Hinan. habet ttfa.— S Vet. cod. Beverlandi, navaU» hemo,-^ 
4 Idem Ant. de Rooy conj. hae modo, Mox per interrogationem, hoc modo 
pontut erat? Ofid. Met. ii. 86S. * siccftqoe est campus arenae!, Qnod modo 
pontns erat.' Vel» dicee: hie modo pontue eratl—S Codex Voss. laxat et: 
Thaan. epeeta, dum lauent ^aquora Martemy hoc flensn : Expecta, donec lapsati 
erant belUtores Nanmacbici, tom dices, &c. Ant. de Rooy malit aquore; 
h. e. dnm finiatnr certamen na? ale : nec andiendom putat Petitom legentem, 
dum laxent mpiera Mariii: illK ^mqne aqiiae, qnae ab Anco rege nomen 
Mom sortite, Mareia dicebantor, non Jlfar<ta. Consule Brookh. ad Pro» 
pert. III. 1. 6S. et Doker. ad Flor. i. 4. 

NOTiE 

difo Domitiano ederetnr. aqna locom det gladlatoribns, qoi 

S NauaHe En^'] Hoc est, praeliom aqoa impediebantur ne in arenam 

navale. Enyo enim Bellooay beUo- deacenderent. Snetonios inTito cap. 

ram Dea, Martis soror, significat 7. * Dedit et nafale prsBliom in 

praelinm per Metonymiam. veteri Nanmacbiay ibidem et gladia- 

5Speetee'] Hoc est, attendas. Alii tores, atqoe ono die qninqne mlllia 

interpretatitor, expectes ; sed ver- omne genos ferarom.' Post naoma- 

bon ' spectara ' non videCor signifi- chiam ergo exhibebantur aliqoando 

carcy expectare, nec hujos significa- gladiatores, ut patet ex hoc loco» 

tionis exemplom reperire potuL Vi- nnde colligo et ex verbis etiam nostri 

deat lector. Praeterea non repeteret Poet», navali huic Domitiani praelio 

Martialia: ParM niara eet^hoc est, Bucces8issegbidiatores,qnibaBpraBest 

noD expectabis din. Mars. 

Dnm laxenil Id est, dum ^missa 

XXV. 

DB LBANDRO. 

QuoD noctama tibi, Leandre, pepercerit unda^ 
Desine mirari : Caesaris nnda fait. 

Leandreyjlnem iaepone admrationi tua, quod tibi ignoterit ftuctue noctumue: 

NOTiE 

1 Quod noetuma'] Leandri noctn Leandro non pepercerunt floctoa 
natantls ad Heronem snam amicam maris, quod Neptnni essent, qoem 
historia, satis nota ex Ovidii Epistola saevitiaB accnsans, Domitiannm a cle- 
XTii. exbiblta est, cnjos fabolae actor mentia commendat noster Poeta. 
ex nndis CsRsaris evasit : sed vero Vide lib. xiv. Epigr. 181. 

Detpk. et Var. aua, Martiat. D 



60 M, VAL. MARTIAL18 

Cum peteiet dulces aadax Leandras amores> . 

Et fessns tumidis jam premeretur aqois ; 5 

Sic miser instantes afTatos dicitur undas : 

Parcite, dum propero; mergite, dum redeo. 

ilMeliif/iifl Cmari9, Cum wdax Lnmdru» 4dM MOMm imiM», «»i«m tf«fflli^ 
g^tu» urgerHw wduimJUiiU: im/elixferiur iUi tdlMUtut urgfiUi» faduM : IgUM- 
cUe fedVMaiH ; me vero redtim^ obruUe. 

S * Alterniii hoc et longe dfversnm EpigramiiM est a tiiperiore. Illad In 
eam qni Leandri persona velatni eDavit ez aqna Nanmachlae : hoc vero in 
Historlam, sive Fabellam de Amoribns Hems ac Leandri. Esse rgitur hoc 
Epigr. xzvi. nmnero debnit, com tttnlo, In eKudem^ nt prima editione recte 
mihi bsc portitio facta ; quam tamen liactenns verveces dnbitavere seqni, 

3norum opera deditns Martialls.' MarciUue, Nonnnlli legniit, audax Lmh- 
fr.— 6 Ei mmium tmuidi» Beveriandns. 



XXVI. 

DE NATATORIBUS. 

LusiT Nereidum docilis chorus cequore toto, 

Et yario faciles ordiue pinxit aquas. 
Fuscina dente minax^ nexu fuit anchora curvo : 

Credidimus remum» credidimusque ratem ; 
Et gratum nantis sidus fulgere Laconum, 5 

Lataque perspicuo yela tumere sinu. 

FlexibUe Nereidum agmeu ImU ioto mart, atque expreetU diverw flgunu im 
aqua obeequente, Triden» dente minan» fmt repmsentatiu, auchwa qooqne ex- 
hibita eurvato uexu: pntevimiw fMOMalam, efp alm^ i mMi rmot adesse : ct jmum- 
dum wxoicvdarU» Caatori» et PoUuci» aatrum aplauderey et vela ampla tmrgeraeium 

D» Nauti» habet codez Bodleianns. Lemma De Natatoribu» suspectum 
habnit Cagnerins, et prorsns allennm esse contendit.— l Lu»U Nereidum 
faciU» cJkontf Beverlandi Ms. Th£tidi» ehoru» codex Yaticanns.— -8 Thnan. 
mecto fittt: Vat. nmrtm M*.-^ Latoju» comaficm» \efp^t Beverlandns. 

NOT« 

1 NtfretdicmcJkonit] Neretdcs Nym- tio modo tridentem^ modo anchorm 

phsB maris, Nerei et Doridis filise, de speciem effingeret in aqna, modo 

qnibus Hesiodns in Tbeogonia, qnas etiam remos et navicolam compacti 

reprasentavemnt naUtores Domiti- inter se naUtores exprimerent. 

aniinaqnUlndentea. . 6 «diu Locoaam] Caator et PoUnz 

JEqaoretoU] Hoc est, per omno Lacones dicUsnnt aBMtreLeda^om 

nanmachi» spatinro. erat Lacmna: siduaeat navigantiom 

S FuMiiia demte^ lile chorus sic fuit amkna. Horaiios i. Od. IS. * Qno» 

ordinatns, ut ipsa aatantium dispof i- »u» «imnl alba nantia SteUa refulsit, 



DB 8PBCTACULIS. 61 

Qaifl tantas liqnidis artes inTenit in nndis ? 
Ant docnit Insas hos Thetis^ ant didicit. 

ixpHeaio» Qui» excogiiavU tanta artifieia m agfidiflmdu 7 Aut Tethy» docuU Aot 
Mm, ofU ipsa edocta e$t. 

NOTiE 

Defloit saxis" agitatui tramor : Con- ^/dfmis vKiipderat, eMryaye fihr itd Tv- 

cidont TeDtiy faginntqae nnbei/ Pli- rovs, ical raOpovSf icat Hxxara^ x<v4^i 

nini lib. n. cap. S7. MHhyfUim vdpf tca M r^f tQt irpdtr* 

8 Awi tfitfiHf] Thetis, Dea mariiy rtiF* koI Ik ry dypf Mrme tk mt 
hos Indot didicit a Domitiaoi nata- Mpdwws M «XoWy jc. r. X. Nam 
torfbai, ant ipsa docnit. Soetooios amphitheatro derepenie aqaa impleto, iu 
im Donitiano cap. 4. * In amphi- (pia» cfHM tearosyMy alicfM maiiiiMla 
tl^atro naTale qnoqne/ sapple,com- awtinafei, isKtrodMxitf queefaeere didue^ 
misit prmliom. Alli tamen hoc Ne« raii# ea qaa in terra eemmteveraat. In 
reidnm specucolnm ad Titnm re- hemc aqaam introdueti etmt homine» rn 
femnt freti Dionis auctoritate in navi^iis, ^-c 

Tito: Th yiip $4aTpoif aibTh iKfofo tdofros 

XXVII. 

BLANDITUR OJSSARI. 

SiBCULA Carpophornniy Caesar, si prisca tnlissent, 
Jam nnllnm monstris orbe faisset opns* 

A Carpodbsmsy o C«Mr, «afMf etMl pritei» tsmperibu»^ nuUm ampliu» laber fw 
imei per eriem t» monJlru domandis. Maratlton nen metuieeet tam^amy nee Nemee 

^»»>»'#^<»'»'»'# ^ ^ ■«^ 

Inscriptio in cod. Thaan. est : He Capororo qui zz. ireoe pariter immi»»o» 
eceidii: (Bererland. ez eodem cod* legit, nnisfos eonfeeit,^ Marcilios legit : 
J^ CarpopAero. — ^ Pro hoc versn eod. Tbuan. babet: ivon amora lAoncinii 
hmhara terra ferat, qood correait Oronorius : ^o» Afra Anieeum barbaraf ^. 
Vossins malit : Jam nii mbn»triferum barbara terra ferat ; et ad Catol. Nom 
Diemedi» equoe 6arfrara, ^. Cod. Bodleiaoas clare habet : Jam nullum a mon» 
»tri»; i. e. Nulliim orbi a monstris fnisset negotium aat periculum. Oruteri 
▼et cod. Jam nuUum in monttri»: unde Scrir. parum immutatnm legit: Jom 
anllo fn nmn»tri», hac mente: Non opus foisset toto orbe peragrato ad 
monstra diversis in partibus domanda : in nno Amphitheatro nous soffeoisset 
Carpophom. * Jam h> I. non inelegaoter adhibetur nt oeleritatis particala. 
Vide Bnrm. ad Ovid. Met. tii. S06. Attamen nescio quam m^jorem efRca* 
dam habere videtnr, si legas : Qiiam nuUum in monetri» orb»fuis»et opu»! fere 
nt Epigr. xr. * Qnantnla Carpophori portio fnsus aper ! ' Eleganter noonun- 
qnam h»c particnla jungitnr adjectivo ' nullus.' Jnstin. ii. 19. * Ut intelli- 
geret, quam nnllfle eraent hominnm adversns Deos Tires.' Ovld. Amor. ii. 11. 
W. < Qnam tibl noDc toto nallos in orbe color I ' Martial. vi. 10. * At qnam non 

NOTi£ 
1 Garpopkomm] De qno Eplg. 9t. piins hoc loco. Terentins in Andrln 
•apra qnem Herculi prsefert poeta. act. ii. scen. 2. ' Uaorem jam aon 

9 Jam naam] < Jam ' signMcat am- dat Cbr emes.' Alil mdtem <n monilHt. 



52 M. VAL. MARTIALIS 

Non Marathon tanram, Nemee frondosa leonem, 

Arcas Maenalium non timnisset apmm. 
Hsec armata manas hydr» mors nna fuisset, 5 

Huic percussa foret tota Chimsera semel. 
Ignipedes posset sine Colchide vincere tauros : 

Solvere et Hesionem solus, et Andromeden. 

fr^mSfera Uonem, nee Arcae aprum MenalhiM, Heee dextera Carpophori anmt 
munita interfecUset hydram una nece, uno Ulhu ictu tota Ckimtera ctesa fuiteei. 
Absque MedetB opepotuieeet euperare tauroe ignipedet : dtque eolue Uberare HeaiiH 



tetricns, qaam nnUa nnbUns ira!" Ant. de Ro&y, — 5 Hoc armamte mamu in 
cod. Thnan. — 6 Hiju codex Bodl. et marg. ed. Jant^ 1612. penes Editorem; 
i. e. ab hac mann, vel ano ictu periisset triforme illud monstnim, np^o^ x^, 
HmBeif 8i Z^iitmir^ fi^(ni 8i Xfyuupa' qum a BeUerophonte doroita est non sine 
diutino praeHo* — 7 AVu, JEripedes ; x>^^o8af* idem prsstat anctoritas cod. 
Voss. scilicet, eripedea: alii, Igmvomoef ^?Jrya (^iAi^rv Heins. JEnipedet; 
qnanqnam Ignipedee Solis eqni Poetis dicantnr. Igntferos codex Thnan. et 
huic ▼ersni snhjicit : Poteit utrumque fera vincere Panjikaet, Si wtut aquerei 
revocetur fabula monttri Soloere et Hetionem, At Beverland. legit i Si sii ui 
eeqwrei, et Hetionem tohet : nescio qni rectins. Hinc fecit Oronovios : /gmt- 
ferot piutet tine CoUhidejungere iaurot: Pottei utrumqueferum vineere Pasiphaee, 
Cetut et teauorei revoceiurfabuia monstri^ Sotverei Heeionem tolut ei Andromedem 
Wernsdorfius malit, Si vetut €equorei ; vel Si tH uty i. e. si contingat nt. — 8 
Hetionen Junt. an. 1612. 

NOTiE 

8 Marathon'] Urbs est decem milli- me : babebat enim leonis capat, Ten- 

baspassaumdistansabAtheniSyhodie trem caprae, et draconis caadam, 

* Marasooa ' vel < Maratona,' qno ex qnod occidit Bellerophon. Ovid. Met. 

Creta tanrnm a Pasiphae adamatum ix. 

Hercnles addnxit ad Enrysthenm, il- 7 Ignipedet'] Ovid. Met. vii. legit 

licqae illnm interfecit. Alii tamen JEripedet» Hos vero tauros vcllus 

tanrnm Marathonium a Theseo domi- aareum custodientes vicit Jason ope 

tnm affirmant, de quo Anthol. lib. iv. Medeae Colchidis, cujus historia satii 

et Ovid. Met. vii. patet ex Ovidio et Valerio Flacco. 

NemeeJ Sylva Pelopgnnesi, ubi leo 8 HetUmem'] Filiam Laomedontls 

ab Hercule prostratus esty Epig. 6. Trojanorum regis, objectam moostro 

iopra. marino, et devioctam saxo, liberavit 

4 Mamdlium'] Msnalns mons Arca* Hercules. Ovid. Met. xi. < regis 

dise, ubi ingentem aprum interfecit qnoqne filia monstro Poscitnr seqno- 

Hercules lib. v. Epig. 66. * Nemeae reo, quam dira ad saxa revtnctam 

terror, et Arcas aper.' Vindicat Alcides.' 

6 Hydra mort una] Hoc est, Ler- Andromeden] Qaae filia fuit Cephei 

illam pestem ono ictu interfe- regis ^thiopum : ceto exposita, libe- 



cisset Carpophorns, quam mnltis re- rata est a Perseo pacto ejus nnptias. 

petitis vnlneribns vix occidit Her- Ovidias Met. iv. Manilins lib. v. 

cttles, capitibos nempe aliis caesorom copiose describit hanc historiam : 

loco reoascentibns. * Proposita est merces, vesano dedere 

6 CAtm«ra] Monstram fait trifor- Ponto Andromeden, teneros ut bel- 



DB SPBGTACULIS. 53 

Hcrcnleae landis nnmeretur gloria : plns est 
Bis denas pariter perdomuisse feras. .10 

nam et Awdrowteden, ExknAm Hereuiis hnidee reeeneeantwr : ampluu eet eumU m« 
ierfeeisee niginHferae, 

VOTJE 
Ina manderet artna/ bni exantlatos reperies, at vero Car- 

HertnUm 2aiidM] Hoc eit, si la- pophoms nno die ▼iginti feras inter- 
borea Hercnlis numeres, dnodecim fecit. 
tantnm, et quidem dlversit tempori- 

XXVIII. 

DE NAUMACHIA.* 

AuGUSTi landes fherant, committere classes, 

Et freta navali solicitare tuba : 
Caesaris hsec nostri pars est qnota ? vidit in undis 

Et Thetis ignotas, et Galatea feras. 
Vidit in »qnoreo ferventes pulvere curms, 5 

Et domini Triton ipse putavit equos. 

Angneii gMaJnerat elaaees indueere ad pugnam, afgitf incitare mare elajuieo, 
Qm0<« eat heee pm Cmearia noetri ? 7%etie et Galatea aepexenmt in atfnis beUuae 
ineegmtae. T^ritmiipeeepeQfavitinpdoeremariHma^inadrigae/erfridae, et eredi' 

Lane Angneti lemma est in Venet. Ald. Jnnt. Orypb. Colin. aliisqtie edd. 
▼ett. De Nanmaehia emendarat P. Scriv. confirmatqno codex Bodieianns : 
J}e Nanmackia ndnere cod. Thuan. De Nanmaehia Caearis Ramires de Prado. 
—1 Angnsti labor hicfnerat codd. Thnan. Bodl. alii. Angneii /aerat laber hU 
▼et. cod. Beverlandi. — 4 GaUaea vias cod. Vatic. Gaiathea in Junt.<— 6 Bodl. 

NOT^ 

* De Naumaehia [Lane ili^i<r| 6 In mipwreo pabDeTe\ Mnlti intelli- 

Melios inscriberetnr l>e NawHuuhia gnnt pontes 1 eniter aqnae snperficiel 

Ctfsarii. Ut plnrimnm corrupta sunt substratosy et soper hos cnrms trac- 

lemmata a Orammaticis inscripta. tos fuisse. Tacitus Annal. xii. de 

Libro enim xiii. et xiv. tantnm Ti- Nanmachia Clandii ait : 'Eoquetem- 

dentnr apposita ab ipso Martiale lib. pore interjecto, altins effossi specns ; 

zui. Epig. 8. et lib. xiv. Epig. 2. et contrahendse rnrsns multitndiniy 

1 Comamlttete cksset] De Nauma- gladiatorum spectacnlnm editnr, in« 
chia Domitlanl agit Snetonins in Do- ditis pontibus pedestrem ad pngnam.' 
mitiano cap. 4. Aquae autem npnma pedibns eqno» 

2 Ei /reta immK] Hoc est, excitare mm currentinm, vel si pontes non fn- 
prselinm navale* erint, natantinm ezcitata imltabatnr 

4 £1 Galatea /eras] Tanros pnta, pnlverem Clrci. 
eqnos, &c. Vide Epig. 26. supra. Femeniee nrrrM] Propter motnm 
Gahitea vero nna est Nereidnm. velocem qno etlam in aqna fervidi 



64 M. VAI/. MARTIALIS 

Dumque parat saeTis ratibns fera praBlia Xereas, 

Abnuit iu liquidis ire pededter aquis. 
Quicquid et in Circo spectatur, et Amphitheatro, 

Dives CaBsarea praBstitit nnda tibi. 10 

Fucinus et pigri taceantur stagua Neronis : 

Hanc norint unam s»cnla Naumacluam. 

dit nu eqw>$ sni heri, Et dum NereuM nuiruU feroB tumee ad $ava eer t a m uiay r«- 
cueat pedUme meedere m MandufimdiB, Aqaa Cmaru ppnlmia iibi exhibmt qme" 
qM videtar tii Ctrco H AmphUheatro, Fucbiaa lacus, aifue inerti» Nerenu atag' 
ua eiieaaiur : umeum hoc nioale praUum umoteeeat poetert»» 



et Thoan. isee pro ipee. — 8 HorruU in Hquidie eovj, Pet'. ScriT. et tic ett in 
codd. Bodl. et TnaaD. Virgilius : ' Qnanqnam animns meminisse horret.' 
pedeatris idem TboaD. et cm. Beverlandi. — 10 Caearie hoe divee e codd. 
emendaTit Cagnerius,nt snpra Ef^ier. < Desine mirari, Ccsaris nnda fnit.' ai 
AmphUheatro Caoareo, dinee prtntUit unda tibi Marcilins. — 11 Alii legunt, et 
dui: Thnan. et Tigri, Otii appetens Nero. Dio in Ner. et Baeton. cap. 42. 
Addit pigri, qnia Nerones aiias snnt nervosi, cap. 40. 

NOT^ 

trahebantnr. Horatins Od. 1. 1. * Me- 11 Facimw] Marsoniai laens, nbi 

taque fervidis Evitata rotis.' pngnam naTalem edidit Claudins. 

6 TrUon] Salaci» et Neptnni filius, Tacitus loco snpra citato^ et Saetooi* 

^nsdemqne tubiceo. ns in Clandio cap. 81. 

8 Abmut] Sue eoira cnrrn per no- Et pigri Neronie] Qnod lolis Tolup- 

das vehebatnr: Nerens Tero, Dens tatibns deditus Nero, oihil principe 

maris, Nereidnm scilicet pater, pro dignnm fecerit, piger dicitur. AUI 

ipso mari etlam iumitur. Vide Hesi- legnnt dtrt, forte melins. De stagnia 

odom in Theogonia. Neronis jam dictnm Epig. S. tnpra. 

10 Divee'] Omnl lodomm genere 18 Sacula'] Hie significaot poateri- 

abnndans. Caearea, hnjns vocis nlti- tatem. Nanmachia bic significat 

ma producitnr propter sequentes du- prslinm navale, alias locns est io 

as consonantes. Alii legunt Caeareoy quo fit pugna navalis. Snetonlus in 

amphitheatro nimirum. Domitiano. 



XXIX. 

DB PRISCO BT YERO 6LADIATORIBUS. 

CuM traheret Priscus, traberet certamina Verus, 
Esset et aequalis Mars utriusque dia ; 

Cum Verus et Priecus producerent pugnam, et diu par eeaet pugna uiriu»quej po- 

Hoc Epigramma, qnod Joseph. Scaligerns in Catalectis primns pnbUcavir, 
et qnse seqonntnr non extant io codd. Bodl. et Tbuao. oec io Veoett. Aid. 
Juot* Qrypb. CoUo. alus. 



DB 8PBCTACULIS. 56 

Missio saepe yiris magno clamore petita est : 

Sed CsBsar lep pamit ipse saae. 
Lex erat, ad diptum posita.concuirere palma : 5 

Qnod licuit, lances^ donaque ssepe dedit. 
Inyentas tamen est finis discriminis »qui; 

Pugnavere pares, succubuere pares. 
Misit ntrique rudes, et palmas Caesar utrique : 

Hoc pretium virtus ingeniosa tulit. 10 

Contigit hoc, nuUo nisi te sub principe^ Csesar : 

Cum duo pugnarent, victor uterque fiiit. 

pnlm atbro f$HMlmt wiagna voa miMsionem pro illis virii: $id Cmwr &kUmp€- 
fwrii edielo $mo, EdiciwH yero erol propotUo framio pngmro od digUumt mud 
permis&umfiatffrequenier UargilM» est opsonia m Unwibue et mumen aJia. NtkUo- 
udmte hwemiu» eei iermimu pugna eepudii ; ee^uaUier ceriaveruntf tBqualiier qao- 
qne meti ami. Ceeear uirumape donofrit rudtbue^ ei pabnie, Soler» fortUudo rr- 
ponavU kaue mereedem. O Ceeoar^ hoe non aeeidii »ub uila iatperuioref NUt »ub 
te: cum duo certareniy uierque vietor evaeii, 

NOT« 

5 JtfttRo] Ent tcilicety cam Taliie- palmam ititer se aortiti Vervs et Pris* 
ratue glMliator Tltam a populoy rel coa gladiatorei. Jndicet lector. JK- 
princlpe, ant mnoerario obtinebat. fttambic accipit Raderna pro eon- 
Hoc Bpigramma dealderetnr in anti- verio et infesto Caesarii poUice, qni 
qnii edltionibnt. Primns Jot. Scali- aignnm mortls. 

ger edidtsse fertnr. e Quod Hcuiij kmee»^ Vt ^ntmodi 

6 Ad digiium'] Hoc est, pngnare donis impatientem popnlum nrorare- 
sine tpe mistionis, donec gladiatornm tnr ; yel potins intellige opsonia mis- 
alter digitam tollat, id est, ? ictnm se sa gladiatoribnsy qnibna Tiraa rcfiee- 
fitteatnr. Ita hnnc locnm expllcat rent. 

Mtttanbertiot. AKi interpretantnr 8 SucetAuere pare»] Slmnl nempe 

od digiitm «o«airr^,digitis pngnarOy alter ab altero laesns est. 

qnod nno verbo mieare. Qointilianna 9 Rudeel Erant virgai qidbaa do- 

Ub. VIII. cap. 5. ' Contra eandem so- nati gladiatores ab arena Uberabaatar 

rorem gladiatoris, cujns modo feci in omnem vitam. 

mentionem, ad digttnm pognavi.' 12 Vietor uierque] Hoc qnatl mira* 

Hoc est, digito pngnavi : sensns est : cnlnm felidtati Doraitiani tribnit Po- 

Concnrsn digitorum a dimicatione eta« 

XXX. 

AD O^SARBM. 

Da veniam subitis: non displicuisse meretur, 
Festinat, Csesar, qai placuisse tibi. 
Parearepeni i ni»: fui properai, o CeeeaTf Ubi pkueref n»m mereiar i^fueundu» 



Hoc Epi^amma zxzi, est in ed. Delpli. 



56 M. VAL. MARTIALIS 

XXXI. 

ALTfiRUM. 

Cbdbre majori^ virtatis fama secunda est. 
Illa gravis palma est, quam minor hostis habet. 

Secunda fama ed /crtitudinU primaa dari «Mpmori. Paima iUa gravii est i[uam 
i^ferior adieraariiu reportat, 

Epigr. XXXII. in ed. Delph. 

NOTiE 

1 Cedere mqfort] Ut «pad Virgili- 2 Grani» es<] Quasi fnictibiis otins- 

um de Lanso ^neid. x. ' Hoc iBmen ta. Hoc est, illnstris et eximia est 

infelix miseram solabere mortem»<£- Tictoria qnam minor hottis repor- 

ne« magni dextra cadis.* tat. 

XXXII. 

DB DAMA BT CANIBUS. 

CoNGiTA veloces fugeret cum dama molossos, 

Et varia obliquas necteret arte moras ; 
CsBsaris ante pedes supplex, similisque roganti 

Constitit ; et praedam non tetigere canes. 

Cwm dama cammota Jugeret celeree canee^ aiqiu afferret cmictaticnee MiamM 
dioerao artiJleiOf kmmHs etprecanti eimiliie se temdt ante pedee CttsariM: et mtiotii 
HMi violavenmt prtedam. . . . Hac cogniSo imperatore dedit mmura, Caoar kabet 
numen : eaera ett ou, oaera potettae, Fidem adhibete : ferte netdunt' mentiri. 



Hoc Epigramma xxx. ordine positnm est in ed. Delpb. et qnibnsdam 

aliis, nbi tres hi assnti Tersns, qnos Fragwunium nnncnpat £d. Par. 1764. 
• • ^ • • • • 

Hac inteUeeto^ prineijfe donat tuUt» 
Numen habet Oetar, Sacra ett ru, socra potettat. 
Credite: mentiri non didicerefene, 
—2 Et tana prsfert Ant* de Rooy. qnod improbat vir qnidam doctns in 

NOTiE 

S Et varia obliquat'] Legunt alii, explicatio pendet ex snperiori hexa- 

£1 varia iyncat necteret arte mora, metro quod deest. Ultimi distlehl 

Hoc Epig. non est in antiquis qnibus- sententia perspicna est. 

dam editionibus. x Dona'] Hoc est, gratiam hanc 

4 Non tetigere'] Veriti scilicet nn« consecnta est nt ipsi parcerentcanes : 

men Domitiani ad quem confugerat sic videtnr intelligere Interpres Orss- 

dama. cns Joseph. Scaliger. 

t Hac inteUeeto'] Hiijns Carminis' 



DE 8PBGTACUL1S. 57 

EpUt Crit. ad eandem Antoniiiin. Ta corrigis, inqnit, «ojia; sed id, quod 
pace tna dixerim, absnrdi qnid babet. Uti enim facile patet, etsi perinde res 
forety tamen inntilem nec necessariam banc esse emendationem : ita ab 
aitera parte «oia admitti plane non potest, et menti Poetae adversatnr. 
' Elnsit enim canes dama,' nam ad Caesarem venit ; vortaqne elusit arte^ ot 
lepores, &c. adsolent ; qnod perelegana. Alii legont : Et varia lynca$neeteret 
artinwra. 



XXXIII. 

ALIUD, APUD ANTIQUUM JUVENALIS SGHOLIASTEN. 

Flayia gens, quantum tibi tertius abstulit hasres ! 
Paene fuit tanti^ non habuisse duos. 

O fanaSa JPZoeioncm, qaantum <iM detraxU tertim harul fert ntUe fuU, mm 



Hoc Epigrammatis Fragmentum tantnm esse apparet ex Scboliastm 
verbia ad JiiTenal. Sat. iv. 84. ' Meminit boc Valerius Martialis in £pi- 
grammate: bis vero sibi finit : Flama gene,' 9fe, 

NOTA 

1 T^rfsiit iaree] Domitianns nempe illom acerbissime carpit : qoare Mar- 

inbnmanns et ferox, qni snse genti de- tialis esse vix crediderim. 

deoori fnit. Ubiqae palam Domitia- 2 Non kabwim duot] Vespasiannm 

no palpalnr poSta» attamen boc looo etTitnm. 



M. VAL. MARTIALIS 



EPIGRAMMATUM 



UBER I.' 



EPISTOLA AD LECTOREM.* 

Spbro me secutam '* in libellis meis tale temperamentam, 
nt de illis qneri non possit, qnisqnis de se bene senserit, 
cam salTa*^ infimarnm qnoqne personarnm^ reverentia In- 
dant; qnas adeo^ antiqnis anctoribns^ defuit, nt nominibns 
non tantnm veris abnsi sint, sed etiam magnis/ At mihi 

Omfii» fM aUUuit$e UUem modum meia UbrUf ut quieumque boui Cfmteiut $ibi 
fuerUf nequeat eomiueri de itUtf cum joceniur eaieo homore etiam peroomtrum oftscii- 
rorum ; qmem ita neglexerumt auetoree prtact, ut abuei eiiU non oolum nowttmbua 
proprUo^ $ed etiam magnie. Sed fama comparetur miki ffiUori pretio^ et nondum 

1 Inscriptio est in edd. vett. M, V. MartiaUo Epigrammaton Uber priaoui; 
et ftic fere in codd. nisi qaod sobjongont verba, tiictpt< feUeiter, — 2 Desunt 
toc Terba in Tett*— 8 Calderinus legit eequuturumf improbante Ueraldo: 
oeeuturum Ald. Jnnt. alii. — 4 Codex Vossianos exhibet: v^imarum quaqiue 
gentium. — 5 Vocabolam adeo deest in Jont. an. 1618. et CoUn. 1628.^6 At 

NOT^ 

* Seewtum] Alii eeeuiurum, Prtor Persiot Sat. i. * secnit Locilins nr- 

lectio melior. bem, Te, Lnpe, te, Mnti, et genninnm 

^ Cum oaloa'] Lib. x. Epig. S3. fregit in illis.' Plinius lib. xxxti. 

' Hnnc servare modum nostri oovcre cap. 6. * Hic namqoe est Mamnrra 

Ubelliy Parcere personis, dicere de Catulli Veronensis carminibns pro- 
▼itiis.' 

« AntiqittM ouetorUme] LnciUo nem- 
pe» CataUo, et mnltis aiibt De LuciUo 



* Sed etiam magnW] Principnm, sci- 
Ucet| et nobilinm virorom quos to 



H. VAL. MARTIALI8 BP16RAMM. LIB. I. 



fiO 



fiuna Tilias constet/ et probetar^ in me noyissimQm inge- 
niam/ Absit a joconmi nostroram simplicitate malignos 
interpres^ nec Epigrammata mea seribat^ < Improbe facit» 
qoi in alieno libro ingeniosus est Lasdram yerbornm 
▼eritatem/^ id est» Epigramnmton lingnam excnsarem, si 
meom esset exeroplam : sic scribit^ CatoUus/ sic Marsas, 
sic Pedo, sic Getolicus, sic quicumque perlegitor.*^ Si 
quis tamen tam ambitiose tristis est,^ ut apad illum in nolla 



eogmUa higeuH mei solertia limieHar, MalUiamu inierpre$ renmetiiwr m dmpHei' 
l«te Mifrvniiii huiemm, mee eeribai mea Epigrmmmaia* luiqtu agU ^ eeUte eti 
tn aiiemo libro, Purgarem loMewam liberiaiam verheemmy kec eaiy kmgmam Bpi» 
grmmmetm^ ei prerirem exefmfla: tta ecribit CaiuUme^ tte Manne^ Ua Pedoy Um 
GeiyiieuM, ita qmiemmque perlegilnr, NiluleminuM ei pne iam affeeiaie maroeue 
eeif ui uam Ueeai Laiime laqaiapmd tttnm tn uuUa pagima, poieai comiemiue eeoe Epi' 



»#^^^»>»i»<^^»» 



non anoscnnt cod. Pnt. et Palat. Ei mttl fama meliaM oonoiai ui p roheiM r 
eod. VoM.— 7 Cod. vet. Cagnerii etrigaiy i. e. (oif^gai) oiriugai: ideni eonj. 
AnL de Rooy. De verbis 'scriliere' et ^stringere' vide Heins. ad.Ovid. 
Pont. II. 7. tS. et Scbeffer. et Bnnn. ad Ptisdr. i. 29.-8 Iiaictooni verborum 
Heemiiam Ald. Jnnt. Colin. Orypli. Sec. Nottram lectionem testantnr codd. 
Pnt. et Omt cam ed. Palat. eamqoe probant Heraldns et OronoYlus. — 
9 Codex fiodleianns, oie oeripoii; qnod nabent etiam Aid. Jont. Colin. et 
qneedam alis Tctt.— 10 Emendat Lipsioa preoiegitmry in scbolis nempe ; nt 
virgilinsy Catnllns, alii. 



NOT^ 



famotis tnis libris nominabant antiqni 
Poets; sed nominibns fictis ntitnr 
MartiaUs Ub. tii. Epig. 11. «Lndunos 
innocuis verbis; hoc jore potentis 
Per geoinm famse CastaUnmqoe gre- 
gem.' LeguntaUi^Ludimasinnoeni: 
■cia boe bene/ &c. 

• FiiMtcmifMlQnamilUsantiqnis 
qni ex aliomm infamia sibi famam 
qnsBrebant Lib. vii. Epig. 11. ' Ut 
mea nec jnste qoos odit, pagina Is- 
dity £t mihi de nollo fiima rabore 
placet.' 

' Novtsfimian iugeuium'] Hoc est, 
comparare famam sine alterios rn« 
bore res est ingeniosa, priscis Poetis 
non cognita, nec ab illis nsitata: volo 
ergo ingeniom hoc novissimnm, sen 
Bovam hanc scribendi rationem in 
me probari. ViUns ergo constat fama 
I tibi vitus notatisy personls vero 



sUentio pr8eteritis,slbi comparat nos- 
ter Poeta. 

*Nee Epigranmaiameaeeribai'] Hoc 
est, aUter atque ego, interpretetor ; 
nec fictoram nominnm loco vera et 
propria snbstitnat. 

^ Verborum verUaiem'] Apertam re- 
ram pndendaram appeliationem : hac 
de re proliae agit PUnins Secnndns 
lib. IV. Eplstola 14. AlU verbarum 
UeeuHam. Videat lector. 

* Sie eeribU Cdtaihcs] De his Poetis 
dieemns soo loco : de Oetoiico nihU 
reperi. Vossius in libro de Poetis 
Lattnis meminit LentnU OentoUei 
Poetae, qni TiberU ae Clandil tempo- 
ribos foit. 

k Tam ambUioee irioiio es(] Moram , 
severitaa appellatnr proprle ambitlo- 
sa tristitia, si allqnld affoetationis In* 
est. 



60 M. VAL. MARTIALIS 

pagina Latine loqni^ fas sit, potest Epistola^ velpotins 
Titalo ™ conientus esse. Epigrammata illis^scribnntur, qui 
solent spectare Florales.'' Non intret Cato® tbeatrum nos- 
trum; aut si intraverit, spectet. Videor mihi meo jure 
facturus, si Epistolam versibus clausero. 

itoia, aut potius InMeriptione. Ejngrammata scribuntHr iUiSy qui consuevenmt ad- 
ette FloraUbuM. Cato non ingrediatur theatrum nottmm ; aut ti ingreuuM/uerit, 
epectet. Censeo mefacturumjure meoy ti abeolvero Epittokun carmiMiimM, 

VOTJE 

> Laiine loquiJi Hoc est, simpliciter " VelpotiuM Tituki] Qai abhorret a 

et aperte sine nlla verbomm dissimn- lascivis Epigrammatibni, legat taa- 

latione loqni ; Latini enim aimplices tum eornm Lemmata. lib. xiv. Epig. 

habeb^ntnr, et nomine proprio res 2. ' Lemmata si quaeris cnr sint 

singulas nominabant. Lib. xi. Epig. ascripta, docebo : Ut, si malneris, 

21. ' Caesaris Angnsti lascivos, livide, lemmata sola legas.' 

▼ersos Sez lege, qni tristis verba " FloralcM'] Lndos institutot in ho- 

Latina legis.' Tnmebus lih. xxiv. norem Beae Florse, quos describit 

cap. ff. dicit verba Latina appellari a Ovid. Fast v. lascivos prorsna. 

Bostro Poeta, qns aperte et ingenue « Non iniret Caio} Vide Epig. 1. in- 

lasciviam et flagitia enuntiant : qua- fra. 
lii est Eplgrammaton lingua. 



I. 

AD CATONfiM. 

NossBS jocosae dulce cum sacrum Floras, 
Festosque lusus, et licentiam vulgi^ 
Cur in theatrum^ Cato severe, venisti ? 
An ideo tantum veneras, ut exires ? 

Cato auttere, quare ikeairum odiMtif eim non ignorareM suave taerijlehm 
Ftorm ftMtiMtf feMtooque IndOM^ et lUfertatem pieHM? an idcirco tanium aeetMMeraa 
ui diMcedereM? 

^^^^ «^^«^^^^ 

Tetrasticon faocy inonit Farnabins, quod in aliis edd. (Junian. Delph. Scc.) 
tertiam usurpavit sedem, loco suo redonavit Scriverius ex consitio cod. 
Bodleiauii: in qno Epistolae pedisseqna est Inscriptio: Tdem ad Catonem 
Epigram, At sic jamjam fuerat in Venet. Ald. Gryph. Colin. an. 1528. Jnnt. 
an. 1512. cnm titulo, Ad Catonem, Tertinm est in Plant. Jnnii.-~2 FeMtoque 
luMUM Jnnt. an. 1512. 

NOT^ 

1 JoeoMa dnlee] Floralia InteUigit, Florae. Vide Epistolam snpra et 
quas ab Impndids mulieribns nudis Epig. S6. infra. Praeaente aotem Ca- 
celebrabantnrRomasiiihonoremDeas tone popnlum pnduit postulare nt 



BPIORAMMATUM LIB. I. 61 

NOTiE 

■limaB iradareiitnr : qaod cam cogno- Flonliam morem non igooraret Alii 
▼i«set CatOy disceuit e tlieatro : qaod lioc Epigramma tertiam hvjus Itbri 
adire non deboity cum impodicam ponoot. 

II. 

AD LBCTORBM. 

Hic est qnem legis, ille quem reqairis^ 

Toto notns in orbe Martialis, 

Argntis Epigrammaton libellis : 

Cni, lector studiose, qupd d^disti 

Viventi decns, atqne sentienti, 5 

Rari post cineres habent Poetse. 

Hic quem mlcif , ett iUe MwrtiaU» quem quarie^ eeleMe per teUm er&em aeutie 
Ubfie Efigrtmauaum, O lecter cicpu/«, paiwt Poetee peet mmrtem eoneequuntur 
femam^ «fum ceueeeeieti ipn vivo et audienti. 



5 IWa uohu in urbe codex Voisianot. 

NOTJE 

6 Poet ciiMrefl Metooymia, id est, qoipnpgravat artei lofra se positas, 
poit obitom : raro enim ezcellentes extinctas amabitor idem.' Vide lib. 
viri laodantor, dam viTont: rationem ▼. £pig. 10. 

reddit Horat. ' Urit enim folgore sao 

III. 

AD LECTOREM, UBI LIBRI VENALES. 

Qui tecnm cnpis esse meos ubicumqi^e libellos, 

Et comites longse quaeris habere vise ; 
Hos eme, quo$ arctat brevibus memblttna tabellis : 

Scrima da magnis^ me manus una capit. 

Qm exf^eti» meoe Ubroe vereari teeum in queme heo, et optae eoeioe habere Iragta- 
qui Hinerie; koe tibi eompara, quoe membranula etringit tabuUe anguetie: repone 
magnee ai eapeief una manue me comprehendit, Tamen ne tefugiat^ubi dm pro' 



^■^ ^ ^^ ^ ^^^ ^ o^»- 



Qoartom est boc Epigramroa io Jont. an. 1512, sed in Plant, Jonii, Delpb. 

NOTiE 
3 ^Tctai Maniraaa] Hoc est, qoi bellis vel citreis vel «x alia materia 
cxigoo Tolomioe sont compacti. Scri* ioclodel>antor Ubri. 
bebant antiqoi io membranis ; et ta- 



62 M. VAL. MARTIALIS 

Ne tamen ignor^s, ubi sim TenaUs, et erres 5 

Urbe yagas tota ; me duce certas eris. 
libertom docti Lnceosis qniere Secmidciro, 

Limina poftt Pacis, PaUadiiimque forum. 

«Mreaib, et m erraiu diicnmM per ietwn twUatem; eru cerhu me dueiore. /m* 
veeHga SeeaMdmm tibertum periii LaceiuiBfjMxta iempbm Pacie, eifcnm PaUaiiM, 



et nonnnllU aliis tccnndnniw — 7 Seeimdi contra omniuni oodd. et edd. vett. 
fidcm legit Scriteriasi eumqoe fccntns est Farnabios. At vide Tnmcb. 
Adven. zviii. 8. 

NOT/B 

7 Qiiare'] Bibliopola erat hic Se- lector. Alii Seamdi nt sit nomen 

enndos. Tomebna lib. xviii. cap. S. Ipsins patroni : wd sine anctore. 

tnspicatnr in patronoram libertiK or- 8 PaUadtiim] Ita appellabatnr fo- 

dinem qaendam fuisse, qiiod alteri rum Romannm ab ttde Palladis qnse 

apnd patronnm priorem locnm obti- in eo foit jaxta templum Pacis. 
nerent, nlteri proximnm. Jndicet 



IV. 

AD LIBRUM SUUM. 

Argilbtanas mavis halHta^ tabermis, 
Cnm tibi, parve liber, sc^nia nostra Tacent. 

Nescis, heu, nescis dominae fastidia Romae : 
Crede mihi, nimium Ifartia turba sapit. 

Majores nnsquam ronchi, juyenesque senesque 5 

Et pueri n^um RhinocQrotis habent. 

LMie, magie tW placet degere in officime ArgUetami»f cam eapem neetrw 
tilii pateant, Naa cognceeie^ heu non cognoecie deMpicientiam Roma domina : miki 
Jldem adlUbey Martie populue eagacior eat, NulHbi maforee sont irrieionee ; oMee' 
centeef decrifiH, pueri ipei habent naeum rhinoceroiie, Cum OMCuUaeerie granda 

Tertinm Eplgramma in Jnnt.— 6 Nonnnllss vett. habent HkMiciU.— 6 AAI- 

NOT£ 

1 ArgdeiaaMM\ Argiletum locns Romulo. 

erat Rom» in qno erant bibliopolia. ' 6 RoiidU] Ronchns est sonns nasi 

% Domina Romai] Hoc est, Ro- qni fit stertendo, qao jndiefami fiisti- 

manornm reram dominoram, qni te diosum intelligit Poeta. 

exciptent yelnti domini suos servos. e Et pueri naeum] His Terbis signi- 

4 Martia turbd] Mars pater Ro- fioat etiam pueros Rorase irridere et 

mnli fingitnr, a qno origlnem dnxc- carpere auctorum scripta. Cornn 

rnnt Romani. Vide Piutarchum in rhinocerotis, qnod appellat nasum, 



fiPlGRAMMATUM LIB. I. 63 

Aadieris cniii grande aophoB, dmn basifl captas, 

Ibis ab excnsso missus in astra sago. 
Sed ta, ue toties domiai patiafe litaras, 

Neve notet lusas tristis anuido tubs ; 10 

^thereas, lascive, cupis yolitare per anras : 

I, fuge ; sed pbteras tutior esae dopii. 

mpkMj dum ombis •§culaHonety In aeremjueiabeng eaguh exagiiato, Ai tn ne iotiee 
wibeae emendaHemee heri tui, et ne caiamuM eevenu ammadveriat tn twae iocoe^ o 
pratartef expefievolareperregienee aerie: Mffuge, of Tpoierae eete eeemier domi. 



^^■^'^^^^^•^■^ ^^ ^^ 



neeeromtie codez TbDaneBi.^T Optimi libri babeot iaeiae; tic BeverUuidi 
Ma. hine Scriy. hama iaeta^ qaod probat Oronovius. — 13 Vel firige m poterae 
Beyerlandi Mf. 

NOT£ 

fbrtistiinnm, nempe nt a^cerrimnm prolMTerant. Vide Epig. 77. infra. 

ottendat jndleinm. Vide Hb. Spee« S Ibie ab excueeo'] Saetonias in O- 

tac. Epig. 9. Plin. lib. xi. cap. 87. thonecap. 8. * Ferebatnr et vagari 

' Et nltior homini tantnm, quem noyi noctibus solitns : atque inyalidnm 

mores snbdolm irrisioni dicayere, na« qnemqne obyioram, vel potnlentom 

sns.' Nasns irrisioni dicatas est. corripere: ac distento sago imposi- 

Vide lib. ziii. Epig. 2. tnm in snblime Jactare.' Oallice, 

7 Grtnde eopkoe] So^f, sapienter. bener. 

Erat freqaentissima acclamatio eo- 10 Trietie enmdp] Qood censara 

mm qai recitantis scripta laudabant. omnis seyera sit et tetrica : ex arnn- 

Vide Epig. 60. infra: ' Mercetar dineyero,praesertim£gyptia,6ebant 

alins grande et insanom sophos.' calamt scriptorii. Vide lib. xiy. 

Baeia eapiae'] Approbationes. Nam Epig. tS. 
oscnlabantur antiqni qoos recitantes 



AD OitSARSM. 

CoNTiGBRis nostros, Caesar, si forte libellds, 

Terrarum dominiAn pone superciliqm. 
Consuevcire jooos vestri quoque ferre triumphi ; 

Materiam dictis nec padet esse ducem. 

O Cenart ei eaeu traciaverie noeiroe It6ros, depone eupereHium dmnhmm orbie. 
Veetri etiam tnumpki eeHH eunt toUrare eamUatioueey nee Imperulor erubeeeit 

NOTiE 
S SupereiUum] Usnrpat pro fastu 3 Ferre triumphi] lo ipsa triumphi 
et seyeritate. Terrarum dominum yo- pompa per jocum dicteriis et convi- 
caty qood eo tenrarnm orbis gaber- ciis Imperatorem consectabantar mi- 
naretur. lites. Saetonius in Jalio cap. 40. 



64 M. VAL. HARTIALIS 

Qua Thymelen speptas, derisoremqae Latinumj 6 

nia fronte precor carmina noslra legas. 
Innocuos censura potest permittere lusus: 

Lasciva est nobis pagina, yita proba est 

prahere argnmentum d»cterii$. Te rogo iit legat venus mottroe eo vuUu auo uapkio 
Thymelen^ et faeetum LaHnum. Cenewra poteat pati jocot timaanof : fnm e$t liUr 
proeas, vita vero integra. 

3 BeTerUndi Ma. quam ferre triwmpkL — 8 Cttin iDterrogatioBe legit Gm- 
tenis: Laaciva eet neine pagtna? lepidas enim videtar, nt nec neget de se, 
nec fateatnr. Interrogatio tamen displicet Oronovio, qoi posterias eU 
delendnm «enset. 

NOTJE 

5 Qua Tht/melen'] Hiymele et La« bnic libro prnfixa, et Titia tantom 

tinns mimi erant Bomitiano gra* carpsit ; onde nec a gravissimo cen- 

tissimi. JoTenalis Sat. r. ' £t a tre- sore Domitiano reprehendi potnit. 

pido Tliymele sommtssa Latino.' Vide Soetoniom in Domitiano cap. 8. 

7 Innocuoe'] Personis enim peper- 8 Vita proba] Lege lib. ix. Epig. 

cit noster Poeta^ ot patet ez Epislola 80. 



VI. 

AD MARCUM. 

Do tibi Naumacbiam, tu das Epigrammata nobis. 
Vis puto cum libro^ Marce, natare tuo. 

Exhibeo tibi pralium navaJe, tu nobii offere Epigrammata : o Maree, ui arbitror 
cvpie nare cum tuo Ubello, 

In codice Palatino inscribitnr VaMmMhiM, quod Omtero placet Ai 
Marcum in aliis et edd. vett. Mosambertios Abbavill. melios fotomm ait, 
CtfMT Martiali. In nonnollis i Sub Permnam Ctfsoru, ad Poetam,-—! Do tibi 
naumatkiam, tu dae ejffgramata nobie Jant. an. 1612. Do tibi NaumackiaB 
codex Palatinos.— 2 In eadem Jont. naiure pro natare. 

NOT/E 

1 Do tibi] Introdocit Domitiannm Spect. Epig. 24. 
respondentem sibi, qoasi intempes- ' 2 Fis ^o] Vishicmergi com tois 
tive obtolisset Epigrammata. Vide versibos com sis importonos. 
lib. V. Epig. 54. De naomacbia lib. 



BPIORAMMATUM LiB. f. 65 

VII. 

DB LBONB CJSSABI6. 

^THBB^BAS aquila pnerom porti^te per anras, 

IlIaBsam timidis nngaibas ha*,sit onas : 
Nnnc saa Caesareos exorat praeda leoiies, 

Tutas et ingenti ludit in pre lepas. 
Qoae majora patas miracala? sammos atrisqae 5 

Aactor adest : hasc sont CaBsaris, illa Jovis. 

OwMM vuolmme wlhatH BoUeiii» wnguihu mjmki fennie pmenm per refiemee 
eSHe: mme Caearie ieeitee ftedmUwr frada prepria, et lepm eeeiente iadU t» ere 
vaaie. Qaup exieUeeae uuierm predigia i uirumqae kabet eupremum aueierem : hme 
edUUaeear.iaaJapiier. 



i^»«»<^#>^^>»'^»#<^^ 



Lemina est De AquUa ei Puere in cod. Bodleiano.— 2 Codez Votslanni 
habety exU omit.— S Masamb. citat, Hine euOf ^c. Junt. an. 1619. penei 
Editorem in margine exliibet : exarmai pneda ieeuee. — 6 Cod. Vom. «iMMiiit 
uierfue: in aliis» uirique: Cagnerias lcgit, «^iit, ? ei uiriuquei librl mellores 
ezhibent «frtafHe, ^od ad miracnla referendnm. 

SOTIE 

1 PH«niM] Oanjmedem scil. Troia S C^aaftM] A Casare ezhibltos. 
fillnmy qnem rapl ab aqnila josslt € Qua aHjfora] AqallsB» an Leonls? 
JopKer. Plinins lib. xxxir. cap. 8. Suuumui] Uterqne Dens est, nam 

Nota est fabola JotIs In aqnilam Pomitianos Deos appellari Tolalt, 

coDTersi. Ovid. Met. x. cnjns Jassn captnm leporem di- 

S Tunidts «agict6iis] Ne pner cade- raittebat leo, sicot Jore jabente 

vet, Tei offcnderetnr, Metaphora Oanymedem rapnit aqnila. Vide In- 

est. fra Epig. SS. 49. SS. 61. 

VIII. 

AD MAXIMUM, DB COLUMBA STELLiB. 

Stblla deliciom mdi colamba, 
Verona licet aadiente dicam, 

O Maxtme^ aeeeverake, quoHtumvie Vereua auMeuUauiey eolumba vebipiae mei 



<^^«^^«»<»i»#«^^^ 



In hoc Epigrammate nil variant codd. ant Ubri impressi. 

NOTiE 
1 SteOm eebaubal Stella Poeta Pa- mitar, cansa nerape pro effectn. 
taTinns colnmbam amicse sass defle- Vide Hb. ti. £pig. SL et lib. tii. 
Tit, ad imitationem passeris Catnlli. Epig. 14. 

Colnmba pro opere de colnmba su- 8 Verenal Patria Catnlli, nrbs Ita- 
Delpk. H Var. Oae. MarHal. £ 



e6 U. TAL. MARTIAL18 

Vicjt, Maxime^ passerem Catalli. 

Tanto Stella meus tno CatuUo, 

Qaanto passere major est colomba. 5 

Stetta titpertttU patterem CatutU, Tmto meut SUOa nuifor ett imt CMUo, 
qumUo cotumba miffor ett paMtare, 

NOT« 
liaB satis nota. Tel forte qaem adniirari lolebat 

-4 Tuo CalMlki] Hoe cst, pofMlarl, MaxiBna. 



IX. 

DEG1ANI DOGMA LAUDAT. 

QuoD magni Thraseae» consnmmatiqae Catonis 
Dogmata sic seqaeris^ salvas ut esse velis ; 

Pectore nec nudo strictos incurris in enses ; 
Qaod fecisse velim te, Deciane^ facis. 

Nolo virum, facili redimit qui sanguine famam : 5 

Honc Yolo, laudari qui sine morte potest. 

O Bedjaiie, agit quod cqNMi it agert, pmd Uateetant pUteUa magm Tkmem^ 
ei Catomt pelfeeti, ui otitiendaM ette tunHit t/Uf, Me irvuit tn gladiot ditirieiat 
nadato pectore. Nan probo enm virum giit fiucri^ exittiauiiomm prtatta marie: 
probo iUum gici poiett eelebrari tine interiiu. 



Lemma in Thnan. Ad Deciaman.—l In Jont. an. 151S. eemtumaii^ Caia- 
111« : forte : Quod 'magni Thratete camimf tummu/ue (ve\ magniquej Cotoiiia.— 
2 Codex Vosftianos, talvut ei ette velit: alii, iaUt ut ette eeiu, i. e. eomm 
•imilis. Calderinns legit, tervut ut ette veUt, quem Tide in ed. Langii an. 
1617.^ Peeitre nec nudot Jont. an. 1519. 

NOTJE 

1 Magnt] Exitnm Tttrasen et Ca- Atti lcgnnt «almt «I «Me eelu; hoc 
tonis improbat, qai Stoicornm doc- est, ot te non interficias. aicat se in- 
trinam professi volnntaria morte lao- terfecerunt iUi. 

dem qasBsiverant. Satit Botos Cato- 5 i^aaia taaguimel FaciUtata mor- 

nis exitoi ; Pteti Thraseae meminit tis ▼oiontaris. 

Soetonini in Nerone cap. S7. Tacit. 6 Laudttri 910] Eam probo qni mala 

Annal. xti. < Thrases, Serranoqoe constanter pati pouit, nec morte «e 

et SerTili» datar mortis arbitrium/ ab iiiia liberet : qaod moliti animi 

2 SaUmt [ialit] ut] Ut eorum ex- est 
emplo constant et fortia liabearia. 



BPIGRilMMATUM LIB. I. 67 

X. 

IN COTTAM. 

BBLjiUS homo et magnns vis idem, Cotta, videri: 
S^ qoi bellas homo est, Cotta, pusillus homo est 

O CottOj eupii habgrt tpeeiem rimnU bdU kmhiii §t magwi; mdf CHU, qui 
hgmo bdku etty parvua eit. 



^■^^^■^^^* 



In eadem Jant. inaeribitor : Joeatwr tn eoeUm, Moz, Coeta riikrj, «t eoeia 
pMoiUMi homo e$i, 

NOT£ 

1 BeUiui] DimiootiTnm a bono : non est mai^nas bomo, sed pnnlios et 
▼erbnm beUa» de rebos posillis dici- tenois. Vide lib. ii. Epig. 7. et lib. 
t«r. Cotta igitnr, si bellns homo sit, iti. Epig. 69. 



XI. 

DB GBMELLO BT MARONILLA. 

Pbtit Gemellas nuptias MaToniUae» 
Et caplt, et instaty et precator^ et donat. 
Adeone polcbra est? immo.foedius nil est. 
Qnid ergo in illa petitar et placet? Tussit. 

GemoUmi expooeU malrimoovun MaromUa^ ei denderai^ et urgetf et rogatf et 
dat ■nmera. An uoqae eo /ormooa eit9 e eonirario nihU hayiai eot, Qntd igUwr 
miUapooialaha', etgraiumeit? Lahorai tuai. 



1 Petii Venuiim in nonnollis codd. ait Ramires de Prado, improbaote 
Masamber.^S Jont. an. 1512. feediui nihUf metro obstante.-^ Qitid ergo tn 
Uia ^peiiiur habent eadem Junt. et aliae qmedara edd. Tett. qnod melins 
pntat Heraldns : et aic in Par. an. 1754. Qntd igiiur in Ula appetUur et 
^tacet 7 iumii in cod. Bodl. tuiiis legit etiam Polmannaay probante eodem 
lieraldo : ser? at idem Par. an. 1754. 

NOT^ 

4 TaaoU'} Ttastientes Yetnlcs a se crederentyetearmnlisreditatem ha- 
nmari fingebanl panperes alqne aTari blturos se sperarent. Lib. n. Epig. 
4aod eas breri noritaras 86. Alli fNM<s. 



68 M. VAJL. MARTIALIS 

XII. 

AD SBXTILIANUM POTORBM. 

CuM data sint equiti bis qaina Dumismata, qnare 

Bis decies solas^ Sextiliane, bibis? 
Jam defecisset portantes calda ministros, 

Si non potares» Sextiliane^ menim. 

O SextiUane, cnr tu inivs potas viginti mimmof Mt<crf im, cimi deeem doMrti 
nni eqmH7 Jam aqaa eoHda defumH eervie feretUihu^ iMji, Sexiiiianif Inberee 



^^ * ^»^s»^^^^ 



Ad SextXHamm in cod. ThaaD.— 1 Jont ao. 1513. hie ^[mnque mnmMMla. 
—4 i9i non jMtaMet Beverlandiu. 

NOT^ 

1 Ciim daia, siMi] Si eqoiti cuiviB ordinet decem namisniata. Qam fiie* 

•portalae nomtne decem sestertii ad rint illa, qaii aodeat affirmare ? Sed 

emendam panem, edolia, et etiam ad non magni pretii faiise apparet, par- 

bibendom dantor ; cor ta, Sextiliane, tim ex Epig. S7. infra, nbi appellan* 

adeo intemperanter te geris, ot boIos tor ' aera,' partim ex opposito, 6it 

▼inom bibas pro viginti sestertiis? dedeehUnM. Gron. 
Sic Ramiresins. Vide Tomebnm lib. S Calda] Aqoa calida in deliciis 

XVIII. cap.SO. Ad sitim levandam in habita foit apod antiqaos, Tel qoam 

spectacnlo longius prodocto distri- Tino infonderent, Tel qoam solitariam 

bota scribit viritim per qnatoordecim biberent, Tel etiam qoa Ia?arentor. 



xiri. 

DB RBGULO. 

Itur ad Hercalei gelidas qaa Tibnris arces» 

Canaqae salfareis Albula fumat aqais ; 
Rara, nemusqae sacrum, dilectaque jugera Masis 

Signat vicina quartus ab urbe lapis. 

Qaa iieretiad frigidum casteUum TiburiB Hereulei, ei Albula eandida emiiiii 
fumum aquia mt^ureia; quurium ab urbe propimqua miUiare dedgnai oiOcDN, 
ei jyivom censscrafom, aique agroe graioe Murii. PoriieuM impoHia exkibebai 



1 liur ad Hereukae gMi codex Thoan. luiue ad HercuUae gelidi ^uam 
Beveriandi Ms. — 2 Ganaque Par. an. 1764. operamm lapso procol dabio. — 
8 ilii<ra Hemasfiie codex Vossianos: JRicra nemau^M sarvm Jont.^ Idemcod. 

NOT^ 

1 Herculei] Hercoles entm Tlbore vicinam intellige, nbi a colore albo 
colebatnr. Tibor bodie TivoU. qoem a Tenis sulforeis trahant, 

2 Cana AUmla] Planitiem Tibori aqosB albolss dicaotor. 



EPI6RAMMATUM LIB. I. 69 

H(c itidis 8Bstivas pra&stabat poTticns nmbras, 5 

Hen qnam psene novum porticns ansa nej(as ! 
Nam snbito coOapsa rnit^ cnm mole snb illa. ' 

Gestatns bijngis Begnlns esset eqnis. 
Nimirum timnit nostras Fortnna qnerelas, 

Qn^ par tam magnse non erat invidise. 10 

Xnnc et damna jnvant: snnt ipsa pericnla tanti: 

Stantia non poterant tecta probare Deos. 

Memmbra» temparg atUtU: keu tpuan numditum teetMM /ert patravit forticMe/ 
Nam hdf^faetata repeiUe ametditj poatquam Regtdue fwieet veetue bigt» gab iUa 
wuU. Fartmm nempe, <fm erei impar taaUo odioj impedHt queriwumia» noeirae* 
Nme ei deirimeuta premmt : dieerimiua parvi emU teetiwumda : etau» porticu» im« 
qmam demeaetrare Deoe» 

VoM. laeu» hahei pro laai», Moz, attiea» pra»tabai portieu» aMra»,—9 iVM- 
rum iemdi PalmanDUA, i. e. impediit.— 11 Nmu tot damma jummi codez Vot- 
•Uunu^ia BeTerlaodi M«. probare Deum, 

NOTJS 
10 Qum fND'] Hoc est, veritaett qnibiis cnnB foit Regnlut. Siclocatas 



I inTidiami qnam Refolo op- est Cicero Ver. n. * Est milii tanti, 

prcMO snttinere non potuisset. De Qairites, hojns ioTidi» falsaB atqae 

Regalo longe aliter sentit PliDins iniqnaB tempestatem snbire, dnm- 

Jnnior lib. i. Epist. 5. Nescio an modo/ 4cc. id est, Tanti non facio 

idem Inerit. Vide Epig. 8S« infra. pericnlum inridisB. Vel sic inter* 

Temdi: uXAiimmit pretare: Ipsa pericula plaris ststi- 

11 SmU ^'] Hoc est, Non oportet manda snnt, qn» probant Deos esse, 

timere pericnla» com ez iliis propnl- &c. 
sis probetnr Deomm proridentia, 

XIV. 

DB ARRIA BT PiBTO. 

Casta sno glivdinm cnm traderet Arria Pasto, 
Quem de visceribns traxerat ipsa snis : 

Cion pudiea Arria »uo Pieto porrigeret ensm, quem ipea eduxerai e» »ui» »• 

3 BcTertaadi Ms. airiMxerai ipoa, 

NOTJE 

1 Caito jMs] Scribonianns «rma in foderat^ addita hac Toce immortali 

lUyrico contra Clandinm moTerat : ac psne dirina : ' PfletCy non dolet.' 

fiierat Psetus in ejns partibns; cni SicferePlinittsJaniorlib.nl. Epist. 

tandem mori coacto nzor Arria poN 16. Vide Tacitnm Annal. xvi. 
reait gladinmy qno pectoi snnm per« 



70 M. VAL. MARTIAL» 

Si qua fides» Yulaas, qaod feci, noa dolet> inquit ; 
Sed qaod tu facieSi boc mihi, Pa&te, dolet. 

i€itini$: Si mUU oredii, otf, plaga, tpuan mihi intuHf mm me €aigU: ud hac, 
PtBttj m« angit^ qmm in liM infigm. 



XV. 

AD C^SARBM. 

Dbligias» CsBsar, lusasque jocosqne leonum 

Vidimus : hoc etiam praestat arena tibi ; 
Cum prensus blando toties a dente rediret, 

Et per aperta vagQS curreret ora lepos. 
Uade potest avidas captas leo parcere praedae ? 5 

Sed tamen esse tuus dicitur; ergo potest. 

O Ctftor, «pMlartmacf fa^ leonwny oVUHaHomety H feetiviiMeB: hoe ptoqm 
iibi exhibet orenUf cum lepne toties eaptua dimitierHur daUe benigno^ nt^ 
errmu teneret emwm p& ora patentia, Qua ratiome leo rapax poteet veniam dmre 
pradm eaptinti 7 vermn tmu etm fertw^ ergo potett* 



Nil in boc Epigrammate ▼ariuit aut libri manu acripti aut excuai. 

NOTJE 

1 Uuiuqiujocoeqpu] Qooniam fem 7. flBpra, et Epig. 40. infra. 
Don cedebantur a leonibui. Vide 6 Ergo poteot'^ Parcere nampey 
Epig. lOff. infra. qnia refert clementiam tuam» o 

3 A denie redirei'] Hoc est, ex leo- C«sar. 
nisdentibas dimitteretnr. VideEpig. 

XVI. 

AD JULIUM. 

O MiHi post nullos, Julj, memorande sodales ; 
Si quid longa fides, castaque jara valeat : 

JuU, mihi celebTecnde mde omMU amico$f d veiut anUciiia atque antiqua 

Hoc et qnn seqnuntnr triginta doo Epigrammata locnm habent in Jnnt. 
an. 1612. et Colin. an. 1528. post centesimum qnartnm, qnod inscribitnr ad 
ScsTolam. Inde inserta sunt qnadragintu qoinqne e libro quarto.— 1 PnU 

NOT£ 

1 O aiiiktl Sic Ovidins Triit i. In* ad volnptates hortator noater Poeta» 
cipit Elegiam qoartam. S»pe amicoB quod oderiter flnant. 



BPIGRAMMATUM LIB. I. 71 

Bis jam paene tibi consiil trigesimns instat, 

E^t nmnerat pancos vix tna vita dies. 
NoKi bene distolf ris, videas quse posse negari ; * 5 

iSk «olam boc dacas, quod.fuit, esse taam. 
Expectant curieque catenaUque labores. 

Gaudia non remanent, ikA ftig^itiva volant. 
Haec utraque manu, complexuque assere toto : 

Sffipe fluunt iino sic quoque lapsa sinu. 10 

Non est, crede mihi^ sapientis dicere, VivMn. 

Sera nimis vita est crastina : vive hodie. 

CMMMf lufe oUfM pomaU : Jam fere $exaginta anid tUn immhuni^ H hu viia 
nx n m p M i at paMco§ dU$, Non retie proiraxerii qam po$$e Hbi eripi wnaMioer' 
taa^ei exi$iime$ hoc toiiliMi e$$e imun qnod fraierUi, Auocieiaiee aiipu tnvicem 
eomaexi laboree not maneni; laiiHa nan redU^ eed profaga avolai: kane H6i «tn* 
diea a mbab m o mamim$^ ei ioio aamtlexu : $ie ^ptoquejkgax otepe elabeiMr ex imo iao 
gremio. Mi^ fidem aikibej mon deetH oapientem dicerOf Vivam : craoHna viia 
iardior e$if vive kodie. 



^>^^<^i0'^>^>^^ 



■tanDiis namerande, Hapc dno Terba 8«pe conliindaiitiir, nt ap. Stat. AcbiH.' 
1. 18. Tbeb. iir. 106. et Propert. in. 7. 17. Vide Mitoob. in £plst. Crit. «d 
Heyn.p. 69.-8 Edd. Tett. ofaine», Venett. Ald. Jnnt. Colin. Pelat. Jnnii« 
Orypb. Doinit. Remir. PobnyiiiiaB, exhibentyceno^iiejifni: ooibus iunge Par. 
an. 1754. Nostrun lect. sorTtnt ScriT. Farnab. SchreTel. et Maittair. — 
6 Jnnt. an. 1512. babet, qfod poue negaru—% AHi, ut Ald. Junt. Grypta. 
Pnlm. lerant retneoMiy forfe ex Horatiano illo : * Sic aemei emissnm Tolat 
irreTocabile Terbum.' Si<y gaudinm semel omissum non rement, sed volat 
Ingitivnm. — 10 SeepeJlMani iamo un Jnnt. manifesto errore. 

NOTJE 

S Biojam] Annno coiMolatn annos 8 GoiidM non remanenf\ Alii legnnt, 
mimerabant Romani. remeani. Videat lector. 

4 Ei munerai paucoe^ Vide Ub. ti. la Vive luM] Hoc est, Toluptoti- 
Epig. 70. solos enim dk» compota- bns frnere. 

baty qnibns genio indpl^bat. 

XVII. 

AD AVITUM. 

SuNT bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura» 
Qn» I^s hic^ aliter non fit, Avite» liber. *^ 

Ex iis qucB etoUne^ quadam bona ouniy quadam vero modica^ miulia antem 
nuiKiis preiii: kie Ubellue non componUur alio modo, 

5 Male interpnngitur in edd. Tett. $uni mala piuraf Que$ legio ; kic oMierjSfc, 

NOTiE 
S NonJU Uber] Hoc est, liber non Vide lib. ii. Epig. S. 
creacit intra jnstan magaitadinem* 



72 M. TAL. MARTIALIS 



XVIIL 

AD TITUM. 

CoGiT me Titos actitare causas, 

Et dicit mihi saepe, Ma{;na res est. 

Res magna est, Tite^ quam facit coionus. 

TUm» me cempdUt ad coMmu peraraMdaB^ et me crebro obhmdit, Ra id m^^mtu 
O 7K«, m tti miagm cm iMcwmbU agrUoU, 

S Alii hanc ▼ertain intenrogatorie legnnt, qnasi dicat : Illane res roagna 
est, qaam qnis ab aratro protractos ezercere possit, e robosto colono stre* 
nnas rabnla mox factas ? Vide Ub. ▼. IS. 

NOTJE 

9 Re$ €ii wwgnai Domitias le^t plicare hnnc locnm: Colonas dam 

per iuterrogationem, hoc sensn : colit agros, multam pecuniam cOo- 

Estne res magna qaam iacit colonos ? gerit, nempe magnam rem facit, 

«oloni enim agricnltnra derelicta ^e- neque tameo improbos ille labor licet 

bant eansldici: qoesi dicat Poeta: fractnosas mihi arridet. ItaqaeTitos 

Mihl nen placet illad Titsi genus, fmstra inTitat nostmm Poetam ; ma- 

qnod molti sequi possont. Ramire- vnlt enim Musas colere licet sterilet, 

sins Tero mihi Yldetar melios sic ex* quam facere rem. 



XIX. 

AD TUCCAM. 

QuiD te, Tacca, juvat vetalo miscere Falemo 

In Vaticanis condita musta cadis 1 
Qnid tantam fecere boni til^i pessima vina? 

Ant qnid fecemnt optima vina mali ? 
De nobis facile est : scelus est jug[ulare Falemum, 5 

Et dare Campano toiiica sseva mero. 

O Tueea, quid U deleetai i^fundere veteri Fakmo mueia reeondlta ia eadie 
Vaiieami? quonam ianto ben^Uio ie devinxU wnnm vitieeinmm? aut quo malo te 
ajjMi viiwm prcitMUMMiim/ Faeiie eai no$ jugulare» Falemum veroa^^at, 

6 Polmannas aliiqne legont, toxiea vina cada. 

VOTJE 

9 In Vaticanie] Vinnm Vaticanum 5 De noMs] Hoc est, Jugnlare nos 
est Tappa. Vide lib. vi. Epig. 92. copviTas res est IctIs momenti, at 
lib. X. Epig. 45« lib. tii. Epig. 48. scelas est ocddere rinom quod per 



BPtGRAMMATUM L1B. I. 73 

ConyiTse meraere ti^ fortasse i^erire : 
Amphora non memit tam pretiosa mori. 

H miicere venemim endeU vino Campania. Tui eonvioa farte digni mmi mmie^ 
iagmM adeo e acqi i iei t u uem wuriia eet perire* 

NOTiE 
Betaphonm Tirere dicltar. De Fi- liqaidomni octoginta librag Romanai 
iemo nobiii Campanin vino dicemot continens, hic Tero somitar pro Tase 
lib. xin. yinario. 

8 Ampkera} Proprie eat mensara 

XX. 

AD iELIAM. 

Si memini, fiierant tibi quataor^ iBIia, dentes : 

Exspait nna dnos tassis, et ana daos. 
Jam secara potes totis tussire diebas ; 

Nil isticy qaod agat, tertia tussis habet. 

JEliat «i reeerdetf kahuerae qaahi&r deatee: mm hiifif exacreami dnme^ aUerm 
dmae, IWa jam patee tueeire per teium diem ; iiiAii eupereet tertiee tueei quod 
Maiietie. 

t ExpulU eodex Bodleianos.— 4 NU tibi qued toOat legit Pahnannos. 

NOTiB 

4 NU ieOe] Qaia nolli Bupenvnl J^ii tiH quod toUat* 
dentea. yidelib.ui.Epig.9a. Alii, 

XXI. 

AD CiECILIANUM. 

Dic mihi, qais finror est? tarba spectante vocata, 

Solos boletos, CaBciliane, voras. 
Qoid dignam tanto tibi venlTe^ galaqae precaboct 

Boletam, qaalem Claudias edit, edas. 

Rege te, mue iueania eet? o Ctfcifioiie, tu ume degbdie holetoe eouvine imoita' 
He aepicieui&ue, Quid tibi precabor couveuieue tauto abdomiui, et keUuaiioui? 
eouiedae bdetuMf qualem comedU Claudiue. 



^>^^i#«^^>#>^<^i#^#i^ 



S Jant an. 161S. habet : Quid digum toKto veuMque gukeque preeabor? et 

NOTiE 
4 QMalim CloMdlM] Boletos fongos argento prsfert Eplg. 48. lib. xiii. 
ett optimi aaporisi qnem aaro atqae Agrippina Tero Ciaudiam Cssarem 



74 M. VAL. MARTIALIS 

•ic legaiit Grntenis et Scri?eriQf* Codcx BodleiaQUf ezUibet : QM digwMm 
taUo veneriqiu gula^ precobarJ 

NOTiE 
maritum boleto TeDeDato extioxit. miao: sed qoales Claadiafl edit 
JttTeo. Sat. T. ' Vilibos ancipites Aote illum oxoriay poat qaem oil am- 
loogt poneotar amicis, Boletus do- plius edit.' 



XXII. 

DB PORSENA BT MUGIO SGiSVOLA. 

CuM peteret regem decepta satellite dextra, 

Ingessit sacris se peritura focis. 
Sed tam sseva pias miracnla non tulit hostis, 

Et raptom flammis jnssit abiie viram. 
Urere qaam potuit contemto Macias igne, 5 

Hanc spectaro manam Porsena non potait 
Major decept» fama cst et gloria dextrae : 

Si non errasset^ fecerat illa minas. 

Dummttmuhnaderet r^$m deeejpta a sttpaiortf perihma tanatstt ts <n igmm 
$acro8; Hd kosHs pietaie moiue non passuM eet prodigwm adeo /erox^ oique ioi- 
perueii dimitti virum ab igne ereptum. Poreena uon potuit aspicere hane deatteram^ 
qeam cremare potuit Muciue fiamvm deepeeti». Lau» dextera errantie et honor 
mtffor ett, Ma ndnu» peregimt^ nin aberraeeet. 



1 Dum peteret Ald. Jaot. Orypb. Colio. Pulm. Jun. alisBque rett. — % /i|f«- 
eit io iisdem. 

NOT^ 

l Com peteref] Hsec bistoria Por- 8 8i nen errossef] Mijorem quippe 

seotBB et Mucii ScsbtoIsb satis oota landem coosecutas est Mocias, cum 

est ex Livio. amissa maon hostem ▼icit, quam si 

SateUite'] Quom percussit Mucius» armata occidisset 
regem illum existimaus. 



XXIII. 

OB LEONB BT LBPORE. 

QuiD nanc sseva fagis placidi lepas ora leonis ? 
Frangere tam parvas non didicere feras. 

tepue, quid mme «ifos ora fera leome benigni? nen eoneuetenmt rwt^e 

1 Qatd Mii soM 10 Doonullis exemplaribus ; ooo male, ioquit PuUoaoous 
propter pfactdt qaod scquitur ; utraqne tamen lectio proban potest. Gro- 



BPI6RAMMATUM UB. I. 75 

Servaptnr magnis istj cervicibiis iingaes, 

Nec gandet te^ai sangpine tanta sitis. 
Praeda cannm lepiis est, yastps non implet hi^tus : 5 

Non timeat Dacps Caesaiis arma puer. 

/mit tmm exigtuu, Itti ungues $ervaiUnr magnU cofntihite^ nec Umta eUie Uetatur 
modu9 eangmne. Lejma eet preBda camunj nen reftet biOtm kBtoa. Daem pner 
MB wuiwat arma Catari», 



noviOy Qt et Doose, non aeeva vera lectio videtnr ; Qrotero et Scriverio non 
item. Mira iy^fytia inest rf nune ; qnasi dicat : Quid nnnc timidns fngis 
oraieonis; ^ni nunqnam alias timendi causam habes? non solet enim leo 
istinsmodi Tilem predam venari. Ita nanc cnm empliasi interdnm pronun- 
tiaiidnai. Cf. Spectac £p. vui. et Ovid. Trist, it. 1. 9t. 

NOT£ 

5 Magm» orrricitai] Tanromm pn- qoasi dicat, in hoates debilea non 
tap cervoraniy aprommy &c Vide ssvit CsBsar. Dacia comprebendit 
Epig. 7. et 15. snpra. hodie Transylvaniam, Moldaviamy et 

6 Daeme jni«r] Hoe est, hoatis im- Walachiam, 
beUis, mun Dacos domnit Oomitianus : 



XXIV. 

AD COTTAW. 

Invitas nnllnm, nisi cum qao^ Cotta, lavaris, 

Et dant convivam balnea sola tibi. 
Mirabar, qnare nonqnam me, Cotta, vocasses : 

Jam scio^ me nudnm displicuisse tibi. 

In hoc Epigrammate exhibendo nnllo modo variant codd. et impressi, 

NOT/E 

1 Inmtaenidbm\ Snb persona Cot- rent. 
tsB carpit effoeminatos et molles ho- 4 Jam scto] Qoippe motonis men- 
ninesy qni in balneis bene motoniatos sura ttbi non placuit. Lib. iii. Epig. 
snbnotabant, qoos inde ad convivia, 61. et 73. et lib. vii. Epig. 54. 
m conviviis vero ad lectnm dednce- 



76 M. VAL. MARTIALIS 

XXV. 

AD DBCIANUM. 

AspiGis incomtis illam^ Deciane, capillis, 

Cnjus et ipse times triste supercilinm ; 
Qni loqnitur Cniios» assertoresque Camillos? 

Nolito fronti credere^ nupsit heri. 

DecUme, ilUm iniuerU eriwibu» ineuUi», ct^ia et ipse vererie euperciUMm 
eeverum ; qui jfradieat Cwriae et Camithe Uberaioree ? me credae trieHiiafiwUiep 
nupeit heri, 

^■^^^^*^^^^^'^ 

1 Adepicie ineomptie HiUum in qiiibnsdaiii Hbri«; in aliis Jdim.— S Pro 
Curiae Palmannas iegit Varoe; sed recepta lectlo magis placet 

NOT£ 
9 Triete eupercUium'] Hoc est, gra- probis bis Tiris. JoTen. Sat. ii. ' Qai 
▼itatem qnsB in saperciliis videtnr. Cnrios simnianty et Bacctaanalia ▼!- 
Lib. ▼II. Epig. 57. est haic simile. ▼nnt.' 

S Qui lo^uitur Curioe'] Hoc est, qni 4 NoiUo fronii] Sic JoTen. ibidem : 
'grandia e't severa ▼erba profert digna ' Fronti nnlla fides.' 

XXVI. 

AD PAUSTINUM. 

Edb tuos tandem popnlo, Faustine, libellos, 

£t cnltum docto pectore profer opns : 
Qnod nec Cecropi» damnent Pandionis arces, 

Nec sileant nostri praetereantqne senes. 
Ante fores stantem dubitas admittere famam, 5 

Teqne piget curae prasmia ferre tnsB F 

O fiauetinet tandem profer in lucem tuoe Wfroe, et prome opue elaboratum periio 
higemo: fuad urbe Cecropie et Pandiouie non improbet, nec qood eenee nMtri 
iaeeani aui praternUitant. Htereeae famam exeipere coneieteniem anie januamf 

Hic exemplaria scripta et excasa non ▼ariant. 

NOTiE 

t Bt euttum'] Pectns snmitnr pro strat oliTSB nsumy condit arcem, et 

ingenio. nrbem Athenas. Pandion qooqne 

S Cwropttf] Cecrops gente ^gyp- regna^it Atlienis. Reinecciue de fa» 



tias migrat cnm colonis in Atticam, 

Actaeiregis affinitatem, et regni soc* 4 Preetereanique] Candidati prae* 

cessioneffl ▼irtnte promeretur; mon* teriti dicebantnr, qni nnUnm snffia- 



BPIGEAMMATUM LIB. I. 77 

Post te yictoras, per te qnoque vivere chartae 
IncipiaAt : cineri gloria sera veiut 

et Utdel it reporim mercedim iumiim HudUrum? Uhri iwi pod ie tiiufndiwi^ 
per ie etiam exerdimUw frui viia : kemor iardua coneequUur mortem. 

SOTJE 
giaiD tnlistent. Poeta ergo iatelligit tnr Fattstioam, at ▼iTeni et sentieDS 
opoii Gr«cis et Latinis laadandnm. sna frnatnr fama et gloria. Yide 
8 Ctnm glorimj Hin Terbis liorta- Eplg. 2. snpra. 



XXVII. 

AD SBXTILIANUM. 

Sbxtilia^b, bibis qaantttm snbsellia quinque 

Solps : aqua totjes ebrius esse potes. 
Nec conseAiQruin y^cina numi^pAata tantum, 

JSx9L sed a cuneis ulteriora, pqtis. 
Non bcDc Pelignis agitur yindemia prslis ; 5 

IJ^ nec in Tuscis nascitur ista jugis : 
Testa se^ antiqui felix slccatur Opimt» 

Egerit et nigros Massica cella cados. 
A caupone tibi ted^ Laletana petatur, 

Si plus quam decies^ Sextiliane, bibis. 10 

SexiiHane, iu eeiue poiae tantnm, qumUum ptiufue Eauiiee: iemmlentue eeee poiee 
haosta IsCwf 09110. Nee rogae eotumauHlo nummoe ab ne qui iiid aeeideni, eed 
peeimiam poecie a muUUudine proeul dieianie. Heec vindemia non premUur preeUs 
PeUgnie, nee raeemue iOe creedt tn eoUibue Tuecie, Sed exkauriivr preiioea om- 
pkora veierie Opimianij ei nigri cadi vini Maeeici eximhuntur ex caoea, Sex» 
tiHaaef st poia» piuefuam deeiee^ o caMpeme peie/aeem Laleianam, 



*i^^^^»^>^»»#»^«» 



2 Hnsamber.IegitcnminterrogatioDe: aqua Miee ehriue eeee poiee?—Z Nec 
eoneeeeorum in ed. Plantinlana, i. e. vel a rege convlTii, yel a principe : Junt. 
an. 151S.liabet eo^feeeorum, errore manifesto. — 4 Pro peHs Pulmannns leirit 
Ubie; alii, acunetie uHeriora petis.-S In qnibnsdam p ndtur vindemia preme, 
i. e. premitur; male, propter alUterationem.— 9 Qoidam legnnt Lacctaao. 

NOT^ 

1 8uheeiUa quinque} Hoc est, qnan- £t pnros eqnes ordines recepit.' 

tom qninqne Eqnites qni subsellia in 2 Aqua ioiies] Hyperbole est. 

qoatnordecim ordinibns occnpabant 4 Cwuu} Pro caterva bominom 

Est Synecdoche. De Seztiliano jam smnitnry qni 10 formam canei sede- 

ilictnm Epig. 12. snpnu Vide lib. v. bant. 

Epig. 8. *£dictam Domini Deiqne 6 J^TonJUrc] NeqneSextilianosbibit 

Bostri^ Qno snbsellia certiora fiont Tilia TiDa Peligna aut Tnsca, sed 



78 M. VAL. MARTIALIS 

Opimuuia et MMiica, de qoibns Itb. tania aatem regio est Hiapciiis Don 

xtit. procul a Tarracone. 

9 Pax LaUtmia\ Hoc est, Tinnm 10 Si pUi$ quam] Vide Liprinm in 

tnrbidnm. Lib. Tii. Epig. 6S. ' Et sno Convivio Aptiq. lib. iii. nbi ait : 

Laletanae nigra lagena sapae.' Lale- ' Decem cyatlii snmma potio snnto.' 



XXVIII. 

AD PROGILLUM. 

HESTBRNA^tibi nocte dixeramus^ 

QQinci;ii(;es, pnto, post decem peractos, 

Coenares hodie, Procille^ mecam. 

Ta factam ti}>i rem statim putasti, 

£t non sobria verba sabnotasti, 5 

£xemplo nimiam pericaloso. 

Mktw fi^ifyifMvoi ^iMTonffif, Procille. 

ProcUkj hutema nocte te InvilaMnnRy eputmr^ pMl dicm. firfneiiiwai eaHumit—f 
nt «nunret kodit nucim, Tk tMdm txistmuuH iibi fmumm Uurum^ et wumoria 
retihMisti Mermmu» mn»lmdo$ txewtplo ntmia damnoM. O Frociffe, odi memorem 
compotorem» 

7 In ed. Jnnt. et aliis vett. Murd ij»dfwim ^fac^np^ wp6iuM.t, Heraldus 
malit yvJfom trvfjardrtv* vide Lacian. in Symposio, et Plntarch. Qnsst. 
Sympoa. lib. i. cap. 1. 

N0T£ 

a Poet decem] Qoincnnx est pocu- aotem habebat Procillnm^ qni nic« 

lum quinqne cyathomm. Rem fa- moria teneret verba qn« per jocum 

cere signilicat Bnltnm Incrari. Ho> proferrent ebrii. Raderna copioae 

rat. ' Isne tibi melins snadet, qni nt describit mensnras antiqnomm hoc 

rem facias, rem Si possis recte, si loco, Scc, 
non| qnocnmqne modo rem.' Odio 

XXIX. 

DB AOBRRA« 

Hbstbrno fcetere mero qai credit Acenram, 
Fallitar : in lacem semper Acenra bibit 

HnlladfMNr fm «s»s(tfiMi ilMrinaM iRa2e aterf M 
oddttfmicsfMO. 

Nibil in hoe Epigrammate Tariant exemplaria. 



BPIORAMIIATUM LIB. I. 79 

t In hteem} Ita nt Tinum reeent crapula appelUbatiir, qaam ne noz 
banstoB semper redoleat. Hetternn qnidem concoqnere potnerat. 

XXX. 

AD FIDBNTINUM. 

Fa^a refert nostros te, Fidentine, libellos 

Non aliter popnlo^ qnam recitare tnos. 
^ mea yis dici ; gratis til>i carmina mittam. 

Si dici tua vis ; haec eme, ne niiea sint. 

Fyenimey nmor itiy te pomdo reeUare meoe Mroe ienqium tuoe. Grahdto ad 
te wiiitem ntwnf, eimeui exutimewim' md : venmeiei^ mi kebeaiUwr titt, hee 

Nec in hoc qnieqnam variant ant manntcripti ant libri impreui. Sed 
male interpnngitnr in ed. Langii : Si dici tua; me, heee eme, i^. 

NOTJE 

4 Ne mea iM] Lege Ub. ii. Epig. jnre tnnm.' 
90. ' Nam qnod emas possiB dicere 

xxxr. 

DB DIAULO MBDICO. 

Cbirurous fuerat^ nunc est vespillo Diaulus. 
Ccepit, qno poterat, clinicus esse modo. 

Dkadue exereuerai cUmrgMM, mme Tero eei veepUIo: climeue eeee inc^ ea 



2 In omnibos codd. et edd. ?ett Capit, ^uod poterai. Lectio nostra debe- 
tnr Lipsio, Epist. Qnssst. i. 5. 

NOTiE 

t CUmcue'] Clinici medici erant clinicnm qnam efferendo cadavera, nt 

dicti, M T^f icX6^* hoc est, a lecto, indicet Dianlnm factum esse ▼espil- 

qnod srgrotos lecto jacentes viserent lonem, qui efferret cadavera, et sic 

enrarentqne. Jocans Martlalis ait ex clinicns posset appellari: nam in 

chimrgo Dianlnm esse factnm clini- kfJnus efferebantnr mortnl. 
cnm; sed non potnisse aliter esse 



80 M. VAL. MARTIAMS 



XXXII. 

DB BNOOLPO. 

Hos tibi, Phoebe, Yovet totos a vertice crines 

Encolpas, dominicentarionis amor: 
Grata Pudens meriti tulerit cum prsemia pili, 

Quam primum longas, Phoebe, recide comas. 
Dum nnlla teneri sordent lanngine vultns, 5 

Dumque decent fus» lactea colla jubae: 
Utque tuis longum, dominusqne^ puerqne fruatur 

Muneribus, tonsum fac cito, sero virum. 

ApoUo, Bncolpuaf deUcia cetUwrionU rai ftm, tihi conoeerai onme» ctqnUoo 
capitio. Cum Puden» reportanerii juewidam mereedem piU deUHt otatim^ Pkabe^ 
reociHde longoo crineo, ihm moUeo geme nondum oqnaient barba roeentif et dum 
eapiUi oparei omant cervicem rooeam: efflce ut Encolpns cekriter tondeaiur: 
tarde tamen ffirjlai, »1 kerue et oenmo diu potitmtur tuio donio^ 

1 D'Orleai» legit tmioOy qola calaniistrati illi capilli et retorti. Allqiuuido 
pntabani tan»oo ease legendnniy et aic tandem reperio in margine Jnnt. me 
penes, hoc modo, <dM9.— 6 Snnt qoi hoc ioco legant, fueccs Uiiea eoUa eomeo, 
— T Pro/mafiir PalmanDos habet/huDiter. 

NOTA 

S PrHPinta ptZi] Hoc est, nbi pri- bam Phoebo consecrare. 
mnm Pndens mens doniinns faerit 8 Fae cilo] Ut Pudens fiat primi* 
factns primipilus, seu primns primaB pilns. 

cobortis centnrio : moris vero erat Sero ejnun] Id est, sero adnltnm. 
apnd antiqnos comas et primam bar- 



XXXIII. 

AD 8AB1DIUM. 

NoN amo te, Sal^idi, nec possum dicere quare: 
Hoc tantum possnm dicere, non amo.te. 

Sdfid^ Moii dUigo 1«, nee vakoreddere ratianem: koe unum dicere vakOf Non 
dUigo te, 

Ad Samdum in ed. Pulmanni.— 1 Non amo te Savidi idem Pulmanniu. 

NOT« 

1 Nec poooum] Vel quod tota Sabi- mom esse in Sabidio flagitinm intel- 
dii natura, vultos, mores Martiali ligit, qnod nominare non andeat. 
displioerent, vel forte aliqood sum- Alii, 6Mdiiiiii. 



BPIGRAMMATUM LIB. U 81 



XXXIV. 

DB 6BLL1A. 

Amissum noD flet, cam sola est Gellia, patrem ; 

Si qois adest^ jussae prosilimit lacrymae. 
Non dolet hic, qaisqais laudari^ GelUa^ quffirit ; 

nie dolet yere, qui sine teste dolet. 

Ciim Gdiia $tt m/o, nom higet panniem mortUMm: n ^ tuiaif impiraia 
laarfmtB prontmpiui, O GeUta^ pdtqmiB eapiai pkmtaa^ hie nen OMret: ie eero 
lagei, foi mmrei eiae ieeie, 

t In edd. yett. Ald. Jont. Colin. Gryph. aliis : N<m higeit qatequie ; et sic 
l«fit Scriveriiu. 6^ d^ef, qaieqaie in codice Bodl. 

NOT£ 
9 Jueeee'] Fletnm joxta ac risnm erymis, seraperqne paratis In statione 
semper paratnm habet fcemina. Jo* sua, atqne expectantibns illam Qao 
veo. Sat. ▼!. ' UberibuB semper la- jnbeat manare modo.' 



XXXV. 

ADLBSBIAM. 

iNcusTODiTis et apertis, Lesbia, semper 

liiminibas peccas, nec toa farta tegis : 
£t plos spectator^ qoam te delectat adalter ; 

Nec sont grata tibi gaadiai si qua latent. 
At meretrix abigit testem yeloqae seraqae : 5 

Baraqae Sammoeni fomice rima patet. 

JUsMiy peeeae faieaiikae nee eaeieiitie fefikae^ nee abeeeaHe iaa eiapra: 
epeetUor ie afleii mqferi veiapiaie quam aduUer; ei qua deUieecU obleetatio^ nm 
eet Jueunda tiM. At eeorta expeUant teeiem oppenendo velaawna et obieee: vix 
uOm Jbemra paieeeii in ktpanariy ei recerder. Saltem aeeipe doeumenium vereeandia 

9 Pnlraannns legendnm ceniet /Mfa> sed fninus appoeUe. Vide Tibnll. 
I. S. 14. — Raraque, «i mendni in edd. TCtt. Sammegnif pro SuameenU^ jam- 

NOT£ 

1 IneuetodUiel Hoc ett, slne jani* 6 Summeeni leimemiM} Aliilegont 
tore qni cnatodiat Jannam. OTid. Suameeni, id est, lopanarinro in Sum- 
Anor. ni. It. * Ignoto meretriz cor« mcenio; namqne illic habitabant rae- 
pos jonctnra Qniriti Opposita popu- retrices, nnde dicebantor nxore» Som- 
lom summovet ante sera.' manianaB. Famab. 

De^etVar.Oae. Martial. F 



88 M« VAL. MARTIALIS 

A Chione saltem^ vel ab Helide disce padocem : 
Abscondunt sparcas haDC mmiamenta lapas. 

Namqaid dara tibi niminm censara yidetar? 
Deprendi veto te, Lesbia, non fatai. 10 

« CUoM, vel HHide : hac NMmuMiite ifgmd t>rpl« pretiilmku An refrdmal» 
taperior Wn Mttwrl Prohibeo ne dej^nhaidarie^ o Leebia, «m 



^«i#<»^^^^»#>^^^>» 



pridein comxenint viri doett : aliis placet nt iit ablatiTUJi adjective. — 7 In 
quibusdam TCtt. velalaiuUe; in aliis, vel ab Lnde: legitur etianiy «e< eb lada: 
Beverlandi Mt. mI «6 Hel<«b. Vide Inscript. Sicnl. p. 09.-6 NonnuBI HM 
habenty «^ mammtwia, et sie legOMlani pntai Herudus.— !• DcpnMRvers 
SchreTelius an. 1666. et 1671. 

NOT£ 

7 A Cldvme vd HeUde'] Notissima BMnta nuinciplis vOisslmts proatltne- 
nempe erant illius temporis scorta. bantur. 

8 ^6aoMid«a<] Has meretrices bus- 10 Deprenda] Hoc ▼erbom solenne 
tnarias moechas appellat Ub. iii. Epis- est de ils qui in altqno crimiiie et re 
08. qnsB selL eztra nrbem ad moim» tnrpi inveninntnr. 



XXXVI. 

AD CORNBLIUM. 

Versus scribere me param severos^ 
Nec qaos praelegat in schola magister, 
. Coineliy qaereris : sed hi libelli^ 
Tanqaam conjagibas sais maritij 
Non possant sine mentala placere. 5 

Qaid si me jubeas Tbalassionem 

O ComeH^ expoeitdae a me cempenA earmma pamm gravia^ nec ^na dicUt prm" 
eepiar in eehoie^: ai hi libri neqnenni proltari nnc acaieo^ veUUi manii mts «xoridiis. 
Qnid sa msM^asic^mfv Hnf niii fl n g ii i i i ciiMi non eonvenleBtlbas HWasRMt? 



^»^^^^^#>»^^^ 



2 Nee fuoeperUgat in omnibus codd. et edd. TCtt. Sio Ub. tui 
oUm iegebatur periegai^ pro pr«2egul.— 8 Junt. an. 1618. habety eed n 

NOTJE 

3 PreOegai Iperiegai'] Cum enim bant Itaqne ineptns yideretur, qni 
▼ersus quidam sint obscoeni, uon om- Tbalassionem Terbis honestis cele- 
nia Epigrammata leguntur in schola. brari juberet : eodem. modo ineptos 
Alti praiagai, est iUe, qni Tult EpigrammaU scribi 

6 Thaknwntm} Sic dictus est n ▼erbis non lascitis; Epigrammata 

Remanis Dens qui prvest ■nptiis ; a enim amant ▼erbn lasciva» aperta» et 

Of Bcis HTmensens nnncnpatns ; cn- domlnantin. 
jttsiandes versulascivocelebrari sole- 



BPIOirAMMATUM LIB. I. 83 

Verbis dicere non Thalassionis T 

Qais Floralia vegtit, et stolatom 

Permittit meretricibos pndorem? 

Lex hasc carminibas data est jocosis ; 10 

Ne possint, nisi pmriant^ juvare. 

Qaare deposita severitate, 

Parcas losibas et jocis^ rogamas: 

Nec castrare yells meos libellos. 

Gallo torpias est nihil Priapo. 15 



ttuw m Mf Mrit6tM/ei<Mf , «< ii«fii«airt ptaetre nid tUUknt. Qtupronier petimM$ 
9i Mtarilflfe mVeeta vewUm de$ Mif etfiueHie: nee eseeeee meee fiirot. NihU 



fmime eet Priapo Gaih. 



4WMMMMMMMWM 



--11 Nee inwMf aten|iM Pilftt et tic etUm l«glt BMDires de Prado.— 
18 Pmtee Jant. — 16 GoOa twrpitu nikU eet idem Ramire», contra leget poe* 
ticas. 

VOTJE 

8 Qme FlermHn] Nad» meretrlces ces. 

cdebrabant Floralia. Vide Epig. 1. 15 GaOo Priapei] Hoc est, castrato 

aapra. . Priapo : nam caatrati iacerdotes Cy- 

^laktem} Pro ttola pndica matro- l>eles Tocabantnr Oalli. 
naramy qaa atl vetabantar meretri- 

XXXVII. 

AD LUCANUM BT TULLUM. 

Si^ Lacane, tibi^ vel si tibi^ TuUe, darentur^ 

Qnalia Ledaei fata Lacones habent ; 
NobiUs haec esset pietatis rixa daobos» 

Qaod pro firatre mori yellet aterque prior. 
Diceret infemas et qui prior isset ad umbras, 5 

Viye tuo» firater^ tempore» yive meo. 

Si (t6t, IWfe, nel tihi^ JMeaney eore ea coMedfrefor, ftia tdaalar Ledai Jrftree; 
ambobne kae eeeet prmeiara eententio pietatie^ qmod wterqne enperet priar interire 
profratre, Qat prtams dcsMadiisst od teneirae IMareof, exelamearetf O fraier, 
afeimnm «mat, age ^aofHf «tfaat. 



ft Venet. Atd. JanL Colin. et aiiss vett. ft fotf prier. 

NOTJE 

* 1 m^ Laeane] Vlde lib. iii. Eplg. Vide lib. ix. Epig. 53. 

gO. DomitU TnUi mentionem facit % Lediri Laeonee] Gastor et Pollnx, 

PKiilna Jnaler lib. ¥111. Eplat. 18. lUUJoTitet Ledm,qntt Lacspnafalt : 



84 ' M. VAL. MARTIALI8 

NOTJE 

Pollox aotem frttii mortao dimidiam 6 Vhe tuti] Hoc csty in tenebris 

Titun concessity ot altemis diebai lemper maneboi nt tn Ince temper 

▼iTcrent. H»e liistoria tatit nota ett. fmaris. 
Vide lib. ix. Eplg. 104. 



XXXVIII. 

AD BAS6AM. 

Vbntrib onus misero, nec te pudet, excipis auro, 
Bassa: bibis vitro : carios ergo cacas. 

O BtMOf demUtU ftmdia uteri hn. mutnm Tat wereum^ mee ernbeeeU: pofat 
vUreo poculo : igiiur wi^iori pretio exoneroi ahmn. 



Intcriptio ett in cod. Thnan. Ad Batnan.— S Idem codez exhibet : BoBte : 
biki§fd^e. 

NOT£ 

1 Mieero mtro} Qnia ttereori terYiebat. Vide lib. xi. Epig. 13. 



XXXIX. 

AD FIDBNTINUM. 

QUBM recitas, meos est» o Fidentine» libellus : 
Sed male cum recitas, incipit esse tuus^ 

FideuHne, meiu eet iUe Uher, quem redtae : at cum reciiae wnaUf ineifU pertimere 
edte. 



^H^*»»»»»'!»!^»»^ » 



In hoc Epigrammate nil Tariant exemplaria tcripta aot excnta. 

NOT£ 
aSedfnale] Vertntenim,Ucetboni, agit adbnc Epig. 64. infra, et Eplg. 
ti maie pronnntieotor, maii videbnn- 80. tupra. 
tnr. DeFidentinoTiUoritnottBPoeta 



XL. 

AD DBGIANUM. 

Si quis erit^ raros inter numerandus amicos^ 
Quales prisca fides^ famaque novit anns : 

8i fiiif erit recensendue inter. mnieee raroe, quaUe vidU antiqnajldee, et/mna ve-. 
9 In Venet. Ald. Jnnt. Colin. Gryph. Pulm. et aUit Tctt. fama^ nemt 



BPIGRAMMATUM LIB. I. 85 

Si quis Cecropi» madidas LatisBqiie Minervae 

Artibas^ et vera simplicitate lionas : 
Si qais erit recti castos^ mirq|.tor honesti^ 5 

Et nibil arcano qai roget ore Deos : 
Si qais erit magnae sabnixos robore mentis» 

Dispeream, si non hic Decianas erit. 

Ha : H qin$ miMw artibmi Mmervm Athndeiin» et Lttimm^ H probM» eaidare 
wero: « 911» ebeerveier «igiafoliff, et kemeetaiie tniimUUor /ueritf <(' qui ekmcubiM 
mkU peiai « DHe: «t qme eriifeUue viribue mumi forOe, hUeremiif nid Inc erii 



^#^^^^^^»^^»» 



enee, Vide CatulL Caitn. Lxnii. 45.— ff In iisdem edcl. et maltis aliis, tmt* 
tetor hemeeH, Lect. nostram serTaot Tlittan. et optimi qoiqae codicesy eam* 
qoe probat GronoTins. — 8 Ne Mtean, fi npii in marg. Jont. «p. £d. 

NOTiE 

9 Amue'] Id est, ftma Tetosta : nam t Si qide Cecropia] Id est, Gnecis 

T^ 9M<es ad praecedena nomen amcoe et Latinisliteris eroditns. Vide Epig. 

optime referri potest Catollos ita 26. sopra. 

est locntus ad Manliora Carm. lxtiii. 6 ^rMiio ore] Nam qni clam Deos 

* Sed dicam Tobis : tos porro diclte precabantor, improba Tota facere 

moltis Millibns, et iacite bsBC charta censebantur. In qnos Persios Inve- 

loqoatar anos*' Vide lib. xii* Epig. liitor, Sat ii. ' Haod cnivis prom- 

4. * fama foisse loqaax, diartaqao tom est, mormarqoe homilesque sn- 

dicetanos.' Xiu, fmnaquenomiavoe* surros ToUere de tempUs, et aperto 

Id est» priscos, qoi propter fidem et viTere voto.' 
probitatem laodibos omantor. 



XLI. 

AD LIVIDUM. 

Qu4 dacis valtas, eJL non legis ista libenter» 
Omiubos invideas, livide» nemo tibi. 

hmde^ qui eonirahiefremiem, nee eeque amimo legie isfa, iiioidja laboree im om* 
■es, iu ie vero «■fiiu. 

1 Qai rugae mdiue in marg. Joot. penes Editorem.— 3 Ramires de Prado 
legitlivitftfy litera minori ; com hac nota: Maie in Plantinianis hic mjpuuws 
seribitor litera majoscnla: est enim mobile nomen. In Lemmate melios 
lcgeretor, ia Ueidum, 

NOTiE 

S Newrn HM] lUe enim omniom miserrimas est, coi nemo invidet. 



86 M. VAL. MART1ALI8 



XLII. 

IN CiEGlLIUM. 

Urbanus tibi» Cascili, videris. 

Non es, crede mihi. Quid ergo ? ve^ia es. 

Hoo quod Transtiberinas ambnlator, 

Qoi pallentia sQlforata fractis 

Permatat vitr^: qnod otiosae 5 

Vendit qni madidum ci^er corqnaB : 

Quod custos dominusqae yiperarum : 

Quod viles pueri salariorum^ 

Quod famantia qai tomaqla raucus 

Circumfert tepidis cocus popinis : 10 

Quod non optimus Urbicus Poeta : 

Quod de Gadibus improbus magister: 

O CadU^ U ipmmjtidieatfaeamm; mUdjldem aMt6«, mm c«. Qmd igUm' ? «e«r- 
ra e$, idem ae liwu^iberimiM ambuUUar, fH» satjwrata paUida commndai vUreie vasU 
bns rupHe : idem ae pd vemmuiat hmiUhmi eicer comentui inerti : idem ae eaaUa 
ei domimti viperairma : idem ae teret aijeeli Saiariemm: idem ae raMOU eaem fU 
eiremapartai tomaeuki famatitiM pemMeeaUdiMt idem ae Paetm Urbieae uem egre* 
giat: idem aa kerm nefmm ex QadihoM : idem ae garruiam ae eiuadi exaleti» 



^ ^ >^i0i>0<^^>4>^*>*^ 



8 Jant «D. 1513. et Colio. 1538. irmutifberiHUM.-^lO Ciream^ert Jont.— 
13 Ramiret de Prado malit improbie, nt lib. v. Epig. 70. Jnv. Sat. xi. 163* 

NOTiE 
3 Veraa] Servns nempe qni domi lif e in theatro vel circo otiotc eeden- 
natns est ex ancilla, snmitnr hie pro tem ad spectandnm. 
Acnrra impndenti et procaci. 6 Madidmm cieer} Hoc eat, cmdna 

3 Hae ^md] Nerope Imc es qnod et aqna maceratnm. 

cst ilie, dec 7 Quod euitoel Id ett, drcnlator 

^m6iiIaior] Viiioret penon» trant medicns, qni viperat brachiis et collo 

Tiberim habitabant. implicitat gettat : ^utmodi. vero bo« 

4 i$iiy«m<a] Oallice dlbtmetteMf minet erant procacet, et dlcteria 
qnte vitreit fragmentit commntari tcnrrilia in qnemvis jaciebant. 
tolere docet etiam Juvenalis Sat. v. 8 4Sa{ifrt<»rtiiR] Sa1ar\i dicnntnr qnl 
' Siccabit calicem natomm qaatnor, talsaraenta veudant. . \ 
ac jam Qnattatnm, et rnpto potcen- 9 Toauumla'] Nomen hpbent a fre« 
tem tnlfnra vitro/ Et lib. x. Epig. qnentiincisione; namWfvwtignificat 
3. ' Qnte tntfnrato nolit emta ra- incido: ex porcomm abdomine,tettl- 
mento Vatinioram ptoxeneta fracto* cnlityCt vnlvii fiebant. 



11 Nou optianu Urbieuel Id ett, 
6 QmmI otioMtt'] Plebeculam intel- Exodioram et Attellanaram tcrip« 



BPIPRAMMATUIC LIB. I. 87 

Qood bucca eat Tetiili loquax cin^di. 

Qnare deaiiie jam tibi Yideri, 

Qaod soU tibi, Cascili, yiderfs : 15 

Qai Galbam salibps tois» et ipsom 

Possis Yincere Sextiom Caballam. 

Non coicomqae datnm est habere nasum. 

Lodit qai stolida procacitate» 

Non est Sextias ille, sed cabaUns. 20 

QtuiprtfpUr^ o CmU^ mmtte de te Judietirty fiiod Jtidieiu mfm: to gin pMNi 
tiAe fmeetHB ekpermre Graitem, et ipeum Sexthun CabaUMm. Nen eat ameeesmm 
cmyM keAere fmrem. Qm Jeetitur etuUa petmlmitia, iewned SextiMMy eed m- 



— It Altt legoBty Am» eimedi s Junt. Colin. eMm vett. habent, ioquax Cyiunfi 
—16 D'Orlenii legit 6«6itiii.— 18 Nim empu datmn eet Rainires de Prado, 



coBtra iMiet poetlMs: bU mimniy com tuB feliz PoeU ett, et, ut SidoDini 
dtceret, Cuniioator, ot ooom Prodeotii yertom sic leserit: 'Qooe Iobb 
terret ditcolor io stipite.'— 19 Pott Ladit ioterpoogoot Ald. Joot. et Colin. 



— 90 Soot qoi legoBt Ceetku^ corroptom ez SriCtMf , ot alii legoot A^xv<kntf 
proSeitftatt. 

VOTJE 

tor: enmt eotem Iw AtteUaBa fo- ciUos Oalbam et Sextiom CabaUnm 

bttlm Brbaoisaimifl jocis refbrtn, qno ■corraa inaolaoa a le aoperarl poise 

rifloa escitaretor; et Ideo aoctorcfl eziatimabat liOBioSa notat Poeta 

eomm dicefaontor Urbici, qoasi orba- CmciUi itoliditatemi qoi nec flcorrlU- 

bI. Poeta hoc loco non abflolote tatem ab orbanitate discemeret. 

diclt CKcUiom aflflimilari Urbico IS Habere mumk] Hoc cflt, argote 

Poetm, fled non optiaM) : ot hodieqoe jocari : deriflionlfl enim flodea eat aa- 

▼Idemoa apod nofltratea aliqoa exo* flos. Epig. 4« flopra. 

dlacomisdiammorbanissima,etmol. 20 Seb eabaUmi] Non est SextiQS 

ti artificU; alia vero iosolsa et inep- Caballos, qoem to, o C»ciU, orbanis- 

tlsslma. Sic Ramiresios. Vide lib. simom jodicas ; sed cabailos qoa- 

y, Epig. 70. et Ub. tt. Epig. 71. dropes beUoa. 
16 Qmi Gedbmm] Stolidos hic Csb- 



XLIII. 

DB PORCIA UXORE BRUTI. 

CoNJUGis aadisset fatnm com Porcia Brati» 
Et snbtracta sibi qnasreret anna dolor : 

Com PeetU meeepieeit mmrtm Brmti mmritiy et com m«ror exqmreret ferrmm 
JOf Psrlta Ald. Jont. Ojyph. Colin. ec aUfle ▼ett.—l Beverlandi Ms. facm 



88 M. VAL. MARTIALI8 

NoDdum scitiB, ait^ mortem non posse n^ri? 

Credideram» satis hoc vos docoisse patrem. 
Dixit, et ardentes avido bibit ore fiBnrillas. 5 

I nunc, et femim, torba molesta, nega. 

iibi mbdMetwm: NmdMM ienetiM, imquiif nom poue deiugmn imUrUwn? ExUU- 
wuveram ve§ aniie didieieee hoe « pareiUe mee, Leeitta eet, etqeeere enfide knteii 
eeijUittee eeeettette» O turbe e d i teni 0^ iiiiHff , f# denegn rfmtiiniii 

taM.— 8 Sont qni legant coiyanctiiii : iii«rfm hm peen megwri Crtdiderum 
faOe hoe doeuieee,ifc, qaasi dicat, inTltiB etiam fatii mortem impediri non poise 
in ' homine mon certo.' 

NOT/B 
1 Poreiu] Filia Catoois UticeniiBy 4 Voedoemem] Catoenimsibimor- 
nxor Bmti, qoi pugnans contra An- tem consciTit : illios hiitoria nota est 
gnstnm occuboit in campis Philippi- ex Appiano, et pasiim cniqne ob- 
cls in Thessalia: coias morte aodita Tia. 
Porcia vitam finiit hanstis carbQnibus 6 / mmc] Voz ctt insnltantis. 



XLIV. 

IN MANCINUM. 

Bis tibi triceni fuimns^ Mancine» yocati, 
Et positnm est nobis nil here^ praeter aprum : 

Non qu8d de tardis servantar vitibus uvae, 
Dulcibus aut certant qu8B melimela favis : 

Noi^ pyta> qaae lenta pendent religata genisfa» . 5 

Aut imitata breves punica mala rosas. 

O Maneine, nos oexagii^ invUaeti, ei heri mkil ofpoemdi^ excepio apro. Nen, 
appositi snnt raeemi giii casfodiiiiifiir ex vUiina eerie^ latt metimela qua contenduni 
eumfaeieeuavibue: nee pyra 911« fiH!peiidiui<iir coUigata e geuieta JtexUriHf vei 
mals punica e:q^rimentia roeae brevee : nec, canietrum agreete mtstf «sctoM iss- 



*>*>^^^«^^^^^>^»^ 



4 Edd. Jont. Colin. et alise Tett. habent iiieJliiieaa. — 5 Sant qoi pro lenia 
legant longa: et sic in Beverlandi Ms. Non pira quee leuta Ald. Junt. Gryph. 
Colin. alise.— 6 Oronoyios ex optima membr. Thuan. legit pimtca grana, pro- 

NOTJE 
9 Here'] Prisce pro heri. tiorridas refert uvas.' Nam id erat 



t Dtf fonlu v<li6iis]Proptereaqaod proprinm Titinm patandamm 

uTse in yitibas assenrabantor fere ns- pos. iZamirMtiis. 

qne ad pntationem yitlam. Lib. 111. 6 Leuta'] Idem est hoc loco ac flexl- 

Epig.58. <Hic post NoTembres im- bilis. 

minente jam brnma Seras patator • Aui imUata brevee] Non intelli- 



BP16RAMMATUM LIB. 1. 80 

Rnstiqa lactantes nep misit fisdna metas» 

Nec de Flcenis yenit oliva cadis. 
Nndns aper ; sed et hic minimos, qnalisqne nepari 

A n<Hi armato pumilione pot^st. 10 

Et iiihil inde datom est; tantam spectayimns omnes. 

Ponere apmm nobis sic et arena solet 
Ponator ti^i nnllns aper post talia fieicta : 

Sed tn ponaris^ cni Chapdemus^ apro. 



b .Nie «2tM flflita eti tx etdiB Pkemi» Aper mHhtf, et hie qnidem perexi- 
t appoiitus est, ei pialU peteei inierflei ab inermi nane. Eanmie mkU eet de- 
,em»eHeobumedeatpeximm$ : at^ hee mede erena eeneuevit nobie eadiibere 
. Peei ^nemedi eommitenm nuUne aper appemaiwr Hbi; eed iu appemarie 
apre eei Ckaridenme objectos fait. 

bflBte HeiDsio ad Ovid. Met. x. 780. Pnnicani Dialam gnnatani est— 7 
Pnlmannaa, lueieniet. Cod. Beverlandt et Ttiaan. /tftaa melaf.— 14 Caridi" 
nm Jant. e< Colin. 

NOT£ 

fif pQBiea maU breyitate temporia hodie la Mareke ^Aneem. 

imitari roiai, led 6gara potias et co- NndMi aper"] Sine aliis dbis. 

lore. Sic Ramiresias. 12 Panere apmm'] Hoc est, exhi- 

7 Jtfetaf] Pfo lacte coagulato ac* bere: ponere signiflcat etiam cibos 
ecpta formay nt pnto, metaram ; nam apponere, nnde lasas Poetm. 

meta in Indis instar rotands colam- 14 Sed iu peuarie'] Hoe est, appo- 

nse sargelNit, in qnam speciem lac naris, aatpotiasobjidarisdiscerpen- 

ooagniatnm mitti yidemas. Sie Po- das ab eo apro, a qoo dilaniatns fuit 

mitins. Vide lib. III. Epig. 68. Charidemas qaidam jassa Domitiani, 

8 Pieenit'] Popali ad mare Adria- de qoo Saetonins in Domitiano. 
tlcam, nbl optim» crescnot oliTss: 

XLV. 

AD STBLLAM. 

liASoiyos leporum carsns^ Insnsq^e leonnm, 
Qaod majop nobis charta^ minorqne gerit» 

QuedekarUgranditrHbremarnebier^erieurtutfeaiivoekperum^eljoeeelee^ 

Libri in hojas Epigrammatislectione nihU Tariant. 

NOTiE 

3 Jlfqfor minerque] Pro qnacnmqae sos leonam, et idem bis feci, potes 
diarta ponitnr : Tel ita interpretare hae repetitione lacessitas alcisci bis 
majorem et minorem : hoc est, sl apposito mihi lepore. Epig. 105, in- 
imiltla ▼enibns et paacls scripsi la- fra. 



90 M. VAL. MARTIALI8 

Et bis idem faci^us : nimium si» SteOa, Tidetnr 
Hoc tibi ; bis leporem ta quoqae poae mihi. 

MMi: aUmeidemiiBtigimm: O SMa, ti judicmerU kteuimiMm; iu bi$ apff^ 
tfHoM tmhi Uperem» 



XLVI. 

DB LIBJK> 8U0. 

£dita ne brevibas {^ereat mihi charta libellis; 
Dicatar potios riv 8* earaii^ifiiiuifog. 

Nedutrtammeediiapeeemie eat frofUr hrevUatem Ubremmfpetim rqMtaiar, 
HMic reependenem 



»<S»«»i»ir»»>»l».»l»*' 



Nnlla lectioiiis Tarietat est in ezeniplaribas, niii qaod HemistichtQni 
GneeQm omisit Colinseos : nt exhibet ed. Jontina wix legendam est. Magia 
miror atramqae mendamy qnam et in texta et in Notis reliqaerat Famabins, 
Cl. SchreTeliam in omnes snas edd. (ann. 1666. 1661. 1670.) transtoliase et 
retinaisse; scilicet^ T^r hamfmfifynpm. 

NOTJB 

1 Ediim ne] Potias qnam charta- idem repetit, maxime Teror^y &«■• 
rom jactara fiat propter paoca car* /juufi^/ua^eSf qood Virgilias interprel»- 
mina, imitabor Homeram, qai ssepias tas est, * Qaem contnu* 



XLVtt 

AD HBDYLUM. 

CuM dicis propero^ fac si facis> Hedyle» langaet 
Protinus» et cessat debilitata Venas. 

Inscribitar io Venet. Ald. Jnnt Oryph. Colin. Palm. Janlan. Delph. aliis, 
Ad JEdUum: alisB habent Ad JEdilemt (vel Hedplam^) onod Teram esse con- 
tendit Ramires de Prado, contra nitentibas OniterOy Oronovio, ScriTerio. — 
1 fltdyie, vel JEdiief vidt Petrns ScriTerias, hic et ▼. 4. HedpkL Faraablos. 

NOTJE 

1 Caai dtris propm, 4r^.] Omnino Tenire ad ioterdietam. Mei si arbi- 

aotem Heriyle, Hedphm fccerunt haod trll res sit, lo talibos Epiframmatls» 

dabie,qoiflagitiamimmioaereTolae- qoonim res vel materia non potest 

ront. Sic, quod in anrem tibi dic- tangi, nisi violetur podor, taotom 

tom sit, io Cod. Thoao. nbicomqne notari velim qosB ad Latinltatem et 

Martialis scripserat ' caooas/ pudi- eraditionem pertineot. Velutl hic. 

cns tibrarias fecerat ' monstrom.* Foc ei faeis] Formala elegans, et 

Nec explicatione opos: hoc enim vox impatientise adversas lentos in 

taotnm dicit^ ista non imperari^ nec opere quocamqoe. Seneca de Be- 



BPIORAMMATUM LIB. I. 91 

Expectare jabe :. Tdociiis ibo Tetentas. 
Hedylei si properas^ dic inihi» ne properem. 

SOTM 

iie6cUs lib. ii. cap. 5. ' Inde ill» dis Terbis instigetnr ; ▼emm eqovai 

foces qaas Ingennns dolor expri- sfttis sna sponte cnrrenten, nisl 

ait: Fac si qnid fiicis: et, Nihil est inteapestiTe interpeUetar. Omte- 

tanti : Male mihl jaln neges : nbi ms, liic Metaaorphosin qnandam se 

in tadinm addoctns anians inci- gloriatnr eilecissey non consnlto Mer« 

pit benc6ci»m odissoy dmn ezpectat.' cnrio ant Vennrey el ez fssmiM ▼ima 

GfMk HedtfW] Ita scribendmn Iw- ezhibnisse nobis, sed einadnm: naa 

ae docnemnt Omterns et Scriverius. * JEdllas' pro dnspdo taxatnr Hb. !▼. 

£st enim "HS^f, qno nomine Poeta Epig. 69. 

Bplframroatnm scriptor bis laodatur t ViUcmt {(• ntenlns] OTUUas 

ab Aiheineo. Apnd Martialem est Met.iu« «SicegotomBtem^qnanll 

moilis ae Pathid nomen lictnm, nt obsfBbat enntiy Lenlns et medleo 

hic et llb. IX. Epig; 67. Idem» He- strepitn decnrrere Tidl: At quacnm- 

dfUy Um§fuH /Voftfitw] Hedffle, vel JB- qne trabes obstractaqne saxa tene- 

dtls, legendom vnlt P. S. non esse se bant, Spomeos et fervens et ab obice 

stnpidnm,qniadVeneri8metamb!aa- smvioribat.' Groiufo. 



xLVin, 

DB DIAULO MBDIGO. 

NupBR erat medicus, nanc est vespillo Diaulns : 
Quod yespiHo facit, fecerat et medicus. 

i>M«lw «ml flnsdiMS pmde tmU diekmif mms Tero ssl etipills ; f «sd tgii vis- 
pjilsy Aac qmfui egent wudieiu, 

In hoc Epigrammale nnUo modo Tarianl exemplaria scripta, ant libri im- 
pressi. Hic tamen in Jnnt. «n. IftlS. et Colin. 16S8. seqnootnr qnadra- 
ginta qnatnor ex lib. ii. Epigrammata ; qnomm primnra est * Dc littoribns 
AlHni.' 

NOT£ 

9 Qnod vesplUs] Uoc est» cnm es- onnc factos TespiUo effert mortuos. 
set medicos nerope imperitns effere- Vide Epig. Sl. snpnu 
bat segmtos, hoc est, ocddebat, ut 



XLIX. 

DB LBONB BT LBPORB. 



RfCTiBUS his ta^ros non eripuere magistri^ 
Per quos prteda iugax itque reditque lepus : , . 

Domslores leonnm non UberwruiU twros ex 0$ rieHlm, per p»$ lefmi frmda 



J 



92 11. VAL. MARTIALIS 

Qaodqoe magis miram» yelocior exit ab hoste, 

Nec nihil a tanta nobilitate refert. 
Tatior in sola non est cmn currit arena, 5 

Nec cave» tanta conditor ille fide. 
Si vitare cannm morsus, lepns improbe» qnaDris ; 

Ad qusD confngias^ ora leonis habes. 

fiigkha mHt ei t w e iiUur . Ei qiud wugU shtpenduMy cderhu e g r tiU ut «6 
wMTMKtff etT€f9fttA tUifittd ex fmta ■>yiiiiiiiifiifg. Tfen ett eeenrioT cum cnr* 
fk im mtnm deieria^ mc toata Mooitaf c eeeuUatMr in emem. O iepii» Uteewef H 
mededmKremereMeamm; ermleeeutUnprmieetaiiedpuepetfiigiae. 

% PcrfHMjmMfa/mvJaotetColiii.— 4 CammUaiaaianebUUaierefefiin 
qnlbiisdam vett. aeeb UU a ie legendom aatmnot ScriTerios : perperam. inqolt 
Ant.de Roo:|r ; 'nobiliuu' elegonter ponitor pro * leone nobtli:' ▼ide InAro 
od lib. T. Epigr. 89. conBole porro Cel. Cannegiet. od Avion. Fab. xziv. 9. 
Contro ' ignobiles fene' dicnntnry qom non odto generess oc fortes. Cnrt. 
llb.iu.cop.S.— 6 'MarimeeUJunU 

NOT£ 
4 Nee nUnQ Hoc ett, oliqnidy yU cnnn, ingretsn et egreatn. Minns 
res Mil. otqne onlmos occipit o leonis bene. Vide Epig. 7. anpro. 
fortitodine. AUi legnot : Cam mhU 6 Sela areaa] In qno non snnt fe- 
ofoofa me biUia t e referi: nibil ▼nlne- ra». 
rU idl. occipit io tonto cnrsn et re* 

L. 

AD LICINIANUM,* DB HI8PANIA LOCIS. 

ViR Celtiberis non tacende gentibns, 

Nostrasqne laus Hispaiuse, 
Videbis altam» liciane, Bilbilim, 

Equis et armis nobilem, 

O lAdaae^ vireeWrrande CMberiepepmUe^ ei deeae noeirei Hiepamaf epeeieku 
exedeam BUbiUm epde ei armie danmy ei CaaoumurfeeeundammeibMefnlmiiibm 



*^^^^^^ ^ ^ 



Ad LUiamm de Hiapania loeie Jont. on. 1518. Ad Lgeianuy 4>c. Colin. 1528. 
VideTnrneb. iib. xxiii. cop. S4. Ramiresiof centet 8ic Lemmo emendan- 
domesse: Ad Lictaiamcm de ViU Raeiiea: illod enim, de Hiepaniee iede, ab 
aliqoo sciolo additom.->-8 LMoiuaM in qnibosdam.— 4 Aqaie ei armie omnino 

NOTiE 

* Ad UebUanam [LictonoM] AUi U- oppidum cnjai sitoi bedle ignorator : 
d wl a oMW . pagnm esse nonc apnd Coiafoyoii 

1 Fir C«tti6«rts] Qoi popnU annt aflSrmat Ferrarins. 
Hlspanitt ad floYiom IlMroro. 4 JE^ois, tfc.'] Legendam J^icify in- 

t Btl6iKHi] HUpaniaB Tarraconensis qnit Ramiresias : tom qood BUbiUU- 



BP16RAMMATUM LIB. 1. 98 

Sterilemqne Calvmn Divibos» et firactis sacram 5 

Vadayeronem montibiis : 
Et delicati dalce Botrodi nemus^ 

Pomona quod felix amat. 
Tepidi natabis lene Congedi vadum, 

Mollesqne Nympbarom lacos ; 10 

prarMftU Vodmeronem «acnim, et mndniam tffham Beirodi Moiiif, 911« gnUi eei 
Pememm ftMto. LenUer tramke vadum tepene Congedi^ et duke» leaiM nifmifhei» 

legeiidain censet Ramires de Predo, et inteiligit Safoneni, infra ▼. 12. Vide 
lib. !▼. Epig. ffff. et lib. xiv. Epig. 83.-6 Smemijfeie Cahm in veteri meo 
oodice, inqu&t Pnlniannas, qaem Anglia snppeditavit, manifestaacriptara est, 
qnam Tornebns etiam de suo exemplari profert, ut Catns mont sit editus alta 
iiiTe obrntni, et, nt ita dicami nimio senio candens. SterUemame emm in Ve«> 
net. Ald. Junt. Golin. Plant. aliis. Setiemipu Cammm^ wmbae legnnt aiii : 
Caunnm enim montem non procol a Bilbili tradit Mariana lib. i. cap. 8. Qul 
Mivinn legunt intellignnt de Vadaverone monte. In edd. antiqniaa. ejfraiBlie 
^tfi et fraetie ; montem enim Vadaveronem, sacrom, nt scribit Plin. it. cap* 
94. promontoriumy fractum et in insnlam positom tradit Hieron. Paul. oe 
Hispania. — 6 Sont qui divuiim legant Vada Veremem ; et «ic Venett. Ald. 
Jont. Colin. et Orypb.— 7 Gmterus ex Palat. legit BatardL Tnmebns et 
▼etustns quidam codex Beieti: cnm tamen Boeroilt oppldi infira meminit ia 
Celtiberis siti, quod a Tiberio Graccho dirutnm rcfcrt Polybinsy retinendnm 
Batradu Vide lib. xii. Epigr* 18.— 9 Tepidamitabieknecegedivada in Venett. 
Ald. Jnnt. Colin, &c. TejfSda natame lene Cemgedi eada.Domitins Calderinns. 
r«ptiii natoMs ifliey 4r^. Polmannns. Tepiden. ieiie,Teil€oeTnraebas. Tepidam 

NOTiE 

noi eqnos in pretio fuisse non con- existimant ab aliis effinictam, et in 

stat: tum qnodSalonis aqnaei qaarmn Insnlam pooitamy qnse nano Vadameo» 

infra fit mentio, temperando ftrro, rem vocant. Alil legnnt diTisim 

qno arma fiibricantnr, nobilissimss Foda Ferenem sen «oda VeremUf il- 

snnty et lib. it. Epig. 65.< Armoram InmqneCeltiberisefinTluminSalonem 

salo temperator ambit/ Infiuentem fadnnt. Malim ego Vada- 

6C^iiinijn] Qui est mons HispanisB verraeNi legere. 

Tarraconensis in CeltlberiSyinter Ibe- 7 Batrodi] Botrodns nemns Hispa- 

rnm etTariasonem urbem, in CastellsB uise Tarracon. In Ceitiberis : ubi olim 

et Arragonise confiniis : ilfoRcafo, qnl oppldam fuisse, nnnc Yicnmy apnd 

etiam Latlne Catas mons dicitnr. Sic Segobrigam nrbcm scribit Perottni 

Ferrarins in sno lexioo geographico. ez Polyb. teste Fenrario. 

AUiy Senemqae Catum....^aetie. AUI, 9 Lene] Hoc est, leniter. Alii 

Hfiaetie. aliter: natabie Une, id est, naTigio: 

FadaeerMiem] Fadaoicery mons lenisenim,inqninnt,parTnIanafisest: 

HispaniseTanraconensisin Celtiberis Cigacius Obser. Ub. x. cap. 15. sed 

ab alUs montibns separatns. Hiero- hsBC interpretationon placet, impro- 

nymns Panlus iib. v. de finminibus et prie enim PoeU dixisset natare navi ; 

montibus Hispanise : Quidam, inqait, nec enim natsntibus opns est navi. 

Don temeie montem CelUberise me Congedi] Hodie Congedo. 



04 



M. VAL. MARTIALIS 



Qaibus remissum corpus astringas brevi 

Salone, qui ferrum gelat. 
PrsBstabit illic ipsa figendas prope 

Vobisca prandenti feras. 
.^tus serenos aureo firanges Tago> 

Obscurus umbris arborum. 
Avidam rigens Dircenna placabit sitim^ 

Et Nemea, qu» vincit nives. 
At cum December canus, et bruma impotens 

Aquilone rauco mugiet ; 
Aprica repetes Tarraconis littora» 

Tuamque Laletaniam. 



15 



20 



rimi, fuihiuiolmU iiwm6ra e o mp r imu pdrto MoM. pd geh eetuMMgU /emm, 
im ^ VoberU eyloa iiH venmiH esAibebit /enufodiendas. Afborum mmbracU' 
UtUctuerehmdeeetrdmreeeerenadieitid ripas Tagiawiferi, Frigidm/one JHr- 
teima eidabii eitim ardeaiem^ ei Nemea mue frigore enperai nteet. Sed eam D«« 
eeaeber eaaeeeeaef ei hjfemo emvieae etridebU /remente Borea^ redibie ad orae IVtfm- 



Heraldns. TefidikmaMie «Ul. Vide Var. Notas.— 11 Jmit. et Coliii. oiMi- 
fff.--14 Vobertain iUdem edd. et aliis rett altl Vobereay qnn dreamaepu tyl. 
wiOf pnettabit eoplaai feranoi iigendaniiii. Pro vrendetUi^ alii legunt i>r«iic(ciili« 
I. e. tibi etiam In praadio accnbanti. — 15 In Ald. Junt. Colin. Oryph. /rangee 
pro/rangie^mee /rangene, — ^IT Alii rteeiia Deereta^ vel Derceta^ vei Dereettm: 
alii firigene, Sed doo Palatt. leg nnt r^eiia l>er«niiiii, non Direennaf nt est ia 
edd. vett.— 18 Palatt Nutha.-^^A Tuam^ Locfftoiiunii in Paiat.— 24 Tnme* 



NOTJE 



11 Rmiimm eeifae} Aqnis eaim 
CoBgedi, et lacabiit Nymphamm te- 
pentilMis eorpas rfihiTatnr, tt pori 
aperlnotar. 

Aeirhigae'] Etenlm corpvs meatm 
dandit aqna frigida. 

Bren Sakme} Id est, non pco- 
Ihndo ; flovins eat qni lllabitiir inlbe- 
mmy hodie Xeiem, Breoi adverbinm 
csty inqnitSipontinns, hoc est| statlm. 
Anctor ille hoe Epigranma expii* 
eat, a qne plaribns In lods dissenti* 

14 Vebieea'] Stve, ut alii legnnt, Fo- 
berea, Bobiereaf et Bubierea teste 
VniTerio: oppldiim Hiipaniss Tar- 
raeoneosis, in finlbns Ceitiberomm 
ac regni AmgDnil, Inter Bilblllm ail 
Boream S. et Scgontiam ad meridiem 



It. lcficiSi SlcFerrarins. HHcsaiie 
ejnsdem aomiBls emt sylva, in qna 
magna fenram copla. 

PrandeniH Hoc est, prandlo ac- 
cnmbens venari poterls et ex mensa 
ferasjacalis configere: magls mllil 
placet prfwtailt : videat lector. 

16 ^etm eerenoe] Hoc est, calores 
ttstives Aigies, vd mersns aartferis 
Tftgi iwdisy vel d^tesces in nmbrosls 
sylvis qnsB Tagi ripas Innmbnnt. 
Tagl vero feates |n montibos Celtibe- 
rise. 

17 Dlrcsmui] Fons HlspanlsB gell- 
dissimns, apad BilblUm nrbem, in 
Salonem fluvinm labens: Tamoo 
vero neblle est oppidnmi hodie Tbr- 



M Ldetemiam} Laletaiii popirii 



BPiaRAliVATUM LU. I. 85 

Ibi iUigafM iBoffibiis damas plagis 

Maefabifl, et veroos apros, 
Leporemqne fcHrti callidimi nmipea eqao : 25 

Cervos reUnqaes villico* 
ViciDa in ipsQm sylva descendet focnm 

Infante cinctom sordido* 
Vocabitnr venator» et veniet tibi 

Conviva clamatus prope. 30 

Lnnata nusqaam peUis, et nasqnam toga» 

OlidaBque vestes marice : 
Ptocal horridas Libarons, et qaeralas cliens, 

Imperia vidnarom procal. 
Non rnmpet altam pallidos somnom reas : 35 

Sed mane totam dormies. 
Mercetar alios grande et insanam sofdios : 

Mismie tn feUcinm ; 

tmu ea^atUmmH^HiimmULMwdtm. lUSe hderfleU» 4muu impidiia$ reH- 
bn rtmuniftttfue eiprm WifCNM, a vdido epio/rmigmkporem Mmrfnm.- reiim' 
fue eenme aaiodi «ilbr. JJgtmm ex efha prwdma dUabeiwr t» tpMjn ea miM M m 
ckemmiaium puerie bieomiie: veaaiiom» eoehie imriiabiiwr, ei eeimiea voeaiue e 
frieiaAa ie adlhii, Naeqaam bmaia peUie aderit, ei fmequam ioga^ ei zeetiaumia 
wmrieie n^eeHemem oieniia» TerrikiUe Ukmnme ieage^ ei eUene querihamdMe: 
lei^ eiiamjueeaviduarum, ReuejfaUeueuomfraageipnfyadammmnumfeeddor'' 
uOtaiie ieio wrt i ti— iemport, Ahue eumi um gu u m ei veeaHmu eoplim: teueai ie 



^ ' mm^^»^^*^! * '^ ^ ^ 



boi, Orotcrns, alU legont veruae aproe^%& In qttibnsdam niMMiii tftie.— 
18 lufmde daehi» Jont. et CoKn.^99 VeaMtur voeatue legunt aliiy i. e. eon- 
▼iva qoem voles c vicinia. Vide lib. iii. Epigr. 67.-^l Lesmta lecere placet 
Colero : led qoo jnre recepta lectio Mlicitari queat, noa videt Ueralana. — 

NOT^ 

foere Hispanis Tarrac inter Indl- Lnna ortnm se diceret 

geteaad ortam etCofetanos ad oc- Nu»tpmmioga\ Nec anteamboloiies 

casam, nbi nnnc magna pars Catalo- toga Indati, nec dlentes. 

ni»y inter Oernndam et Tarraconem, 82 OKdtf ftie] Hoc est, virl pnrpnra 

et ▼enos oram maris Mediterranei. Indati : teter qoippe odor proTenie- 

24 Vermm [Mmat] apret] Hoc est, t>at ex lotio qno temperabatnr pnr- 

illic natos: legnnt alil vemoe: male pora. 

meo jndido, cam de hyeme loqoatar S8 liftMrmif] Prseco nempe pnbli- 

Poeta. cos ex Libamiay hodie Croocia. Hor- 

11 Atwfe «iisftMm peUie\ Id est, rldDsdicitarqaodhorrorem incnteret 

noo ademnt noblies Romani, qnibas iisqaoscitabat. JaT.Sat.iT.75.'Pri- 

moris erat Lanss formam in calceis mnsy clamante libnriiOy dec' 

gestare, nt significarent se ab ETaa- S4 iMpsrta vidiiartaR] Qass mortnis 

dro genas saom repeteroi qai Ipae a fliaritls familiam admlnlstrant et qni- 



96 



M. VAL. MARTIALIS 



Veroqne fruere non snperbus gaudio, 

Dum Sura laudatur tuus. 
Non impudenter vita, quod reliquum est, petit ; 

Cum fama, qnod satis est, habet. 



40 



wKUericcrdia beatorum; nec wrrofraiu wtere laiiHa eoUdaf dum Sura amicns linu 
edebratur Ronie. Viia aibi postuiat nan turfUer ^nod eupereet, eum /ama «•- 
eeeuta eet quod et^idi» 

S7 Id DODDullis vett. MpAdf.— 41 Alii pro petii legnnt perit. 



NOTJE 



dem arroganter, patronommqne ope- 
ra saepius ntantar. 

S7 Grande aopAof] So^ sapienter : 
freqnentissima erat acdamatio eornm 
qnl recitantis scripta landabant : tn- 
eanum eophoe vocat qnod insanusPoeta 
ab insana plebe expectalMt. 

98 Mieerere tu/eUcimm^ Id est, di- 
vitomy qni, licet negotiis sint iropli- 
dti, se tamen felices prsedicant. 



89 Veroque/ruere'] Vernm gandinm 
appellat Martialis vitam genialem, a 
labore atqne ab omni cnra immu- 
nem. 

41 Nou impudenter'] Jnre merito 
otium partes sibi vindicat, cum faraa 
suas implevit ; atque italaudat Licia- 
num,qni famam adeptns sibi jam va* 
care debebat. 



LI. 

JOGUS BX HOMBRO IN COCUM. 

Si tibi Mistyllus cocus, ^Ximiliane, vocatur : 
Dicetur quare non Taratalla milii ? 

JEmiWmef ei appellaa cocum MistffUum, cur ego nen vocabo iUum TaraiaUa 1 
Hic nnlla lectionts varietas est in Ubris nmnuscriptis aut excnsis. 



NOT^ 



l Si tibi Miaiylbui] Jocns est in 
JEmilianum, qui Mistyllum vocaverat 
cocnm, non alia forte de cansa quam 
qnod apnd Homerum legerat /iaiotvX- 
Ki^i^iipa riKXOy id est, secabant sane 
et alia : nec erat potior ratio cnr pri- 
mnm canninis verbum usurpasset, 
quam sequentia, quse sunt r* Apa 
T&XXo. Attaraen JSmilianns videtnr 
fnisse argutus homo, qui quoties vo- 



cabat cocum snum, MiUyUe^ ntebatnr 
voce imperante verbi ikurriMM, hoc 
esti seco, quo facetns esset jocus, nt 
qnoties vocaret cocnm, imperaret 
etiam ut scinderet opsonia. Similis 
est jocns apud Petroninm. 'Vides, 
inqnit» illnm qui opsonium carpit? 
Carpus vocatnr, ilaqne quotiescnm- 
qne Trimalcio dicit Carpe, eodem 
verbo et vocat et imperat. 



BPIORAMMATUil LIB. I. 97 

LII. 

AU LBPORBM. 

NoN facit ad s»vos ceryix, nisi prima, leones. 

Qnid fugis hos dentes, ambitiose lepus ? 
Scilicet a magnis ad te descendere tanris> 

Et, qnae non cemnnt, frangere colla velint. 
Desperanda tibi est ingentis gloria fati : 5 

Non potes hoc tenuis praeda sub hoste mori. 

PerUUomUms nmt tmuniU nin maximMm eaimi, OUpfumtperbM^fuidnUMhM 
dtnittl qmui eero dignentwr U uofadire relictis tmari$ proeeriif ei rwmpere cervi' 
eem pum ne guidem vutoil. TUn penenda eei epee glorioe^ mmiie: tu prmda 
exigna ne^aie hUerire eab koc advereario. 



^0^^^^^^0^^^ 



4 Qolboidam placet legere, fremgere eeiHa oelnil? ioterrogatorle, at mo- 
Bolt MoMmbert. io Ilbello cootra Ramirefliom. 

NOTJE 

1 Kem/aai^ Noo conTcnit leonl d IngeeMe faiX\ Hoc est, mortis: 

iiltl capnt tanrorom, apromm, 4cc. yinci qoippe a fortibas nonnalla lans 

Yida Epi|f. 93. snpra. est. Virg. £n. x. ' Hoc tamen infelix 

9 AmiMeu\ Qal nempe mortem miaeram solabere mortero, /Enes 

nlmls gloriosam Tereris. amgni dextra cadis. 



LIII. 

QUINTIANUM FACIT A6SERTORBM. 

CoMMBNDO tibi, Quintiane, nostros: 

(Nostros dicere si tamen libellos 

Possim, qnos recitat tuns Poeta:) 

Si de servitio gravi qaemntnr, 

Assertor venias, satisque praestes, 5 

i^maiiamajMntmmeomumtio noetroOfei iooM» Ucei appeUare noeifoe UbroOffme 
reeUai hncs Poeia: ei doieni eervUuiem moleeiam vimiem aeeedae, eljliiejabeae^ ei 

6 In marcine Jant penes Edltorem aotiqoa maoo ezanitom est| faeifae 
prmeiae; sedqooseDSoJadioetlector. 

NOTiE 

• QoetrMJM] Plaglarios PoeU 5 Aaeerior vemae] Hoc esl, assere 
Fideotiaos sane, de qoo £pig.seqoen* eos in libertatem : metaphora docta 
tiet S9. snpra. ab iis qui in serTitote iojosta dotine- 

IMSpA. cf Var. Clee. MarHai. O 



M M. VAL. MAHTIALfS 

Et, cum se dominiiin vocabit ille, 
Dicas esse meos, manuque missos. 
Hpc si terque quateique.olamitaris, 
Impones plagiario pudorem. 

oisevetei meat em^ et d&naiceUbettaie ; emn iUe ee nmcMpdifU de/tnidMimy eiierwa 
qwUer koe exclama»en»fpmiereisfiek9 ]^ag^iwm> 

NOTJE 
bantnr, et a qoocuniqae in ttbertateoi 7 Manuque mieeoe'] Eandein aUego- 
▼indicari poterant. * Naai ego Ulam riamJMMainis liberiy qoi injeste deti- 
liberali assero cansa mana/ Terent netor in servitate, perseqaitar hoc 
Adelpb» Act. 9. 8c. 1. senao : VerMs aMot mamMitsi, Id est. 



5 Misfne pneetee'] Hoc est, defen* «didi In loeem, aec plasiaiinii debet 

das et taearis : terbnm Jnris est : eos detinere tanqnam snos. 

Oallice, eoffez ma caaiian. 9 Imponea'] Acclamatione tna pla- 

6 Ei, cum ee doimiiKm] Hoc est, aoc- giarios Poeta podore Tictos cedet. 

torem t at irero Jnris Ibmmlam nsnr- Vide Tlt. D. ad legem Fariam de 

pat Poeta : possessores cnim se do* Plagiariis. 
minos Tocabant. 



LIV. 

AD FIDBNTINUM. 

Una est in nostristua^ Fidentine, libellis 
Pagina, sed certa domini signata figura ; 
Qufie tua traducit manifesto carmina farto. 
Sic interpositus vitio contamiiiat UBcto 

Ftdeniiaef uaaeeitaa pagina in Ulnie nosfnf , eed noiaia eljgno eni dondni^ qate 
argmU iuoe vereue aperim coaepiiatieeeur eic ^ardoeueMte Idngmnieue inteijeciue 

. S Beverlandi Ms. si graia.—Jk t^miebas Advers. tib. xiit. cap. 24. lecen- 
dnm esse censet mjntiia. — 4 Sic iuierpoeUue wiUo in nonnaUis ; qnod Radero 
placet et Ramiresio : vilU in allis : fUo etiara legitnr. Vide Var. Notas. 
Sie inierpoeiio viNe coatomtiuit unco codd. Scriverii et Salmasii, qnae vetos lec- 
ifo est, veste Mnsambertio. Rad«ri testantvr lectionemcodd^mbins-inter- 
poiati. Ungvine evhn tplcudorem tnUa condllabant, atqve Ha T^aathhia 

NOTfi 

S Sed ceria'] Nam inepta iUa pagi- tJt bardocucnllas inter l^rianthina 

na declarat qnis ejns dqminns et anc* sordet, ita toom carmen in meo li- 

tor sit. beUo. Bardocacnllns vero vestis e- 

4 Vitia eoniaminttitineio] 'Id est, rafGallica-crassioris fili, "qna plebei 

olenm otente. Raderns legit JUo n yHiorca homlaes-iadttebniitnr. 
crasioi nempey ant^riUo* 'Sfnisos^est » 



BPIORikMMATUM LIB. I. 99 

Urbica Lingonicas Tyrianthina bardocncnUtts : 5 

Sic Aretinse ▼iolant crystallina test» : 

Sic niger, in ripis errat cnm forte Caystri, 

Inter Ledaeos ridetur corvus olorcs: 

Sic nbi mnltisona fervet sacer Attide Incns, 

Improba Cecropias offendit pica querelas. 10 

Indice non opus est nostris, nec vindice libris : 

Stat contra, dicitqae tibi tua pagina^ Fur es. 

fmUimtw fmeU wrUma TffnmiUm: «ie tefltf AuHMftXtmmttnftUSMmm: iU 
cmvms mUr lmdibri& kabetur uUer cyoiM Ledmoif eum /erte wiggtwr i» rtpit 
i^mgetri: eie imi>roba pica ofendU qutrimotUae Cectipiae, ibi eaerum nemae reeemat 
cantibDs PhiUmelm mmttieemm. lAbM noetri tioii egeut dekUeref nee aeaertore : 
iwapagimaetmteentmtettibidieiifFmree. 



^»»^^»»»»!^'^»^^^» 



adolterata ▼eBditab«nt.--6 Arretinm Ald. Jont Colio. et ali» ▼ett— 7 Be- 
'veriandi Ms. eramt eam fmie,^9 Attkide in Ald. Jftint. Colio. Gnrph. Pulm. 
aliift : aUte in Beveriandi M«. — 10 Pro offendiij qnod exhibent edd. antiqiiiss. 
Venet.1471. Bojicb. Ald. Jnnt. Colin. Gryph. dcc. alii, nt Pttlmaonns. Jnaint, 
&e. legont e/fkndit* Nostnm leetlooem optime restitnit Scrireriiu: led 
Offoteras malUt affkndii»^\\ Sont qni lemit judiee, Voces vkfcr, Mcar, et 
iadex^ uwejadexy ssrpias coofiuukintar a librarils. 

NOT* 

5 Urbiea l^friamikhm] Vestes erant dins Met vi. 

▼iolacesB, qnarnm color e pnrpora et 10 Offendii^ Soavisslmos Philome- 

viola factns. Is Atheniensis cantos. Alii efimdii^ 

Lmgomenal Hoc est, Gallicos; aliio^imdif. 

nam Ungones snnt GallisB popnll. 11 fiidice] Hoc est, accnsatore: 

Vide llb. ziv. Epig. 128. tni enim versus meis conjoncti indl* 

6 Sie Aretinm] Aretiom orbs He- cant te fnrem. * Indez ' dicitor qoi 
trorisB, onnc Areso^ nbi fictilia vasa crimen aliqnod indicat. 

fiebant. 12 Stat eontra'] Metaphora de< 

7 Ceystri] Cayster flnvins lonisp, snmta a snbselliis judiciorani obl 
ez Phrygla magoa oriens, ac inter patroni adversi sedebant, accnsator 
£phesnm et Colophonem in mare contra defeosorem ; et qnando dice- 
decnirens: iUic magna olorom copia. bat accosator stabat: stare igitur 

8 L e dmo e otoree] Qnonkm Jnpiter contrayestsnrrexisseaccnsatoremvel 
rab forma cygni Ledam compressit defensorem ad dicendnm. Sic Rami- 

9 Fervei Atdde]^ Qiia» foit fiiia resius, ex Ciceronis Oratione pro 
Pandionis regis Atheniensium, in Sexto Roscio Amer. 

mvem Philomelam commntata. Ovi- 



100 M. VAL. MARTIALI8 



LV. 

AD PUSGUM. 

Si qaid, Fasoe, vacas adhac amari ; 

(Nam snnt hinc tibi, sont et hinc amici :) 

XTnum, si superest, locum rogamus : 

Nec me, quod tibi sum noTus» recuses : 

Omnes hoc yeteres tui fuerunt 5 

Tn tantum inspice, qqi novus paratur, 

An possit fieri vetus sodalis. 

Fiuu^ n quit mShmc apwd U Ueta mnpere&t «Mwilur, imom. kme H m^ Mm 
flMJcM, p€tiiiiiif MNUii ^ocaan d rOiqmu ewL Nee ute r^ieiat fHMl etmreeeme epmd 
te; rnmue miti^ hd amici exHtermU hoe Idem. Tu aolummodQ eimmdereL^ e» 
eodnu qni reeene eompm^iiurf poeoU aiiltfiiiii evadere. 



Lomma ett In Vaticano et BeTerlaadi Mm. Ad Fuaeum P. Prmi, m Hwtf. 
Jsveaai. ' Qol vnhuriboa aerTabal pectora Dacis.' In Ald. Jnnt. Colin. dEC 
J>e oMtoonim judieio. Veterem inacriptionemy Ad fkaeiim, prmfert Ramires : 
vel ntramqne conjnnctam : Ad Fueeum^de AmieorumJudieio, 

SOTM 

1 SR quid Fkeee^ Hoc eat, Sl novo 6 Oma«f hoe] Qnla adlicet noTifn. 
amico locna tlt apud te. De Fnsco emnt. 
Tidelib.Ti.Epiir*76. 



LVI. 

AD F&ONTONBM. 

VoTA tui breviter si vis cognoscere Marci, 
Clarum militiie, Fronto, togseque decus : 

Hoc petit: esse sui, nec magni, ruris arator; 
Sordidaque in parvis otia rebiis amat. 

O FrofdOf imeigne onmmeutum beUi et pacie, ei eupie eummatim dieeere vota tui 
Jtfnrciy koepoehdai: arare agrum euum nec amplumf et diligit pdetem equaUutem 

Ad Frouioumu de Voto Vitm eua inscribitor In edd. vett— 4 Barthini legit, 

NOT£ 

S fVoiito] Fnit bic Fronto, jnzta poalea Imperatore Conral, in ci^jos 
Raderi conjectoram» com Trajano Conanlato perilt DomiUanos. 



BPIGRAMMATUM LIB. 1. 101 

Qaisquain picta cofit Spartani frigora saxi, S 

Et matntiiipin portat ineptus Ave ; 
Cui licet exuviis nemoris ruiisqud beato 

Ante focum plenas explicuisse plagas 7 
Et piscem tremula salientem dacere sela, 

FlaTaque de rubro promere mella cado ? 10 

Pinguis insoquales onerat cui villica mensas, 

Et saa nonemtus prsepaiat ova cinis ? 
Nou amet hanc vitam, quisquis me non amat, opto : 

Viyat et urbanis albus in officiis. 

M nhu iemubmi, An i[m$qmam veturatwr Jrigidmn marmorLaandciimjnciMmj ei 
uwptea fert $alMiaiimiem mataimam; ddfoM eai expedire aaie focum reiia pkna 
ferU «ylwr fMnw, aipie agrifeUeie 7 eipila iremetUe irahera pieeem exmtuiaiem^ ei 
amttm fiaoa exirahere ex aa^hora rabemii? emimUiea aheea wnmetrai ad meneam 
imfarem^ ei eime nan emtut apparat eua evaf Cupw ut Aaxc vUam uem iUifatf 
fuu^umdiUgitme: dUme tiiamagat ui obeeqmit urbie. 



MrMfiif.— -7 Aotlqoa4eetio erat: Cui Ueei exigui nemmie ruriequa beaii. 
Leetionem oottraoi dedit Oroterua ex cod. Palat. — 8 Snnt qnl bic le||aiil ex* 
peemeee.^\4 Pro albueiu ofieiie ed. Jont an. IfflS. nos penea habet tn mar- 
gkne,epiueiMoffieiie: ut.empiut, 

NOTiE 

S Quieqmam pieid] Picta frigora per 11 lutepmke'] Tenulorit fortnntt 

Metaleptim pro frigora sasd picti : homlnea mensas insqualibns qnando- 

ironlce dictam de adalatoribns et qne pedlbns faltas bal>el>ant. OtU 

matntittis saiutatoribns, qni in atriis dins Met. tiii. * mensse sed erat pes 

liaconico marmore ornatis mane am- tertins Impar : Testa parem fecit.' 
balabanty ezpectantes intromitti sa- 13 Non emtui"] Id est» ignis non 

Intatnm, et dedncere amicnmmag- emtus; nam ligna caro pretio eme- 

nnm attteambnlones. Sic Ramire* bantnr Romse. 
iiiia. 14 Albui] Id est, toga alba indntns 

8 ExpHeuieee] Alli, expoeuieee. Inter anteambnlonum et niveornm 

9 Ei pieeem tremmU] Et cni plscari Qniritnm officia ; ant cretatns et can- 
llcet yirga ex qna tremente pendet didatns in comitiis. Sic Lipsins & 
seta. Vlde lib. x. Epig. 80. lect. lib. i. cap. IS. 

LVIL 

AD CAUPONBM. 

Ck>NTiNuis vexata madet vindemia nimbis. 
Non potes, at cupias, vendere, caupo, merum. 

FMdMila agiiata perpHwiM ixdtrihuM peffundUur: o eaupOf uequie venumdare 
S In edd. Tett. Non poiee^ «t eupertif quod Mnsambertlo magls placet. 



102 M. VAL. MARTIALI8 

Vide lib. IX. Epig. 100. uwiin Cop^mtnm optimttt oodez Patetiimt. 

NOTJE 

1 Ut ciipiaf] Sensas est : Etiamsl notat Poeta, qni etiam Tolentes pro- 
cnpiai bonnt et fidus esao, tamen ne* bi osae non poMint. 
qnls : tic argnte canponnm perfidiam 



LVIII. 

AD FLACCUM. 

QuALBM^ Flacce, velim qtkBsnB, Dolimve paellam T 

Nolo Dimis facilem, difficilemqae Dimis. 
Hlud quod medium est, atque inter atramqae probamas. 

Nec volo^ qaod cmciat ; nec volo^ qaod satiat 

FZocce, rdforoe fuaiU pmeUa miki phceat, aui dUpUceai 7 Nimmn indMtgna^ et 
mmium fa»tidiua mihi nim arridet, Plaeet quod eet nudtMm, at^ hUer Miraai^ : 
neeamaqmodtarqaetfnecawiaqu4Htiaturat. 



In boc Epigrammate nulla lectionis varietas eztat in codd, 

LIX. 

OB PUBRI PRBTIO. 

MiLLiA pro puerocentam me mango poposcit: 
Risi ego : sed Phoebus protinas illa dedit. 

Hoc dolet, et qoeritar de me mea mentala mecom, 
Laadatarqae meam Phoebus in invidiam. 

Sed sestertiolum donavit mentula Phoebo 5 

Bis decies : hoc da ta mihi, plaris emam. 

S In Ald. Jnnt. Colin. Oryph. et aliis vett. et querOar, doUt kac nwa, ^r^. 

NOT^ 

1 Mango'] Pneromm scilicet nego- ta sententiam Juven. Sat. i. 40. * Un- 

tiator, qaos in Venerem frangebat. ciolam Procnleins haliet, sed Oillo 

5 Sed icitertiohmii] Qoippe Pbtt* denncem: Partes qnisqne soas ad 

bns draucns rem fecerat mentnla, jox- mensnram ingninis hseres Accipiat.' 



BPiOBAilMATUlf LIB. I. 103 

LX. 

AD FLACOUM D£ 8PORTULA. 

Dat Baiana mihi quadrantes sportula oeiitiiia.: 

Inter delicias quid facit ista fames? 
Redde Lupi nobis, tenebrosaque balnea Grylli : 

Tam male cum coenem, cux hw», Flacoe, lavox? 

Aedpi» €aium mudrmUea ex BaioM epcrhda: qM efieit ieta emrte» titfer 
vetMpUaee balDei ? Keetitue uobie obeeurue tkermae Lupi et GryUi: o Flaeee, eum 
tammaleepulerfeurlawrbeue? 

Hojns Eplgnunmatis intcriptio fbisae debait, Ad Flaeeum de eeeeeeu 
Baianef inquit Ramires de Prado ; nam, ut exi&tiaiat, cmn aliqii» polentiori 
Martialis aecesaerat in Baias, atH sportnla dabatnr commnnis. Hoc negat 
Maaambertio8.^4 Beveriandi Ms. lauer; eC aic kL oed. Voiii taeee cod. 
Hittan. 

NOTiS 

1 nai BdeiM] Potentioret a«l« ott» S QuidJmM} Mgvmmi aptfHnlam 

entibos dabant sportnlam, que erat centnm qoadraiktum famemappellaty 

calathnsyqno primum bpsoniay postea quia non satiabat esurientem, Lib. iii. 

▼ero pecania data est; nnde sportn- Eptgi 7. 

la freqnenter pro cibo Tel pecnnia S ReddaLnpiJi GoA «ale ccsnet, 

nsorpatnr. Noster antem Poeta forte male quoqne laTari optat in l>al« 

Baias comitatns eratFlaccumy a qoo neis olMcnriSi qoaXla eraat Lapi et 

cnm peffexignam sportnlam aocepis* Qrylli. 



ael, camineritar* JMa^ Tulgo Beta, 4 IVo» nukt]^ Nam 
oppidnm CampanisB ad sinnm Baia- tbermae vel snavissimaB non placent 
inter Pnteoloi et Cnmas. 



LXL 

DB LBPORB ET LBONB. 

Intrbs ampla licet torvi lepus ora leonis, 

Esse tamen vacuo se leo dente putat. 
Quod met in tergum, vel quos pToeombet in annoSi 

Alta juvencorum vulnera figet ubi? 

O Lepmey quamine ingrediarie ora vaeta leemie kerribiUef mhUemiMue leo eredU 
lobers ee vaeuum* In quod tergum prerumpetf velgme bimdet kumeroey ubi infli- 

NOTJB 

4 iilto j twittii r am] Qni nempecnm >ribai lecnm prmbpn^ tecoi Teip le^ 
^gnei et craisiorei iiat altis ▼alne- pores. Vidc supra Epig, 3S. et 49. 



104 M. VAL. MARTIALI8 

Qnid frastra neinoram domiiiam regemque fatigas ? 5 
Non nisi delecta pascitur ille fera. 

gii pkgM frrfmdu Ummwm 7 Quid drf&tigtiM muHIUer dmmu m el ngem 4flM« 
rvM? ftft MM Mrfridir $d$i ftrffwt tfiffffa. 



^^i^i*^»^»*^^»»»»^» 



S Pro froamibet Id qQibusdain edd. Tett. legitar, jrrtnuNpel.— 6 Barthiu 
iegit, Nm tddd^ieiii; qnod non improbaiit viri docti. 



LXIl. 

AD LICINIANUM, SGRIFT0RB8 UNDB. 

Vbrona docti syUabas amat vatis : 

Maione feiix Mantoa est : 
Censetoi Apmia liyio suo tellus, 

Stellaque nec Flacco minus. 
ApoUodorb plandit imbrifer NOns ; 5 

Nasone Peligni sonant. 
Duosque Senecas^ unicumque Lucanum 

Facunda loquitur Corduba. 

Vereem dmgit ejfUahai perHi PeeUe : . MmhuL heata eat VirgiUo. Awma terrm 
«tftaMlir Lioit Mt, SteOa, nee Mtmn Flaeei gratia. NOaa imifrifer/avet ApU^ 
Moroy Pttifm r w i i w i Nammef Cardmba ^ofuae pradieat daae Seneeaa, H vmm 



^>^«»»^^»<»<»^^»»^ 



Ad XiciMiM, SertfUree wnde in Ald. Junt. Colin. Oryph. Junian. aHit.— S 
Legitnr etiam iljMii, quod Temm putat Cagneriot. Aponnt antem font ett 
prmnoUlit» nnde toU regio PaUTina iilnttntaest : in cujut laodem Clandlan. 
et Cattiodor. pienit qnati velit tete effodernnt.— 5 Nonnullilegnnt fMdcl tai- 
trifer. Ed. Jnnt. penet Editorem in roargine babet : ApoUedere tiid papfrifiar 
NUa$: antB lectto forte reponenda» tl aliqno bono codice confirmaretor. 
«Papyrifer Nilnt/ ^limifer Nilut/&c. pattim leguntnr apnd Poetat; tm- 

NOT£ 

1 Daeti aM} CntnUI nenpe ^r». 5 la^er NUmi] Qni Innndatione 

nentit. Qnoe hic ennmerat anctoret tna, vice imbrinmy qni In iEgypto 

ntit per te noti tnnt. De SteUa dic- rari, fungitnr in terra irriganda. 

tnm £pig. 8. tnpra. 6 Paiga£\ Popnii Itallae» nbi ent 

SpUabae} Hoc ett, nnmerot et ver- Snlmo patria Ovidii, a quo commen- 

tnt. datnr, regio, nnnc Valea, Ovid. de 

S Apoaa'] Aponnt» Abaaoy Ticot cnm Ponto lib. it. J£legia 14. < Geu mea 

fonte et bolneit in agro PaUTino, nbi Pelignl, regioqne domettica Snlmo.' 

T. Uvint ortnt dioitnr, a PataTio 8 Cerda6a]Nnnc€MMW,nihiina- 

qninqne mlll. patt. pnnitt Btetic«. 



BPIGRAMMATUM LIB. I. 105 

Gaadent jocosad CaDio sao Gades ; 

Eiaerita Deciano meo. 10 

Te^ LiciniaDe^ gloriabitar nostra, 

Nec me tacebit Bilbilis. 



FejfuM» Gmiii kBimUfKr Cwno mOj Emerita IheitM mm. iMMiWy 
MMdng BUbili$ ujmciobU fropUr le, me tUebit me. 



Irffer NUut nolllbiy credo, nisi apnd hodiernom Martialem. — 11 Te^ lAdmi 
io Ald. JonU Colio* Ofyph. Jomaa. aliltqoo vett. Liriwnmi testantor ced. 
Voasianoi. 

NOTJE 

9 JaoM» Godet] HiBpaala popoli Jlforida. 
adlretamOaditanomyCiioreisetsal- 19 Bt(6iiu] Urbs in Celtiberia, 
lationiboa mire dediti. Vide £pig. Martialis patria, de qoa Epig. 60. 
43. sopra. Volgo Codts. tnpra ad lidanom. 

10 Emttita^ Urbe Lositani») hodie 



LXIII. 

DB LJBVINA. 

Casta^ nec antiqois cedens Laevina Sabinis^ 

Et qoamvis tetrico tristior ipsa viro^ 
Dum modo Lucrino, modo se permittit Avemo, 

Et dum Baianis scepe fovetor aquis, 
Inddit in flammas, juvenemqae secata^ relicto 5 

Conjuge^ Penelope venit^ abit Helene. 

litfoteo podkOyOM primct dompriMtf 8Mm^ et ipta matii&r mimito Ueei ttvt- 
r»9 dtanw eredU mmt Lt/erktt^ wme Avemty et dam tapimt ealeteU afuit Btuuitj 
ttrrefUi eti mmrtf tt e t mU t t a ttt tMeeeentem detertt marUof aetettU PeaHtpe^ 
reeeeiit HeUne. 



De Ltviaa eatUL^ et ad Baiat adaUtra Lemma est in Aid. Junt. GoUn. Ory pb^ 
et aliis Tett. Dt Letmaa in cod. Thoan. — % In Ald. Junt. Colio. Orypb. ahis- 
qoe, fr«mi#ltl: per et pr« in compositione stBpe confondnntor a librariis. 
Vide not ad TibulL it. 1. 175.-41 Polmannos legit, «6ir T^mcle, improbante 
Mnsambertio. 

NOTiB 

1 SaHmt'] Qnamm moies sanctl et Peatltpe veaU} Id ett» easU : 
iaeomipti erant. Jov. Sat. ti. ts. abit Helene^hoc est, aduitera. Ha- 
16S. * Intactior omni Crinibos effosis rom bistoria satis nota est. Abit nlti- 
bellom dirimente Sabina.' ma syHaba prodocitor propter eon- 

3 iMcriam] Lacns est Lucrinos ad tractiooem pro ahUt. Ueieae'] Alil 
Baias : bodie Lagt LktUu Alii melias TkfwteU. Batis porro molta loxorim 
interpretantnr, Afor mtrtt. ezemphi. 



106 M. VAL. MART1ALI8 

LXIV. 

AD CBLBRBM. 

Ut recitem tibi nostra rogas Epigranunata. Nolo. 
Non audire, Celer, sed recitare capis. 

Onu Ki Hbi Ugam modra EjrigrwKmata: non pkuet, O Ceiery wn n$ i 
dUoTf eed reeUater» 



^>»#^»^»#^#»#i^«^» 



In hoc Epigramaiate nil vwiurtexeiiiplivifti ▼«! BcriptS) yel uccmm. 

MOTJE 
S Nea aadire'] Mea scil. canniim : Epig. 74. lib. vu. Epig. 8. 
eed reeitare tna nempe. Vide Ub. ▼. 



LXV. 

AD PABULLAM AMBITIOSAM. 

Bblla es; novimas: ef pitella; vemm est: 
Et dives ; quis enim potsst n^^are ? 
Sed dom ta nimiam^ Fabidk^ landa» ; 
Nec dives» neqae belks nee paella^ es. 

Palekra m, eeimme : etjmeOOf eertma eet : et opulmita, mam qme poteet id^UuKril 
eedy o FabaUay eam te efere uimiie laiaMm, uee ipntaitey mee piMfa, accjme- 

Ad FabaUam ambitieeam in hmde in edd. vett— S Videtnr Rutgersto scriben- 
dam: Qaieetidpeteetnegare? 

NOTiS 

S Sed dm te"] Modestia enlm et «qnis attribnt acdpi solcnt, qaam 
▼erecnndia commendantnr poellaB. difficile ett obtinere, ne moleata vi- 
Plinini Jonior lib. i. Epist. 8. ' £te- deatur oratio de se aat de suis dit- 
nfm sl alleim qooqne landes panim aerentit.' 

Lxvr. 

AD CJBGILIANUM, DB 6BNBRB BT DBGLINATIONB PIGUS. 

CUM dixi, ficus, rides qoasi barbara verba, 
£t dici, ficos, Cffidliane, jnbes. 

CiMi pretidiyjieae, rieieti perinde ae harbaram oocem, et ott , C^ciUmUf dicijleae. 
« Hoc Epigramma ett Grammaticia cruz ; ideo foadata ab iit Eplgnpbe, ad« 



EP16RAMMATUM Llii. I. 107 

Dicemas ficas^ qoafl sdmns in arbere iiasci : 
Dicemus ficos, CeDciMane^ taos. 

P r9 /i re m»u jlat$f fiHU Nodinir* produci ht arbort: at Tero, C^mHau, dUimiu 
JicMhm* 



#«^^^^1»^^^^^» 



ditUineptU Terbis, DegmMreH decKmiimie JkilBy qtm oniBiiw espoogenda 
sant.' RttmireB, iklasaiDlMrt. raalit: In Caciliamm,—^ Ei dixi Jant. an. 15 IS. 
— S Dieame Jieee legant nonnnlli, improbante Ramiretio. — 4 Alii iegere 
Biallnt, tMtu. Vide Ricbard. Jonsonian Nottin|^am. in libro Animad?en8. 
in lillii Oramm. 

NOM 

1 Caai dJ0Ei/Mif] Ramlfetlns et reljSMt nC lefroBt aiiiy sed intnillglt 

Fktnablnv XeoMM e«e eaRndaiiAim faiAiliani in qnaoilniet Ikurtli essent. 

eontendmit, nec generiSy sed tantnm Eadem tnrfitadlne notavit aliam fa- 

declinationis menUonem fieri hoc lo« miliam lib. yii. £pig« 70. et ficam 

co: ita at Jieue foeminini generis appellari ficosom hominem probat 

aecnndsB et qaartte declinationis sig-' lib. it. Epig. 69« Alii/est tmoe expli- 

nificet arborera et firaptnm c^iasdem canl morbam sie dictam a simUitn- 

arboria. Sed jfcMt secnndas doclioa« dine fiens, ef ficoa in illa significatlone 

tionh, inqdir RamltuiaSy aigBlfieaiis essetancwD seenndft dtfcHnattoniSy et 

floorbnm, ignorator cnjns sit generis ; masenliifi generis. Videat lector. 

laas enlm non refert ad Jleue at legit, Vide llb. IT. Epig. 33. 



LXVII. 

AD PURBM DB LIBRO 8UO. 

Erras, meornm fur avare librorum^ 

Fieri Poetam posse qni putas taati^ 

Scriptara qteanti constet, et tomas vilis. 

Noa sex paratar aat decem sophos aommis* 

Secreta qaffiie camina, et rades caras, 6 

HtOueimttrie^Jwr mare meormn HbeUorumy 91» eredie vaUm evadere pofse «0 pre' 
Ho quo eemparatur eeripturaf et tomue vtKs. Sopkoe nou aequiritur eex aut deeem 
mumnttf. Reqmre vereue laUutee^ et etudia mm editat quee nomtf et eigiUata in 



S OronoTius legit : pssse 9«! putae tmUo, Seriptura qmmH ctHjiof.— 12 Mer* 

NOT£ 

1 Pur MMo-e] Non Tocat aTamm pars si InTolTeretnr in spiram, toIo- 

ob fartom librorom, sed ideo aTarnm men Tocarl poterat 

▼ocat qnia PoeU haberi volebat vi- 4 Sophoe] Acclamatio erat eornm 

lissimo pretio. qni rccitantibos applanderent. Vide 

S Tbinas] A Torbo t//um« sclndo : Epig. 4. snpra. 

id est parS| tcI frustam, qose qnidem 5 Et rudee caros] Hoc est, carmina 



108 M. VAL. MARTIALI6 

Qaas novit umB, scrinioque signatas 

Custodit ipse virginis pater chart» ; 

QasB trita doro non inbormit mento. 

Mntare dominum non potest liber notus. 

Sed pumicata fronte si quis est nondum, 10 

Nec umbilicis cultus, atque membrisuia : 

Mercare tales adeo, nec sciet quisquam. 

Aliena quisquis recitat» et petit famam ; 

Non emere librum, sed silentium debet. 

crc« fffMtf Beku jMmf mrgmi$ cktBfimy qum aUriU «m takmruii wienU atpeto, 
lAbMu cognUm neqwU eemnmUre herMm. 8ed §i ^uu eet uemdmn freiUe peHim 
fMumee, nee ematue mnbHieie^etmembnma: emeabigm ^fuemodi Ubnim, wee «0iif 
reedet, Qmequie prouuniiai aUenOf ei aueapaiw exiiHmaltramy nen debei M<r- 
enri IMbmi, ffd reOeeniiam aactoris. 



^^^'^'t^^mif^^^^^ 



eare idlee ab eenee eeiei fuiequem Id Ald. Jnnt. Colin. et tlils Tett abee babent 
eodd. Palat. Aa&fo cod. Put. onde Heraldni sie tcribendani patat : Mereare 
ialee: kabeo ; nee eeiet quiequam. ScriTcrias : Mereare : talee kebeo^ nee ecUieei, 
Alil, Mercare: talee habeo; nec eeiei quiequam. Melisfus, et postea Ant. de 
Rooy, conj. Mereare talee adeo; cojas meiniDit etiam Heraldns. odeo pro 
' propterea,' ut sepios ; vel vim ezplendi habet Vide Dnker. ad Flor. 1. 18. 
96. et Snakenbnrg. ad Curt. iii. 7. 5. Pro fcifl tamen idem Ant. malit eeiaij 
h. e. cara quibuscumqne potueris modis, nequisquam resciscat. — ^IS Ald. 
Jant. Colin. Orjph. JuniaD. Delph. alisB, fl queerit /amamf oontra metrum. 

VOTJE 

qosB nondnm in laeem edita sunt. bantar, cnm in Incem libri ederentnr. 

7 Virginie paier ehart^e'] Virginem 11 Nee umbiUcie euUmi] Id est, ba- 
chartam Tocat, qnsB nondum Tiri ali- cillls cedrinis vel bnxeis super quoa 
enjns mann attrita fnerat. Paier'] Id membransB biToWerentnr : quibns in 
est, carminnm anctor. Vel rirginem ▼oiumen complicatis^ in medio ntfim- 
chartam intelligCy es qna nuUum qne apparebat lignum, et ideo diee- 
exemplar transcriptnm sit. batnr similltudine qnadam nmbilicas : 

8 Duro menio'] Dicit Poeta char- et cam is non assneretnr membranis, 
tam multornm lectorum manibus at- nisi opere jam absolnto, hinc natnra 
trectatam horridam fieri mento, hoc proverbium ad nmbilicnm perdncere, 
est, iieri pilosam et barbatam, dnm id est, absolvere librnm. Umbillcla 
osa atteritar, et basia captmt. Epig. aatem affigi solebant capitnla comea, 
4. snpra, et lib. x. Epig. 08. ossea, tcI ebnmea, omatos canaa, 

10 Pumieaiafrenie] Frontes libri ec qnse plemmque coloribns pingeban- 
snnt estremitates membrana in spl* tur, et Tocabantor comna. Ita Ra^ 
iram eompUcatSi qn» pumice poUe« miresios. 



WIORAMMATUM LIB» I. 100 

LXVIII. 

AD GHCBRILUM. 

LiBER homo es nimiuni, dicis mihi, ChcBC^e« semper. 
In te qui dicit, Choerile, liber homo est. 

OC1umie,maddieuauidme,NmUeBdkiix. O CkanU,qMiterba/Q€Uint9y 



AdCeryhm Lemina est in Beverluidi Ms. Ad ClutnUum in edd. vett.— 1. 1 
CenfU in eodem Ms. lAber homo eet? per interrogatiooem, in risnm, placet 
Masambertio et Tb. Merctlio. 

NOTJE 

1 lAber kem» ea ntmnim] Id est, ni^ sic intellige : Qni in te dicit, homo 

miom Uberi animi, qni nemini parcis. est liber, id est, ingennnty cnjns ett 

1 Liber kani» ed] Hoc est, sine ne- libere dicere qn«e aentiat. Jocos est 

gotiis, qola indignas es reprehen- in verbo liber, 
sioney et omnino cdntemnendas. Vel 

LXIX. 

D B B U F O. 

QuiGQUiD agit RoAis, nihil est nisi Nasvia Rofo. 

Si gaudet, si flet, si tacet, hapc loqoitiir. 
Coenat, propinat, poscit, negat, innnit ; una est 

NffiTia : si non sit Naevia^ mutus erit 
Sgribeiet hestema patri cuia luce salatem ; 5 

NsBvia ltpc> inquit, Nsevia^ lumeB^ ave. 
Hseo legit, et ridet demisso Nsevia vultu. 

NsBvia non una est : quid, vir inepte, furis ? 

QtdequidfaeU JRnfaif , eegiiai mdam Naviam : st Itflohir, st iaerymatar, •! lOil, 
eommemvrat illam, Efolatur, prepmd, petit, reeoiai, aeeentiiar, frmdieai maam 
Neniam: st Ntnia abeit, ethiui» erit. Cum dU heetemo nuutiaret eaiutem geni' 
tari, Salve, Novia, ait, tux mea, Nma nmun meum. Navia UgU htee, et rimm 
edU depreeeu oeuUe. Nma nem una eet; «pdd inmmU, marite ridieuU 9 



De Rage et Nevia in Ald. Junt. et Ck>lia.— 1 Ib^....Ra^ In iifdem.--S 
Jontina nostra in margine ascriptnm habet: ammU: um eet : et hanc vcram 
OMe lectionem qoovU pignore contenderem. — 5 Seripeerat in Beverlandi Ms. 
— 6 In eodem Ms. mMMR, quod citat etiam Heraldns.— 8 Navia nan vana eei 
BeverlandlMs. fidt profiane in eodem. 

NOTiE 

1 51 iaeet'] Iniannm qnippe snnm cabat. 
erga Nmviara amorem gesto signifi- 8 Nenia nen una ett] Lodit in tm- 



UO M. VAL. MARTIALIS 

KOT^ 

bigoitate verbi loia; snpra enim dize- nnias matrimoninni Tocabatnr, nt ait 

rat WMi €9t Nmtty id est, de NsTia Seneca de Benefidis lib. ni. cap. 16. 

sola loqnitnr Rnfns : deinda ait, non * Infmnita et antiqnata ett qa« ne- 

toM t$i^ qnta daplex ei t, oxor dno- sciat matrimoninm Tocari nnins adnl- 

mm : babebat enim adulterum cajns teriam.' Vide lib. vi. Epigr. 9. 
et nxor dicebatar: nam adulterium 



LXX. 

AD MAXIMUM. 

CcEPiT, Maxime, Pana qnas solebat, 
Nunc ostendere Canium, Terentos. 

O MoxtMtf, TerentM cmpU wme nmdw Coaiaim, tput eonmuver^ mmetrere 
Pma, 

^»'^^»»»'^»»^^^^ 

Hoc Epigramma Ad Nexwmm inscribitur in Junt. an.'U12. 

NOTJE 
S Niaac eetendere CmMm] Pan et Ucet erat in Campo Martio, ridentis 
Satyrl risu perpetuo lasciTiunt : cnm babitu iilic formatam ; sed Caninm, 
crgo ridentem Canium Poetam deri- qni seqne rideret ac Pan. Lib. ui. 
dere Telit, ait, non ostendi amplins Epig. 80. 
statuam Panos in Terento> locus scl- 

LXXI. 

AD LIBRUM. 

Vadb salutatum ; pro me liber ire jaberis 

Ad Procnli nitidos officiose lares. 
Quasrisiter? dicam: Ticinum Castora can» 

Transibis VestaB, virgineamque domum. 
Inde sacro yeneranda petes Pallatia clivo, 5 

Plurima qua summi fulget imago ducis. 

Ito edlutatum ; o UbeUe oheequieeef mandarie adire meo loeo eplendidam domHm 
ProetdL Rogaene friam? tnmagrtaierie ttmphan Caetorie pripiaqmm antipue 
Veetm^ atqae mdee Vtrgwmn Vestalium. lUme adibie regiam venerabilem in eotte 
mterof nbi maUeeefigiee eapremi Imperaterie reepUndent. Nee te meretnr eidetea 

Ad it6nMi SMim inscriptio est Ms. BoTerlandi.— 6 .4iirM qaaemnmi marg. 

NOTJE 
S Lareel Dii snnt domestici qui in pro domo ipsa. 
»dibus prWatim colebantur, sumti S Cana Veetm] Vesta Satunii 6lia 



EPiGRAMMATUM LIB. I, 111 

I^ec te detineat miri radiata Colossi, 

Qo» Rhodiam moles Tincere gaudet opus. 
Flecte vias hac^ qna madidi soDt tecta Lyeei, 

Et Cybdes picto stat Corjrbante tholus. 10 

Protinus a laoya clari sob fronte Penates, 

Atriaque excelsa sunt adeunda domus. 
Hanc pete^ ne metuas fastus, limenque superbnm : 

NuUa magis toto janua poste patet ; 
Nec propior qiiam Phe^biis amat, doctasque sorores, 15 

Si dicet, Quare non taimen ipse yenit? 
Sic licet excuses, Quia qualiacumque leguntur 

Ista, salutator scribere non potuit. 

m$ti§ tdmuwidi Coloui^ put UtUBtwr mtpetwe apu$ Rhodmm. FUete Uer qua nmi 
4td€s widi Baeekif a qna eredue eei tholue Cybdee depieto CorvboMte, Subito 
mdee epUudida emU mdmmdm edfremUm Mits<ram, atque mda domiciUi aJtti. Hoc 
mdi, me metmae euperbiam atque aeeeeeum dy/leUem : nuUajanua magie pamditury nee 
alla qmmm lUHgat Pkedme propitior, et perUrn eeroree. Si dioetf Cur tamem ijfee 
mou memU 7 eie poiee mte exeueare, Qmmiam eatutaior meqmMi eomponere ieta f ihwUi- 
eum^ efsohnmiur. 



^»*»^^«#»*»i»i»»>» 



Jant. ap. Editorem.— 7 Beverlaodi Ms. et cod. Thnan. radiata Ceiorie.—lO Ei 
erudOee in eodem.— 11 Cod. Tlinan. dari tiHfonie: nnde qnidam V. D. legen- 
drnn centet, elan eat/onief et Grenovii lectionem damnat * Ego in dnobns 
•criptia reneri: «lori tibifromte: idqne vernm ect. Protiwis iaqnit, a l»Ta 
adeumii tibi Penatet fronte ciari, b. e. illnstria antepagmenta babentes.' 
Gremmriue, Eandemlect citat Pnimannns.-^IS Haepete in oaibnsdam vett. 
Hane pete corr. Grnterns. — 15 Necpotior quam Phegbue amai Beverlandi Ms. 
et cod. Thnan. — 17 SciUeetlegVLnt Faimannus aliique nonnnili. 

NOTiC 

ez Ope, qnas castitatis Dea habita tando et cantando illins Dess sacra 

Vestallbns nomen dedit. faciebant : iidem femntnr fnisse cas- 

6 Sumumi dmeie'] Domitiani. todes Jovis adbnc infantis. 

7 Nee te detimeai] Vide Epif.S. 11 Pemedee^ Bii domesad, sumU 
lib. Spect. pro domo ipsa. 

8 Wmdimm opue^ Colossnm iatel- U Hame] Alii Hae. 

lige, inter septem orbis miracola re- Ifi Nee prspior] Uoc est» nnlln do- 

eensitnm. Epig.8. lib. Spect. mns nostne vicinior est qnn ametnr 

10 TkMi Testndo Tempii, nbi est ab Apoliine et Mnsis. Vel, nt in- 

qnasi scntnm breve in medio TempU terpretatns snm, nallis aBdilws pro- 

tectOy qno trabes connectnntury et pltior est ApoUo. 

dona suspendnntnry snpra qnem Co- 17 Qiaa f uaUa e amque'] Qnia non 

rybas vestibns pictis omatns stabat. fnisset iili otinm scribendi kmc qna- 

Baderns. Gorybantes ?ero ministri liaenmqne sint Epigruunata» si sa- 

Cybeles in Ida monte Phrygi» sal- lotandi efliciis vacasset. 



112 M. VAL. MARTIAL18 

LXXII. 

AD SOMNUM. 

N>cviA sex cyathis, septem Justina bibatar ^ 
Quinque Lycas, Lyde quatuor, Ida tribus. 

Omnis ab infoso numeretur amica Falemo ; 
Et quia nuUa venit, tu mihi, Somne, veni. 

NiBfria bibatur mx cyolMt, JuHm MplaRy £9000 firfiigve, Lfde fwrfiMr, Idm 
trilnu, OnmU amana rectnBeaiur a mao utfuao : et fuomam nuUa aecadU^ ta, 
Somue, aeeede ad me. 

1 Netia in quibnsdam codd. mendoBe : io alli» Leeuia. £k boc E|»ignai- 
mate patet, qaamvis io Donnnllis vett. mannscriptis diplithongiim a simplice 
e scriptam^ videamns, Romanos eandeui diphthongnm binis elementis scri- 
bere conftiietos. Pro cyathU in codd. qniboACMm caiathk. Vide Var. 
Notai, et Var. Lect. ad lib. 11. Epig. 16. 

NOT^ 

1 Nevia eex] Veteres solebant tot in illlns nomlne. 

hanrire cyathos, qnot literas inclode- 4 7V mUd^ Soeeae'} AUot it ad vete- 

bant amicamm nomina : Nasvia sez rem morem qno ad somnum concilian- 

habebat literas propter diphthongnm dum poscebatur nltimum pocnlum, 

«, que duabtts SBquivalet : sex ergo Mercorio tanquam sonmi prsesidi con* 

cjathos hanriendos esse dicit Poeta secratnm : pocnla autem apiid Grm- 

in honorem Nsevi». Videlib. vin. cos itacra erant tria : primnm aAs 

Epig. 61. lib. IX. 95. lib. XI. 87. amiipoSf Jovie Servaiorie; secnndnm 

8 Omfue 06] Sic enim amicse noroen ieyaBov 9<dfu»os, Boui damouie ; ter- 

coigectandam relinquebant, nbi hau- tium 'E^v, MeTeurii^ qnod nltimttm 

rirent tot cyathos, qnot essent literm hanriebatttr In ejus honorem. 



LXXIIL 

AD FIDBNTIMUM. 

NosTRis versibus esse te Poetam, 

Fidentine^ putas^ cupisque crediT 

Sic dentata sibi videtur iEgle, 

Emtis ossibus^ Indicoque comu : 

Sic, qu8d nigrior est cadente moro, 5 

O fidriiltKe, an credis, ef oit &4i6flri Poeta nesfrit Mrmii^^ Sie JEgle pedat 
t em denltftwii, Msi6iif cem p ara iie ^ et eonm Indieo: eie Lifcerie fuee magie eeH 

NOTJE 
4 /iidiMfiie roma] Hoc esf , ebore, quo signiftcat dentes eboreos. 



BPIGRAMMATUM Llfi. I. 11*3 

C^rassata sibi placet Lycoris. 
Hac et ta ratione^ qua Poeta es, 
Calvus cum fueris, eris comatus. 

oirfl moro e^dente fiuaia itfrt /ucmda eti. CaM faerU cakmt, erit crmUui iac 
nUitme, qma Danc et PoHa* 



6 Ed. Jant. ao. 1512. caleitXe Moro.— 7 Uae eiiam raUane in eadeniy cuni 
Ald. JanL aliifquc. 

6 Ceruttatu] Cerussa genni est morum Tero matnnMn et cadens max- 

pigmenti qno illinitur ▼nittis ad can- ime nigrum. 

dorem conciliandnm. Plin. lib. xzzv. 8 Erit eomalut'] Emtis nempe ant 

cap. 6. surreptis capillii. Vide Epig. 54. 

Sibi ftaeei] Sibi candida yidetnr: supra de Fidentino. 

LXXIV- 

AD CiECILlANUM. 

NuLLUS in urbe fuit tota, qui taugere vellet 

Uxorem gratis, Cfficiliane, tuam, 
Dum licuit : sed nunc positis custodibns^ ingens 

Turba fututoram est : ingeniosus homo es. . 

O CeeeiKaaef miUat extiiit in omai nmtole, ^at veOet tangere eonjugem tuam 
froHty dam permittam/uit : at mme cuttodibut dalit, wmgna turba ett wue^orum : 
ktatt ettolert. 



Lemma in cod.Tfaaan. est Ad MiciHatwm: et in ipso Epigrammatey ts. 2. 
MeciUane. 

VOTM 

l Qict tangere] Vnlt Poeta Ceci- vero cnstodia moechos Tenisse pre- 

liani uxorem deformem a nemine tac- tium afferentes : itaqne sagacem et 

tam, etsi gratis, hoc est, sine pretio solertem esse Ceeciiiannm dicit. Jo- 

lieebat, sive etsi nltro dabat, vel nisi cns sane lepidus. 
ipaa pecnniam snppeditabaf : posita 

LXXV. 

AD PAULLAM. 

M(ECHUS erat: poteras tamen hoc tu, Paulla^ negarc. 
Ecce vir est: numquid, Paulla, negare potes? 

AduUer erai: MUominuty o Pauia, poterat id infieiari: eeee maritut ett : num 
td inficiari ualet, o Pauia 7 

Defpk. et Var, Clat. Martial H 



114 M. VAL. MARTIALIS 

Hic noUa lectionis varietai in co44. extat, vel Ubrls imprestia. 

NOTiE 

1 ilfdM^ikitf «rof] Is cni napsiati. vivomaritonMechns tiiut credebatnr. 

8 Nmuimd potei] Fassa nempe Ib- Vide Ub. ¥1. Epig. 89. 
isti adalterinm cam nnpseris iiU qni 

LXXVI. 

DB LINO. 

DiMiDiUM donare Lino^ quamcredere totnm, 
Qoi mavult, mavolt perdeie dimidiiim. 

Qiti mmmU JJmo doMrs diiiMym^ fiwm miiliio dme f •ta», mitmlt mmiiet% 
dimidwm, 

Nec In hoc Epigrammate qnicqaam Tariant ant Ubri manu ezaratl ant 
ezcnsi. 

NOTJE 

9 MaxmU perdtr4 dimidimmi Com disset : at Tero qni dimidinm deoat, 
enim mntnnm non redderet Linns, perdidit tantam aiteriim diBudlam 
qai totum credidisset, totom pcrdi- quod credidlt. 

LXXVIL 

AD PLAGCUM. 

O MiHi cnraram pretiam non vile mearum, 
Flacce, Antenorei spes et alunme Laris, 

Pierios differ cantusqne chorosque sororam : 
Ms dabit ex istis noUa puella tibi. 

O flocoe, d^giia wierem mem mUdMiwie^ epee at^ aUmmt Antemni Laria» 
proroga eomeeiOwM Pierioi^ et charoe Mutamm ; nuUa pmetta ex iUie Hhi demabit 



S Pieriae d\ffer ooiifNf, eantumaie soronim eitat Langins ez ed. Pnhnannl.— 
4 Jont. an. 1619. exUtie^—H Qtiod petie a PheebOf ninmnos in qnibnsdam : 

NOTJB 

1 Proftimi noM vtlo] Hoc est, o cns qnl scripsit Argonantica. 

Flacoe, tn dlgnus ee qni me wterpo- 9 Amteaorei Xorio} Id est, Patnvii, 

nam in toam rem, hancque curam quo<i condidit Antener. Lares snnt 

conferam ad tnam ntilitatem, ut te Dii domesticiy qoi saepius pro sedibus 

moneam Mosas esse relinqnendas, snmnntur, hic vere pro nrbe^ 

forum Tero adeondum. Hic est Flac- 4 NaUapaeOa} Nniia Mnsa. 



BPIGRAMMATUM LIB. I. 115 

Qaid petis a Pboebo ? numinos habet arca Minervae : 5" 
Hfiec sapit, ban) omnes foenerat nna Deos. . 

Qaid possent bedersB Baccbi dare ? PaHadis arbor 
Inclii^t varias pondere nigra com^, 

Prseter aquas Helicon, et serta, lyrasque Dearam 
Nil babet, et mi^um semper inane sophos. 10 

pMimiflni. Quid pottuUu afr Apottme 7 nummi mmi m oqiM Minenkt: kme Haii^ 
kme eeia mutuum dat omnibue Dttf. Quid demrefHdereni kederm Baeeki? Aim 
urkor PuUadie gnmtaie incurwU ramoe varioe. NikU eet m Uetieone, niti aqnm^ 
et eoronm^ et cithara Deorum, et mapmm eopkoe empor n^wctmeoum. Qnid tUn 



Quid petiea Pkeebo^ nMmwum legendum cenaet OroDOviaa ; ita certe Schreve- 
lint. — 6 HeK euper kmc omnee\ ^e. io nierg. ed. Jont. penea Editorem, nnde 
forsen proba lectio elici possit, Umc euper koe omnee^ tce. i. e. Minerva 
lieneraty et snpplet divitiai prster omnes bos Deos, Apolllnem scilicet 
et Mnsas. At yide Var. Notas.r~7 Qatd poeeunt kederm Ald. Jiint. 
CoUn. alitt Tett. — 8 ' Cogitabam, pro varie»j graieidee, vel «itnMs : ^olbns 
epith. passim ntontnr anctores, abi de fmctunm abnndantia aannt : sed abs- 
tmeo, poAtqnam rh van<u ssepius olWis tribai didicerim: onde et *bicolor 
baeea ' oliva dicitnr Ovidio Met. viti. 664. An antem, pro nt^a, legendnm 
pigra? vel, quia oleae tarde crescnnt: vide Varr. de R. R. i. 41. et Virg. 
Gkorg. II. S. vel, quia arbores non inepte * pigr» ' dici qneuot, com, ramis 
fmctnnm pondere gravatis, non tam laciles motant cacumina. An scripsit 
forte, Inelinat vario pondere pigra eomae ? fiand temere tamen rh nigra reje- 
cerim ; tnm, onia ezplicari potest * nmbrosa :' oleae certe et nmbrs gratia 
serebantnr, rPlin. N. H. xv. 18.) tnm vero, quia n^gra pro 'viridi' accipi 
potest. Ovid. Fast iv. 1S9.' Ant, de Romf, — 9 Langins ex ed. Pnlmanni 
citat: ejftkaramque Deorum, Jnnt. an. 1512. exhibet, hyraeq; deomm: alias 
Ipraeque Deorum. — 10 Cod. Palat. et aiiiBS quo nsns est Heraldns babebant, 
eed per inane ; unde iUe conj. eed perinane koc sensn : Magnum qnidem so- 
pbos babent, sed tamen perinane ; i. e. magna qiildem et elata acclamatione 
excipinntor, sed praeter qnam niUl omnino est. Sic etiam legit Heins. ad 

NOTJE 

5 Quid peiie a PktM\ Panpere 8 Varia» eomae\ Frondes varii co- 

nempe. loris, baccis graves, boc est, Minerva 

Arca Minervml Hoc est, Minerva locnpletat Cansidieos. 
dives est, et habet opes qnas largia- 9 Helicon'] BootisB mons, Pbocidi 

tnr Cansidicis snis cnltoribns. Ab vicinns, non procnl a Parnasso, qni 

\ pen^ent eeteri Dii,*AiraKra et ipse Apollini sacer est et Mnsis. 



r^vXevrehf 'yhp M' Miaoai Pecunim 10 Sopkoe'] Acclamatio erat qna 

ebednmt omnia, Aristoph. in Plut. recitantes Poetse ezcipiebantnr, sed 

Act. 1. 8c. 2. nihil emolnmenti accipiebant. Vide 

r Pattadie arber'] Oiiva, enjns raml Epig. 4. inpm. 
frnctnnm pondere incnrvaiUnr. 



116 M. VAL« MARTIALIS 

Quid tibi cum Cirrha? quid cum Permesside nuda? 

Romanam propius, divitiusque forum est 
IUic aera sonant : at circum pulpita nostra, 

Et steriles cathedras, basia sola crepant. 

negotii eum Cirrka ? qmd cum aqua Permeisidoi 7 forum Ramanum ticiniua nt^ 
et opuientiua. IlUe pecunia eoiuU : oed oeeula eola etrepunt drea puipita Hoetra, et 
eteriiee cathedraa, 

OTid. Art. I. 8S7. — li Permesndoa unda Ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Venet. 
Ald. Jant. Colin. Grypb. alis. Permeaaide lympha legit Janas Gnilielmias ex 
codice. Permeaaideunda citatnr in ed. Barbon 1754. Lectionem nostram ex 
optimis codiciba» dedernnt Grnteraa et Scriverias. — 13 Janns Gaitielmins 
Verisim. lib. iii. cap. 19. ex qnodam codice legit : ad CircuM et pulpita noatra: 
receoset enim loca poetis velati consecrata, Cireum, in qao hidi fiebant et 
spectabantar fabulas ; pulpita^ e qaibas recitabantur poemata ; catkedraa 
Grammaticomm, e quibns explicabantur. 

NOTiE 

11 Permeaaide] Perroessis Buvins < Pcenitait multos vanas steriliaqne 

ex Helicone dilabilnr. cathedr».' 

IS lUic ara aonanf] Inforonempe, Bosta} Qnos enim recitantes pro- 

ubi pecaniam accipiunt Cansidici. baverant, oscalabantar antiqui. Vide 

14 Sterilea cathedraa'] Nullam emo- Epig. 4. supra : ' dum basia captaa/ 

lumentum afferentes. Juv. Sat. vii. &c. 

LXXVIII. 

Dfi GHARINO. 

PuLCHRE valet CharinuSy et tamen pallet. 

Parce bibit Charinus^ et tamen pallet. 

Bene concoquit Charinus, et tamen pallet. 

Sole utitnr Charinus, et tamen pallet. 

Tingit cutem Charinus, et tamen pallet. 5 

Cunnum Charinus lingit, et tamen pallet. 

Bene ae habet Charinua, et nihHominua paUet, Charinuapotattemperate, et nikU- 
ominuapaUet. Charinua digerit recte, et nihilominua paUet. Charinua apricatur, 
et tamen paUet, Charinua eolorat eutem, et tamen paUet 

De Carino lemma est iu Ald. Junt. Colin. et aliis vett.— 4 Sole utitur, ife. 
Hic versus deest in qnibasdam membranis, et edd. vett. Ald. Jant. Co- 
lin. &c. 

NOTJE 

4 Sole uiitur] Ut cntem coloret. bat Charinus: sic illumtnrpivitio la- 
Omnibushis adhibilis semper palle- borare notat Poeta. 



BPIGRAMMATUM LIB. 1. 117 

LXXIX. 

D B F B S T O. 

Indignas premeret pestis cam tabida fauoes, 

Inque ipsos vnltas serperet atra lues ; 
Siccis ipse genis flentes hortatus amicos 

Decrevit Stygios Festus adire lacus. 
Nec tamen obscuro pia polluit ora veneno, 5 

Aut torsit lenta tristia fata fame : 
Sanctam Romana yitam sed morte peregit, 

Dimisitque animam nobiliore via. 
Hanc mortem fatis magni praeferre Catonis 

Fama potest : hujus Caesar amicus erat. 10 

€han pntUeHiia eantafioia wrgtret gnihnr wmuriiwmf et nigra eontagio irreperet 
im/aeiem ipeam ; ipee Feetue eiceiegenii excitaneamieoe lacrymantee etatuit petere 
pabidem St^^iam. NikHominnM mm/eedavit oe eanctum turpi toxieOf aut erueiatit 
mertem diram eeurie lenta, Sed marte Romanaflnhnt vitam inriolatamf atque egit 
epiritum bueto iOuetriore, Fama poteet anteponere kune interitum morti magni 
Cateme: hic carue erat Caeari, 



3 Inque euee Grot. Srriv. Famab. Sclirevel. &c. Inque ipeoe Venet. Ald. 
Jnnt. Colin. Gryph. PDlmaa. Junian. Lang. Delph. aliaB : et sic legit D*Or- 
leaos. Vide Gronov. inter Var. Notas, ad Epig. 112. Inque duoe Barboii 
Par. 17M. errore manifeito pro euoe,—S Jannt Onilielmins Verisimil. lib. iii. 
cap. 19. legendum putat, paUuity nt apnd Virg. de Cleopatra vcneno peritn- 
ra : ' pallentem morte fntura.' Hoc improbat Musambertius contra Ramire- 
•iumy legens : Nec tamen obeeeeno pia poUuit ora veneno.—S Venet. Ald. Jnnt 
Colin. Orypb. alin vett. exhibent, nobUiore rogo : et Ramires de Prado, ne- 
scio nnde, citat, nobiUore loco. MuMmbertius e membranis affert, nobUiere 
via : codex Heraldi babet rt/a, quod confirmat lect. nostram ex optimis li- 
bria restilntam. Vide Var. Notas. nobiHare ntodo f. reponendnm puUt Wake- 
field. in Sylv. Crlt. Part. iv. §. 169. 

NOTiE 

S Siccie ipee'] Id est, non flens. via* 

7 Romanaeedmorte'] Ncmpe pectns 10 HtOne Caear] Se enim intere- 
transfodit,exemploLncreti8P,Catonis, mit Cato metn aut odio Cssaris ; at 
et mnltomm aliornm Romanorum. vero Domitianns hnjns Festi amicus 

8 JVoMltore rta [rofo] Rogomsumit fnit. 
pro morte ipsa. Legunt alii mMiore 



118 M. VAL. MARTIAL18 

LXXX. 

AD ATTALUM. 

Sbmpbr agis causas^ et res a^, Attale, semper: 
Est, non est, qaod agas, Attale, semper agis. 

Si res et caosse desunt, agis, Attale^ mulas. 
Attale^ ne qaod agas desit, agas animam. 

AttaUj dkis cfUuoM, atque aagidue tractas negotia. Attale, eontijmo ogiMy mve 
eit, aut non nt, quod agae, Si negotia, et titee lUficinntfAttale, ducie mnias. Attale, 
ne defidat quod geras, emittaa «pin^Nm. 



■^^•^^^^^^^*.^^-» 



1 In JnnU penes Editorem margini ucriptnm legitnr : Semper agi» eauooB, 
dum agitur res, Attaie, eemper, Mox vs. 8. agis, Attdle, nugas, 

NOT^ 

4 Aga$ animam] Id est, pereas. nificatione verbi * ago.' 
Lasus Epigramraatis est iu varia sig- 

LXXXI. 

AD CANUM. 

Sportula^ Can^^ tibi suprema nocte petita est 
Occidit^ puto, ie, Cane^ quod una fuit. 

O Cane, poposcieH aportulam uXtima nocte, O Cane, interfecU te, ui ar^tror, 
quod umea exliiit, 

In boc Epigrammate nibil variant ant exemplaria scripta ant typiB ez- 
cnta. 

NOT^ 

2 Qiiod unafidl] Qnas nempe bnic tracto dolore periit. 
belluoni non tnfficeret, unde con- 

LXXXIL 

AD S08IBIANUM. 

E SERVo scis te genitam, blandeque fatcris, 
Cum dicis dominum, Sosibiane, patrem. 

O Sotibiane, non ignorae te nahtm e» nuncipiOf et comiter confiierioj am p«rm* 
tem tuum appellae domtatcm. 



I A eervo cod. Tbnan. E servo omnes aiii libri. Musambertius in libello 
contra Raniires de Prado ipsissiroam Valerii mannm esse contendit : £ oerta 
scif te genitum^ ifc. qna conjectura nibil certins videtur Heraldo. At contnle 
Yar. Notas. 



KPIGRAMMATUM L1B. I. 119 

SOTJE 
1 £Mrco]QiiodDeinpeinaUradul* seqMtiiry tx serva et petrefemiUaii 
tera ex senro Bascepisact Sosibia* Batos SosibiaDiis serviis est, et pa« 
num: vel forte melias legendom trem habet enndem et dominnn. 
Eterva: cnm enim partas Tentrem Vide Epig. 85. iafra. 

LXXXIII. 

DB RHGULO. 

Hmc, quse pulvere dissipata multo 

Longas porticus explicat ruinas, 

En quanto jacet absoluta casu ! 

Tectis nam modo Regulus sub illis 

Gestatus fuerat, recesseratque ; 5 

Victa est pondere cum suo repente ; 

Et postquam domino nihil timebat, 

Securo ruit incruenta damno. 

Tantae, Regule, post metum querelae, 

Quis curam neget esse te Deorum, 10 

Propter quem fait innocens ruina ? 

Hae porHcuB qua diaohda expomi Umga exddkk in wmlU pmheref tn fiuaiie 
MW tiberaia proatmbit ! paulo tfniin ante Regubi» veetut fuerat tub iUi$ tectie^ et 
dieeeaeerat : eum eubiio deeedit eua mete, et poetquam nikU metuebat kerOf imeruenta 
comeidit ruiua tuta. O Rtgule^ poet timorem tanta quterimouiaf quie ii^Uietur 
Deee kabere curam fat, et^uegriaia ruinafuU imioxia? 



^^^*<^i^^^^^<^ ^ 



7 In Ald. Jnnt.et Colin. Eipoetquam dmHmmu^Q Janni Rotgersins Var. 
Lect. lib. VI. cap. 11. Tutm scribendnm pntat, postqnam evasiiset R»- 
gnlns. 

NOT^ 

8 En quaniol Vide Epig. 18. sapra. mirnm tennit nostras fortnna qnere* 
Poet metum^ Epig. citato: < Ni- las.' 

LXXXIV. 

DB MANNBIA. 

Os et labra tibi lingit» Manneia, catellus : 
Non miror, merdas si libet esse cani. 

CateSluetibilambiioeetkdfrm:nonmirume»tfeieanieamaieomedereeiereme, 



^ ^ ^^«^^'^i^V^^^ 



De dUemdU inscHbitor in Venet. Ald. Jnat et Colio.— 1 In Usdem Ungit 
««midte.— a Pro hMf atti legnnt <M. 



120 M. VAL. MARTIALIS 

NOTiE 

l 0$et labrd] Ora et labia Man- tRtem tui oris. JnTen. Sat. x» Bona 

DcinfcBtidafuisBenotatyCanesqnippe tota ferontnr Ad Pliialen, tantnm 

lambendis immnnditiis delectantnr, artificis valet halitns oris/ 
qus tetro odore non inperant fcedi- 

LXXXV. 

DB QUIRINALI. 

UxoREM habendam non putat Quirinalis» 

Cum yult habere filios : et invenit 

Quo possit istud more : futuit ancillas, 

Domumque, et agros implet equitibus vemis. 

Pater familiae verus est Quirinalis. 5 

QuiriHdli» non exiitimai eo^jugem esee ducendam^ enm atpU nucipere naice^ et 
reperit, Qua ratione id queai 7 Hem habet cum anciUie, implet agroe et doniicUium 
equitibua vemie : QuirituUis verua e$t paterfamilias. 



2. 8 Jnniusi Ed. Plant. Langius, Pnlmannns, aliique nonnnlli cnm interro- 
gatioflis nota sic legunt : Cum vult KabereflUoSj et invenit, Quo possH istud 
modo9—S PateffamUias Heraldus, Scriv. Famab. Scljrevcl. Maittair.Barbony 
&c. PaterfamiUeg in edd. yett. 

NOT^ 

3 More'] Legont alii sine interro- 5 Pater] Sic enim blando nomine 
gatione, nnde alins sensns efficitur. domlnum servi appellabant patrem- 

4 Implet vemis} Yema servns est famliias; sedbic verum dicit Poeta 
domi natus : eguitiifus autem dixit quia patrem familltt Quirlnalem, qnod ejus 
Qnirinalis eqnes erat. famiiia ab ipso estet genita. 

LXXXVL 

D E M A R I O. 

Venderbt excultos colles cum praeco facetns, 

Atque suburbani jugera pulchra soli : 
Errat, ait, si quis Mario putat esse necesse 

Vendere : nil debet ; foenerat immo magis. 

Cum praeo arfutus veUet vendere eoUes excuUos^ et yulekra jugera fimdi svfr- 
urbani : Si quis, tnquit, arbUratur opus esae Mario «/t^nare, haUudnatur : nihU 
debetf immo magis dat naOuum, Qua causa est ergo? ubi amisU omnia mancipia^ 

De praeone lemma est in cod. Bodl.— 8 Editio Jnntina nostra an. 1612. 
ascriptom babet margini : Erratf aUf st quis Mario putat ista necesse Vendere : 



BPIGRAMMATUM LIB« 1. 121 

Quae ratio est igitur ? servos nbi perdidit omnes, 5 

£t pecus, et fmctus, non amat inde locum. 

Qais facer^t pretium, nisi qui sua perdere vellet 
Omnia? sic Mario noxius hseret ager. 

«i onjiai/a, et/ruetu$f exinde nan deUctaiur eo locoS Qws Ueeretur^ nisi qui veUet 
mmiitere mnia eua? eie campuM pesiUens reman^ penes Marium, 



et hiec lectio forte reponenda est, nt versn« clandatnr melios. — 6 In qni- 
bnMlftin codd. servos ibt penHdit omnes,--6 AIU pro amai^ legont amet, 

NOTiE 

5 Servos uhi perdidit] Hanc scilicet qoa enitores omnes ab emendo deter- 
•objecit causam malitiosus preco, rnit. 



LXXXVII. 

DB NOVIO MICROPSYCHO.* 

ViciNus meus est, manugue tangi 

De nostris Novius potest fenestris. 

Quis non invideat mihi^ putetque 

Horis omnibus esse me beatum, 

Jnncto cui liceat frui sodale ? 5 

Tam longe est mihi^ quam Terentianus, 

Qui nunc Xiliacam regit Syenen. 

Non convivere, nec videre saltem, 

Novim habitat tx mea vtcMta, et poiett manu attingi de nostris/eneshris, Quis 
noa imrideat mthif et eredat me ease feHeem oauiUms horia, cui fas sit uti socio 
tieino 7 Tam preleid a ms distai quam Terentianas, qui nune gubemai Syenen Nu 
Uaeam, Non datur potestas simul vivendi^ nec saUem aspiciewHf non auscuUandi ; 



Ve Novio Vieino inscribitnr in codice Bodl. De Novio mieropsieo in Thnan. 
De Nooio Mieroepieo in antiq. ed. Ferrar. an. 1471. Venet. Ald. Jont. an. 
1518. Coiin. 1528. et Pnlman. probante Scaligero : in aliis, De Novio Micro- 

VOTJE 

* De Novio'] Mutp^^uxos, pusiUani- ad mannm hab^^nt, contemnunt; at 

»if, UUberaUs, Sic Kovinm avaritiaB vero qns remotiora sont et paratn 

accosat poeta. Alii delendam hane difficiliora, sectantur. Jndicet lector. 

vocem Micropm/cko arbitrantnr, et 6 QiufM Terentianui] Qui tnnc erat 

noonnUos ezagitari a Poeta qoi qose prsefectns ^gypto, cujus Syene nrht 



122 M. VAL. MARTIALIS 

NoD andire lioet: nec vrbe tota 

Qaisqaam est tam prope^ tam procnlqae nobis. 10 

Migrandom est mihi longios, Tel illi. 

Vicinns Noyio, yel inqnilinns 

Sit^ si qnis Novinm yidere non vnlt 

me m oHmi dmt^ mUM$ eti Utm pnpe^ et Um lemge m mebk, Opeeiet mnt mI 
tttaiM hmgiuB abvre, SH pue memvuU aepicere Nomum,ftat nci§ue AMt, ve/ as- 

flllltMJ. 



^«^^■^■^^t^^^^^s^ 



epieie, tel Mierepeigej vel Mieremeepo, BeTerlandnt legit {Mmipoffm^ ) JMkr»- 
eeopo : et sic codj. VomIiis. Vide Ver. Notafl. 

NOTJE 
ad Nilimi sita, qas hodie ab aliit ap. Poeta. 

pellatnr Guegere, ab aiiis CAiiia, «b 12 /iifMtltiiiif] Qai nempe in Novii 
aliis vero Aetut. ttdibuA condactis habitet. 

11 aiigramdiuM eet] Hoc facete dicit 

LXXXVIII. 

AD PESCENNIAM. 

Nb gravis hesterao fragres, Fescennia, vino, 

Pastillos Cosmi luxnriosa voras. 
Ista linant dentes jentacula : sed nihil obstaty 

Extremo ractas cam venit a barathro. 
Quid qaod olet gravios mistam diapasmate viras, 5 

Atqoe daplex anim» longins exit odor? 

O FeiCMJita im Umpe ro M e, ^eghiii» paeHUoe Coemd, me mmle oUme gracU heeterua 
peUUioue, leta iemtacuUi vmgUMt demiee, eed mihU vnpedU^ emm rudue vemit ab 
tM« etomta^, Hhtid pud vememmm diapaemute eonmixtum foetet p^ue, et gemiimue 

Ad Feeeemiam lemma est in edd. vett.--3 Pro obetat Mnsambertiiis in 
libello contra Ramiresinm conj. obetant, nt ad JemtaeuJaf sive pastillos, respi- 
dat : faoc etiam malit Ant. de Rooy. firmat codex Tbnan. nbi legitur obttemt; 
qood etsi non omntno bene, viam tamen parat ad Teram lectionem.— <4 Ex- 

SOTJE 

9 PaetnUe Coemm] Cosmut myro- 4 Rueime emm] CmdiUtis ezlialatio 

pola erat, qni conficiebat ejasmodi est. 

pastilloi exaromatibQS,et pnlyeribiis 6 Diapajina] Unguenti genns qnod 

odoratis. fit ex rosis aridis, de qoo Plinius 

S leta Hmumt'] Hoc est, cum Jejnna lib. xzi. cap. 10. 

snmis illos pastillos, possnnt illi qni- Virue'] Pooltnrpro halitu gravi. 

dem opprimere fcetorem in dentibos 6 Duptex odor] Hesternl vini^ et 

hterentem, neqneunt yero illnm coer- diapasmatis. 
cere, qui venit ez stomacho. 



EPI6RAMMATUM Llfi. I. 123 

Notas ergo nimis firaadea, deprensaqiie furta 
Jam toUas, et sis ebria simpliciter. 

amma odor procedU hngiutj Igitur jam removea»faUacia$ nimiumcogKitaMy et n$ 
tewuUenia rimpHdter, 



tremo ruptus in Ms. Beverlandi. Extremo ructus 911111 veniat baratkro in margine 
Junt. nostrs.— 8 In eadein Junt. margini ascriptam : tk ebria semper eria, 

NOTJE 

7 Deprentaque'} Vittnro qnod cnm vinnmetejnnnodiroedleamentaolcas* 
cnra tegitnry fnrtnm appeilatnr a Vide lib. 111. Epig* 42. et Ub. ▼■. 
Poeta« £p>C* 7. . 

8 Si$ eirria Hmplieiter] Ne simul 



LXXXIX. 

AD ALGIMUM. 

Alcimk, quem raptam domino crescentibus annis 

Labicana leyi cespite velat humus ; 
Accipe non Phario nutantia pondera saxo, 

Quas cineri vanns dat ruitura labor ; 
Sed fragiles buxos^ et opacas palmitis umbras, 5 

Quaeque virent lacrymis roscida prata meis. 

Aleime, quem tegii Labicana terralevi gramine, ahreptum hero annisjunenUibue; 
aeeipe mn molemvacinantem exriUee Mgyptia, quam lapemvm exetruii cineri laber 
tMinf ; eed buxee cadueae, atque mnbrai obeenrae paimsftt, et prata qua vireeemit 



In cod. Bodl. inscribitnr : Epitapkium Aldmi pueri, — 1 Aleime, qnam in 
Jnnt. an. 1512. operarnm lapsn. — 2 Ant. de Rooy prstnlerit velet, ex con- 
sneta bene defunctis precandi forronla. Sic infra Ub. v. Epig. 86. et ix. 
Epig. 39. Qnam emendationem probat vir qnidam doctns in Epist. Crit. ad 
enndem Antoninm. — S Pario in qnibnsdam : nutantia in Jnnt. et ab antiqna 
■ann mntatnro in imUantia. — 4 Qua cineri nanu» Jnnt. an. 1512. lunitw et 
flaw» simiUa snnt in codd. antiq. Vide Bnrm. ad Propert. iv. 0. SS.— 6 In 

NOT^ 

2 Labieana AiMiNf] Via Labicana 8' Non Phario] Non PyramideSy 

dncebat ad Labicam mediterranenm, Obetiscos, et statuas, qnibns tumnlos 

Latii pagnm, hodie Vatmontene. ornabant ^gyptii. Vide llb. Spect. 

Ltfoi eeepUe'] Hoc est, non snperbo Epig. i. * pendentia Mansolea.' Pha- 

tnranlo ; vel potius alludit ad forma- ros colonia et oppidnm /Egypti apnd 

lam antiqnam 8. T. T. L, hoc est, AleKandriam. AIU Parto: marmor 

tU Hbi terra levie. Vide lib. v. Epig. Parinm notum est. 

85. 5 5«il /in^giles 6variM] Spatinm>tuod- 



124 M. VAL. MARTIALIS 

Accipe, care paer> nostri monuinenta laboris : 

Hic tibi perpetuo tempore vivet honor. 
Cum mihi supremos Lachesis pemeverit annos 

Non aliter cineres mando jacere mcos. 10 

rigttta meiiJUtibui, O dUeete nuer, reeipe pign&ra tuikri men oria : hae decMM tiU 
duret omm tempere, Cum Laeke^ mihi pemeverit uUimM aimos, tun aiio moda 
jubeojaeere meoe eineres. 



»#» ^^^»»^1^«^^^^ 



ftntioua H. Bntcliii ^itiope legttnr, kumida eerta meie ; ande terta conjieie- 
bat ArntzeiiiuBy ProfeMor et Gyninajiiarcha Zatphan. Cf. Ovid. Trist. iii. 8. 
82. etTibnll. ii. 7. 14. Ed. Ferrar. 1471. Venet. Ald. Jnnt. Colin. Orypb. 
Piant. Pulman. ali» faabent etiam kmmda, Nottram testantnr lectionem 
codd. Bodl. Thnan. Arondell. Grnt. et ScriT.--7 In edd. Tett. momntenta 
doloris, quod habet etiaro cod. Arondell. labori citat Langins ex Pulmanni 
editione.— 9 Lackeii$ pervenerit in omnibus edd. ^TCtt. Error inde natns est, 
quod litervfi eto sspe commotantur a librariis : sic ' nox ' et ' vox/ ' nerTos' 
et ' vemos/ * nos' et ' ▼os/ ' neoter ' et < Tenier/ ' noster ' et * ▼oster' vei 
^vester,' 'venerat ' et < neTcrat,' et alia qnamplnrima. Vide nos ad CatoU. 
LXiv. 289. LXViii. 7. et 18. et ad Tibnll. ii. G. 44. et 46. iv. 1. 84. iv. 2. 24. 
Item Drakenb. ad Sit. ii. 282. vi. 4/14. ad Liv. Tom. ii. p. 108. Borm. ad 
Propert.iii. 7. 66. III. 10. 21. et ad Ovid. Epist. iii. 116. Beverlandi Mt. 
bal>et eupremMt.,„annu§, 

NOT^ 

dam sepulcro destinatnm in a^is tuitate snonim Carminom augnratnr 

religiosnm erat, qnod variis arboruro Poeta, nt lib. x. Epig. 2. * At char- 

generibos decorabant antiqui : Mar- tis nec fnrta. nocent, nec saecola 

tialis vero in honorem Alcimi pneri prttsnnt ; Solaqne non norunt b«e 

bnxos insevit quibnsdam in pratis, monnmenta mori.' 

qnsD per hyperbolen snis lacrymis 9 Laeketit'] Una e Parcis, qnae ba- 

irrigari dicit. manss vitsp stamen net 

7 ilfoiiMmMtoXd&orifjHaecCarminay 10 Non alUer eineret'] Hoc cst, 

»c. boxos, et prata. tnmnlum menm versibns egregii Poe- 

S Hie tiH perpetuei] Id de perpe- tae omari tantum cnpio. 



AD CINNAM. 

Garris in aurem semper omnibus, Ciima; 
Garris et illud^ teste quod licet turba. 

O Ciiiaa, perpetuo tueurrat cunctit in auremf suturrat et illudt quodfat ett mul- 



4 In margine Jnnt. penes nos, damas, i. e. damnat: el et d centies permntatn 
reperiuntnr in codd. Vide Cort. ad Sallnst. Cat. xxvi. 4. Jng. xxii. 1. 
Burm. ad Anthol. Lat Tom. i. p. 364. Drakenb. ad Sil. ii. 62. ad Liv. x. 24. 



EPIGBAMMATUM LIB. I. 125 

Rides in anrem, qnererisi argais, ploras: 

Cantas in anrem> jndidAS, taces> clamas. 

Adepne penitns sedit bic tibi morbos/ 5 

Ut saepe in anrem, Cinna, Csesarem landes ? 

HhMu prtBsent€ : ridet in auremj expoBtuUu, reprehendu^ fiee: conu t» avreM, 
deeemit^ riUa^ voei/erarie, Adeone feniiui hoc tHiam tiln inveientmm, ut tetpe, o 
Cinna, Caettrem celebree tn aurem 'I 

et Leopard. Emendatt. x. 25.-6 Adeo^ penitus exliibet codex opt. Aron- 
deU. qnod prsfert Oronovios; qaem vlde in Var. NoUa. 

5 flic morkue} Oarriendi in aurem dat Poeta, inniient laudes ejns palam 
vitinm. esse proferendas. 

6 Ui stepe^ Sic Czsarem acate lau- 



XCI. 

AD BASSAM TRIBADBM. 

QuoD nnnqnam maribus junctam te, Bassa, videbam^ 
Quodque tibi moechum fabnla nulla dabat : 

Omne sed officinm circa te semper obibat 
Tnrba tui sexus, non adeunte viro : 

Esse videbaris, fateor, Lucretia nobis : 5 

At tu (pro facinus !) Bassa, fututor eras. 



»<»»^i»»»<»'#'«^«»i^«»«^ 



1 Pto juMetam in qaibasdam cinetam ; etsic ed. Par. an. 1754.— 3 Oaitils et 
a^ctiuM Ald. Jant. et Colin. ita eliam codex Arondell. aliiqae, teste Oratero. 
—4 In Jantina nostra margini ascriptam est : inmi adeunda vtro. — 7 Jnter ee 

NOTJE 

1 Quiod mmquamj tfc,'] Bassam tri- ArondeUiano. £t forte spernendum 

badem facete carpit confessione er- nonest. TVirfraoitiiiishctsexMestmera 

roris sui, qnod existimasset castissi- miiliebris. GroMoviiis. 

mam esse foemioam, qaia niinqiiam 5 Lifcr#<ia tto6ts] Casta, ut Lncretia 

ad eam vir adiret, sed semper cuiii absente i^iro. 

foeminis esset: postea vero comper- 6 Fu<ic/or mu] Tpi/3^, £^iiri9ov opera 

tam est, tribadem esse. ^^^* 

Junetam] Alii cinctam. Fuiutor^ Est aaxesis in nomine 

It^Fabula] Proprie fiftbola. Seneca /«tii*or adjancto foeroinse, qnam fata- 

controv. lib. ii. 7. • Daxi uxorem ma- tricem par erat appellare ; sed data 

tare ; seroper dilexi ; ad omnem me hoc opera factnm, iit turpitudineni 

tatam fabnlam pnestiti.' eJM muglB notaret. Estqtie hoc iri- 

S OmJie 8td officium] Qnod Orntems badibas pecnliariter trlbiitum a Mar- 

' ait in plerlsque remanere exemplari. tiale, ut do iis * futuere' dici possit. 

basy onuits et officium, cobstabat et in Ramiree. 



126 M. VAL. MARTIALI8 

Inter se geminos audes cominittere cannos, 

Mentitarqae Tinun prodigiosa V enos. 
Commenta es digpnom Thebano aBnigmatie monstmm : 

Hic, nbi vir non est, ot sit adulteriom. 10 

^antiiM oaMUi Langinfl.— 10 Ant. de Rooy malit per interrogationem : M mi 
aduUerinan 7 qnod certe voluit iUOy qui margini Jnnt. nostr» ascripsit : ont tU 
adidterwm, At no?erat Poeta et in praecedd. expUcnerat, qnomodo ret 
abiinrda se haberet. Neqne adeo interrogatione opni fuit, qnasi de iBwdr^. 
Id neceBte fnit, et sentus postnlabat, ut doceret, qua in re senigma illud con- 
titteret, ^od prsced. vertn memoniTerat. 

NOT^ 
9 Digmim, tfc,'] £nigma dignum Vel, nnigma, cni tolvendo oput eit 
Thebano monttro, id est Sphinge. CEdipo Thebano. 

XCIL 

AD LiSLIUM. 

CuM taa non edas, carpis mea carmina, Lseli. 
Carpere vel noli nostra^ vel ede tua. 

O LaUf otM non pmbUce$ iuos vermUf reprekendis meot : mU reprehendere smm, 
9d pubUea tuoe. 



^^^^^^>^««^^<r<^^ 



Ad Lalium ehtreeiaterem lemma est in qnibusdam codd. Cetera nil variant 
eaemplaria. 

HOTJE 
2 Vel ede tma] Qnte vicissim carpere possim. 

XCIIL 

AD MAMURIANUM. / 

SiEPB mihi qaeritar non siccis Cestas ocellis, 

Ttagi se digito, Mamoriane, tao. 
Non opas est digito: totam tibi Ceston babeto, 

Si deest nil aliad, Mamariane, tibi. | 

1 C€atos in Jnnt. et Colin.— 7 Codea Bodl. exhibet etrietalaeerua; unde 

I 
NOT^ I 

1 CeeluM ecdUB] Acerbe invehitur obscoena ipsnm ad stnprnm pelHci- | 
in Mamnriannm panperem, qni pne- ente, et se paratnm paediconem os. j 
mm Cestnm de stnpro appellabat tentante. 

tnbinde. 8 Tetum Ceeton] Id est, non solnm 

Ceeiue] Pner Poet». concedo, qnod digito soHcitas ; ted | 

2 IHgiio tuo] Digito obscceno per totum et integmm puemm. 



EPIGRAMMATUM LIB. I. 127 

Sed si nec focus est^ midi nec sponda grabati, 5 

Nec cartns Chiones^ Antiopesve calix : 
Cerea si pendet lnmbis, et trita laoerna, 

Dimidiasqne nates Gallica palla tegit; 
Pascerls et nigr» solo nidore culinse, 

Et bibis immmidam cnm cane pronus aquam : 10 

Non cnlum (neque enim est culus, qui non cacat olim) 

Sed fodiam digito^ qui superest, oculum. 
Nec me selotypum^ nec dixeris esse malignnm. 

Denique pasdica^ Mamuriane, satur. 



fomn Omtenis snum eruit Mcriyita keema^ Utene eaini t ett pawe ftimile» 
sunt In codd. §eruta ImeenuB^ Janut Batgersint. — 11, 12 - Non cuUm digito; 
acfve emiM eif, qai noa caeat <dim, Cvtu»; $ed fodiam^ tfe^ Pulmuinafl, Janiut, 
Lengins, Delpli. alil. Nostrem lectionem testantnr eod. Bodl. ciim edd. 
Ald. Jmit. Colini Sctir. Stt, 

NOTJE 

5 Sed ri mee/ocMM etf] Ett paratce?e edita ett, probam et Nottro familia- 
ad epiphonema contentum ultimo rero. 

Tcrtn Epigrammatity et detcribit 8 Dimidiaoquef ipe.'] Ol yhp KiKrm 

tnmmam Mamuriani egettatem. Tum iyrl x^^^ 9xvnob% x«p<^o^f ^* 

focaa tignum erat locnpletit domnt, p9Mri ^XP* oUtoWiecU yXovrw. Strabo. 

■t lib. X. Epig. 47. inter beatae Titti 11 Neqaty 4«.] Sapra vert. 2. Hoic 

adjoncta focnm perennem enamerat. lectioni contentinnt Mt. Bodieianut, 

6 Nee eartuM^ ^-c.] Sl nec ad biben* et P. ScriTerii edltio. 

dum tibl tit ruptut calis, Td quali 13 iSid, ffe,'\ Coneoeta ret olim, in 

ntnntnr Chione, Antiope, ceterarque Ira^ in rixa, digito ocolum ernere. 

meretricet etiam ad obtcoenat loU- Qm eapereet^ tfe,"] Lntcum innuit Ma« 

ones, lib. ii. Epig. 50. mnriannm : «tip0vofuti'ti. Vide lib. iii. 

7 Ctrea^tfe^ Decolor, non candlday Epig. 92* quts minandi fermnla, < O- 
a tritura flaTetcent : Tel, tebo et tn- culos tibi effodiam/ Piauto toleBnls. 
dore quati incerata. Trita laeema'\ 14 Dem^^tfe,] Non aegre ferrem. 
Oroter. eerifita laeema. J. Rutgert. ' Atqnl ti id faceret tator tantum/ 
eeruta laeenug, Propint Mt.Bodleian. Catoll. Carm. xzi. nnde deiumtam 
drieta laeema. Sed retineamnt qote videtar boc Epigramma. 

XCIV. 

OB AQUINO. 

Fabricio junctus fldo requiescit Aquinus^ 
Qai prior Elysaas gaudet adisse domos. 
^fMMW >U«B Febrida eeeiwnam refuUaeUf foi tmtattr prima$ petOm ^dee 

9 Qui frior J^Jytiai gmM eMeee edd. MUqoiti. com Ald. Joat. et Cciin. 



128 M^ VAL. MARTIALI8 

Ara daplex primi testator muiiera pili : 
Plas tamen est, tttulo qaod breviore legis» 

FuNCTUS uterque sacro laudatao foedere Yitad, 6 

Famaque quod raro novit, amicus erat. 

EbfnoM. Dmo aUarui tettificoHtur ojficia primipiU: nihilominus amptius e«f, quod 
i9olvi$ inocriptione breciore, Uter^e adimplevit eacnmfwdue vitce commendatcej 
et bencvtflue erat^ qwtin rem raro cognovU fama, 

qaam lectionem servat etiam Scriverius. — 4 In t)Qibasdam codd. Inecriptum 
eat tituia^ quod Itreviore iegee, Bodl. habet : Interiptum tituto quod bremore 
legie, Ramiretiiis vult verba, breoiore tegi»t ultima esse Epigrammatis. — 
6 SuDt qui legant Unctue. Cod, Arondeil. exhibet : lamdata pondere vita. — 
6 In eodem cod. mrot; nnde Oronov. Famaque qua raroe novit, tfc, quem 
vide inter Var. Notas. Hoc nitimum distichon alio cliaractere legitnr in 
omnibus fere libria. Vide ad vs. 4. 

NOTJS 

2 Qms prior] Vlde Epig. 87. snpra : inter aemulos concordia. 

* Quod pro fratre morl veliet nterqae 6 Functue'] Sapple eet» Uitimnm 

prior.' hoc distichon inscriptnm erat tumulo. 

S iira dupUx] Cni inscriptnm erat Videntnr enim, qui sic vivunt, cnm 

utrumque priraipiinm, hoc est, cen- virtute fcedns pepigbse. Romtrfstaj. 

turioQem primie cohortis fuisse. 6 ^mjciis eraf] Id est, amore mu- 

4 Plut tamen eet] Rara quippe est tuo se complectebantur. 

xcv. 

AD iEGLBN FELLATRICEM» 

Cantasti male, dum fututa es, ^gle. / 
Jam cantas bene ; basianda noh es. 

In hnjns Eplgrammatis lectfone nnlla varietaa est io codicibas et libris 
impressis. 

NOT^ 

1 Cantaati male] Quse olim male ad fellandnm vocant. Quia impuri 
cantastl, dum, Sce, jam diceris bene oris fii^ovpis, 
cantare ab iis qui te sub vocis specie 

XCVf. 

AD HELIUM. 

QuoD clamas semper^ quod agentibus obstrepis^ Heli, 
Non facis hoc gratis : accipis, ut taceas. 

O Heli, quodperpetuo voeiferarii, qnod obtmidi$ agenie», koc non agie gndie: 
recipi» ut eiUat, 

■^»»^^^^^^*^^ 

Ad JEiium inscriptio est in codice Thuaneo. — 1 In eodem codice : a6flre- 



BPIOAAMMATUM LIB. I. 129 

fU MU. Cetera nihil f ariaat libri Mt calano exanUi Mt typb iB« 
pretii. 

NOTC 

l QwnI iv4niit6iiff] Qai nempe ni> data, ^ f ilialiam enebuit. 
ticis Helii clamorilnu obtoal^ peconia 

XCVII. 

AD SGAZONTBM^ DB PBLLATORB. 

Si noa molestiim est, teqae doq piget, ScazoOy 

Nostro, Togamns^ panca Teiba Matemo 

Dicas in aurero, sic^ at audiat solus. 

Amator ille tristium lacemarum, 

£t Baeticatas, atque leucophsBatns^ 5 

Qni coccinatos non putat viros esse, 

Amethystinasque mulierum' vocat yestes, 

Naliira laudat; habeat et licet semper 

Fuscos colores, Galbanos habet mores ; 

Bogabit^ nnde suspicer viram moUem. 10 

O SSMami,H «ra grwe eit, nee U itfdet, onumif irf /aetM JtfM «ni« «Mfr» iir- 
Mfneff ptmam im tmnm, ita^ ui aolicff auKuttet» lUe qA amat larenMtnid^iiffy et 
JBtffiMlM of f w teueepkiMiu» ent, fni moii eredii eoeeinuiee eeee virM, ei oMgft t yf * 
loMff mppeUui veeiee fenuxuerumy eemmendai ueiiwea^ quemeie perpeiuo kelieai 
eeiuree euhugreef habei mmte Galbaetee; fueerei uMde repuiem kamiuem ^emei- 



^>*>^»»»*»»«»*«#»» 



Ad Seaaeedem de feUeieTe ipiodam in Ald. Jnnt. Colin. et allis Tett.— 8 Up- 
tios Elector. iib. i. cap. 13. legit leBedeiy qnod piacet Ramireftio. — 9 Alii 
aalint Galhbm. — 10 In quibuidam Ro^ oMff.— -12 Janus Oniiielm. Verisimil. 

NOT« *• 

1 Scoson] Versnt lambo similis, esse effceminatos, qni vestibns ntnn- 
exceptonltiroo pede,in quo est spon* tnr tinctis cocco. 
dcns, nnde clandieare dicitnr a Terbo 7 AmHkifdim] Vestes amethjrstini 
9wltmi idcireo PoeU dicit, 8i ueek coloris a lapide amethysto, ci^ns co- 
HwMMm Me. De Matemo dicemns lor pnrpnrens est. 
lib. X. Epig. S7. AUoqultnr versnm 8 Nativa\ Qnm non snnt artificio 

tincta; qnales sont Yestes BistieM» 



4 ilmalffr tOe] Nempe cui placent de quibns lib. xiv. Epig. 18S. < Non 

▼estes pnllm. est lana mibi mendax, nec rantor 

6 £» Btflwaliiff] Baetis flnvius est aeno: Sic placeant IV^rise : mc mea 

Hispaniae, hodie Giiadaifinvir, ad tinxit ovis.' 

^nem snnt oves qnamm lana snbratili 9 Goi^mM] Alii GalfriHM ; Galba- 

est coloris natiTi : hoc est, qnl habet ans vero color pallldns, flavos dicitury 

vestes non tinctas. Vide lib. xiv. secnndamqnosdamcienilens,etvlros 

Epig. I8S. dedecet, nt mollior et effmmlnatior : 

Leueepka^hU\ Nomen compositum boc est, mores effmminatos. Jnven. 

n verbo Graeco AflVK^cuor, ex albo et Sat. ii. ' Cceralea indutns scntnlata, 

fnsco mixtos. ant Qalbana rasa.' 

6 CoecinalM] Id est, existimat eos 

DeJpk. H Var, Oae. Mariial. I 



130 M. TAU MARTIALia . 

Unalavamnr: aspicitnihilsursum; 
. Sed spectat octilis devorantibas draucos: 
*^ Nec otiosis mentulas videt labris. 

Quaeris, qais.luc sit? excidit mihi nomen. 

nahtm, Bnhieum nobii idem ett: nikU Mp^ctai diMuper: . , • . rofM fnit kieriiJ 



llb. nt. cap. 19. emendaC: Duped^i oadiBf 4^. Eadem medkina forte fa- 
cienda Epig. 64. libri sf . ' Spectas doi, Fliilomuse, cnm lavamur :' et le- 
fendnm * Despeotaa/ cum idem tit argnmentnm utriusqne Epifram* 
matis. 

XCVIII. 

AD NiEVOLUM CAUSIDICUM, 

CuM clamant omnes^ loqueris tu, Naevole, tantum, 

Et te patronum causidicumque putas. 
Hac raiione potest nemo non esse disertus. 

Ecce, tacent omnes : Naevole, dic aliqoid. 

C«M amcU voeifefWHhtr^ iu^ Ntneiey umper fmeie terlm^ et ie exietim&$ p e ir e 
fmm et Cmuidicum. Hoe modo quUibet poteet videri/aeundue, Eeee euMcii eiieuit : 
fieeeeU^ profer otiqmd, 

• 1 Itt Ald. Jnnt. et Colin. Cmm cjcumme ojmie«, Uqiuerie iu^ Neeoie^ oeeeper» 
In marf . Plant. sic emendatnr : Dum ciumaut omnef, ioquerie kme Neuoie tan- 
ium* Tbnan. babet; tuMe, Neeeeley temhm. 

NOTJE 
1 Cum ciameadl Alils strepentibn» ipse propter imperitiam taeebat. 
et clamantibns ifnarns hic rabnla Aiii, Dum elameaid oumee^ lofuerie iuBep 
Verba facielMt ; tacentibus Tero, et Netvole^ tautum. 

XCIX. 

AD FLACCUM. 

LiTiGAT, et podagra Diodorus, Flaccejaborat 
Sed nil patrono porrigit: liSBC cbiragra est 

O naece^ ^Diodorui litigat^ et vexatur podagra: ai nihU ofari Caneidieo; 
cKirapxi ett. 



•* ^^^-^* ^^^^^^ 



9 Alii legnnt, cKeragra, nt constet fersus, qnod et fieri potest extriU 
«Itemtra dipbthouf i vocaii. 

NOT^ 

% Chiragra eet] Podafra morbns nou podagra illum, sed chirafra labo- 
est pedom, chiragra vero manniim : rare facete dlcit Poeta. 
cnni patrono nihil daret Diodorns, 



BPIGRAMMATUifSK.^^ 



AD CALBNUM AVARUM. 

NoN plenum modo vicies habebas ; 
Sed tam prodigus^ atqae liberalis^ 
Et tam lautus eras, Calene, ut omnes 
Optarent tibi centies amicl. 
Audit vota Deus, precesque nostras ; 
Atque intra, puto, septimas Kalendas 
Mortes hoc tibi quatuor dederunt. 
At tu sic^ quasi non foret relictum, 
Sed raptum tibi centies^ abisti 
In tantam miser esuritionem, 
Ut convivia sumtuosiora, 
Toto qu8B semel apparas in anno, 
Nigrae sordibus explices monetse ; 
Et septem veteres tui sodales 
Constemus tibi plumbea selibra. 
Quid dignum meritis precemur istis? 



la 



15 



PtuUe tmie non poaidehiu compUtmm meUB; md^ o ColeM, enu tdeo ftrtfumu 
ei henefieuBj aique adeo tplendidnej wi cnneti eamei tUn preceweniwr centiee, Deua 
excepit vota et oldeBlatione» nottrae ; et quatuor /unera donarunt hoc tibiy oj^norf 
intra eeptem menaee. Sed tUy in/elix, tanquam nou /oret (ibi reHctum ceniie», 
aed abUUmmy iapeua ee in tantam /amemy ut eordUme monetm nigrm inatruai epulae 
tautiore»f tpute 'eemel celel>raM toto im anno ; et impendae eeliSram pUtmbeam pro 



9 RamirestQS de Prado legi jnftsit : iSffd partum tibi eentiee, ut lib. x. Epig. 
47. ' Dos paru lat>ore, led reticta.' Hanc cmendatioDem improbant Mu- 



VOTJE 



1 PUnum viciee'} Id est^non omnino 
▼icie» centena roillia sestertium : post 
adf erbiadccies, vicies, et cetera ejns- 
modi, snbinteliige centena millia. 

6 Inira eeptimae] Septem menses: 
Kalendse enim significant primnm 
mensis diem. 

7 Morteel Mortnomm bsereditates. 
10 Tantam'] Tam avarusy tam sor- 

didot et lamellcas esse coepisti. 

13 Nigree monetee] JEtw nempcy 
quod CaleRMS iste aarnm ant argen- 



tum in conviTiis impendere nollet: 
porro eerra moneta videtur pretium 
vilissimornm cibornm^qnos apponeret 
suis amicis. 

15 P/Miii6ease2i6ra] Monetam plnm- 
beam in usn fnisse apnd Komanos 
negant Interpretes; aed banc pro 
vilissima nsorpat Poeta lib. x. Epig. 
74. Quoties plumbeam monetam vo» 
cat Martialis, vilia, iustar plumbiy 
serea numismata intelligit. Croii. 



M. VAL. IfAETIALIS; 

Optamus tibi millies, Calene. 
Hoc si contigerit, fame peribis. 

iepieM vHerilnu iui$ amieii. Qmd ^pienm digiuim wMriii» itHi 7 O Caienet prt- 
'C9Mm' tibi miUiee : tt adoenerit hocy merienefame* 

•ambert. et Farnabias.— 17 OfUmM itt Jant. an. Iff IS. et Colin. an. 1628. 

NOTA 
18 Hoe <t eeedigerU'] Ex eo qaod consequatnr. Sic acate OTidins: 
Galenuii centtes adeptus in •■maum < Qno plv snnt pot», plns sltiniitar 
esnritionem abierit, lepide coUegtt aqns.' 
Poeta fameiUum peritnrum sl millies 

CI. 

DB APRA VETULA. 

Mammas atque tatas habet Afra: sed ipsa tatanim / 
Dici et mammarum maxima mamma potest. 



Afrakahetmammaeaiipie tatae: eed ipea poteet dici mmnma vetuetiteima fcta- 



Hic nttlla lectionis ▼arietas est in libris seriptis aut impreuis. 

NOTJE 

l 4^ra] Ut puella videretur, more pillas grandiores babebat, qusB et 
ialaatinm patrem tatam appeUabat, mammss dicoatnr. Vide lib. ziv. 
matrem ▼ero mammam : forte et pa- Cpls* 88* 

CIL 

DB DBMETRIO. 

Illa manus quondam studiorum fida meorum, 

Et felix domino, notaque Csesaribus, 
Destituit primos virides Demetrius annos : 

Quarta tribus lustris addita messis erat. 

Olimilddii iUa manue meorum itudiarumf et utilie keroj et cognita C<esdri6Mf, 
Demetrtui deeeruit primoi omM fterentet; puttuar amd adjuncti erani tritm» 

De Afro Demetrio inscribitur in edd. vett. Forte ez Epigraphe superioris 
Epigrammatis irrepsit illud, 4fro, — 8 Cagnerius legendum censetetn'^: 
hoc est, adbuc virens, ut Proserpina puella apud Claudiannm. Ausonins: 

NOTJE 
1 lUa ntanui'] Per Metonymiam mitteada Tito et Domitiano CsRsarl* 
mannm snmsit pro servo amannensiy bns. 
qui PoetsB Eptgrammata scribebat 



SPIGBAMMATUM LIA; I. 188 

Ne tamen ad Stygias famahis desceoderet ambras» 5 

Ureret implicitom cum scelerata lues, 
Cavimas ; et domiDi jas omne remisimas «egro : 

Manere dignus eratconvalaisse meo. 
Sensit deficiens sua prsemia, meque patronum 

Dixit, ad infernas liber iturus aquas. 10 

butriM. Aittiwun frmfi^mm ne Hftm dikberetmr mi Mmbra» Siifgia», evm pejf if 
impro&a eombvweret irretitum ; atque agroto eoadomasimu» owme jme ktri: merebn' 
iwr emuri meo domh Moriene agnovit euam mereedem, et liber pro/eciwrue ad u/u 
daeimfenae me appeHmrit patrmumu 



* viridi Trajaniu in »vo,' Idem tenttt Oniteriw ; dielt enioi, «i viridet 
relinoerimtts, concnrrent dtio epiUieta.— 8 Muuere debuerat tentabat Ant. 
de Rooy ; quOd verbam et Intmderet Ovid. Trist. iv. 8. 14. ' Hsec mea sic 
qnondam perafri iperaverat Ktaa: Ues rgo aic annoi ponere deboeram/ pro 

* dignos eram. 

NOTiB 

4 Qumia meene'] Annus quartoB tor : alii vero febrem. Vide £pig. TO, 

additiis trlboa iaittris, id eit» qoinde* aopra. 

cim aaniB : sie novemdecim aoBot 7 Dmmiuijue'] Id ett, inom maav* 

Botoa erat Ponietrlafl, misimiis. 

6 Seeleraia luee] Pestem interpre- 9 Sua pr4gmid\ Ubertatem nempe. 



CIII. 

AD LYCORIM. 

Qui pinxit Venerem tuam^ Lycori, 
Blanditas, pnto^ pictor est Mineryas. 

O Lycori, pieior qui expreeeit tuam Venerem, meo ^dem judkio adulalu» eet 
Mnurvee» 

In boc Epigraaimate nibil variant exemplarift mann esarata ant tjpk 
ejLCoaa. 

NOT£ 

% Bbintth» etd JMIiwmtf] Venere deformem carpit Poeta, quara male 

sdlicet deformiter picta, com qna pictayennsejuBJnssoVeneribossuia 

olim de forma contendit Minerva. non ornabat. 
Vide Hb. V. Epig. 41. Lycorim sane 



134 M. VAL. MARTIALIS 

CIV. 

AD SCiEVOLAM. 

Si dederiot Saperi dectes mibi millia centum, 

Dicebas nondum, Scaevola, justus eques ; 
Qualiter o vivam, qnam laige, qaamque beate ! 

Riderunt facil^, et tribu^re Dei. 
Sordidior malto post hoc toga, paBoula pej^l^ A 

Calceas est saijta terqae quaterque cutc ; 
Deque decem plures semper servantor oliv» ; 

Explicat et coenas unica mensa doas ; 
£t Veientani bibitur faef crassa rubelli ; 

Asse cicer tepidum constat, et asse Venus. 10 

In ju^f o fallax atque inficiator, eamus : 
' Aut vive, aut decies, Scaevola, redde Deis. 

Si DJt mIJU ctmeesterint deeiet cewiena wdUit^ «te6al &»vofa, mmidtm epbnfm- 
tua: quaUm dncam vi{m, qnam profutamt et quam felicem I SuperifacUea rm- 
ruatt et caneeaaerwty Pottea toga maUo turfdnr, penula detericr est : habei etd' 
teum ex peOe tarto ter et quater. Ex deeem oUvit temper pkaret retervaniury atque 
unmm fercuUm inttruit duat cenuu, et fcex denta Veientani rmbelH potaturi eicer 
tepena, et Venut emitur atte. Ofrmudulente ei tffjfctdfor, eamui injuM^aMi «wr 
geninWieTfO ScctccU, anU Superit rettitue deeiet, 

S Edd. antiq. cnm Ald. Jant. Colin. Oryph. Pnlin. Jun. Lan|. Farnab. 
Delph. fcc. habent foctut equee. Noatram lectionem tettantur antiqui codd. 
Francisci Modii, et servant Gmter. Scrlv. Scbrevel. et Barbon Par. 1754. 
Cf. lib. IV. Epic. 67.— 8 Ant. de Rooy conj. ExpUcai et wuntat unica utenta 
duatf non insuau^ ejnsdem vocis repetitlone. Sspint ' menta' et * cana' 
faere perroutaM. Vide Omt. ad lib. v. Epig. 45. et Heint. et Borm. ad 
Ovid. Met. 1. 165. Pott hoe Epigramma in Jiint. et Coiin. teqnnntur Epigg. 
tria et triginta hnjut libri tcil. 16 — 48. deinde qnadraginta quatnor ail« cx 
libro qnarto. tcil. 85—68. 

NOT^ 

^NbmfKm/actiMe^iietlCumnondum eic decem retervatur in proxlrotm 

legitlmum centnm eqn^trem babuit, ccenam. Lib. z. Epig.48. 'coenitqne 

id ett, quadringenta tettertia. Alii tribus jam pema tuperttet.' 

kgant jnth» equet: illud enim juetue 8 f7atc« ifi«iiaa] Ett nnicnm ferca- 

dicitur proprie de eqai^qni juttam lom ; nam epui» Iptat appellantur 

habet quadringentoram le^ertioram menttp. Ovidiat de ^nce : ' Poma 

tummam ad centum equettrea. Lib. cadiml nientit aon iuterdicta tccpn- 

IV. Epig. 67. * Ut pottet domino plan- dit.' 

dere jnstut eques.' Videat lector. Et Veiantani} VinamVeientanom 

Ejutdem argumenti ett hoc Epigram- peAtiiham erat : rabellam dicttar ab 

ma cum centetimo tupra. uvit rabentibiit. Veii nrbt ett, Vei- 

4 Riteruni'] Dii vota Scttvoltt irri- entet gent, hodie JfarfA^nteiia: ett 

•eranty ted escepernnt. aliit, CivitiL CatteUama. 

7 Dequedecem] Id ett, mijor pan 10 iltff Venut'] Lib. ii. Epig. 58. 



BPIORAMMATUM LIB. K 185 

NOT£ 
< Si plebeia Vennt gemUio tibl vinci* dneem n Dili decte» •• McepiMe ia. 
liir a«se.' fidabator. 

11 /j^^cMer] Sordidam enim vitam 



cv. 

DE 8PBCTAGULO. 

PiCTO qaod juga delicata collo 

PardussustiDet, improbsBqae tigres 

ladulgent patientiam flagello : 

Mordent aurea quod lupata cervi, 

Qaod fraenis Libyci domantur ursi» 6 

£t quantum Calydon tulisse fertur, 

Paret purpureis aper capistris : 

Turpes esseda quod trahunt bisontes, 

£t molles dare jussa quod choreas 

Nigro bellua nil negat magistro : IQ 

Quis spectacula non putet Deorum? 

Hasc transit tamen, ut minora» quij^ais 

Qaad p&rduB vorio mO» nbU Jafc fna/Iui, ei iigre$ /eroee$ fenmt ptOieiOtr 
tirgmi: fnid eervi mordeut eatremfrema^ «fuod urti lAbjfei tuhqpmtmr hnfttie^ et 
tantns mper^ gumUee /mieae Cmlydenhu duUur. ebiemperat purpureiM cuuiUrie : 
f aad biamiee de/vrmee dnumd eurrue, et quod oMim impermim mgere emttkHenee 
meiUe mbilreeueutuigre nHari: quie mm eredmt epeetaeulm wuminum7 Aitmtueu 
hme pretterit ut utferim^ quiepde mtpieit humUee ueumtionee Iroinmiyfat drfmtigun^ 



1 Helna. ad Cland. xtii. 826. emendat, Jugm deKgmim eelte, Uter» e 
et g wplftsime permntantor In antiqnin codiclbus, Vide Interpp, ad 
Virir. JEd. III. 874. viii. 676. Propert. iv. 10. 49. et Scal. ad Propert. 
p. 190. Sic mntantnr 'conjufia^ et * convicla/ ' Inter' et Mnger/ dEC. 
—5 Qaod /reuo Ald. Junt. Colin. Gryph, &c.— 10 Nigre beUud ueu 

NOT^ 

1 PieioeoWil Variis enim macnlis Epig. 15. De blsontibua dictum Ilb. 

distincti snnt pardi. Spect. Epig. 9S. 

8 Improbm iigre»} Qnod ferocissi* 10 Nigro beUum] Elepfaantnm Intel- 

mnm slt lllnd anlmal, difficilUmeque lige, qnem nigri ^thiopes regunt; de 

mansQeftat, ejns autem ingenlo mira refemnlnr. 

8 Jndulgeni pmtieuiimn] Hoc est, Vide Aliannm de Nat. Anim. lib. »• 

Inbenter pationtnr flageUnm, nec re* cap. 11. et Plinlnm llb. ▼iii. cap. 8. 

alstttnt,llcetposslnt« *Oermanicl Cfesaris mnnere gladla* 

6 C mtpd en '] Oppidnm iRtolue» bodle torio qnoadam Inconditoa motns edU 

iyeon.ublMeleagrrinteremitaprnm dere saltananm medo/ Elephaatif 

lagentls magnitndims* Lib* Spect. intelllge. 



\ 



198 M. YAL. MARTIALIS 

VenatQS hamiles videt leonum, 

Qaoei Telox lepomm timor fatigat 

Dimittant, repetunt, amantqne j)aptos« 1 5 

£t securior est in ore praBda;" 

Laxos cui dare perviosque rictus 

Gandent, et timidos tenere dentes ; 

Mollem frangere dam pudet rapinam ; 

Stratis cum modo venerint jnvencis. 20 

Haec clementia non parator arte, 

Sed norunt cui serviant leones. 

twr cderi mehi leporum, IHmUtuntf rqteiuntf et diligunt atpioe, at^e i» ere 
tutier eet prtBda^ oit httemtwt inrabere erauperta et peniUf et eehibere deUm tmi- 
dee: dumpudet eommiiuiere pradam delieetamy cum paule aute taurie uUerfeetie 
aeeedaut. Hete demetUia neu eomparatur artiJieiOf tcd kouee eeimd cioum eenriiu» 
tempatiaiUur, 



^^^^^^s^^^^« 



negat in cod. Arondell. Vide Oronovinm hi Var. Notls.— SS In boc 
Tersn verbnm m ,fiiaavX3mfime legendnra. At in Jnntan» nostra margini 
nacriptum esr : ^dui jmiolem leoneOy codex mens :' i. e. Sed norunt domuu 
ndelemieonee, Verbadiit et cMt psene similia snnt in antiqnis membranis. 

NOTJB 

IS Feaa^iis Aimtlsf] >Pe-lnanam et taaris. 

leporum spectaculo egimns snpra £- 28 Cict eermant] Cstsari scil. Domi- 

piff. T. 16. 88. tiano, cnjus elementiam nnmine f^is 

80 Stratie cum} Hoc esf, cnm bos afflati referant : Itb. Spect. Epig. 17. 

lodos edant, et tam benigne iepores * Crede mibi, mimen sentit et ille 

tractent, occisia tamen paolo ante tuum.' 

CVI. 

AO OVIDfUM. 

In Nomentanis, Ovidi^ quod nascitur agrisy 

Accepit^uoties tempora longa merum, 
Exuit annosa more^ nomenque senecta; 

Ety^quicquid volQit, testa vocatur anns. 

Ovidif tinum quod gignitur ta Nomentanie agrief quotiee vetuetum fuctum eetf 
amitiit naturam et nomen eeneetute lengteva ; ut^ amphera vetue poteet appellari 

ftlOVtS N#in<M. 



«•^^^»»»^!^^»^^^ 



1 Onsidam eaemplaria habent «rvif.— 8 Exivit in Jont. an. 1518. «t 
GoliB. Ii88. 

NOTA 

1 In TfementaM] In Nomentano cnm Yino generoeissimow Vidn tib. 

agrD MOB procnl ab nrbe vtneam ha- xtn. Epig. 119. De OYldio Ub. vii. 

bebnt Poeta, cnjns yisttm recens qni- Epig. 48. et 44. et aHbi. 

dem ittsnave, at Tetns eon t c n d cb at Agrie'] Alii erMs. 



UB16RAMMATUM LIB. I. 187 

NOT^ 

8 Exuit M0res] Asperitatem inter- lerDnm, vel aliud pnestantifsimum 
preUre et ingratnm saporem : at Ye« ▼innm. 
ro vetns factom dlci poterat vel Fa- 

CVIl, 

AD RUFUM. 

Intbrponis aqnam snbinde, Rnfe, 

£t si cogeris a sodale, raram 

Diluti bibis nnciam FaleTni, 

Nnmqnid pollicita est tibi beatam 

Noctem Nsevia, sobriasqne mavis 5 

Cert» neqnitias futntionis? 

Snspiras, reticcs, gemis : negavit. 

Crebro ergo bibas licet trientes, 

Et dnram jngnles mero pudorem. 

Qnid parcis tibi, Rufe ? dormiendum est. 10 



O Rx^i, /n^ueiUer infimdis aquam, et n impeUerii a aocto, pott» rmwm wuiam 
mixH Faierm, An Ntnia tiH promiaU noetem /Wicem, et jatai«dioret tiU mmt 
k§eimm mccm.,.J Suspirae^ tacei^gemUuMfacis: recumUit. Igitwr /oi ml nt 
ktmioM trieniec/requetUa^ et tino necee asperum pudorem, O Rnfif ewr nem in' 
dulgeigemol Dormiendum est. 



Ad Bxffum e«t lemma in edd. vett. et in Epigrammate Rufft» — 7 Alii 
legttut, negabit^ improbante Farnabio. Recte Franc. Modius conj. negarit^ et 
corruptnni eflae locnm, propter affinitatem literamm 6 et v. Ent enim hic 
Poetae eoajeciara, qua divinat repulitam Rnfi ex sutpiriis, rpticentia, et 
gamitn^ — 8 Cnkrm in Ald. Junt. Colln. Grypb. Jonian. Lang. Pnlm. Delpb. 
Par. 1754. aliis.— -9 In quibofdam dotorem ; et aic legenduni putat Ramirea 
de Prado. Vincas iciiicet desideriom, rooie«tiam, et tristitiam contractam 
ex repnlsa, vino. 

NOTiE 

1 luierpemi 07110»] Vinnm enim assis, et mensnrae genns qnatnor cyar 

purnm vires Veneris enervare, dilu- thos continens. 

tnm vero accendere dicitur. 9 Et Jugulei] Scyphi qnippe nati 

7 Negaoii INegahit] Quod angu- snnt In ujinm iKtitise. 

ratnr Poeta ex Rnfi suspiriis: hoc Pudorem] Qusb iectlo est in anti- 

est, non stabit promlssis, licet poiii- qnla codiclbns : pudor enim dicitur 

eita sit: qnam lectionem antiqnam ob aliqoam rem sordidam timor, ut 

retioeo. Eoimvero si negavisset, ut ait Sipontinns apnd Robertnm Ste- 

legnnt alii negavii^ ab initio ooen» phanam in Thesauro LingnsB Latinv, 

non sobtiide aqoam interposuisset nbi addocontor exempla ex Cicerone. 

Rnfiu, cnm nihil spei ipsi superfuis- Hoc seusn potet senteotia higna ver- 

set Ergo beae negtM^ Id esl, non sns ; qolppe Bufmi timebat, ne pn- 

dabit. ella N»via esset caritorus. Alii tfo- 

S Trieniei] Trieas ett tertla pars' 



188 M. VAL. BfARTlALIS 



CVIII. 

AD LUGIUM JULIUM. 

S^PB mihi diciSy Luci clarissime Jali, 

Scribe aliquid magnam: desidiosus homo es. 
Otia da nobis ; sed qualia fecerat olim 

Msecenas Flacco^ Virgilioqae suo : 
Condere victuras tentem per saecala curas. 5 

Et nomen flammis eripiiisse meum. 
In steriles campos nolunt jaga ferrejuvenci : 

Pingue solum lassat, sed juvat ipse labor. 

O elttnmme iMci Juli^ frequeniir mUd dieii, Compene aUguid magnum^ hema 
e$ intr», Notnefac tranquiUitatem vUa ; eed qualem Meecena» dederai aUm HeTa* 
f 10 et Muo VirgUio. Coner componere vereu» vieturoe per emcuUi^ et vimdieare mo- 
men meum ab igne. Tauri nolunt ferrejuga in agro» i^feteundo» : ager ofimm» de- 
fittigat quidem, »ed hibor ip»e placet, ^ 



1 Luei carimmeTuK Jiint. an. 1518. Luei carimme Juliin Ald. Colin. Grypfa. 
et aliit edd. vett. quae est lectio oinninm codd. — 6 Alii legnnt charta». * Sic 
lego, non cKroj. Raro adeo ?era et intaminata Martialit vocabnla in ipto 
contextn inveniat.' Cokrus, 

NOTiG 

3 Qn«/m /eMTot] Mtecenas locnple- funerit, Id ett| tuperttet ero nie« 

tavit Horatium et Virgilinm* Vide norli, teu, vertnt mei non peribnot. 
lib. VIII. Epig. 56. ' Sint Mscena- S Pingue eolum] Operosnm tane ett 

tesy non deernnf, Flacce, Maronei.' arare, maxime vero tolum pingne ; 

5 Cura»'] Sic lib. iii. Epig. 30. at frnctnoflnt ille labor placet agrico- 
* Utromne cbartit tradit ille victnrit lae : ita difficile qnidem ett vertnt 
Legenda temponim acta Claudiano- non peritnrot tcribere ; ted ti mer* 
rum ?' nnde legnnt alii charta». cei inde speraretnr, ardnnt ille labor 

6 Et nowten Jlammi»] Rogi tc. et PoetK etset gratitsimut. 



CIX. 

AD GALLUM. 

EsT tibi, sitqae precpr, multos crescatque per anuos, 
Pulchra quidem, veru^i Transtiberina domus. 

Habe», it hubeatf cupiOf eede» exoTnata»^ »ed trane Tiberimf aipu augeaniurper 



EPJOAAMMATUM LIB« I. 189 

At-mea Vipsanlus spectant coenaciila laurus: 

Factus in hac ego sum jam regione senex, 
Migrandum est, ut mane domi te, Galle^ saliitem 1 5 

£s taotiy vel si longius illa foret. 
Sed tibi non multum est, unum si praeilto togatum : 

Multum esfy hunc unum si mihi, Galle, nego. 
Ipse salutabo decima vel serius hora : 

Mane tibi pro me dicat averb liber. 10 

wnU^i omioff. Sed mea eaniaciila reiptdintf FipMitM Uitrf: ego icHiii tii kac 
reghme: proaU eiuM^iiM esf, o GaUe, «I iMiie dieam tibi ealaiem dami : tam eanu 
e$f vel fft ttfii diataret Umgius, At tibi nim ett magni mometUi^ *i exhibeo tibl tiNii» 
togatoM; miki ?ero m^fiii est^ o GaiUy ri ma exkUno kane mtfm. IpM eaiaiem 
mmHabo hora decima vel tardia$: mane «016111 libeUusdicat tibi ealMiem fro me. 



t At mea Vipoama* per :tw(fntrtP legit Ant. de Rooy, et infra lib. i^. 
Epig. 18. Ft/uoiittt. Siooidem M. Agrippa constsnti lectione noo ' Vip- 
sajiiis/ ted * Vipsanios ' dicitur. Cf. Vetus Inscr. ap. Onophr. Region. U. R. 
pag. 94. Marator. p; ▼iii. 1. et Tacit. Hist. i. 81.— E»t tanti vet $i lonriuo 
eadaforet citat Langius ex ed. Palmanni.— -9 Legitur in Teteri qoodam codice 
apnd Ramiret de Prado : deeima te $^ma» Aora.— 10 Pulmannns : dicei aveto 
Uber. 

NOTJE 

8 Atmea] Laams Vipsanas inteU Poeta, veld hnghto iUa foretf tw do' 
lige omatam laoris porticum Vipnanit mos nempe, attamen etiam lubens 
Agripp», qnem ad sommos lionores te adirenu 

evexlt Angttstus. Lanrus autem se- 7 Si preeeto <sf «lum] Hoc est, cli- 
candae et qaart» declinationis est. entem toga indatum. Sensus est : 

Ca*aacK/ii] Superiores sunt domns ParYi tibl est momenti ot te samm« 
partea In quibus paoperes habita- mane salntem, meu vero maxime lo- 
bant Jovenalis Sat. z. 'rarusvenit terest ut domi maneam : ' Sic licet ex- 
iu coeiiacala miles.' Infra Epig. 118. cuses : quia qoaliacumqoe leguntor 
* £t scalis hablto triboi, sed altis.' Ista, salotator scribere non potuit.' 

ff Mignmdtm e$t} Migrare pro- Eplg. 71. supra. 
prle est alio ad habitandum ire, sed 9 Horo deeimui] Scilicet ab orta so- 
hic significat Jonge Ire : com addat lis. De horis dicemus lib. iv. Epig. S. 

cx. 

DB CATELLA PUBLII. 

IsSA est passere neqaior Catulli. 
Issa est parior oscalo coIambaB. 

J$$a eat la$cMor pa$$ere CatutU. I$$a e$t pmior $aetno ebtKmb<g. h$a ett 

Lemma est in qaibusdam : De Cat^ PabiH et Pictwa ejusdam.—^ Fran- 

NOT£ 
1 I$$a\ Est nomeo caUllm Pob- Pamero C^aUi] Tacite pnelert 
l^i- Martiolls boc Epigramma PoeoMtM 



140 M. VAL. 11 ARTIAU8 

Issa est blandior ommbas puellis. 

Issa est carior Indicis lapillis. 

lasa est delici» catella Publt* 5 

Hanc tu, si qneritur, loqui putabis. 

Sentit tristitiamque gaudinmque. 

CoUo nixa cubat, capitqua somnos, 

Ut snspiria nulla sentiantnr. 

Et desiderio coacta ventris, 10 

Gutta pallia non fefcllit uUa : 

Sed blando pede suscitat, toroque 

Deponi rogat, et monet levari, 

Castae tantus inest pudor catellse. 

Ignorat V enerem : nec invenimus 15 

Dignnm tam tenera vimm puella. 

Hanc ne lux rapiat snprema totam, 

Picta Publius exprimit tabella, 

In qua tam similem videbis Issam, 

Ut sit tam similis sibi nec ipsa. 20^ 

tutttior omnibu8 pueUU. I8$a pretionor esi gemmis InSisB, CoieUa Isaa ett 
votuptoM PHblii. Credes kane toqui, n ifueritmrt kabet eenaum dohrie et triatitUB. 
Collo domini inmxa reeumbit et dirmit^ sic, ut nuUa mapiria aMdiantiw. Et tjR* 
pnioademderio «M, mm /tedanrit paUia uUa guUa; eed exeitat doapkiaum temero 
fode^ atfm orat deponi e leeto^ et momt exoneraru Pudica cateUm tajotam kalbet 
verecundiam, Nom navit Venerem^ nec reperinuu maritum dignum pueUa tam de- 
Ucata, Ne supremuo diee auferat totamj PubUuo hanc ejgtngit picta tabeUa, m 911« 
spectabiM Itsam tam simUem ut nec ipsa meUus exprimat se, Tandem co^fer 



cifcnt Modiiu lib. i. Epist. S3. legit ez veteri codice Weidoeri : Coiio nexa^ 
te. et »ic est in Ald. Jiint. Colin. aliis vett. — 13 Deponi monetf et rogat ktvari 
m iisdem edd. Deponi rogat et monet lavari Pulniannos, Linf^ias, alil. — 18 
Pictam PubUuSy S^c. Ald. Junt. Colin. Ofyph. &c.— 20 F. Modidi eodem loco 

NOTiE 

CatiiHi, de pasaere Lesbi», et Poe« ccenam venies : aed sic divisa recnm- 

matio Stell» de columba amic» ejus. bes, Ut non taagantnr pallia oostra 

Vide £plg*8. sapra. tuis.' £t iii leeto eliai» pattiit ute- 

7 Sentit tristitiam] Sentit triatiti- baotur. Ovid. Amor. £leg. 2. ' £s8e 

am nempe et gandium qnibns affici- qoid hoc dicam^ qnod tam milii dura 

tur Publins. videntnr Strata? nec in lecto paUia 

11 PaWa] Propria erant Graeco- nostra sedent ?' 

mm, quibva etiam Romani utt snnt is Levart] Onere scilicet ventris. 

in OBiia^ Libb zi. £pig. 24. < Ad Alli Uvari. 



BFiGRAMMATUM LIB, I. 141 

Issam deniqae pone cum tabella : 
Aut ntramque putabis esse veram, 
Aut ntramque putabis esse pictam. 

vel eredei viramque et$e 



ez vet. membraDis Weidneri emeodat linnc locnmy cnm reponat pro i/im, 
/iM. Sic etiam Janns Rntgersins Var. Lect. lib. vi. cap. 11. et Juutina 
nostra in margine. * Dno posteriores verKns ejttsmodt flnnt, nt ansim affir- 
mare in simili argnmento, nnllos inyeniri similes.' Ramlrea. 

CXI. 

AD VELOCBM. 

ScRiBBRB me quereris^ Velox^ Epigrammata longa. 
Ipse nihil scribis : tu breviora facis. 

VehXy expo$hdas a me componi ^fligrammKta ianga, Ipie nikU evmpmdi : f 
eerihu magis eonciaa, 

8 Jnntina noatra in margineezbibet: Tuqaenihil ecribis: tum breviorafacis, 
(Forte acripserat: Martialis : Tute nUul scribis : tum,ifc, Tel; Ipse nihUscribis: 
tum, tfe. Verba tu et <Uj (sive hun^) saepe permntantur in vett. membranis. 

NOT^ 

1 Scribere me quererisl Praecedenti tichnm, qno irridet Velocem qiiem- 
elegantlssimo £pigramniati, quod lon- dam qni nihll prorsas scriberet. Vide 
gios videbatnr, recte snbjicit boc dis* Lib. ii. Epig. 7T. 

CXII. 

AD RJBQULUM* 

CcJM tibi sit sophiae par fama» et cora Deorum, 

Ingenio pietas nec minor ipsa tuo ; 
Ignorat meritis dare munera, qui tibi libnmi, 

£t qai miratur^ Regale^ thura dari» 

Csm asHmeris ctque sapiens ae cuHor Dearttmy nec habeas pietalem tttferisTem 
tws ingenio ; 911» miraiur donari tibi Hbrum et thura, nescit aficere tnerita douis, 

1 ScriTerins legit : par cura et fama lcAoriim, probante Oronovio ; qnem 
▼ide inter Var. Notas. laborum qnoqne Pulmannns. — 2 Grnterus e dnobns 
scriptis : noc mtHfr ipsa sko, probaote eodem Oronovio. H«c lectio notatnr 
etiam ex codicibns Palat. et Bodl. Sic qaoqne Pulmannus. 

NOT£ 

1 Cum tibi sit'] JAheT rimm doc- miraretur hujnsmodi munera a Mar- 
tnm, religiosom Tero decet thus, qno tiale mitti ad Regnlom, doct^m juxta 
Dii colnntur ; ondc stolidus erat qui ac pinm. 



143' M. VAL. MARTIALI8 

CXIII. 

IN PRISGUM. 

CuM te non nossem, dominum regemque vocabam : 
Cum bene te novi^ jam mihi Priscus eris. 

Cum U n»n haberem eogniiwn, afpelkbam kenim et regem : eum bene te cognemy 
jam appdhbo te PHeaim, 



^»*>^^^S#N»i^^^^»#» 



1 Dnm te nen neram margo Jant. ap. Editorem, et recte fortan. 

VOTJE 

8 Jam miM] Cnm noTerim te bo* labo. liib. ii. Epig^. 68. ^ Qaod te 

minem sordidum atqne aTarum, jam nomine jam tiio salato, Qaem re^em 

honoriA caosa non dominom et regem, et dominum priai vocabtm/ Sce, 
led proprio nomine Priacom appel- 

CXIV. 

AD LBGTOREM. 

Qu^GUMQUB lusi juvenis et puer quondam, 

Apinasqae nostras, quas nec ipse jam novi^ 

]MaIe collocare si bonas voles horas» 

£t invidebis otio tuo> lector^ 

A Valeriano PoIIio petes Qainto» 5 

Per quem perire non licet meis nugis. 

QN«cttmi|«€ oUm pter et adoteeeent joeata» eumf et apinae nootrat^ o 2ecf <rr, qnoB 
nec ipoeiamnota» kabeo, pooeesaQainto PoUio Vateriano, ct^ueopera meet ineptia 
mndicantwr ab interitUf ei enpiee male ineamere bona» koroMj et te capiet wridia otU 
tui. 

Hic nnlla lectionis Tarietas extat in Ubris mana scriptis et impresNs. 

NOTA 

2 Apiua»'] Id est, nngas meas. lodicmmyertereyApinametTricam.' 
PUnias lib. iii. cap. 11. ' Diomedes Lib. xiv. Epig. 1. * Sont apinse tri- 
deleyit urbes doas, qnsB in proferbii cseqoe, et si qaid vilins istis.' 



KPIGRAMMATUM LIB. I. 143 

cxv. 

AD FAUSTINUBf. 

Hog tibi viciaos, Faustine^ Telesphoras hortos 
Foenia^ et breve ras, udaqae prata tenet. 

Condidit hic natae cineres, nomenque sacravit, 
Quod legis, Antnllce^ dignior ipse legi. 

Et Stygias sequum faerat patrem isse sub umbras : 5 
Sed qaia non licuit^ yivit^ ut ossa colat. 

O FMuim€f TeUiphmu Fttniu» poiddtt kM hortoi iibi jfropinquot, ei vilkam ex- 
igmm ei fraim Immida, Hie repoBmtJUia eiuereiy ei, ipee dignior fvi legereiwr^ 
eomoeawnt nome» Aniulim tfuod Ugie, Por /mermt poirem pdert wimuM irfemuo : 
tod qumdmmfao moufuUf vioii, ui veureiur ocm. 



.»*^^^^v^>^^^ ^^ 



SIsqvibiMdani eMe iememi^ inde coDJiciOf qnod scribat Cagnoriat: ' Le« 
ffendiuB ez vet. cod. iemei* Ald. Jiint. Colin. ali» tamen servant iemei*^^ 
OroooT. coqj. voioeroi ipae legi, Vide Var. Notas. — 5 In Angllcano este 
teautnr Junins : paier iret ui umftnt» : hinc Gruter. irei ad umifrae: Janus Rnt- 
gersins : Ad Siygiae eequum /uerat paier ieeei ut umla^ae: et sie erat in cod. 
Heraldi. P. Scrivertns, ScaJigemm secotiis : Et Stffgiae aqume/uerat paier ire 
euk wmbTOM ; ut sit Hellenismas, vorV S^KOMf ^ Uifai : paier ieee emb mmbrae \n 
cod. Palat. Iioc est, Ferens nomen patris filia adboc saperstite. Heraldus 
conj. mquue /uerat pater issef i. e. Hfyos cli f^v xarfl^ycu, nt sit pums pntns 
Hefienismos ; vel, Et Stygiae aquum/uerai prior ieeet ad iim6raff. — 6 Qiisa quia 
memHemii Puimannns. Pro vivii Palat. babet vivat; impreeatnr enim vitam 
loagam, nt,agriim colens, sabinde imping^t in ossa filise. 

NOTJE 

t Noeumqme eaermvit] Sepulchro debet pater, cnjns oomeD, non vere 

netnpe inscribebant D. M. S. i. e. Antollae fitifle, sepnlcro fnerat Inscri- 

Biis Manlbus Sacroro, addito mortoi bendnm ; nempe non turbato ordine 

nomine. Vide Epig. 89. snpra. mortalitatis. 

4 Digmier ipee legi] Ante filios mori 



CXVI. 

IN PROCILLUM. 

QUiBDAM me cupit^ invide Procille, 
Toto candidior puella cycno, 

O ProeiiU tnvide, me amat qmadam pueUa eamdidier teio qfciio, argemlo^ mive, 

/» ProeelhMi inscribitar in cod. Thnan. et in Epif . vs. 1. Procel^r.— S Csto 
in Thuaa. RiAo Jont. an. 1512. Musambertlas qui conj. Uio^ totan Epi- 



144 M. VAL. MARTIALI8 

Argento, niTe, lilio, lin^tro : 

Jara suspendia saeva cogitabis : 

Sed quandam volo nocte nigriorem, 5 

Formica» pice, graculo, cicada: 

Si novi bene te^ Procille» vives. 

?i7io, Ugu$iro : $ed qwmdam OM* nigrlarem wetey /ormUa^ piee^ graatto, acotfa. 
Jam medUttbmie euependM/em: « mIw ie eegmvif o ProcUUf reephrm. 



«»»»#<»-#«»i#»»i*^y»#»# 



gramma ordine quo nviic legltnr 4Upot«it. In edd. vttt. erdinatttr boc 
niodo : 

Quadam me eufnt, invide ProdUef 

Teh etmdidi»r jnteUei cycao, 

^r^lo, ntMy Uliey Uguetre, 

oW ^neMfflM omo ftec w e uigrieTem 

Fermica, pieef greeuiey eiaideu 

Jmm euMpeudia eena cogiUdmMy tfc, 
—4 Ald. Jnnt. Coiin. Gr^ph. alia», exhibent cagUaboi: et sic vet. cod. Cai|;« 
nerii. — 7 In nonnnUii, etou; sed nostram lectioneni ■ervant oodd. el edd. 
vett. 

NOTAS 

Z lAguMiro'] Gallice JUur de treene» etenira ptm invidia moritarns erat iUe 

VirgiUna EcL ii« * Aiba ligiMtra ca- ProcUloSy si didiciMet Martialem 

dnnt/ amari a formosiasinn paeUa qnam 

7 Vivee [VimM'] AUi legnirt vjoer, vicissim redamasset : h»c quippe est 

id est, non sospendes te, com me natnra iDyidorom nt alterias felicita- 

nif r» paeilsB amore perditam videas : tem doleant, malo antcm Istentnr. 



CXVII. 

DB AMTULLA. 

HoG nemos aetemo cinerum sacravit honore 

Foenius, et cuki jugera pauca soli. 
Hoc tegitur cito rapta suis Antulla sepulcro : 

Hoc erit Antullae mixtus uterque parens. 

FaMi» perpeiuo decare duerum dedieavU hune tucum, et poMca jugera agri ex' 
cuUL ' Antulla suu veUeUer abiata eondUur koe tumulQ, eodem uterq^e parem cea- 

Codex Bodleianns pro lemmate babet: Epiiapkium AniuJdm, — ^l Codex 
Palatinus exhibet, eacrwoU AoMort.— 3 Polmannos, jagmi puUhTa^ et sic codd. 

NOTiE 

1 Miermo honerel Quod sepalcra in solebant eodem tnmnlo eos condere 
Kternum sacra essent. qnoe mntnoa amor viventea conjanx- 

4 Hoc trU] Pro morc veterum qni isset. Vide Ub« x. Epig* 71. 



EPIORAIIMATUM LIB. I. 145 

Si capit hiinc aliqais^ moiieo ne speiet^ agdiom : 5 

Perpetao dominis serviet iste sois. 

jMKtafertlJatatttf. Si0iifw^xpetUlmmetigelkM,mtai§m$p€rei\nnm;i$U 
«iWMf «itg im m imU etienmm. 



Vott.— 3 Jant. an. 161S. habet mutwM pio Mtifof.— 6 Junt. Colin. alis qnm- 
daaiy «€rvjaf . 

NOT£ 

6 Perpdw dmHimU] Ager eDim le- stabat commanesepalcrnni, Pantola- 

pnlcro d^tinatoa sacer erat, nec bo seame, Nomentanoqne nepoti: 

alienari poteraty ioimo nec aliquando Mille pedes io froote, treceotoft cip- 

acqnebatnr hsredes. H. EXT. N» S* pos in agmni Klc dabat; hsredea- 

L e. hsredes externot ne seqaator. monamentnni ne seqaeretwr.' 
Horat. I. Sat 8. < Hoc mber» plebi 

CXVIIL 

IN LUPBRCUM. 

OccuRRis ijaoties, Luperce, nobis» 

Vis mittam pueram, sabinde dicis, 

Cai tradas Epigrammaton libellam^ 

Lectom quem tibi protinus remittam ? 

Non est, qaod pueram, Laperce^ vexes. 5 

Longum est^ si velit ad Pyrum veDire, 

Et scalis babito tribus, seid altis. 

^nod qaaBris, propius petas licebit: 

Argi nempe soles subire letum. 

Contra Caesaris est foram taberoa, 10 



tibiy cMdct Utrmm Epignmmuihumf fmmm cnni ieger^ UmHm remuHmm? O Im" 
ferce^ nra etf qmod de/itigee urmtm. Lomgimmmm eaf , ft eogUei vemire ad Psr- 
fmmjeidemiieUiMmkmbeoiri!me9mMe,eedlexeem$» Peieriipoeeereprfmhummdro' 
gme: mmirwM eememeeieii mdire Argueimm, Eel effiama e regieme /ori Cmemritf 

6 Alii legont md pUmm^ nt llb. v. Epig. S9. Jnnt an. 161S. et Colin. 1588. 

NOT£ 

6 Ad Pfrmm'] Nomen regionit in sapra. 

qon babitabat Martialis ; alii iniigne 9 Argi letmm] Tmenis est seo di- 

esse «dlam pntant: alU legnnt ed fisio: ArgUeimm est regio qoaedam 

pitam^nt lib.v. Epig.2S. < Sed Ti- nrbU obi habitabat bibliopola A- 

bortinse snm prezimos accola pll».' trectas. Epig. 4. sapra : * Argtletanaa 

7 Bi mmUe hmlnio] Hoc est» in ma? is habitare Ubemai.' 
altOy de quo Epig. 19. 

Ik^ ei Vmr. Clee. Mmriimi. K 



llt BPIORAMMATUM LIB. I. 

ScripdB po0tibm8 hinc et lnde totifl, 

Omnes nt cito perlegas Poetas. 

Hlinc me pete ; ne roges Atrectom : 

Hoc nomen dominas gerit tabern». 

De primo dabit^ alterove nido, 15 

Rasmn pmnice, pnrpnraqne coltnm, 

Denariis tibi qninqne Martialem. 

Tanti non es^ ais ? sapis^ Laperce. 

hme H MiJmwiM Mi» iMcnp^, ii( eeUriier perlegtu enmee PeeU»» JHUne peece 
me, ne qtufrae Atreetwn : eie vecttur demhiMe tabema : denttriie qnmqme de primo 
md eeemide wide tredet tibi MmiyUem abnmm pmttkef et pmrpnrm omolvm. Nm 

babent ed pbmm^ — ^IS Upsiwi et Ramires de Pnido contendttnt omnino esse 
legendnm, hm regee Atreetmm. Oniteri codd. nee regee, Ant. de Rooy conj. 
me rofttf Atreetmm. inteileeU conditioneli «, ot infra iib. iii. Epig. 4. ' Cur 
abcim, qnvret.' Vide Sancc. Minenr. iv. 7. et Bronkb. ad Tiboll. i. 7. 4S. 
Vel: me rogue Atreetmml nt qnaBl jactabnndat, et cnm erophatiy alterom 
me efierat. lUee me pete^ m regee In Jnnt et Colin. 

NOT£ 

1 SeripHe poetikui} In qmboB polaAtrecto. Alli,a«Br«fetil<fmf«m. 
nempe inscripU erant librorom ve- 16 De primo dabit'] Hoc ut, de 
nalinm nomina, nt hodie apod nof. primo Tel secnndo armario. 
IZNereguAireetmei} NesitopM IS TemHmmee] Hoe ett, Ui Hbri 



rogare alios nomen bibliopolm» A- non valent qninqne denarils. 
trectns Yocatar. Alii legnnt me rogee Saipie] Non tam landat Lnpercnm, 
Atrectem^; boc est» me petas a biblio- qnam sordes qns et a¥«ritiam irridet. 



CXIX. 

AO GiEGILIANUM. 

Cui legisse satis non est J^igrammata centnm, 
Nil illi satis est» Ceeciliaae» mali. 

OCaeUimmfadtienem^eoekieeeceHimiiBpigrmmmdM^nulkmi UU mabmt 
ei^fUa. 

ildMitf«nmi inscribiUr in ed. Pnlamnni, et ia Epig. ts. S. SedUimie. ' 
CeUray nnlbi yarieus est in ezemplaribns. 

NOTA 

1 CW l^rMsr] L sag i of W hmie esmontoCallhnaehlapndAtfaensMmi 
libramHodetteeacnntyetCisciliao» Ub. iii. cap» l. < Magnnm libtnm 
peUnli pinn EpigrammaUflnspottdet magoo nmlo pnrem ease.' 



M. VAL. MARHALIS 

EPIGRAMMATTJM 

LIBER n# 



MARTIALIS DECIANO SUO S.' 

QuiD Dobis/ inqtiis^ cnm^istola? pammiie tibi pra»- 
stamas^ si legimus Epigrammata? quid hic ponro dictunis* 
es, quod non possis versibas dicere ? Video qnare Tragoedi 
Epistolam ac^clpiant^ quibus pio se loqui'' aou licet. Hpi- 
grammata Curione non egent,^ et contenta sunt sua» id est, 

Qmd mM§ rei ctt,al»,ani EfiaMif d» ptnm mtnwm it If» ii amMmm 
BpigrmmntUa? md qM kie diehn» m, ^iimI wiginf cspoMff iwrwfartm? mm 
qr IV^nwii itfawliy Bfkioimf ^imimnmie§ipirmimmit uflUm^ nuu mjUtd^m»: 
Cmimm iw mi efu» E^rmmmdiku ^ H m§kid yifa jna, hm «i, m ^ m km Hw f i i ■ » 



^.^ K »^^^»!^^»!^» 



1 Maktulu Dsciaiio tcio s. decst io edd. yett. YtXenm MmikU$ 
Jkcimm mm mkiUm Id Ms. BeTerltndi.— S In cod. Pelat deiiniif.— ^ Legitnr 

NOTJB 

» ^nUwMi] Flngit PoeU Decift- « CMinf nen ^|«nI] Hoeett^pne- 

nHn* de qao lib. i* Epig* 40, niirari, eonCy qni ]MlMn legeret Epittotam» 

qnnd ntatnr Epistoiainprincipio iio« qna m ¥01 popnio vel piinaipi com- 

joi libri, enoi aenteni mani vonibni mondarent Trafindi. Do Cnrione Pli- 

eaplicam poieit nins Secnndoi lib. iv. ^. 7. * Scrip- 

^ Qmbm pra m Ufd\ Idoo aempo, tit pablice nt o Cnrionibai eliseretnr 

Epietola otontnr TrafiBdi, nt aliqna TocalisMmne altqais ez ipeii qni los^ 

dore anditoretToliectoretmoneant» ret enm popnlo:' librom intellife» 

qnod in Tragodiay pnetor argamen* qnem tcripserat Begnlni de tita filH 

tnm iabnliBy nibU iptit pioloqni li* tul mortni* 



148 U. rAL. MARTIALIS 

mala liogaa.'^ In qQacamqne pagiiia visnm est, Epistolam 
faciimt. Noli ergo, si tibi yidetur^ rem facere ridiculam^ 
et in toga saltanti* inducere personamJ Deniqne yideris^ 
an te^ delectet contra retiarium femla.' Ego inter illos 
sedeo^ qui protinus reclamant. Puto me hercule,' Deciane^ 
verum dicis. Quid, si scias^ cum qua, et qnam longa 
Epistola negotium fueras^ habiturus? Itaque, qnod exigis, 
fiat Debebunt tibi, si qui in hunc libmm inciderint, quod 
ad primam paginam non lassi pervenient. 



In quacumque itagUm liM, icribmU Episiolam* Ne tgitur^ d Ua ceiueij /m 
rem abettrdmnf nec accemmodee iogmn femnaealkmiu Tandem ammadioerimj am 
ferulatibi]^eatconirareiiarium, Ego Bcdeo interittoejfuieiaiimconiradkuni. 
O Dedme^ mekereuU^ optiior, (ogvmf oerMNi : fntd, li ieneue^ cmm qua ei quum lom- 
ga Eftietola raiio iibi iniereeteurafuerii? Quamobremftaif quod poeiuiae, Si qm 
tnemrerini m kunc Obrumf de ie promerebunturf q[uod mm drfaUguii accedeni ad 
prt$nam pagtnttm* 



et: tii toga eeUaniem inducere pereonmn: Ald. Jant CoUo. Oiyph. Jniiiaii. 
Ltng. Pulnan. Delplk Ste. habent, et iogam eaUanH indaeere pereonm; et 
slc oodd. Cagnerii : boc quace Oratero dUplicnerit qnerit Scri? erias. Codd. 
Omteri eeUmM testantur: ood. ficriv. «altenlmi. Vide OronoYloni Ir 
Var. Notle,— 4 Denique frideae^ wde Junt. 161S. et Colin. 15S8. Deniqaie 
videae, im te Pnlmann. Junlan. Lang. Delph. Malttar. dcc Alil mderU. 
Vlde OroQOT* ad Senec de Proy. eap. l.--^ Ald. Jnnt. Colin. Pulm. Lang. 
Junian. Delph. Barbou Par. 1754. &c. fuerie: Scriv. Farnab. et Scbre- 
yel. fuerm. 

VOTJE 

' 3Ma Hngka] Hoe est, nordact et hatnr. Juv. Sat. vfiJU ' Movet eeoe 

Ifberayqniimentenisaamnbiqneape-- trtdentem.' Idem Lipaint Satnma^ 

rire potett Epigrammatnm scriptor. lium Sermonnm Ub. ii. eap. 8. tri- 

• Etin toga aattaiilt] Qrariutis et dens enim alTe' fnscina llll, pro gla- 

digniM^s cau»a cives Eomani ute* dio. Domitius ezistlmat proTeri>ittm 

bantnr toga, qua ridiculum pantoml- hoc dici In eos qui Infirmo praesidio 

mum indni non conTenisset. Idcireo contra maxlme instmctnm pogna- 

Poeta lib. vi. Eplg. 94. Irridet qnen« bant : sic contra obtrectatores Epis- 

dam Carislanum, qui Satnmalium tola defendere se non debnit Martia- 

tempor^ togatas ambnlabat, dOm alil iis, sed Eplgrammate, qno ▼ehemen- 

positis togis syntheses induerent.' tiorent. Sensns est, Inqnit Rad€« 

Sensus est, Nollfersibns tuis orati- ms: Operam lodes, Poeta, si te £• 

onem solntam' acdommodare, hoc e- plstola eootra' Zoilos deftiides: ego 

nim indecorum Videtur. primns reclamo et dissnndeo. 

' Conird reHaHumfenda] Id est, in- f Puio mekercuU] Deeiano respoa- 

quit Lipsius Saturnalium Sermonum det MartialiS) et assentitttr; atque itn 

lib. 1. cap. 15.' ' nidis contra triden- Epistoiamy qnam longam emt factn^' 

tem :' rudis antem gladius eret e lig- ras, breriter eonciodit. 

no; retiarlos ▼ero tridente ferreo ute- > 



£P16BAIfMATUM LIB. II. 140 

I. 

AD LIBRVM 8UUM. 

Tbr centena qoidem pbteras Epigrammiita ferre : 

Sed quis te ferret» peilegeretque, liber? 
At nanc snccincti qn» sint bona disce libelli* 

Hoc primnm est, brevior qnod mihi charta perit. 
Deinde, qaod haec nna peragit librarias hora, 5 

Nec tantam nngis serviet iste meis. 
Tertia res hasc est, qnod si cnl forte legeris^ 

Sis licet nsqne malns, non odiosns eris. 
Te conTiva leget mixto qnincunce: sed ante, 

Incipiat positos qilam tepuisse calix. 10 

Esse tibi tanta cautus brevitate videris? 

Hei mihi^ quam multis sic quoque longus eris I 

« miokMntUbml ud wtmc meipt yw mt au m i kai M brmi Ubri* Hee pnmMm 
mt^qmBdmimr nt imtm* mem dUria; ffmtetm emod mriha iramertM hme 
«mIm, a«e imm^i^eeewpMtwrmBUtmpiiie. TeiikiM eemmodmm hecjet, 
fwtddMde/ermmUetehmt.qmmmfieeempereUfiMHef "m eriemeUdm. €0«- 
«11» Um^eteHmketeifuimmme: eedprimHnmm tepefei feeUimt poeaiMi. 1W« 
bteeUwie eMimm tetalm? kei mikijme etiem mede 9M» «iittaf Meberi» 



2 lo cod. Palat periegeretm Uber.^ Jut. uu 1512. et Collo. 15W. qim 
emet beim iieee, Codez Bodloiuiiu: fme eimt bemi meee.^ Ubri mano 
eurati ap. MaMUobert. hobeot, pereget Ubrmim: ne enira et verwi seqoente 
ett, eeniet^lt Hei foora «wttM io codice PaUtloo: onde Oraterus ceoiet 
raieribeodttfli: Ekewqmmkmeatie^tfe. 

NOT£ 

1 Ferre'] Priorl ▼€»© eootioerey nom dilaebaot entiqni. Qoincnnz 
potteriore poti et tolenra MgDifi- auteni qoioqoe cyatbos cootioet. Li- 
eat. ber ilaque mens legetnr anteqoam 

7 Si em\ 81 ab aliqno legeris. ▼inom aqoa calida fervens raducatur 

9 Mixte] Eteoim aqoa calida vi- ad teporem. 

II. 

AD GiESARBM DOMITIANUM. 

Crrta dedit magnum^ majiis dedit^Africa nomen, 

Scipio quod victor, quodque Metellus habet ; 
CrftatMpoiidf anviMMi immen, Jfriea meim.qmappMm ett MetOimy eiqm 



160 M. YAL. MARTlAIilS 

Nobilias domito tribm^Gormaiiia Kheno, 
Et pner hoc digniis nomtee, CcMUur» eras. 

Frater IdnmaDOs meroit oam pabe triumphos : 5 

Qq8b datar ex Dacis lanrea, tota taa est 

appeUatiu ut vktor SdpU. Devkio EhenB Gtrmamm dedU OmiM nomeny H 
koemenbariipiur^oCmmr* FmUr wmiim eet tnmmpka» iduHfoe em» ptire : 
HH eoH debehar Umrea ^a^ eoaeedUwr ex Daeie. 



Lemma in codice Thouieo eity A4 Cmoereau—% Qm» diet» ex Caetie In 
Bfc BcTerlandi: ex Ckartie ciut Langias e Pnlmanno: ex Caiiie lcgendum 
eue contendit Ltptins Ub. i. Epist. ff. 

NOTiE 

1 Creia] Nomen Cretensis a de- Ub. ir. 

▼icte Cretetraxit Lndns MeteUna: 6 fVwfer] Titna tcUicet ^ni cnm 

ab Africawo domiuAfricaantdio- ^patre VcHMtfiano Jndieos domnit. 

tut eet Sdpio. Soetonius in Tito cap. 6. SolasTcro 



t MMfaf) DonMnMindMtei Donritlamie Daeoe subeglt. Dacla 

jiiTenis, derlctls 6ermanitqni Rhe» hodie complectithr Transylraniamy 

nnm acoolnnt; nobiUna ' Oenpanici ' Walachiaroy et Moldaviam 

cogsomen assecntns est: Germani /dK»uM«] IdnmnarcgioPalsatins 

^uippe Afria et Cretentibns bciUico- inter Arabiam Petrmam etiEgyptnm, 

siereatnDt. Vide 8neton|nm in Do- a qna Jndmi dicti an^ Idnrn»!. 
mitiano cap. S. et Tacitnm HiBt. 



III. 

AD 8B3LTUM. 

Sbxtb, nihil debes ; nil debes, Sexte, fatemnr. 
Debet enim, si quis solvere, Sexte, potest. 

eJi^i^^aSH^^em *" ^'^' "^ ^' coacedimae: mm, Sexie,ei qtdeeoheado 

!^.u?f .^P'*^"**' exhibendo nnUo modo variant ant codices mannscriDti 
ant liDn iroproMi. "^ 

NOTJE 

% IMtei Msm] Qni solvendo non Lib. ix. Epig. 105. <Qnod tibi non 
es^ nUiU debet, qnod gcilicet nUiil ponnm solvere, Ph«be, meom est' 
anferri possit ab eo qni nihU habeat. 



BPIOBAMMATirH LIB* II. ISl 

IV. 

IN AMMIANUM. 

O QUAM blandus ea, Ammiane» matri! 

Qaam blanda est tibi mater, Ammiane ! 

Fratrem te Tocat, et soior Tocatnr. 

Car vos nomina neqniora tangant? 

Qaare non juvat hoc, qnod estis, esse ? 5 

Lasom creditis hoc, jocamque? non est 

Matrem, qnae cupit esse se sororem, 

Nec matrem juvat esse, nec sororem. 

OJiR]iiMiitf,9iMiii maotieiiiMlri/ O AmmiM, §mm mnt»^ Hbi gf^i- 
trixl temdlatfniremt et §aror meUatwr. Qwre wmimL iMewitrmvoBm^ 
went? CurmtnpkueieeeeiimdeeH»? HmrOeii» mm Jk9lMm m etfteetiem: 
mmettgemtrix^expetitMee»e»0r0rtm^neepheetiiitiimaterm€mr9r. 



#Wi^i#<»»^»»^#» 



/s AMidMM inscribitnr in Ald. Jnnt. Cdin. Oryph. et idiis v«tt^i*f^ 
ere^a» koe jeeumim: nM e»t BttOer fme, tfe. in bs«eM. Xmm «redifw Am, 
^ JMMHfM M» etf MeUr^ fiuv, ^. Pnlmannos aiiiqoe. 

NOTJE 

8 Freirem f«>««rt] Pratris et »0- T 8eT9rem\ In pennltimoYemi a- 

mlt nomiiM tnTpiwdo tegebatnr. mlcam interpTetare : In nWmo Intel- 

Vide Hb. XII. Epig. SO. et lib. x. ligepwprie, hoc ienau: NoHeteaM 

Epig. 06. mater nec loror, sed nxor. 

V. 

AD DBCIANUM* 

Ne valeam, si non totis, Deciane, diebns, 

Et tecom totis noctibos esse velim. 
Sed duo sunt, qu» nos distingnuiit, miUia pasBom : 

Quatuor h»c fiunt, cum rediturus cam. 

i««-r«n«.«D«riMM.iiiwe«*i«wi^ ^ 

JX^^!^^ Hi^^fi^.cumreversitru»Uer. 

1 Jnotina nortra i> margine babet : • !>««•«» codex noster f I. e. Di^^ 
riTn^i, ♦e.-» Bcvertandi Ms. r^ m» ii4^> et recte forsan- 



15S M. VAL. MARTIAL18 

S»pe domi non es : cum sis qaoque, saepe negaris : 5 
Vel tantam caosis^ vel tibi saepe vacas. 

Te tamen nt videam^ duo millia non piget ire : 
Ut te Aon videam^ qaataor ire piget 

/ictd». Crebro wm e$ domt ; etuan am m, erdrro dic€rig abem: wt dtu opermm 
cmmsdmiiaMd.inifreqiteniertiln. Nikihmhuu wm titdet emHvi 4mo maUarim 
Mifrmtr tuo caiupeetH ; oed ttedet emetiri quaiuorf fU wom fnuar, 

NOT^ 
6 Cmm mo fuopie'] Sie acute carpit bos oratioDibo» Taearety salQtantes 
DecianmDy qai doni albi vel foreiui- excladebat. 

VI- 

AD SBVBRUM. 

I NUNO, edere me jube libellos. 
Lectis vix tibi paginis duabus^ 
Spectas iox^^^'^^^» Severe, 
. Et longas trahis osdtationes. 

Hasc sunt, qaao rel^nte me solebas 5 

Rapta exscribere^ sed ViteUianis. 
Hiec sant singula, qu» sina ferebas 

/ mme^ rogamopMeomWnwidMoiUupagifiiimxMteleetiOfOSeoore^iMOfkio 
poem Ubrt^ et dmeio oeeUaHemeo Umgao, H^ oami ^iur, rtiefemie mu. «tMMMm 
ereptm deteriberef oed ViteiUamio. HeBc mmi mmgiia ^imv omm geotabaoper ommmm 



^^^•^*>tr'^>^>^>^>^^ 



t PolmaBDM, Lugina» Janins, Delpb. Aec« legant, iexmreitm^mAmp L e. «Ilt- 
■Mai pagimam libM. Pro lioc verbo yacnum relinquitor spatiam in CoUn. 
an. 1528. sed nt babetnr in Jnot. an. 1512. verbore nihili est. Salmasios 
legendam pntat krxmrmSiKKMr Scriverius in eodd. invenit, eo eaio eolSem; 
nnde ille ^fxvrmcAXAW, vel Ioy*'^**»^^* Vide Var. Notas. Lectio nostra 
delietiir Scaligero; qnem me in Var. Notis in Tibnil. iii. 1. ll^— e 

NOTJS 

1 I nMMc] Formnla indignantis et sed voealis brevis ante dnas oonso- 

insnltantiSy lib. i. Epig. 4i. nantes potest prodnd. Sie mira- 

t ItfXorwBi^XiM' [(hxPKroifmkm^} Tb tnr Poeta> qnod tam cito fievems 

h hxbr^ K^ ytypapfkhoify id est, defatigetar lectione Epigrammatam» 

^HSd & HMJaHi pmtf scr^^Mm eei ; hoe qom alias recitata tanU festinatione 

eot : Vix ana ant aitera pagina lecta, scribebat in sais pagillaribas. 

lasUdii signa jam ostendis. Correxit Sed VUH»am\ VltelllaBl erant pn- 

Scallger, l^xevMH^^Mis et interpre- gOlares, qaibus res amatoriss et tasci- 

tatnr:parfsmpofercMamad|(iaKmieM: ▼» scribebeatnr. Vide llb. xiv. 

sed hac ipsa interpreutio ostendit Epig* S. 

vmrins esse Salmasiiy iex»romibjsjmir 7 Hete sanl] Singnla EpigrammaU 

nam mbsXm glnten, non imKjor, Sic alii. magiii fadebat Sevems : in amim vero 

6 Roptm^ AIU Ropia oeribere; alU llbram redacU fastldlebat i qood ab- 

Roptim metri cansa, • nt alnnt ; snrdnm videtnr. 



BPlORAIfMATUM LIB. II. 158 

Per conviyia cancta^ per theatra. 

HflDC sont, ant mefiora si qua nescis, 

Qaid prodest mihi tam macer libettns, 10 

Nullo crasnior nt sit nmbilico^ 

Si totns tibi tridno legatnr? 

Nnnqnam deliciao snpiniores. 

Lassns tam cito deficis viator, 

Et cnm cnrrere debeas BoviUas» 1 5 

Interjnngere qnaoris ad CamcBnas. 

I mmc, edere me jnbe libellos. 

itVerUmtm, Hae nmt aid etegimiioray « tamen muedamigmenu. Qvtf 
^JmeeltUkermieetemUyatmdhumbaieedenei4>reUyeiinim^ 
Ugemdmm ieimm? JViwytaw foeUifiae igmttfi»r, Tam eeleriier drfeOgiaMe «ioter 
Uagmeef ei emm iiU emreHdmm eiiBmriUaefVUimKmrmied Cememee, IwemCf 
regm me ut mMieem Uhree, 



lta<« «erttmJimt.ftn.lS1S.elColin.lS98. ii^pKii icrttert ex alift ^aftei 
Colln. editlone citat protMtqne Cagnerint.— U Si ieie omnino letendaoi 
OMe contendit Ramires de Prado. Scriverint mafidt: Si iehm tridm 
Hbi Ugwim'. <8ed prior in iridrn et Hdrn est porrecta,' inqait Bever- 
laadns. Recte: sic eidm Terentios Andr. n. 6. 9. ^Niliil liercie: ant 
sl adeo; bldol est, aot tridni.' Et Paol. Episc. «Imato mortis tridnanl 
fiaeris.'— 13 Nwefiem in qailMisdam Tett* teste Heralda--14 Lepeee imn 
eHm Jont. nostra in marg. Haad rarenter vocabnla Iosihs et teaem li* 
brarii confuderant, ot ap. Propert i. 13. 8. et 811. Ital. x. 808. nbi Tide 
Drakenbd— 18 lier Jmtgere ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Venet. Ald. Jont. 
Celln. Orypii. aH». Scnliger. ad Propert p. lOS. emendavit Iwietiemgere. 
Verba iCsr et ilir (telsr) tepe eoafnadnntnr a librariis. 

NOT£ 

8 Fsr ssmMi] Ubi nempe redta- nins lib. ni. cap. S. Hodie, Beimetu 
baatnr : * slnn ferre ' significat camm 18 Iwieiimigere] Slgnificat Jomcnta 
habere. Llb. m. Epig. S. soWere a jago. Llb. iii. Epig. 8T. 

9 Sifmi ncseis] 81 tamen qnsBdam * Esarsitqne dles, et hora lassos In» 



snnt EpigramnMta, qasB nondnm le- teijungit eqnos meridiana.' Seneoa 
geris. de IVanquilllUte Vltsi: «Qnldam 



11 VeOe wnWicn] De qno dictnm Inteijnttxemnt, et ln 

snpra lib. i. Epig. 87. hoo est: Fms- opens afiqnid lofioris opens dist»- 

traewaTlnt Uber mnbilici crasslta- lernnt.' Alii minns bene IKir >n««r«. 

eaeedefet, ri tanMn tn Sensns ett: Non nno decnrsn perl»> 



ddicatns et snpinns lector tridnnm gis tennem libmm, sed osdtanter 

lUi legendo insnmas. FsmaMiis. hmres, et dillbrs in tridaam. 

12 ai ieimi] Videtar legendnm ieie. Cmmmmui] Templnm CanManaram 

13 Sepkderee] Hoc est, segnes» et erat BoYlllas Inter et Urbero. Sevns 



oschuiter pereeptsi. est: Meos versus tegere fii^ incipis, 

IS BsmUes] Vfbs cst in lAtio. PU« et jam def^Ugatns es^ 



154 11« VAL. MARTIALI8 

VIL 

III ATTALUM. 

Dbolamas belle; cansas agis, Attale^ belle. 

Historias bellas^ Carmtna bella facis. 
Componis belle Mimoa^ Epigrammata belle ; 

Bellas Grammaticiis^ bellas es Astrologas. 
Et belle cantas^ et saltas^ Attale, belle^ 5 

Bellus es arte lyr», bellas es arte pilce. 
Nil bene cam facias, facis attamen omnia belle. 

Vis dicam qaid sis? magnas es ardelio. 

O AMe, bene reeiUu: he»e dki» eoMen, Cempenie JMeriae ifrefiof, ei 
tereue ekgmUe. Beng feeU mkme^ bene E]^igrammata:lMmiie ee(hwmai'^^ 
bemeAetrelegMe. Bene emUee^ H 6etM, o Attale, agie ekereee. PerOue ee «rft 
lifree, H mUfriUe. Cmm mkU egae bene, mJUMiii» bene egie emuiM. Fkeei 
F^eram^di? Megmu ee wriOm. 



9 CetHponienumeroe cltat Lui^liis ex ed. Pulttaniil. JHnc quinqne foea^ 

.(velMUMMM,) et MiiMif, (sive mmeru»,) 
'ttndaiitar.-<-S Beverlandi Ms. ordatia; e| 



bula, iclmn», miomi» mImim, MiMML(vel mummm,) et miimi«, (sive mmeru»,) 

faciUime a tcrlba irropcrrate «Mnfttndai ' ~ ' "" 

slc ia cedice Vaticaoo. 

NOT^ 

1 IMaaiM] Dedamatio ett do* ardeHones Tocantiir illi qui in nllifl 

mestica exercltatio et nmbratiUs, agendo toti occnpati snnt. Hoc no> 

quo in genere pneri apud magistros men alii deducnnt ab ardore et in^ 

eaercentur. De Attaio jam dictnm petn tentantis multa, nibil vero per* 

lib. I. Epig. 80. ficientis: alii ab ardeola ave, qam 

% JlftaiM] Poemata ridicu1a,in qni* sepissime din alas qnatiens, in aere 

bus solns risus qnsBrebator. velnti pendet, nec loco movetur. 

8 Bfaguue ee ardeHe] Proverbialiter 

VIII. 

AD LBCTORBM. 

Si qaa yidebuBtiir chartis tibi, Lector^ in istis, 

Sive obscora nimis, sive Latina param ; 
Non meas est error : nocait librarias illis, 

Diun properat versos aanamerare tibi. 

O Uaer. M JMfiMMrif tiiadom ta ielie chariie aui atMtaM oftjcvra, «ire poruM 
LaiiMa; meammemUmenda: ecribao^fmieamdaibue,dumfeeiinaireprmeeuiare 

NOTiE 
S Ii&rttftM] Poetae vereus, qoos in bebant librarii, et pr« nfania fbstina- 
tabema venderet bibliopola, transcri- tione menda plnra hcixkmt, versos 



BPlORAMMATUIf LIB. II. 



155 



Qnod 81 Don illiiin, sed me peccafise pntabis ; 

Tanc ego te credam cordis habere nihil. 
Ista tamen mala snnt Qnasi nos manifesta negemos : 

BsDC mala smt; sad tn noa melioia &cis. 

UkkHbu Quod dcredUUIumfu>Herrti8$e,8edme: fimtgffexMmtAoU 
utgemo, N i hil e m l mu iita «mIs mmt: qtmi nom f 
qoidevi «uifa mmi, tedtmnoH compimiB ekgmUionu 



6 Ramiresios sie legit bniic ▼ennm : Nmmie ego te credtm^ em^lmbere 
mikUf Jantiiui nostra btbet in margine, mentie; parom recte.--r *Mallm 
ex yet codteey ipmn nm ; ▼el, pdd enim nmnVeitn negenmt T idqne llfoeDs prm- 
tvlerlm/ CngneriuB, BeTerlaodi Ms. babet, qna ei mmdfeeUi; qood ex Cag- 
nerii Nota antiqnam oMe lectionem coiQicere licet : qim ii mia^eeta negenme 
lcgit Janns Antsersins* 

NOTJE 



qnippe aliqnando integroi preter* 
ilianty aut ioco mntabant. 

6 TKac ege tej Ramiresias legity 
forte miniu bene : Nnnme ego te ero* 
dmn MrdM kabere nikU? id ent, inqnit : 
Si dixeris roe peccasne, te cordatnm 
et sapientem Jadicabo. Ex concio- 
sioae antem evidenter coliigitnry qnod 
Poeta non se bic pro more solito 
vitnperet, sed facete irrideat bebe* 
tem lcetorem. 



7 leta imnen] Instat lector, Sed tni 
▼ersns mali snnt, nec librarii ▼itiOy 
•ed toe. 

Qnasi nos nmMJfettn} Betpendet 
PoSta, maies qoidem eese soea yep- 
iosy sed ab ipsis censoribos elegan- 
tiores non eomponi. Legontalii : qnm 
ei nmn^eitn negmmm, Qnam lcetionem 
DonintelUgo. AUii foiskmffii^ssta 
negemnM? Vldetnr bona bmc iectio. 



ix: 

DE NiEVIA. 

ScEiPSi» rescripsit nil Naevia» non dabit ergo. 
Sed pato^ quod scripsi» legerat: ergo dabit. 



Ser^m, Ntevia nikU reecripeU, 
tcr^ei^ ergo coneedei . 



Srgo non concedet? oedf openoff iegeret fNod 



1 Pnlmannns : nU deibU etgo, Ald. Jnnt. et Colin. nso dahtt ergo? enm ii^ 
terrogationis nota.— S Sed pnto, g aod scrtpst, dgsrtt in iisdem, probante He- 
raldo. Vide Ovid. Art. Am. lib. i. 



NOT£ 



9 Legemd'} Epistolas enim ab ama- 
tore missas cnm legit pnelia, se non 
inezorabilem fore indicat. Ovid. Art. 
Am. Ub. I. ' Legerit, et noUt rescri* 
bere : cogere noli : Tn modo blandi- 



tias fac legat nsqnetnas. Quse voloit 
kgisse, Yolet rescribere lectis. Per 
numeros venlent bta gpadnsqne 
snos.* 



156 M. VAL. MART1ALI8 

X. . * • 

IN P08THUMUM. 

Bahia dimidio qaod das mihi, Postiiame» labro, 
Laado : licet demas hinc qaoqae dimidiam. 

Vi8 dare majas adhac, et inenanrabile monas? 
Hoc tibi habe totnm, Posthame, dimidfnm. 

O Pcttlmmet flMmi o§eidamutmUdUbai dimUU» Ukf: permiUo hme etmm 
j igf m fi6i tetttm hee rftwiidtMiH- 



1 Janiaii. Palmaa. Laiif • Delph. Stc. ^em Au. Ald. Jnnt. Colin. «Uki emii 
BtTerlandl Ms. q^ dee, 

NOTJB 

I Qimd [fiw] Att] AIU, fiiMi dM. bat Ute PoitliiiiniiSy de qno itemm 
Yideat leetor. Epig. 12. et Sl. infra. 

4 HeetiUlmbe} Mde qnippe ole. 



XI. 

AD RUPUM DB SBLIO.* 

QuoD fronte Seliam nabila yides^ Rafe, 
Qaod ambalatOT porticam terit seras ; ^ 
LagQbre qaiddam qood tacet piger valtas ; 
Qaod pasne terrom tangit indecens nasas ; 



OR^feffmdepeeteeSOimmmdtueheeiKreffmdtmdMi 
tuMmf fwedjrene hiefe eUet fi tidd /em /tmeetmoy foed mmm tterfie /ete demieeae eet 



^rf^»»^^^i#>»^#'» 



Lemma In edd. ▼ett. est : /n SeUma. Thoan. ezhibet : Ad R»^ de SM 
eemipeia.—l QmodfremU SUtam codezidem. Ri#e Jiint. et Colin^S Bever^ 
landi Mi. eenu Cod. Palnt. eeram; et tic in cod. Henildi.-— S Laaguere ^iw- 
dam codez Bodleiinat. Lemgore BeverUndi Bfi. — 4 Codez Vntiemint: 
QMod penm terram tergit. Vide Heias. ad CUmd. Prmf. lib. i. in Rnlin^ 

NOTJE 

* Lego, InSdima. Alli»ld A/Mn S Lagahre foiddamj Vnltns nempe 

de SeUe eenipeta» prm te fert tignft tristitim. 

a Pertieam} Enropes sanei nbi ple- 4 Qiiad p«tie] Per Hyperbolen 

rlqae divitet ambalabant, a qaiboa ad ottendit Poeta, quam demitteret ea- 

Gcenam invitari se sperabat Selta«« pnt Selias pr» padere et mcutlda, 

Vide Epig, 14, infra. quod a nemhie invitaretnr ad e<enam 



BPlGRAMMATUJi LIB. II. 157 

Qaod dextia pectas palsat, et oomam yellit : 5 

NoD ille amici fitta lagel, aat fratris : 

Uteiqoe natas viYit, et precor yiyat : 

Salya est et uxor, sarcince^ne, serviqne : 

Nihil colonus, villiciisqae decoxit 

Mceroris igitnr cansa qon ? domi ccenat 10 



ad Umm'99qw,fmd mmm fireM peeim^ aiqm ivHMi eufHkt : iUenomdefUi 
marUm mmei^ mUfrahi»: «l«rf«e Jmm fruibtr mim'^ H opto nt fnmiwr: nioolii- 
flMt ai mxory ei mtpHkx^H mmteipia salTa snnt: coUmmfei emim 
dtfqrfdOTtl. ErgoMirUrmiUeti^qmdommiidmm. , 



*^*>^0<0mm^l0K0^ 



10 Metrorie igthtr mkm» pmd domi eenmi minns tincere antea legebatnr in 
Jnnianis, et qni enm secnti tunt. Matrorie igUw eama qam eti f eodd. Henidi 
ei Palnt. cnm Ald. Jnnt. Colin. Orypli. &c. ona leotie rapoBeiida ett| in- 
qnit idem Henidns. domi eemm eei Beverlandi Ms. 

KOTJE 

10 Cemm ftuel [fnod] demi eemai'] eemai. Jndicet lector. 
AlUf MeerorU igiim' cemmpm 9 domi 

XII. 

IN P08THUMUM. 

Es8B qnid hoc dicam, quod olent tna basia myrrham, 
Qnodqne tibi est nnnqnam non alienns odor ? 

Hoc mihi snspectnm est, qnod oles bene^ Posthnme^ semper : 
Posthnme, non bene olet^ qni bene semper olet 

QmdeoOigamexeOfamd odor wmrrhee iteeei iuUooeatte^ei extOtfmdeemper 
habeeoderem exienmm? /a eo miM mbeei nutptcto, o Poeikmmf qaod bene oiee 
eetaper: o Poeikmm, qid eemper bene oieif nm bem oiei. 

9 QModqm iibi eei eemper Ald, Jnnt et Celin. 

NOTJE 

4 Non bem oUi] Sic cerpit Posthn- odore dissimnlare conabatnr. Vide 
mnm, qni anlm» snae foetorem atque lib. yi. Epig. 56. 
oris spnrcitiem nngnentornm accito 

XIIL 

AD SBXTUM. 

Et jndex petit, et petit patrontis. 
Solvas» censeo» Sezte, creditori. 

EiiMdexexigU.eipatromuexigii. O Sexlef eaddeo ai eaH^aeUe eredOori. 



IBB U. VAL. MARTIALIS 

Hic nulU lectionis varietn tat in librif Moa awittit tH typb 

NOTiE 

1 EljiHlexpilitlNelMCniiolTere go, iDqmt PoeU, «bM)ne hac lite 

debita Oiif earfilty flimnl et Ro- viiicredltorisatisfacerVyqiMiiitrilmf, 

■wMf Jndices, qei pecaniam a Htl- JiKlici, pstroao, et crediteriy «i litf- 

gentilNU cztorqnerent PraMtat er- gaveria. 



XIV. 

AD PAULINUM DU SBLIO. 

NiL intentatum Selius, nil linquit inansam, 

Coenandom qnottes jam videt esse domt. 
Carrit ad Europen, et te, Pauline, tuosque 

Laudat Achilleos^ sed sine fioe^ pedes. 
Si nihil Europe fecit> tum Septa petuntur, 5 

Si quid Phyllirides praBStet^ et iEsonides. 

SHm» nikU iMi iii«li<iir, nikU non wdet, fnotie$ »entU jam JnvwndoM em emmm 

^ domL Propend cmI EmropoMf et te, o PauUne^ UtMdibue a»ddMe exteOiif et tnoe 

pede» AMU»». » ntJUi profnU Bnropey tnm tnm^ert m od Septo^ li fiisd jiro- 

Jleiai PkyUiHdm et JEeomde». Hine etiam /nutntn» odU eede» MempiUiem^ H 



/n Sriiian lemma est in edd. vett— 6 8i fiitd PJUtfyriilM Aid. Jont. ct 
Colln. 

NOTiE 

% Cnrrii ad Enrop€n\ Prope eam- campo Martio cnrto se exercebant 

pnm Martium porticns fnit» in qna Romani. Lege StralKmem loco c^* 

picta erat Enropes a Jove In taumm tato. 

Gonverso raptsB fabnla. Stralio lib. v. 6 Si niAtl fnrope] Si nuUnm ilUc 

n^ai^ 8* IotI rov iMtorobron naBL MAf reperiat a qno invltetnr, se confert 

X» vAmt, acfli aroek nko^ nenat\»fifS»^ ad Septn, qnas et Ovilin dieta, locn 

VmI AXtfn, mI Bie^pa rpta^ n. r. A. nimirnm tabulis valbitay In qntbns po- 

Prop» huc emnpnm^ [Mnrtimm nempe^] pnlus Romanns snflVagia latnms eUn- 

eltef «st Mmpnt, perlioiafM ciraim- debatnr. 

dfM pfrmutt«, iwn laci, tkeedra tria^ ^SHqnid PkylUride»'] In Septls sane 

$fe. De hoc Selio vide Epig. 11. sn- fnit portlcns in qnn Argonnntnram 

pra. Sensns est: Qnoeumqne ibnt Itbnln miro artificlo emt deplcU: 

Selins nt InvenireC aliqnem, n qno nd inter Argonnntns vem liiit Chlroa 

emnam inritaretnr* NepCnni et Phyllirm fllkn, et Jnaon 

4 JdUttms pede»'] Hoc eaC» celnritn- nb fsooe procientns, imde JEsonkies 

tcm tnoram pednm, qnam passim dieitnr. De his pictnris fose ngit 

Achim tribnit Homeras : «ftot Mt Plinins lib. xxxv. cnp. 10. 
^AxfMeht vokm petfto AMIe$. 1« 



BFIGRAMIIATUM U£. II. IfiO 

Hinc qaoqne deoq^ Memplntica templa fieqiieiitat^ 

Assidet et cathedris, moesta joyeDca, tnis. 
Inde petit centun pendentia tecta colomnis; 

Dlinc Pompeii dona, nemusque duplex. 10 

Nec Fortonati spemit, nec balnea Fansti» 

Nec Grylli tenebras, JSoKamqae Lapi. 
Namtfaermis iterom eonctiii iteromqae lavatar. 

Onmia cam fedt, sed renaenke Deo ; 
Lotas ad Earopes tepidss boxeta recarrit, 15 

Si qais ibi seram carpat amicus iter. 
Per te, perqoe taam» Tecti» lasdhre^ poellam, 

Ad coenam Seliom to, rogo, Taare, Toca. 

MdHfrvpehm €alktit9$^ojuo€tieaMiH9. Mt tidU p§riieuM imiuum eentum 
eeitimmiM: UHue tmmera Pompeiiy et iMemn dupUeem, Nee eeniemmi bebiea FwU- 
u^i^ mee PmuH, nee ietubne Gnflti^ ei ASolimm Iiipi. Aicrnim emm et rumm 
ebkatmt ia balaeie emnibae» Cum peregii emnia, eed adnermnio namine: abbUve 
rediiad baxeia Eetrepeo iepeedie^ d pde aatieae eeroambalei iUie. O Taare^ veeier 
I paeUamf 



Hbidhmef ereperieeiper taam j 



ff > ta Motte SeiiMm ad eamam» 
NOT£ 



7 MempUHca] Hoe ett, iEgyptia: 
Memphis nrbt /Egypti elaHs8iiiMi« de 
qoa lib. Speet. Epls. 1. Jttven. Sat* 
Ti. 6S0. ' Qt spergat in aede Isidis, 
aotiqao qaa» proxima tmrgit OTill.' 
Hoc est, prope Septa in f ampo Mar* 
tio evat templnm Isidis. 

8 Mmeia Jaeeneal lop nt legitnr 
apod Ovid. Met. i. Inadii flnvii filia, 
a Jove Aiit eempresaay et io ▼aecam 
deinde mntata transiit in £gyptnm, 
nbi regi Osiridi nnpsitycajus mortem 
iU defieTit» nt snis iacrymis Nilom 
anserity teste Pansaaia ia Pboeieis. 
Vldo Strabonem lib. xvii. Reinec- 
ciais de Argivornm origine et nomine 
sie oH: Ea Jaso rege nascitor lo» 

sacerdotlOy 
seo spontaoea 
mlgratieBe» ad JEgyptnm appeHit, nbl 
Telogeoe flfeatrinseolo Jooeta Epa- 
plom porlty et oovo Isldis oomine 
iMiaoratnr. Cogoementom Isis in lo 
ropotitom propter ejos nerita et vir- 
totoos: oam qnm prlma id totalr, 
coB Oairlde, qood nemen aiiqnl o 
\ %mik ceoditore propagant^ 



fnisse scribitnr. Unda postea An- 
tooins cum se Osiridem nomlnaret, 
Cieopatram Isidem dixit. 

9 Cea<«M eohimjiis] Alii porticnm 
Vipsanaro de qna lib. i. Epig. 109. 
et lib. III. Epig. SO. AKI GorfaiUii. 
ain Co. Octavii fuisse existimant. 

10 IIHne Pempeii] Porticnm Pom* 
peiam intellige. Vide PUninm Hb. 
zzxT. cap. 10. Ovid. Art Am. Iib.i. 
* Tu modo Pompeia lentns spatiare' 
snb umbra.' 

Ncaoisfns dapiex] Vide locnm Stra> 
bonls sopra ciutnmy nbl aglt de In- 
cis. Alil inteUignnt dnos Pompeii 
hortos de qnibns Cicero pro Milone. 

11 FenmudS] Qol taii balneator 
qnidam ignobliis, sicnt Fanstns. 

19 Nee GrifiU] CiOns tenebrosa 
erantbalnea. Videlib.t. Epig.OO. 

MeHamfue] Balnea sane habnit 
Lnpns eo in loco nbl ventns flaret 
vehmnentissimtts, nnde vocat Aoliam 
a regiaJEoU regis ventomm. 

16 Eaeepee iepidai] Qnia post me- 
ridlem illle piaiiqne apricabantttr. 
Vide iib. ii. Epig, 90. 



140 M. VAL. MARTIALIS 

NOT^ 

18 Ad eamm voem] Adime vitam viu discedet: qnod. nrbeiie df&it, 
SelJo: nani ti ctenebit cum Jovey e cum alind seDtlre videretnr. 



XV. 

IN HBRMUM. 

Quo& nolli calioem tnum propinas, 
' Uamane facis^ Herme^ non siiperbe. . 

Herm^ Imdpie wgh^ non mregtadtT^ iguod nemni profmn tmm poctihm. 

1 Quod mdH effoHutm mariso JuritimB nottrv, com Imc notatione : * codez 
mens/ Vide Var. Lect. ed Ub. i. Epif;. 72. . 

NOT£ 

1 Qiiod miari Potet inlelligm fnisse. Propinare est proprie, pne- 
Hermicalicemfuiuevenenatnm; vel^ gu«tato leviter vino poculum{iilteri 
qnod magis placety oa illina fstidnm /offerre. 

XVI. 

JN ZOILUM. 

ZoiLUS SBgrotat: facinnt hanc stragnla febrem. 

Si fuerit sanus, coccina quid facient ? 
Quid toms a Nilo^ quid Sidone tinctus olenti ? 

Ostendit stultas quid nisi morbus opes ? 

ZoiktB avrio fafromf; p eri e ^ronmta jmrumi fd^rem. m Mfoat /iime, oimf /«- 
ekM cfedna? ^md tlmimmu « NUo, igmd ojmIm oteM tmc^l ^mmIcMo 



/» ZdOkjr «froetfnfm inscribltnr In codice Thnaneo.— S Ald. Junt. Colio. 
&c. 9«sd mmTmm tmctiu oUnti. Rutgersins Var. Lect. lib. vi. cap. 11. legen- 
dnm an tnmat : fnid juImw anciitf oktdi, AUi legunt, aMdtiif dadw. 

NOTiE 

1 ZmIi»] Ut opes lecd oatentaret, t Qmd tomel Lecti scil. omamen* 
«grotum te timnbbat. Invidi, ob- tum maxinM pretii habebatnr, ai ex 
trectatoresy ostenUtores Zoili dicti lino .Sgyptlo ; nnde didtnr « tomi a 
sunt, a Zoiio qnodam» qni iignrioioa Nilo^' id eat, ab ^gypto. 
in Homeram commentarioa icffipait. Qmd.8idmm [mirfone] Iwctaf] Hoc 
£iian. Var. Hiat. lib. xi. cap. 10. est»qnid sindon olenti tinetnm? Alii 

% Si /uerit eamU] Si valeret, ttra- legnnt dnctaf» id eat, tom» ciactna 
gnla cocco tincta ostendere non pos* sindone tincta mnrice^ olenti. Baj- 
*^^* fios de Re Vestiaria, Sindon, biqnit, 

Cocctmi] Stragula nimirum cocco est amictos ex iino JEgyptiaeo,tsic> 

dicta, utopinor» qnia primnminSi- 



RPIGRAMMATUM LtB. 11. 161 

Qaid tibi cum medicis ? dimitte Machaonas omnes. 5 

Vis fieri sums ? stragula sume mea. 

demmutrai frteter dtfoiHat i»9aiuu? quid rei est Hhi eum medieit? ranm mne$ 
Mmekmmu. (hipieut keme vtUnf modpe ma periatremdeu 

NOT/E 

done nrbe bigusmodi «mietu fieri «d corpu» veibr. Vide libb vi. Epig. 

ccepit. Ob id Tyria dicta lib. iv. 84. 

Epig. 10. Same meal Qnoniam ea ostentare 

5 Bfachaimat] Medici »ic dicti snnt non cupiesy snnt enim vilissima ; at- 
a Macbaone fiiio iEscnlapii. qne ita fies saans : boc caty non st- 

6 Vis Jieri eamui] Ad mentem et mulabis te s^rotnm. 

XVII. 

AO AHMIANUM. 

ToNSTRix Suburra faucibns sedet primis, 

Cruentapendent qua flagella tortorum^ 

Argique letom mnltas obsidet autor. 

Sed ista tonstrix, Ammiane^ non tondet. 

Non tondet^ inquis? ergo quid facit? radit. 5 

Ibnjfrtx hahiiat t» adiiu Sabmme^ M eanguimienta cam^leifM etr^tf eatU 
jaspMSff, el nbi pbcrei eaioree eceupaai AfgHetum, Sed ieta tonetriXf Atmmiaaef 
wea temdet. Nen tmidetfaie? Qmd igUur agU ? Radit. 

Ad Amuumm inscribitnr in Ald« Jnnt. et Colln. — ^l Tvntar Sukaret Pnlman* 
nos.-~4 Sed ieta toneor^ Amiawe idem Pulmannns. Sed ieta toaetriXf Amiane' 
Aid. Jnnt. et Coiin.^6 Non tondet inquam: qmd igiturfaeit? radU Pnlman- 
nns. Non tondet inpum: fuid ergo faeUl radU in edd. vett. Nem tondet? 
tRfioff: «1^0 quidfacit? mdt^.legit Cagneriua e veteri quodam codice. Herai- 
dns legendum pntat : Non tondety inquU, ErgoquidfaeU? Radit. 

NOTA 

1 Suburr^J Qvfedam nrbis regio 4 Non tondet] Msecha nempe, qns 

erat Snbnrra. nec capiiios, nec barbam, sed ado- , 

S Cmeata] Hoc est, iocns nbi rei iescentnm pecnnias radebat, id est, 

puniebantnr. eorum marsnpium emungelmt 

S Argiquof letuml Divisio est pro 6 Inquie'] Ammiani respomio. Alii, 

ArgUetum^ abi mnlta» erant sntriase. Non tond^, inq^tam: quid ergo faait? 

Llb. I. Bpig. 118. kadU. 

XVIII. 

IN MAXIMUM. 

Capto tuam, pudet heu, sed capto^ Maxime^ coenam : 
Tu captas ieJiam : jam sumus ergo pares. 

O MojBtiiie, aacupor tuam ctenam, heu erubeteo, §ed aucapor: tuaneupofie 
Delpk. et Var. Cla». MartUU. L 



16^ M. VAL. MARTIAlilS 

Mane salutatam venio; ta diceris isse 

Ante salutatum : jam snmus ergo pares. 
Sum comes ipse tuus^ tumidique anteambulo regis ; 5 

Tu comes alterius : jam samas ergo pares. 
Esse sat est servum : jam nolo yicarius esse. 

Qui rex est, regem, Maxime> non habeat. 

^Hmi. Jgitw JoM aqmaUa namu. Mam oceedQ MbUem dktwmt: eomperio tt 
joM ivim ealuiaium, Igitur Jam sumaM aquaU», Ipte tum tu»$ aueelaj atque 
axteambuU regie euperH: iu amecla aiteriu». Igiiur Jam eumus €eq[uaie§. Sufi' 
cit eeae maueipium: Jam nola este vicariue. Qui rex eaty o Maxime, nan halteat 
rtgem.. 



^^^^^^0 ^i^^^^ 



2 TW cayta» cMa» Ald. Jant. Colio. Oryph. Palman. &c. Cetera, nil ▼ariant 
exempiarift. 

NOTiE 

6 BuM comci\ Ciientes enim re- 8 Qin r ra eal] Hoo est, qni domi- 
gem suam sen patronom honoria nas est, non tenriat alteri domlno, 
gratia comitabantnr. sen regem non habeat. Epig. S9. infra, 

7 yicariuM\ Alii erant «ervi ordi- < Non bene, crede mlhly servo servi* 
narii, qai conservos in sao pecalio tnramioo: Sitliber^dominasqniTolet 
habebanty quos vicarios Tocabant. esse meas.' 



XIX. 

AD ZOILUM. 

Fblicbm fieri credis me^ Zoile, coena : 

Felicem coena^ Zoile? deinde tua? 
Debet Aricino conyiya recnmbere cliyo» 

Quem tua felicem^ Zoile, coena facit. 

O Zotitf, putoM mc heatum fleri eenu: an heatum eeeua, o Znief*et quidem 
iuaJ O Zoiie^ operiet eum conmvam recumbere coUi ArieinOf quem beat tm 
ccena. 

a FeUcemccna.Zoile,deindetua? in omnibas edd. vett. Dintlnctio lectionis 
nottne debetnr Orotio et Scriverio. Codex Bodleianns et Oallicanns Pnl- 
manni exhibent : Felicem? ccenam, Zoiie^ dando tuam. De o ccrripendo in 
Oernndiis vide Statinm in Var. Notis ad Tiboll. iii. 6. S. Bronkh. ad eundem 
locnm, Periion. ad Sanct. Minerv. Heins. ad Ovid. Epist. iz. 1S6. et Bnrm. 
Sec. ad Anthol. Toro. i. p. 308. Tom. ii. p. 722. 

NOT^ 
S Debet Aridno] Aricia in Vla erat a ponte sateiles, Dignns Aricinos qui 
Appia centum et sezaginta stadiis ab mendicaret ad axes.' Lndit in verbo, 
nrbe Roma in clivo sita, Strabo Ub. recnmfterf, quodhamijacere,etineD$8e 
▼. nbi erant mnlti mendici. Jov. accumbere significat. 
Sat. iv. ' Ccecosi adnlator, dirnsque 



BPI6RAMMATUM LIB. II. 163 

XX. 

DB PAULLO. 

Carmina PauUus emit: recitat saa cannina Paullus. 

Nam quod emas, possis dicere jdre taam. 

PmaM$wter€9im€$tvermM; PnUmtecliaimMvernu. Jwre emm peetu appel' 
Upre liwMy qued emae. 



^^^^^^^•i^<0>^^^^^ 



In hnjtit Epignunmatifl lectione liaud yariant exempbiria nann exarata 
ant impressa. 

NOTiE 

2 Nam qwd ema»'] Vide lib. i. qoi emit, rei emttt acqairit doml- 
Eplg. SO. et lib. Ti. Eplg. 12. i^am niom. Feftive piagiariom Carpit. 



XXL 

IN P08THUMUM. 

Basia das aliis ; aliis das^ Posthume, dextram. 
Dicis, tTtram mavis ? elige : malo mannm. 

PeeikMmet Ubae oeeMki aUitf parrigU mamm oKif. Opla, mqnit, ttfncin pb- 
eet ? placei d/txiera, 

Nec In hoc membranv, aot libri typls impreMi| mlnimam varietatem pro« 
dont. 

NOTiE 

1 Da» de7ctreaa\ Qoam tangant alii, facere solebant. Soetonioa in Domi- 
nempc velut fidei et amicitite pignns, tiano cap. 12. 

Tel qnam oscnlentor ; qood tamen 2 Mah flMmn»] Qoam basia toa 
soli imperatores et qoidem soperbi male olentia. Epig. 10. et 13. supra. 

XXIL 

DE BODBM. 

QuiD milii vobiscom est^ o Phoebe^ novemqae sorores ? 

Ecce nocet vati Masa jocosa sao. 
Dimidio nobis dare Posthamus ante solebat 

Basia ; nonc labro coepit utroque dare. 

O Jpotis, H nmfem Maea, qaid miki rei est «o^k»7 eeee Muea feeOea 
e/Uii eae PeeUe, PetthHmue priue eentueverai preebere otcula dimidto labro; 
eeifH mme prabere uiroque. 



Ad ApeUmtm de Peeimao inscribitur in Beverlandl Ms. Cetera, nnlla est 
lectionis varietas. 



164 M. VAL. »1ART1AL1S 

NOT£ 

2 Eece mocei] Antea enim dtmidio ' tm* venas me amat, atqae impnnim 
tantam labro me osculabatnr Posthn- os snam totnm mihi admovet. 
mns, Epig. 10. snpra ; ntinc vero prop- 



XXIII. 

DB BODBM. 

NoN dicam, licet iisqiie me rogetis, 

Quis sit Posthniiias in meo libeDo, 

Non dicam : quid enim mihi necesse est > 

Has offendere basiatipnes, 

Qnse se tam bene vindicare possnnt ? 5 

Nan Tproferam tn meo librOf auu nt PoathMmus: fvamrtt me amimi oboeentiB^ 
non priferam, Quid enim miki opu$ eei ialwnam /acere UUe oeeiUii fikt potmmi 
Mumere taxtam vimUetam? 

■^^ * ^ ^ ^ ^ ^ ^^^>» 

4 Ha» ottendere baeiationee Beverlandi Mf, qnam lectionem babetet&am 
Juntina nostra inargini ascriptam, cum notatione : < codez meus,' 

NOTiE 

1 Son dieam] Cansam reddit cur subamicitisspeciellbansmihioscula 
verom nomen ficti bnjas Postbaou male olentia de me pcenas et qaidem 
non proferat ; quod nempe» inqttit, acerbUaimas aiMa«rct« 



. xxrv. 

IN CANDIDtJM. 

Si det iQiqua tibi tristem fortana reatam, 

Sqnalidns ba&rebo^ pallidiorqae reo. 
Si jnbeat patria damnatnm excedere terra, 

Per freta, per scopalos exolis ibo comes. 

Si $or$ uynsta tHn imponai criminationem nue^am, horridue atque accutaio pat- 
Udior adttabo, 8i imperet comUnmatum te dinoedere e terrm putriu^ pnfmfi 
ooeiut tequar per maria et tcopulot. Tibi largituropet, Num eommunieat ittm 



^0^^*^^^^^»^ 



4 Per fretaper poftiM Jnntina nostra in margtne; sed lectio recepta non 
ioBeilanda. Lilt. vii. Epig. 4t. '^Sqnora perScyllsB magMU cones ezniis 



NOTJE 

2 Stfaiailidnt harebo'\ Hoc est : St rei antem sordidam vestem indoe- 
rens fnctns fneris^ego auiUU vette bant, nt J4idicet snos ad misericor- 
sordidatuB quocomqae te comitabor : diam commoverent 



EPI6RAMMATUM LIB. II. 165 

Dat tibi divitias : ecqoid sant ista*dttoram? 5 

Das partem? miiltam est; Candide, das aliqaid? 

Mecam eris ergo miser: qaod si Deas ore sereno 
Annnerit: fdix, Candide, solas eris. 

meewm ? Larftrinie ptaiem? Nimhm ett, O Cimdidey demme eUqM 1 Igitw 
mnUm eei itUer nee caioMtlaf. Qued ei nwmen vnUu plaeido aeeeneerit : O Can^ 
dide, eeku erie beaiue. 



^■^»»^»»»>»>»«r^«»<» 



Uti;' I. e. per ScyllK tcopolos.— 6 Deepwrtem: wmltmneel: Candide^ife, in 
edML vett — 7 Meemn erge wdeer ee in iiidem: et sle codez VaticaDU. Lec- 
tionem nostram tcttatnr optimnt I]VinaBent. £M)em Jnnt. in mnrg* lial>et 
mDV, pro ere, sine dnbio ex cormpto Propertii loco, 1. 1. Sl. < Voa remanete 
qoilms Acill Dens annnit anre :' nbi awre fere omnes codd. Hsb toccs 010*«, 
wro. et ere freqnenter confondnntnr in scriptis exemplaribns. Cf. Heins. 
ad Ovid. Met. xii. 46. et 4S0. Bnrm. ad Propert. 1. 1. Sl. i« 12. 6. Drakenb. 
ad Sil. 1:. SO0. et Ondend. ad Lnoan. ii« 3S« 

NOTiE 

6 Daepartem] Dimidiam sobintel- et] Alii Jlficwn erie ergo meer, At 
ligere mUii Tidetnr. Tero, inqnit Poeta, ego tecnm non 

Dae nKyaJtf] Immo nihil du bm- snm felix, sed prospera fortima solns 
nino. fmeris. 

T eaecam crii|qv« [amcmm ergo muet 

XXV. 

AD 6ALLAM. 

Das nnnqnam, semper promittis, Galla, roganti. 
Si semper fallis, jam rogo, Galla, nega. 

GaaafeemperpeOkeriepeienii^ wmqmem eemeedU O Getta, ei eemper de- 
ttpie^ mme eref reenea, 

9 ai umper/aUiB,emnrega Jnntina nostra in margiae, qnod forte ▼erissima 
est lcctio* 

NOTJE 

S iSi eemperfaiiie] Faeete jocatnr lictta semper declpiat, cnm negave* 
Poeta, et Gallam irridet, qna» si pol- rit, dabit. 

XXVI. . 

AO BITHYNICUM. 

QuoD qaeralam spirat, qaod acerbam Na&yia tossit, 
Inqae saos mittit spata snbinde sinas : 

Qnod Navim Jielriiem dueii epirUmny qned lalferai aeerba ineei, ei identidem 

VOTJE 

1 Qnod aeerbuml Tnssis enim sig^ 2 Inque euee'] Nam prae imbecilli- 
niim erat Ticinae mortis. Vide lib. i. tate longins spoere neqnibat. 

Epig. 11. 



*166 M. VAL. MARTIALIS 

Jam te rem foctam, Bithynice^ credis habere? 
Erras : blanditar NaBvia, non moritor. 

saUiHm tffkndH m wm mmi O Biikfwke^ fNtfMe jm i9ii frmnwme imerwn? 
HaUndMrii: Nama adnlatur, non uUerU, 



S Inque tM09 e cod. suo profert, probatqae Heraldiit.— t Jam terrm faiam 
codex VaticftDat. 

NOT^ 

4 Btoidthrr Ntfvttf] Te Tana spe f ictara te haeredem appelUt 
lactat nec moritarai immo diatias 



XXVII 

DE SELIO. 

Laudantbm Selium^ coense cum retia tendit, 

Accipe^ sive legas, sive patronus agas. 
Effecte! graviter! cito! nequiter! eugel beatel 

Hoc volui ! facta est jam tibi coena : tace. 

Aadi Selium laadaniem, eive reeUeey eive diMt Mtiaa«| eum iOe parai rttia 
cenuB. Effodey graviter^ expedite^ wtalitioiey preeckaref beatef hoe ptaeet, jam 
obtimatti ceenam: «tie. 



3 Ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Venet. Ald. Jant. Colin. ali« exhil>ent 
EffiBtey qnod retinendam censet Ramires de Prado. Effeete e codice soo 
attolit OrntenM ; ande Pnlmannas conj. 4^<^«> qaod placet Radero. Pro 
nequiterf alii legant navUer. — 4 Doroitins e codice antiqno leRit taeet, * Le- 
gerem libentins taeet^ miod ▼erbam Poete est notantis SeUi atiditateB e<BDiP, 
qni statim ac factam sibi ocenam aadivit tacait.' Ramirei. 

NOTiE 

l ^eete {EffeHe'] EffoeU dicnn- J^«e<e, hoc est, plene, ut nihU snpra. 

tnr, qatD omnino foetam emiserant : Neqniter'] Versnte. Alii» iwviffr. 

per metapboram Effeete dicitar in 4 Hoe vofaa] Verba sant recitato- 

landem illias qai nihil amplins dicen- ris yel patroni respondentis accla- 

dum reliqnerit in ea re quam agit. mationibns Selii. 

Sic Ramiresias. Mature et sapienter Taee"] Satis enim adnlatas es, hodie 

interpretatar Raderas. AIU legant, cmnabis mecum. 



EPIOBAMMATUM LIB. 11. 107« 

XXVIIL 

IN 8EXTILLUM. 

BiDRTO miiltom, qui te^ Sextille, cinaedum 

Dixerity et digitum porrigito medium. 
Sed nec paedico es, nec tu, Sextille, fututor : 

Calda VetustillaB nec tibi bucca placet. 
Ex istis nihil es fateor, Sextille : quid ergo es ? 5 

. Nescio : sed tu scis res superesse duas. 

lo hfijas Epigraininatis lectione niilla ▼arietas repertaeiit in exemplaribas, 
ant scriptis alit excmis. 

NOT^ 

2 Ei digUum] Erat containeliae tins. Alii de fellatione hnnc versiim 
indiciam digitns medius porrectas, intelligant. 

qnod Priapam repraesentaret, atqne 6 Re$ dutui] Fellandi et Ungendi 
in molles extenderetnr. tnrpitndinem interpretatnr Ramire* 

4 CMUl VetMMillai] Id est, vnlTS, sios. Alii masturbatorem vel irm- 
qnia noo es cnnnilingns. Sic Doml- iDatorcm argni Sextillam sentiunt. 

XXIX. 

AD RUFUM. 

p 

RuFfi, vides illum subsellia prima terentem, 

Cujus eil&inc lucet sardonychata manus : 
Quaeque Tyron toties epotavece lacemsB, 

Et toga non taotas vincere jussa nives : 

12m^«, cemii iJUm 0ccupmUem fnimas cedecj e^jus dexien enuUm e ar dem f eke 
epUndei eHtmMkte: ei Utcernm qum ttdiee kmmnmi Tjfnm^ ei ieg* imferala 

Ad Rt^fkm inMtribltnr in Jiint. et Cdin.— 1 Ruffe in iisdem. Multi codices, 
cnm ed.antiq. Ferrar. an. 1471. Venet. Ald. Jiint. Colin. Orypb. &c. babent : 
eubeettia priaM teneMem ; et boc retinendnm censet Ramires, qnod imperiosam 
qnandaro possessionem indicat; nt tenere Oalliaro, Hispaniam, &c. Mnlti 
codices faabent etiam, tereniem^ — 9 In edd. vett. sardonyco/a. — 5 MarcelUme 

NOTiE 

1 IUum terentem'] Alii tenentem, boc tera evectiim insectatnr Poeta, lib. v. 
est, ih amphitbeatro inter priraos Epig. 14. * Sedere primo solitns in 
eqitites sedentem in qnatnordecim gradn semper.' 

snbselliis. Vide lib. i. Epig. 27. et 2 Sardonychata] Habebat qnippe 

lib. V. Epig. 8. Domitins snbsellia annnlnm sardonyclie ornatnm qnem 

jndicnm intelligit, in qnibns sedebant gestabant eqnites Romanl. 

equites. Snperbnm bnnc servnm, ant 8 Queu[ue Tifran'] Cujns laceros 

forte alterom ad eqnestrem dignita- toties epotavemnt purpuram, Id eft| 



168 M. VAL. MABTIAL18 

Cajas olet toto piDgius coma Marceliano^ 5 

Et splendent valso brachia trita pilo. 
Non hestema sedet lunata lingula planta, 

Coccina non laesnm cingit aluta pedem ; 
Et nnmerosa linunt stellantem splenia frontem. 

Ignoras quis sit? splenia toUe^ leges. 10 

•wferm mvfs fwrat; ci|fM «Mli trmn redoUni Mwm MmeHmnm^ H hr^ekia, 
kloU fiUgeni cvtilfo piio. LmguU iiM mtlguris apperiia eei eakeU teMttf , peUi» 
eoeeimea Hrcmndat pedem tnoffeneam; et freqneniia emplaetra ungmU frimiem 
eteOmUem, Neeeie quie $U 1 ameve empiaMitat kgee. 



^>^<»»^'#>»<»»»>»^«»'^ 



cihL Vat Ald. Jant» Colio. &c.— 6 Beverlandt Ms. hraekia «•#•.—7 Nen ea> 
treau eedet ln edd. vett. Ald. Jnnt. Colin. Gryph. &c. Nen keeiema Pnlmaiioi 
codd. CuMoe hedema lcgit Heraldns. Nan extema legnnt alU. H« T«cet 
< befltemos/ ' externni/ et ' extremns' paiisini io codd. confnndiintary nt ap, 
Virg. Mn. Yiii. 649. Ovid. Trist. i. S. 44. Propert 1. 1. 29. i. S. 44. ii. 6. 19. 
n. 16. 40. Vide Brookh. ad Propert. ii. IS. 40. Drakenb. ad SU. luK iz. 
909. Bnnn. ad Lucan. i. 814. et Markland. ad Stat. Sylv. i. 9. 100. IwMln 

UgakL Ald. Jnat. Colin. Paln. &c 8 BnverUuidi Ms. pimgU «Inta, id ett, 

omat: tnnt et qoi eiringU legant.— 9 Lipsintlegit: jlillanlcni nplwria/ran» 
tem; coi aatipalatnr Ramiref de Prado. Alil, ilfltalam. 

NOTJE 

totiea Tyrio murlce tincta snnt. La- reprehenaione cnmisset. Raderm» 

cera» vero togae snperinduebantor. 9 Stelkniem'] Hoc est, nifentem» 

lib. XIV. Epig. 1S7. ' Com tegat splendentem propter candorem la$* 

algentes nostra lacerna togas.' cis : vel a stellis fasci« sen splenio 

6 Mareeliamii] Ungnento delibntns omatus cansa attextis. Hsec Ra- 
Marcelii ungnentarii, ciifas myropo- deras. Legnnt alil eHUamiem, boc cst» 
linm exhanserat novns late eqnes. Irontem madidam flnentilMs stillis 

Et epiendeni'] Pnmice levigata. nngaenti Marceliani. 

7 Nem keetema lextrema'] Hoc esty iS^iMa] Emplastra qnspdam ex nn- 
testibns Ramireslo et ParaablOy non gnentls, vel medlcamine aliqno, ad 
vulgaris, sed pretiosa. Leguntaliiy capitls dolorem, vel ocnlornm mor- 
et forte melins : Cntfiie keetena eedet; bnm adbibita: nt antem frontls bondr 
Id est» nova, nt notnt hnnc servnte et elegantia eonstaretylascia candtdn 
homlnem novnm, et hodie primnm adhibebatnr, inqnit Raderns. Porro 
nobilitatnro. Hoc sensu Persius Sat. qnidam frontem liniebant nngnento 
III. dixit ^hesternos Qairites' pro vel cerasa: deinde pannicnlum sive 
novis civibus. Judicet lector. Iksciam ponebant,fqaod spleniom di- 

JjkgMk) Aoream vel argenteam cebatnr: a qoibnsdam existiroatnm 

fibolam ad formam lingnlsB intellige : ocnlorum operimentum ad arcendam 

Innatos antem calceos gestabant no- nimiam lucem. Lib. x. Epig. 29. 
biles Romanl. Lib* i. Epig. 50. * Lu- 10 Ijegee] Ex literis fronti cjns 

nata nnsquam pellls.' inustis cognosces eum foisse servam 

8 Non Ueeam] Nam si laesum fascia stigniattcom, 
coccinea, calceoqoe molUore fovisset, 



BPIGRAMMATUM U£. IK 169 



XXX. 

I N C A I U M. 

MuTUA yiginti sestertja forte rogabam^ 

Qq» yel donanti non graye mwnis erat : 
Qnippe rogabatnr felixqne yetnsqne sodalis, 

£t CQJns laxas arca flagellat opes. 
Is mihi^ Divea eris, si cansas ^eris, inqnit 5 

Qnod peto da, Cai : non peto crasilinm. 

Fvrti piUUm wmim tHghai 9ettirtim, fiw vel dtmii «m mt m^Udumdumm* 
EUmm peUUm « dkite^ aiqmi «6' antiqu» mei»^ et etjue area preaui ^&eiiiaM 
ampia». lUauiikireaimadeifOpaleaiMeJieeyiidixeriMeaaMt. OCm^demqaod 



I Jont ao. 151S. et Colin. an. 1528. habent, eexteHia.^ Beverlaadi Ms. 
eraai, — S In antiq* ed. Ferrair. «n. 1471. Ald. Jnnt. Celin. Oryfk. nliity cnm 
eod. PeUt. Jldaeliae vetueq^e: BeTerlaadi Mi. Jidueque ecrMfiie, olMtante 
metro. 

NOTJE 

4 JreuJlattUai] TonMbiM Ub, xjjl forat non Nnanl. Vide lib. t. Epif • 

cap. 4. Flagellare divitiai, et flagel* IS. lib. i. Bplg. 18. eC Ub. rii. Epig. 

lare annonani dieontar, qoi magnat 4<^. PapiniQs Sykar. lib. ii. * Non 

ards clansaB opet tenent, et horrels tibi sepositas infclix itratigolat arca 

frogei: qood imritat vdot Terberi* Divitias.' 
boA et carceribns coercitat emmpere 



XXXI. 

AD MARIANUM. 

Sjkpb ego Chrestillam fntui. Det qnam bene» qn»ris ? 
Snpra qnod fieri nil, Mariane, potest 



1 Afpff ega Ckrieiiuam/. dei | heue In edd. yett. cnm Jont an. 1610. et 

Colln. an. 1698. Polmannns, Jnniot, Lanfins, Ramires, &c. legnnt etiam 
CArta^MMMiy qood testator Calderini codex antiqnns. 



NOTiB 

S Supru quei] Intelllge tam libl* nificayit, nempe PoelOy ex ambigno 

dinose et neqoiter dare Christinamy iU male dare Christinamy nt sopra, 

ot qni enm faciat, a coito neqoeat id est, iterom facere non possis. Ita 

abstinere, qoin defatigatos sit, effoeto nt si semel eam facias, non possis ite- 

prorsos et enenrato corpore. Raml* rom. Verbom Seepe repognat Imic 

resins aliter esplicat bis verbis: Sig* sententis. 



170 M. VAL. MAllTIALIS 

XXXII. 

IN PONTICUM. 

Lis mihi cam Balbo est; tn Balbum offendere non yis, 

Pontice: cum Licino est; hic qaoqoe magnns homo est 
Vexat saBpe meom Patrobas confinis agel|nm t 

Contra libeitam Csesaris ire times* 
Abnegat et retinet noBtmm Laioaia servom : 5 

Respondes, Orba est, dives, anns, vidaa* 
Non bene, crede mihi, servo servitur amico. 

Sit liber, dominus qui volet esae meus. 

LUigo eum Balbo, o PantUef #v iim vis/Ui vfenm em mptuL BaUmm : etm U- 
€tM, kk etiam eet mr fMgnMs. Pair^bm wiemme erebro pepuUOur mewm ageUma: 
meims aggredi Ubertwm CemrU, Larmm denegat et eervet mmicipiMm matnm: 
reepamlee, Eet «im Uberie^ «fwtotfa, veMa, fridua- Mibi fidem adbibe^ tnikoiMt- 
!■» e# jMCt MTOtMsM cpMd maaei^ : ^ eofiet eeae herue meue^ eii Uber. 



^<^»i^^^<»^^ 



1 IA$ mihi eum BeXbo eei cod. Jnnii ; et §ic odd. uitiqoiM. cam Ald. Jnot. 
ot ColiD. eai tamen deest in edd. Calderini et Oryph.— 9 PonOcej. eum Luei- 
t»; hiepLoque Jant. 161S. Colin. 1628. Gryph. et Pnlman.-— S Fer«et Jnnt. 
nostra ia marglno. '. Veno' eC * ?exo' sspins permotata« Vide Propert. in. 
11.1.111.17.18. Ovid. Epiat. XII. 911. Val. Max. ▼. 1. 10. Hor. u. Epist. 
S. 90. Borm. ad Ovid. Am. ii. 2. 89. Qrmy. ad Cic. de Amic. 86. et Cort. 
«d Sall. Jng. cap. 14. Protas eoi^iaiue Beverlandi Ms.— 6 Laaroiita Palman- 
noa: JLof roma Beveclandi Mt. 

NOT^ 

1 Lu mikQ Acote carpit cantidi- Laronim yero meminit Jnvenalis Sat. 
cam hanc Ponticam, qni divitam ii. cnjas orb» bvreditatw cam ca- 
gratia dactna opem saam negabat ptaret PonticaSy in eam dicere nole- 
ipsi. UsasestPoetanominibnsfictiSy bat. 

nt professns est Epistola lib. i. De 7 ^Toii betu] Epig. 18. sapra, * Esse 
Licino Persias Sat. ii. Patrobii co- sat est servnm : Jam nolo vtcarias 
jasdam liberti Neroois mentionem esse.' Ergo deinoeps Ponticamco- 
facit Soetonios in Oalba cap. 80. lere non vnlt Poeta. 

XXXIII. 

IN PHILANIM. 

CuR noD basio te, Philasni? calva es. 
Car noQ basio te^ Pbilaeni? rufa es. 

Quare mm oecukr 1«, o Pkilaui? ealaa ee, Qaare uem da iibi CMaot«M, o 

NOTJE 
1 Ckt noR baeio tf] Deformem hanc non basiabat, quod ejui caput Priapi 
muUerem irridet Pocta, qaam idco spcciem pr» se fert. 



KPIGRAMHATUM LIB. II. 171 

Cur non basio te^ Philaeni? lasca es. 
Te qui basiat, hic^ I^ilseni, fellat 

Pkaam7 ntfa ef. Qum^ mm Ube fifri owiOay o PkiUnd? Uuea e«. O PhiUni, 
qmiteMCukUMr 



^ TeqmkidaifOPhiUnuAld^JuaLttColin. B0c^6«ialyO PJbiMleglt 
Orutenif. 



XXXIV. 

IN 6ALLAM. 

COM placeat Phileros^ tota tibi dote redemtus^ 

Tres pateris natos, Galla, perire fame. 
Praestatur cano tanta indulgentia cunno, 

Quem nec casta potest jam decuisse Venus. 
Perpetnam Di te faciant Phileiotis amicam ^ 5 

O mater^ qua nec Pontia deterior. 

O ihXhy ewm wrdeoM PhXUrotem a ie cowtecfvM oMnt dde^ muiiui fama i»- 

terire freeJUioe /axtMt JHi eemper amee PhUeraiem^ o geniiriXf qua 

Mr p^ Paaiia. 



^>»>»«»^^<»^»^#» 



.6 Ed. SchreTcl. esbibet, qma hm, forte ez iDcaria typothetaram. Pen- 
tiea marffini ascriptom habet Jontina oostra, i, e. PoiUica mater, Bive 
Medea : hanc lectionem firmaot membran» Arondel. et codd. bibliothec» 
Leidensis. 

NOTiE 

1 Redemiae] Forte illnm ex senri- Oallae interitnm optat ex commise- 
tnte redemeret ; Tel condnxerat qfot ratione, nt perpetna sit Pbileroti 
operas, nt interpretatns snm. amica, id est nxor. Lib. x. Epig. 4S. 

2 GdOa'] Tam ▼etola erat, nt nec ^Septiroajam, Pbileros, tibiconditnr 
jam de nnptiis legltlmis eogitare de- nxor in agro: Plns nnlli, Pbileros, 
bnerit: attamen tanta |ibidine arde* qnam tibi reddit ager.' 

bat, nt in snnm m<Echum omne patri- 6 Poutia deierior'] JoTen. Sat ti. 

moninm effunderet: nc ergb aibi de- 6S8. ' sed clamat Pontia, Feci, Confi- 

crepitae niminm indnlgebat. teor, pnerisqne meis aconita paravi.' 

6 JH te /aeiant'] Phileros ▼eneficns Legunt alii Poaf ica, et Medeam inter- 

nxorea Buas veneno necabat. Mar- pretaotnr, qnae anos liberos crndeliter 

tialis igitnr quasi prsediceDS futnrnm necavit. 



172 M. VAL. BIARTIALIS 

XXXV. 

AD PHCEBUM. 

CuM sint cnira tibi^ simulent qu» comua lunse, 
In rhytio poteras^ Phoebe, lavare pedes. 

Phtebe, ewM habeu crmra pue repramieni eemMa Liautf feierm ebkure 
pedes im rkytio, 

t ^ 

1 Cem eviki pura Jant 1519. et Colin. 1598. qaod correetnm est in Jant. 
nostra.— 2 /n rkytie oteree in iisdem edd. et corr. in nostra pderae ab antiqna 
roana. Imbriiio peieree legendanipntat Perotns : In rkUio paiermi Domitios 
Calderinns. /a Brytkio codex liiaan. *Fvrkr in Epig. ap. Salm. in Solin. 
p. 688. item Heronem in Spiritalib. Ulpiannm in Demoath. p. 679. Brythil 
figoram habes in Part. 2. Antiqnitat. Alez. PeUvii. AtltaaMn cimi ThoaiK 
ceteriqne codd. habeant Brytkio, forte hic locom habet Bpvrimr, de quo Are* 
taeaa p. 14. 112. Bp^iw £oiet. 

NOTiE 

% Pkeebe] Cornibi» LnnoB slmilia slmile, sed perforatnm, ez qno tenaii- 

crorababebat Phoebus, sen vnros erat, sime proflnento vlno inferae biblla^. 

didactis nempe popUtibns, plaotis Rhytiom Tero est diminatlvom. De 

▼ero coeuntibus : itaqne dicit Poeta Khy to agit Athenaens lib. x. et lib. 

posse Phcebam In rhytio lavari: fivrhw^ xi. 
rhytnmy pocnll genns est comibus 



XXXVI. 

AD PAMMIGUM. 

Pbgterb te nolim^ sed nec turbare capillos. 

Splendida sit nolo^ sordida nolo cutis. 
Nec tibi mitrarum, nec sit tibi barba reonim. 

Nolo Yinim nimium^ Pannice, nolo param. 

Nolim a te e e m p oei erinee^ eed nee eoi^meiL /Vsn Ukei nt eaHe mieai^ nee 
Ubet eq[uaUai» Nee kabeas barbam mitrarmn nee eentimn, O Pamiicef non miki 

l Fleeterete noUm legendum censent Omtems et Oatllebnins; qnod malit 
etiam Ramlres, et In textnm receplt Earboa Par. 1754. At vide Var. No* 

NOT^ 

8 Nee tibi mitranm] Mitne sunt or- missam et sqnalidam alebanti nt com« 

namenta mnlieram. Sensns est : Ne miscrationem excitarent. 

barbam omnino reseces fceminamm 4 Virum nimtnm] Horridum et pi- 

more: velneelegantiusbarbam com- losum, sed volo teneas medinm. 

ponas, ut soient homines effoeminatl. Ovidius Art. Am. lib. i. ' Forma 

Pectere : nUi, FUctere» viros neglecta decet.' 

3 Barba reorum'] Qol barbam pro- 



BPIORAMMATUM LIB. II. 173 

SuDt tibi cnira pilis» et sunt tibi pectora setis 5 

Horrida: sed mens est, Panmce, vnlsa tibi. 

piieti w wmimM^mU pmrum. Nune crura horresewU piiis, et etemaeluu piUi ; 9ed, 



tM.-^ Ntme tUd erwra Ald. Juot. Colin. Oryph. Palm. Lang. Ramirea, Ju- 
nian. Delph. Famab. &c. SmU tibi in textn liab«t Schrevel. et io Notis 
NutK tWL Barboa habet etiam, Sunt tibL—6 Pro tMlea fujit qai Ugant 

NOTJE 

6 MeM8 twda] Alii tolM. Meta- neque wnXna est: at menti tribnit 
phom e»t : neas enhn iieqae hlrsata, qnod effoBminato corpori convenit. 



XXXVII. 

IN GiEClLIANUM. 

QuiCQUiD ponitarhinc et inde^ verriH : 

Mammas sumims, imbric^mqiie porci^ 

Communemqae duobus attagenam, 

MuUum dimi^iam, lupumque totum, 

Murenaoque latus^ femurque pullt, 5 

Stillantemque alica sua palumbum. 

Haec cqm condita sunt madente mappa, 

Traduntur puero domum ferenda. 

Qidefmd appeeiitm' hine et tNi/e,inapM ; papitUa «Kmtaij, et ii9f*ricem porci, atqne 
oHagetmm eoaummem dmebuSf dimidimn muUumf atque integrum liqmm, et /u- 
tme mMrenctf et /emur putUy ei paiumbum utiUaHtem eua aliea, Cum heee tn- 
faohaa eunt mappa maiiday eerve dantur por i a nd eL deoKum, Noe otioea tutba 



Hoc Epigramma inscribitur in Tliiian. In CeeciUanum ccndpeiam,—^ 6Yel- 

NOTiE 

8 Amisiim] Qaod farcimen erat e 6 AUcal Oenns praestantissimi tri- 

papilUs porc» statim ab edito feeta ticiy quo saginatoa erat palombaa : 

isterfectae. Lib. ziii. Epig. 44. hic iamitnr alica pro pingaediae ipsa, 

Imbrieemqiue porei] Alii interpre- ▼el pro condimento ex alica oiNifecto 

tantar Tertebram demtia costis, alii qvo perfasas erat palarobas, 

Two aariealanu 7 Hete aon] Soiehant Romani ad 

S CMmniiMm attagenaml Dnobas convivia mappas ferre, et prsBcipae 

convivis appositam : avis est saports il qai rogato convivii rege qaosdam 

exqoisiti. lih. ziii. Epig* 61. olbos ferre domam volebant. Lib« xii. 

4 MuUam InpmHque^ Pisces deli- Epig. 39. 
catos. 



174 ^ M. YAIi. MABTIALI8 ' 

Nos accambimos otiosa taiba. 

UUns si pador est^ repone coenam : 10 

Cras te, Caociliane^ non vocavi. 

accumbimu. Si ^ vereemtdia eat^ reeHiue ernnam: O CaeiiiaM, noa te inti* 
iavi eroM, 



^S#»^^^^»l»«^^»»^^ 



UmteMque haiyca BeTerlandi Ms.^lX Ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Venet. 
Ald. Junt. et Colin. vocam : Pulmannus altique, vocabo. Sed Domitios Cal- 
deriuns et HeralduB bene monent legendam vocari; u e. c(snam paravi ut 
edas liic, non ut senres in crastinum. 

NOT£ 

Otieeatwrba} CoUectivumnomeo argutisairattSy crof tmi oMnri, nimimm 

jungitur numero pluraii : hoc est, ac- non in crastinum, sed liodiemnm diem 

pnmbimus otiosi, nihil habentes in te invitavi, ergo repone ccenam. Do- 

qno dentes exerceamiu. mitius reposuit vocati, cum lcgeretnr 

11 Nonvocam] Solflecismas est| sed voeabe. 



XXXVIII. 

IN LINUM. 

<2oiD mihi reddat ager, qaaeris^ Line, Nomentanas? 
Hoc mihi reddit ager : te^ Line, non video. ' 

IiJM, rogae qaid percipiam ex NomaUaMo fuadol id percipio ex fimdoy o 
iAMi^ fMn te atpicio, 

In bujns Epigrammatis lectione liand variant libri mannscripd ant typis 
impressi. 

NOTJE 

9 Nonvideo'] Utfugeret Linum sibi modi prsestabat, qnod ipsi Uni con- 
invisum, secedebat Poeta in agrnmy spectum auferret. 
quiy alioquin steriiis, satis tamen com- 

XXXIX. 

D£ MUNERlfiUS MCBCHJS. 

CoGGiNA famosas donas et ianthina moechffi. 
Vis dare^ qu» merait manera? mitte togam. 

Dae eoecina et iaMthiaa u^fiuui aduUene. Ptaeet largiri dona, quibui digna 
eet? wdttetogam. 

1 Heins. ad Ovid. Epist. ix. 78. hianthina: Schrevel. in ed. prima, nt et 
F^mabiusy janthimk 

NOT£ 

l Cscctna et iantkbui] Vestes intcl- 2 Mitte iogam] Matronarum stoU, 
lige purpureas et violaceas. meretricum vero et adultenrum de* 



BPI6RAMM ATUM LIB. II. ^ 175 

NOTiE 

preheosumni toga erat propria. Lib, * ett nuBcha Fabiilla : Damnetar, sl 

X. Epig. 5i. * Tlielio ▼iderat io toga vis/ etiam Carfioia : 'talem Non so- 

spadooem, Damoatam Nnoia dixit metdamoatatogam.' 
esse moecfaam/ Juveoalis Sat. ii. 



XL. 

IN T0N6ILIUM. 

Uri TcM){(iUas male didtuT hemitritaBO. 

NoTi hominis mbres : esarit, atqae sitit 
Sobdola tendantar crassis modo retia turdis : 

Hamas et in inaliam liittitur atque lapam. 
Csecuba saccentqr, qaseque annas cojit Opimt : 6 

Condantar parco fusca Faleinfk-^itro, 
Qmnes Tongilium medici jussere lavari. 

O stalti, febrte creditis essel gala est 

ImmerUo dicUwr TongUiu$ ardire hemUritao, Miki eow^^um ett hominu 
ingeuium : vremUwr /ome ei tUi. FaUacee plaga ioatummodo iendmaur fbtguibuo 
iurditj et iamuM dxrigUur ta aoitfam ei bKpim. Cetcuba UquoUurt sl 911« mm- 
turmuU amiu» Of/UuU: eubmgra FaUna appotumiwr vUro modieo. OmMee mediei 
pr^eepermU ablui TougUium, O demeuUe^ ao puiatie eeee /ebrem? keUuaiio eei. 



in T^mgitium gtdoeum lemma est io Beverlaodi Ms.— a Novi komime /remdee 
in qaibnsdam.— S BeTerlandi Ms. mmc reHia iwrdie; qaod citat etiam Pal« 
nMnons. Edd. vett. hal>ent : motfo reiia iurdu, — 5 Hadrianns Taraebos lib. 
XTii. c. 18. et lib. xBiii. c. 24. e veteri codice legit, eaeceuHur: Tlde lib. xii. 
Epig. 01. Beverlandi Ms. babet, eiMeeiUur : edd. vett. omnes, siccmter. Be- 
▼eriandi Ms. Opumis .* Colin. an. 1528. Optmtl.— 6 Beverlandi Ms. /uea Fo- 
lema ; et sic Jantina nostra in marg. 

NOTiB 

1 TougiUue'] Galosns, qai, ut bene batmr. 

cmnaret, febri bborare se simalabat« ilmiMS Opimi} Id est, vinam Opi* 

Hemitritseas est semitertlana febris. miannm ; eo enim anno qao L» Opi- 

5 Modo} Alii moie, hoc est, mor- mias consulatam gessit, fait tempe- 
bnm simuiat nt ab amlcis tardos et ries cmli ad tini matnritatem aptls- 
pisces delicatos statim accipiat Ton- sima. Lib. i. Epig. 27. et lib. xiii. 
gilii ^njnsdam" meminit Jayenalis Epig. 11 S. de Falemo lib. xiii. 
Sat. Tii. Epig* ill* 

6 CcrcM^ eaeeetUur'} Id est, colo 6 Poreo viiro'] Exigao calice pro- 
transmittantnr, de vinoCccabo dice- pinetur illi, qnod cam esset genero* 
mns lib. xiii. Epig. 115. Aiii ticeen- sissimam, modice samtom vel bibaci 
iwr^ qaae lectio Tiris doctis non pro- safficiebat. 



^ 



176 M. VAL. MARTIALIS 



XLL 

IN MAXIMINAM. 

RiDB^ si sapisj o puella» ride, 

PelignuSj puto» dixerat Poeta : 

Sed non dixerat omnibus paeUis. 

Vemm ut dixerit omnibas puellis^ 

Non dixit tibi ; ta paella non es : 5 

Et tres sunt tibi^ Maximinaj dentes ; 

Sed plane piceique, bfixeique. 

Quare si speculo mihique credis, 

Debes n<m aliter timere risum, 

Quam yentum Spanins, manumque Priscus : 10 

Quam cretata timet FabuUa nimbum, 

Cerussata timet Sabella solem. 

PetignuM iMtfM, optiior. dixerai^ RkLe, o pueUa, nmnu: »ed fum dixemi oMiit- 
Jme ]^mM», lAeei dixent omMu» pueiUi^ nam dixU hbi, 7\i moii «• pneUo. Et^ 
knbe» ire$ dewiee^ o ilfaximtM, ud prormu pieeoe ei buxeoi, Quaprojpier n ad* 
kibeefdem npeeato ei miki, non debee meiuere rituM minuB, tpuuu J^pmiuM venium, 
,ef PrueuM nuantm ; quam FabuUa ereiaia meiuii pluviam, ei SabeUa eenutaia 

4 Verum ui dixerU in edd. Tett. Qaameii ^xerit Ald. Jnot. CoUn. Orypb. 
Junian. Pnlnian. &c. — 10 QnaM venium Paniue Beverlnndi Ms. Cam e co- 
dice Viennenfti afterat Omterut, Qmm MNhan vaeuue pro edentnlo, et lippui 
pro PrifciM, P. Scriverins legendom Sttftpicatnr : Quam ventum «oltiif, («ve, 
tnliaf) mmaumvi lippm» ; qvi »gre iaoedit propler crurom distortonim vitinm. 
— U PiroFaMkiBBeveriandiMs.<«ML— U FntttifJii^laMex PaiaiaaBi 

NOTJE 

8 Pdigmua Poeia] Ovidins. Peligni snnt, ridere non debent. 

populiltaliSyliodie Falmi, Ovidiipa- 10 Spdmui, Priicui] Hos obiter 

tria. Domitins pntatMartialem allu- perstringit, qnomm alter stndiosins 

dere ad qnosdam versns de Arte eapillos componebat ; alter vero cnm 

Anandl, qaalls est Iste lib. in. * Spec- elegantiores baberet vestes mann no- 

tantem specu: ridentl mollia ride.* lebat tangi, lib. in. Epig. 6». ^PaU 

AUI pntant Ovldil vennm esse Inte^ lia vlcini qni refngit cnMti.' Et iib. 

gmm petitum ex Medea. Angelns x. Epig. 8S. 

vero PoKtlanns esse ex Epigramma- 11 Creiaia MaUa] PHnins ^ lib. 

tis Ovidii,iionez Medea. Nara qnor- XXTf. eap. 17. crette phira genera 

snm Phalencium in tragoedia ant Me- ennmerat. Alia, inqult, creta ar* 

dea ? Ab Angeio Politiano stare pla- gentaria appellatar, nttorem argento 

cet Haee ea Radero. reddens ; qoa sane ntebalni^ Fabnlla, 

5 Sed nan dixcrol] Qnse enim ni- qnse timebat pliiviamy ne fucos iile 
gros dentes habent, ant edentnlie madidns diftneret. 



EPioRAMJiAaruM lib. II. 177 

Vnltiu^iodae ta magis severos, 

Qaam conjax Priami» narasqfke major. 

Mimos ridicall Philistionis, 15 

Et coQvivia neqaiora vita, 

Et qaicqoid lepida pvocadtele 

Laxat perspicao labeUlt risa. 

Te moest» decet assidere matri, 

Lagentiqu^ vinim, pinmqtie firgtrem^ 20 

Et tantam tragicia vacare Mnsis. 

At ta> jadiciam secata nostram, 

Plora, si sapis, o paeUa> plora. 

««fici< SoUm. Tk comwme vntf wn od ieverUtUem mugk qwmm «x«r PriamL H 
«MV9I*. FiveflMtiiiM ridiaOi PkUUiumu, et epdM» Uueivkree, et ^e^ 



jectUmibm dictU pamiit iabra rim offerto. TUn convemi aeeidere genUncidO'. 
ieati et metrenti maritumy et pifm fratrem^ et eolummedo operam dare MueU tra- 
gieU. Sed tu obeeaUa monUU noetrU, o pnella, lacrymare, <i eapU, Uterymare, 



edltioae affert Langios.— 19 Cerueeaia timet tabOa Beverlandi Ms.— 18 Laxat 
perepieu0 mtodem, 

SOTM 

19 CefMMta] CemsM genus est sidere debes Heciibn mmette^ An- 

pigmenti quo iliinitiir Taltns ad can* dromache Hectoreni maritiim Ingen- 

dorem coneiliandunt, et caloreSolis ti, et Electra Orestem frattcm de- 

liqnefit. De iioc pigmento Piin. ii- flentiy cnm de illis fabnia agitnr. 

bro ciuto. Assidere antem dixit, qnod sederent 

14 Coq^as iViamO Quammosstoet antiqni dnm mortnos Ingerent. Tl- 

sefero Tultu introducnnt Poeffls. boilns lib. ii. Elegia 7. < Illins ad tu- 

Nmruemtiior'] Andromacbe Hectoiw muium fugiam, supplexqne sedebo, 

is ozor» quss major nurus erat, cum Et mea cum mnto faU querar d- 

nupsisset Hectori priroogenito Priami nere.' 

exH6niba;miaorTen>nun»HeleBa 20 Piwm^ fndrem} In patrem 

Paridis adoltera. nenipeAgameBMionem,cnjaainorteai 



15 JtflMM] Poemata sont ad exci- ultns est ocdsasoo matreClytMBes- 

tandom risum. Pbilistiocomicns Sar- tra ; Tel in Pyladem, pro quo moil 

dlanns mortnus e»t Socratis tempore, copiebat. 

•t quidem risu immoderaU, teste 21 TViyiastwcarcilfosis] Qoseiac* 

Snida. Uosa tantnm et tristia exhibentspec- 

19 Memta matri] Sensns est: Af- tpcnla. 



Ddph. et Var. CUu. MartiaU M 



178 M. VAI*. MAmTIAUS 

XLII. 

IN ZOILUM, 

ZoiLB^ qaid solium sibtato podioe perdiii? 
Spnrcius at fiat» Zoila^ meige oapot 

Zmk., ipM eo niumu m mlhm Mth podimJ ^ immmi Jkt^ immerge 

MpMl. 

1 Barthhis in codice <|iiodaiii tegit, pardlB; unde conjictt baud inepte: 
nidmlmmNtitQpodieepmiUi Ctlib^u.M^.^%j-^%apiremidJl0$Beytf' 

NOTJE 

1 MiiMi] T» qw> te baltieit na* nico rerbo dmtam vocabat, naaM 

lieres utebantur, et It) qno sedentes ad pedei altemis jactaret/ Llb. ▼!. 

lavabantar. Suetonins in Aagosto E[)ig. 81. et Ub. xi. Epig. 96. 

cap. 88. ' Contentni hoc erat» nt in» 2 Merge eapiU] Qood cum obtc«- 

•Idens ligneo aolio, qnod ipM Hispap nam tit, magia fcedabU toliom. 

XLIII. 

IN OANOIDUM. 

Candidb, xoiyi (t^lkon, h8DC sont tua, Candide, tAmt, 

Qu8& tu magniloquas nocte dieque sonas. 
Te Laced8Bmotiio velat toga lota Galeso^ 

Vel qnam seposito de giege Parma dedit 

O Condide, lute nmt tua yerba, Omnia amicorum commnnia, qua iu oetem- 
titfof Jadae die ei nocte. Ta togam indms ktam GdUoo LaeedmaeidOf uH qmam 



1 CmMo imek'(r0b<m Jwt. an. 1612. Md tn 0»1lii. an. ins. *raenMn reliiH 
^prifemr epathun. I^ntaiawiini e mm codice affert : Kou^ ^ffmm hme ema im 
eempets Cmedide^ mned' alia ^ctio ett : KmiA ^Skm^ tmo emti, kme etmi iwa^ 
Candide^ wafdr et haoc reposoit £d. Par. an. 1764. hme emtt tua, CamHdet 
ctfM Beverlandi Ms. hac eant tea, Candide, verba malit Schrevelias. — 4 In , 
marg. ed. Lut, Par. 1017. fol. *in manofcripto lectio ett ambigna mihi/ 
propt(jr imffltcitain literarvm tractnniy Cretaf an Acerni legendutt art. Creta 

IfOTfi 

S Toga lota Gakeo'] Ovet in Oaleso rentnm condidernnt Lacedsmonet. 
fluvio Tarentino lavabantnr, ez qna- 4 Penm] luUtB nrbt nota. Lib. 

rnm nobiii vellere togn conficeren- xit. Eplg. 155. * Velleribvt primia 

tur. .Lacedeemoniom dixit, qoia Ta* Apnliay Parma tecnndii.' 



BPIOBAMMATUM LIIL II. 179 

At me qa» passa est ftirias et comAfk tanri, 5 

Noluerit dici qtiam pila prima suam. 
Misit Agenoreas Cadmi tibi terra laceroaa: 

Non yendes munmis coccina nostra tribns. 
Til libyooB Indis snspaDdiideMtibas orbes : 

Folcitnr testa iagina jmeBsa miiu. 10 

Immodici tibi flava tegnnt chrysendeta mnlli: 

Concolor in nostra, cammare, lance rubes. 
Grex tuns Diaco poterat certare cinsedo : 

At inihi succnrrit pro Ganymede manns* 

i m uuii Pmmm ds gngt dwto. r«r«iii iUam iinitto, 911« tiirtiiiiiif /wwfM ei 
€*nma ioMri, quam mtm pradkari recummerii piia primtu TcKm Cadmi ex 
Agenere mti pusU ad ie laeena»: tribMB Tero «iMiMif mmi ve^dee eeceim flMrtmc. 
T^ipedibiueimnuitfMawuueaeLibpeae: egoieata/Mkiemenaamfagimam, ln- 
getUee Mntfi impletU JUna tua ckryieadeia: o camaure^ rabee eedem eolere qao 
kmx mea, Grca; imupoierai emUendere Trqimm einmda: eedegepra Qamfmede 



*ii»i#i^»^»»o»«*» 



OTiiim fenz fait» et Aeerra oppidmii CampaDls Oleni ainoe notimi.'— 5 Cod. 
Rodleianiis exhiliet : /iiriofi eomiM iamri; qnam lectlonem testaotnr eliam 
edd. vett. Ald. Jnot. Colin. et Orypli^ia PuteUwr ierra in JnntinaD nostr» 
marg. mendose: male enim Interpretantnr rb Ma, nonnnlli ex Ovidio Met. 
viiL ' mensM aed erat pes terttns impar: Teata parem fecit' Calderinua 
aliique aiant, fictiles fuuse pedes. Martlalis mens inteiligatar e Jovenal. 
Sat, III. 204. * urceoli aeZ| Omamentum abaci : necnon et parvulus infra 
Cantharas, et recnbans sud eodem raarmore Cliiron ;' nbi per * snb eodem 
marmoreMnnnit Poeta, Chironis eiBgiem trapezophonim testacenmfaisse, 
et «X eadem matAria, qi» cantham8.--13 Gammare ia Jnnt. 

NOTJE 

6 POa priMa]Depilis,qamtritaet IndU dsalttei] Hoc estt pedibns 

tocera Toste indnebantnr, nt tanris ebameis. JnTenal. Satt u ISl. * li^ 

obfloerentnr, dietum est lib. Spect. tos nlsl snstinef orbet Qhrande ebnr.* 

Epig. 19. et 2S. Dicltur prima, qnia Nempe ex dentibns elephantDram, 

ordine disponebaotur IUsb pito, hn. quibns abuodat Indla. Vlrgilins 

manM scilicet effigies yilissimu pan- Georg. i. < India mittit ebnr, moUes 

aii indolM t prlma antem erat, qnm sna thnra Sabssi.' 

prlmmn tanroram impetnm patieba- 11 Ckryeeadeiai Tnraebns lik xiYi 

tnr. cap.S. Chrysendeta vasa doctissiml 

. 7 CMiMt fcrra] Tyms nempe tiU viri ezpUcant cnutip ajoreis ilUgaU 

mtttit vestes purpnreas. et ezoraata t nt to Martiale Hb. u. 

8 CocciMi neetra} IroniciiS pannos Epig. 4S. Ego Tasa gemmate eme pa«^ 
Mos rocat ooecineas hMeraaa» qoaa to» qnoram geinm«& coiuertiB el con- 
negat yalere tribns sestertiis nnm- textm tenerentor* 

mis. 18 CoBnMMv] ViUssimnt ex can- 

9 lAb^cm eThe%\ Periphrasis men- croram specie piscis camniarns ficti* 
saram^ quM fiebant e citro, quo abnn- U» sn» lancis rabram colorem refe- 
dat Atlas mons Ubyse. Ub. xiv, rebat. 

£pig. 89. U Grex ^] Pneri tni de elegan- 



180 M. VAL. MARTIALIS 

Ex opibns tantis Teteri fidoqoe ■odBli 15 

Das nihil» et dicis, Caiidide, xoi9i ftkml 

Mty o Cmdiie^ coouiiiiiIa •micoram. 

NOTiB 

tia et ▼MiiiftUU eom Ouymedo ab- tut Mt. 

imtare poMimt. In Idm moBte foit 14 At wM\ Ego Tero mihi ipfl 

Gaoymedes ed c«eliim raptas eb senrio: aUi eliter explicant ex iib. 

aqnlla JoTis, eni serviu a mensa dic- ix. Eplg. 43. et lib. zi. Epig. 74. 

XLIV. 

IN 8BXTUM. 

Emi sen pvemm^ togamve pexf^, 

Sea tres, nt pato, quataorve libras ; 

Sextos protinas ille foeneralor, 

Qaem nostis veterem meom sodalem, 

Ne qoid forte petam, timet^ cavetqoe ; 5 

Etsecom, sed ot aodiam, sosorrat: 

Sine mercaiMi msm semiM. ««I t«f«K poBlaM, slve freSy itf spinor, mrt fMofwr 
ii6raf ; mMie Sextua tOs fviuraltor^ qtum miiiM flnHfiWM mcmr sme oMtoMi» 
MSlttUiM fidd/erttf nig-eM,etc«ed, H seciM Miiitt,serlitf «iseiiXleMyDiefteeSieaMds 

t Smt <res, «sl p«le Jant. «n. 151S. et Goiln. IftSS. fd fvU In qaibvsdam 
aliiii. Oraterns co^j. irfiMfa; saspicalMtiir tamen majns snbesse nlcas, cai 

sanando se non esse pro6tetur. Heraldus, qaem seqnitor Raderas, ce ^- 

legit, et esistimat sommam esse aliqoam peconis», qoam Martialis 
aodlente Sexto forte compntabat. Ad tm^ wt pmUj co^j. Ant. de R007: 
ona constr. adeas Cannegiet. ad Ayian. Vrmfku et Oodendorp. ad Soei 
Cms. c ao. vtpmiQf inqoit, yalet h. i. non, nt aliasy ' ot opinor y sed ' ot cai* 
cniom pono:' neqne obstat»qood verso priore rhve pro relsobjongat rfuBe: 
ita et Fior. iib. iv. cap. 2. obi vide Doker. et lib. iii. Eplg. 5. Console etiam 
MisceU. Obss. Vol. ix. 216. Scbrevei. proposnit : 8eu trtt mmtto; qaem 
^ide in Var. NotU.^ Ei seoMi sk, «1 MMUem in edd. vett Ald. Jont Colin. 
Oryph. 

M0T£ 

1 Togmmfe] Peu toga est nova et dabitationls caosa, deficiente scili- 
polita. Epig. 58. infra, * Pexatos pnl- cet memoria, atqOe argenti facti li* 
chi« rides mea, Zoiley trita.' bras itttelligit poeta : Ibrte legendom 

2 UtpuU] Heraidos legit, ceMp«to, ii6res, non ii6r«s. Statim vero, inqnit 
ezistifflatqoe, sommtm esse aliqoam Poetayrationessoassecomtacitecom* 
peconim qoam Martialis secom ao- potat Scxtos, ita tamen ot aodiam, ne 
diente Sexto forte compotabat: at- forte ab ipso peconlam motoer, Vide 
tamen cnm loqoator PoeU de erotio- Ub. vit. £pig. 85. nbi de Ubra ar- 
nibos sois, aUI meUos meo jodicio genti. 

retinenty «i ]Mto, qnod interponitnr 



EPIORAMMATUM LIB. II. 181 

Septem miHia debeo Secondo; 

Phoebo qaataor ; undecim Phileto ; 

Et qnadraiis mibi mtUiis egt in arca. 

O grande ingeniam mei sodalis ! 10 

Durom est» Sexte> negare, com rogaris : 

Quanto darios, antequam rogeris ! 

iepUm mUtta^ Pkmbo ovafiwr, Pkikto undeeim^ ei nmUnm habeo pmdrmiiem I» 
wnea, O mentem flnUiMm mei mnUi ! O 5e«(#, gmoe ciiy teeemre^ cimi a te 
petUwr ; qmmto grwfiu» priiufuam peUiwr, 

NOTiB 

10 Ofnmda] Per iroQiam ingeid' min reprehendit, qaod precetatqoe 
«M dixit pro lordibiM et avaritia. ejiu petitionem occopaiset. 

11 I>a0iiM eet] Aeate Sextam aTa- 

XLV. 

AD GLYPTUM. 

QuA tibi non stabat, prsecisa est mentnla^ Glypte. 
Demens^ cam ferro qaid tibi ? Gallas eras. 

O Gl^fie^reeeenietipenemfqm mm anigebai. O etnUe, qnU tibi opneferrof 
GaOneerae. 



^^oorf»^»^^^^^ 



9 Demene enm teeta qnH tiH7 margini aacriptam liabet Jantioa nottfa. 
HocredoletOloMam; Samia namqiie testa Oallos sibi virilitatem secaiue 
tradtt Oelias ap. Plin. xxxy. 18. Cf. etiam Javenal. Sat. vi. 614. Catnll. 
UEiii. 6. et Ovid. Fa»t. iv. 297« £oa tamen/crro sibi virilia amputaaM, conten- 
dit Laetaat v. 9. 

NOTiE 

9 GSaOit] GalU eacerdotea Cybelea cldere mentalam, cnm esset eviratot : 
Samia teata sibi resecabant genita- qaapropterjam Oalloseratantea. 
lia : at non debait Olyptas sibi prm- 



XLVI. 

IN NiEVOLUM. 

Florida perjvarios at pingitur Hybla colores, 

Cam breve Sicani» ver popalantar apes ; 

/ 

Qirfniifaiidiwi fiorea HyUa 4^h^itnr divereie eeloribne, enm apa tere depae* 



^»«»«#H»«i»l»^»<»^«l» 



1 fTortda per varioe nbi Beverlandi Ms.^-S Cagne riaa legit ex veteri co- 



' 182 M. VAL« MARTIALfS 

Sic taa sappositis peilacent prela lacemis : 

Sic micat innumeris arcala synthesibos. 
Atqup anam yestiie tribom^ taa candida possnnt^ 5 

Apula non ono qoa» grege tena tafit. 
Ta spectas byemem sucdncti lentuis amici, 

(Pro scelus !) et lateiis frigora trita mei. 
Qaantum erat^ infelix, pannis fraudare duobas, 

(Qaid lenois t) non te, Neevole, sed tineas ? 10 

cimtar cddneM SieUisBjUm; tta tua frda wHteMCwd mkjeelii UicerniM: ita area 
eaUaeet iamBmerii effnikeeUmM. Atqme hue Umm poeemU veetire amam tribmm, ^Mt 
de MnMf gregibue frodaxU ApmHa. Ik vmmdeerieore aepieie frigwt eodaUe fnc- 
elmeH (o itfae!) et metmie /hguey cni tnbjiciant UOae menm veites iriim, 
QaaaH ermi mmmemH priaare dmekme pamtueJ Ne ( iwi i , imi ie^ o Neeooie^ eed- 
iineae. 

dice: Sie imm eompoeiiae periaeemi prmla lacenrie* Raroiret: Sie ima appoeiiie 
pneiaeemi preda lacemie, Lengiat : Sie ima appoeiiie perlmeent prmta iaeemie* 
PnimaDnot : Sie ima eompoeiiie perimeeni. Beveriandl Mt. coUmeeni prmta la» 
eerme ; qaam lectionem citat etiam Palmaniint. Nottram tettantnr ed. aotiq. 
Ferrar. an. 1471. Venet. Aid. Jnnt. Colin. Orypb. dcc. — b Aid. Jnnt. Colin. 
&c. ima nelkri; ted eptimi codd. Iialient iaa cmidtda, i. e. tnae togm candidm^ 
nt Epig. 58. *mea trlta:' qnod qiii non caperent, altemm anbjecerant. — 
8 Codex Thnan. etieUr frigora: . Vat ei kderi. Alii lei^iuit: ei Imteriejrigora 
triia tmL Liptint: et laierie frigora tmie timue; edd. namqne vett.babent: et 
laierie /rigora tmta ttmca. Vide Delph. et Var. Notat.— 10 Nottram lec- 
tionem tettantnr nonnnlli codd. cnni edd. antiqiiits. Ferrar. an. 1471. &c. 
iV«ii meimae miertem Ald. Jnnt. Colln. Oiyph. Pnlman. &c. Ne Mefnot, hmi ti 
Ramiret. Qntd flncl«it mmmie Thnan. Qiiem renNtt n«» te codez Vaticaimt. 
timipme pro Haaae habet Beverlandi Mt. tMi«Bt Jnnt. an. 1612. 

NOTiE 

1 AyMa] Mom SlcUim floribns iter capettendnm acclnctL 

omnb generlt abimdant, qnot brevea 8 Ei laterie] Hoc est, todalis ; la- 

»an eadacot verit tempore depatcnn- tnt enim, nt alnnt interpretet, tnmlt 

tnr apet. PoeU pro faiterone, qni latn clnglt. 

S Sie iwi] Nam Tettee, qoo niti-' Prigora Irtfa] Id ett, frigoray qnm 

dloret estent, prelit premi tolebant. admittnnt tritm lacemsB. liptitt» 

Vnlf ata lectio babet : Sie tua appoai- Ugit frigora taie^ hoc ett, Ego, o Nae- 

tie perlmeeni prda imeermie. Seneca vole,adeofrigeo,ttttnlpte,qnantnm- 

Ub. u de tranqnillitate vitae cap. 1. via vettibnt tait tecamt, verearlt ne 

4 SffnikeeUme} Hoc loco accipitur menm frigat ad te perveuiat. Forte 

tyntheiit pro qnavit vette, nt plnri- roeliot legeretnr /rigora tania mtt. 

mam vero tignificat vettem ccenato- Hic locnt perebscumt ett. Vnlgata 

riam. De ilUas utu varia est ment lectio habet, frigora taia^ id ett, Ego 

interpretnm. Vide lib. xiv. Epig. !• lantopere algeo, nt ta^ licet tntnt et 

7 L«R<iit] Id ett, tine mitericor- mnnitot multit vettibnt, nihilominns 

dla.. Lenti enlm tpectare dicontnr, ttmeatfngnt, qiio corripior. 

qni nec ad coraroiterationem nec ad 10 Qmii renmie 7 [Ne metmae'] Hoc 

iracnndiam commoventur: tiicctitdi ett, Qiianti erat momeoti, o miter, 

vero, hoc eat| pene nudi, et qimsi ad prtvare dnobns pannlt f ne metme, non 



BPIORAMMATUIf Llfi. II. 183 

NOTJJ 

dico te priw^i o N«vol«, led dao- iem, Nte^, hA tmt»* Qf a ultima 

bvs pannls defrandmre tineas, a qnl- lectione reeepta fnbaadiendnmeMet, 

b«a veateajtafi In «ren Inclna» eor- ' n^n xi^ pnatJMVwlitiffiMon nanniiinai 

fodnntnr. J^aglt Heraldnt s Q^rt* wmiimi Iioq wnan; Ne tlneaa mor^» 

wm»l mimi»sN€noUf9tdtiMea». Vol- tem; non te frandare qn^re^ sed: 

gata lectlo liabet : Nmi meimm mat^ tineas. 



XLVII. 

IN GALLUM. 

SuBOOLA famosaej moneO| fqge retia moech»^ 

Levior o conchiSj GfiXLe, Cytberiacis. 
Coofidis natibiis? noh est pcedico maritas« . 

Quse fitciat dno sant : imunat» aut fatoit. 

Hajns Epigrammatis lectio non fariat in merobranls ant ej^emplaijbns lm« 

' NOTJE 

1 JtfoiKe] Naip si te deprtiienderit S CsndUt Cfftk^ri^} U est« m^- 
maritas; non pSBdlcabit ; nec enim nis, Tel ▼enereis, qnod ooncha ? ecta 
gaadet natibns, qnibus confidis ei te est ad littas Venas orta mari. 
soltttnmniy te enim irrnmablt. 

XLVlll. ' 

AD RCBUM. 

Cauponbm, laniamque^ balnenmqae, 

Tonsorem^ tabolamqne» calciilosque, 

Et paacos» sed at eligam, libellos : 

ITnam nou nimiwi mdem so^al^iay 

Et caiui pnerD meo paeUam, : 6» 

Et grandem paeram» diaqae levem : ' ' 

Oibtfe,sttpp«ditomiht «ei BftettK MMpfnsai» ct laRi«m,s< Imbumm, immrem^ 
iMamqiu losoriam, ei Mlcaios, d MKOot Uhrm, mdam» eUeio»^ mmm amkmm 
medweriter erwdUum^ ei pmeUam gnJam meo mtvo, ei grm»dem pttfnon dw iaiAir- 
bem ; ei iufrure ikirmi» Norottis. 



5. 6 Hl dno Terslcnlt in ed. Barbon Par. 17ft4. transpositl: sie etiam le- 
mtnr In Ald. Jnnt. Golin. et qnibnsdam'. alib. Nostmm ordlnem senrant 
Ungiw, Jnnlns^Qmt. gcriv. Parn«b* ^ebr^veU Pflpb, ft Mai|ta|r. 

N0T4B 

6 Et earem fiurol Qui amore irretilos 4pmi aavidwip eiset^ 



184 M. VAU I1ABTIALI6 

Haec pmsta mihi, Rtife^ vel fiitonti ; 
Et thennas tibi habe Neronianas. 

— ^r BUmiHi jQDt ao. 151S. et CoUn. in. 15». BitfidiHf leirlt Scriveriiu : 
Jac. Bonoaiensif Annot. eap. 8. emendat Bitmioty qnod oppldiuB est HUpa- 
niflD ap. PtBAemmmm. 

NOTiB 

7 VH BUmiH] Legnnt alil BHmntU^ auMeniorea: ego anteai vel in obtcnriB- 

qnod olMcnmm erat Apnlln oppt- simo oppido rebiu anpra ennmeratis 

dnm. eoBtentos ero. 

6 TVrmnt A«rMia»af]Geterif nempe 

XLIX. 

DB THBLKSINA. 

UxoRBM nolo Thelesioam dacere : qaare? 
Moecha est: sed pueris dat Thelesina: toIo. 

£t hic nnlla lectionla yarietaa reperienda est in exemplaribni scriptb aat 
excnsis. 

NOTJE 

9 D0t TUMm] Sui copiam. peenas talionis dent. Epif. 47. supra, 

VM] Ut mihi pueri deprehensi et lib. z. Epig. 40. 

L. 

IN LB8BIAM. 

QuoD feHas^ et aqaam potas, nU, Lesbia, peccas. 
Qna tibi parte opos est^ Lesbia, samis aqoam* 

8 Qmi HHpmrtideeet mmere MerM mnum Jnntina nostra in margiiie; sed 
lioc Jogulat sensnm, qnem Itttelligi ▼nlt Martialis. 

NOT£ 

I NU peeMf] Hoc est^ Non erras : ex more aliamm fmminamm, qnse a 
emn enim feUatione ora poUueriay coitn layant rd^ oMli. 
ideo reete faclS| sl aqnam potas, et 

LI. 

IN HYLLUM. 

Uhub saspe tibi tota denarias arca 
Cam sit, et hic calo tritior, Hylle, tuo ; 

NOTJE 

1 Umis tmpe'] Hyllnm pathicnm in- tnr, et ipse fame peribat Bmitreinit. 
sectatnr, quod panperrimns cum es- 2 3Vi/tor] Trita moneu ▼ilior eraty 
sety bene ▼asatos qusirebat, et lis sl ideo laudata aspera, qnod nova, nec 
qnam pecnniolam habebat, largieba- mannnm tritora lerior. Uem. 



I^PIORAMMATUM LIB. II. 1S6 

Noa tamen faimc pUtor, non auferet buno tibi Gaapo ; 

Sed gi qois nimio pene snperbns erit. 
Infelix y^ter spectat ecmviTia cali, 6 

Et semper miser hic esnrit^ ille vorat. 

4 Ald. Jmit. Colio. pMme nftfbiu trU. Cftteray DvUa ▼arietM tsl in ez- 
eMplaribitf aut maBa exaratis aat prelo ezcniis. 



LIL 

DB DA810. 

NoviT lotnras Dasins nmnerare : poposcit 
Mammotsam Spatalen pro tribns> iUa dedit. 

JOomf ecgwtU hiunu: pHUi a mammm SpaiQUf Hla dedU pro Iritef. 

MU ANitak inscribitar ia Ja&t. an. 1519. et CoUo. an. 16iS.— 1 Noni kim-' 
rm In iiadem. Nmrii Uelwra» in alUs. Scaliger ad Propert rr. S. S<k leglt: 
Nmrii Ipterw, com bac Nota : < Hic simpHciter lotnrm tont ^pintr ted tm. 
Utitlo pfo eo» qnod jam dixi» et qnod imb aoafaMbo. Iiocwi ttle Mnrtialis 
aUter, ot vitioie» editoa et t.' 

NOTiE 

1 Nmrii Uiwnul Hoc est, eas qasK triplicem mercedem ab ipsa ezegit 

lavare cnpiunt. AIU tietwroM^ minus balncator. Hic sensns prsB alia ob- 

bene. scoena explicatione qnidem plaoet: 

S ilfaMmosim] Spatales mammse nempe Spatale et dn» ilUas mammm 

tantm erant magnitadinis, nt triom trinm locom occupabant. 
I locam occnparety atqne ita 



UII. 

IN MAXIMUM* 

Vis fieri liber ? mentiris^ Maxime, non yis : 

Sed fieri si vis, bac ratione potes. 
liber eris, coenare foris A, Moume, nolis : 

Veientana tnam si domat nva sitim : 

OfMsne «oNSMid Ubertaiem7 wuMria, o Miaximey non en^: $ed ei ea^ Utei 
Aooflwds. OMaxime^UberJlee^eireameetgfim «Menmm^eemem: eifrimmrei' 

NOTJE 
8 Cenmre ferie'} Dorum cnlm est noo potes, et golosus esse.' 
attena viTore qoadra, ot docet Jore- 4 Vetenimui] Yloum ex agro VeL- 
oalis Sat. ▼. Lib. ix. Epig. II. * Llber entano i 



186 M. VAU MARTrALlft^ 

Si ridere potes miseri durysendeta CSoBie^ : 6 

Contentus nostra si potes e^se toga ; 
Bi plebeia Venns gemino.tibi viBcitar asse: 

Si taa non rectos tecta sobire potes. 
Koic tibi si vis est, si mentis tanta potestas^ 

Liberior Patlho viTere rege potes. 10 

tnUamm rat ing uU tUim : d poie$ cmdemmre ekry$endHM hrfeUcie Cimue : ei p9U» 
eonientue eeee noetra tega: jt dnmmevenerem pUbemm dmteu meeiime: <t petee ln- 
cmvue iMgredi tuam dimmm, Sikabeekemtvim^ettmiitm^imperiemtieitefpetee 
dueere vitam Uberierem rege PartkBfMSeu 



^»^^»^»»»^^^»^»^ 



7 Pro timdter Heinsiiu legeoduoi putiyit, jmigitwr; quod probant Tiri 
docti. Ovid. < Qoiqae soi Vepenio ^oxU com frotre morltL' Bmt doo 
▼erbo 88Bpe DenoatoDtor. Vide nos od CotoU. ui. SS. od Tilmli. 1. 1. 64. et 
Brookh. Ibid. Bonn. od Propert. iv. % 44. Heins. od OTid, Met i. ISl. 
Tui. il48. Drakenb. od Liv. Tom. iii. p. 05. Cf. Hor. i. Od. «5. 1. et Cloott, 
in £pitbol. Poll. et Ceier. ▼. S9. iooMlor io Beverlondi Mf . onde dqUo nego- 
tip fit«iiairi(or. De permotatione c et^, vide Scal. od Catal. looo laadato, 

NOT/E 

5 Ckr fee nd i im] Voto gemailt «moto^ plecet, Mipetleref doawaMitiSDoti* 

de qoibos Epig. 4t. sopro. ones, qo» ottnocaj[il^cabootar, obl 

Mieeri Cimue] Prs nimla toUitti hobitobont jiooperes, io qo» nlii In- 

yosorom capiditote. caryi.^eeendere peqaibant. ' 

' 7 Si pUbeia} Si meretricibas coii- 10 Liberier] Partbonim reges llber* 

tentos noD sectari» matrepoi. tatem acerrime semper propagnave- 

^ 8 iSi loa 090-rMhuQ Vel casam ha- runt, et regom reges vocabaQtory ot 

mUem inteUige, velj qnod magis dooet Saetonias in Caligala cap. 5. 



LIV. 

IN* LINYJM. 

QuiD de te, Line^ saspicetor nxor^ 

£t qna parte velit pndtciorem, 

Certis indiciis satis probavit^ 

Cnstodem tibi quse dedit spadonem. 

Nil nasntins hac, mafigninsqne est 6 

In hoc Epignunmate exhibendo naUam lectionis Torictatem prodoDt on^ 
libri colamo scripti aat typographici. 

NOT£ 
. 1 QoMlds te] Lepide eorpit ciiiaB- aoor, oe ob eo pmdicoretnt. Ub. z. 
dnm, col costodem spodeimi dvUt £pig* ^* . 



BFIGRAMMATUM LIB* II. 102 

LV. 

AD SBXTUM. 

Vi8 id, Sexte, coli: volebam amare. 
Parendiim est tibi ; qaod jobes, c<4eris : 
Sed s^ tecolo, Sexte, non amabo. 

8esiet cu^ ekmfm: voiebmn U dUigere. Obiempenmdim eei iibi: fued 
i^penMfebeerieberte, Sed « ie ebeervoj o Sexie^ mm ffl%aM* 

Ib hajotetiam Epigraminatiii lectione coiueQtiQnt membraQ8B et llbri typis 
impressi. 

NOTiE 

1 Ttf coK] OfMerraiitiam ■ me ez* S Hen emtAo] Id est, te odiobabe- 
igis. bo : amor enim, et ea qoam exigebat 

Voiebam amare'} Te famiUariternti 8extu§ obMr?antia, non conyeniont. 
cnpiebam. 

LVI. 

AD GALLUM, 0B BJV8 UXORB. 

Gbntibus in Libycis nxor tna, Galle^ notatar 

InuBodic» fioedo eriinine aYaritisB. 
Sed mera narrantnr mendacia : non solet illa 

Accipereomnino: qnidsolete^? dare. 

O Q ii lfa, M f m d Libfef p ep a i e e ee/eim tiui «tfahr twffi ermi n i e m ar iiim i mmf i e^ 
rmim. Sed memdaeia pmra diemtur: frereae iiia no» cmfNeeil aeeiptre. Qmd 
ifiim^cmunevii^ dere. 



Lemma in cedice Tlmaneo est : A4 GeBmi: \u edd. velt. JD« mmfe OelK.-^ 
1 In oedicemembraD. Pntean. legitnr: Gedie meitmdai ;umde Heraldot legen* 
diim censet, Mele audU, qnae vere ett lectio edd. vett. Ald. JuQt. Colin. Sce, 

NOTiE 

l GetMme in LSbycie'] Hinc collige- tar ; eJt lllint avaritiam taise excesat 

re ett fannc Oallem in libye magi» PoeU : dare quippe verbnm est obt 

tratnm gessisse; cnjus naor a pro» scmnnm hoc looo. 
Yindalibns muneni eceipere diceba- 



188 M. VAL« MARTIAL16 



LVU. 

IN PIOTUM DIVITBM. 

Hic^ qaem videtis gressitms vagis lentam» 

Amethystiiiatiis media qui sec^t septa ; 

Quem noD lacerais Pnbliiis mens vincit, 

Non ipse Ck>dnis alpha pennlatornm ; 

Quem grex togatus sdqu^r» et capiUatus, 5 

Becensque aella linteisque lorisque : 

Oppigneravit Claudii modo ad mensam 

Vix octo nummis annulum, unde ccenaret. 

fltCy fiM eenUtU Urdtm pauibm imariiif q» iomeikifttUutim dimdU wuiim 
upia; fiie» laeendi nem euperat mea» PaiMtiiJ, noii Cadnii ipee primae pemdaU» 
nm: qaem eomitatur grex togatuef et comatM, et eeUa mna tetie et eenigH»: 
patdo amte ad daadH ateaeam dedU pigmeti aemMtam mx eeto mmmue^ pubm 



o^^»^^»»^»»^ 



Codez Scriver. pro lemmate habet: De Jlficropiydb dMe; qnod dtmt etiam 
Pitlminnat. Codez Bodlekinnt: De enmte fme. Edd. vett. In Ftetam <tt- 
«ftem, qoasi Flctns stt oomen proprinm.— 9 Beverlimdi Ms. exltibet: Medtom 
pH eeeat oiai.— T OppignerawU admede CioMdU meneam In edd. antlqniss. enm 
Ald. Jnnt. Colin. Oryph. Leng. Pnlmsn. Ramires. Junian. Delph. deo. Sal- 
masins legendnm censet: Oppigneraeit medo mode ad Cladi maneam Vix oete 
meneie amm l am^ nmde eenaret, Lectio nostra debetur Gmtero, eamqne ser* 
vant Scriverinsy Famab. Schrevel. Maittair. Barbou, &e. 

NOTJE 

1 Gmettne migie Iminm] Tkrdos qnlhabet SBqne tritas vestes ac Co- 
ineesaus gravitatto et dignltatis sig- dms. Priorinterpmtatiomlhividetttr 

melior : jndicet lector. 



S ilMeCfcyeHnafiie] Hoc estyvesti- 5 Grex togaieu] Anteambnloonm 

Iws condnctis oraatus ametbysti co- scilicet, qnorom indumentum erat 

lorem violaceum referentibus. Lib. i. toga. Lib. i. Epig. 109. 

Epig. 9T. De septis dictum Epig. 14. CapiUaine] Orez pneroram» qni 

snpra. longas comas alebat Lib. x. Epig. 0S. 

Jlfeitfta eeciil] Hoc est, viam sibi ape- 6 AeceiieTMeeeUs] De sella, et iinteis 

rit per mediam turbam. Ut fastnm quibns velabatur, fnse agit Lipsina 

ficti hnjns dlvitis graphice depingat Eleet. lib. i. cap. 19, Juvenalb Sat. 

Poeta, hsBc snliiuttgit. i. < Nova cnm veniat lectica Matho- 

. S PHfrlMie] Qui tamen pietiosis hi- nis/ 

ceraiseratindntus,sicutCodms. 7 Clmidii] Mensaril nempe. Iiidi« 

4 ^on ^iee Codme] Cnjus et vestes cium vem ent extremsB egestatis, an- 

erant elegantissimie. Raderus ezpli- nuli vel venditio vel oppigneratlo. 

cat hnnc Codmm a Martiale intelligi Juv. Sat. xi. * Talibus adominis post 

principem panpemm, de quo lib. v. cuncta novissimns ezit Annulus.' 
Epig. S7. et Jnv. Sat. iii. hoc est, 



EPIGRAMMATUM LIB. 11. 189 

LVIIL 
IN ZOILUM. 

Pbxatus palchre rides mea, Zoile, trita. 
Simt haec trita qmdem^ Zoile; sed mea sont. 

ZoUe^ tv armde pexain deridee wm mtimenU vUm. O ZaOe^ keic eem$ 
vOmemU; eedpetUaeMiadme. 

1 Vexehu BeTerluidi Ms. Cetera, nalla Tarietas ett Id ezemplaribi». 

NOT^ 
1 Pexaim] Tamebus lib. v. c. 14. supnu 
Testet iU« pez« »11111, in qnibnt nec a Mea mmi] Qoai vero ta habes 
staoien nec sabtegmen apparet, emi- vestesy condnxisti. 
nente et operiente villo. Epig.44. 

LIX. 

. DB OiENATIONB MICiB. 

MlCA vocor: qnid sim, cemis: ccenatio parva. 
Ex me CaBsareiim prospicis, ecce, tholum. 

Jfiea afpMeTf videeat pdd eiml diata exigm^ Ex wu pre^^eekte fMu» 



^»»»#<»»»»»<»»^^#»»i» 



SHM a m inscribitnr in Bererlmidi Ms.— S In eodem, ecee ikwmm.^ 

sorm 

1 Mka veceri Loqnitnr ccenatio exmdificatamyatexipso tridiniopro- 

qnam Domitianns ezstrnxerat, et mi- spicereturaliqais tfaoios SBdificii, qood 

cam vocaverat propter exigoitatem 3 sepalcram aliciuas Imperatoris con- 

coenatio vero est locns ad ccenandam. tineret $ et ansim affirmare esse Man- 

Jovenalis Sat vii. 81. 'Sargat, et soleam D, Aogasti. Qao viso^de saa 

algentem rapiat ccenatio Solem/ Il^ sorte admonebantnr conviv» : mortis 

Ind addam anctarii loco, antiqaonim vero memoria ad vit« laatitias illos 

Inxnriam versatilia cflenationnm la- excitabnt. Martialis se ipsnm expli- 

qnearia fecisse, et ita coagroentassOy coisse videtor lib. v. Epig. 06. ' Jam 

nt snbinde alia facies atqne alia sac- vicina jnbent nos vivere Mansolea, 

cederet, et to.ties tectSf qaotles fer- Cam doceant Ipsos posse perire 

enla mntarentor. Sic Pliilander in Deos.' Raderos Scaligerom sccatas 

Vllrav. Hb. IV. cap. S. Aasonianannn lectlonam ttb. ji. cap. 

9 Pretfieie^ eece^ 1heUm\ TholoSy 80. intelligit tholom interiorem ipsias 

teste Philandro ad Vitrnv. lib. nr. mic», a qaopendebatcraniomyqaod 

cap. T. est «dificii camera, qo« altitts convivas de morte admonebat, nt eo 

crescens rotnnda fi>nna in fastigla- larglns viverent, et potationibns va- 

tnm cacnmen desinit, &c. Sl confec- carent. Vide lib. i. Epig. 71. nbl de 

tnrsB locns est, inqoit Ramiresins, tholojamfiictametttio. 
eiistimaverim micam hsnc ita eme 



190 M. VAL. MART1ALI8 

Frange toros, pete vma, rosas cape, tingere nardo: 
Ipse jabet mortis te meminisse Dens. 

CtfMrif. RmHpe kci^»: j»moi viM: ^wipe rm»: w»gere mrd»; Dm ifut im^ 
peni i€ reconfort mmrtUi 



^^<»»»»»<»»^^*» 



3 Ant. 4e Rooy conj. tmigtre imrd» te. ciplllos. * Thig^* et ' tango'^ Mepe 
pertatitantnr. Vide Bnrm. ad Ovid. Herold. Bpist. xtH. 44. ftdPropert. iv. 
8. 60. Ondendorp. ad Lncan. x. 401. Heins. ad Ovld. Vasi. it. MH «t 
Scriv. ad Nostmm p. 140. At* Jnntin» nostne marKini aacrl|rtnm lepeifor 
Scemdti taree : pde mm: roea» mpcy et mngere msrdo. Hoe vmnn eme pnto, ^nod 
ad roeaa eape, et umgere niirdo attinet. Qood vero ad illod Seemie^ rorte 
legendom Stente; sed a|temm propltta aiScedit ad literaram tractnm in voce 
Frange. Vide infra ad lib. iv, Ept|f. 8.r-4 Calderini vetostus codex habebat, 
dememimeee DeiUf ooofl legendum este ostendit Cojacins ad Afrlcannm. 
Hoc habet etiam ednio Aldtna an. 1660. 

NOTJS . 

S Frange forot] Assidnns accnmboy 4 Te memhdeee Deue] Domltianns 

nt nsn diurao noctnraoqoe frangatnr ipse Dens exstracta anrea dlseta, ex 

toras seu lectns cni accnmbebat con- qna prospicitnr Maosolenm Augosti, 

viva. Lib. iv. Epig. 8. vol ex cnjns tholo snspensnm est cra* 

Roeae eape"] Coronati floribus bi- niumy monet ot genio hiiariter indul» 

bere solebant veteres. Lib. xiii. geas. Idem fere leges apud Petro- 

Epig. 61. Plinins Ub. m. cap.lO. nlnmitiTrimaklonisconvlvio: 'Lar- 

■ Crapnlam et gravedines capitis, im- vam argentesm attnlit servus : hanc 

positis coronis, olfactuve discntiunt.' cum snper mensam semel Iteramqoe 

Heraldos hoc loco fuse agit de more abjecisset, Trimalcio adjecit: Heu 

iUo «ntiquoram. aos mistroo, qnam totns homoado nil 

Ttngeremtrdo] Ungaris nardinonri- estl Sic erimns cnnctl postqnam nos 

guento. * Nardinom sive foliatum auferet orcus. Ergo vlvamus, dom 

constat omphaoio, balanino, jttncoy Rcet esie, beiie/ 

GostOy nardo, amomo, myrrha, balsa* Te meminieee'] Alii dnnMiMsw, hoc 

mo.' Plinias lib. zni. cap. 1. M, oMivisci mortls. 



LX. 

IN HYLLUM. 

UxoRBM atmati futuis» puer Hylle, tribuni, 
Suppliciam tantum dum pnerile times. 

/» Hfflam odd. vett-«4 Sa pp ii em m faeti nee, puer Hjflef iimi$ PolnaBnttay 

NOTJE 
1 Uxorem amati] Monet Hyllnm odnlteria quoqne prohtbnerat. Soet. 
nt discedat ab nxore tribunl mititaris» cap. 7. in Domit. 
aqoodeprehensusnon pssdicaretttr» 8 Aippltcttiai] Dnm confidLi nati< 
sed castraretnr. Nam qoamvis cas* bos. Epig. 47. sapra. 
trari mares vetnisset Domitianasy 



V8D tibi, dnm Mis; cMlrabeie: jm maii dices, 
Non licet hoc: qmd» ta qaod facia, Hyito» licet 1 

iflipntaite Ruaimio.-^ Aak. de Bii«y scribit: Nm 9kH Im: mM? tn 
Vide Copcr. OIms. Ub. ii. o. M. ' 



LXI. 

IN MALBDICUM. 

CuM tibi vernareiit dnbia lanugine mal8D, 

Lambebat medlos improba lingna viros. 
Postqnam triste capnt fastidia vespillonnm, 

Et miseri memit taedia camificis ; 
Uteris ore aliter, nimiaqne serugine captns, 5 

AUatras Qomen, qnod tibi cnmqne datnr. 
Hsereat ingninibns potins tam noxia Kngna : 

Nam cnm fellaret, pnrior illa fuit. 

1 Palnunol eodex hibet: tetiera kouigbie nMidr. Tide Var. Kotas.*- 
5 SuBt qiil leipuitt wueraque mKrigine. Calderinos legit fiiHftiM.->7 Pul- 
inennoBy jam noxia limgwa, 

MOTJB 

1 Ctan Mi] Aeerbe iavehitnr in timii howinibae» qtioe nedios lambe- 

aelodlenni qoendeni, qni entcn fel* bne. 

IneDr omt. S Piirier iUa /mU] Nim lingon «jut 

Dn6fa Immgimi] Id eet, nateqnnm cnm feUaret, m» tam impnni et mola 

ez eplMbU eneoselMee. • ernt, qnimTii ImporiMima. Impnrn 

a Lmabebedfl Fellabat. Ub. m. UBgon dicitnr mnlndic^ et Ibttatori» 

Epig. 81. qooqoc. £z hac ambifoitate lcpidas 

t Petifoflm] Tmdio fobU toI vilift- ett jocoe. lib. iii. Epig. 80. 



LXII. 

IN LABIBNUM. 

Quou pectns^ qnod cmra tibi^ qnod brachia vellis» 
Q«od oiDCta eot hKevibiis mntola toosa pilia: 

NOT^ 

1 QModpMfo«3Labicnom patbicom amicc caosefacere: sed interrogot 

orbaoe perttringity ea occMiooe, c^jos coom colom depilet, qood fa- 

qood crora, pectos, brachla, et pon* cere non poterat, nif i pmdiconom 

doi TeUeret. Videri hoc potorat caoM. A^ooireitni. 



M3 M. VAL. MARTIAM8 

Hoc praestas, Labiene, tOBB, qnis nescit^ amicae. 
Coi pmstas caliuii, quem, Labitte^ pilas ? 

t. 4 Ant de Rooy lcflt : Hoewrmttm^ LMmu^ ium^ firft nmcUf mmkm. 
C9dprm9Uu^€,fmdfMmkutu,pUMi in i^uibiMMlain enim ett fimd pro ^ncfli. 
Palniannicodeztial>et: CumveUue.e»flMHaief/mei9? 



LXIII. 

IN MILIGHUM. 

SoLA tibi fiierant sestertia» Miliche, centom, 
Qn» tnlit e Sacra Leda redemta Via. 

Miliche, luxuria est, si tanti dives amares. 
Non amo, jam dices: hasc mage luxuria est. 



O aRHekeftimimm kAehae eenimn enferfia, giur dbetwUt Ledm emta ex Smrm 

""'" lyg li$CMBte " 

mt^es^. 



VkL O MiUekef mtemBetwUia eet, eliemei teenfle» mmuree tmde fretm. Jmm 
reepemiebiej Neu mem : kme inteeepermUia 



*^^ 0^ ^^ ^ ^tm^* 



/n JKtttdbM lemme est in Ald. Jant. et Colin. et io Eplgmm. ?». 1. et S. 
JVtfticAc.-— 4 Be?erlandi M9. kme qeoqme; qaod citat etiam Palmannus. 

NOT£ 

9 Lcda] AHI pntant Ledam hanc eaptnm amore Led»; unde eonelMUt 
meretricem fnisse, et centnm sester- Poeta, minoa ilinm i 



tia a Mlliclio amatore ei data fuisse : qoi nnlia motus Toluptate tantam pe- 

alii f ero meiius intelllgant servam, emiim snmmam proMerit» In Sacra 

formm ?el ministerii cauta emtamy Via ser?i et res aliss vendebantnr* 
cmn subjiclat MiiidMis se non esse 



LXIV. 

IN TAURUM. 

DuM modo causidicum, dum te modo rhetora fingis, 
Et nou decemis, Taure^ quid ess» velis : 






/» LoMriMi cansUiaan inscribitur in Hraan. /n Lemmn Pulmann.— 
% Lmre cod. Thnan. et Palman.— S Optimi libri habent: Irmttf, et Neeterie 

NOTiE 
1 l>iNnmsdo] Causasdicere ta foro» vel iu scbola docere cogitfts. 



BP16RAMMATUM hlB. II. 193 

PeleoSf et Priami transit, vel Nestoris setas^ 

Et faerat seram jam tibi desinere. 
Incipe : tres uno perierunt rhetores anno, 5 

Si quid habes animi^ si qoid in arte irales. 
Si schola damnatar; fora Utibns omnia fervent : 

Ipse potest jQeri Marsya causidicas. 
Eia age, rnmpe moras : qoo te sperabimus usqoe? 

Dom, quid sis, dubitas^ jam potes esse nihiL 10 

ampUeti; atas Peleoi, et Priamiy vel Nettorie preeieritt et jam iardMr eeaee^ad 
desisUndam, Incipef tree rhetore* uno aimo mortui eunty ft quid ingenii habety ri 
quid poUee in arte, Si non plaeeat eckolay ommafora picna amU eontrovenumm : 
Maroya ip$e poteei evadere caneidicuB, Macte animOf diecute cunctaiionee. Qmm- 
dm te esptetabimMMl Dum amhigietpAd $i8,Jam potee eeu nikM, 



ettae^ Dimirum prodnslt syllabim ez contractioQe pro traneiit, Scriveriiu 
legit : transti vel Nestorie annos; pro * traDsisti :' et crebra soDt apud Mar- 
tialem hnjuBmodi coDtracta yerba ; * snrrezti/ * addnxti/ &c. traneie Pnl- 
mannasy qni legit etiam^ anmog,-^ Alii, potet.— Codd. Thnan. et Vat. 
^e ra v imM M : Beverlandi Msi ip€raMMiis: aXu^epeetaifimMe. 

NOTiC 

S Peieoe] Onecns genitivus. Pe- num, lib. iii. Ad Marsyse statoam 

len^ pater Achillis longaevns fiiit, Romani vadimonia obibant. Legunt 

Priamns qnoqne, et Nestor, deqni- alii: Ipee poteeJUri Mareyacautidicu». 

bus allas. Hoc est, tn ipse stupidus nt Marysa 

4 £«/itfntfsenm]Siartemaliqnam potes cansas dicere. De Marysa 
professnsfhissesyjam sernm cMet ab Hb.x. Epig.02; 

ea desistere, atijue ite tardissunum 9 Speralrimm8[epeetatimu»] Aliiipe- 

est Incipere. rabimue, qnod expectare significat : 

5 Tree pertenml] Qnomm nomina nam qui sperat, ezpectat. Forte 
ignorantnr. legendnm ei;pecia6<MMf : epeetare enim 

8 Ipeepoteet] Tam facile est causas vix significet expeetare, Lib. Spect. 
dicere, ut vel sUtna Marsye saxea^ Epig.24. 

in foro posita dicendi artem addiscere 10 Esee nikil] Vita te deficiet, prins- 
possit. Lipslns Antiqnarnm Lectio- qnam vitasgennsamplezusfneris. 



LXV. 

IN 8ALB1ANUM. 

CuR tristioTem cernimns Saleiannm? 

An cansa levis est ? Extnli, inqnis^ nxorem. 

Quare videmMe Saietanum meetticrem? An Uvie ralio eat? ExtuU uxorem^ i 



/n SalerauMm lemma est in edd. vett. In Saletanum ia aliis. 

Ihlpk. et Var. Clat. Martial, N 



104 M. TAL. MARTIALI8 

O grand^ fati crimen ! ogravein casnm! 

lUa^ illa dives mortaa est SecundiUa» 

Centena decies qo8B tibi-dedit dotis? 5 

NoUem accidisset hoc tibi, Saleiane. 

O htgen» scdu» fatil O aeerbum i^fortunum! An itta, itta locuplea SecmndUia 
penUf qna tUn aihdii deciee centena millia iJi doiem? O Seiktane^ nMeMkee 
tiH ebvewieeet, 

NOT/e 

2 ExtuU} Verbain est faneris pr^- cerft: Nolleniimislssestnamnzoreni. 

prinm. '.Mortuain matrimonio mnliere, dot 

8 Grande criMen] Fictnm Saletani a patre profecta ad patrem rever* 

dolorem irridens (atnm. acciuat titnr/ qnintit iii flingnloa liberos in 

Poela. infinitnm relictis peMet virum. Qaod 

6 C«iit«iia deeiee'] Milll» ic tatter^h «1 pater iMm lit,. apod maritnm rama» 

tinm. Jnvenalis Sat. x. tS4. * et ritn Qet« Adventitia antem doa penea 

decies centena dabnntar Antiqao.' maritum rem^nef, prsterqnam si is 

yide lib. ▼. EpifT. 88. lib. xi. Epig.24. qui dedit, < ot sibi redderetor, v<?pir- 

6 NeUem aeeidieeet'\ Hmc nempe latas sit/ &c. Ulpianas in suis Fra|(« 

nxorls hvr^tat» com Tideatur di« menti8Tit.6.deDotibas« 



LXVl. 

IN LALAGBt<. 

Unus de toto peccaverat orbe coiMram 

Annulas, incerta non bene fixus acu. 
Hoc facinas Lalage apecalo^ qno yiderat, ulta est, 

£t cecidit seotis icta IMecnsa comis. 
De^ine jam, Lalage, tristes omare capillos, ■ ' 5 

Tangat et insanum nuUa puella caput. 

Unu» eindnmu non reetefixu» aeu imcerta erraverat ex toio orbe erinium. I4- 
tage repetUt peenoM ke^ eriminie eo epeculo quo aepexeroty et Plccuea ptrcusm 
conddit ctgpiUie kueratie, O Lalage,jam ceeu componere comae nueetaey nec mttd 



8 Heraldus legit tiiJ<rfa; Ita olim Salmas. ad Solin. p. 760.— 8 Hocfacimm 
Lalagey epeeulo qMd videratf uUaeet in edd. vett. Ald. Junt. Colin. &:c.— 4 Be- 
▼erlandi Ms. eeevio jacta Phleguea : sed Plecuea rectum est ; i. e. ancilla 
wx4tcovaa, qnm plicat et componit crines.— 5 DatiJietam Puluiannus, Langias, 

NOT^ 

9 Incertaaeu'] Qosb erioea fideliter * Componit crinem laceratis ipsa ca- 
non constrinzerat. Alii tiiMrta. pillls, Nuda bumeros Psecas infeliz, 

8 Hoe /odmif] Errorem nimimm nndisqae mamiilis. Altior bic qoare 

Plecusm omatricis in componendis cincinnus? taurea punit Continao 

capillis perinde ac delietam puniit flezi crimen, facinnsqne capilli.' , 

furens Lalage. JafenalUSat.vf. 491. 4 Bt eecidit] Non qnidem ioter- 



BFJ6RAMMATUM LIB. II. 195 

Hoc salamandra notot, rel saeva novaciila nudet^ 
TJt digna specolo fiat imago tno. 

pueUa iangat eaput furem, SaUmum d ra injiciai Ulad^ aui utva wvacmla defUeif 
ui tgigies Jiat dtgna ipicuio taa. 



ftUi.— e TaagU Ms. Be¥erlftiKlt.^7 Iflem Ms. nada imaeula.-^S Digmar «« 
speculo codez vetns Cagneriiy qui vnlgatam non ferendam eue pronnntiat. 

NOTiE 

fectaestysedhnmlprocnbuitgraviter radatnr, nt^apnt ait tam nndnm ae 

laesa ietn speculi. Ipsnm specnlnm est: niliil antem 

ft Veeine jam] Alii tant, boc est tnrpius est calva mnliere. 

tanU cnra. Trittee vero dlxit qnod 8 Ui digna] Vel intellige nt capnt 

ancillae omatrici tristitlam parerent. caWitie deformatnm merito percn- 

7 Hcc MJame m dra meUi'] Id est, in» ttatnr eo specnlo qno immerito per- 

qntt Rademsy capnt digiinm sanie cnssn est infeiix Plecnsa. In hac 

salamandrsp» qna Unbutnm totnm voce digna oltimam prodncit propter 

deplletnr, ant certe ferro ad cutem sequentes duas consonantes. 



LXVII. 

IN POSTHUMUM. 

OccuRRis qnocnmqne loco mihi^ Postfanme, clamas 
Protinns, et prima est hsec tna yox^ Qnid agis ? 

Hoc^ si me decies nna conveneris hora, 
Dicis : habes pnto tn, Posthume^ nil qnod agas. 

O PeslibtMie, uhicumque miki oboiuB ee, tiatim vciferaHe^ ei primam verbum 
imm koc eei: Qatd facie? Uaa kora ei me adioerie deciee, hoe dicie. O Posiku» 
aie, irt ojiiiier, iu nikU kabee agendum, 

^■^^^■^■^^^^^^^ 

Z Langius ex ed. Pnlmanni ciUt: Hoc mUu^ ei dedee tma coauuerie kora: 
citat etiam, eam veaerii kora, 

NOT^ 

2 Qmd agie'] Hac ecilicet formula hercnie, quousque illa vnlgaria ? Eho 
obvios salntabant antiqui. Plinius qnid agis? Ecquldcommodevales?' 
Secnndus Lib. iii. Kpist. 10. * £t 

LXVIII. 

A D O L U M. 

QuoD te nomine jam tno salnto, 

Qnem regem et dominum prius vocabam ; 

NeexitiimaMrieme eaperlmmf fmd jam womina iuo U ealuiOf pMt atdea ^ 



196 M. VAL. MARTIAL18 

Ne me dixeris esse contamacem : 

Totis pilea sarcinis redemi. 

Beges et dominos habere debet, 5 

Qoi se non habet^ atque concnpiscit^ 

Qaod reges dominique concnpiscnnt 

Servum si potes^ Ole, non habere ; 

Et regem potes> Ole, non habere. 

peUalMM regem et domtmm. Redim pUa ommJbm tomiii*. Is debH hahere 
rege» et domnM^ gin idbi nim imperaty el uppetii quod appetuiU rega et domtnL 
Oiey ft potee carere eervo; poteOy Ole, etiam carere domino, 

^^^^^^^^* ^* ^ 

a Qntfd nif <m BeyerUndi Ms.— S ^oiiMcineodeiii. 

NOT^ 

S Qaem regem'] Vide Ub. i. Epig. Tiyo Itber. 

IIS. 6 Qm te] Is dicitar se hflbere, qni 

4 To^s pilea] Hoc est, omot mea suis cnpiditates coercet. 

supeUectili yendita collegi pecaniuD, 7 QmmI rifes conciipifcinif ] DiTitias, 

unde sine tna sportola vivere potero. servos, clientes. Htec vero nt ac- 

Antiqnitns vero servi statnm mn- qnirant domini, majoribns servinnt 

tantes ac mannmissi capite raso dominis, nt liodie nobiliores anilci. 

piieam accipiebant. Plantus in Ani- Ego vero, inqnit Poeta, me habeo^ 

pbitryone : * Qnod itle faciat Jnpiter nihU qnssro aUnd. 

Ut ego hodie raso capite calvns ca- 8 Servam eC} Qoi parce vivit, nec 

piam pilenro.' Haec sunt servi Sosise servos nec divitias appetity carere 

verba qni optat manumitti. Nostri potest domino, a qno hsec consecutn- 

Poetae sensus est : Non indigeo do- rum se speret. 
mino, sed tenni mea re contentns 



LXIX. 

IN CLASSICUM. 

Invitum coenare foris te, Classice, dicis: 

Si non mentiris, Classice, dispeream. 
Ipse qnoqne ad coenam gaudebat Apicias ire : 

Cum ccenaret, erat tristior ille, domi. 

O dossMe, dieis te noa hibeider eeenare fcrie: O Closstce, ne frivam, nisi dieie 
men da o M m. Jpee etiam Apieine hetabatnr ire ad ceenam. lUe erat masHor, 

4 Ant. de Rooy pro tils propoenit tndc, qnod interpretatnr 'ezhoc' vel 

NOT^ 

5 JpictKs] Sensus est : Si ditissi- lib. iii. Epig. 23. libenter coenavit 
wus et luzuriosissimns Apicius, de qno foris, cnr tn panper invitilB ccenabis ? 



BP16RAMMATUM LIB. 11. 197 

Si tamen invitas vadis^ cnr, Classice, vadis ? 5 

Cogor^ ais : verum est ; cogitur et Selius. 
En rogat ad coenam Melior te, Classice, rectam. 

Grandia verba ubi sunt? si vir es, ecce, nega. 

ciTM canarH tfomi. I^ildlMwiima n wmU HbenteTf fiiarc iiy o CUunee? Cogorf 
imq^: verum eety eogUur et Selhu. O Ckueice, en Mdior te hwUtit ad cenum 
rectam, Ulnemitvoceifnagmflc^? Si vir eOf ecee recuea. 



^propterea.' Vide Bumi. id Ovid. Fast. iv. 237.-8 Idem Ant. legeret: 
GramHa verba ubi umic ? Soleot enim freqttentiiis io ejiismodi increpatione 
ad?erbia iniiic vel tmu adbiberi. Virg. ^n. v. 801. x. 807. et Ovid. Heroid. 
Epiflt. IV. 160. Porro, pro eece negUt malit ire nega? prstertim cum jam t^ 
en versD prozimo praecesserit 

NOM 

6 Coginr] Ab amicis, ioquit Claiti- Domitiano cap. 7. < Sportnlas pnb- 
cns. licas sostulit, revocata c<eoarnm rec- 

CogUuTy tfcJ] Oala nempe eogit vos. tamm consuetndine.' Fnit vero ccena 

De Selio dictom Epig. 11. et 14. recta ea qna simnl cum patrono 

sttpra. excipiebaotor clientes. Lib* viii. 

7 Btdior} Ci\ins tanta foit menssB £pig. 50. 

elegantia, at nitidns foerit appellatus. 8 Groiidia] Te scUicet invitom ccb- 

Statitts Sylv. lib. ii. de arbore Atedii, nare foris. 

* Stat qdse perspicoas nitidi Melioris Si vir ci] Si gulam cohibere potes, 

opacet Arbor aqoas.' Snetonias in dic te noUe ad coenam Melioris ire. 



LXX. 

IN COTILUM. 

NoN vis in solio prius lavari 

Quenquam^ Cotile : causa qu», nisi ha&c, est? 

Undis ne fovearis irrumatis. 

Te primus licet abluas^ necesseest, 

Ante bic mentula, quam caput^ lavetur. 5 

Hiijtts Epigramiftatis lectionem non variant membransB aut Ut>ri typo* 
graphici. 

NOT^ 

1 Noiims]CotilomfelUtoremalios «qnM irmmatas; in quibus scilicet 

fastidientem,etqninolebatquenquam alUIavissentmcntttlas: ne igitur irru- 

prius in soUo tavart, notat ; et docet m»tSB sint, lavct ipsc primns : sed 

spurciorem enm esse, qnam quemvis bac lege, ut potius obsccenas partes, 

aUum. Aamtreiws. Vide Epig. 42. qoam caput in solio abluat: qnod 

«npra. fellantes ot habent spnrcnm. Lib.xi. 

4 repHMMs] CotUtt8 formidabat Epig.96. 



198 M. VAL. ^MARTIAL» 

LXXl. 

AD CifiCILIANUM. 

Candidius nihil est te, Cdsciliane, notayi. 

Si qaando en nostris disticha panca legis^ 
Protinns aut Marsi recitas^ aut scripta Catulii. 

Hsec mihi das/tanquam deteriora legas. 
Ut collata magis placeant mea ? credimus illud. 5 

Malo tamen recites^ Caeciliane, tua. 

CtecUiane, nihilut aimpUdui te : mmadverii^ n gutmdo legia jMuea diitieka 
€X notiri$f ttaHm reeiiat earmina Marm «il CatuXli. Uae miki iradii, tmfoam 
legas poora: an ui mea eomparata magi» plaeeaMt? apiaamMr iUad. Aiiameuy o 
Cegeiiumej maie reeiies iua. 

1 CalHduenikU eai io cod. Thuan. Ubrarii errorepro Cattidiuif nt alii legnnt. 
—2 CodtxArondeM.itisiiehapauealegc—A Uocmihi codd.PuU etArondell. 
probante Heraldo.— 6 £1 eottaia cod. Arondetl. Ut eoOata magis plaeeaat wua 
»ine interrogatlone Heraldns. Verba, et, ut^ ampa permutantnr. Vide Dra^ 
kenb. ad Lit. Tom. iii. p. 4M. et quoa landat idem Drakenb. ad SiL Ital. 
V.917. 

NOT£ 

1 CaudidiMs'] Candidot ille dicitur, 5 Crcdumtf] Per ironiam rabjkit 

qni ingenue et abiqne invidia jndi- Poeta, credo te eo fine et aBlmo 

cat. vetemm Poemata recitare, nt, meis 

S Marsi] Qni Epigrammatnm icrip- coUata, deteriora videantur. 

tor fait non ignobilis. Vide Epittolam 6 Maio] Tnis enim scriptis coUati 

lib. I. et lib. y. Epig. 6. mei versns facile meUores Judicabnn* 

4 Hete miki das] Carmina CatnlU tor. Vel, malo nt tna recites, eaqne 

ant Marsl a te recitata, nt ipse jodi- cum egregiis CatnlU et Marsi versi- 

cem meis versibus esse deteriora. bua conftras. 



LXXII. 

IN FOSTHUMUM. 

Hbsterna factnm narratnr^ Posthume, coena, 
Quod nollem : quis enim talia facta probet? 

NOTJE 

1 Hestemaf d^.] Prse se fert dolo- probum sensnm hcc verba pereisma» 

rem, audito qnam indigne exceptus Vide lib. iv. Bpig. 4S. et Ub. xii. 

sit Posthnmns a CseciUano, qni cola- Epig. t5. jRmRor pro Irram. Ut Ub. 

phnm ilU in os impegerit^ cnm interim iii. Epig* 78. 70. et 66. FndvM, sopra 

verbis aUenis exprobret UU tnrpe Epig. 81. et l€itessensuetiam obsoos- 

crimaa feUationis, et deflectat ad im* aiori. 



BPI6RAMMATUM LIB« II. 109 

Os tibi praecisum^ qnanto non ipse Latinns 

Vilia Pannicoli percntit ora sono : 
Qoodqoe magis mirom est, aoctorem criminis hujos 5 

Ca&ciliom tota romor in orbe sonat. 
Esse negas factom : vis hoc me credere ? credo. 
^ Qoid qood habet testes, Posthome, Csecilios ? 

S 0$ iihi prtteinm Jnnt. ftn. 1612. Colin. an. 1628. Plant. 1670. Lang. 
&c 0$ tibi pereimm Ald. Tnrncbns lib. yii. c. 12. Scal. in Catalecta Vir- 
i|Ui, Omter. Ramlrei. ScriT. Famab. et Schrefel. De permntatione 
fTitetper^ qon pleramqne literap in codd. notare solebant librarii, qnam- 
▼is signnm a^deretnr qno distingnl facilins possent, Tide nos ad Tlbnll. 1. 10. 
68. III. 1. 11. et III. S. 0. Interpp. ad Virg. iEn. i. 721. ii. 608. ad Jattln. 
XXVIII. 2. 6. Amtzen. ad Catonts Disticha p. 146. Bnnn. ad Anthol. Lat. 
Tom. II. p. 627. et Drakenb. ad Sil. vi. 48. Ant. de Rooy malit : Os tibi 
peramum; non ingrata ejnsdem vocis repetitlone. Vide lib. vil. Epigr.M. 
et Ovid. Met. iii. 880. ed. Basil. 

NOTJE 

U OeiiH pracituM [pereitwn] Per- Xofimif VUia PmnUuU] De La- 

cidere enim est batnere, tnndera. tino diximas lib. i. Epig. 6. cni Pan- 

Tnmebns lib. viu cap. 12. Snnt nicnlns minister erat ad risom conr 

tamen qai legant pr^eismn. QuantOf ciliandom, sinebatqne se.alapis per- 

ifeJ] Migore sono qnam nbi Latinns cnti a Latino. Lib. v. Epig. 61. ' O 

ille mimus alapis csedit ministrnm qnam dignus eras alapis, Mariaoe, 

snwn. Jnvenal. Sat. VI. 'quasorbeat Latini! Te tnc4tes4nmm credo ego 

aem sanna.* Pinntcnlo.' 

LXXIIL 

IN LYRIM. 

QuiD faciat vult scire Lyris: qnid? sobtia fellat. 

AIH lacnnt : QM /uelai, «u eelre LyHs? MusambeHius : Qniil /miit tk 
eeire L^ qmeque eobriu? feUut, Jnnt. et Colin. quod eebria, Hnic versni 
Pentaroetrnm snbjicit codex Bodleianus : Gaudeo: quid faeiee ebria faeta 
Lgrie? 

NOTJB 

l Quidfueiatytfe,] MiifQuid/udat^ opus etiam sobriae. Vis scire qnid 

vie eeire lAfriel qmif See. Sic hnnc faciat Lyris nonc ebria? Non alind 

versnm legit Mnsambertins : QM certe qnam solet sobria, scllicet. Ms. 

faciat vi$ eeire Lyrie quoque eobria? Bodleianns snbjiolt: Oaudeo: quid 

feWtt. Ut si diceret, iila se videri /aci«s e6ri« faeta JJfrie? dignnm saoe 

vult ebriam tantom hoc faeinus patella oporcolnm. 
facere, ut Aristoph. Vespis : sed idem 



200 M. VAL. MARTIALIS 

LXXIV. 

IN SAUFEIUM. 

CiNCTUM togatis post et ante Saufeium, 

Quanta Te(](uci Begulus solet turba^ 

Ad alta toosum templa cum reum misit^ 

Mateme^ cemis? invidere nolito. 

Ck>mitatus iste sit, precor, tuus nunquam. 5 

Hos iUi amicos^ et greges togatorum^ 

Fusciculenus praestat^ et Faventinus. 

O Maierney an vides Sa^felUm atipaium anteambulonibuM a /ronte atque a 
tergOf quania mnUitudine tokt Reguhu reduci domam, cum miaU reum temeum ad 
tempia exeeleal ne inmdeae, Opta iiaciifiiam kabeae talem eomitatum» FuecicU" 
lenuM et Faieentinue con^jtarant HU koe ameoe et gregee cUentum, 



In SoHfeOmn inflcribitur in edd. vett Ad Matemum Ramires.— 2 Legitnr in 
editiooe Janii tola turba^ pro eolet turba; opermmm manifestnft error. — 
7 RnrMiiiraiiit Beverlandi Ms. 

NOT^ 

% Quauta r^diict] Intignis fait caa- ream dizit pro alMoIato. 

sarum patronns hic Regulas, de quo 7 FMfctoifeiiitf et Faventinue] Duo 

lib. I. Epig. It. Domnm Tero patroni, faneratoret, a quibas mutuam peca- 

cum cansaa obtinueranty ab amicia niamacceperatSaafeins,qnahnnc to- 

reomm absolatorom deducebantnr. gatornmcomitatnmconduceret. Epig. 

S Ad atta toniiaii] Rei nec barbam 57. snpra. Fuscicnlenns et Faventi- 

nec capillos resecabant. Epig. 24. naspr»diavelvenditaTelpignorida* 

supra: Abs(4vti vero tondebantnr, e t t a, ut esset nnde adiUatoribas his satis- 

Jovt Capitolino gratias actori ascen- faceret: nam prsediomm potius quam 

debnnt Capitoliam : Idcirco tonsnm fcsneratorum nomina snnt. Heraldue, 



LXXV. 

DB LBONB. 

Vbrbbra securi solitus leo ferre magistri, 
Insertamque pati blandns in ora manum, 

Leo aeeuetue pati flagetta rectorie euij et benignue ferre mafiiMi tmimsi«m t» 



De Leone et Puerie est lemma in codiee Thaaneo.— t Et dtdicit Bever- 

NOT« 
1 Securi magietri} NihU metaentis. Vide Lib. Spec Epig. 10. 



EPI6RAMMATUM LIB. II. 201 

Dedidicit pacem, sabito feritate reversa, 

Qaanta nec in labycis debuit esse jugis. 
Nam dao de (enera puerilia corpora turba, 5 

Sangaineam rastris quaB renovabat bumum, 
SsBVus et infelix furiali dente peremit. 

Martia non vidit majus arena nefas. 
Exclamare libet : crudelis, perfide^ praedo, 

A nostra pueris parcere disce lupa ! 10 

•m, MHtu €9i paHitduty immamiiate proftm» riWTM, qumUa nec eme dibuU in 
maatilms Africm. Nam fenu et miser denie fwrioao inierfecii duot pueros ex 
turha teuera^ qme ratiri» tereahat ierram erueutam. M^jue ecehtM nan mmm eai m 
areua RmoMo, Placei exclmare^ O «rw, o perfidef o pra^o^ a noaira lupa diice 
ignaaeere pueria. 



^«>i#^^^#<^*^^^ 



landi Ms.^T In eodem, fitriaao denie, 

VOTJE 

4 /« Libffda'] liby a abandat leoni- 7 Samu] Pmter morem sanm ; 

bas. et i^feHXf qula lp»e poitea interfectnt 

6 Sanguhuaml Arenam scilicet est 

tangoine et humano et ferino croen- 8 Martia areua] In qaa tamen 

tam» qaam theatraiet minittri sole- cfedesquamplarimfeperpetrabantar* 

bant cum rastris Tenarey at Inbrica 10 Noatra tupa'] Qum non modo 

mutto sanguine terra ttabilis fieret Romnlo et Bemo iafantibas pepercit, 

et firma ad standnm et pagnanduro* sed ipsos aberibas admotis nutrivit. 

Hoe munus implebant simal com Hsec Historia satis nota est ez Pla- 

aliis hi duo pneri a furioso leone di- tarcho in Romnlo» et aliis. 
laniatL 

LXXVI. 

DB M ARIO. 

Argenti libras Marius tibi quinque reliquit. 
Cui nihil ipse dabas^ is tibi yerba dedit. 

JlfariMS tiln reliquii ([uinque Ubraa argenti, la Hbi dedU terfra, cui ipae nikU 



^^i» ^ »^»«^i#»*>»'»«» 



9 NonnnlU codices habebant : Cai mAtl, /sse, dabaa, nt lase sit proprinm 
nonien, qaod non dispiieet Catderino. Pro ts iiHf codd. Vat. et Tbuan. 
eshibent, kie HbL 

NOTiE 

1 ArgeuH Ubraa'] Ab institnto totam haereditatem ezpeetaret capta- 

hsrede Marins lieredipetfle, ci\}a8 tor iUe. In eo jocas est, qaod cum 

nomen i|^oratary reliqnit tantnm Terba tantnm, non mnnera, Mario 

qainqae Ubras argenti, nnde deoep- dedisset captator, vicissim Marins 

tos est, reUcto nempe eziguo quin- verba dedit^ sea Ulom spe saa fras- 

qne libraram argenti legato, cam travit. 



902 M. VAL. MARTIALIS 



LXXVIl. 

IN COSCONIUM. 

CoscoNi, qoi longa putas Epig^rainiiiata nostra, 

Utilis ungendis axibus esse potes. 
Hac tu credideris longam ratione colossum, 

Et puenim Bruti dixeris esse brevem. 
Disce, quod ignoras : Marsi doctique Pedonis 5 

Saepe duplex unum pagina tractat opus. 
Non sunt longa, quibus nibil est, quod demere possis ; 

Sed tu^ Cosconi, disticha longa facis. 

O CMMiity fw esufMMf Bpgrammaia n^$tra Ung; v^i» tue ^fiut mi$e»diM 
asi6iu. Hoe medo tu exutimaeerU eoleeemn eeee Imtgutm^ et dixerie jntenm BruH 
eeee brevem. Aeeipe^ qued neeeie: empe mekm epue Marei uique eruditi PedemiM 
eecufult duue paginue, Neu euut leugu^ pue nUttl kabeui f«od poeue toUere: verum 
fHy Coeeouiy eempoule dietieka tougu. 



Hic nalla lactionia Tarietu invenienda est in exemplnribitt •eriplii «nt 
impreMift. 

NOTiE 

8 UtiHe ungeudis] Hoc ett» e$fes a Bruto amatl, qtii formosiMlmoa 

aptior aarigtt lervnsy qui in ciroo fuit, sed exigu» staturae, nec tameii 

axes ad celeritatem nngeres, cnm pairrus dici debet, ntpote qui mem- 

sis celeritatis sen brevitatis stndio- l>ra habeat proportionati. Lib. ix. 

snSy qnam lector Epigramnwtnm. Epig. 61. lib. xiv. Epig. 171. 

Ramiresius Cosconium hebetem et 6 Murd doetique Pedouie'] Poetse 

stolidum per circumlocutionem a nempe egregii fnerunt, qui vel unum 

Poetadici pntat: axes enim nngnine £pignimma dnabus paginis alMolve* 

ungnntnr : unguen antem extrahitur bant. De Marso supra dictum Epig. 

ab animaiibns obesis: obesi vero ho- 71. PedoDis'vero Albinovani restst 

mines dicuntnr ut plnrimum stoUdi. consolatio ad Liviam. 

8i ergo ungendis axibus utilis est 8 8ed tu} Qui nec vennste qnie* 

Consconius, pinguis, obesus, atque quam, nec argute dicere potes. Bre- 

ita stoiidus est. vis vero est ille Poeta, qni lacit qnod 

% Hoe nrttm] Qua tu censes longa institnit, cnm nempe didt apte pro 

esse mea Rpigrammata, ita dices Subjecta materia: longum vero vel 

longum esse colossom, qui tongns esse unum distichum videri potest, in qno 

nequit, cum habeat suam propor- aliquid superflunm est. Cosconii dis* 

tionem. ticha mala nempe hoc sensn longis- 

4 Elt puerum Bruti] Statoam pueri sima esse inteUigit* 



£PIGRAMMATUM LlB. II. 303 

LXXVIIL 

AD C^GILIANUM. 

^STivo serves ubi piscem tempore, qaaeris? 
In thermis serva, CaBciliane, tuis. 

Rog9i-ne ubi arvei pucem tUtaHs tempore? O CaeUumef eerva U tui» Utenm» 



^l^^^^^^l^^^»*!»!»^ 



Neque io boc Epigrammate qaicquam Tariant mmibtnm wmt libri typis 
excwu 

vorrx 

t 1% themu\ Qn» tameo a calore, piMWi a cormptione vindicare po»- 
qai Onece Bi^^ sic denominawfr; «lat. 
sed adeo snnt frigid«f nt vd itato 

LXXIX. 

IN NABIOAM. 

tNviTAS tanc me, cum sds, Nasica, YoaMMie. 
Excusatam habeas me, rogo : cceup domi. 

yaneOy fune me voea» ad ccenam, evm $eie me inmiaium. Ore^ me exeueee : 
eene tfimii. 

1 Ed. antiqniM. Ferrar. «a. 1471. Venet* Ald. Jont. Colin. Orypli. 
Piant. aliae vett. toeahm^ |Mro qno Scrty. reposoit teeaeee* Ant. de Kooy 
distingnere malit : Ima^a^ Iwic, m^ eum «ci«, Na«t«ay oocaMf. Slc infra lib. iv. 
Epiff. 68. eodem modo Mnvitare' absolote: * lovitai centnm qoadranti- 
bns.^ Lib. viii. Epig. 39. * Invitas ad aprnm.' Lib. ix. £pig. lOS. 
' Denariii triboi invitas.' 

NOT^ 

1 Veeem [tHMoliim] AUi voMSSc; 9 C«ms domf| Com domi casnatn- 

boc ^t : Com scls, o Nasica, domi rns esset Poeta, facete ezcosat se, 

m^ jaraicis iiistrnxisse' coenam, tonc qnasi fbissetaNasicainvitatnSyCojns 

?ie invitas ot tn ioviteris. 8ed cosnam parvi faceret| ant potins tnno 

oetay qoasi non intellecta mente iavitari se debere oatendit. 
Nasicvy se excnsat. 

LXXX. 

DB FANNIO. 

H08TBM com fogeret, se Faimius ipse peremit ^ 
Hic, rogo, non ftiror est, ne moriare^ mori t 

FoRiiiiis ifM ee interfeeiif eum viiaret inimtaim. QuteiOf nonne hie furw eeiy 
tatonrs, ns inUreeutl 

3 Uoe Polmamius. mim fwror eei Ms. Beverlandi. moiis Jont. an. 1612. 



204 M. VAL. MARTIALIS 

SOTJE 
1 FwmUu] Quem irridet, quod me- potin» de lioc furore, diximns lib. i. 
tn mortls ipsc sibi mortem Goosci- Epig. 9. 
. verit. De hac Toluntaria morte, ant 8 Hk rogo] Alii, Hoe rogo. 



LXXXI. 

1 M Z O I L U M. 

Laxior hexaphoris tua sit lectica licebit : 
Dum tamen ha^c tua sit^ Zoile, sandapila. 

Fa$ erit nt tua leeticm aU ampUor hexaphori$; cum tamen^ o Znfe, tii (mtmi 
jcretruM» 

2 * Inveni in Mi. Ciciii toMeii hac tua sti, Zoile^ eaMdapiia eet. Et ita 
scripsit Martialis.' Gronav. Slc erat etiam in vet. cod. Pulmannl. 

SOTIE 

1 Loanor] Divites et nobiles Ro- sandapiU, qna dignnm illnm existi' 

mani drcnmferebantnr vivi, mortui mabat : hexaphorom dicitnr lectica 

vero efferebantur, in lecticis : pau- qoae a sex servis portatur. In Te- 

peres et plebei in sandapilis. Sueto- tusto codice sic legitur nttimns ver- 

nius in Domitiano cap. 17. ' Cadaver sus : Cum tumen hac tua st<, ZmU, 

ejus popolari sandapila per Tespil- eoMdapUa eot, Argnte quldem, cum 

lones exportatum.' Precatur antem vivum cadaver videretur Zoilus. 
Poeta ut superbi Zoili lectica fiat 

LXXXIL 

AD PONTIGUM. 

Abscissa servum quid fingis, Pontice, lingua? 
Nescis tu populnm, quod tacet iile, loqui ? 

O Pontiee, 4/md eimiulae Unguam Itiisse ahedeeam eervo? an tu ignerae papuUan 
dicere, quod UU nUt? 



1 Aheeieea eermm fugiae quid Jnnt an. 1512. et Colio. an. 16S8. ii&scissa 
eerto Beverlandi Ms. Ant. de Rooy putat scribendum omnino, iiftietsa. 
Yide Arntzeu. ad Victor. Epit. cap. 23. Reddendnm et hoc verbum infra 
lib. III. Epig. 85. ' Quis tibi persnasit nares abscidere mcecho :' ubi itldem 
* abscindere ' circumfertur. £t Senecae de Ira i. 16. * Numquis membra 
Bua odit tunc, cum abscidit V nbi vnlgo ' abscindit.' Hinc Anon. in Epist. 
Crit. ad enndcm Ant. ita scribit : * Primse voci macnlam tn abstersisti ; li- 

NOT£ 

1 Qnidjliigis] Cnm ipse Ponticns ab ailo lingnam fuisse servo abscis- 
elingnem reddidisset servum, ne tnr- sam: sed fk-nstra, teste etiam Jnve- 
pitndinem ejus declararet, fingebat nale Sat. ix. * secretnm divitia nUnm 



EPIGRAMMATUM LIB. II. 205 

ceat nQii qnartam saii^re : fftciam id ope Ms. ThnaD. qni pro Jingiiy Jlgit 
prtefert: vere si qoid video, modo mentem capias anctoris, et sensnm vo- 
cabnli: illum pnta, quem nbiqne Poeta impndicns sectatur: neqne enim 
Jlgit est cmci fi^s, qnod non neminl in mentem rcnit.' Abteiim sereiim 
fMd UmgiB legit Janns Rntgersitis Var. Lect. lib. ti. cap. 11. Raderus, fvod 
/<edes. AUi, qmd fiigi$.—^2 Netei U Tbuan. nnde Beverlandus legi jussit, 
NeidMtu, 

NOTJE 
Esse putas? servi ut taceant, ju- et marmora/ Sce. AlSifwdut. Sen- 
menta loqnentur, Et canis, et postes, sns manifestus est. 



LXXXIII. 

IN S^VUM MARITC7M. 

FcEDASTi miseram, marite, moechum : 

Et se, qni faeitint prins, re^airunt 

Tmnci naribas aaribusqae valius. 

Credis te satis esse vindicatom ? 

Erras : iste potest et irrumare. S 

Mffftte, dtformaiti ii^elicem aduUerum. Ei tnmeata narilnit atque auribuB 

farmOf ftunifur <put faerat enie. An exietimat te tatit vindictw tamtitte? 

Fatterit .... 

^^^^^^^■^^^■^^ « 

De mort^o et macho pro temmate profert Pnlmannus. — 2 Etti qui fuerant 
in qoibusdsm. Et te quifiunmi edd. vett. £ te qui fuerant codex Farnabii. 

NOTJE 
2 Et te requirunt] Sensns est : Ab qna peccare possit, et forte fcedius 
uxore tua reqniritur prior moecbi quam antea. 
forma, cum sana IUi snpersit pars 

LXXXIV. 

IN 8BRT0RIUM. 

MoLLiS erat^ facilisque viris Pceantius heros : 
Vulnera sic Paridis dicitur ulta Venus. 

NOTiE 

1 MoUit] Patbicns. Fingunt Po- patblcus esset; credo ego (jocatur 
et» Venerem solere tnrpibus amori- Poeta) Sertorlum Siculnm interfe- 
bns vibdicare injnrias sibi ac suis cisse conterranenm suum Erycein, 
illatas. Quare, sl, nt refert tnter- Veneris fillum: namque illnm non 
pres Thucydidis ad librum i. Pbi- le?iori turpitndinis poena male mulc- 
loctetem, qnod interfecerit Pari- tavit Venus, &c. Paantiu» kerot'] 
den» alta fuit Venns hac pmna, «t Philoctetes, filius Peantis. 



206 M. VAt. MART1AL18 

Cnr lingat Gunnmn SkiAus Serlorius, hoc est: 
£& ho€ occisas^ Rnfe^ videtur Eryx. 

4 ' N<)n bene hanc lectionem «oncoqao : praeterqaam enfan, qnod insnave 
sonal k$e^ «e; non memini,'hanc prsopotitionem n qopqaam bon» notm 
Auctore, Vro * ^^' ^o quidem seoBUy qoo h. 1. capi deberet) nsnr|Murl. Aba 
Jutc xult Guietus ad Liucan. iv. 719. qnod non est naoci. Quid, si legas? 
E$$€ hdc ocdaitf, Rnftf Metur Erjfx. Slc Spectac. £pig. 27. ^ Huic per- 
custa foret/ &c. licet ibi in aliis Ubris legatnc Vi9€m Sed tamen neacio 
quid dnri sic quoque hic versns babet. Tu vide an lenios excogitare queas.' 

NOT/E 
4 Exhoc] Abhoc. fryar] Filins Veneris et Batse. 

LXXXV. 

AD AM ICUM. 

ViMiNB clausa leYi n)v^ custodia coctas^ 

Hoc tibi Satumi t^inpore munus erit; 
Dona quod sestatis iQisi tibi ipw^ Decembri, 

Si quereris ; rasam tu mihi mitte togam. 

Cugtodia monB coctm sepia tenui vimUK tiH donabitwt ki$ Satunmtibm, Si 
expoituhu quod meiue Deumbri tibi mi8i munera aetatiaf tu mitte ad me tegam 



^^»^'» ^ !»^*»^»»!^ 



De Prapotteris doid^ lemmaest In Jnnt. an. 1518. et Colln. an. 15S8.— 
1 Jnnius et critici qoidam reposuernnt: ntoetf cuetodia coptm, Beverlandi 
M8. esbibet : initdir cuetodia coj»/^.— 4 SH quenie Jnnt. an. 1512. Colin. an. 
. USS. Oryph. an. 15S5. et Ald. an. 1550. 

KOTiE 

1 Cuetodia eoeiaf] Hoc est, ampnttn tn de qna lib. xiv. Epig. 68. 

vitrea vimine snpertexta qna conser- S J>oim qaod tfsfalif] Cum aqnam 

vetnr aqna decoctay et »ae^$f^, et (Hgidam conservet hsBC ampnlla. 

nivibus refrigerata, de qna Juven. 4 iSi ifuereris] Si spgre fers hyeme 

Sat V. ' 8i stomachns domloi fervet* tibl miiti mnnera ssstiva, tn ad me 

vinoqne ciboquoy Frigldior Oeticis^ remitte togam sestivam. DeSatnr- 

petitnr decocta pminis.' Alii legunt nilibns dlcemns lib. v. Epig. 85. 
eoptm minns bene : est genus placen- 

LXXXVL 

AD CLASSICUM. 

QuoD nec cannine glorior supino^ 
Nec retro lego Sotaden cinaedum^ 

O Clossice, nen jnm iam mtdue Porlo, qued nea me pradieo vartu retrogradoy 



BPIORAMAIATUM LIB. 11* 



207 



Nusquam 6r8&cala quod recaotat Echo, 
Nec dictat mihi }uciilrata3 Attis 
Mollem debiiitate Galliambon ; 
NoD sum, Classice, tam malus Poeta. 
Qaid si per graciles vias Petauri 
Ittvitam jobeas sabire Ladam ? 
Tarpe eat difficilea habere nugas, 
Et stalttis labor est ineptiarum. 



10 



nee lego carmiDa recurrentia Solada euwdif quod Graeuki Eeko nuMo im loeo 
reddU tocem, nee etegmu AtH$ ndM dktai GaUiamben maUitie efitmi m d m m. 
Qmd eijabeaB natmUem Ladam ineedere per Uer temte PeUari? Imdeeerm at 



^^^^^^^^^>#^^ 



5 CkeliamimM Ald. Jant. 
JnDt. an« 15 la. 



Colin. Oryph. ali» vett.—ll SerUm earmina 



NOM 



1 Ghrier Mpifio] Snpinas cnrsns 
eet ille qnl retro fit/ Ovidins d« 
Ponto Eleg. v. f Flnminaqne In fontes 
•^nr^ reditara raptno.'. ttaqne eap- 
men snpinnro inteilige illnd qnod me« 
tro stante sic reenrrit, nt neque liteV' 
iria inbtli.Ded tMnfposttlfl; nfc ab 
inltlo ad ffnem/si% a ftne relegitnr ad ' 
'initihm: qnale est istud'; .< Roma 
.tibi snbito motibns ibit amor.' ,.,\. 

3 Sataden anadam} Diait metony- 
mbuh pro eo earmlne cqfus Sotadea 
Cretensis inventor fqit :. scripsit enim 
*obscffina carmina reciproca senre* 
cnrrentia. Sotadss mensinit Strabo 
iib. xiT. Lege Scafigernm Poet. 
lib. II. cap. SO. 

5 Grmeuia Eeke^ Echica carmina 
interpretare, maxime in nsn apad 
Orccos, teste Scaligero Poet. Vih, ii. 
cap. 29. Sant in qnibns*arU Id fela* 
boratnm est, nt esset extremss voeis 
responsio ac repetitib. Exempli gra- 
tia : * Fttmina dira «rirt nez est^ et 
terribilis lis.' Lege Anlhol. lib. it. 
eap. 10. 

6 GaUiambon] Scaliger Poetices 
lib. II. cap. SI. Oalliambicum, inquit, 
appellamnt: propterea qnod Oallis 
Cybeles sacerdotibns mnlta scripse- 



rint eo versn posteri : inter qnos Ca- 
'tnltnspnlcherrimnm edidit, itantet 
castigandi et imitandl sustnlerit oc- 
«asionem^ cnjns initinm est : * Snper 
alta vectns Attis celerl rate maria«* 
ti^oYt autem Attis Phrygins elegans 
forma, <(vkta areit Cybete. Hoo est : 
' Noii scrlbo, inqnit Martialis, carminls 
ge^us molle et elnmbe, Vldb Ma- 
crobinm Satufiu Ub. h cap^ 21, 

7 Per graci/es] Scaliger ad bni|^ 
* /«rsum Manilii lib. v. * Corpora qnm 
^yalido si^iunt «zcnssa Petauro/. sic 
, de Petauro difiserit : Rota in subrimi 
posita a dqobus versabatnr. Alter 
'supemei alter infeme nitebatur. Ita 
'fiebat nt altemis dejecti nunc pen- 
derent, nnnc erecti sederent. Per 
•andem rotam etiani corpora con- 
tento saltn subjecta trajici^bant. 
lAbtXi. Epig. sa. *Qnam rota trans- 
misso toties intacta Petanro.' Ladas 
cnrsor erat velocissimus, de quo lib. X. 
Eptg. 100. qnl tamea velocitaie sna 
nti neqniret ad snbenndam Petanri 
machinamy qnod scilicet hos Itidos ex- 
ercere more fnnambnlomm non slt 
solitus : ita non debent nobiles Poetss 
mlnntiis illis et snbtllibns ineptiit 
operam dare. 



308 M. VAL. MARTIALIS 

Scribat carmiiia circulis Palaemon : 
Me raris jnyat anribns placere. 

hnbere iHeptia* difficUes, H labor nvjforum mmiim <•< . PaUmon pUbi emnptwU 
versns: gandeo grahtt em aintAw rortt. 

NOT« 

11 CtroiJtf] Hoc esty plebeiornm literasjactaret.' Soetoniiis deillns- 

liominnin otiosae coron», nt dixit tribna Oramm«tiei8CBp.2S. vel forte 

lib. I. Epig. 42. alins fait hic Paia&mon. 

Pdannonl Orammaticomm snper- 12 Aoru] Hoc est, paucis sed 

bissimnsycnjns^arrogantiafnittasta, doctis. Horatinsi.Serm.Sat.nlti- 

nt Marcnm Varronem porcnm appel- ma : < Neque, te ut miretnr tarl>a, 

laret, secnm et natas et moritnras lalMres, Contentns pancis lectorlbos.' 



LXXXVII. 

I N 8 B X T U M. 

Dicis amore tai bellas ardere puellas, 
Qai faciem sab aqua, Sexte^ natantis habes. 



/« Pko^nm iemma est in nonnnUis eodd. et edd. vett. et sic legi jnssit 
Scbrevel.— 2 Beverlandns legit : wb aqua^ Phoebe^ niUntn^ cnm faac Nota : 
' Niti quid sit^ notnm ex Suetonio, qni Vespasianom dixit habnisse vultnm 
nitentis.' Inteliciter hic conjicit Beverlandns ; nam nUenHe metmm non 
patitur, atqne ca mntatione perit antithesis, crder« paeUos, et ipsnm, sic^ aqaa 
nitftffiHs. 

NOT£ 

2 Qa*/>uttfm] Pallidam nempe, et ardere pueUoBf et faciem natantis ha- 

tnrgidam, ex eo quod, nt aiunt, snb bere, vix enim ejnsmodi vultus flam- 

aqna augescant omnia. Lndit Poeta, mas accendat. 
inqnit Kamiresius, in illa antithesi, 

LXXXVIII. 

IN MAMBRCUM. 

NiL recitas^ et vis, Mamerce, Poeta videri. 
Quicquid vis esto, dummodo nil recites. 

O Mamereej nihil reciUu, et enpis Peleta exieiimari. Eito quicqnidpiaeeiy daai- 
modo nihil recites. 



^^^^^^^^^^^^ 



Nihil reeitoi in Junt. an. 1512. Cetera non variant exemplaria scripta aot 
impressa. 



BPIGRAMMATUM LIB. II. 209 

NOT£ 

1 NU nciUu)] Otim Poet» recen^ % Dummodo] No8 mm impertuiU 

elncabrata poemata publice recita- tnis recitationibns enecares. Hora- 

bant. Jnvenalis Sat. vii. 39. < At si tins in fine Artis Poeticte : < Indoc- 

dnlcedine fame Soccensns recites, tum doctnmqne fngat recitator acer- 

Macnlonns commodat iMleo, Ac longe bns : Qnem vero arriptiity tenet, oc- 

ferrata domns serrire jnbetor.' eiditqne legeado.' 



LXXXIX. 

IN O AU RUM. 

QuoD nimio gandes noctem prodacere vino/ 

Ignosco : vitium, Gaurf»^ Catonis habes. 
Carmina quod scribis Musis et Apollioe nuUo, 

Laudari debes : boc Ciceronis habes. 
Quod Yomis; Antont: quod luxuriaris; Apict: 5 

Quod fellas ; vitium dic mihi cujus habes? 

O GoMrey parcQ quod deleetarU froirahere noctem ntinto mero; Ubortto vUio 
CatonU, CelebrandMB m, pwl condta vergue, invitis MusUf et ApoUine tmrtlo : id 
aedpii a Cicenme. Quod «omis, ab Anionio ; qm»d bmaiomu e», ab Apie^o.,.. 

Hnjoa Epigrammatis leetio noo Tariat in libris BMuraacriptis nnt prelo 
typograpbico ezcnsis. 

NOT£ 

9 CaionU habe»] Horatins ni. Od. nere, si sic Omnia dixisret.' 

91. ' Narratnr et prisci Catonis Ssepe 5 QnodvomW] Antonii vomitns de- 

mero calnisse virtns.' scribit Cicero in Pbilipp. ii. 

4 Hoc Ciceronia] Qni male scribe- Apid] Qni snnm patrimonium luxn 

bat carmina. JnTcnaiis Sat. x. ' O coosnmsit, de qno agemns lib. iii. 

Ibrtonatam natam me consnle Ro* Epig. 99. 



Antonl gladios potnit contem* 



xc. 

AD QUINTILIANUM. 

QuiNTiLiANB; vagae moderator sqmme juveiit», 
Gloria Romanas^ Quintiliane, togae^ 

O QMMf iiMMtfy mumo reetor jtuentutia errantiOf o QuintUiantf demu togm Ro' 



1 Jnat. in narg. gwM pro vaga.—B Codex Bodleianns : aptat imagimUmi. 
De^itVar.CUu. Martial. O 



«10 



M. VAL. MARTIAIilS 



Vivere quod propero panper, nec inntilis annis, 

Da veniam : properat vivere nemo satis. 
Differat hoc, patrios optat qui vincere ccnsus^ 

Atriaque immodicis arctat imaginibus. 
ile focus^ et nigros non indignantia famos 

Tecta juvant^ et fons vivus, et herba mdis. 
Sit mihi vema satur : sit non doctissima conjux : 

Sit nox cum somno : sit sine lite dies. 



10 



nuauif ignMee qyod mojw, iiectfiiiii umex^fetthM vwere: mi[Zw/etNii«l toHs vtoere. 
. Proroget hoc^ qui cupU tuperare bona patemaf et qui impUt ofrla wiMltiBimaghnbMM, 
FoeuBf et dmmu wm oMpemamfiimoe fugroe^fon» vimu, et gramen nntwrmle me 4le^ 
ketmt, Habeam eervnm mtm-atum: Kabem uxorem non docti»timam: dor 
per noetem ; et diee ptettereai aJxe liia. 



NOT^ 



1 QuintiUane} Calagoritunif Aiit: 
Calagnris vero orbs ett Hiipanite ad 
ripai Iberi, liodie Calah&rra \n Castilia 
Teteri. Snmmo cnm splendore Rlieto- 
ricam docuit Romae, atqae ad Sena- 
toriam dignitatem eit evectnsy ut col* 
ligere est ez Juvenalis verbis Sat* 
VII. sic enim de Qnintiliano loqnitnr : 
.* Appositam nigr» lanam snbtexit 
aint^.' Aluta antem Senatomm et 
nobilinm Romanornm erat ornamcB* 
tnm. Epig. 29. supra. 

5 Quod propero^ Properat ille vi- 
vere, qni 8ine ulia mora genio ia- 
dulget. 

6 Pi^erol hoe] Non indulgeat genio 
Buo is, qni suo patre ditior vult eva* 
dere. 

6 Imaginihu»] Miyomm imagines, 
qni prsdari aiiquid goMerant, coUo- 
cabantnr in atriis, sen in primo intra 
«des aditu. Jnvenalii Sat. viii. ' Qnia 
fructui generis tabala jactare capaci 
Corvinum, et poitbac multa dedn- 
cere virga F^moeoa equitnm cam 



dictatore magistrot.' 

7 Et nigro» Mm] Hoe est, «det 
auro nitidas non ambio, aed vei fnli- 
ginosae non displicerent. 

8 Fon» ctoae] Aqoa natnralis, 009 
factns liquor. 

Ifer^ radte] Oramina sna sponte 
nascentia, nec otiosis ordinata myr- 
tetis, ut dixit lib. iii. Epig. 58. 

9 Fema sater] Servi saturi alacri- 
ter serviunt, nec conqneruntur, nec 
convivis invident Lib. ui. Epig. 68. 
' Vescnntur omnes, ebrioqne non no* 
vit Satur minister invidere convivss.* 

Non doctiuinm eot^ux] Qn» enim 
docta, plerumque inolesta eat. Jo- 
venalis Sat, vi. * Non habeat na» 
trona, tibi qa« jnncta recambit, Di« 
cendi genns, aut cnrtnm sermone 
rotato Torqneat enthymema, nec liis- 
torias sciat omnes.' 

10 Sinelitedie»] lib. r. Epig. 15. 
« Nec lites tetricas, foromqae triste 
Nossemns.' 



EPlGRAMIfATUM LIB. II. ^U 



XCI. 

AD CiBSARBM DOMITIANVM. 

Rbrum certa salos, terraram gloria, Ceesar, 

Sospite qno magnos credimos esse Deos ; 
Si festinatis toties tibi lectalibellis 

Detinaere ocnlos carmina nostra tuos ; 
Quod fortnna vetat fieri, permitte yideri, 5 

Natomm genitor credar nt esse trinm. 
Hflec, si displicniy fnerint solatia nobis : 

Haec fnerint nobis prsemia, si placui. 

O Camr^ utia $ahL$ renm^ deeu$ orbUf quo moIvo puiumuo exiaifro mtfguoo 
Deoi: si UbrU properoHs vereuo noetri toliet a te Ucti demorati euut tuoe oeuloe; 
eomeede eomparerey quodfieri prohibet fortuuoy ut exietimer paier trium Uberorum, 
Hae/uerii mobi» couootostie^ «a diepKeui ; keee vero uolnefuerU umreee, ei placui, 



9 Ramiresio pro meignoe videtur legendam mfliof.— 7 H«e, ai dioptteui^ 
/uerii Jnntiiui nostra in margine. Moz, Hoe /uerii nobie: iectio ntrtqae 
mendosa. 

NOT£ 

8 SoopUe 9«p] Ex tna ineoinmitate tendis |ratia fiebat annomm propter 

credimna ec Deos eise, et remm lia* liberos. Codice de Decwionibns 

mnnamm cnram snscipere : iib. yii. Lege iz. ' In albo decarionnm pne- 

Epif» 69. lib. V. Epig. 1. ' Sospite scriptisy patrem non babenti fiiios an- 

qno gratnm cradimas esse Jovem.' teferri conslat.' Jnven. Sat. ix. 

5 ^/ssfiadHs] Sicamunameafes- < Jnra parentis habes, propter me 
tinata, ac prope ex tempore condita scriberis h»res, Legatum omne capis/ 
legistL ^c. Oellins lib. ii. cap. 15. * Sicuti 

6 Quod/ortuiua} Hsec erat formnla capite septimo Legis Jnlise priori ex 
petendijnstriamliberornm. Consnlibns fasces snmendi potestas 

6 Naiorumgemior} Qoi tres habe- fit, non qni plnres annos natas est, 

bant liberos, mnltis priviiegiis gande- sed qni plnres iiberos qnam coUega, 

bant. In spectacnlis bonestior illii ant in sna potestate habet, ant beilo 

i assignaSatnr : in honoribns pe- amisit' 



XCII. 

AD UXOBBM. 

Natorum mihi jns triom roganti 
Mnsaram pretimn dedit mearam, 

lUe, «liMS fH< potenA^ mUd peteuH coueeeeUJuM frfam Hberorum^ mercedem 



212 BP16RAMMATUM LIB. il. , 

Solus qai poterat Valebis, uxor. 
Non debet Domini perire munus. 

mearum Mutarum, O mniux^ vdtkU, Dmmm 4omm im debet et$e inutUe. 



4 * Scribere Valeriiis volsit, dmmn», et lntelligi, Qaia triani liberoram joi e 
domiuo impetravi,va2«fri<, uxor, sive nihil jaro mihi nzore opus.' ilfifMJii6. Vide 
Var. Notat. Juntina nostra habet etiaa ffonttiio in margine. 

NOT« 

5 Sohu qut] Naui solus Caesar con- 4 iVo» debet] Jam enim ex matri- 
cedebat boc jus, de qno prscedenti monio lit»eros sascipere nolo, ne, qnod 
Epig. et lib. iii. Epig. 06. milii beneficiam a Domitiaiio concea-. 

VMnt, uxar] A me discedes. Verba snm est, patema lege consequar. Aut 

divortii hsBc sunt ; * Tuas res tibi ha- Intellige rh vaiehii pro, morere ut 

beto.' Item haec ; * Tuas res tibi tibi suceedam : nam pro nnmero libe- 

aglto.' Leg. II. D.deDivortiis. Alii romm sibi Invlcem snccedebant vir 

aliterezplicant vdebiMf nimiram,mo- et uzor. Vide Ulpianom Lib. Regu- 

riaris oportet. . laram Tit. 15. Jndicet lector. 

XCIII. 

AD RBOULUM. 

Primus ubi est^ inquis, cum sit liber iste secundus? 

Quid faciam, si plus ille pudoris habet? 
Tn tamen bunc fieri si mayis, Regule, primum : 

Unum de titulo toUere iota potes. 

VbieHpnmu»m€r,m$,eumitUni»e€umiu$9 Quid ugum, eiiUi pUt» veream^ 
dugiHf Atiamem, o ReguU, st tu mams kunejien primumy Ueet damere mmm 
mta ex tUule, 

Nulla Tarietas est in hojus Epigrammatis lectione. 

NOT^ 

1 PHmue ubi} In lucem prodiit dizerat,qnsBlibcnterIaturusnonerat 

secundus hic liber, primo non edito, Domitianns, qui Titi fratriset paUia 

forte qnia cautior fuit Poeta, donec Vespasiani laudes arrogabat sibi. 

legentinm Jndicia audtret ; vel forte 4 Unum de iitula] Duo ii secnn- 

quiaini>rimolibro mnlta scripserat dam libram denotant, onum vero i 

od landem Tlti, ciuns tamen nomen primnm. 
non addideraty sed Cassarem tantam 



M. VAL. M ARTIALIS 

t 

EPIGRAMMATUM 

LIBER IIL 



AD LBCTOREM^ DB LIBRO 6ALL1CANO. 

XjLoc tibi, qoicquid id est» longinquis mittit ab oris 

Gallia» RomanaB nomine dicta togae. 
Hunc legis^ etlaudas libram fortasse priorem : . 

IUa, vel hsBC mea sunt, qam meliora putas. 
C^lus sane placeat, domina qni natus in urbe est ; 5 

Debet enim Galium vincere vema liber. 

GalHa mfrtita nomen a toga RmanoruM ad U fmitit koc aualeeumque tit ex 
rawuiU regiomim$, Evoivi» hmne, et forte eafHMeadae prierem UbeUMm. Hla foa 
magie pr^as^ vei etlam lu^ wtea emt, Magie eerte probetUTf pd editue eet iim 
mrbe domiiuu Nam veraaWfer Gatia potiar em dtbet. 



^'»*'^'»«^»^»»» » >» 



Lcmma deeit in codice Thoaneo.— 4 Donsa per interrogalionero legendom 
aatnmat: qutBmtHaTa pmUul Hinc Grntems edidit: lUa^ vel kae, mea euut: 
qua meHera putat? 

VOTJE 

1 Langinquie'] E foro Comelily li- terroKationem : qua meHara putae? 

bmm enim iliinc fiiisse miwnm docet An Ula prlmi, ant sceundi, vel li«ec 

Epig. 4. infra, liodie Imolay quas nrbs tertii libri Epigrammatay qme omnia 
est Gallie Cisalpinae, dictae Togatfe, . measnnt? 

qoiavestitnmRomanoromaMnmserat. 6 Debet enim"} VemtB ienri snnt 

4 lUal Epigrammata scilicet primi domi sni domini nati; vemam vero 

Tei secnndi libri, qn» tibi funt gra- priorem librum Romas icriptnm ap- 

tiora, mea sunt, immo et haec libri pellat, ut opponatur huic tertio in 

tertil me^i^ snnt» l>gant alii per In- G9IU» composito» 



214 M. VAL. HIARTIALIff 

II. 

AD LIBRUM SUUM. 

Cujus vis fieri, libeUe^ mnnus? 

Festina tibi yindiceni parare^ 

Ne nigram cito raptus in culinam 

Cordyllas madida tegas papyro^ 

Vel thuris piperisque sis cucullus. 5 

Faustini fugis in sinum? sapisti. 

Cedro nunc licet ambules perunctus, 

Et frontis gemino decens lionore 

Pictis luxurieris umbilicis; 

£t te purpura delicata velet, 10 

Et cocco robeat superbus index : 

Illo vindice nec Probum timeto. 

O l^eTf cui eupia d&nari? Propen tibi gtutrere patremKm^ ne eubHe reipiue im 
fitUgimum ciiitiia» operias eordtfUm» wrida chartOy oMtfla» ewaUm ikmie et piperie, 
GMV^ftnie in gremtum Fausiini 7 Reete /aci». Nuuc fa» eai iMceda» ^feifumu 
oleo eedrino^ ei deeoru» dupliei/ronti» omamenio luxurioee omeri» dqrietu utM- 
Uei» ; et moUiw purpura tegat te, et titutu» t up er hm coccofulgeat^ ilio emertere^ wee 
ipaumProbummetue. 



I^^»^'^^^»»!»»»^»»»^ 



8 Et fronte» Jiint. «n. 1512. et Colin. an. 1528.— 11 £1 eroeo BeverUndi 
Ms.— 12 In eodem Bfi. nee pnArum Hmeto ; et slc.etiun coiO. Ramlres de 
PredOy unprobante Mnsambertio. 

NOT^ 

4 CordffUa» tega»'] Piscicall sont, qno libri ongebantur contra tineaa 

partns scilicet tbynooram, qoi post et cariem. 

elapsnm primnm annum thjnui nun« 8 Et fronti» gemimH De Itbrornm 

eopantur. Persins Sat. i. ^nec scom- omaroentts diximns lib. i. Epig. 07. 

bros metnentia carmina, nec tbos.' 12 Nee Prodion] Grammaticns fnit 

6 Fauethd] De qno lib. i. Epig. 26. criticns, cujns meminit Suetonins de 

^7 Cedro mmc] SjnecdochiicAs po- Grammaticis. 
nitor, pro oieo expresso ex ^cedro, 

III. 

IN MULIBREM D£FORMBM. 

FoRMOSAM faciem nigro velamine celas : 
Sed non formoso corpore laedis aquas. 

Atro velo obtegi» vOtum pukhrum ; »ed deform eorpore corrumpi» unda». P^a 



^«^^^^^^^^^^^^^^»^ » 



1 Ed, ant^niss. Ferrar.an. 1471. Ald. 1501. Jont. 1512. Colin. 1528. alise 



BPIORAMIIATUM LIB. III. il6^ 

Ipsam crede Deam Verbis tibi dicere nostris, 
Ant aperi faciem, vel tmiicata lava. 

ipmmDitMmidicerenmhii MrHff, Fddefcf e vuliKmy vd hadeaia Mu te. 



^^■^>0^^^^*^<^ ^ *'^^ 



▼«tt habent ajfr» mtdkmnuu veUt». Palmanoi vetns codaz : vign weJif— iw» 
eehe: onde lUniireB de Phido conj. mfro veloMiM ctlc», qeod optimos iiabere 
libros ait ScriTerius, et reqnirere t^ epert vs. 4.-2 At fwn Beveriendi Mt. — 
4 Codd. Thnan. et Vat. «iil tumeeta: Jnntina nostra in marg. Detege «el 
jeeiewi^ vef^ ^pc. 

NOT^ 

1 rebMme eelae] Alii «edteaaiiiie esse colligebant veteres ez perenni- 

•elM. £ligat lector. Prior lectio tate scaturiginis. 

mibi videtor roelior. 4 Apen\ Aut ex deformi tno cor- 

S JjMOM eretfe] AquK Nympbam pore colligemns fkciem qooqne esse 

Intellige: fontibos antem nnmen in- deforroem. 



IV. 

AD LIBRUM SUUM. 

RoMAM vade, liber: si, veneris mide, reqmret; 

.^miliae dices de regione Vise. 
Si^ quibos in terris» qua simns in arbe^ r(^bit : ' 

Cornelt referas me licet esse foro. 
Car absim, qnsBret: breviter ta, malta, fatere, 5 

Non poterat van» taddia ferre togae* 

OUbeOef pro/Meeere Remam. Si regMt Fanstinnt» wide MRerie; rapMde- 
Hm ie regteme Vim ^«tlur. Si perceiileMliiry jfM^ife m terrie eemm^ 91M In 
eMMe : /ae ett reepemdeae, me eeee in/ere Comeltt. RegebU ew abeim : tu 6re- 
«tler /aiere mmUa, Neqaibai pati/aetidia vmue .li^«. Si dieet^ QimmIo rediMl 2 

S Beverlandi Ms. et Jnntina nostra in marg. rogortl.— ff Cw* abeim^ pueretp 
breviter: Iv, ^e. Ald. Junt. Colin. Orypb. alJa>. Cur abeim mueret: breviier 1«, 

5e. Modios et Raroires. Cur abeim ^vtfrel, 6reetler 1«, ife, Musambert. Ant. 
e Rooj pro tu Ifgendnm censet Iom; fom Miilla pro * tot/ nt infra lib. tti. 
Epig. 49. ^Tam mnlti pariter/ iic, Forte olim scriptom fuit ta muUa. 
Haiic antem virgnlam, loco iitersD m pictam, properantibnsqne scribis 
oeglectam, tnfinitos Aitctomni locos conspnrcasse, notum est. Vide Amtaen. 
Speciro. ObM. cap. IS. nbi egrrgie complora veterom loca restitoit. Adi et 
ejosdem Patranm ad Caton. Dist. i. 12. Rt bic tanto facilior fuit lapsns ; 
qoia vox seqnens a litere m incipiat : a antem et 11 sspins fnisse permotata, 

NOT£ 
8 iEMtlia dieee] lllam intellige 5 BrevUer 1«, mtilla] Paocis verbis 
qnam stravit Amllins Lepldos, qoa <9mnplectere cansas absentim me», 
seilicet Iter emt ad foram Comelii, scilieet me non posse in nrbe tot snb- 
bodie /niela. im vana togatoram oficia. 



216 M. YAL. MARTIAL18 

Si, quando veniet? dicet: responde» Poeta 
Exierat; veniet^ cum citharoedas eritl 

Rupandif Poeta dM$u$$enif rtvertetur cum citkMraduB mmirU. 



^«»<#*^»»<»>#^»<#i«#»i» 



dodoDi W. DD. obserTataiii.--r7 Qwtndo vettU^ dicet, tu respendeto in Ald. Jant. 
Colin. et aliis yett. et sic codd. Grnteri, probante Oronovio. Ef quando venkif 
dieene reeponde membrana Bong. Yide Var. Notaa. 

NOT« 

7 Re^ponde] Ultima videtnr longa ; poris Rom« plaris fiebant citharmdiy 
•ed priscornm more hoc yerbnm est qnam Poetse: ita Romanorom mores 
tertim co^jngatioois. Legunt alii : carpity iib. v. Epig* 66. * Artea 
Qumido vewU? dieet: tu reepondetOf diacere volt pecnniosas? Fac discat 
Poeta^ i^e, citbaraRdus ant choraules.* 

8 Cum citkercedu»1 Tnnc enim tem- * 

V. 

AD BUNDBM. 

Vis commendari sine me cursnras in arbem, 

Parve liber, multis ? an satis unas erit 1 
Unas erit, mihi crede» satis, cni non eris hospes» 

Julius, assiduum nomen in ore meo. 
Protinus hunc primae qaaeres in limine Tectas^ 5 

Qnos tenuit Daphnis, nanc tenet ille, Lares. 

O estigue HbeUe^ eine me properaiurue Romam^ cupieat commendari mMe? a» 
MMM eujjkiet? Mihiftdem atfAi&e, «nKf, cui non erie exlrwiM, euffleiet JuUui^ 
cojos nomen preedieo aeeidue. Statim kunc conMniae» Nume wero in introiiu 
primm domue iue habet domiciiium, qwod oca^fomt DapAms. Habet uxorem qua 



4 CttfKi et aeeiduum Beverlandi Ms. — 5 Protinue hunc adeae^ primique im 
Umine tecH ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Ald. 1501. Jont. Coiin. Gryph. aliss 
vett. primi qui Umine tecti vetos codex Cagnerii. Dan. Heins. ad Cland. iii, 
Cons. Hbnor. 10. ex vestigiis Vaticani codicis corrigebat : prtmtf m UmtM 
tectte; quod ad Senecam Oronovins jam occnpaverat. Nic. vero Heins. ad 
Ovid. Fast. vi. 192. emendat: Prottmu kune prim4B quaeitum i Umina Tecta: 
Qua» tenuitt tfc* Ita, inquit, ex vestigiis membranarnm scribeu<iam, cjuicqnid 
viri docti obloquuntor. Iiectionem nostram testantur codd. Scriverii, onos- 

NOT^ 
6 Pri3M [primtfMf] Julios habitat alll : Protimi» hmc prima quseree m 
in prima stathn domo ingredientibns ItmtM Tecta^. Tecta vero erat qos« 
Bonam Via ^miiia : hanc appellftt dam nrbis via» in cnjus ingressu eraot 
Itmea prtMt teoH: Jnlii vero sedes sedes istios Joliiy de qoo lib. i. 
prior possederot Baphnis. Legont Epig. 16. 



BPIGRAMMATUM LIB. 111. S17 

Est illi conjiix, qnse te mambnsqne sinuque 

Excipiet, yel si pulyenilentus eas. 
Hos tu seu pariter, siye hanc^ illumve prioiem 

Videris; hoc^ices: Marcus avere jubet 10 

Hoc satis est : alios commendat epistola : peccat, . 

Qui commendandum se putat esse suis. 

mmi&Ui ei gremU te oeetfnci, etimnn advema» fMlMm^tof. S!m tu eem^exeri» 
kee wmii, mm hmifi ftum, ma UUm^ hee dkee: Mmtue wmiimi cal«fem. Hee 
mSfkU. Am cemmeuJUmtmr lUerie. FttOihar qm eredU m eem 
eme unicis. 



^ ^ ^^■*>^^^^^^^ ^ 



c|iie F«ni«bii, Ozonieiisit seittcet— II Ei eutie eet libri veteret. Helm. «d 
Ovid. Amor. iii.8. «0. legi Jwait: 14 eetie eet. Hnnc vide ad Amor. ir. 
14. 44. 

NOTJE 

7 JMomteffiM^ eitm^'] Hii yerbie eates * «ye/ e^a ' salfe,' sie abevatet 

gratissimam fore Jalio atqoe ejus et recedeDtes * vale ' dicebant. Sa- 

uxori bnnc libram angnratnr. etonins in Aagnsto cap. 58. Bristo- 

10 jlfarcicf] Martialis. Ut adveni- nins de Formnlis llb. yiii. 



VI. 

AD MARCELLINUM. 

Lux tibi post Idus numeratur tertia Maias, 

Marcelline, tnis bis celebranda sacris. 
Imputat sethereos ortus haec prima parenti : 

Libat florentes heec tibi prima genas. 
Magna licet dederit jucundse munera vitse, 5 

Plus nunquam patri praestitit iUa dies. 

Morcettme, tu compuUu diem decimum oetmmmMaH biii eehndum tuie eaai^ 
eOe, Haeprima edidit genitorem ia lueem atkeream: lujep vrima tibi decerffit 
barbam ex geme Horentibue» Quamvie illa lux eeneeeeerit ingene donum mtee 
gruteey nun^^mm ffu Utrgita eei patri. 

8 Commdalt nonnalli«-~6 Famabins e qnibasdam edd. affert : preeetitU viOa 
dUe. 

NOT« 

1 /rfi0] Martias, Maias, JoUas, Iisbc enim lanngo deponebatnr magnn 
October Nonas septlmo, Idos decimo conviTiornm et Indoram celebritate. 
qainto die habent. Menses ceCeri ft Magna UeeQ Qaod dies natalis 
quinto Nonas, et Idus dectmo tertio. yitam patri dederit, roonns est in- 

% Bie eeUbranda] Qaod ea die p^ gens ; sed majns esfy qaod eadem 
ter natos sit» et ipse Marcellinns de« iila die filins yir eyaserit : nam virl 
posoerit primam barlMe lanoginem: appeUabantur a barba resecta. 



818 M. VAU MABflALId 

VU. 

D£ SPORTULA. 

Cbmtum miselli jam valete qnadrantefl, 

Anteambnlonis congiariam lassi» 

Quos dividebat balneator elixus. 

Quid cogitatisy o fames amicorum? 

Regis superbi sportulaa recesseruut 5 

Nihil stropharum est: jam salarium dandum est. 

J0M vdletif o mtNft, e^um qwtdrantei mereee eUeniie drfaHgoH^ ^mm dUtrilme' 
M babtetUor Oixua, O ftmee amiemun^ ^uid eeneetia? Spekukt regie eitperU 
eMsUeeimt, NihU/aUaeianm eet : ealarium mmcdewndmm eet. 



^0^^^^^^^^^^ 



6 NtlUI IropAaraHn cil coig. Calderinni: i. e. •limentoram, qoati ditat 
«npUas non daDtor cibi in sportnhun : «ttamen, «fropAiirmi legii Jouit. 

NOTiE 

1 VaUte^ Qaia salariam, id eat, talam largientes patroni fame neca* 

ocena recta datar. Soetoniaa in Ne- bant saos cltentes. 

rone cap. 16. < Publice ccensD ad 5 RegiM mKpeM\ Hoc est, patnmi, 

sportnlas redactSB.' Nero ccenam rec- qnem dominnm et regem appellal>ant 

tam clientibas ezhibitam a potentio* clientes : vel, Neronis soperbi, qnl 

ribos redegerat ad sportnlam; qaas coenas rectas sastnlerat. Posterior 

calatlras fait, qao primom opsoniay hic sensns magis mihi placet Lib. 

postea ceotam qoadrantes dabantar. Spect. Epig. 9. ^ Abstnlerat mlseris 

Domitianns vero abrogato ilio Nero- tectasop^rbosager.' Neronisnempe. 

nis edicto revocavit coenas rectas. 6 ATtUt ifrapiUrtini] SportiUas 

SnetoninsinDomitianocap.T. ^Spor- qoandoqae imminnebaot avari, nec 

talaspablicassastalit,revocatacQeDa- opsoniadata seqnal>ant centnm qoa^ 

cum rectarom consoetodine.' drantes, et bss erant stroplis qoibos 

% Cemg}arpm\ Dicitor donom a clieotes circooiveoiebantar, et fiune 

oongio mensora iiqaidoram. peribant : stropha faliacia est kr^ rsv 

8 Babnenkefr eVk3aa\ AqoarometTa- arpS^aff vertere. 

porom calore prope coctos. Balnea- iSSoIarticm] Annoas mercedes, et stl- 

tor hic somitor pro eo qoi sportolam pendia significat, hic vero vlctom 

distriboebat clientibns simol com do- onins diei, et videtor accipiendnm 

mino lavantibus. pro coena recta. 
^ 4 0/amef] Exigoam qoippe spor- 

VIII. 

IN QUINTUM. 

Thaida Qttintus amat: quam Thaida? Thaida Inscam. 
Unum oculum Thais non habet, illeduos. 

QKiNfiis ardet Tkedda. Qpum Thmdm? Tkndet foseom. Tken emtt m» 
•cafe, iUe dnekue. 



BPI6RAMMATUM LIB. III. 219 

Hiyiis EpigraoiiiiAtU lectieneni non Tariant exemplaria acripta aat 
impreata. 

VOTJE 

% Vmm^euUm] Jogus est a Teri- taplioriicj»sdooba8careredicitar,qiiod 
tate ad metaplioraai. Hiait pntm Tere amore ita obcmcabatury at Titia iliias 
carebat ano ocolo ; QaiDtos vero me« non deprelienderet. 

IX. 

IN GINNAM. 

Vbrsiculos in me naTratur scribere Cinna. 
Non scribit, cnjus carmina nemo legit. 

Cumm dkUm' mnbtrt emwmm miwenMM m: iile mji taribk «ipiii wriM « 
iegmmtur. 



»*»#'»<»»^>»i^i»^»»i» 



Hic nalla lectionia Tarietaa est in libris calamo exaratis aat typis im- 
preuia. 

NOT^ 



9 Nem» UgU] Ineptom Foetam mine legebantnr» ac ai nnnqnam in 
irridet» cojat Tertns perinde a ne* lacem prodisaent. Lib. vu Epig* 64. 

X. 

IN PHILOMUSUM. 

CoNSTiTUiT, Philomase, pater tibi millia bina 
Menstraa, perque omnes prsestitit illa dies, 

Loxnriam premeret cum crastina semper egestas, 
Et vitiis essent danda diuma tuis. 

Idem te moriens hseredem ex asse reliquit : 5 

Exhaeredayit ie, Philomuse, pater. 

O PJUItNwaf, jMter Hhi mmigmmBii dne imltte ta mtnafM, ei pm km U Wmfer 
mmmeeediee^emmermeimmhimfimeemtferurgerei huamm, et ir i hmem d mm eeeet Heetmm 
imie etttif . Idem mortcRt imeiiimii te karedem ex meee : O Pkihemeef gemiier 
exkmredmmi te. 



^^^»»^<#^^^#^ 



5 Et eUue eeeet in qnibntdam vett et tic ett in cdd. Ramiretli, Janii, 
Belph. Scc temim dimrmm conj. Oronoviiit. 

NOTiE 

S PcrfMeoaiMt] Dno millia tetter- tattingalit diebot dao millia Phllo- 

tiom distribttit pater in triginta maso data, atqne ab illo fnltte con- 

partea» et tingulas tingalit diebot tnmta, Ita nt In crattinnm nihil ipti 

dedit Philomnto, qai adeo prodignt prortat tnperetset. Videat lector. 

erat, at omoia effnnderet. Alii intel- Horatiut i. Serm. Sat. S. * Deciet 

lignnt doo qaidem millia in onom centena dedittet Hnic parco, pancit 

menaem attignata fultte PhUomnto, contente, qainqne diebnt Nil emt 

ted tamen propter immodicas impen- in iocnlit.' 



220 M. VAL. MART1AU8 

NOTiG 

5 Exaae] Ex tota h«rediUte in haBredem institaeiu perinde.fecerat, 
duodecim andas otpiurimam divisa, ac si exhaeredaMet Vel Exkartdtaritf 
qnae assem efficiant. quod vivens pater tot et tantas !m- 

6 Exharedimt <«] Cnm enim fac- pensas snppeditavit Philomosoy at 
tasioijoris Phiiemasoi patrimoniam hvreditatem ve! nnilami yel sre 
brevi dilapidataras esset| pater illum alieno obrutam reltquerit. 

XI. 

AD QUINTUH. 

Si taa nec Thais, nec lusca est, Quinte^ puella, 

Cor in te fiictam disticbon esse pntas t 
Sed simile est aliquid : pro Laide Ttiaida dixi. 

Dic mihi, quid simile est Tbais et Hermione? 
Ta tamen es Qointus : mutemns nomen amantis ; 5 

Si non vult Quintus Thaida, Sextus amet 

O QMlMitySi tma pueUa nee eet Tkeie^ nee buea ; fuare eredie dittklum eeee cam- 
peeitMm im te? 8ed eet aliqua eimiUtade: pro Idude, nomimam Tkaida, Die 
mihi qaam eimiUtadinem kabent Tkaie et Hermiane 7 NikUominne tn ee Qmntne: 
mntemae nomen amantie : ei Quintne non vuU^ Sextue ardeal Tkaida, 



^^*»^'»^^^»^^»^ 



2 Beverlandi Ms. dieiiekem eeudoUe. — t Langtns in marg. pro v. 1. hal>et: 
^ Pulnianoi codez, dixL* Nnllibi alteram lectionem reperire possiim : con- 
jicio lamen ex lUmiresii Nota, iUum ante oculos habuis^e: Sed eUnile eet 
aliquidy pro Lmde Tkaida dieL Qoem vide in Var. Notia. 

NOTJB 

1 iSiliM] Hermionea amabat Qoin* Qaintnm nominavl; nnde Qnlntat 

tns, non 'rhaida, nt dictum est Epig. 8. videtur notatns. 

sapra. Mutemue] Cnm enim meis in jocis 

i Pro Laide'] 8i pneUa tna Lais semper ntar nomlnibas fictb, nihil 

vocaretor» haberet aliqnam nominis refert ntrnm Qnintnm ant Sexfnm 

similitudinem cum Thaide. Thaidis amatorem nominem. 

6 Tn tamen ee Quintue] Et ego 

XII. 

IN PABULLUM. 

Ungubntum, fateor, bonum dedisti 
Convivis bere : sed niliil scidisti. 

Fateary keri largitue ee eonvieie bonum mtguentum: eed nikU ecidieti. Ree eet 

NOTiG 
l Unguentkm] Ante coenam corpns 9 Seidiati] Verbnm est conviTio-- 
nngere solebant veteres. rum proprium : qni vero nihil scin- 



BPIORAMMATUM LIB. III. 221 

Res salsa est bene olere, et esarire. 
Qui non coenat et nngfitur» Fabulle, 
Hic vere mihi mortuus yidetur. 5 

mUa Uiu 9ltT€y H emaire. O FabulUf hmc $xuiimo ten nioriiaiM, ^ nor cenatf 
€t VMgUur, 

S Reifalm eti codex BodleiaDos.— 6 Bie vero miki Jmit an. 1619. et Colin. 
an. 15S8. 

NOTJE 

debaty nUiil donTivis comedendnm cnla et inepta. 
diatribnebat. 6 Mmiuiu] Mortni qnippe nngun- 

8 R€B Mba] Ironi«w9y id est ridi- tnr, nec comednnt. 



XIII. 

IN NiEVIAM. 

DUM non yis leporem, dum non vis carpere mullum, 

£t plus quam patii, Naevia» pareis apro ; 
Accusas^ rnmpisque coquum» tanquam omnia cruda 

Attulerit. Nunquam sic ego crudus ero. 

NamOf dmmreeueaa eemdere leparem ei MwfiMm, aique ah apra U abeiiaieg 
pluequam a genUore ; criminarie^ et Utcerae copmm^ veluti aftpoeuerit omnia cntda, 
Hoe wmdo uiunquam ego texabor cruditate, 

1 Jhmnemme pAeeem legit Scrivcriuf : DMfn mm tie puUoe Beverlandi Ms« 
earpere pieem codez Thnan, earpere puUoe in aliis. 

NOTA 
4 Nuuijuam «k ego] Es niroia tatn* ciboi emdos prtetexeret N«ria» at- 
ritate oritnr cmditac stomachi, qna qne a mensa integros anferri jube- 
Don erat laboratnrns Martialia, cnm ret. 



XIV. 

DB TUCCiO. 

RoMAM petebat esuritor Tuccius, 
Profectus ex Hispania. 

UeeimfimuHmuprvfeett» ^ HiMpemm tM BMmm. FabuXa epwMantm ec- 
emrU UH : rerereue eet a ponte Mutvi», 



Lemma est in Ald. Jnnt. CoIiiIp Oryph. Sie. De Tuiie, IrfWfllWy Bamiref, 



222 M. VAL. MARTIALIS 

Occnnit illi spoftalaram fabola : 
A poute rediit Mulvio. 

Jonias, et Delplu De Thcm. PQlmaoni Ms. Dt 7V«cto.— 4 MiMo Ald. Jnnt. 
et Colin. 

KOTiE 

8 Occmrit] In ponte Malvio dit* tnr RomK, atqne illinc ne perirel 
tente mille paMibns ab nrbe accepit famei in Hlspaniam rediit 
Taccins, qnam tenais sportola dare- 

XV. 

DB CODRO. 

Plus credit nemo, quam tota Codras in arbe. 
Cam sit tam pauper, quomodo ? ccecus amat. 

In Ma cMUit mdbu magii cndU^ qium Ccdru$, Qiiaraiira^, cimi adee cfenut 
9U1 CacuMtmnai, 



1 Pbt» crtdtt Beverlandi Ms. Jnntina nostra in margine liabet : < in omni- 
bos crtdii/ Ant. de Rooy legit: Plm» credU nemt Mmy 9«om, 4«.— 9 lu edd. 
▼ett. qmmodc ctrcn» mntd? In Polmanni codd. Qit&modo caau mnat^ aine 
interrocationis nota. 

NOT^ 

1 CredW] Lndit in ambignitate mosam, qoae tamen deformii ett: 

Terbi * credere/ qnod significat fidem viz entm credam vere foisse ca^cnm 

adhibere, et dare pecnnias mntao. hanc Codrom, qai amaret pnellam» 

9 Ctfoit mnai'] Hoc est, amore ob- qnam aodierat esse formoflam. Lib. 

cccatns ezistimat poeliam esse for- yiii. Epig. 49. 



XVI. 

IN CBRDONBH. 

Das gladiatores, sutorum regule, cerdo, 
Quodque tibi tribuit subula, sica rapit. 

cerd», reguie mUermm^ exhibec giadiatoreif ei ptod tibi acquirii euMMf 

1 Ramiresios legit: ouiorum, RepdCj cerdo, at Regnlns sit nomen proprinm. 
Cerdo nomen proprinm esse ait Cagnerios.— S Jnnt. an. Iff U. iiMa rqnl.— 

NOTiE 

1 i>aigiidutforef] Hnnc cerdonem Cerdo vero et sntor in eo diffemnt» 

iterom irridet Eplg. 69. infra, qni qnod sotor calceos facla^ cerdo re- 

BononisB monns gladiatorinm exhl- sarciat* 

boeraty qood olim principes tantnm S Sutula] QosBStom facis, qnem 

clTitatiSy et magistratos edidere : ot sica, gladiatorom nempe, tibi eripit 

patct ex SaetNMilo cap. 9S. in Clandio. e maDibos. 



BPIGItAMlfATUM LIB. lU* 238 

Ebiias es : nec enim faceres id sobrins imqnani, 

Ut velles corio ludere» cerdo^ tuo. 
Lusisti^ satis est: ^ te, mibi crede, memento 5 

Nunc in pellicula, cerdo, tenere tua. 

ilfaid «ai/rrl gladiut. TemvienUu e»; nwnqttmn etAm id ageree rieeue^ nt eMperee^ 
ceerdoy Mere tuo eorw^ iMtieti: ettgteU: «#, mUu erede^ reeordm fiim« te eem- 



^^•^is^^^tmm^^^^ 



4 Velke nt eerie Pnlmairai Mi.^6 Lueteti eorio; ud BcTerlandi Ms. Im^i 
eeluj eed Ald. 1601. Jant. Colin. Oryph. Lanf. &c. IauuA faiie; eed Jnn- 
tina nMtn in margine. Uuieti; eoHeeet: eed codex Pulmanni. 

NOTJS 

4 Vt veUee eorio'] Id eaty impena is te : imic proTerbio loenm dedit Aii- 
tnis Indos exhibcre. nua Camanna» qni leonia pellem aibi 

6 Nune tn peWcula] Infra artificii adaptaverat, qna exotna, et agnitoai 
et oonditionia tnat terminoa contine ad necem naque verberatna eat. 

XVII. 

II^ SABIDIUM. 

CiRCUMLATA diu mcnsis scriblita secnndis, 

Urebat nimio sa&ya calore manus ; 
Sed magis ardebat Sabidt gula : protinus ergo 

Sufflavit buccis terque quaterque suis. * 
Illa quidem tepuit, digitosque admittere yisa est : 5 

Sed nemo potuit tangere : merda fuit 

Seriblita dla eireMmgatata eeetmdie meneie nieno ealore emea adarebai mamie: 
eed Sabidii gMki ardentior erat ; ttatim igUur euie bueeie etffitnU ier et ^uaier* 
}mdem tepefaeta eet^ et eiea eet poeu taagi digitii : eed mUlue potmi tangere : 
%fuit. 



lUa^em 
merdafuU* 



1 CSrnriivdcte Beverlandi Ma. Antiqana codex Calderini eeribHtUa; aed 
nale emendarnnt, ejfortita; yei, tnln^a, at in ed. prima Dictionarii Calepini 
in voc. Mntritnm;^ et aic legit Merala contra Calderinom; vel eiribUUa. 
* Dictio hec depravata eat in novia codd. omni parte, in vetoatiaaimia non 
omnino; nam vetaati codd. aic halient, ecritiiiai qood ita emendandnm cenaeo 
eeriblUa; nam eenMUa^ anctore Varrone in Meoippea, eat genoa cibi Hqiii- 
dioria.' CaUterUme. Ineeripta codex Pulmanni, et Beverlandi Ma. 

NOTiE 
1 SerHiUa] Placentae apeciea. halita foerat comipta. Lib. ti|* 

Sed nemol Qnia imporo SabidU Epig. 0). 



221 M. VAIm MA&TIAL18 

XVIII. 

IN MAXIMUM. 

Perfrixisse tuas questa est prsefatio fauces. 
Cum te excusaris, Maximei quid recitas? 

In exerdU cttiqitiehu e» natca» me tmefmuee» O Maakmej emmie excmene^ 
cur reeUae 7 

9 Ctifli te «jciinarjf ez e<L PalnuiMii ciUt Luigius. 

NOT£ 
1 Pa:^'attae]NimiofHgoretefac* 9 Cm ie exeuaarU] Recitare dod 
tam esse raocam. debaisti, sed tibi et nobis parcere. 

XIX. 

BB VIPERA IN ORB URSiE. 

Proxim A centenis ostenditur ursa columnis, 

Exomantfictae qua Platanona ferse. 
Hujus dum patulos alludens tentat hiatus 

Pulcher Hylas, teneram mersit in ora manum. 
Vipera sed csexo scdcrata latebat in ore, 5 

Vivebatque anima deteriore fera. 
Non sensit puer esse dolos, nisi dente receptOi 

Dum perit : o facinns, fidsa quod ursa fuit ! 

Urea videtur vidna eentenit celnmme^ nbi beUutt adumbraitt decerant Platancntu 
Dumformoeue Hiflat ludent dreum expterat apertaa ilHue faMeee^ vtanrmt Maiiiiiii 
temram vn oro. At vipera impreba deUteecebat in faudbue tenebroeie^ et beUua 
viieebai epkrUu ivfMore. Piier imii adveriU ineteefraudeef ntei 4um mdrUiir f<rfM 
dente: o ecettm pidfiUt unaflcta I 



^^■^m^^^^^»^^ 



9 Exeimmd piela Ald. Jnat. Colin. Orypb. aliae. — 8 Codex Thnan. 
temptat hiatwt. PiUmanDi codex : alludere ientat kiatut.—A Vipera ted ettco 
eeiata in eodem: cela eeelerata tn BeTerlandi Ma. Udebat m ere Thnan. latebat 
m ttre ex Palat. legeDdom censet Oniterns.--8 Z>inii perii: o faeinu» auea 
pttd urta fuU in Ald. Jont Colin. Onrph. te. Ciamparit et fadnue auea 
correzit Ramires de Prado. Ex nonnaUis codd./oms ficsd citat Mnsam- 
bertins; ande fecit: i>«m perit: o facimie falea; qaam lectionem naiic tes* 
tantnr codd. Bodl. et ScriT. Voces faeea et faiea ssspe permotantnr. AHI 
legnnt: o facinue falea fuod mrea fadi. 

NOTJE 

1 Praarumi] Platanon locns sdlicet ab Hercale adamatos Ailt ; ab hoc 

pfatanls consltns erat jnxta porticam Hylapueri formosi Uyl» dicti snnt. 

forte Vlpsanam, de qoa lib. ii. Bpigr. 5 Ceeeo t» ore] Intns enim yidere 

14. nbi ferm erant marmorea», vel non poterat: legnnt alii, in etre^ et 

mne». ursam seneam fnisse intelligtint. 

4 HjfUui] Ejnsdem nominis pnei 6 Ftoe6a<fiM oiniiui] Pestlfera nem* 



BPIORAMBTATUM LIB. III. $95 

NOTiE 
pe et exitialiy vipen qnippe MelMft et eliitiltaliiet ptter. Alliy • /adnif 
in ejns fancibns. mua qu^d urm/nit. Alii, • /•emufOm 

8 jPoIm fMMf] Vera eDim nrsa pne- quod nna/aat, 
ro tun formoso pepe rdaiet : yel ifb 

XX. 

DB CAKIO. 

Dic, Musa, %iiid agat Ganitts meM ftufiiB? 

Utnmine cbaitis tradit ille yictims 

Legenda temponilii acta Clattdianorbtn ? 

An qam Neroni falsns astmit scriptor? 

Aa aemnlatttr imprdbi jocoisr Pbfiedd ? 5 

LasciTns ele|ps, an soTenis berois? 

An in cotbumis borridns Sophocleis ? 

An otSosQs in scbola Poetarum 

L^pore tiiictos Attico sales narmtr 

Hinc si reoessit, porticnm terit tempH ; 10 

An spatia carpit lentus Argonaiitarum ? 

O JiriM, n/er qM /aeuit CaiUai tta/a» mta$l Aana comMtfti^ teriptii wm 
foritwru eaQhoeadam Hiaiariam temporum Claadiaiarma? m» aata Neraaitfibait 
fiiammripiat? aaiatUatm^/aaitiat PhmdrimaMiiaai? anUmtlaat Elegia^aagra" 
fria Heremtl aa triatit im eathMrwit Saphatleit? am/eriatut reeitat in eehoia Pm- 
iaramjoeoi retpertot Attiea aemittate ? hinetiabut, deamhalat in poriiea teoKpU. 
AnatitaattamtUar tpatia ArgaaoMtaram ? am pott meridiem Uerum adtekmtedet 



^<*<mi0>*^^^>*<^^^^ 



1 n^fat Ald. Jiwf. CoUn. tt Oryph^— 4 Be? erla&di Ms. /altaa emerait 

NOTifi 

1 Cmmw] De qno lib. i. Epig. 70. poris mores acute carpit 

8 Aeta CUmdiimorum'] Clandii Im« 6 EUgie] Elegiamm materiam sic 

peratoriB et ejns AmilisD Historia definit Horatins in Arte ]^oetica: 

nota est ex dnetonio et aliis. * Versibns impariter juDCtis qnerimo-' 

4 An igaeB Nenmi] An emendat nia prinium, Poit etia^ inclusa est 

Historiam Neronia qnam adnlantes yoti sententia coropot.' 
ipal anctores falso scripserant. Tft- Seaerut heroi»] Orave est enim He« 

dtns in pnHemio Annalinm : * Tibe- roici Carminis argnmentnm. 
rii, Caiiqne, et aandii, ae Ne^onU 7 Cotk a hut aophoeteit] Hocest^an 

res, florentibns ipsis ob metnm faU componit Tragstdias ? in qnibns in* 

stt ; postqnam ocddernnt recentibus dbcti heroes altis nltebantnr calcea- 

odiis composit» snnt.' nentls, qnas dieta suot cotkdml. So- 

g PheedrQ Qnl Mt Angnsti liberw phocles carroifis gravitate ceteros 

tnSy fibnlas JBaopi ez Orssco Latinas Tragicos longe soperavit. 
iecit: improbnm Tero dixit, qnia 10 Porticiim terit tempH] Ambnlat 

fictis animalinm coUoqniis ni tem- inporticnteMpUIsMis. iibi ii. Kpig. 
Delph. et Var. Oat. Martiai, P 



296. M. VAL. MARTIALIS 

An delicat» Sole nirsQS Eoropaer 

Inter tepentes post meridiem baxos 

Sedety ambnlatve liber acribns cnris? 

Titine thermis, an lavatnr Agrippae, 15 

An impndici balneo TigiUini? 

An rnre Tulli frnitnr, atqne Lncani ? 

An Pollionis dulce cnrrit ad Qnartom? 

An aestaantes jam profectns ad Baiais 

Piger Lucrino naucnlatnr in stagno ? 20 

Vis scire^ quid agat Canius tnus? ridet. 

tMter iejnda» buxos dOieai^B EurojM? atU mnbmUa $oluhu onxieUiHlnu moUHi»? 
4» TUUanAgnppathermis abluUur? uu balmo impuri TigiUuu? oh poHtur 
vtUa TulU, ei Lueani? an properai ad Quartum ameeuum PoUioni»? an Jam pro' 
fectu» ad Baia» ferrente» iner» namgai in otagno Luerino ? Plaeet di»eere pad 
faeiai tuu» Caniu»? ridei* 



^ ** ^^«^s^^s^ ^* 



»eriptor.—-l5 SiertUte? tkermi» an laoaiur Agrippet? Mi. Oxomenaii. A«r- 
tiine BeverLmndi M^«— 16 TigeWni legi jtissit Ramires.— 18 BeverLaudi Ms. 
curntai quartum, — 20 Piger Lucrino nauieulaiur in ed. antiq. Ferrar. an. 1471. 
Ald. Jnnt. Colin. Oryph. aliif . Ita Phsdrus in qnartn regione sspe posoit 
Anapaestnm. Pnlmannns legit, navidaiur, Lectionem nostram testantnr 
opt. Oroteri c6dd. Sic ex (<nanita') ' navita' mmplici Syncope fit * nanta;* 
namque veteres Romani v consonantem non pronnntiabant 

NOTiE 

14. nbi etiam egimoi de porticn Ar* ronis^ de qno Taoidis Amial*. xiv. 

gonantamm et EnropsB porticOy in JavenaUs Sat. i. ' Pone Tiselilnnm/ 

qaa post merldiem apricabatnr Ca- See, 

nina. 17 lUS aique Lueani] De his dno- 

15 TUine ihermi»] Titi Imperato- bns fratribus dictom lib. i. Epig. S7. 
rlt therraas interpretare. Legnnt alii hoc est, an mstieatnr? 

SiertUne ihermi», minns bene meo 18 Jid Quarium] Prsedinm nempe 

jndicio, sed forte bene legeretnr : ad qnartnm ab nrbe lapidem. 

StertUnejthermieanlaoaiurAgrippa? 19 An aetuante»] Aqnas calidas 

Agrippa qaoqne thermas constmxe- Baiaram intellige in Campania, nbi 

rat, qnibns nomen snnm imposnerat. et stagnnm Locrinum. Ub. i. Epig. 

16 TigUHni] Alii legnnt TigeUhu: 6S. 
fcedissinios Aiit ille temporibns Ne- 

XXI, 

iN GRUDliLBM DOMINUM. 

Proscriptum famnlns sen^ritfronte notatus. 
Non fuit haec domini vita,. sed invidia. 

Servu» fronie aigmiltu» iuiUu» e»i prooeriptum. Non fuU heee mdu» h»ri^ »ed 
mtuperium, 

Ik dmmmttfwmdo lemma est in eod. Polmanni. 



SPIORAMMATUM LIB. III. 227 

NOT« 

l FroicriptMm] Aotinm Restionem Epig. 80. 

birnc fuiue patant Interpretea, de % Std imdM] Siimma enim Iiq. 

qno Macrobios Batnm. Uli. i. cap. 11. manitate nios erga dominom emde* 

FrmUe nctaiui] De notis qa« ser- lem servns omnibos eom fecit odio- 

Tomm frontibns inorebantar, lib. ii. snm. 

XXII. 

DB APICIO. 

Dbdbras, Apici, bis tricenties yentri, 

Sed adhuc supererat centies tibi laxum. 

Hoc tu gravatus, ut famem et sitim ferre» 

Snmma yenenum potione duxisti. 

Nil esty Apici, tibi gulosius factum. 5 

Apidy dMMoeraM $excenlie» Momini, $ed tibi restabat adhue eentiee hrgum. 
Hec tu delen» extremo kaMstu bUriati venewumy ne patereri$famem et tttim. Apici, 
uikaegieHguMue. > /- ^ 

Hoc £pi|rramma| et qns seqaontor aoadraginta dao, locom obtinent in 
Jnnt. et Colin. post Epigr. lxtii. libri qnifiti. — 1 DederaeAnidlni in Colin. an. 
1598.— 9 BeverlandiMs. luxit: codez Piilmanni bixu.—Z Edd. vett. ne/amem 
et tiiim ferre»* Nostram lectionem ex codd. sois dedit Oroteros.— 4 Bever- 
landi Ms. ferduxU pro diuaiH. Scriverias legi jnssit perrfiurfi, pro * perdoxlsti.' 
Vide Carnon. Antiq. Lect 1. 1 1. Heins. ad Virg. JEn. i v. 682. Tolliam ad Aoson. 
p. 970. et Borm. ad Propert. i. 8. 97. — 5 ^TiiUHai eet Apiei Beverlandi Ms. et sic 
legit Polmannas. te gJMue in aliis. Nil est, Apieiy Hbi gulommMfaetum Ald. 
Jont. Colln. et Gryph. 

NOTiE 

1 Bi» trhentie»'] Apicinsy de qoo legnnt UueUf pro loxai. 
Seneca ad Helviam, septingenU mil- 6 Tibi] Alii U. 

Ita sestertiom habebatin bonis ; sex- Galaftiis] Is enim omninm gnlosis- 

centa millia loaa consomseraty cen« simos Tidetiiry qoi centom sestertiom 

tom vero mlUia sopererant, at verl- miiiibns di?es famem et sitim timeat : 

tns ille ne hac snmma ezplere golam vel Poeta irridet Apiciomy qnasi 

non posset, venennm bibit. centies emisset sommam potionem 

2 Caitiei laxum'] Hoc est, non mi- qna periit, nnde cariore pretio non* 
jius centies, immo ▼ero aroplias. AUi qoam biberat. 



XXIIL 

IN INVITATOABM. 

Omnia cum retro pueris opsonia tradas : 
Cur non mensa tibi ponitur a pedibus ? 

Cuma tergo perriga» eerei» emne» eibo»,4guarenen ttemi» men»amad pede»f 



M. VAL. MABTIALIS 

In antiqnis codd. lenmia eit: Jn pmnip tt mii €9anm: inedd.vett /« /n- 
vUmterem, inipro(>ante Ueraldo. — l Bevertandi Ms. pmeru rHrakefu. In qni- 
busdam edd. obtimia: in membriMa fere acrlbitnr, opmda^ vt e»t in maiiK. 
JnntiM noetra» ; et reste: naoi Or. est, ^^^, Beverinadi MB^tnuk» pro 
irmia$^ <yuB Terba tspe permnrnntnr in codd* 

SOTJE 

l Omma cum rdni] Discnmbenti- set.' ATarnt Tero iste inrttator ci- 

bns dominis ministrantes servi ad Ik>s omnes imeris tradebat anferen- 

pedes stabant Seneca de Benefidla doSy nt crastinam in coenam senraren- 

lib.iii.cap.97. 'Utpfimnmdilnzit, tnr: vel forte pnerls qnos amalMit, 

lervns qui ccsnanti ad pedessteterat, eomedenda opsonia tradebat: ergo 

narrat qnss inter ooenaii«briat disla* deboit me&sam poMre a pediblis. 



xxnr. 

DB HARUSPIGE HBRNIOSO. 

ViTB Docens rosa stabat moritaras ad aras 

Hircus, Bacche, tuis victima grata sacris. 
Qaem Tuscus mactare Deo cam yellet haraspex, 

Dixerat agresti forte radiqae viro, 
Ut cito testicalos peracata falce secaret, 5 

Teter ut inmiaDdao carnis abiret odbr. 
Ipse saper yirides aras lactantia proons 

Dum lesecat cultro colla> premitque manu ; 

Htreas reua pohmtu corrost utierUuna etabai ad attarwi «MHma grata tait 
«icrMctis, Baeche ; quem Deo immaktre veUna haniepex Taanuferte dixarai Ao« 
mim agreeti atque tmfMrito, ut quampriauum exeecarei teetieuloe fiUee peraeuim^ mi 
piaJtidm edor fetiat canttc maesctfrcf. Dam tps« harnspexprMmt sMparalfaria 
rtrJi^aitHa cfdkre reeecai cervieem reei§teniemf ei itnngH monii, gramde ee r et utm 



De Tiuee karuepice inscrlbltnr in Ald. Jnot. Colin. Orf ph. Lanc. Jnniati. 
nliis. De hemieee.haru^ee in cod. Palmaani.— 2 God. Bodi. et BeTerlandi 
Mm^ tme uietiaea digua eacrie^^ JubU pcr acuta. Qnia io codd. Ifgerat, et 
aeutOf SctIt. malit, eed acirto. 

NOTJE 

l VUe nocene roea] Lib. xiir. Epif^. Terentii Act. iy. 8c. 4. ab barnfa 

89. ' Lascivnm pecas, et yiridi non nominator. Namhamgadicitorhos- 

utile Baccfao, Det pcsnas : nocnitjam tla, ab bara In qna conclnditnr et 

tener ille Deo.' Alil legont Vitero' sanratnr. Alii, qni sipe aspiratione 

eea. Jndicet lector. scribont, dici pntant quia* in ara in- 

S Qiim Tmcics] Ex Tttscia, sire spiclt exta.' 

Hetmria, hodie la IVsaana^ Romam 7 Viridae] Hoc atty sUatas hMa 

allata est hamspicina. Haraspex Tirldi. 
autem, tcste Danato ad ] 



BPIGSAIIIIATUM LIB. III. 229 

Ingens iratis apparnit heniia sacris. 

. Occupat hanc ferro msticns, atqae secat: 10 

Hoc ratas antiquos sacrorum poscere ritus» 

Talibns et fibrts numina prisca coli. 
Sic modo qui Tuscus fueras» nunc Gallus haruspex, 

Dum jugulas hircum, factus es ipse caper. 

vtnaii€ir«ier(^lcliflitf(niiif: rmHaufirfimnMUkidyai^$Md: exMmMth^e 
reqtnri ex pfuea couuehidhie Boerorumy €i uumina anhqua coH ^tumMJUnia* 

eeoMiamer, 

' NOTJB 



9 j&v<w] Ferte prepter iireviereii» Ssoerdoles eaUi C yb ei es CMlrati dl- 

tiam benuplcis, cnjiu hemie «pper»> cebeotar OeUi. 
bet» qoem eicaecait rnstlcesy cani 14 /p«« e^per] Hlrcas et ceper In eo 

hirel testicolos ebsciDdere debalsset differaot» qaod hlc castratas slt, flie 

IS Qot TWeos] Lodit Poeta io voce Tero nrioime : fallqnando Usnen «on- 

GeOoSy qnasi ille herospex patriam fbndantnr. VirgillasEclogayii. 'Vlr 

conmratasset ; sed inlelligit Gathim grefls Ipee cnper.' 
fnisse factan, hoc est, castratnm: 



XXV. 

AO PACSTINUM. 

Si temperari balneum cnpis fervens, 
Faiistiney quod vix Julianus intraret: 
Roga, lavetur, ihetorem SabinsBum. 
Neronianas hic refrigeret thermas. 

O FeosNae, si me rtfrigenBrihalmm eshMos, fosd vto ingrtdintnr 
•MfMertmMioMosineoleeeMr. lUe <mj>gntf tAsrioes Nen miimm , 

Lemma in Beverlandl Ms. est: De Sabimeo Rketere frigide,—% Rogo lavee 
tdi rheiorem flSsMosom leeit Calderinns. Rogo Uneiur rketorem Sabiiuum Ald. an. 
1560. IZsfo laoe tuti rhetorem Sabhuum Ald. an. 1601. Jnnt. an. 1512. Coltn. 
an. 152S. alisp. Rogo laoet ati In qoibusdam. Rogo Uner ati in aliis. Legitnr 
etiam: Asgre laoetur hic rheter Sahvieu»; j^robante Ramiresto : et^Rogo laoeiur kie 
rhetor Sahineue, 
Rogo sit 



^oeos. Ant. de Rooy conj. RogOf laMt lihi rhetorem Sahineium ; nt 
adhortantis, yel pro * qnseso :^ sic snpra» lib. ii. Epigr. 14. et ilb. 



Noras 

2 Joiiaoos] Qni aqnis nonnisi fer« rem iSSii^toeom. Ineptnm nempe, qni 

▼entibns laTabat. oratlonis iVlgore aqnam etiam ferven- 

9 Roga] Secntns snm Aldinamlec» tem refrigeraverit. 
tlAnem. Alii, Rega^ iautuir ku rhaior 4 iVcrooieoes] Ceteris calidieres. 
Sahiueue, Alii» Rogo iavet utirheton Befrigerei\refrigerat]k\nrrfrigerei: 



230 M« VAL. MARTIALI8 

II. £pigr. TOi— 4 NeramwMM i$ rrfrigent tktrmu Junt* aii. 1512. NermitMmiM 
rrfrigerat thermae Ald. CoHd, Oryph. &c. rrfrigeret pro refrigerat noD placet 
eidem Ant de Rooy. 

NOTJE 

hoc tBty qni vel aquam calidissiraam aeris ad orationis frigm sen potins 
refrigerarepossit. Jocusestafrigore ineptias. Videat lector. 



XXVI. 

IN GANDIDUM. 

PRiSDiA solus habes, et boIvls, Candide^ namnios: 

Aurea solus habes, myrrhina solus habes : 
Massica sohis habes^ et Opimt Caecuba solus : 

Et cor solus habeSy solus et ingenium. 
Omnia solus habes : hoc me puta velle negare : 5 

Uxorem sed habes, Caadide, com populo. 

Cmidide, eUiu femdee j^adia, et toba mmnmo$: sofos paemdee pocnla oarM, 
aolme poendee myrrhina: eoUm pouidee Maamca^ et ooliu daeuba OpimU: tu 
toia» oordatUM cs, et sstef tMgeaiooao, Soiao poooideo caacta : Aoc, opinor, negata' 
rao oam ; at tibiy o Candide, axor eat commnnis eam popuio, 

6 Alii legnnt: koe nec pato poooe negari, Ramiresins: hoe non pato poooe 
negare, £dd. Tett. Ald. Jnnt. Colin* Gryph. hoe ma pato vdie negare. Scrive- 
rins: noemepataaeUenegare, 

NOT^ 

1 CandMte] De qno jam snpra lib. Massico lib. xiii. Epig. S. 

II. Epig. 4S. 4 Et «sr] Solns sapere tibi Tideris. 

Sota» hahee} Ez tnu bonis niliil 5 Hoe me pmta} Negatnms snm, 

commnnicas com amicis. inqnit Poeta, te nnnm fmi omnibns 

9 MffjrMm} De qnibns lib. xit. tnis bonis : alii enim simul cnm eo 

Epig.llS. dominantem ejna fnndnm arabaat 

8 Opimt Caeuba] De Tino Opimi- Legnnt alii : Hoe mee pato jmsss as- 

ano dictnm lib. i. Epig. 27. De vino gari. 



XXVII. 

IN 6ALLUM. 

NuNQUAM me reyocas, venias cum saepe vocatus: 
Ignosco, nullum si modo, Galle, vocas. 

Nunqaam me rewcaa, cum intitatu» cre6ro aceedaa: O GaUe, parco, ai modo 



l Beverlandi Ms. cnm codd. Pulmanni : cum aia priar ip$e,^Z Codex 
Farnabii : ttitium eat utrinque. 



RPIORAMMATUM LIB. III. '2^1 

InTitas alios : ▼itiimi est utriusqae. Qaod? inquis. 
Et mihi cor non est ; nec tibi, Galle, pndor. 

meminim tMilM: Mcof «/im: JediCMM ewt uiritUfMe. Qm^ f «i». O GeOe, n»c 
eg9 kabee pndenHm^ nee tu ffereeumdum. 

NOTiE 

_ 4 Ei utUd eer uemeei'] Nec enim te bene meritiuii ad cttiiam aoii reTO- 
inTitare deberem. cea. 

Nee iibi, GuUe'] Cam me de te 

XXVIII. 

IN NBSTORBM. 

AuRiGULAM Mario graviter miraris olere! 
Ta facis boc : garris, Nestor^ in aariculam. 

m mirum eeijeeiere tatrem Mario. Tu efieiehcef o Neeieff gurrie iu mirem. 

Hic nulla lectionis Tarietas est in librii mannscriptis ant impretsis. 

NOT£ 

S Tk fede Aoc] Tn in caosa es cur tiam affert impnro tno halitn. 
ilU male oieat anricula, cni graTeolen- 

XXIX. 

IN ZOlLUM. 

Has com gemina compede dedicat catenas^ 
Satame, tibi Zoilas, annu)os priores. 

O Mame, eum dupHei eeempede ZefOuM Hhi eeueeerui kae eeUuue^ uumke 



Nec in hoc EpifraanHite qnlcqnam vaiiant membraac ant libri im- 
prcMi. 

NOTJE 

1 G«RtNc eempede'] Servi improbi prioret,notatZoilnmejLtenrofactnm 

oompedibns Tincti opoi in crgastnlo esse eqnitem : si enim ferrei fneriat 

laciebant. annnli priores, indicat alios deinde 

DediMtflSerYillberUtedoDaticom- gesUviMO ZoUnmy et qnidem dig- 

pedes et catenas consecrabant Sa- nitatls eqnestris insigne. lib. xi. 

tnmo, qniy per annnm laneo ▼incnlo Epig. SS. ' Zoile, qnid toU ( 



alUgatos, Satnrnalibns, mense sc. pr»cingereUbraTejnTat,etmisernm 

Decembri,solvebatnr:Satnmnsergo perdere sardonycba? Annnlns iste 

vinctomm Dens : his verbls significat tuis fuerat modo cruribuH aptus ; Non 

1'oeta ZoUnm fulsse servnm. eadem digttis pondera conveniunt.' 
3 Ammioe] Cum appellat annnloi 



382 M. VAIi« MARTIALIS 

XXX. 

AD GAR61LIANUM. 

Sportula nulla datar; gratifl cciDyivaiecuiiibis: 

Dic mihi, quid Rom», QargUiane, fctcisT 
JJifAe tjiA (OBida eflt»^t fiiaoaB penMo cellai? 

Unde datar quadrans T nnde vir es Chiones t 
Com ratione licet dicas te vivere snmma : 5 

Qnod vivis^ nuUa cum nitiooe ^is. 

iVaiafl doMtar flMrfolti; amaaa re^uabU gnMU. Rago, o Gargilume^ oM 
mgi$B»mm? Undt hMbet iogulam, it mereedem gwrgtutn obicmil Uwie mM9 
«f«lrw««ii 7 CW« M ^ CMjw? l4Hi4ie9$i^ wicm em nm^frmfim: 
emauUa jmHei» eigu^ ^ptfid vtou. 



^««»#^^#«4^ 



^U9ded4tiKtpmig'et^mde9we»Chm»'l io Ald. Jan.tCplVD.4;Ci.prQhwte 
Rtmlretio. ARi vero sic Interpangunt : Umde daiwr quadramj tfndef Fir e$ 
CMMiet / Noftnm intm-pQBctioaem dAdit Calderinnt. 

NOTJE 

1 Graiu] NalU enim mercede ec* eg enis faciebet. 

cepta, clieates tonc nna cam patrono 5 Cmjh raiiane Hcef] Joc^ est in 

coenabant. ambiguo, in priori ▼ersn n^oderf^ 

4 Qamdraa$'\ Qno pretio laTabant tionem, in poftteriori vero judlciom 

p«iperce« Horatioi i. Sat. ». *dum significat: enlmTeromori pr«ttaret, 

teqnadrante laTatnm Rex Ibit.' Cbl- qv«m vitam tam miteram ducere. 
one Teroy teortnm tni corporit oopiam 

XXXI. 

AD RUPINUM. 

SvKT tibi> confiteor, diffitsi jugera campl, 

Urbanique tenent prsedia multa Lares : 
St 8W?it dominaB nnmerosus dabitor arcee^ 

Sustentatque tuas aurea vusn^ dapes. 

0immMekiiem$mmd anm herik, et ium apaim J!!!!S^l!afaa i ^^ 



% Maa^ codex Hinanent.--» Ei eervH dmmno nameni$ig In eodem Tboaii. 
■t et m codlee VaticMo.— 4 f Non ett temere, qnod in Tbnan. memb. lege* 
Aatur: WMmaiividqMt.' Otmdt. 



NOT^ 

2 Urbom Laree'] DH tni domettici oc- niannt Inttit. lib. ii. Tit. f . 
cnpaat multa tedificia. «iEdiflcia pm- » Damimg arcai\ Hoc ett, mi|lti tmt 
maorbanaprtBdiaappeUamut/ Jntti. |o^i:e tnp» Merito afrcm doniinam 



BPHOBAlCIAATUll LIB. III. 9fiS 

Fastidiie taiQMi aolit RofiDe, mkioiies. 5 

Flus habiiit Didymos : pli» FhilQmeiiis habet. 

tm mf o Bfdm, mU rmfmm uifmmm. Diii§mtiB /Mtf teci^pMpr ; PAtinMfiiif 
di^mt. 

NOTJS 

Bppelkt; HMn p«cim|B omnit obo- fiiisie,aiit inaarataiQ. 

dinnt. lib. i. Epig. 77. 6 l>u^«ii«] Malis artibni molta 

4 Awrm nmhm] Coronai tantnm coniocotni erat infamis hic Didymut 

meniamm, non totaa menias aoreai de qao iib* zn. Epig . 43. . PiiUomelo» 

fiiiMe interpretatnr Raderos : Tel vero citliaraeda« forte foit tempore 

ibrle mentam anroam dizit, qnm Marttalii locapletlMlimii, qni ambo 

nempe omata ctset mnltia yaait au* ntpote ditiorea Rn6aam faatidire 

reis. Vel, almpUdter intellige anream pomlnt; 



XXXII. 

IN MATRINIAM. 

NuM poasin TetolaiB^ qaaoriB Matrinia? poaaiim 
Et vetiilam : sed ta mortua» non vetala es. 

Fossam Hecabam, possom Nioben, Iklatrinia: sed si 
Nondnm e.rit illa canis, nondum erit illa lapis. 



. i)<^ p m wo waabagttarf o<lihm»iy#«|>»<<ito,o M j m mwm it mmm: 

«I iu wiftim m, mm oiuif, O JUiUrmfMf pmmm Umubm c^ f*mbtm; «^ pt iOo 
ooiidMm erU convtrm m cmuMf mc kmc in lapidem* 

1 An pmdm n eJwt mn codmi PnlmaBaL Nm^fmeim conj. Heraldni. fiimrif 
Ma<rmkedd.Tett. 

JJOTJB 

1 Nwmpmdm} Lesantaliiy ilnpM* bet notiMima est fabola: his Tcrbis 

sim eilaiafli, ^moHs lfoirIals7 Hme sigiilScat se posse qoidem ▼etnlM, 

▼etnla accnsabat HpitkXmt W^ ^ «^ aondjm fomam fnnliemm 

pammviresset nimio senectate exnerint. 

i Psmam JSTifaMi] Citfns e^tJKio- 

XXXIIL 

QUALBM PUBLLAM VBLIT. 

Inobnuam malo: sed sitamen Ula negetnr, 
libertina mibi proxima conditio est: 

hgcmmmagii ptwmi: wi mUhmimm n nn^ mi mpiei Utm, Hbenkm milUe^ 



* ^<»^«# * »»l»<^X^ 



Hi^os Epigrammatis lectio noo Tariat in librisscrtptis aot excosis. 



S3A M. VAL. HARTIALI8 

Extremo est ancilla loco : sed TiDcet ntramqae, 
Si facie nobis haec erit ingenna. 

Mcmd» Imo : terva «fttnio loc9 eaT. At n lume habiuro WhnM /Wim, iupH^U 

Mtrmnque. 

NOTJE 

1 /nftfiiiMmMM^JIngennidicantnr % Sedvheef] Ancilla vincet inge* 

qni »tatim nt nati sunt, liberi annt: nnam etlibertinam,siformosafnerit, 

libertini vero qni ex justa servitute atqneitasolinsformsenonconditionis 

mannmissi innt ntionem babet Poeta. 



XXXIV. 

AD OHIONEM. 

DiGNA tno cnr sis, indignaqne nomine, dicam. 
Frigida es, et nigra es : non es, et es Chione. 

Prefermn cwr m«rrar is Uwm naMai, et non «urMrti. Gelida es, «I «<r« m, wm 
e$feie$Ckione, 

Neqne hic nila lectionis varietas est in exemplaribns. 

NOT£ 

S CAMne] Xtitr nix est : lisec ron- erat nt niz : at cnm non esset candi« 
lier erat qnidem Ciiione, qnia frigida da nt nix, sednigrai non erat Chione. 



XXXV. 

DB P1SCIBU8 SGULPTIS. 

Artis Phidiac» torenma clarum, 
Pisces aspicis: adde aquam, natabunt. 

Vldei pieee» sfnif e grt g lMm «fii PkUtUiM : o4|iiNf « «fnojii, MtUbtmt. 



Neqne in hoc Epigrammate exhibendo qnicqnam variaiit exemplarla 
scrlpta aat typis impressa. 

NOT^ 

I ilrltf Pkidiacai] Phidias sculptor tomo factnm» et coelatum. 

Atheniensis darissimns toreuticeo a iiddecfiuuii] Adeo natnram semn- 

invenit, id est,artem conficiendornm Untnr, nt a ▼eris vix secerni poasint. 
torenmatnm : est antem toreoma opus 



RPIGRAMMATUM LtB. III. 335 

XXXVI. 

IN PABIANUM. 

QuoD novus et naper factas tibi pra^atat amicos, 

Hoc prsestaie jubes me, Fabiaaej tibi. 
Horridus at primo semper te mane salutem^ 

Per mediumque trahat me tua sella lutum : 
Lassus ut in thermas decima, yel serius, hora 5 

Te seqnar AgrippsBy cam layer ipse Titi. 
Hoc per triginta merui, Fabiane, Decembres, 

Ut sim tiro tuae semper amicitiaB? 
Hoc roerni, Fabiane, toga, tritaque, meaque, 

Ut nondum credas me memisse radem ? 10 

O PMtM^ tmUm ^gUia a au ixigU^ 9«« « imw ti pmct« «ai« dtefriif fiieU 
mmcQ. C/l prMM Hlucuh tUi ipcitUuM nunikm m2ii#«m, et tma «dk «w ugui p«r 
medkm c«ni«m: «t decima horu vel tardm drfaiigutMM eamiUr te tii ikerma» 
Agriffm, eum ipee laver in tbennU TUu O FabimUf koeat merUm eim per 
tngiaia mmoi^ at eemper §im Noaif m iua «aiidiM ? O F«M«»«, A«e meritm ena 
tega laeerUf et «iMy wt mowdma exiaiimi» me dignam rude. 



i»i»^#>»»*^»»»<^ 



6 UfeuM Be vcrlandl Bls^S BeverUndi Us. eam iaber ipee eiiiy ob amiUUidU 
nem literamm tmiein codicibui antiqnis, Codex Pnlmanni : cum koer ifte 
Imoa. 

NOTiE 

9 Fabimie] De iilo conqnerltorf 9 lfMf«e] Cnm ciienten ino» ves- 

qnod cnm vetni esset ^os amicns, nl- tibns donare soleant alii patroni. 

bikMDinns easdem semper anteambo- 10 IfenMStnidMi] Hocest,Iibera- 

kMits operas qnas a botIs amicis tionem officiomm : tractnm est a glai* 

exigebat diatoribns; nam gladiatores ingra- 

5 Deeima kmra] Hoc est, dnabns Tescente a»tate mde donabautur, nt 
horis tardins solito : cstate enim ainid Horat. in Epistolis, et Juven. 
ootava hora laTabant, nona vero coe- Qna rade accepta non cogebantnr 
nabaot. DeliorlsfusediximuaLlib.lv. amplius pngnare; sed publica ale- 
Eplg. 8. bantnr pccunia. Sensus est: Pntas 

6 dnnleMri^rei] Lavanteenlm me non demernisse rndem, nt me 
in thermis Agrippa Fabiano, coge- alas sine officio. DsniiHiiSi Hami* 
batnr Martialis currere ad Titi ther- reaius pntat Poetam ambigue alln- 
oms longe dissitas. Notat armgaii- sisse ad togam mdemy tritsB scilicet 
tiam Pablatti, qui in iisdem thermis oppositam, et villosam, qoam pe: 
lavarl secum dientes non pateretnr. dixit lib. ii. Epig. 44. 



230 M. VAL. MARTIALI8 

xxxvn. 

IN IRA8CBNTBS AMICOS. 

Irasci tantmn feiiees nostis amici. 
Non belle facitis : sed jaTat hec facere. 

O dwUei «mct, tcUU tantem meeauere. Nm ieeeeUr eigH^ aed pndeei 
koeegere. 



In bnjus EpigramniHtki IsctioM coMoitiiiol ^sfmpltfia ■mpfcripU et 
impressa. 

NOTJE 

S ^oii^lk]In«cienimunicOfami- amicis, quibai snccenietit. lib. xii. 
citia leges violare ett. Epig. II. 

MjnMt] Qoia nibil datis poftea 



XXXVIII. 

AD SBXTUM. 

QvM te caosa traliit, Tel qam fidocia Roinani, 
SexteT quid aot speras, ant petis inde? refer. 

Caosas, inqnis, agam Gicerone disertias ipso^ 

' Atqae erit in triplici par mihi nemo foro. 

Egit Atestinas caasas, et Caios: utraroqae 5 

Noras : sed neatri pensio tota fait. 

O (SeioUy fim rtMm^ etet mmepee certa te meeereH Remem? SepMiademit 
epertie^mipeemf rfwm, «<> cmmt ehgMemUm ipee Ceeereme^ meewikem htkeke 
eequakm m trig^/ore, Atedmm dkat emuee^ ei Cieie: cotrmeeerm uirmmfmz 
et neuter halniit iuiegrem penmonem domiis» Sl mhU kme aem^^g eeaipemm 

t Pnlmaoaoii, dieeertier: Beverlandi Ms. dkertier,-^ Pro Catat, mnltS le- 

gmit Cieiey pro nomloe proprio; «nod et OrotenM cooSrmat. Mmreue ex od. 

PalmanBieit«tLangi«s.--6ln«dd.Tett. Ald. Junt. CoUn. Oiypb. Ma/mC; 

' food ifl Jnat. nostra oomctom est taUafmU^ et ab aiia maan io marfiMy certe. 

NOT£ 

1 Qa<» ie^ Corroptos Romanomm 6 EgU Aieetbne mhms, et Cows 

asofos argoit Poota, fiagendo Seztum [dme} Alii Colas. Nomina fortc 6eU 

qoendam decrevfisse ▼ivere Roma. aat panperam caotldieorwn, qni es 

3 Otserfioi] Alii dtsrrHor. caasis non erant consecnti nnde to- 

4 /»trtplicl/srD] Vetas sen Roma- tam solverent annuam condoctae do- 
nnm unom, alterom Jnlii Cassaris, >on« pensionem. 

tertium Angasti inteilige. 



KPIORAMMATUM LIB. IIK S37 

Si nihil hinc veiiiet ; pangentnr carmina nobis : 

Andieris, dices esse Maronis opns. 
Insanis: omnes gelidls qmcnmqoe lacernis 

Suni ibi; Nasooes, Viigiliosqiie vides. 10 

Atria magna colam. Vix tres> ant qiiatoor Ma 

Besaloit: pallet cetMra tnrba fhme. 
Quid faciam ? soade : iiam cettam est viwte Rohibs. 

Si bonnses^ casn TiTere, Sexte, potes. 

termu: midiiriif afirnubU tm apm^ VwgUiL J>ei^f .* nmm qMkKmque tiH 
•uM r iMi i l frigidi$ laeemiiy €mu$ Na$ome$ et VvrgUioe. Colam magiui atria. 
Vix tnbm «aU fitain$T i$ta re$ $afip$iitanU - $ibo$ : reUfom maUituda p$Uelf$m$, 
QMagam? mana : mtm etatm moert Roaue, Si probae e$, o Sexte^ potee xvoere 



—10 Aotf tibi ed. aiitiqnlst. Ferrar. an. 1471. Ald. 1501. Jnot. Colin. Ald. 
1650. Gryph. &c. SoMt t6t codez Farttabll ; ci\in« lectionii roonuit et P. Scri- 
▼eiins, probantibns Oronpvio et alii». Sant tibi^ Naaaaea Virgitioaqme pate$? 
ciun interrof^tlonii nota Beyerluidi Bfts. 

NOTJfi 

9 0$tidi$] Hoe estt tittia lacemii^ amionm expeeubaatelieotes. 

qm firisn» niidiqiie admitterent. 14 Si b$m$] Solis enim malit cerla 

10 Smmt iH [tibq AIU «Mt tU^ So.» est TlTendi ratio, hominis Tero probl 
mascil. Tiia ex casn pendet. Joyenalis 

11 Atria muigma'] Hoc estypoten- Sat. iii. ^Qnid Romaefaciam? men. 
tiores colam, in atriis qnippe roagnnm tiri nescio/ &c. 



XXXIX. 

DB LYCORI. 

luAoo similem pneramj Fanstine^ magistro 
Losca Lycoris amat : qoam bene losca videt ! 

Mpc$n$ fMSM nrflCf jniipom jnvmi im^^iflfo MT^jmme» Qihw panptcmm t 

' 1 Ald. Jnnt. CoUn. Oryph. Ste. miagi$tro, Legendnm omnino Mlatifrf con- 
tendit Ramtresins. Vide lib. xi. Eplgr. 104. 

NOT^ 
- 1 Ilimco mmigittt9} Pecoris solUcet Legont alii mmiffr»,' id est, Qmmj* 
mosistra: Paridem forte inteUiglti Miedi Jovis.poeittalort 



288 M. VAL. MARTIAUS 

XL. 

IN THELESINUM. 

HuTUA qaod nobis ter qainquaginta dedisti 
Ex opibas tantis, quas gravis arca premit; 

Esse tibi magnus, Thelesine» videris amicus. 
Tu magnus, quod das ? immo ^o, quod recipis. 

O HleMiM, ii txiiHmu tiM^icm amtmi, qmod nolriM endiduli eenitm d 
fHmqtui gmt a ex tmUig dhUiiMf qna» coereet area ponderooa, l\MemagmuMe% 
qaod eredii? Imme ego sum magnus qmod retHtuo, 



^i»i^^^»#>»<tf^#»# 



1 Legitnr m qnibaftdam, ier quimquagena ; et sic in Beyerlandi Ms. Nottrma 
lectionem exhibent edd. Tett.— 4 Jhm magnMi^ qued doi Langian aliiqne. 
3Wi' m^gnitff, 4r«. legendam censet Ramiresius. 

VOTJE 

1 IVr 9MM9ti«gtitfa] Millia Bcilicet 4 IV nmgnui} Legant alii, taa* 
sestertinm, Leguntalii ter^ictii^- 



gfna, ne Snalis in ginia corripiatar : Immo ego'] Quiaego paaper restituo 

▼ernm est anceps : reperitnr longa diviti. Significat Foeta plas esse ter 

Ifb. VII. Epig. 8. et brevis lib. xii. qainquaginta a paapere restitai, 

Epig. 86. ^ quam matuo dari a divite. 

XLI. 

IN LACERTAM GCELATAM. 

Inserta phial» Mentorismanu dacta 
Lacerta viyit, et timetur argentum. 

JLneerta dueia mmm Meniini imeuipia phiaUi iptraly ff metuiiur argentwm. 

Meniorii manujleia Jantlna nostra in margine. Ant. de Rooy malit : Jtffn- 
lorii «Mmii daeia. Cf. Ovid. Fast. iii. 838. Amor. u. 4. 88. Nostrom infra 
Epigr. 88. et lib. x. Eplgr. 98. Senec. Herc (£t. 669. et Borm. ad Ovid. 
Art. Am. i. 618. * Ubctus' et ^ductas' saepe fuisse permatata,docebitidem 
Bnnn. ad Ovid. Heroid. Epist. xz. 810. 

NOT^ 

1 Jlf€iilMts]Qoicce1atorlaitclaris- Dueta] Froprium est cmlatomm 

sinns. Lib. ix. Epig. 60. ' et si qna et scalptomm verbum. VirgiUus 

fuemnt Pocnla Mentorea nobilitaU £n. ti. 848. < Excudent alii spirantia 

mann.' Plinias Ub. xxxiii. cap. 11. molUus sera, Credo equidem, vivos 

* Lucius vero Crassns orator duos dncent de marmore vultus.' 

icypbos M entoris artificis mann coe* 8 Ei hiiMlio*] Cum lacerta vivere 

latos habnlt centnm lestertiis.' videatur. 



BPIORAMMATUM LIB. III. 239 



XLII. 

I N P O L L A M. 

LoMBNTO rogas uteri qaod condere tentas, 
Polla; tibi yentrem, non mihi labra linis. 

Simpliciler pateat vitium fortasse pusillam : 
Quod tegitur, majus creditur esse malum. 



P^Om^ qmd cmmr U I t wi w t i Ugtre rugm nUrit <iM ttnif «tertim, nmi mHkl 
UAra. Sbiea^ deUgmimr vUiMm fiffie pomun. M^mt eeee mektm exietimaiur 

^^**^^^ ^ ***^ ' 

1 Temaike Beverlandi Mt. Uoc dintiehoii itft legit Scaliger: hmoAe^ 
r^tgmnieHpieemidereieeim.PQUa^HlnvemremmmiikilabraUmi. Vide Var. 
Notai. Pro emidere elii iegnnt credere.-^ Palmaimu et Beverlandi Ms. 
ctmhvt eem mfm. 

NOTA 

1 heeuM\ Lomentom, teste Ro- pingantor, qaos cam aliis ladibrio 

berto Stcphano, larina fabacea qua esse vellent antiquiy eos dormientes 

ad eraganda corpora asa est anti* per jocom liniebant colore aiiqaOy 

qnitas. Uteraro Tero linebat PoUa, ^el faligine. Hsbc formala potest 

at saicis absconditis paella vide- etiam desnmi ab iis qai amaras po« 

retar, tiones «grotisVel pneris exbibentes, 

^ 9 N«i MiJbi labra Vbm\ Id est» non labra pocnlornm melle ilUnanty nt 

me decipis lioc foco, qno sensn hac dulcedine primnm decepti po- 

Plautas didt, < os sablinere.' Hcc tionem hanriant. 

dicendl formnia originem traxit a 4 JtfalHM] Aiii nrfm. 
genere ladi qoo dormientibas ora 

LXIIL 

IN LBNTINUM. 

Mbntiris juvenem tinctis, Lentine^ capillis : 
Tam subito corvus, qui modo cycnus eras. 

O LenHm, Jlngie te Jwoemm eomie eolaraiie: tam repetiie conm factns, f oi 



^i^»^»i^^»^^»i^ 



1 Ant de Root corrigit,>lelts; et flctoe capillos exponit ' galemm,' quasi 
dieat Poeta : Mentiris gslero javenem ; sed non omnes falles : sdt probe 
Proserplna, canos sab UIo delitescere, qoos tibi morti propinqoo resccabit. 
Neqae parum hane conj. jovat, qaod addit Martialis, ' Personam capiti/ die. 

NOTAE 
1 Jlf€NfJrlf /mmmi] Lentinns canoi retur. 
capUlos tingebaty ut jaTonis Tide- t Seii U Preeerraml Joris et Ce^ 



340 M. VAL. MARTiAUS 

Non omnes. falles : scit te Proserpina canum : 
Personam capiti detrahet illa tuo. 

mrftni Imtm a tm mpUe. 



--S Nm mmnefaUi»? eum iatemgAtlMafl boU ia Ald. Jvat. Cotia. 'Ste. 

NOTiB 

rerifl filia, qaae a PlatodeTftpta est io Abfltnleiiit, fltygldqae ctpat damom- 

coojageoi, node loferomm regioa Teratorco.' 

dlcitor. Qni anten moritari sdat, 4 Pemmm] PtflMOft dieitnr dc- 

prittflqoam a Proaerpitta toodeaator, taimago ▼aitni' floa iarta: illa vero 



efllare aeqnenoty nt caonot capillomm tioctnra elegaoter capitifl 
Poetm. Haoc canflan aifert Vir* perflooa dicitnr, qoa ablala Leotioafl 



giUoa cnr Dido difllcalter aninMmi cflinfl videbitnl*, aUfOe dreo dalo- 
emittent, JEa. iy. 'Noodnm ilH naDdofl. 
flhtniil Proflerpina vertice criiiem 



XLIV. 

IN LIGURINUM» 

OccURRiT tibi nenio qnod libenter : 

Qnod^ qoaciunqiie veniSy faga est, et ingens 

Circa te, Ugarine, solitndo : 

Quid sit, scire cupis ? nimis Poeta es : 

Hoc Talde Titiam pericalosam ett 6 

Non tigris catolis cita(a raptis, 

Non dipsas medio perosta SolOy 

Nec sic scorpins improbns timetar. 

O UgmimfVUQt ecire qmid flil, med imUm Hbi obvmmJUmqm mmm^ fnod 
amiicfl/ivttarf, «I MKa eet eeUUuU dremn le, w pmmmHfm Uam veaUI iVi- 
MWM Poeta o. Hoc vUUm peneuUeUiimMm eet. AbUHe eaiMUe tigrie /eetim 
ma iacutU UiUam ateima, me dipem oAiflte Nifldiflmlfly agc flrat^riafl w a iM fl m i. 

/» IffKnaom lemma eflt io edd. vett. /a Iigariman poeta» cod. Palmanou 

vofm 

4 Niane Poeia et] Lepide HoratJas catnlomm raptorem iofleqnitnr. 

in fioo Artifl Poeticn : ' Veflaoom 7 INpflm] Serpeofl a qno icU Tei* 

tetigiflfle timent fugiantqae Poetam aotnr siti et «stn : 8(fa,sitifl, nnde oo- 

Qai sapiant.' meo dedacit : pemflia Sole dicitnr, vel 

6 iVoa It^ifl] Qae tamen pericn- qaodapricetaradSolenimeridianamy 

lofliflfima eflt dum eqnitem fluoram vei quod plaga meridiaoa viT^t. 



BPI6RAMMATUM LIB. III. 241 

Nam tantos» rogo^ qais ferat laborest 

Et stanti legis, et legis sedenti : 10 

ConrMti legis^ et legis cacanti. 

Inthermasfiigio; sooas ad anrem. 

Piscinam peto ; non licet natare. 

Ad ccenam propero ; tenes enntem. 

A.d coenam yenio ; fagas sedentem. 15 

Lassns dormio ; snscitasjacentem. 

Vis, qaantnm faoias mali, viderel 

Vir justns» probns, innocens timeris. 

QHtfM €iii«9 ^MM pofMter tiuttai wioUMiUi? Legi» tUmH^ et Ugis $§ienH: 
Ugi$ pnjpenaUty tt Ugl» ex^MtaMii vtntrmtk, Fwgio tii tJUrmof : damu ad amrem» 
Eo m jiiictJMiii: wmfoM ett natare, Peetm» ad eemam: MoraHf emttewL Vemia 
ademmam: fiigae eedmiem. DrfaiigatmM dermio: exciiae eubamtewg, Ci^ptnie 
eeirt qamdum wmU/amoM? Metwirie licet vir jnthit, prvtet, tmioccNf. 

^ PolmAii. Mip<iit Hmetwr.'^ Nam tmdoe eogo Jnnt. an. 1518.-13 im ther* 
wme fagio;fuga» edewtem codex Thuan.— II Beverlandi Ms. amftatf fia#arf. 
Codex Vat. tu tewoe fMatfM.— 14 Ad eemwm froporo^ emaoimaMnmiiiom Vat.— 
15 Ad ccMMM vewMOyfagae edewtem in eodem codice. 

NOT£ 

1» Pieelmmpeto'] Loenaerat domi neieQtar leeti ftedebant^ Ub. yiii. 

nbi aqna frigida laTabant: fniMe £pig.67.'StemaatarlecCi:CMciliane, 

etiam piscbMf tepidaf eonstat ez Pli- sede.' 

nio janiorelib.T. Ept8t.S. Fnit etiaro 18 Ftr jefdif] Importmia tiia reci- 

pifciiia pnblica. tatione adeo intolerabili»e8ynt te pa* 

No» Ueet} Alii Noa ftaif. tienter ferre quamTit probnm oemo 

15 Fagae eedewtem'] Nempe qui ad pomit. 
^namaMitariuf Teniabantydnm tter- 

XLV. 

D B BODBM* 

FuoBRiT an mensas Phoebns coenamque Thyestte, 
Ignoro : fagimns nos, Lignrine^ tnam. 

^TeffJoiiirHm SM fagerit wteweae et em w wm Thfeetee: O Ugwriwe^wee fagiwtwe 



1 thffeeti» Ald. Jont. Colin. et ali^ Tett 

NOTA 

1 Fff|r«Hi«»wfneaiI ThyeitefflUaf ea tutcepit filiof, qnof Atrent in irin- 

ioit Pelopis ex Hlppodamia, et ne» dictam tanti aceierls eidem TbyeatlB 

poaTantali, qni nxorem iVatria aui comedendoa appoanit Propterea 

Atraiinadnlterinmpellexltyatqueez Poet»fingnnt Solem horrore tantft 

Df<p*.ft Var.Clae. Martiat. Q 



842 M. VAL. MARTIALIS 

Illa qaidem lauta cst, dapibusqae iDstnicta sapeibis : 
. Sed nihil omnino, te recitante, placet. 
Nolo mihi ponas rhombom, mullomve bilibiem : 5 

Nec volo boletos, ostiea nolo: tace. 

twanL Ittd fndmipUndidae9t,HmataepitU$lautu:€iiMipnnw$gr^^ 
ie redUmte, Nou pfaeet mihi apipemu rhomhum, ant mattam kUitnm: nee pUeent 
betetit nee oetrea : tUe. 

NOTA 

immanitatis expaUaitse, motatoqne /te redtantem. Epif . 50. infre. 

toiito cdrto rediisse ad Aurotam* IWf] Not enim Importnna reci- 

Vide Senecam in Hiyett. tatione enecat. 
9 Fugvmu im] Ne cogamor andire 

XLVI. 

AD CANDIDUM. 

ExiGis a nobis operam sine fine togatam. 

Non eo, Hbertam sed tibi mitto meum. 
Non esty inqais, idem : malto plas esse probabo. 

Vix cgo lecticam sabsequor ; ille feret. 
In tarbam incideris ; cnnctoa ombone repellet : S 

InTalidnm est nobis, ingenuamqoe latas. 
Qaidlibet in caasis narraveris, ipse tacebo : 

At tibi tergeminnm magiet ille sophos. 

A wMm amtinuo postula» efficia anleambuUmie : nan vado^ eed mitto Ubertum 
meum, Nonidem eet^ m$: docebo muUo ph» eeee. JEgre ego subsequar leeti- 
cam: Ule geetabit. Si incurreri» m turbam, mnbone propuisabH omnee: ego Im- 
beo latue debiU H ingenuum, Quidlibet narmMri» tn «aaitit ipee aUebo: eed 
iOe tibi voc\fenbitwr tergeminum eophoe, Contrevereia erit, summa voce in- 



^^^»'^»»»»^*»»^^ 



5 BoTerlandi Mt. cuneoe pro cunctoe, Vide Torneb. Advertt. lib. xiit. cap. 
19.— 7 In eodem Mt. 



NOTJ2 

1 Operamtagaiam] Id ett, oi&cinm praettare ego neqaeo, ea pr»ttabit 

anteambnlonit : patronot enim co- tibi ment libertnt. 

mitabantnr clientet togn indnti, qoam 6 /» iurbatn ineiderie} Ille in torba 

alii ciTet raro tumebant. Jnvenalit viam tibi ezpediet, et velut nmbone 

Sat. III. < Part magna Italiie ett, ti clypei obttantet rejiciet nisn corpo- 

yemm admittimut, in qna nemo togam ris, ant laternm firmitate. Tumebut 

tnmit, niti mortnnt.' Ub. xiii. cap. 16. et 19. 

S Naneetidem] M^oH,inqnit»milii 6 Ingenuumfxue latu»] Deblle inter. 

honori ettet tuDt quam liberti co- preUre» qnod ingenni hominit virca 

mitatut. oneri ferend» non tint 

Plue eue probabo] Qaat cnim offieia 8 AttiHtergemimumi Meaalibcrlnt 



EPIGRAMMATCM LIB. III. 243 

Lis erit ; ingenti' faciet convicia voce : 

£sse pudor vetoit fortia verba mibi. 10 

Ergo nihil nobis, inqnis, prasslabis amicns? 

Qaicqoid Ubertns, Candide» non poterit. 

geret eomtumeliast wreeundia prokibuit me habere vocem aliam, Nikilae igitur^ 
infiiit, tu ojnicMf prentabie u/ebU? Prattabo, o Candidey qtdequid fum polerit li^ 
bertue. 

ad cttlnm nsque landiboB te efferet. roce alta clamare. 

Vide lib. i. Epig. 4. IS Qiicfiiliq Offida Kberalia pr«- 

9 lAe erU'] Si litigaverit cum aii- itabo, qnie oeo terTut nec libertiit 
quOy too nomine lacerabit adverta' praettare postont: famamytcilicet, et 
rinm conviciit. nominis etemitatem meit venibnt 

10 Enepudor] Nam msticormB ett tibi conciliabo. 



XLVII. 

D B B A S 8 O. 

Capbj^a grandi porta qua pluit gutta» 
Phrygisque Matris Almo qua lavat ferrnm^ 
Horatiorum qua viret sacer campus/ 
Et qua pusilli fervet Hercnlis fanum, ' 

FmsCtiM, BemuM iM uekau» im rhedm plena omnet/rweius ferHUe ^nUee^ fim 
jperta Capeua pimi graudi gvtta, et qua Almo abhat/errum matris Phnfgietf quu 
religioeue ager Haratiorum vtresctt, et qua fervet tedea HercuU» mimnie. in rheda 

a J^ktfgjitm^ «flfns ekma AM. Jnot Colia. Orypb. te. et sic io cod. 
Palat. tSna Beverlandi Ms. Pro/emwi Faroabios coiy. sacnun.-— S OroH- 
v/rwm in edd. vett.--^ Et muk pustKvm Ant. de Rooy, nt pitstliwii ad famum 
referatur. Siqnidem In Regione i. Urbit, ubi et Porta Capena, aedicula 
tantom Hercnns locator. Itaqne pnuaiium dicit, ut distingnat ab aede Hercn- 
lis CiiBtodU Circi Flaminil, qose erat in Regione ix. et a templo Herculis in 

NOT^ 

1 Platt] Propteraqn8edactnm,qno que Cybeles simulacram. Ovid. 
super eam portam aqna in urbem Fast. iv. *• Illic pnrpnrea canos cnm 
ilnebat. Jovenalis Sat, iii. ' Sol>sti- veste Sacerdos Almonis dominam sa- 
tit ad veteres arco», madidamqoe craqoe lavit aquts.' 

Capenaro.' % Heralkwrum^^ Nempe eztre por- 

a Pikrygitffite] Cybele Deomm ma- tam Capeoam erat sepolcrom Hor^- 

ter ex Phrygia Romam fuerat ad« tioram, et campns obi com Curlatiis 

vecta, nnde Phiygia mater dicitor. pognaverant; qoorum satianotaest 

Almo flovins territorii Romani in Ty- historia ex Livio. 

bcffm defli&C» hodio AMlia. Ineo 4 » ^ua pnsttli] PntUlom appeltat 

Cybelea Saeerdotea lavabant cultros Hercolem, ad assentationem Domi- 

qnibni hottlas mactabanty ipsom qoo- tiani, qiii se majorem Hercultm prae- 



244 fl. VAL. MARTIALIS 

Fatisttne^ plena Bassns ibat in ibeda, & 

Omnes beati copias traheDS mris. 

Illic videres fratice nobili caules, 

Et utramque porrum, sessilesque lactacas» 

Pigroque ventri non inutiles betas. 

Hlic coronam pinguibus gravem turdis» 10 

Leporemque laesum Gallici canis dente^ 

Nondumque victa lacteum faba porcum. 

Nec feriatns ibat ante camicam, 

Sed tuta foeno cursor ova portabat. 

Romam petebat Bassus? immo rns ibat. 15 

temere» hramea» Mirpe nobiUf atque mirumque perrwn^ cf UehieeM eeeedee^et hete» 
yiUee^iteoetrieteB. lUie videres eeirewem fomdereeaee pmgmbve fnrtfiff, et kperem 
mXneratnn dente emne GoUiciy et laetemn perceUmn nemdmn fraeta faba, Nee 
ctioeiu ewner tneedAat emie rkedean^ eed/erebat oea eeemti/tmie. Baeene ibatnt 



l»S»<^»ll» l ^<»<^»<<*»» 



Regtone xit. — 8 Jnntlna nostra in marg. eeetUeeque.—lS Heraldtu legit inter* 
rogatorie: Remampetebat Baeene? 

NOTiE 

dicabat^ nt patet ez llb. n« Epig. 65. 11 Gamd cmue dente} VelociMlmi 

et Spect.£pig*16. « niminim, utpote lopino «atu editi. 

Fervet /amcm] Ho^ esty a mnltis Vide Plinium lib. viii. cap. 11. 

freqnentatnr. 19 Nendmnque rida] Hoc est, por- 

8 Utrumque perrum'] SectiTnm in- cellnm lactetun, qai fabas frangere 
teliige et capitatum. nondnm posse^. 

SeeeUeeque liidiiMff] Lactncamm ge* 14 Sed tutafenui] Hoe est, mnnita 

nusquoddam sessile dicitnr sen la- foeno, ne collisacontererentur. 

conicum. Vide Plininm lib. xix. 16 i?oimmipel«ftal] Cnm tot fructns 

cap. 8. rure nascentes veberet. 

9 Pigroque ventri} Quem soWnnt Imme rat] AmoBna qnidem erat 
betae. Ula Bassi ▼illa, sed sterilts, in qnam 

10 lUie eoronam'] Factam forte e tot edulia deportare cogebatur. 
▼imine,ex quasuspensi erant turdi. 

XLVIII. 

D B O L L O. 

Paupbris exstruxit cellam» sed vendidit OUus 
Praedia: nunc cellam pauperis OUus babet 

OUui adt/UaeU cfOfMi iiwpis, of vendidit fundee: OUo mmeeet edlapmtperie. 



^ »^»^^^1^ ^^1» ^ 



In hoc Epigrammate exbibeado non variant libri calamo ezarati aut typis 
impressi. 



EPIORAMMATUM LIB. 411. 245 

NOfiE 

1 ExairuxU aUttm'] Lipslo tette in bonis «hiigaritisi •tpnBdiodivendito» 

Senecs Epist.18. divite» exstrnebant nnam sibi celiem reliqaam fecit, qwa 

paaperis cellam coHtii^am, ant in tnnc panperis ceila verlas quam olim 

vidnia snamm ssdiom, in qnam fas- dlci posset Seneca Epistola 100. 

tidiosi mlseros, tribalesy et advenas * Desit, sane varietas marmommy ct 

panperes, amicofqoe minomm gen- concisnra aqaarnm cabicolis interfln- 

tium reciplebant : ne Intra mdes ad- entinm, et pauperis cella, et qulcqnid 

mitterent. Cnm vero OUos esset aliad laznria, non contenta decore 

divesy ex moro reliqnorom divltnm simplici, miscet* Lib. viii. Epig. 14« 
•onstmxerat cellam panperls: sed 

XLIX. 

IN INYITATOREM. 

Vbibntana mihi misces, ta Massica potas : 
Olfacere ha&c malo poculay quam bibere. 

JlfiM parrigii vlna VtUnitmay tu bihu MMdea : magi$ pkeei odormi htu po» 



o#«i»<#«*>»^>^^i»*^ 



1 Beverlandi Ms. iiM JUMea potes. Codex Bodl. tiM itflssstM poiiis, nt et 
coiy. Ramtresios. Raderns lerendnm censet: tu Mtuiica jm<iis.— S OVacere 
hm omIs jMoiloy pbem kiUre in Jont. an. 1519. typothetarvm nnuiifeato eitoro. 

NOTJE 

1 IV AfassJM jMlos] Vetns eodex» optimoin, Ub. ziii. Epig. 111. 

tiM ilfassiai potae, Ramiresins vero 3 CHfocsrs] An orant pocnla myr- 

legit, Obi MaeeUa ponie. Jodicet Leo- rhina? inquit Raderus. Vinnm myrrha 

tor. Vinam Veientannm vllissimumy amarinst cojus gratus odor, Ingratns 

lib. II. Epif . 5S. Massicnm vero gnstns. 

L. 

IN LIGUR1NUM« 

Hmo tibi, Don alia, est ad coenam cansa vocandij 

Versicnlos recites nt, Ligarine, tnos. 
Deposai soleas ; affertur protinns ingens 

Inter lactacas oxygarumque liber. 

O ligufiue^imriiimadeenHmnoneHadeeaueaqiiMtaUgaetmiearwri^ Ab^ 
Jeci erepidoMs eiatim appertatur immeiuuo libeltue inter laetueae et oxygartmh 

/n Ljfgurimim Inscrlbltnr In edd. vett.--S Codex Vat. proHmw oppmisiirr.— 
4 Beverlandi Ms. oetrigerum, Caiderinus legit, ori^amaiiy nec animadvertit 

NOT^ 
t DepamA ieka»\ Com CQBnatnrl stragnla lecli, In qno recnmbebaat» 
essentveteres, deponebantsoleas,no loto fcedarentnr. Qeiiiaa lib* xui. 



S46 M. VAL. MARTlALISi 

Alter perlegitar, dum fercula prima morantur : 5 

Tertias est, nec adhuc meusa secunda veait. 

Et quartum recitas» et quintam denique librum. 
Putidas est, toties si mihi ponis aprum. 

Quod si non scombris sceierata poemata donas: 
Ccenabis ^olus jam, Ligurine, domi. 10 

AUer totus legUWf dttm jninue dapea eniulmtwr. TertiuM adeet, necdum seeuudm 
fereula afferuntur. Ei recUa» quartum libeUum, et tandem quiutum, Si miki vel 
ajtrum appanie toties, male oiet, Quod n lum tradaa scomlniM ecekda poiimata, o 
Ugurine, mhujam ceenabie domi. 

qaantitatein syllabaB ; nam }irigmum (3^clycBw) Grfleca eit dictio, corripitqne 
primam, et secundam prodocit. Scribitnr et * organus.' Seren. Sammon. 
Ict. Scorp. * Cnmque boc absnmi debcbit origanns berba.' • Vide boc ▼erbiim 
in Nlcand. Tber. — 6 Alii, |iorr^rtfur .-77 Et quartum ponis Beverlandi Ms. 
quinium denique bruma in eodem. — B PuirifiKf eat liabet idem Ms.— Snnt qui 
legaot, donee. Oruteros mallet legi daiMiMfl. Vide supra Epig. 2. vs. 2. 

NOTiE 

cap. 20. 'Omnia qnibns plantarum 5 AUer perlegitur] Legont alii, por- 

calces tantum iiifime tegunUir,Getera rigUur, 

prope nnda, et teretibns habenis 9 Quodtinon$combriM] Versasnali 

joncta snnt, soleas dixerunt.' Vide sconibris et aliis piscibus involvendia 



Epig. 44. et 45. supra. ioserviebant. Alii, < 

4 Oxffgarumqne] Oanim intellige, Seekrata] Importuna enim carmi- 

sive liquamen ex aceto et intestinis num recitatione convivas enecabat 

piiicinm. Lib. xiil. Epig. 102. Ligurious. 



LI. 

AD GALLAM. 

CuM faciem laudo, cnm miror crura manusque ; 

Dicere» Galla, soles : Nuda placebo magis. 
Et semper vitas communia balnea nobis. 

ISTumquid, Galla^ times» nc tibi non placeam? 

Cum commendo tnum nuUumf cum manu» et crura mihi admiranda tidentur^ o 
GaUa, coneueviati dicerCf Erogratior nudm: et aemper fugia tkermaa nobia com- 
mwies. O Goi^ an msiats ne tibi u{jucundua aim 7 



»^^^<»>#'^>i#'.»^i» *• 



Hic nnlla leetionis varietas est in exemplaribns scriptis aot prelo excAftia. 

NOT^ 

3 £/ MMpcr fritaa] Ironiicfis carpit bat, ne corporia deformitas pateret. 
Oallam, qnae formosa videri Tolebat, 4 Netibinan plaeeem] Na tibi vi- 
nec tamen unqnam cnm Poeta lava- dear pariim vir. 



BPIGRAMMATUM LIB. III. C47 



LII. 

AD TONGILIANUM. 

Emta doDiQs fuerat tibi, Tongiliane, dacenis : 
Abstulithanc nimiuin msus m urbe frequeos. 

CoUatum est decies. Rogo, non potes ipsc videri 
Iticeiidisse tuaiu, Ton^Iiane, domum ? 



♦ 



TongUiamj emfra^ ^d€9 ducenta: ij^ortuniam erebtrfimtm ifi iirhe tvertit 
i7/ai. Donaium eit decicf : O Timgiiiattef qUiSio^ fnmne pHe» vidiri ipse combtiM' 
tiste tMO» mdtt J 

V Ald. Jant. Colin. GrypJi. Junian, DcIpb.^K^ hobentfifMaivlii^ 

NOTiE 

1 Buttni^ SittertUi, vetdijcentis A^btt ffs^u] Nempe ut ex incetidia 

miUibu» sestertium» lucrum fac^ie». Eodem Ben«a Juve-^ 

S CnUainnk e^t de^\ti\ Hoc est, IeiI daU^ Sai. ui. 'ctmento jam Sii«« 

cijentei tibi donartint decieBcentena p^ctus tiuiqu&fl) ipie itias ineendErrlt 

miniaieitertium. sdei.' 



LIll, 

• ^ AD CHLOENp 

Et vultu poteram tuo carere, 

Et colloj manibusque, cmribusquej 

Et mammis, natibusque, cluuibusqne ; 

Et, ne singula pensequi laboi-etn, 

Tota te poteram, Cbloe, carere. 5 

VaUhmk nu dAfdnerf ei d tuafneie, H eoi^t tt tnanibuSt tt eruribus, ei mammiaf 
*f naiibuSi et ritmtfctu; ei^ nt deMi^er r^ffte nnguia memi^ttt, mkbam^ o Ctd^e, 
meabttineri a le ijntegta. 

In boc Epigraraniate exbibendo cDnseotiunt et libri caUiuo exftrati et 
irapre^aie eaitionei^ 

NOT^ 

1 Ei FN^ti p^eram] Singula sua spernit Paeta, ftffinttHHS iJU toti c«> 
menibra tnitditiat CUloe, ut amore r*re ae poise, 
MArtiidcm arcenderet ; at vcro Ukm 



848 ■ M. VAL. MARTIALIS 

LIV. 

AD GALLAM. 

CuM dare non possim, quod poscis, Gialla, logantem : 
Multo simplicias, Galla, negaie potes. 

GoOiy ctcm fM^weiiiii doMire qui^ peHsa me poteenie noctem ; O Gatta^ peiee 
ftcueate imiwo apefttme» 

1 BeTerUodi Ms. ezhibeti gicod pefctf , GaUaf roganH» 

VOTJE 

1 Quedpeaeief GaUs] Poeta argait qiiam prattare ponet ; sie ergo neB 
MtiitiamGalltt^qiiamcunillenoctem simpliciter qaidemy sed artifidoa 
rogarety poaeebat ilia malto plos recusalMtt Galla* 

LV. 

IK OBLLIAM, 

QuoD qaacumqae veiiis, Cosmnm migraie patamns» 

Et flaeie excosso ciimama f asa vitro : 
Nolo peiegriiiis placeas tibi^ Gellia, nagis. 

Scis, pato, posse meam sic bene olere canem. 

QmcmI ctmImiiu CaemMM vemre quacwm^ vadie^ el oiiro agUate labi oiiaoma 
ibfMrsa; O GeUlay nolo tibi Jammda eie exterme inepiiie. Creda mema r 



#«^>»^»<*»^»»»» 



4 See jNCfo posse mcicm, stc, 9fe, in Ald. Jant. Colin. Orvph. Scc. quam lec- 
tionem serrat etiam eodez Palatiniis. fom 6siw BeTeriandi Ms. 

NOT^ 

1 Cosmnm] Ungnentarinmi cnjos polio illam seqai videretnr. Lib. i. 

mentionem ssepe fiicit Poeta. Tot Epig. 88. 

▼ero nngnontis delibuta erat Oetlia, 3 Nola peregrinie'] Ungnentls ex- 

ettantus odor spargebatnr, quacom- ternis, sed naturali oris Tennstato 

qoe iret, nt Cosmns cnm pharmaco» bene oteas. 

LVI. 

DB CI8TBRNA RAVBNNATE. 

SiT cisterna mihi, qaam yinea» malo Ravennae : 
Cam possim molto vendere plaris aqaam. 

MagiemUdpllaeei k&bere aieieriiam JUBeemMBf foamvUem: eam poeeim vendere 



KPIGRAMMATUM LIB. III. 249 

Hie Billll variant exemplMia mimucripU aot prelo exciin* 

NOTiE 
1 3U cuienm] RaTeiua nrbe in vero Tini eopia, etqiie adeo illlc pla- 
Italia ad mare Adriaticnm, abi erat lis aqna, qoamTinamTeDdebatiir. 
pennria aqnaram potabiliaiiiy magna 

LVII. 

DB GAVPONB. 

Callidus imposoit nuper milu canpo Ravenn» : 
Cum peterem mixtam, yendidit ille meram. 

UUmMmmenm. 

Neqae in hoc Eplgrammate qnlcqnam Tariant exenplaria calanM> exarata, 
aat typii impresMu Sed in Jnnt an. 1612. et Colta. an. IftSS. hoc et prmced. 
■nnm faciant Epigraauna. 

NOT£ 

1 CaUiim tmpMMti] Patet hoc epi- aqna Ratennm carior etaetfino, diln* 
framma ex prccedente: cnm enim tamaqna Tinnm carina erat mero» 



LVIII. 

DB VILLA FAUSTIN1, AD BA8SUM. 

Baiana nostri viUa, Basse, Fanstini, 
Non otiosis ordinata myrtetis, 
Vidaaqae platano, tonsiliqne buxeto 
Ingrata lati spatia detinet campi : 

O B0m,vUUB€uaun»iUiFmdMmi^€mip9dU9UrUUm$mpietUtHfh^ 
Um eaUbe^ €t buxeio tmtUi eceupai eterUia eptim agri mpU: aed gmdei rarr 



De VUU Fmeiim inscribitnr in Jnnt. Colin. Gryph. dEC— 11 Puhnannna: 

NOTiB 

1 Bekma vUUl] Baiis prope Nea- liberoa non patinnt. 

polim erat Tilla Fanatini, qnam a TemiU kaigeie] Myrtetam et boze- 

fmctanm abondantla commendat tnm annt loca myrtia et bnxia 

Martialisy ms Tero Bassi Titaperat sterilibos freqoentia : baxasTeroia 

a sterilitate. Eplg. 47. sapra. Tarlas, at nunct aniroaliuro et aliaram 

S Vidm plotaao] Id est sterili, me- remmfignras tondebator. 
taphora dncta a Tidnis fttminis qnm 



250 M. VAL. MARTIALIS 

Sed rure vero bat baroqae tetatar. 5 

Hic farta premUur angido Ceres omni, 

£t malta fragrat testa senibas antomiiis. 

Hic post NoTembres, imminente jam bruma, 

Seras patator horridas refert avas. 

Traces in alta vaUe magiant tauri, 10 

Vitulusque inermi fronte prurit in pugnam. 

Vagatur omnis turba sordidee cortis, 

Argutas anser, gemmeique pavones, 

Nomenque debet qu» rabentibus pennis, 

Et picta perdix^ Numidicaeque guttatas, 15 

£t impiorum {riiasiana Colcboram. 

Rhodias superbi foeminas premunt galli; 

Sonantqae torres plansibus columbaram. 

vnc, et vuUgamH. Hie cimgethmfnimefUwn eoaeerfmhtr •mnt emgJi^, H pbute 
ampkora beme oleni dno vetutto, Bu ful t^wemhree^jam tiutoite hyeme^ Mii- 
lus vixtior repmiai uvae tarda» ; iauri truemlenH mugiunt iu profunda vaUe^ et oi- 
tulut inemd fronie appeiit prMmn, Omnlf tarba oortiM ruttiae errat^ anter argU' 
iuty ei panenat gemmn, at fum kabtt nomen ah dUt ruMt, et periix eoitirtdaf et 
Numidic^e gutUda^ et phatuma imipiwrum Colehorum. GaiU tuperln eomprinmnt 
fmmma» Rhodiat, et turret remmant pimuibut eoiumimruM. PaUmUmt ingemiteit 



^«^^^i^^^^i»*»»»*^ 



prurit ad pugimm,--l2 BeTerUndi Ma. eohartitf et sic correctiim est in 
Jantioa nofttra.-^17 PttlmaoDiit i.femnbm produnt gaKL-^M Rob. Titins Loc. 

NOTJB 

5 Sed rure vero barbaroque] Hoc VirfaiiM Ecloga ix. * ted argatos 
ett, fertili, nec arboribna aibi inTioem inter strepere anaer olores.' 
reflpondentibna ornafo. Gemmeit[ue pavonet] Pavonnm can- 

6 Ceret'] Cererem fromenti Deam da gemmis Tarii coloris omata 
pro fromento ipso posiiit. Ttdetnr. 

7 ^tfru«<ti(<KmNu] Vinamintellige 14 Nomenqui dcM] Phoenicopte- 
a mnltis annis reconditnra; antum- rnminteUige,fticdictimiabaliBmbrii. 
nnm asnrpat pro fmctibnfl antttmni, Lib. xiii. Epig. 71. 'Dat mihi penna 
et qnidem precipnls, vino nlmirnm. rabeiu Bomen/ 

9 Serat putator] Uvaa dnrecinas 16 Numidieteque guitatm] Hoc ett, 

tarde matnrescentes intellige, 4e gallin» Africane, qnarnm plaro« 

qnibos lib. i. Epig. 44. et lib. ziii. macnlis veluti gottiB distincte. Lib. 

£pig.29. xiii. Epig.7S. 

11 Inermi fronte] Sine cornibns. 16 PAdSMita] Avis nota, sic dicta a 

IdemdehedodicitHoratiii. Od.lS. Phasi Colchidis flqvio. Colehorum 

* cui frons turgida cornibns Primis autem tmptoncm dixit propter scehiB 

et Venerem et prselia destinat FraB- Medeae. 

tra.' 17 Bhodiat] Gallinas intelfige, aliis 

13 Arguiut anter] Hoc est, strepcns. pretiosiorcR. 



BPIOEAMMATUM Llfi. III. 351 

Gemit hinc palombiis, inde cereiis taitar. 

Avidi sequantiir viUicaB siniim porci ; 20 

Matremqae plenam moUis agnns expeetat. 

Cingant serennm laetei focom Tem»» 

£t larga festos Incet ad Lares sylva. 

Non segnis albo paUet otio canpo : 

Nec perdit olenm labricus patestrita : 25 

Sed tendit avidis rete snbdolam tnrdis ; 

Tremulave captom linea trahit piscem, 

Aat impeditam cassibas refert damam. 

Exercet faUares fadlis hortos nrbanos, 

£t psedagogo non jubente lasciri 30 

tx kac pnrte, ex iUa twriwr cerau. Pmrd eupidi aeeiantwr gremium vitticef, tUque 
tgmia tener f/reeetokttwr matri ahmdanH Iflcte. SenmU eemdUH drcmutaM cami- 
mtm UieidMm, et Ugna copioea apUndaU ad Lare» eoUnaee. Non ctiotmM campe exat- 
beteit paUida imertia : nec luhrieoM paUntrita amiHit oUum : at tendit plagaM/al' 
UeeempldU twrdU, retfiUt tremente trahitniecem captumj aut reportai damam tm- 
pUeUam plagi». HertuMfaeUU pretbet umbraM ameenoM, nec imperante preeceptore 



^»^»^^»»^^^»»^» 



CoDtrov. iib. II. cap. 12. 
derinns legtt huH, i. e. sordidi infmntes. Vide lib. i. Epigr. 50. Codex 
Faniabii habet : Cinguntque cireum tefoi focum Mmff.— 29 Exercer JUiare 
/aeiUM hortuM umUraM in Jnnt. an. 1612. Exercet kiUreMfaeUU hortuM umbroM in 
Colin. an. 1628. faeHU kortuM umbelUtM Lanirins, Jnnins, &c.faeilU hortuM arcuM 
mmbroM lecnnt alil. At ego, inqtiit Musambert. si qnis conjectnra locns eat, 
4i&erini fniste a Y alerii mann : ExercH hHareM faeiHM hortuM aneiUaM,—M Ha- 
arimi de Valois ad Jttven. Sat. ix. ISO. legit: nonvidenteUtMciciPateregaudentt 
9fe. * Video' et * jnbeo ' scpe permntantnr nt ap. Propert. ii. 26. 61. Valesii 
Nota in Jn?enalem nnper Parisiis repertae snnt, et in Incem productae a 

NOM 

10 CereuM turtwr] A pingnedine 26 Nee perdU oteum] Ungebantnr 

qnse pallidum colorem cersei similem oleo, qui in palestra erant Inctatnri : 

cfficit. Aiii colorem illum cereura ad hic palsestrita com mre non Incta» 

plumas referant. retnr, oleo noo ntebatnr, sedTeoa- 

20 ViUiea eUnm] In quo TiUica tione et ancupio se exercebat nt 

fert pastum. Legnnt alii Momm: canpo. Olenm ▼ero et operam per- 

anculi enim ▼illic» vocem eos ad dere didtnr, qni OMle tempni iMU- 

pastnm vocantis agnoscnnt, et s^- mit: hoc loco sigiiificat Poeta, nee 

qnontnr. pahestritam nec eaupoBcm Aiiflfe 

2S Ad LareM] Deos domesticosyqnl otiosos. 

adfoGumeolebantnr. Lib.i. Epig.60. 20 Exereet «rtenei [umbeUoM} Hoc 

24 Non MegmU clfra] Canpo exer- cst» prmbet nmbras. Aiii legonty 

cebatnr aocnpio et piscatn : in villa exercet nrfraiiM, hoc eat, occupat eoa 

viatonun gratia constituebator cau- qni ex nrbe in villam venenuit Alii 

pona. • legunt exereet.aneiUts, ut ostendat 



252 . M. VAL. MARTIALIS . 

Parere gaudent viUico capiUatl; 

Et delicatns o]>ere fmitar eganuchos. 

Nec Tenit inanis msticas salntator : 

Fert iUe ceris cana cnm snis mella, 

Metamqne lactis : Sassinate de sylva 35 

Somnicnlosos iUe porrigit glires ; 

Hic yagientem matris luspidsB foetnm ; 

AUns coactos non amare capones. 

Et dona matmm vimineo ferant texto 

Grandes probonun virgines colonorom. 40 

Facto Tocatnr laotas opere vicinns, 

Nec avara servat crastinas dapes mensa ; 

Vescnntar omnes, ebrioque non novit 

Satar minister invidere convivae. 

kuehi capUkH UBiaiUur ofittotit «UKc», ei uuUU emmekiu wicat Uberi: neeaeeedit 
agrettie eahMer voeaie manibas. lOe portai onia meUa cum eaie cerie^ et meiam 
laeiie de eyioa Saeeinaic. lUe offeri eommceioeoe gUrm^ hic vagieniem fHtriam im- 
4ne vUloettt aUue capoaee eoaetoe nen amare. Aiqme adaUa jmdla bonerum colauo» 
rum canieiro poriani unmera mairum. Peraeio labore kUaHevieiuue invteadr, uee 
aoara mienea eervai eiboe tn eraeiinum conTivittin; cuneii epalauiur, et fadvtUni eer^ 



^^^^i*!»»*»*'^^!^!» 



viro doctissimo N. L. Achaintre.— SS ^«ii venii iname vetat eiMlex RamiraiL — 
S5 Alii contendunt legendnm esse, Sareinaic,—9ti SoHuaeahe Beverlandi 
Mt. — S8 AUae eoaeiue J ont. an. 16 19. >^9 Et ova mairum in qaibasdam* Cal- 
derinus legit, vminefermU iexio: ScriTerins otMJM ^4n-iM( «ccto^ Tel effermU. 

NOTiE 

PoetatotamFaostinifamiliamTacare Seeehmie de efival Baiis TiciDa, ut 

alicaioperi. Judicet lector. videtar. Legont alii iSfrsMato. Sor* 

FadUM Aofftis] Qai facile, et nallo slnaTeroUmbrisB orbs, Plantipatria: 

ferelabore colitnr; rare enim Tero sed looge distat a Balis. Yideat 

et iMrbaro Isstabatnr illa villa. lector. 

Sl CafiUati\ Paeri sciiicet comam S7 Metrie hiepideB /eeium'} Hoc esty 

alentes, qni domino in dcllciis erant, hsedlliam, qai vagitu sno matrem 

nni pasdagogo parebant, alios servos al>esse qnerltor. 

dieteriw lacessebant. Landat Poeta S8 Coaeioe uou omare] Qnia snat 

hanc villam ubi lascivi illi poeri, non. castratl. 

cogentepssdagogo, nltroobtempera- S9 Etdoiia fNatmm] Agricolamm 

bant villico : vel intelllge filios ipsius fiH» a ma^ribus suis affemot munera. 

▼lllicl,cnisoasponieobtemperabant. Legnntalii, ei ova mairum, hocest, 

SS Nic vemt iuauie] Sed affert galUnamm.Lib.vii. £pig.SO. 'Ran- 

nnnera, qnss seqaaotor. csb cortis aves, et ova matrnm.' 

S5 BMamque ladit] Caseom Intd- 44 Satur udnieier} Cum oDim ia 

ligOytit Ub.i» £pig«44* crastinnm convlvitim non servetttnr 



BPIGR/kMMATUM LIB. lU. 353 

At ta sab nrbe possides famem mundam. 45 

Et torre ab alta prospicis meras laurus^ 

Farem Priapo non timente secums* 

£t Tinitorem farre pascis nrbano, 

Pictamqae portas otiosas ad villam 

Olas, ova, pullos, pomay caseum, mustum. 50 

Rus hoc vocari debet, an domus longel 

VM» neacU imvidere iemnUnto e&mnwit, At tu mtb urbe pomieafamem degaiUem, 
ttUfue ub ttltu twrre epectua tautum lauree, et tutua es Prittpe tum metuente furem^ 
uti[ue uUe vwUerem frumento alluie ex urbe^ atque ad viUam pietamferiatuefers 
^uay ovoy putloa^ IMmo, euaeum^ muetum. Hoene rua debet appeUarif au domua 
procull 



^#^^^^«^«s^^^ 



BeTeriandi Mft. ezliibet eido pro tex<o.— 46 Palmannot. pfoepieia MorM, 
lamrua^ nnprobante Ramlresio.— 51 Jnnins legendnni exUitimabat, an domua 
Umgu^ rcfragantibns libria, et improbante Ueraldo. 

NOTA 

cibi» satnrantur servi nec invident 47 Priapo mh tmeuUl Hortomm 

comriTify qnod secns fit in urbe. cnstode, qni fnres qaidem non me- 

45 Poaaidee famem muudam'] Jam tnebat, cnm illic nnlii esseat frnctns. 

alloqaitnTfBassuih, cnjnsamcenaqui* 49 Pietamfue] Sterilem, sed visn 

dem erat ▼illa, sed sterilis. amoenam, qnalis in tabella expriroi 

40 Meraa launuH Ex qaibns nnUns solet. Epig. 47. supra* 
frnctas percipitur. 

LIX. 

DE SUTOBB BT PULLONE. 

SuTOR cerdo dedit tibi, culta Bononia» munus. 
Fallo dedit Matin» ; nunc ubi caupo dabit? 

poUta Bonouiat auior eerdo tibi exhibuU apeetaeulumt futtoexkUmUMutina: 
O eaupoy ubi mme exkUfebia? 

Tln edd. vett. Aid. Jnnt. CoUn. Scc, sine interrogatioue lcgttur ; mmc tibi 
eopo dabit, Junias, Langias, Polmannus, Ed. Ddph. alii legunt : nune tibi 
euupodabia? et slc in margine Jnntinse nostrtt. 

NOT^ 

1 Sutor , eerdo'] Indignatnr Poeta, Incmm facit, nnde tntor cerdo qni 
qnod vilissimi etiam homines edant ex sntrina, cerdo tonsor ex tonstrinn, 
monera gladiatoria, cum id oUm noo- Stc, Bononia vero et Mntlna, hodie 
nisi clarioribas viris liceret. Est Belofmi et ilfMr«na. Epig. 16. sapra. 
aatemcerdo is qulex qnacnmque arte 



S54 M. VAL. MARTIAL18 

LX. 

IN PONTICUM. 

CuM vocor ad coenam; non jam venalis, ut ante, 
. Cur mihi non eadem^ qnae tibi, coena datur? 
Ostrea tn sumis stagno saturata Lucrino : 

Sumitur inciso mytilns ore mihi. 
Sunt tibi boleti : fungos ego sumo suillos. 5 

Res tibi cum rhombo est : at mihi cum sparulo. 
Cereus immodicis turtnr te clunibus implet : 

Ponitur in cavea mortua pica mihi. 
Cur sine te coeno, cum tecum, Pontice^ coenem ? 

Sportula quod non est, prosit : edamus idem. 10 

Cum inviior ad canam, mmjam venaUs ut pnuf, puwe non iidem eibi mtAt op- 
ponunturmtitibi 7 Tu accipis ostrea mUriia in lacu Luerino : ego $ugo mytHum ore 
Bciaao, Tu habes boletos; ego accipio fitngos porcinos. Tu sumis rhombumf ego 
' vero sparuium, Aureus turtur te saturat elunibus latis: piea mortua M «toea uppo* 
nitur mihL O Pontiee^ cum tecum aenem, quare ceno sine te ? Profidat qpibit 
subbUam esse sportuiam : comedamus idem. 



1 Ald. Jiint. CoUn. Gryph. Jnnian. Lang. &c. non tam venalis,-~4 Sugitur 
Pulmtnnus, Jnnius, Delph. alii, mytvlus ore mhi codez Thuan. myrtUis ore 
mihi codex Vat. — 6 Alii legunt: fungos ego sumo pusiUos: et lic in Be» 
verlandi Ms. — 7 Aureus in Junt. quse margini etiam ascriptum habet 
Cereus.—lO Sportula quee non est Beverlandi Ms. SporiuUg quod ncm ai conj. 
Ramiresius. 

NOT/E 

1 Non Jam venaUs] Alii noit tam. 6 Sumo suUlos'] Boleti optimi snnt 

De sportulis sublatiA, et ccena recta saporls, fimgos vero per coiptemtum 

aDomitiano revocata, vide Epig.T. auillos vocat. 

supra. Edlcto Domitiani fraodem 6 Ciim rhombo"] Qui pisois est ex« 

iieri conqneritnr Martialis, cnm Pon* quisitns , sparolns antem vilissimus. 

ticns rectam quidem coenam daret, 7 Cereus [Aureus] Alii Cereu» nt 

sed non meliorem sportula. ^pi^* ^8. supra. Aorenm vocat a co- 

8 iSlii^ saturata] Ostreis optimi lore pinguedinis. 

saporis abundabat lacns lincrinus in 8 In cavea mortua ptca] Cavea hic 

Campania, hodie Lago Ucola T,el siguificat septum In quo aves et 

Jlfaremorfo. bestite iocluduntur: alias lociis est 

4 Sumitmr [Sugitur] inciso] Ego ubi popnlns sedens ludos spectabat. 

vero, inqnit Poeta, mytilum sugo, 9 Ciimstite<«]Tecum,8inete,cceno, 

sed ttlius testa tam^ura est, ut mibi quia non eosdem cibos comedimus. 

sngenti labra scindat. Legunt alii, 10 6>orf «Ja 91C01I non esf] Sublata a 

Domitiano* 



BPIORAMMATUM LIB. 111. 265 

LXI. 

IN CINNAM. 

EssB nihil dicis, qaicquid petis^ improbe Cinna: 
Si nil Cinna petis ; nil tibi, Cinna, nego. 

CtmM neqwm^ ak nihil etH qmcquid jmtuUti: o Chma^ai nihU patMaMynikH 
tecuMo HM, o Ctmui. 

In hnjas Epigrammatis lectiooe nihil Tariant mit libri mano scripti^ aot, 
typis impressi. 

NOTiE 

1 £tsr atAil] Sic lepide omnia importiuio Cinme n^t PoeU. 



LXII. 

IN QUINTCM. 

Cbntsnis quod emis pueros, et saepe ducenis ; 

Quod sub rege Numa condita vina bibis : 
Qaod oonstat decies tibi non spatiosa supellex : 

Libra quod argenti millia quinqne rapit : 
Aurea quod fundi pretio camica paratur: 5 

Quod pluris mula est, quam domus emta tibi : 
Haec animo credis magno te, Quinte, parare? 

Falleris : hsdc animus» Quinte, pusillus emit. 

Qvod mereitnM servee centemj et eape dueentie: quod patas vbM reeondHaevb 



marie^ o Qvmf «, abjeetue aMmue hae mercaiur. 



S Edd. vett. speeioea : Calderini vet« cod. Bpaeiaea, Lipsius legit epatioea. — 
4 Mula qmsd argenii Jnnt. in margine. — 6 Quod pUtrie nutta eet in edd. vett. 
alii legont, wuUi eet, 

NOTJE 

1 Centeme] Millibns sestertium. 6 Qiiod pkurie unUa ImdU] eet] AUi 

9 Sub rege Nwna] HyperboIiiMt Qtiod plurie nMila eet, Videtnr Iisbc 

significat Tinnm vetustissimam. lectio melior: qnsB enim pretio car» 

S IVon epatiota [speWosa] Alli non mcse, eadem pretio mnlsB accommo» 

epatioeaf id est, qosB non occnparet datnr hyperbole. 

mnltnm spatii: sed pretiosa esset, 7 Hteeanimo'] Qni tantas impensas 

ita nt ona argenti libra affabre facitin rebns tampusiBis,nonaiagno 

Cttlata qnlnque millibns constaret. aed pnsiUo est animo: habendns 

5 iliirea carmea] Cnrrnm inaura» autem magnaaimns ille, qnl pec»' 

tnm intellige, qni tanti constaret niam paoperibos amicis largitnr. 
qnanti fnndns. 



256 M. VAL. MARTIALIS 

LXIII. 

IN COTJLUM. 

CotilBa bellns homo es : dicunt hoc, Cotile^ malti. 

Aadio : sed quid sit, dic mihi, bellus homo T 
Bellos homo est» flexos qui digerit ordine crines : 

Balsama qui semper, cinnama semper olet : 
Cantica qui Nili, qni Gaditana susurrat : 5 

Quimovet in varios brachia vulsa modos : 
Inter foemineas tota qui Ince cathedras 

Desidet, atque aliqua semper in aure sonat : 
Qui legit hinc illinc missas, scribitque tabellas : 

Pallia yicini qui refugit cubiti : 10 

Qui scity quam quis amet, qui per convivia currit : 

Hirpini veteres qui bene novit avos. 

O CMm^ hmM et hea^: o CMiUj mMidktpamtmr: midio: «i tfMt mc, ^mU 
«jl Amno bethu? beUiu kmno nt^ md ordine dUHnguit eapiUMfiexM : <pd per p etme 
fntgroi 6 d w «it , perpetuo etmuttmi: qm mmnmt eaniUenai JEgyptiae et GadihmMi : 
fid vermd depUoia orackia im dinerme ooodoe: qm die iategro torpet inter eelkm 
fnviicnmi, et perpetuo eaearrat tn amre aUct^ : gict kgit tabeUae mimae kime et 
iliimej et eeribit: qm «ttal paUia propimqui cubiH : qui nomt^ fuam quiedeperoaiy 
qui 0urii per eoufMa : qid rtcte tamet 090$ amiiquoe HirpimU Qmid aief koe ettf 



«#>^#^#^i^«««^ 



8 BeTerlandi Ms. eed quid miy CottUe, beUm homo ?— S Alii iegnnt ftexo qmif 
improlMnte Ramiretlo.—ft (^amtiea qui NiU qui et Beverlandi Mf .— 6 In 
coad. et edd. vett. voiea, Beverlajidi Ms. pro nmidoe exhibet cAotm.— 9 In qoi- 
boadam libris : recipUque tabeUa», — 14 Bte petrieoea in ed, antiq. Fernr. an. 

NOTiE 
1 CotUct Mhu komo'] Docet Poeta Hispani», hodie CadU. Epig. 42. 
brilum homkiem niollem et effoemi- vs. 18. et lib. i. Epig. 6S. 
natom ease. Cotilns vero se bellnm 6 Brachia vulm] Alii volta, Vide 
predicabat, ratns t^ beUue referri lib.ii. Epigr.29. 
tantnm ad corporis formam, non ad 9 Scribiique tabeUae'} Amatorlas 



nempe. 

S FUaeoe [JUxo] qm] Aliijfeawf. Ex 10 PaUia vieim] Ne pro&ime sedens, 

persona Cotili hominem bellnm defi- ant in convivio accumbcns, inquinet 

nitPoeta. Testes ejns elegantiores. Videlib^ii. 

4 Balsama qm] Effceminatomm est Epigr. 41. 10. 

•emper nngnentis alienis bcne olere. 18 Htrpiuiveteree] Hirplnus equns 

5 Camiica qui NiU] Nilns flnvins nobilis multas in circo palmas retn- 
JEgyptii qoem nsurpat pro iEgypto. lerat, ciyus meminit Jnvenalis Sat. 
Cantilen* Tero iE^ptim et Oadi- tiii. vs. 61. Bellus itaqoe homo amat 
tansB cboreti atque impudicis moti- circnm» et eqoos victores, qoi>rum 
bos •ccommodatv. Oaditani populi siemmastudiose recenset 



BPIOEAMMATUlf UB. III. SS7 

Qoid narras? hoc est, hoc est hdmo, Cotile, bellns 7 
Res pr83tricosa est, Cotile, bellas homo. 

o CMethoeatkamobeUMMf OCoiUi^homMkure» utpetneoea. 



1471. Ald. an. 1501. Jmif. 181S. C»Imi.18S8. Alll. 1690. Or3rpli.ftc. fertrU 
eoea in qnibiudani aliis. 

NOTJE 

IS Qajd uarroo) BeUi hoaiiais de- trkooa eet. iVica «rt ifnpedliMntiiiii 

fknitionem miratar Poeta. tenne ^ideai, aed aielsftttni : .hoc 

14 Reeprtetrieoea[petrieo9a'] Id est» est, beUos homo leyiQrihos in r^bne 

salebrit et petrif impedita : Meta- totas est occiipatos. 
pborinDfis ioqttitnr» I«eSQiit alU pfr. 



LXIV. 

AO CA88IANUM. 

Si REN A8 hilarem naYigantimn poenam, 

BkmdasqQe moites, gandiiimqiie cradele^ 

Qnas Qemo qiioiidam deserebat auditas, 

FaUax Ulysses dicitu^ rettqaisse. 

Non mifor : iUud^ Cassiaiie, misaNr, 5 

Si fiatbtElaiitem Camam reillqaissdt. 

FramMoHim Vlpeeee fertnr deeendeee l^ewUy toaee exUfum natiganthmf et 
J m madum mlmtam, et «rnmi Miftem, oih» oMditae oUm mUue reUa^tebat, Noa 
eokmy o CemNe : M wmwrerj «< deeeroxted CeaAamfabokMem. 



1 Sbteoae kUaree fuariganHam morae in codice Palmanni.— 4 Duplex Uitfeeee 
JttBt. noatitt In margine. iiomero, wokAfaent *Okiove^, 

sorm 

l jfenmo ftSorm] NoU Sirennm «etynaTianialoalUgntiMJaMit. Ho« 
fahoU, qnm litto» Sienlam iacolenteB nMmi» Odj«s. M. 
•ttantnle cantot nantaa prmteraan. 6 Bi fokalmdem Cosmm\ Ftait Ule 
gantes in aanfiragiam peUicere aole- PoSta Oadilaims» de ^ Ub. i. 
hant: «MlePoetalllasvocat 'Ularem Epig. 62. et 70. qni iascivis ovb et 
LBgant nUi, U- ^ktf ia f erillins ^el ipsnm Uyssem 
iBocari potnisset. 
4 FWIm Vipem'\ Ut Slrenas fnge- 
MMfk. Ot Vm. Ctet. JfcrtMl. R 



358 M. VAL. MARTIAUS 



LXV. 

AD DIADUMBNUM. 

QuoD spirat tenera maliun mordeiite puella : 

Qaod de Corycio quse venit aora croco : 
Vinea quod primis floret cum cana racemis : 

Gramina quod redolent, qu» modo carpsit ovis : 
Quod myrtus, quod messor Arabs, quod succitia trita : 5 

Pallidus Eoo thure quod ignis olet: 
Gleba quod sestivo leviter cum spargitur imbre : 

Quod madidis nardo sparsa corona comis : 
Hoc tna» sasve puer Diadumene, basia fragraot 

Quid, si tota dares illa sine invidia? 10 

Quod redoUi ponuim nwrdenU tenera wirgbu: qnod mcra, qnam exKahi Corffehu 
eroem: quod vUU eum JUret oUhl prmib mpu: quod tjnrant gramhuif ^ pmdo 
anie deUbadt otit : auodfragrat nnfrUUy quod memor Araba, quod eleetra aitreetaia: 
quod epirat naiUddflamma ab OrientU tkure: quod ceapee cum tenuUer perfkndHnr 
«siHw pkma: quod eonma atfae canut «wii peKfitim narda: o Ihadumene puer 
acerbe, id ipirant tua aeeuU. Quid n Ubare» iUa UUegra itne maietoleniia ? 



#«*>»^«i^»<»#<»<»<^^ 



2 Quod de Caryeio pervenii in codiee Thaan. et Beverlandi Ms.^ Malti 
codd. inqnit Calderinus, habent qum modo carpeU apUf nt de thymo intel- 
ligatur: noc etiam habent codd. ScriTeriiy et sic conj. Bardiins, probante 
Oronovio. NonnuUi exhibeot, qwe modo earpsU aeUj nt de Phoenice possls 
inteliigere, anaei nidos constrnit ex cinnamomo et caasia. Nostram lectmnem 
ead. ^ 



teatantar edd. vett Vide Var. Notas.— 8 Scriverins iegit, 
fparsa coroaa conuw, qnod servant etiam edd. vett. passa pro sparja codex 
Thaan.— 9 Hoe tua oava Jont. 1512. et Coiin. IG^S.-— 10 Qtiod st Bever- 
landi Ms. 

NOT^ 

2 Qood de Corydo] Corycus mons QiMd«Mociiia]Tritnmmanibaselec« 

CilicisBy qni bene olenti croco aban- tnim bene olet. Lib. v. Epig. 86. 
dabaty Spect. Epig. 3. lib. ix. Epig. 6 PaUidut £00] Ignens color im- 

80. et lib. XI. Epig. 9. mlsso thure iit pallidns. 

4 Oetf] Alii apU^ qnas snavissiml 8 Sparea eorona] Hellenismos est, 

odoris herbas sagit, quibns odorem pro sparsis comis : tomse vere hlc 

mellis inspirat, et brevi cootactu vim somantnr pro ramnscnlis flornm^ ex 

•ni relinqnity teste QnintUiano De* quibas componitor corona. 



xfti. 9 PiadMNioiw] Jnvenem q«endam 

5 Qaod metoor Arabe'] In Arabia egregias formiB Intellige: hftc de 

Pelici fiebat messis herbarnm bene pueila convenientlns dixisnet Polita. 

olentinm, nnde messores grattssimnm 10 Siae iMvidta] Id est, tine repng* 

f pirabant odorem. nantia, sed libenti animo. 



SPIGRAMMATUM LIB. III. 259 

LXVI. 

IN M. ANTONIliM. 

Par scdus admisit Phariis Antoniiis annis ; 

Abscidit vultus ensis nterqne sacros. 
tUud, laurigeros ageres cum laeta triumphos^ 

Hoc tibi, Roma, caput, cnm loquereris^ erat. 
Antont tamen est pc^or, quam causa Pothini : 5 

Hic facinus domino praestitit; ille sibi. 

AntomMificU JkigitiumHmiie mu9 JEgyptm: uUrqitit gUtditu amptUami ioera 
«aptta. O Rama, tu kabeboiMlad eaput eum hikaria reportare» triumpboelaureatee ; 
koe autem eum verba faeeree. NihHamiuue Antenii ratio deterior ett qaam Pho» 
tim: hie admieit eeetuB dmiuOfitte iibi. 



Hoc Epigrainnia translatiim foitaqaodaiD oUm philologo; ot iDSortam 
oaibnBdam aliis scriptis ejusdem generif, quod latis liqaet ex ▼eterom Epig. 
Yolomine qood Pithasas edtdit : abi hsc inscriptio, * Valeriani do Antonio,' 
Sed loco nltimi distichi hoc sabstitoitar : Quid proeuat eaene pretunu iUeutiu 
Oagumt Ineipient omuee pro Cieerene loqui, Vide Senocani. Rhet. et vetasta 
Qc. Epitaphia apnd onndem PithaBum.— 1 Pro PhmrHa Beverlandi Ms. 
faabet pactia: haec Terba permntantur etiam in Juvenale Sat. it. 84. Vide 
MarklandiEpist. Crit p. 162.— 9 Abeeidit heumdtni cooj. Dousa P. probante 
Palmanno : citra necessitatem; nam Abiddit fenit a < emdo/ * Illa pomam 
leva morienti abscidit ephebo/ Lacan.-— S BeTcrlandi Ms. agerea cum Rema 
iriumphoi» 

1 Par icebu] Antonius trlnmvir tore diserta habita est. 

Ciceronem interfici Jussity ctyns fa-. 6 Hie facimu domino'] Potfainus in 

ciims oonfert Poeta cum scelere Po- gratiam Csssaris regi Ptolemtto sna- 

tlihii JEgyptii, qni Pompeinm mag- sit ut Pompeinm interfici joberet, 

aom iritorficiendam Ptolom«o suasit. Ciceronem Tero occidi jnssit Anto- 

Vide lib. V. Epig. 70. nius, nt animi sni crodeiitatem ex- 

9 Abaeidii mdtna'] AWi abaeidit heu pleret: ergo gravins est Antonii 

vattiif. scelns, qnam Pothini. Pompeii et 

S litud kmrigeroa'] Pompeio dnee Ciceronis historia passlm obvia est. 
iriamphaTit Roma» et Cicorono ora^ 



LXVII. 

DE PI6RIS NAUTIS. 

Cessatis» pueri, nihilqae nostis, 
Vatreno Eridanoqae pigriores : 

O pneriy eoufmaaeiiia, nihilque progreaai eatie : aegmerea Vatrena atqut JSri^ 



1 Hic Tersns vari^ legitnr : Pulmannnsscribijnssit: CeitatiipnerifnihUqne 



960 M. VAL. MARTIALIS 

Quonim per vada tarda DavigaQtes, 

Lentos tingitis ad celeiisma Temos. 

Jam prono Phaethotite sndat ^thon^ 5 

Exarsitque dies, et hora lassos 

Interjungit eqaos meridiana. 

At vos tam placidas vagi per ondas 

Tuta luditis otium carina. 

Non nautas pnto vos, aed Argpnautas. 10 

damOf per vada qworum tarda tumganieBflgUU rmM IgHtoi ad eHeuMiM, iEtAM 
tudat inclinatojam Phnethonte^ ei dies infhmmatua est^ et meridies oolifit equoe de- 
fatigatoe, 8ed voe tneerti per aquoM adeo tranquUUu aJbutimMMi oHo im ne»e oeeura. 
Ego won exiitimo too nautae, at Argonauia», 



^^#^^^^^^^ 



mttti» Veientone aeinoque; sed h«c est emendatio Lipsit, qaam probtt Torneb. 
lib. xiu. cap. 10. et recepit Scrivering. Pontanus in notis ad Macrobii 
Satuni. cap. 16. emeadat pM§ firo * poteatia/ Faniabiaf, ai qilid muthB- 
dmn, adoptaret : Ceetati» puerif et nihU mouti», Ant. de Rooy malk : Cmw 
Miiay pMrt> nihitque moti»^ ifo, nt t^ m&ti» referacnr ad flnvlos, qui seqnnntnry 
boe aenm : CeMatiB, pneri, et pigrioret Vatemo Eridanof ne nihil moUa n 
vobis, (acrl ac. nt oportebat, reniornm tmpnUione») tinfltla lefttd» ad ee» 
lensma remos. Vide LncBn. V. 448. «t Ovid. Am. ii. 11. 6. ' PeHete ' \m 
eadem re ntitor idem Ovid. Pont. iv. 10. 8S. et Tibnll. h. 6. S4. nbi ▼td« 
Bronkh.— 3 Vatreno^ Ratmuqme Beverlandi Ms. Vatrtno Eattnaqu» Orn- 
terna ex codice Palatino. Veiemo reoina/qme Ald. Jnnt. Colin. Oryph. Jnwian. 
Laflg. Ramtres. Oalderinva^ te. Vlde O. Vossii Aristardinm p. SOO. 1. %• et 
Var. Notas. remoraque pigriore» ex Pnlmanni editione citat Laiigius. Lectin 
fiostra debetnr Clnverio in Ital. Antlq.— 8 Quorwum per vadm Ramiresins.'^ 
4 I^entoeJlngUi» Bevcrlandi Ms. Jigiti» in edd. vett. qnasi fixos tenetis, non 
movetis.—6 Beverlandi Ms. lap»08,—9 Tuia luditU otium cariM» iegit Scri- 
'rerins. Torde tuditia alil. Vide Oronovinm tn Vatr. Notis. 

NOT^ 

1 NihUque nosfw [mtiifji] Legont liOBemBecntiawmu: VntfemmieBim 
nlii no»ti»y alli p$»ti». lentissime flnere affirmat^ nt et Pn- 

2 Vatreno] Vatrenus amnis apnd dom, qnem Vatreno anctmi firoprie 
PUnittm, qni fornm Comelii, hodie Eridanum vocari existimat. Aiii la* 
Imoia, aUnit Leander eura SmUemo gnnt Vatemo^ Sapiqm pigrioria, Sn« 
hodievocat: Vaternus est apnd Mar- pis antem flovins est ^mliisB ex 
tialem, inqnit Ortelins citans hoc monte Apennino supra Sarsinam 
Epigramma: Vatrenns, etVatemus oriens, &c. Ferrariu». 

promiscne dicit Ferrarins. Poeta 4 Lento» tiagUi» [Jigiti»'] Alii tingi-' 

nit hos nantas tardins navigare, qni^ ti», Celeuema fit a mA«^, jubeo : est 

laberentnr isti amnes, qoorum Cnrsus autem hortamentum qno remiges ad 

erat lentissimns, Illnc vero seces- navigandni InoitaiitnT. 

serat Marthitis,nt ipse testatur Epig. 6 JEthon] EqDua solis defiitigatns, 

1. et 4. supra. Legunt alii Vetemo Sole jam vergente ad ocrasum. 

reeinaqu». Alii Vetemoy remoraque. 7 Intetyungit eqm»} Hoc est, solvit 

PerhosamnesfortenavigabatPoeta. ajogo qnietis cansa. De hoc verbo 

Cluverins in Italia Antiqua lib. i. cap. dictnm lib. ii. Epig. 6. 

85. restitutt hunc versutn, cnjns lec- Tnla ludituj Hoc est, abotimini 



BPIGRAMMATUM LIB. III. 261 

NOT^ 
otio, velnt portum jam ingressa navi et alii ; bi vero pueri eran.t Argo- 
et secura. nant», hoc est, naatas inertes et de- 

10 Sed Arganauta§i Ludit in hoc sidiosi, composito noraine ab ipyhs, 
verbo: Argonantn fnernnt Heroes piger, tt vairris, ntnUa. 
fortissiroi Jason, Thesens, Herculea, 

LXVIII. 

AD MATROMAM PUDICAM. 

HuG est usqae tibi scriptus, matrona^ libellQs. 

Cui sint scripia rogas interiora? mihi. 
Gymnasium^ thermao, stadium est hac parte : recede. 

Exuimur : nudos parce videre yiros. 
Hic jam deposito post yiBa rosasqne pudore, 5 

Quid dicat, nescit saucia Terpsichore. 
Schemate nec dubio, sed aperte nominatillaniy 

Quam recipit sextomense superba Venus: 
Castodem medio statuit quam yillicus borto ; 

Opposita spectal qoam proba virgo manu. 10 

O nurfrMM, kaaemti compodhu ed Uber pro te. Quanriene pro quo eompoeUa 
nnt tnbeeqneutUl yro me, Ou parte gfmmmm iotftkerma^ otmiinm; aiiL 
Denndmmnr: fnge eonopeetum nndorwn vtromm, Me alijecta jam verecnmdia, 
poet memm et rooao ebrui Terpoiekore igmrat qnid pnferat, Fignra ntm ambigwa, 
eed pkme mmenpat tttam, qnam eexto menee excipU Veuue arrogane: qnam cneio^ 
dom ponU niUuuoim medio hortos qmmotjeeta mmnatfk^t emota pmeUa, Si 



Ad MatronoM inscrilbitHr m edd. vett.— 2 Beverlaadi Ms* «^erjM.— 3 la 
qaibnsdam : etadinm eet exparte, — 4 Jnnt. an. 1512. habet : nndoe parte videro 
mroe, Pnlraanni eod. videre nwi t ii, < 6 Quid dieae in qnibnsdaro vett. Qutd 
dieai vet. cod. Cagnrrii.— 7 Sckemate non dnbio, per te cognoverat iUam in eodem 
codice. — 8 Jant. nostra margini ascriptnm tabet: Quam recipU eexto menee 

NOTJB 

2 bUeriBm^ 14 ett, sabsMiaentia ; ooaiiaafity qoiiipr»e»t cboreis et to- 

dttcta metapliora a dorn^ cnjos iate- luptalibns, quibas dt ioceps indulge* 

riores partes dicuntnr, qn« a prim* bit Poeta. 

limine sunt rerootiores: dicit antem 8 QnamreeipUoexto] latelligii Pri- 

Poeia liujus libri Epigrammata huc- apnm, qnem mense sextili, hoc est, 

nsqne serlpta esse matroais pndicis: Angnsto, qni sextns est a mense 

que vero snbsequuntar lasciva pror- Martio, a qao aannm incipiebant ve- 

sa8,.et castisanribusaliena. teres, matron» ferebant ad Venens 

S Gffmnasinmf thermay In iis locii templnm, atque iUiim in illius sinn 

▼iri deoodabaotnr. deponebant. 

Hac parie] Alil ox parte, 9 Cnatodem madio] Notom est Pri< 

4 Kidere vtfM] Alii mores. apam cnstodire hortos. 

SknM TffP^^O Mfifam hono 



S62 M. VAL. MARTIALIS 

Si bene te novi ; longum jam lassa libellum 
Ponebas : totam nanc studiosa leges. 

bene ie nm, Jam dtfatigata al^icUbai Umgum libnm: ntmc ewpida ew^M» 

jmiierva Venue, — 10 BeverUndi Ms. jrroca virgo, — 12 Cod.ThuaD. toMimn tame 
etudioea legee, £dd. vett. pro legee habent legie, 

NOT^ 
12 Studioea Ugee'] Re« enim ob- qnam bonestae. Legnnt alii legie, 
SGoenaB plerumque magis placent, 

LXIX. 

AD GOSCONIUM. 

Omnia qaod scribis castis Epigrammata verbis, 

Inqne tnis nnlla est mentula carminibus ; 
Admiror: laudo : nihil est te sanctius uno: 

At mea luxuria pagina nulla vacat 
Haec igitur juvenes nequam facilesqne pueUse, 5 

Haec senior, sed quem torquet amica, legat. 
At tua^ Cosconi^ Tenerandaque sanctaque verba 

A pueris debent virginibusque legi. 

Admiror, prehOf ^aod eomponie eimeta Epigremmaia piMtteis voeibm.,„NikU 
eaMtime eet te ims : eed miUa mea pagina expere eet Ubidinie. Hae ergo legant 
loanei adoleecentee et faeilee vtrgineef keec evotvai eeniory at ille ^ emeiatur ab 
kmiea: eed, o Coeeoni, voeabula tua eolenda et eaeta evolvenda euni a puerie et 
puetUe, 



4 At mea prwritu Juntina nostra in margine. 

NOTA 

7 At tuOf C&eeoni] De qoo Jam dic- sine acnmine, legeoda a aimplieibus 

tnm lib. ir. Epig. 77. qnem landat atqne ab indoctls, qnales snnt Yirgi- 

Martialis ironiiedr, cnm dicat Epi- nes et pnerl. 
grammata ejos, tanquam insnlsa et 

LXX. 

AD SOiBVINUM. 

McECHUS es Aufidiae, qui vir^ ScaBvine, fuisti. 
Rivalts fuerat qui tnus, ille vir est 

O Cernne, fui /uieti mariiu» Aufidice, adulter ee illins. iUe ▼ero e$t ma- 



EPI6RAMMATUM LIB. III. 

Cor iJiena placet tibi, cai saa non placetnxor? 
Nnmqaid secaras non potes arrigere ? 

ritutf fni Jmini imu riwdii. Cvr amoff oiieiutm C9$jiitg9mf ftMnn iim mm 
I?... 



^i»«»^>*>#»#^»«#>#^ 



M Certimm Ald. Jimt. Colio. Gryph. Jniiian. Lang. &c. AA Semmamm 
cod. Pnlmmnni.— l JtfMtM «§ ji«jMie, ^oir CemiicyiittH in Jnnt «n. 1512.^ 
Matkm u Av^UMe^ fni «tr Cffrtne yw<(t Ald. et CoUn.»t In iisdem : giui 
hm wmi fiaeet tuttr, 

VOTM 

1 MathuM e§ Am/idiet] A Cemno deperibat Cerrinnt: Yetita enim Im- 
per fftstidinm repudiata Aufidia probif magis placent, qnam lidta. 
nnprit ano mcecliOyiUam vero postea 

LXXI. 

IN NAVOLUM. 

Mbntula cam doleatpuero^ tibi, Naevole^ culus : 
Non sam divinas, sed scio qnid facias. 

S Langins ez editioiie Pnlmanni dtat : d $eio qM fiuiae. In Jnnt. 1519. 
et Colin. 1588. com interrogationis nota: Md «ctOy ^wd/idaf ? 

NOTJE 

1 Cumddeat] NsYolam patbiemn Ramr, 
Iniectatnr, qni pmdicabmtur a servo. 2 Quidfeeimi] Immo qnid patiaris. 



LXXII. 

AD LAUPBIAM. 

Yis fatoi, nec vis mecam^ Laafeia, lavari. 

Nescio qaod magnam sospicor esse nefas. 
Aat tibi pannosao pendent a pectore mammae : 

Aat solcos ateri prodere nada times : 
Aot infinito laceram patet ingaen hiatn : 5 

Aat aliqaid canni prominet ore tai. 

ild Lntfelhm inscribitur tn edd. vett alii lefunt, Sm^eimik: alU laeferawk^ 
vel hnfdem. Eadem eat ▼arietas in codd. Juvenalis Sat. Ti. S20.— 2 lieeAe 
9«td correctnm est in Jnntina nostra. Nescto ^iiod mqfiis in vett. codd. Pul- 
maani et RamirestL— 8 Codex Polmannl : dependeui peetore memma. 

NOT/E 

1 Nm «If oissMi] Cominunia fnisse 2 Neteio pted magmtm] AliiM^fot, 
▼iris cum foeminis balnea constat ut Epig. 42. supra. 
etiam ex Epig. 51. supra. 



9M If. VAL* MAliTIAIilD 

Sed nihil esl hmm; cctdo» pdcheffrima iradft es. 
Si venim est^ vittum pefus hiibes : fiiUm es. 

NOTJE 

8 Fahu e$] lotulMy nnllo l«pore meretricio instmcta. Lib. xi. Epig. 61. 

LXXIU. 

IN PHCEBUM. 

DoRMis cnmpueris mtitoniatis, 

Et non stat tibi, Phoebe» quod stat illis. 

Quid yis me, rogo, Phoebey snspicari ? 

MoUem credere te yinim volebam : 

Sed mmor negat esse te cinaedum. 5 

InnonnoUiscodd. inscribitnr t In GtMmm, AIH codd. habent : In Pkmbmm 
K et in Epig. vt» 8. Etnmitttitm, GeUe. 



NOTJB 

4 Mtikm'] Id ett, cinndnm. mntoniatis morem gerebat: spnrcU- 

. M iMdr] FeUatoffem earpit, aimoorepntbmmferte InCeUiglt. 
qni cnm fsminif Mqniiet, pneris 

LXXIV. 

IN GARGILIANUM. 

PsiLOTHRo faciem tovas, et dropace calvam. 
Numqnid tonsorem, Gai^iliane, times? 

PslMArpdeplta«mittian|dc«iiMMi.dropacc O GargiUmtfWUimiiigitmoreml 



1 PtMhn ftaemqui Affot in edd. vett PMhn faekm l«na«neraldu.: 
nam psilotbro non Invebatnv foeiee. ted Imvabatnr. Cf. Anton. Bpig. ISS» 
Pftloiarv/ddMifMe levof Ramiret, Hinc lectio mendota in ed. Bipont. M- 
lotkffaeUmq;te hna$> Delo rh fm, et lege oom Scbrevel. /aekm kemu^ ^nem 
omnino teqnitnr EditorBipontinnt. <t drepaee cMkm iegit Mntambert. qnam 

NOTJE 

1 Faeiem toeat] Faciem depiiat lib. x. epig. 66. Legnnt alii, peiieikre 

peHotbro, qnod erat nngnentnm evel- fetiemqae Iimw. 

lendis pilit aptnm, de qno Pllnins tlb. 8 NumqM ImtreM] Pol^ta Irridet 

XXIV. cap. 9. ' Amerioflt nigrte te- Oargiliaonm, qoi panper tontorem tl* 

men cnm tpnma argenti pari pondere mere non debnit ad exemplom Dio- 

a balneo illitnm, ptilotbmm ett.' nytii tyranni. Vel tic iotellige : An 

yide etiam lib. xxii. cap. L adeo mollit ee et ttmidnt, nt BftVatn- 

£ldrop«6e] Ett etlam oagoentnm^ Inmoiperirineqneaa? 
qnod pilit eTellendit intervit, deiqno 



BPiOEAlfMATCM LIB. III. ' 265 

Qoid facient ni^fiiefi} natD oerte boh piitet illos 

Resiiia, Veneto oec resecaie lato» 
Desine» si pudor est, miseram tradmcere calTam : & 

Hoc fiericmuio, 6argiliane> acdet. 

qiMJUt de laundlmif Neqias enhn reteeare ittoi restM, nee luio Veneto, Si vere- 
ctmiui eeif omuie infelix noture hfeaeda cahxm.,, ... 



^^^^^>^>#i»#«#»#»^«» 



lectionem marffiiii ascriptam exhibet etiam nos penes Jnnt. an. 1612.~S Qtud 
foaent laifmeefxn margine cjatdem Jnnt et slc emendavtt Franciscns Mo- 
dina Epist. 109. QeiA feeUm twguie? Ferrar. an. 14tl. Ald. Jont. Colin. 
Ofyph. Juiaa. Pnlttaaii. Iiang. Sec. QM feeimet wgueef codex Heraldi ; 
nBdeilkeoaj. Qmdfaemtwtgme? 

^OTiE 

8 Qaldjkeieat miguee'] Veteres io- Intnm Tenetnm, ex qno nngnentnm 

lebant noa tofami barbam, sed et rese- fiebat ad evellendos crines. Hsbc ex 

eandos nngnes tonsoribns prssbere: interppetibus. 

boc esty Saltem ad resecandos nngnes 6 Tradwcere] De hoc YertM> dictnm 

ftrro Bti debes. AUi, QM fomm lib. Spect. Epig. 4. 

tkegjiel minnsbeDe. 6 SelA'] Aiii sofes. Sensns est: 

4 F<M<o flMc] Mixtaaceto terraex O Gargiliane, yideris tecomponere 

Cypro adTehebatnr, qnm ▼ocabnot ad feilaadnm, 4cc. 



LXXY. 

IN LUFBRCUM. 

Starb^ Lnperce» tibi jam pridem mentnla desit : 

Luctaris demens tn tamen arrigere. 
Sed nihil eracse feciunt, bnlbiqne salaces ; 

Improba nec prosunt jam satureia tibi. 

1 Palmamii codex, d«/le.— 5 Cargnti pmae Ofieue Llpsins Epistolarum 

NOT^ 

1 Slart] Irrisio est in Lnpercum alibi appeUat salacem herbam^ lib. x. 

qnendam jam ener^em, qnl krrvoitf la^ Bplg. 8. 

borabet : ipse tameB omnem nvYebat 4 ioKfreba nsc, ^pc.] Salax, VcBerem 

lapidem nt posset. Bmmree. improbam irriUns. BoXiSbr, jcoi coxM- 

Deaet] Desiit. cu, ical iAr, Koi rk S/jmo^ Zoku ovfyfmroe 

% Erucm^ ^«.] Emcam, bnlbos, et t6NM«onrrwJ^.&& t^ hiiMMiM ^of rhs 

satnreiam, Venerem «xcitare notis» 'wpdfrea ^w» Mi rm uMe lep^tf» 

I est ex Medicis : eriicam emm k«t»A. ^Ajtbenssw ttb. ii. oap* 9S. 



266 M. VkL. MARTIALI6 

Ccepisti paras opibvs corrampere buccM : 5 

Sic qaoqne non Tivit solicitata Veniui. 
Mirari satis hocqaisqnam» velcred^^^ssit^ 

Qose non stat, magno stare^ Lnperce, tibi? 

lib. T. 6. qaui sit fell. Faroabio placet TulgaU lectio, qoui astrnit io 
ultimo Tersoy ffUifRo«iartf.— 8 Pro Qmi codex Palaf. exliilMt Qmd. 

NOTJE 

5 Pwm hmcoi] Magno dicit con- legit Opiem, qnaa i sit fellator. Pr«- 

ttare Laperco, qnod opib^s corrupe- placet Tulgata lectio, qnam astmit in 

rat buccas pnras pneronun, qni, nisi nltimoversn, miiffnostaff. 

oblato snmmo pretio, non possent ad 6 Sie ^fltoqiu nm vhU] Bene wrii^ 

tantam allici tnrpltndinem. 0>pt6aff qodd mortua membra eommnniter 

cornMip«r«] T^ ofilm hnjns «BTiscrip- dicat Jacentia. Rcmtrss. 

toribns idem esse qnod pecania> jac- 8 Qm«, 4^.] Jocnm qutirit ab am- 

tnra, largitione^ monnimus in pecn- bigno roS tUn: prins obocmnnm 

nia Yetere. GronooiMS. Opttes, ^v.] significat, posterins ' coastare.' 
lipsios QnsBst Eplst. lib. t. Epist. 6. 

LXXVI. 

IN BA88UM.* 

ARRIGI8 ad yetnlas, fiistldis, Basse, pnellas : 

Nec formosa tibi, sed moritnra placet. 
Hic, rogo, non fiiror est, non est haec mentnla demens ? 

Cam possis Hecnbam, non potes Andromachen. 

t In Jnnt. an. 1S19. non kae «. demai» 7 contra metmm. 

NOT£ 

* Notat Bassi in Tttolas fnrorenii cula, et mortiTlcfaia. 
qnipueUaslastidiebat;necin¥etnlis 4 Posgui] Snpra Eplg. %U JEIsc»* 
Ibrma, sed senectns hominem delec- &am] Vetnlam. Awdroimekeml Jnni- 
tabat. Annirfsf. orem, 

S Monhm pkeei} Capnlaris ani* 

LXXVIL 

IN B^TIGUM. 

Nbc mullus, nec te delectat^ fia&tice, turdos: 
Nec lepns.est nnqnam, nec tibi gratns aper. 

B^Hiee, nec muUut, nec tMrdmt tUn jHaeet: nec lepu» wtqmm^ nec aper Hii 

NOTJE 

1 Nec mmlhu] Irridet Btttlcum, illnm esse rebns tnrpibns addictum. 
qnod fastldiat bonos dbos, appetat Eplg. 81 . infra. 
pQtridos;atqne ex hoc conjicit Poeta, 



BPiORAMMATVM LIB. III. 987 

Nec te liba juvantyiiec sectse qnadra placeiit»: 

Nec Libye mittity nec tibi Phasis aves. 
Capparin, et patri cepas halece natantes, 5 

Et pnlpam dnbio de petasone yoras. 
Teqne jnvant gerres et pelle melandrya cana : 

Resinata bibis yina, Falerna fugis. 
Nescio quod stomachi vitium secretius esse 

Suspicor : ut quid enim^ fisetice, saprofagis? 10 

juetmdu» ett : nee Hba iiH graia fiml, nec quadra plaeenUt dtdur : nee Afriea^ nee 
Phaeie iibi wntiU veiueree, lAgnrie eapjparinf ei eepae naianiea pmirida haUee, ei 
putpam aneipUi» peiaaoni», Ei te deleeiani gerretj ei mekmdrya peOe aU>a ; pedaM 
mM oMta reRMJn, reepai» Faiema. SHspicer neeeie quem eemHerem em mwhum 
eiemaehi: nam, o Beetiu^ fuorniiii eemedie ree putrida» 7 

4 Nee Lifbe mUiU in Jimt an. 1512.^ Capparie H tnrfu BeTerlradi Ms. 
'Miror, alcns, qnod hic Tmns habet, adhac intactaai. ilokl enim cappari» 
qnid cepis cnm halece? Nuilns dobito, qnin a mann Hispani nostri sit : Cem- 
maron ei puiri mtena» haleee natanie», Cammarns certe, sive Oammams, vilior 
pisds, et tenniornm cibns. Noster «npra lib. ii. Epig. 4S. £t msenie inter 
salsamenta nnmerantnr infra lib. xii. Eplg. 83. Vides ibi et gerres et 
msenas, ot h. I. memorari. Cetcrnm consnle Heins. ad Ovid. Fast, ii. 578. 
ubi fnse de hisce plebeiomm ferculis dispntat.* Et ne qnenqnam offendat 
Orseca terminatio in rf C^munaren ; sciat, hnic ssFpissime indulsisse Mar- 
tialem. Sic, nt alias prateream, ' cercoptthecon diclt infra lib. ▼ii, 
Epig. 86. ^Cyllaron' lib. ▼iii. Epig. 21. < Hippodromon ' lib. xii. Epig. 50. 
* Monaulon ' lib. xnr. Epig. 64. Plnra pete a Vossio Analog. lib. ii. cap. 7/ 
Ani, de A«oy.— 7 Edd. vett. habent, melandria. — 10 BeverlMidi Ms. «i quid 
enimfBeeiiee,Jlgie apro»? OrsRcis literis in qnibusdam codd. sctiptnm ett, 
aearpa^erfett. Ramires de Prado emendavit, Kow p ofaynSf qnod verbnm est 
Oaleni de Simpl. Medic. lib. x. cap. 1. signineatqne «omr» etereae: nbi vlde 
qnsp dicit de Xenocrate. ^ Dnpllcem lectionem exliiliet not penes Jnntina 
marginiascriptam : eequid enim^ Baiiee^ puire/ugiel et tt< quid «nim, Beeiiee^ 
iwrpe »ugi»9 metro, si nihil alind, obstante. 8i qnid mntandnm, forte: eequid 
enim^ Beeiiee^ iwpefugiel 

NOTA 

5 Nee eeeUB quadra\ Divideluintar Oallice eApre» 

plaeentse in partes qnadratai. Lib. vi. 6 Jhibio de jMlasone] Hoc est, cn- 

Epig. 76. lib. IX. Epig. 92. jns media pars jam fcetida est. 

4 Pham^ Colcliidos flovius, nnde 7 G«rr«s] Vilissimi pisces et odo- 

pbaaiani mittcbantur ; ex Africa quo- ris foetidi. 

qne gallinse Numidicss dictse mitte- Jlfetoidrya] Pars thynni vilisslma. 

bantnr. Epig. 58. snpra. Plinins lib. ix. cap. 15. 

6 HaUee^l Alex vel halec, liqaamen 10 Saprofagi»'^ Alii Or»ce scribnnt 
ex intestinis pisciom ; capparis vero cairpo^ayus, hoc esty puirida cdis. 



268 M. VAL^ MARTIAU8 

Lxxvm. 

AD PAULIKUM. 

MiNXiSTi currente demel, t^auline, carina. 
Meiere vis iterum ? jam Paiinums eris. 

O Paulmef nave emrade mhusbti. Pkuei ntmu miageM? Jmnkfim PaUm 



^>^'^N*«^i^i»^>^^^^ 



Id boc EptgraniinBte nalla «at varietas in .UbrU calamo exaraUs aut prelo 
typoj^aphico exciuit. 

NOT^ 

S Jam PaHnurmi] Onbernator na- meiens evasnms sit PalHram»; eed 

vis Aneae, notus ex Virgilio, qut som- simul alludtt ad Palinuri casum, cni 

no oppressns, in mare lapsns periit. similem Paulino imminere conjicit, 

Po^te ludil in vo«e Panlini et Palin- si dnra magno impetu fertur navU^in 

ttri: ca\l9 sigaificat mrMm, oipciW ai|«am eKoneraverit vesieam* 
vero meiere; ita nt Paalinns rarsns 

LXXIX. 

AD SBRTORIUM. 

Rbm perag^it nnllam Sertorias, inchoat omnes. 
Hunc egOy cum futuit, non puto perficere. 

Et hlc nihil variant ant membrane ant exemplaria tmpresse. 

NOTiE 

2 Perficere^ Festive Sertorium ir- tamen perficiebar, &c. Lib. i. Epig* 
ridet„<iui cum omnia inclioaret, nibii 47. 

LXXX. 

A D A P I G I U M. 

Db nullo quereris, nulli maledicis, Apici: 
Rumor ait, linguas te tamen esse malae. 

Neqne in boc Epigrammate qnicquam variant scnpti ant impressi 
libri. 

NGT^ 

1 MaMiieU] Ltb. ii. Epig. 61. impudicitia vocatnr nrbanitas : qni 

9 IZajRor ot/, ^c.] Lib. ii. Epig. 78. medios viros lambont, &c, hominea 

▼s. l. malse lingn», etUmsi tacerent' Sic 

Ungua muke] Ad qnod allnsit Mi- Kcud^ y?<ikrira OrseclR, maledica. He- 

nntins Felix in Oct. < Apnd quos tota rakhu. 



EPIORAMMATtJM LIB. III. 269 

LXXXI. 

IN B^TICUM. 

Q4JID cum fcemineo tibi, Baetioe Galle» bftrathro ? 

Haec debet medk» lambeffe iiiqfaaviros. 
Abscifisa est qoaie Samta tibi meirtiila tesla, 

Si tibi tam gratiis» BaDtice, oimiHis^etat ) 
Castrandmn capst est : nam sis licet «^ihm Gattas, 5 

Sacra tamen Cybeles dedipis: ore vir es. 

t ilteeJM ett puare margini ascriptiiiii faabet nos penes Jtfntina. — 6 Hic 
▼ertiu male interpaQgitar in onBibos ftre eM. v«tt. Skurm Unmn CybeUs 
4teipi§eTe, vbr et, 

NOTJE 

1 QiM] InsectMr BartiCQm, de t AheehM, tft.'] Ub.n. Epig. 4S. 

^o Epig. 77. sapra. . PlitiiM lib. xkxy. eap. 12. 

CeUe] Qni •acerdos es Cybeles 5 Outrmdumy tfc,] Esenimlmpnri 

OTiraUs. Bora/Jkro] AiSoi^ orisetmalaelingnaB. 

% JfedMt, ^] Lib. ii, Epig. «1. e CpbeUe Miiia, t^t.] gic lih. xu 

irs. 9. Ep^ «a. * 1 



Lxxxn. 

IN ZOI1.UM. 

CoN viVA quisqiiis Zoifi potest esse, 

Sttmmoeiiianas comet inter uiNines, 

Cwtaque Ledae sobrius bibat testa : 

Hoc esse levius puriusque contendo. 

Jacet occupato galbinatus in lecto : . .5 

Cttbitisqoe tmdit hinc et inde conviyas, 

QKicNMOve wdeH eotnhari cmm Zoito, ctnet wier uxerei SvmwunUoMM.ei 
mecuepUetmuliUaalagenaLeda. AJfirmo koc eeee leviui et caetiue. GaUHmatu» 
reamiu in lecto eccupaio: iunixue ettre, H puMme eerici», exhacetiUa parte 

4 Palmannns: pitrticsm« coHtendi.—5 Jaeet eccupaio galginaiu» coiex Vat. 
galba naiu» in nonnuilis vett.— 6 CuBitU trudit in edd. vett. Cubititque tundu 

NOT£ 

9 Summeenkma» nxeres'] Hoc est, qu« in ebrio minor esset. 

meretrices^qotteoinloeopTOitabant, 5 GolMirafa*] Oalbannm gemis est 

qol SnmnKenimn appellabatnr. Lib. I. ▼estimeiHi aelicatioris, albi et nnlAu- 

Epig. W. lib. XII. Epig. »«. ddi, qnod nellosliitbet pilos. Jnyen. 

5 Cgrtaque Ledii^ Mer*tricls ob- Sat. ii. 9. * CoBnilea indntas scntn- 
sccsme, cnjas calices mnHlatl : addi- lata, aut galbaua rasa.' Vide Hb. i. 
dit so6ftMS, ottnrpitndinem aogeret, Epig. 97. 



270 M. VAL. MARTIALIS 

Efiultus ostro> aericisque pulvinis. 

Stat exoletus, suggeritque ructaDti 

Pinnas robentes, cuspidesque lentisci ; 

Et sestuanti tenue ventilat frigus 10 

Supina prasino concubina flabello ; 

Fugatque muscas myrtea pueryirga. 

Percurrit agili corpus arle tractatrix, 

Hanumque doctam.spargit omnibus membrls : 

Digiti crepantis s^;na novit eunuchus, 15 

Et delicatae snscitator urinae 

Domini bibentis ebrium regit penem. 

At ipse retro flexus ad pedctm turbam, 

Inter catellas anserum exta lambentes 

Partitur apri glandulas pala^tritis, 30 

adntU pnpiUU eowhoB, EsoUtui Hoi, H ruelimii nippeditai jmmu rmbrmBy et 
omtpidet lentitei ; et ttipim emuM»a viridiJhbeUo exeitai muiimti aurem lemMM, 
ei termu repeUU mmteat mipriea virga, Tractatrix habili arte perfrieat eerpm^ ei 
palpai onmta Mciii6ra mami perUa. Ewmeho mia tani iadieia JUgiii tirepetiit 
.... 8ed iUe Zoilufl 4 tergo eomfertut ad puerot ttaniet ad pedet^ iuter eamee Uugem' 
iet prmeordia anterum ditiribuii paUtt&itit giandulat apri, H eum Tina ex otxit 

codcx PulmaniiL Nostram lectionem exhibet Beverlandi.Ms.— 8 BeYeriandi 
Ms. ouggefitqta rupioattL^^ Spiuat rubenta in eodem.-^lS PereurrU kabiii 



eorput arie palpatrix Jnntina nostra in margine.— 14 H— iiwifiK dexirmm 
Beverlandi Mt. forte, Manum^ dixtre,^l6 Et deUcatee tciteiiaior in qnibna- 
dam vetU— 90 lipdas leglt, ptdattrita; vide Var. Notas.--9e Jroiitliaits in 

NOT/E 

Oeeupaio keto'] Hoc est, Jacet in minas vel mares, qoi membra eomm 

lecto qoem totum occnpabat solos. perfricarent Tractatorb meminit 

6 CubUit^ irudif] Alii iundU, vel Seneca Epist. 66. snb finem : ' An 

nt eommodlns recomberet, vel ne potins optem, nt malacissandos arti- 

pretiossB illins vestes inquinarentar. cuios exoletis meis porrlgam?* 

8 Exoletut'] Puerom intellige a de- 16 Digiti erepaniit] Pigitomm cre- 
liciis Stti domlnt. pitn matella poscebatur, nt etiam 

Suggeritque'] Pinna in os immiua consUt ex lib. vi. Epig. 89. lib. xiv. 

stomacbnm exonerare solebant hel- Eplg. 119. 

luones, nt consUt ex Suetonio in 90 Apri gkmduht] Pars «tt apri 

Clandio cap. S. jaxta cervicem delicaU. 

9 Rubeniea] Pennas Phcenicopteri PaUttirHit] InteUige servos palse- 
forUintelligit. lib. xiii. Epig. 71. stritas, nt supra Epig. 67. Quid si 

Cutpidetque Untitei] DenUscalpia, intelligas cnm Farnabio < depilato- 

Ub.Xiv. Epig.a2. resP' sic enim eos Persins appcUat 

18 TrattMx] In conviviia delec- Sat. it. 18. ' Qninqne palsMtritm 

tationit caof a antiqni adhibebant f<er licet hsc plantaria veilant.' 



BPJGRAMMATUil LIB. III. 371 

Et concabino tartaram nates doml: 

Ligaramqae nobis saxa gibii ninlstrentur^ 

Vel cocta famu nmnitu Massilitanis ; 

Ofimkmum morionibas nectar 

CrystalEiiisqae myrrhinisqiie propinat. 25 

Et Cosmianis ipse fasas ampallis» 

Non erobescit murice aureo nobis 

Oividere mcecbao paaperis capillare. 

Septunce multo deinde perditus stertit: 

Nos accubamus, et, silentium ronchis SO 

Prcestare judsi, nutibas propinamus. 

Hos Malchionis patimur improbi fastus ; 

Nec yindicare, Rofe, possumus ; feliat. 

Ugvrum 99rr%gmihw nobU, oMt nnuta coHa famU MaaUiami ; frapmai aewrri» 
meeUtr Of4miginm pocnlis H crjgstaUmia H mfrrkMM. Nw fodet iamm dMu- 
tam amjfalHa Comm angiientarii ndbi$ faTiin ex muriee aarea eapillare adaUerm 
egenm. Poetea eterttt eepmUmM muUe MpTimce : twf accamhimn» atqae iaeperatifa* 
eere eikntimn ronckUf natitae prapUmmue. Hane /erinme eaperbiam impari Mal- 
■W wrf f, niee pa eemmu tdeieeif a Rife,,- 



edd. Tett. Vide YitniT. x. cep. vlt. Adde iv. S6. xiii. 180. et xiv. 116. 
Cagnerios legendom contendit» MaeeUaank.—25 CryetaUini»^ nmttiniefaa 
nendose in Beverlandi Ms. nmrrheieqne Jantina nostra in margine. Mprkma^ 
mmrrkeoy marrea, myrrhea^ scil. vaBa, sive pocnla. Qnibasdam aqprrla videtvr 
eme erystaUom, a qno tamen h. 1. et ap. Plin. xxxvii. S. Jovenal. vi. Iffe^ 
106. et Seoec. Bpiat. nlt. diatingoitor ; aliia porcellana Slnlca, qoam Angliee 
didmos, QJdna; aliis oajr^ •peciea marmorisi non femnue. Yide Intuw. 
ad Propert. iii. 10. sa. iv. 5. 96. Senec. Benef. vii. 0. et Epist olt. Jove- 
nal. VII. ISS. et I. c Plin. 1. c. et xxvii. 8. xxxvii. 19. Soeton. Aof. 71. 
Sut. Theb. I. UO. Adde Emetti Archaeol. liter. P. i. c. 8. § 7. et Salmai. 
Ezercit. Plin. p. 106S.— 96 In Beverlandi Mft.yWMit.—SS In eodem, eapUaU. 
— S9 Scriverios, aoctore Jos. Scaligero^ scripsit : Nee vtndtMre, Riife, pom 
mma? fdlae; h. e. Ineptis: stoltos qoippe vocabant homines * sporco ore.' 

NOT^ 

99 Id g n r M o eq a e nolrie eaxa] Dixit 88 CapUUare] Hoc est, ongoentom 

aidM pro vioo tenoi in saxosa Liguria ad ongendos capillos. Sensns est : 

nato. Nobis parce dlvidit ongoenta Zoilos, 

8S Vel eoeta famU] Vina MassilisB qoibos otontor mcechs vilisslmai. 

aaperrima adolterabantnr Ibmo, ot 80 Sepianee ««»«] Hoc est, mol- 

saporem mourent. Lib. x. Epig. S6. tis cyathis: septonx capit septem on- 

84 Op U n ianMm Mdor] De qoo llb. cias. 

11« Epig.40. S9 MaUhionU'] Hoc est, effmmU 

97 Afortcs aMteo] Concha erat ao- natl : nomen fictom a itaXuAsfmotlU, 

lei coloris, vel inaoraU, io qoa oo- SS Nee nmdicare] Etenim impnri 

gaentwn servabatvr. Horatios ii. Od. hominis os valde timendom. Lib. ii. 

7. ' funde capacibos Ungoenta de Epig. 8S. 
conchia.' 



272 ' M. VAfi. MARTlALfS 

LXXXIII. 

IK COCLITftM. 

Ut faciam breyiora moBM EpignaDmata» Codes. 
Fac mihi, qaod CUoat : non potni bievMis. 

Ad Cordwm inscribitor in cod. Polmanm. — 1 Corde in eodem codice.^9 In 
qnibnsdam koii patmi brnkUj qaod Calderinns interpr. Non potnit dicere tibi 
nttles, &c. 

NOT^ 

2 Fae mUd^ 4*^.] Vide qnam te ntar non melins non tectins, qnam confe- 
lyrevitatis maglstro : nec potni panci- rendo «te cvra Ouone. Infra Epig. 87. 
oribns ▼erbis notare te Titto feUaiidi ; et 97. 

LXXXIV. 

IN TON6ILIONBM. 

Q.U1D nairat <«a nKBchal bod pueHam 
Dixi, TongilioD : quideTgo? lingaam. 

2 In qnibnsdam Tett. Itn^m pro Kfvvam, ipiod «itinmeeee typograpiiim 
credit Cagnerins. Hoc tamen serTant Jnnins, Langins, alii. 

NOTJfi 

8 Lingwtm] Quae XcixoiMra koL ftA' innnit pnellam ittam adeo fnisse lo- 
{"«v^a, patitur qaod mflBcha. Sic lib. qnacem, nt lingua dici mereatur: aut 
XI. Epig. (|S. * mcBcluis ore Mannei- lingnam instar caois Aiipnlmy et qak- 
vs.' Verbnm etiam ' nafrat ' Uagn demsitieatis «biqne etsemper linfo* 
hBpnritatem innnlt. Vel per liNigiiam ameieraitis. 

LXXXV. 

AD MARITUM. 

Quis tibi persuasit narea abscindere mcecho? 

Non hac peccatom est parte, marite, tibi. 
Stulte, quid egisti? nihil hic tua perdidit uxor, 

Gmn sit salva sni mentola Deiphobi. 

Qats tibi tnutor fnU, Mt amfiM^u nares adattsro? O monte, kac pors nsn 1« 
offendit. O dtmens, q^ftcM 1 Hoc ia Uco co^imx.tua nihU amintf cum sit m- 
cofacmt«....«ict Deipholn, 



*^*<^^»^>^^»» 



4 Cum tit taiva tihi in Ald. Junt. Coiin. aliisqne TCtt. 

NOTJE 
1 Abteiti de rtmtetkei] Qnem castrare 4 M MpAsU] AHiidlt Pn§ta, nt 
debnerat. Vide lib. ii. Eptg. 8S. aiont ioterprete*, ad illom Virgiiii 



BPlGRAlCMATUlf LtB. III. fi7| 

NOT£ 

locmn JEn. m. qao DeiphoboB oaribns raptU Anribiu, ot tnmcas infaoiiotto 
obtninclsdescribitor: 'Ora, oiaiiaa- Tiiliiere narei,' 
qae ambai, popolataque tempora 

LXXXVI. 

AD CASTAM MATRONAlff. 

Nb legetts partem lasciii, casta, libelU, 

PrsBdixi et monui : ta tameii^ ecoe^ legis. 
Sed si Panniculam, si spectas, casta, Latinum 

Non sunt haec mimis improbiora: lege* 

. PnBdixif et praeepi^ n« tQ, pwKM, evolv§rt9 partem Ubn tmpiiH : mMkmbme 
eueeeeim». ilf Jiy piidka, oipwit PojiiiiailMM ef IrfrtiaaM 
Mtntf. Evehe. 



^S»l»l»l»^^»»^l*>^^ 



1 Nee legeree BeTerlandi Ms.— S PrmdixeH in eodem. T^ twmeM juqm legk 
aacriptom margtni habet nos penes Jantina. 

NOTiE 
8 Prmdbn] Snpra £p!g. 68. lanter latciTiebant. De hia lib. i* 

% Sed ei Paaatcnbim] Latinns et £pig. 6. et Ub. u. Bpig. 7S. 
Pannicolaa mimi in ConKBdiis petu« 



Lxxxvn, 

IN OfilONBM. 

Narrat te rumor, Chione, nunquam esse fntutam, 

Atque nihil cunno purius esse tuo. 
Tecta tamen non hac^ qua debes, parte lavaris. 

Si pudor est, transfer subligar in faciem. 

In higns Epigrammatis iectiooe noUa est Tarietas in exemplaribos scriptis 
ant typis excnsls. 

NOT^ 

1 Keamd «#] Feliatricem Chionem ligari tegas inferiora prss pndore, 

lepreliendity qnod tecta padenda cur nonpotins os tegis? namqiie Immb 

parte corporis iavaretor, cnm tamen parte ntmor est te peccare /t^ovpiy. 

lUa noD peeeassetylnonetqne nt Ttla- la voce ramor latet nlcos Parono- 

»en transferat ad os, qno peeca- maslicon. 
Terat. iieaitrsstiiff. Modo Epig.8g. 4 Tran^er m fueieml Ut contegat 

Jtemer^ 4r<;.] I<ib. xi. Epig. 79. os impomm. 

S TeeU fmM» nsii kae^ 4rc.] Si sob- 
JMph. et Vor. Ckf . MaHud. S 



274 M. VAL. MARTIAL1S 

LXXXVIII. 

IN PRATRBS PBLLATORES. 

SuNT gemim firatres^ diversa sed inguina lingant. 
Dicite, dissimiles sint magis, an similes ? 

In boc qaoqae Epigraminate nibil variant ant libri mann exarati aut typit 
impressL 

SOTJE 

1 JHeffM udf 4%.] 'O fth rii rfis ywaucls Xc/x«9 i^rikrw iu^s iU{tu 

LXXXIX. 

AD PH(EBUM« 

Utbrb lactncis, et mollibus utere malvis : 
Nam faciem^ durum, Phcebe^ cacantis habes. 

Sume taehica» et nudvas moUeM; ettmmf Pkcebej tUn vmUmm eei bominis exemermt' 
tis ventrem diffieuUer, 



^«»s^*<^«^^^«#«^>^ 



Et in boc Epigrammate exbibendo non variant exemplaria seripta ant 
excnsa. 

NOT^ 

1 tJtere lacttteie'] Lactncs et malv» est apnd Snetoninm in VMpasiano 
ntiles snnt ad Bolvendiim ventrem. cap. 20. < Statora fait qnadrata, com- 

2 iViom faeiem'] Pboebi jam memi- pactis firmisqBe membrisy vnltu ve- 
nit lib, I. Epig. 87. Similis jocns Inti nitentin/ &c. 



XC- 

DB GALLA. 

VuLT, non vult dare Gaila mibi : nec dicere possum^ 
Quod vult, et non vult, quid sibi Galla velit. 

GaiUB plaeet fmki eoneedere^ et nen plaeet : nee posemn dkere qna mi mene GMe^ 
eum ipei placMi, et non plaeeat. 



Et bic nnila lectionis varietaa reperiendaest in codieibna ant exemplaribiia 
inpresiis. 

NOTiE 

1 JVMvtitt<fare]Lasnsestinverbo copiam facere significat. Lib. tii. 
darep quod pecnniam donare, et sni Epig. 74. 



BPIORAMMATUM |:iB. III. fi75 

XCL 

DB MISITJO. 

CuM peteret patriae Misitias arva Rayemias^ 

Semiviro Cybeles cum grege junxit iter. 
Huic comes hasnebat domini fagitiyas Achillas^ 

Insignis forma neqaitiaqae puer. 
Hoc steriles sensere viri: qoa parte eabaret^ 5 

Qaaerunt ; sed tacitos sensit etiUe dolos. 
Mentitur^ credunt : somni post yina petontur : 

Continoo ferrom noxia turba rapit; 
Exciduntqoe senem, spondse qui parte jacebat; 

Namqoe poer pluteo yindice tutos erat. 10 

Suppositam^ fama est, quondam pro yii^ne cenram ; 

At nonc pro ceryo mentula supposita est. 

Cmn MintiuB iret in agro$ RwentUB tua pairiaf ae eomilem dedU eath-ato 
gregi Cybelee. AchiUM/ugitivua heri puer et ptdckritwUne et lascivia chtrua comi- 
tabatur lumc, Hominea castrati id intelleo^erunt ; rogant qua parte cubilM decuM' 
heret : at ille quoque inteUexit /raudea latentea, Mentitur, adhihent fidem^ a cctna 
euni cubitum : muUitudo improba atatim arripit /errum^ et exaecant aenem^ qui d«- 
cumbebat ex parte aponda ; etenim puer erat aecurua pluteo vindice^ Cerva/ertur 
fidaae olim aubjecta propueUa, aed nunc autjjecta eat* « . »pro cervo. 



^^^^^^^^»^>^^«# 



1 OroDovias legendam pntat, miaaiciua, et Don propriaoi, sed conmane 
nomen esse. — S AchiUea legit Donza, qaod eo nomine nirmosot pneros a po- 
cnlis nominasse vetereji e Luciano constet. yide Ub.vii, Epigr. 66. — & Junti- 
na nostra in margine teatam pro/ermm. At vide qns diximns ad lib. u. Epig. 
45.-9 Beverlandi Ms. cum parte,--\\ In eodem : qucndam/ama <«<.— 12 At 
fiufic pro puero in edd. vett. 

NOTiE 

\ Arva Jiacennai] RaTenna nrbs erantlatera, exterins^sponda' voca- 

Itali», de qna snpra Epig. 66. batar, interina Vero versna.parieCem 

2 Semviro Cybelea'] Castratos Cy- ^plntens' dicebatnr. Achilias vero 
beles Sacerdotes intellige. Oallis dixerat parte spondas cnbitn. 

S FugitivuB AckUUu] Qniasnodo- mm.sey cnm in pluteo essetdormi- 

mino fogerat, et Misitium senem tnms tntns ab illomm injnria. 

seqnebatnr. Acliiilae itemm men- 11 Pro virgine cervam] Nota est 

tionemfeoit^lib.vii. Epig. 66. historia Iphigenise, qnam in Aulide 

8 Cantinuo /errum] Posuit ferram immolare pater Agamemnon parabat, 

pro Samia testa, sen enltro ex terra cnm a Diana fuit rapta, et ejns loco 

Samla, qno Sacerdotes iUi exseca- cerva sapposttay quata Orseci duces 

bant mares, Epig* 61« sopra, Ub. ii, pro Iphigenia immolarant. Ovid» 

^ig.46. Metxii. < Snpposita fertoT motass^ 

10 Nemque puer phitfo] Lecti dno Mj^enida cerva.' 



276 M. VAL. if AftTlAUS 

NOTiE 

12 iV«e«rM]Servosantiqiiiappel- prior lectio Tidetiir melior, prop- 
lanmt c€rvM. Festos in voce < servo- ter •imllitadinem com prccedenti 
rwndieB/ AlillegantproiNier^. Sed Tenn. 

XCII. 

AD 6ALLUM. 

Ut patiar moecfaam, vc^at nxor^ GAlIe; sed uiiam : 
Huic ego^non ociilos emo, Gafle, doos f 

1 Palmanni codex liabet; rogat nxor GalUu Cetemm male interpnngitnr 
in edd. TCtt. «mI amim Huic ego, no» ocmIw emo, GaUe^ dum. 

VOTJE 

1 Ut poHar, tfc^ Oe more smenU. Lib. vi. Epig. 00. 
Seneca de Beneficiis iib. iii. cap. 16. 2 OcuUa duos] Lib. i. Epig. 9S. 
<Infmnitaetantiqaae8t,qaflenesciat Lndit aatem in auxesl ab imo ad 
matrimonium Tocari nnias adolte- 
rinm.' HeraUMs. Mceckum, unwn} 



XCIII. 
IN vbtustillam. 
CuM tibi trecenti consules, Vetustilla, 
£t tres capilli, quataorque sint dentes, 
Pectas cicad», crascalamqae fonoiicae ; 
Rugosioiem cam geras stola frontem, 
Et aranearam cassibas pares mammas ; 5 

Cam comparata rictibas tais ora 

O VehUthiUy eum uaim $U trectntco annoOf et habeat free erine$f ei qaeduer dcii- 
teOj peetue deadmf et erueenhnn formica: cum tiln eit vuUue rugoeior sto2a« ei 
r SMititt retibue amnearum : cum ora crocodilo NiUaco arcta euU coUata tuia 



In VetuetiMam inscribitnr in edd. vett De VetuetiUa in cod. Tbuan. — 1 Fe- 
fisftiia in iisdem vett. Lectionem oostram testatur codexTbnan. — S Graterna 
legit: cruecolorqmfiirmica; qnod exhibet etiam Bereriaadi Ms. Vldesnpra 

NOTiE 
' 1 Cam iUn] Hyperbolijedr stgnifi- singnlis annls duo consnles crea- 
cat Poeta Vetustinam esse decrepi* rentur. Alif FWiisNlfa. 
tam, et habere treecntos annos, ant S CmscKlimifiie] Alii cms eetftpm, 
saltem centam qntnqnaglBtay cnm 



BPIGRAMMATUM LIB. III. 277 

NUiacus habeat crocodiliis aagiuta» 

Meliusque ranaB garriaat Baveiiiiates^ 

Et Adrianus dnldus culex cantet, 

Videasque quantnm DoctuflD yident Biane, 10 

£t illud oleas, quod Tiri capdlamm, 

£t anatis habeas orropyginm macr», 

SenemqueCynicam yincat osseus cuimus; 

Cnm te lucema balneator extiucta 

Admittat inter bustuarias mcechas ; 15 

Cum bmma mensem sit tibi per Augnstnm^ 

Regelare nec te pestilentfa possit : 

Gaudes ducentas nupturire post mortes, 

y irmnque demens cinaribns tnis quferis 

Prurire. Qnid^ sarrire ai.Telit saxum ? 20 

fieHbu$f H rmia Rcnemudti duUhueaiuoUf atque AdnaHeui euUx edai emtus mmi* 
mareij et tUUoi qmanium noeiua vident wume, aipu iUud eieoM fuod mariii eapel^ 
iarum ; ei iibi tii urapffgium maeilenta anaii» .... eum bahteaier exHneii» lunini-> 
tet ie iniromUiai inier ee&ria huiuaria : eumfrigeae menee AugueiOf «m peeOi 
fxdeaieehereinamgineiam: deieeiarit appeiere mapiiai paeiinieriimn dueeniorum 
manWfmmpaifue ineana fumrii manium prurieniem tuii einerilmi, Quid d em* 



^>-0»^>^>*>^>^>^^0»^'*>^ 



lib. I. Kpif . 96. — 7 NiUaeui kabeai eoreo<Ului in vet. cod. Regio ap. Oadiain, 

aaem yide ad Phsedr. i. 25. 4. Sic scribitor in cod. yet. Cic. Tasc. Qnaest. 
b. ▼. 97. qni codex extat in Bibliotli. Reg. Paris. in cod. Neapol. Plin. viii, 
a. in Antiq. Gloss. Bivonens. septiogentis annls ▼etastioribas, apod Ampliss* 
Scnalorem De la Mare; et in alio vetnstlsMmo Oloss. Longobardids literla 
exarato, quem olim Jac. Mentelins cam Gudio commanicavit. — 9 Ei Atri' 
eaas codex Hiaan. Et Uadrianui codex Vat. — 12 In edd. vett. mropffgium ; in 
codd. Tbnan. et Vaticano, oriopygium, — 17 Beverlandi Ms. possts. — 18 In edd. 
▼ett. Croudei dueentai nnptum ire poet moriee; in aliis, Gaudee dueenta» mipfMm 
triy ^. Pnlman. conj. Gaudei dueentoi ire n^tum ; at slc est in Ald. 1550. 

NOM 

8 Hamv iieMii3M(es] De Ravenna «roMpton. 

anpra Epig. 66. 14 iMsrmi exiineta'] Ne icilicet Ula 

9 ^drtomis [ildrjaliaif] eukx] Hoc ▼etnladignosci posset. 

est, cnlex ad littora marls Adriatici. 16 Inter butiuariai] Extra vrbem 

Alii JdriemiSy in Adria scilicet, qnss ad monnmenta prostabant scorta 

Romanomm oolonia in Piceno, Pli- ▼ilissima, de qnibns snpra lib. i. 

Bins lib. III. cap. 11. Epig. 16. 

11 Ftrt eapaiamml Peripbraslsbir- 18 Gaudei daeeniai'] Alli Audeiy et 

eornm, qni grave olent. pro nupimrire legnnt nuptum ire, Du» 

U Oi ro pf gi mn { U ro pfgi u m] Aiil srw emaae poet mtrtei oat hyperbole. 

ropffgiam: est extremiias illi^ ▼er- 19Qmd»«nrrJrv]Hooest,tesaxeMn 

tebrm podicl proxima, Oallice U eKeieere. Sarrife prepri^ eit tmr* 



278 M. VilL. MARTIALIS 

Qois conjugem, quis te vocabit tixorein, 

Philomelas aviam qaam vocaverat nuper? 

Quod si cadaver exigis tuum scalpi; 

Stematur a Coricle clinico lectus^ 

Thalassionem qui toum decet solns, 25 

Ustorque taedas preeferat novae nnpt» :. 

Intrare in istom sola fax potest cunnum. 

piot Morrire saxum 7 Quia U appeUabU cot^ugem, quU uxaremy quam nuper amam 
«ippeUaverat PkUomeku? Quod »i optae mortuum tuum eorput ecalpij leehuHema' 
iur a Coricle elinicOf gia eohte cauet tuum ThaUutiememf aitque uelor praferat ieedaM 
tibi novte nupta: eolafaxpoteet ingredi, . . 



*>»>A»^.#»i^^>^.» 



nupturire vctus codex Cagoerii.— 21 HiQan. ct Vat. te quii tocaJif .— 84 fi>«r- 
naiur a Coride in trieUmo in quiboadam vett. probaate Masambcrtio. StenU' 
iur Aeoride tricUnio in Ald. Jant. et Colio. Stemaiur Aehori de tricUnio legit 
(^apnerios. Nostram lectionem servat ed. Oryph. Vide Josepli. Scalig. An- 
soniar. Lect. lib. ii. cap. 4. De permntationc el et d jam diximns ad lib. i. 
Epigr. 90. Stematur a Coriole tridinio ex antiqnis codd. profert Masam- 
bertius. 

NOT^ 

cnlit fodere, cam nempe a noziis 25 Thaiaaeionemi Cannen naptiale, 

herbis lenter scalpendo pnrgantur de qno snpra lib. i. Epig. 86. 

■egetes. S6 Uitorque'] Ustorcs snnt ii qni 

S4 Stematur'] Vulgata lectio, Ster' rogum exstraunt, in qao mortui crc- 

natur Aeoride irieUnio Uciu», Hic mantar. 

▼ersns emendatos est a Scaligero Tteda» praferat] Solebant veteres 

Ausoniarnm Leetionum lib. ii. cap. 4. tapdas praeferrc novis noptis. Dicit 

Qaid sit cUnicu» supra dictum est Poeta taedas Vetostiofls esse prssfe- 

lib.i. Epig.81. £st medicns et ves- rendas ab ustore» ant potins faees 

pillo. qoibos rogus incendator. 



XCIV. I 

IN RUFUM. 

EsSB negas coctum leporem, poscisque flagella: * 
Mavis, Rufe, coquum scindere, quam leporem. 

Ibtfey diei» non eeae eodum Uporem^ et peti» virgas: mavi» edndere coquum^ 
q[uam Uporem, 

In Bjiffum inscribitor in edd. vett et in Epigr. v. 2. AM/e.— 2 Polmannns : 
cofiiaim eeedere, 

NOT^ 

1 £steiMfas] Rufom qoendm ava- Similis Jocns est in Ns&viam snpra 
ram irridet Pocta, qni fingcbat cru- £pig..l8. 

dom essc leporcm, nc illom scindcrct. 



fiPlGRAMMATUM LIB. III. 279 

xcv. 

IN NiEVOLUM. 

NuNQUAM dicis ave, sed reddis, Naevole, semper, 

Quod prioretcorvas dicere saepe solet. 
Cur hoc expectas a me ? rogo, Naevole, dicas : 

Nam puto, nec melior, Nasvole, dcc prior es. 
Praemia landato tribmt mihi CsBsar uterqae, . 5 

Natoramque dedit jura paterna trium. 
Ore l^or multo, notumque per oppida nomen 

Non expectato dat mihi fama rogo. 
Est et in hocaliquid : vidit me Roma tribanum, 

Et sedeo qua te suscitat Oceanus. 10 

Qnot mihi Caesareo facti sunt munere cives, 

Nec famulos totidem suspicor esse tibi. 
Sed p»dicaris : sed pulchre, Nasvole, ceves : 

Jam jam sic prior es/Nsevole : vincis : ave. 

O NmoUf nwmqmm dim om, at Memper reddi», quod Cmritu ei <)«ideiu primr 



«ap€ Mle< dicere. Quare expectae hoc a mel Qnueto, o Nawde^ dicae : etiuimr 
o NavoUf nec melior, nec prior eo, Egoprobahu ab uiroque Ctnare accejjn mer" 
eedemy ei ndhi concettum eoi jua patemum tnum Hberorum. Libri niei leguntur a 
muliie, ante obitumfama mihi tribuit namen celebratum per wrbee, Est et oJtiquiu 
bonos tii hoc ; Roma me epeetatU tribunMm^ atque in eo toeo eedeo unde te amooet 
fkeami», Opinor te non habere toi eervooj qnot dmtate donamt Ceuar in nteam 
gratiam •.... Jam vero ita anteceUie, o Nawie, euperae, Ave. 



^^^^^■^<^^^^^^ 



5 QHMi priar et Curiue edd. vett. qnasi per Synecd, .Carium poneret p^ 
qnoTis nobili et gravi viro.— • Cnr hoe exepecte» legnnt aKi. — ^14 Jam jam tu 
prior e$ Pnlnuuinai^ aliiqne. 

NOTiE 

iSedreddie'] Snperbnm qnendem tiberommjnredletttmlib.ii.Epig.Ol. 

M»volamincrepat,quiil1amnniiqaam 9 TribuMum'] Honorarinm nempe, 

prior salntabat ; inferioris erat tala- ex beneficio Cflesaris. 

tem dieere, reddere vero snperioris. 10 Ei eedeo"] Inter equltet ledeo 

2 Qii0d pricr et eorvue [Cnrnw] Qnem ex munere Imperatorii, non ez centa 

vimm gravitsimam ponit Poeta pro Eqnestri. 

qaovis nobili viro. Legant alii : QiHNt Sueciiat'] Verbnm est theatrale, hoc 

priar et- eorvue. Macrobins Saturn. est, loco amovere. Oceanns an- 

lib. II. eap. 4. Corvi salntatoris me- tem designator disponendis ordinibns 

minit. praBerat, atqne nnumqaemqne ia 

6 Camr uierque] Titum et Domiti- theatro pro saa dignitate sedere jube- 
anum intellige. bat Lib. vi. Epig. 9. 

6 Naterumque dedit] De illo trium 



SBO 



M. VAL. MARTIALIS 



XCVI. 

IN GAR6ILIUM. 

LiNGis^ non fatuismeam puellam: 
Et ganis qaasi moechas, et fututor. 
Si te prendero, Gargili, tacebis. 

» Si teprehendwo, Ocry^t in Jnot. an. 1512. et CoUa. nu 15tt. 

NOTiE 

1 Ungie] Oargilins qaidam ciid. tacebit. SimUia Joeoa apod Catnl- 
iiilinguajactobatietanqBammcBchus, lom in qaendam GeUium, Epig. 75. 
et corruptor puclla Martialis. Inter- Ramiresius. Vel sic ioterpretare ver- 
minator ei, n prehensus foerlt, ore bom iaeebis, quod nempe Unguam lit 
nt irnimetur, qpod vocem perdet, et abicistoraa iUi Poeta. 

XCVII. 

AD RUFUM, 

Ne legat hunc Chione,mando tibi, Rufe, Kbeltam. 
Carmine laesameoest; leedeie etillapotest 

-S AW^Mr^^A* '" A\^J«»*- ?t CoUn.-l Jant. mm^ iihi, ]b##. 
— ■ AM. Jant Colln. et Oryph. ladere et ipsa petewi. 

NOTiE 

t CoriiiiiieJSupra Epig. 84. 88. 87. L<Bdere} Epig. 81. lapra, Tcrsa oltimo. 

xcvm. 

IN SABELLUM. 

SiT culus tibi quam macer, reqoiris ? 
Paedicare potes, Sabelle, culo. 

In fcoc Epigrammate bob wiant OKmbram aat libri typegraphici. 

NOT^ 
S Pfldkert jMrfm] Prm macie in £pig.98. Yerg. l%. 
tantam prominet ebfowirpa^. Modo 

XCIX. 

AD GSRDONBM. 

Irasoi nostro non debes, cerdo, libello. 
Ars tua, non vita est, carmine tesa meo. 
O Mrd9, imi de6ef mceeiisere nattro lihro: ttrim Mm, noii meret eurpmi 



EPIGRAMMATUM LIB. 111. 281 

Innocuos pennitte sales. Car ludere nobis 
Non liceatylicnit si jugalare tibi ? 

9er8iu mgi. PaUrejoeoM twiMnM. Cwr mUu nMi permitiaiwr joevif d Obi fcr- 
«tsficiii e$t neeare? 

Neoae iii hoc qaicqaam ▼ariant aat eaemplaria icripta aat prelo typo- 
graphico excosa. 

NOT^ 

1 Nen Me»y eeM\ De q«o lopra non liceat jocarl? Javttnalis Sat. iii. 

Eplg. 16. et 6& S4. ' Qaondam hi corntcioes, et mu- 

S Cmr ludere Mfrtf] Si enim tibi nicipalis arenn Perpetni comitesy 

licnit hominet jngalare, cam gladia- notseqne per oppida baccc,...Qaem« 

toriam monoa ezhlbuisti, car mihi Ubct occidnnt popnlariter.' 



c. 

AD RUFUM. 

CuRSORBM sexta tibi, Rufe, remisimns bora, 
Cannina qnem madidiini nostra tnlisse reor. 

Imbribus immodicis coelum nam forte ruebat. 
Non aliter mitti deboit iate Uber. 

A/e» kerm eexim md te rmasMtia ewreorem^ m qno nutdido Imioejkieee verem» 
MMS vMiror. Cmem enim ee^nm mebai ptanm ingeniu Hie libeUne mHo modo 

Et hic nnlla lectionis ▼arietas, nisiijnod ed.Schrevel. an. 1671. habet Rneey 
pro lUfe, et edd. vett. non praeter tolitam, Ad Rujfkm^ et vs. 1, Rujfe. 

VOTJE 

1 Sexim horm"} Hoc eat, meridie. De digna qnsi aqna deleantar. Lib. it. 
horis sopra Epig* §6. sed lib. iv. Epig. 10. ^Ciiffre: «ed instnictam 
Epig. 8. fasias dicemaa. comitetar pamice libram Spongia : 

4 ^ToN mliier miiH'] Modeste slgni- mnneribus convenit iUa meis.* 
ficat Poeta mala esse sna c armlna, et 



M. VAL. MARTIALIS 

EPIGRAMMATUM 

LIBER IV. 



I. 

DB NATALI DOMtTIANI. 

C^SARis alma dies, et luce sacratior illa, 

Conscia Dictaeum qua tulit Ida Joyem^ 
Longa precor, Pylioque veni numerosior 8bvo, 

Semper et hoc vultu^ yel meliore nite. 

O lux alma, H Bocratufr iUo die qu» Jovem Creteiuem iuUt Ida porltMpf, 
accede longa, quaao, et diutumior cttaie NeetorUy ei eemper «plfnde hoc vnlta, vel 



1 Caearii aiba diea teotabat Ant. de Rooy. alba^ i. e. fausta» tiTe, albo iio« 
tanda calculo, ot Bolebant diei fansti. VideLindenb. ad Censorin. i.9. BentU 
ad Hor. i. Od. 86. 10. et iv. Od. 7. 7. Cf. etiam Ovid. Trist. v. 6. 14. aima 
tamen non est temere rejicienda, qaia pro sancta accipi potest. Vide Fest. 
et Wopkens. ad Panlin. in Obss. Misc. Dorv. Tom. viii. p. 921. ei luee to- 
eraiior mimi Polmanoas.— 2 Edd. vett. qui iulU.-^ In iisdein, cuOui iu maro. 

NOT^ 

1 Ccftaris alma\ Hoc est, dies na- nempe arcani. 

talis: natoB antem est Domitianns 9. S Pylio aro] Nestor, a PyTo vrbe 

Kal. Novembris. Suetonlus in ejos Arcadise, teste Stral>one, Pylios die« 

vitacap. 1. tiis» nonaginta annos vixlt secandum 

Luce oacTisltioT] Natalem Bomitiani Poetas Graecos : at vero secnndam 

diem assentatorie prsfert natali Jo- Ovidlum, atqae alios Latinos Poetas, 

vis, qni natus vel certe cdncatun fuit vixit trecentos annoB : nam snmae- 

in Ida monle Cretse, nbi illam Core- runt ywohfy hoc est, generationem vel 

tibas alendum, ne a Satamo patre astatem, pro sseculo seo d»atnm annisy 

devoraretur, clam commisit Rhea cnm triginta tantnm annos significet. 

mater; ande Ida conscia dicitari ilUos 4 Semper et hoc vuUu} Miilies redl, 



EPIGRJLMMATUM LIB. IV. 283 

Hic colat Albano Tritonida multas ia auro, 5 

Perque manus tantas plurima quercus eat. 

Hic colat ingenti redeuntia ssecula lustro, 
Et qu83 Romuleus sacra Terentus habet. 

Magna quidem, Superi, petimus^ sed debita terris. 
Pro tanto quae sunt improba Tota Deo? 10 

jnmore. Hie Bomitianns amdmi§ in auro Albano veneretur Minervam, ei 
manuM illius tam magnte donent muUa» coronat quenuu, Hie eeUbret ludos 
etKulares ingenti Imtro reewrrentesy et oaerifieia qua fimnt in Terento Romnteo, 
O Diiymagna »ane poeeimney ot debita terri», Quanam poetulata eunt u^ueta pro 
tantonmnine? 



Pro «nro, sont qni malint aroo, Ant. de Rooy conj. 5Sc colat AUMma Triionida 
mnUu» in auU; vel, in arce. Vide lib. ix. Epig. lOS. Itb. xi. Epie. 8. et 
Sneton. Domit. cap. 4.-7 &e eolat ingenti idem Ant. de Rooy.— 8 Nonnolii 
lepint Tarentu»: at vide Rotgers. Var. Lect. lib. iv. cap. 10.— 10 Aliilegnnt 

NOTiE 



et lemper seque feliz, tnt felicior 
praesente» 

5 MnJUu» in auro] < Celebrabat et 
in Albano quotannis Quinqnatria 
Minerrse, cni colleginm institnerat.' 
Snetonius in Domitiano cap. 4. An- 
rnm Albannm appellat, corooam 
anream, qna coronatns in Aibano 
monte prope nrbem Qninquatria 
celebrabat. MuUu» in anrof id est, 
totns colend» Minervae addictus. Lip- 
ains legit, Albane in arvo^ omninm 
optime meo jndicio : antiquorum 
tamen codicum lectionem secutns 
snm. AUi sic ezplicant : Ssepe bono- 
rem habeat Palladi distribotis aureis 
c^ronis in victores agonis Albani. 
Vnlgata lectio euUu»^ lioc est, redimi- 
tus anro, Ste, 

6 Perque manu» tanta»] Quas infra 
Epig. 8. ingentes vocat, boc est, 
divinas. In Aibano, nt patet ex 
eodem Snetonii capite, ludos sceni- 
cos atqne oratomm et Poetarnm 
certamina exhibebat Domitianns, 
qnos pro meritis dooabat qnema 
corona. 



7 HieeiUatingenti] Snetonins eodem 
cap. 4. * Fecit et indos ssecttlarea, 
compntata ratione tenpomm ab 
anno, non qno Clandins proaime, sed 
olim Angnstns ediderat.' IngenH 
luetro dizit Po^'ta, qnia ab eo tem- 
pore qno ssscnlares ludoscelebraverat 
Angnstns^ nsqne ad bos Domitiani 
ludos,centom anni, legitimnm nempe 
ssBcnlarinm ludomm tempns, fuerant 
elapsi : alias Instram simpltciter 
quinque annornm spatinm coutinet ; 
saeculom vero ingens Ivtrnm forte 
appellaverity qnod qnlnqnies vicenoa 
annos compleeterttnr. 

8 Sacra Terentu» habet] De Terento 
lib. I. Epig. 70. Locns erat nbi Diti 
sacra fiebant in Campo Martio. Vale- 
rius Maxiraus lib. ii. cap. 1. describit 
causam propter qnam instituti snnt 
ludi saecularefl. 

9 Sed debUa terri»] Vota enim 
nostra a Diis exaodtri debenty et 
probari, cum pro tanto Deo Domiti- 
ano nempe snscipiantnr. 

10 Improba] Hoc est, nimia, in- 
jttsta. 



284 M. VAL. MARTIALIS 

II. 

OB HOBATIO. 

Spectabat modo solus inter onmes 

Nigris munus Horatius lacemis, 

Cum plebs, et minor ordo^ maximusqne 

Sancto cum duce candidus sederet. 

Toto nix cecidit repente ccelo: 5 

Albis spectat Uoratius lacemis. 

Unu$ Horaiiui wfer omntB j^UU laeernis nudo adetat «pediutilot cMi jMf, H 
ordo miiior, et maximus albatus sederet ewn Divo imperatore, SubUo nix delaj^ 
ett ex omni parte ccelL Horatiua speelat candidie lacemia, 

2 Nigris mimmMS Beverlandi Ms. OraHue in edd. vett. et sic tb. S. 

NOTiE 

2 Nigriemttmui] Adesse spectacnlis maximuA Tero Senatorias. 

BoalicebatDitiiis qui veate alba in- 4 Saneto cum duce^ DomitianOy 

duti M*ont; sed Domitiaoi tempore quem sanctnm vocaty vcl qood sam« 

nsas invaloeraty ut indeccnter qai- mom Magistratum gerorety qui sanc- 

dem, sed tamen Indos impane spee- tas erat, vei qnia Deom se prsedi- 

tafent atrati. Vide lib. xiv. Epig. cabat 

1S7. 6 Albi$epeet0t] Horatinm irridet, 

S Minor ortfa] Eqaestris nempe, qoem et nix decidens dealbavit. 



III. 

DB MiVIBUS. 

AspiCB quam densum tacitaram vellus aquarum 
Deflaat in vultus CaBsaris^ inque sinus. 

Atpiee quam iffkeum «ftcanan velhu sine ttrefitu deeidai infaeiim et 

^^^^^*^^^^^* 

1 Barthius ad Gratian. Cyneg. 77. legit dfnstimtttrainaiioeJbisafiianuRrsed 
hic forte meiiioriiR lapsus. Eleganter dicit nives *• aqnas tacitas;' quia deci- 
dentes non andiuntnr, ut imber vel grando. Qnin ipse bunc errorem corrigit 
ad Calpnrn. Ecl. ii. 7. — 2 Idem Bartb. ad enndem Gratiani locum conj. Df- 
plwii tn tmVtuM, < Depluo ' et ' deflno ' Rvpissime permutantur. Vide Heius* 
ad Ovid. Met. i. 578. Bnrro. ad Propert. ii. 20. 7. Drakenb. ad Sii. Iial. 
XII. 6S. Obss. Misc Tom. viii, p. 268. et nos ad TibuU. 1. 10. 68. nbi inter 

NOTiE 

1 Tacttamm Ml/tu] Periphrasis ni- cadnnt sine ullo strepitu, nnde nives 
vium, quae velnti lanarnm vellera vocat aqnas tacltas. 



EP16RAHMATUM LIB. lY. 285 

Indalget tameii ille Jari^ iiec vertiee moto 

Concretas pigro frigove ridet aquas» 
Sidus Hyperborei solitus laasare Boots^ 5 

Et madidis Helioen disaimiilare comis. 
Qni siccis lascivit aquis, et ab a^ereladit, 

Suspicor has pueri Cassaris essenives. 

CmMori», Nihilomimu illefert Jorem oing«nteiii, et capUe tmmoio deridet aquas 
eonflataa Begni frigore^ asmetvt dtfatigare aidas Bootas eeptenArionalkt^ et eapiUia 
hamidis spemere HeHceH. Opmor ha§ ana nicea JUU C^nariSf qtd laaeieii eieeie 
etquiaf et joeaiwr e eeelo» 

se commntantiir yerba < perflao/ * prsefluo/ 'proflno/ ' perplno/ &c.— 4 He- 
nldus huttc looan mendoBimi esM Buspieatiir, et leflt vel reieU pro * rejicit f 
Tel, iie vettiee moto Conereta» pigro frigore tardet aquae, Farmibiiis retiDet ri- 
det^ et exponit * aon curat,' vt iafra Epig. 19. r», 11.-— 7 Qmeeieoie legit He- 
nkloi. faiterrocBtorle. 

NOT-E 

5 Indulget tamen] Non recessit Do- vero est Ursa major. 

ndtlaooa; seil snb Jove^id est^ aere, 7 Sieeie eiquie] Nivem lepide ap- 

permaiuit. pellat aqnam dccam, id est, ez aqots 

4 ConeretoB pigro'] Hoc est, nivem concretam. 

contemnity quam afllrmat Plinins 8 Fueri Caearie] Ne Jove irato 

lib. II. cap. 60. * Grandinem congla^ decidiftse niz videretor, asaentatorie 

ciato imbre gigni, et nivem eodem innuit Poeta fiUnm Domitiani, quem 

hnmore mollius coacto/ &c. ex Domitia nxore sniceptom adhoc 

6 Sidue Hyperhoret] Domitianus infantem amisit, eaae in Deornm 
enim adhnc juvenis in Oermanos numero, et cnm Domitiano patre» 
beUum suscepit, atque iUic frigus velut cnm Deo, jocari. Heraldos 
Bootae, seu Arctophyiacts, patienter versum penultinium sic legit per in- 
tnlit. Suetonius in Domitiano cap.2. terrogationem : Quie stccts lascivtt 

6 Et madidis HeUeen] Id est, tole- aquie, et ab eeihere tudii? 
ravit imbres Septemtrionis. Helice 

IV. 

IN BASSAM. 

QuoD 'siccas redolet palus lacunao» 
Crudanim nebttl0& q«od AHMdannn, 

Qmd tpireM paiue kumte es^muieef quod wekedeeefmdtuwn AtbtthaniMf qued iwIm 

NOT£ 

1 Quadeieeeei Siccsta ieoinia grs- sulphur male olent« CrmiermNi diait, 
Tememittltfoptorem. qnod solis radtis non bene concocti 

2 CnMldnMiiM6«I«] DeAlbnlajam essent illi vapores. 
dictiim lib. I. Epig. IS. ubi nebnlso ob 



286 M. VAL. MARTIALIS > 

Piscinae vetus anra quod maiinae, 

Qnod pressa piger hircns in capella, 

Lassi bardaicus quod evocati, 5 

Quod bis murice vellus inquinatumy 

Quod jejunia sabbatariorum, 

Moestorum quod anhelitus reomm, 

Quod spurcsB moriens lucema Ledae, 

Quod ceromata faece de Sabina, 10 

Quod vulpis fuga, viperae cubile^ 

Mallem, qnam quod oles, olere Bassa. 

flaiui jnidna marilinuB, quod hircui lente comprimeni capeUoMiy quod bardiacui 
eeoeati defoHgaH, quod lana Ini tincta murice^ quodj^juma Judaorum^ quod refpt- 
ratio triitiam •oMHuiRy quod moriem lucema iordida LedeBy quod eerowiata exfeece 
Sabinay quodfuga vulpii^ latibukan viperay hoc ipsnniy o Baaaf maUei ipirarey 
quam quod ipirai. 



5 Laai bardiadoit quod evocati Ferrar. Ald. et Jnnt. Loiii bardiacioif mud 
ecocati Colin. ao. 1528. Laai bardaiei oiy quod exoleti Beverlmndi Ms. qnae lec- 
tio debetnr Turnebo. Lad bardiacui quod evocati legont alii.->9 Heraldos pro 
Leda legit tedte, — 12 MaUa Ald. Jnnt. Colin. &c. sed minns recte. 

3 Piicina vetui axard] Id est, qnod 7 J^nia iabbaiarioruml Diem Rab- 

▼etns pisctna redolet in qua sont bati religiose colunt Jodsi ; ob jeja- 

aqns marin». ninm vero balitos graviter olet. 

5 Bardaieui'] Genns est vestis sor- 8 Mcatorum quod] Curis enim et 

dids, qna indnebantnr milites ; illa anxietatibns stomachi calor dissipa- 

autem male olebat propter sndorem tur, unde ex mala concoctione male 

et sqnalorero ilioriim : evocati antem olent rei. 

milite8erantii,qniexpletisBtipendiis, 9 Iscerni Leda] Qnara posnitpro 

ducis vel roercedis gratta itemm sti- qnavis meretrice prostante ad In- 

pendiamerebant: fasn vero dixitob cemas. Jnvenalis Sat. vi. 1S2. de 

lonj[am miiitiam, et provectam seta- Messalina : * Obscnrisqne genis tnr- 

tem ; nnde foetor bardaici major erat. pis, fnmoqne Incernae, Foedalnpanaris 

Georgins legit, Laai bardaici oi quod tnlit ad pnlvinar odorem.' 

advocati, Bardaicns antero, inqoit, 10 Quodceromata] Ungnenta nempe 

erat advocatus, qoi post peroratas exlnto etoleo: oteum ponroSabiDnm 

diotins causas gravem emittebat ha- male olebat 

lltnm. Illinsmeminit Juvenalis Sat. 11 Qnod vulpiifuga] Vnlpis canes 

XVI. 18. < Bardlacns jndex datnr hiec fnglens foetidom effnndit lotiam. 

pnnire volenti.' 12 MaUem IMaUa] Alii MaUem. 

6 Bii muriee] Lib. i. Epig. 60. Bassa qoippe ab oris impnritate te- 



Olidseqae vestes murioe.' terrimam spirabat animam. 



SPIGRAMMATUM LIB. IV. 287 

V. 

AO FABIANUM. 

ViR bonus et panper, Ungoaque et pectore yems, 

Qaid tibi yia, urbein qni, Fabiane, petis ? 
Qoi nec leno potes, nec comissator haberi» 

Nec pavidos tristi voce citare reos : 
Nec potes uxorem cari cormmpere amici : 5 

Nec potes algentes arrigere ad vetulas : 
Vendere nec vanos circa Pallatia fumos : 

Plaudere nec Cano, plaudere ncc Glaphyro. 
Unde miser vives ? homo fidus, certus amicus. 

Hoc nihil est : nunquam sic Philomelus eris. 10 

Falriane^ fMtf tua eH mm, qui vir p-obus, ei egeuMM, Ungua ei corde veruB^ 
pnfeiseeris Romam 7 qui nequU etu leno, nec eometoaior, nee mattu voce vocare 
inju8 9»nie$tinndo§: neevales corrumpere eoi^jugem dilecti amici: neevaleB . . . 
adfirigidat anut : nec vendere inanet fiunoo eirea vakuia : nsc pioMdere Cano nee 
Giapkyro, O i^feliXj qua ratione vivet tii, komoJtdeUtf amieut certut 7 Id nikU 
prodett : koe modo mmquamfiet PhilomeUu, 

^^^^^» ^*^^^^ 

1 Ktr vagu» et pauper Pulmanniii,-— 4 Nec patidot ttricia idem Palmaonos. 
— 7 AliilegQDt: vanot circum Pallatia fitmot, — 8 Plaudere nee plano codex 
Thnan. PUmdere nee PUmo Vat. PUmderenee Canio PnlmanD.— 10 PkiUmeut 
Beverlandi Ms. 

NOT£ 

1 Lhguaque'] Verba enim cnm lid, qni commendationii oflkia men- 

mente boni viri conBeniiunt. Hic Ro- titi, Principii gratiam accepto pre- 

manornm mores eo modo MartialiB tio vendunt. 

carpit, qno JavenaliB Sat. iii. *Qaid 8 Plaudere nee Cano"] Qni celebris 

Rom« faciam? Mentiri nescjo :' et fnit choraules tempore Oalbae, ut 

fdie PetronlnB Ronaro «ob nomine patet ex Saetonio in Oa^ba. Gla- 

Crotonae describit : * Sed qnoscara- phyrns vero citharoedas. Javenalis 

qne homines in hac nrbe videritis, Sat. vi. * Accipis nxorem, de qna ci- 

scitote in dnas partes este divi- tharcedns Ediion, Aut Glaphjras iiat 

BOB : iiam ant captant, ant captan- pater, Ambrosiasqoe choranleB.' Ci- 

tnr.' tharodi et tibieineB Martiaiis tem* 

S Nec comittator [contf «olor] Alii pore snmmo erant in pretio. lib. iii. 

eondttator: is nempe est qni eBui et Epig.4. 

potni praeter Btatuta tempora in- 10 HocntJkt/^sl] HoncBtis enim ar- 

dnlget. tibns Iocob non erat Romae. 

4 Nec pavidot'] Quod prsconis erat Phiiomeht] Hoc est, nanqnam fies 

officium, et qnidem qnacstuoBum, nt dives : Philonielus quippe cithara 

patet ez lib. vi. Epig. 8. dives factus erat. Lib. iii. Epig. 81. 

7 Vendere nec vanot] Ut solent An- 



S88 M. VAL. MARTIALIS 

VI. 
Ilt MAI/lSfANUM. 

Crboi virgine castioT padica, 
£t frontis tenet» copts videri, 
Cum sis impTobief y Malimane, 
Qaam qui compositos metro Tibidli, 
- In SteUae recttat domo libe&os. 5 

O Afoan/MM, tna pnrtor habiri wiuUm, cttMa^ tt ftt^fnrt $p^m mUim fm* 
dedi ; eum mqtdar «if, qwm qm tn tedibua Sidkt reeiUd Ubrm icriptot metr» 
TUmUL 

In MmtUimtm in edd. vett. In MmiUamm, inscrlbitnr in cod. PolouunL— 
S MadUam dtMtBmldm: itfafitiiiM Beverlandl Bis. 

NOTiE 

S Frci^ temrai] Hoc eBt,modeso . damElegianunrecitatomnintellifit. 
tae, qualem lubent infantes. Metro JVmtU] LasciTMqnippe Ele- 

4 QiMM fMl EffienunatnB qseii- giat •cripMt TibnUnt. 

VII. 

AD HYLLUM.* 

CuR heie quod dederas, hodie, puer Hylle, negasti? 

Bnrus tam subito, qui modo mitis eras ? 
Sed jam causaris barbamque, aimosque, pilosqae : 

O nox quam h>Bga es, quse facis mia seiiem ! 
Qaid nos derides ? here qui puer, Hylle, fuisti, 5 

Dic nobiB, hodie qua latione vir es ? 

Ad Hffhm inKribitnr in edd. vett.^6 Ant. de Roor bwic verMtt Ita de- 
pnnfendnmpnut: lNc,n«M0Mi«9iiam<tMMmr<f? Cf.inlraEpig.48. *£t 
timeat pneros/ &c 

NOTiE 



* Aeentat Hyllnm pnemminemi- Q««d didfro, 4«.] Tnicopiam. 

itaati», qni qnod nno die dederat, i Bardajn^iie, omioffiie, pilmfm] 

scqueati negavit; cansabatar annos Qna te eBeritiim reddiderint. 

barl>amqae,qnmemeritnmjamfacere 5 PM<r,4rt.] PatieiidOi 

debcbantenm. Hoc factnm eise nna Fir ctj FacieodOy nt Epig. 41. 

nocte ridet Poeta. JRamtrft. infra. 

Ilfm] Hert. Lib. i.Epig. 44. Y8.1. 



BPIORAMMilTUAr LIB. IV* 889 



VIII. 

AD EUPHBMUM. 

Prima salntaiites atque altera continet bora ; 

Exercet raucos tertia causidicos. 
In quintam yarios extendit Roma labores. 

Sexta qnies lassis, septima finis erit. 
Sufficit in nonam nitidis actava palaestris ; 5 

Imperat exstmctos frangere nona toros. 
Hora libeDonim decima est, Eapheme, meorum ; 

Temperat ambrosias cum tua cura dapes ; 
Et bonns aethereo laxatur nectare Csesar, 

Ingentique tenet pocula parca manu. ? 10 

JPrtMa ei Mctnrfa hora exercit mdnianUM, teriia oceupai roMcoe eaaeidicoe. 
Rma vaeat dvoerei» operibue in quintam ueque: eexta quieeeunt drfatigaii: eepHma 
eeeeani ab opere : nilidi pakeeiriUe exereentur ab octaoa ad nonam; nema Jubei 
/raugere leetoe paratoe, O Eupkemey hera decima apta eet meie Kbriey eum tua 
eura moderaiur dimnae epulaSf et bonue Ceeear exhlaratur cetkeH nectart^ et 

1 PnlBUinnnB : atque altera dietmet hera: aliiy eonterit kora>~^ Pro exetruetoe 
alii legant exceleoe. Jnntina nostra in margine exbibet: Imperat exedeoe eeau» 
dere nona toroe, Sic ' acande cnbile ' ap. Propert. i v. 4. 90. Forte : exeeleoe 
etemere nona tero§; mIc enlm loqnnntnr Ovid. Met. vi. 481. viii. 658. ad Li^. 
816. Amor. ii. 11. 47. Fast. ii. 337. Jnvenal. vi. 5. x. 336. Noater iii. 93. 
24. VIII. 67. 6. alii. Vide qua annotavimns ad lib. ii. Epig. 69. — 7 Eupkene 
Beverlandi Ms. — 9 In eodem : laeeatur nectare deear. De hac permntatione 
▼Ide Bonn. ad Propert. ii. 15. 7. et iv. 4. 64.-:— 10 Polmanni vet. cod. uoeula 
UargeL wmm; qnod omnino rejiciendam patat Ramires. — 11 Beverlancil Itfs* 

NOTiE 

1 Prtma eahdantee'] Detcribit Poete diaturbare, qnibos CGenando accnmbe- 
qnid singnlis diei horia Romas fieret ; rent veteres. 

dequibnsjam dictnm eat Epig. 86. 7 Hora It^aoriMi] Inter pocnla 
lib. III. versns legere moris erat : Enphemni 

CanHiief] AtiicoN^erft. Aliimelins vero stmctor mensarins Imperatorls 

faisse videtnr. 



4 Sexta quUe laeeie'] Circa sextam 8 Temperat ambroeiae'] Hoc est, di- 

panlnlnm quiescebant Romani : hora vinas. Domitianns enim Deum se ap- 

Tero septima omnino ab opere de- pellari jnbebat, atqne ita ambrosiai 

■istebant. Deorom dapes ipai conveniebant. 

6 Imperat exetructee'] Idestymenam 10 Poeula parca'] Domitiano assen- 

accnmbere. tatar, qnem i^arce bibere innnit. 

Frangere teree'} Hoc eat, lectos 

DHpk, et Var. CUm. MartiaX. T 



200 M. VAL. MARTIMitS 

Tanc admitte jocos : gressu tiinet ire licenti 
Ad matutinam nostra Thalia Jovem. 

magua miam ienet poeida modiea. Tmu imtrvmUtt Imdoi : n&dra ThaUa mHuii 
Jocoto i$ue$9a eoimeaire matwtimm Jovem, 



^ ^^^»^»»»»##1»» 



gremu meiire Ueebit. PaUnaoni codez : ^eMMin wKtire HoM: aUi, greeM me- 
tiretieenti: whi. Ueenter. 

NOTJE 

11 TVm admUtel Hoc •»t, librM Jootfi non udet, qni^ qvi tnnc 

■leoa Domitiano offer. rebns seriiA occnpetar. Vide Itb. x. 

Gretm timet] Festira mea Mnsa Eptg. 19. 
natntino tempore coram DomitiMie 



IX. 

IN FABVLLAN. 

SoTiE filiaclinici, FabuUa, 
Deserto seqaeris Clitom marito, 
£t donas, et amas, ^X^^s oarporiD^* 

O FaboUa fiUa Sotm dtnicty tiro derelicto oequeria CUium^ H doM^ et ardea, 
>erdUe te geris. 



/n MuOam lemmnest in Akl. an. 1M)1. Jnnt. 1619. Colin. 16t8. aliis^ 
1 LafmOa in iisdem.— S Hic yrrwu eormpte legitnr in JontiDa: Grmca ver- 
ba, ut semper, omiait Coiin, Godez Vaticamn aic babet: Et domm^ tt «Mt, 



NOT£ 

S *ExetM iurdrmi] In hae voce liidit ei » hoc ett, prodiga et loxnriosa. De 

Poeta,cttm dicit Fabnllam esse filiam medico dinico dictnm lib. u Epig. Sl. 

diniei SoIsb, id est, medici qai aliia Aristoteies lib. rw. ad Niijnmaihnm 

salutem restitaeret : odfm enim oervo: cap. 1. "Affwros yi^ 6 V aih-^ AmAX^ 

illam tamen perdite se habere, cnm ftmns : Aaotui euim eat ^ u tpsnm 

bona omnia effunderet, et laxoriose perdU* 
▼iveret. Sotss es fiiia, inqnit, et asota 

X. 

AD FAUSTINUM. 

DuM novus est^ neque adfauc rasa mifai fronte libenus, 
Pagina dam tangi non bene sicca timet: 

i>Km meuM Uber receue eet, necdumfronie raea^ dumpagima nan toiestcca metuit 



1 Dtnit noont ett, et adkue non ram fronte Fulmnanl vetns cndez «1 



BPIGRAKMATUM LIB. IV. 291 

I puer, et caro perfer levemuiias amico, 

Qui memit nugas primiis liabere meas. 
Cnrre, sed instructas; comitetar Pnnica libnim 6 

Spongia : muneribus conveint illa meis. 
Non possunt nostros mTiltte,.Faastine, liturie 

Emendare Jocos : mia lilura potest 

^Hreelm: o urrey profleiMeere, H iep9Ha ieme domm ad HUetwm amlaim, aui 
dSgnuB esf ui ipsi primo offeraniur mea ineptia. Provera^ ai mmriiua: PMm 
epongia eomitehtr hbeaum ; iUa apta eet meis donu. O FeMime. pbati Hiarm 
uefueuxt eorrigere noetros Ubroe: una Itiura poteet. 



^ * ^^^^^■^^^ ^^ 



Uuidi Ms — 5 Ciirr*, eed wi*rwAuM eowii^uT pumiceUi>rum Spongia correxit Jn. 
niiM, ciim omiies codd. et edd. vett. nottram exhibneriiit lectionem pMjmca 
pro i^unica Beverlaodi Ms. 

NOTiE 

1 Nefueadhienm'] DeiU qiw ad »u, pamice JMtmctuft aonerat. Lib. 
libronim ornamenta pertinereat, dic- vui. Epig. 79. Lib. i. Epig. 67. ' Sed 
tnm est lib. i. Epig. 67. pnmicata fronte ai qais ett nondum.' 

6 ComUeiwr Pumea] Spoi^ia opti- Alii «ie iunc lectionem interpr«tan. 

Bii senerit, ciyoeaiodi SQiit spoagiai tnr, nt vel probatas pnmice potialur, 

Africaa», de ^nibna Plinins Ub. iz. vel damnatas ipongia deleatur. 

cap.45.utdeleantnrmeacarmina.Alii 8 Una Utura poteat] Qua scilicet 

1egQnt:Ciirre,«edtiw<nM(Mmconitttf<icr omoiamea carmina, utpote pronua 

pvmtee K6nun Spongia : quae lectio nri- mala, deleat Sic modeste deprimit le 

nns probatur : etenim si liber nondnm Poeta. 
erat pumice «quatos^ut ait primo ver- 

XI. 

IN ANT. fiATURKINUM. 

DuM nimium vano tumefactus Bomine^gaudes, 

Et Satuminum te^ miser, esse pndet : 
Impia Parrhasia movisti bella sab ursa, 

Qualia qai PliarieD conjagis aima tulit* 

2>i»i, oinfeUxy nimiainflatue vano nomme Marie, et erubeecie etee Skdumdnue: 
eub urea Parrhaeia euecepieti beUa unpM, fnolta movit ^Kt nteruU eub uxore Mgyp» 

NOT« 

2 Et ;S(ihimtnimi] Hic voeabatnr tantnm Oermani» Prsesidem, sed ex- 
Lacins Antonius, cognomento Satur- emplo Antonii impeiiuB orbis aflee- 
ninns, Germniiae snperioris Prsesea : tabat. De iiio agit fioetoniaa in 
Bolebatantem Satominus appellari, Domitianocap.6. 



292 M. VAL. MARTIALIS 

Excideratne adeo fatum tibi nominis hujus^ 5 

Obruit Actiaci quod gravis ira freti ? 
An tibi promisit Rhenus, quod non dedit illi 

Xilus> et Arctois plus licuisset aquis7 
Hle etiam nostris Antonius occidit armis^ 

Qui tibi collatus, perfide, Ca&sar erat. 10 

Ho. Hmu erm ebUttu /ahm UUus nomaaify quod oppreuim ett aeerba ira/reii 
Actiad 7 RhemiSHe tibi jtoUieitua e»t, quod ilii non eoneeeeit Nilue^ nuijorque pote»' 
toM data eeeet fluminiinu Sepiemtriome? Itle quoque Antonius eecidit noeiris omic, 
qui tecum comparatui, o perfitUosef erat Casar, 



^^'<0^^^^0^^*^>^>^^>^ 



7 Aniln promuit Jiint.— 9 Pro lUe etiam, Orateriis mallety si liceret per 
membranaceos, lUe tamen, 

NOT^ 

5 Parrhasia sub vrsa] Hoc est, in promontorium ab AnKUsto Yictns eat 
Septemtrione : nraa Parrhasia dicitnr Antonios. 

a Parrhasia Arcadiae urbe, ex qna Ira/reti] Per Metonymiam posnit 

nata erat Callisto, a Jotc amata, et pro ira Cssaris Angnsti. 

in nrsam commntata. 7 An tibi] Sensnsest: Si JEgyptn» 

4 PAarTtfcon;tf^'s]Cleopatrfle,cajns proTincia datissima Antonio vires 

et Antonli maritf nota est historia. suppeditare neqaivit,quas tibi copiaa 

6 ObrwU Actiaci'] , Ad Actinm Epiri sabministrabit superlor Germania ? 

XIL 

IN THAIDEM. 

XuLLi, Tbai, negas : sed si te nou pudet istud, 
Hoc saltem pudeat, Thai, negare niliil. 

O Tkai^ nemini recusas : sedsiineare non erubeseis, in hac saStem erubeseas, o 
Tlot, rccMMrtf nHdl, 



^«r«#>»<»»»»<»i»<»^» 



Hnjns Epigrammatis lectio non variat in libris mannacriptis aut prelo ez- 
cusis. ' 

NOT^ 

2 Negarenikil] Lib. xii. Epig. 78. el 81. etLib*xi. £i^.ff0.iii fipe. 

XIII. 

AD RUPUM, DB NUPTIIS PUDBNTIS BT GLAUDIiE PBRB* 

6RINA. 

Claudia, Rufe, meo nubit Peregrina Pudenti: 
Macte esto taedis, o Hymenaoe, tuis. 

O Ih/tf, Pudensmeusuxonm duxii Clandiam Pengritmm: O Hfm am e^mmia 



EPIORAMMATUM LIB. IV. 293 

Tam bene rara suo miscentur cinnama nardo, 

Massica Theseis tam bene vina favis. 
Nec melias teneris jonguntar vitibas nlmi, 5 

Nec plus lotos aquas, littora myrtas amat 
Candida perpetuo reside^ Concordia, lecto, ' 

*Tamque pari semper sit Venus aequa jago. 
Diligat iUa senem quondam : sed et ipsa marito, ' 

Tunc quoque cum fuerit, non yideatur anus. 10' 

€tio (viff tadiM, Tam hene ii^npienHa cimutma c&i^funduntur mo nardOf tam bene 
pina Mamca /aci» AttidM, Nee nlmi apiiMS eopulanlwr teneria vt<i6vs, necrimM 
loto, Mec littora grati^rra eant mfrto, O Concordia^ remane benigna eetemo thaiama^ 
ai VenuM/aveai eemper copulattoni tam mqaaH, lUa pumdam amet eenem: at iita 
9M09M oemMm adcfta tanc vetuia non com^aroai marUo, 



** ^^^^^^^^^^^ 



De mapiiio PudeniiM et CUmdim esl lemmain edd. vett.— l Ckmiia^ Tb^e^ 
mea nufcit Ald. Jont. Colin. Orypb. &c. parenH pro Pudenii in Beverlandi 
Ms. — t Candida perpetuo retidet Ald. Joot. Colin. Oryph. &c. — 9 DUigat 
ipoa in iifidem : iUa codez Pnlmanni et Beverlandi Ms. 

NOTJE 

t Pudentt] De qno jam lib. i. Epig. Poeta tam dalces fore nnptias Claa- 

BS. de Claadia nihil reperi. di» et Pndentis» qnam molBnm. 

2 Macte Mto] Maetns idem eit ac 6 Nee ptet lotot] Arbor notiMima 

•netns, et in vocativo nt plnrimnm ex Homero Odyts. lib. ix. et Piinins 

poDttnry nt * macte vlrtnte.' describit loton lib. Xiii. eap. 17. est 

4 MoMMUa ThcMeiM'] £z melle et «tiam lotoa herba in palaitrinm ge* 

▼Ibo malsnm conficlebatnr, potio n- nere ibidem. 

delicet antiqnia gratiMima: fiiToi 7 Coneordia\ Deam iDtelllge Coo- 

TbeMoii dicit pro Atticis, qnia Hie- cordiam, cni templom erexit Vespa- 

aeds regnaTit in Attica. Slgnificat •ianos. 

XIV. 

AD SILIUM. 

SiLi, Castalidum decus sororum, 
jQui perjuria barbari furoris 

&H,omamentum Mororum CaMtaHdum, qui verhie magniJlciM wrgCM perjuria 

HOTM 

1 Sm, CaMtaHdmk] Silinm lUlicnm Cantalinm dictam, et Mnsis sacrnm, 
intelllge poetam satiii notnm. Mnim Tersaest. 

dicnntur Castalides a virgine Cas- 2 Qiit p^i^nrui] De bello Pnnico 
talia, qnie Apollinem fngiem ad secnndo poema •cripsit Silins: initio 
radices PamaMi in fontem a se primi libri sic habet : ♦ ter Marte ni- 



384 



»1. VAL. MARTIALIS 



Ingenti premis ore, perfidosqne 
Fastus Hannibalis, lereaque Pcenos 
Magnis cedero cogis Africanis: 
Paalum seposita severiiatey 
Dum blanda vagns alea December 
Incertis sonat hinc et hinc fritiUis» 
Et ludit Popa nequiore talo, 
Nostris otia commoda Camcenis. 



10 



fmrwrU barbari^ atque adigis jietjuram ntpfrbiam HanmMiMt ai^ ineimsUnde» 
PmnM dedere ee magnis J/ricanii: renuAa paMiieper eeteritate^ fac aMiienHam 
neetfie Mueiep dmn Utfi aiea December eohUne hin^ et inde etrepit dubiiefrUillief et 



4 FaetuM AnuUfaiis Ald. Jant. CoKb. Janian. Laog. Delph. &c. eeevae^ 
Peenee Beverlandi Mi. — 6 Pautum depoeitain quibusdam veU.'8 Beverlandi 
Ms. kine et inde^9 Ei ludit rota ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Aid. 1501. Jnnt. 
ColiD. Oryph. Ald. IftftO. PlaDt. &c. Pepu Scriverint e eodd. restitatt, cai 
veliicator codez BodleiaoiMi' iwmpa a li^rio perperan icrlpto pro Papm* 



NOT^ 



oiatro Jnratomqoe Jovi foedosy con- 
veotaqoe patrom Sidooii fregere 
doces.' 

5 Mapiieeedere} ScipioenimBIajor, 
Africanos cogoominatosyvicit auper- 
bum Hanoibalemi et CBrthagioenses 
coegit pacem a Koaianiapetere: foit 
et aller Sdpio ob •versam Nnnuni> 
tiam dictut NumaDtiouft, qni Cartliao 
gine IvDdltos deleta, Africanni nioor 
dktoi eet: qoat rea gesta» cnm 
caoeret Silina, poetica Metooymia 
dicit Martialis fieri a Silio id quod 
caoit factnm. Sic Horat. i. Sat. nlti- 
ma. * Torgidnt Alpious joguiat dnm 
Memoona.' 

7 December] Qoo meose talis po- 
titsimom Indebaot Romani. 

8 Incertie senat] Defritillis, turri- 
culi», talit, et tetterit copiote dice- 
mut lib. XIV. tameo per traotcnrtum 
DotaDdum talum enm ette apud Lati- 
Dot, quem QrsBCi vocant Attragahim. 
Plinittt I. ixiiv.ubi Pol>cieti memi- 
oity *Fecit/ioqait, * ct dittringentem 
•e et' Dudom telo incetteotem» duot- 
que pueroflitem oudot talit ludeotes : 
qui vocantur Attragalisootes.' Aiia 



pleraque, ot hoc probet» tettimooia 
adducit CalcagniDot de talorum ludo. 
Ad tummoveDdas vero aleatorom 
fraadety qoi tnbdolamannati caUeat, 
in psrrgo, sen tnrricnla, sive p jaidem 
autvis appellate, repositi UU sicat et 
tetterte pfoasehaatar lo abacam* 
Horatias ii.8at.7. 'qni pro se tol- 
leretatque MiUeret inpyrgom tales.' 
Tesserit qaoqae hidenfces turricnla 
ntebantnr. Tumebaslib. xzvu. eap. 
ft. TurricnlBm et fritillam distiazit 
Suidat: idem tamen videtnr, cnm 
scribit Martialit de tnrricnla lib.xiT. 
Epig. 16. Seneca de Indo Clandil : 
* Nam qnotiet mittnmt erat retonan- 
te fritillo Utraque tubducto fngiebat 
tessera fnndo.' 

9 Etludit Popa [rota] Locns hic 
perobtcnrut mihl videtor: Radems 
intelligit ipsum fritilloro dici rotamy 
quia rotundnt fritillut velut torriculay 
ex qua intut gradatim atpera tali 
excutiebantnr : quare autem dicat, 
mquiore talOf non luibi compertnm 
ett> niti forte, qnod tali prnriginem 
libidioit excltenty ut docet Junins 
Aniuiadveri. lib, iv. cap. U. ei lib.ii. 



RPIORAMMATUM JLIB. IV4 JB9ft 

Nec torva lege fronte^ sed remissa 
Lascivis madidos jocis libellos. 
Sic forsan tener ansas est Catnllus 

Magno mittere passerem Marooi. 

/ 

rota hdU nequhre tolo. Nee eeveroy ted lem vmUu evohe Ubroe perfusoe loMtvw Mli- 
but. Hoc fefrtme me^ teuer CaiuUue muue eei uMere jwmmi m ag n e Ytr^ 
giUo. 



^>»>j»<»»i»^^i»^^«i» 



Qai reia legaot ii»teipr«taiitiiry aleatonmi ciremnstaiitiiiiii' eormia.— IS 
Noonolli legunt: aueueet CatuUue^ probaote Maaainbertio. 

NOT£ 

cap. 4. qnod tali* loaam eet pro patrare pote«t ; ite nt aleatorea alii, 

fttoiioift. Ramiresios lianc Yersnm nt io Teno precedeoti, fritilliB ute- 

• Bepnine intellectiim» ot ait» inteUi- reator, alii mano luderent, liU uv. 

fero se potat hoc senM. Rotam Epif . 16. Jo4icet lector. 
■eei^t pro corona aleatbram, qoam 19 itoMt «t# Celailai] JEtwftu Vlr- 

•ic Toc&t HartMls a sfanilitndioe ro- gilfnm pracessit CatolhiR, cii|)os 

tamm : sedebaot enim aleatores io Carm. iii. est de passere mortuo Les- 

orbibos quosciogebaot omoescircom. bim ; sed boc fiogit Poeta, ot se com 

Nequiere taioy hoc est, talis manu Gatollo mqolparet, SUlom aotem 

jactis sioe fritiilo, io qoo jacto manos com Virgilioy qnem diligeoter imita- 

hnproba compositiones et neqoitias tos est, conferat : iib. xi. £pig. 51. 

XV. 

AD GiEClLIANUM. 

MiLLB tibi nummos bestema luce rogantii 

In sex aut ^eptem^ Caeciliane^ dies^ 
Non babeo, dixi : sed tu causatus amici 

Adventum, lancem paucaqoe vasa rogas. 
Stoltus es ? an stoltnm me credis^ amice ? negavi 5 

Mille tibi pummos : millia quinque dabo ? 

O OeeiHaHe, heetema nocte reepeudi tiH petenti nuUe $ummoe iueeecaut eeptem 
litef , Non habeo : at tu preetexene odteHhm andd petie lancem et pauea vaea, 
Demenene ee, o omtct? an emetimae me dementem ? UU rteueem unUe mtmnwef 
an donabo qmnque miUia 7 



t In edd. vett. heetema noete. Pulmaani et BeverlaDdi Ms. heetenm huej 
qood habent etiam Grateri et Cagoerii vett. codd. — 4 Beverlaodus legit, 
pandaque vaea, ut ap. Yirg. Oeorg. ii. * Lancibns et pandis fomantiacondimns 
exta.* LaoXy /tafowd^Sf in Oloss. 

NOT^ 

6 MiUia quinque dabo'] Cfleciliannm commodatonis vasa emta qnioqoe 
qnendam irridet Poeta argnmento a Bommonfm milllbosy qum niuiquam 
mioori ad majoa : 8i tlbi, iaqoit, ae- anihi reddoree. 
gavi ffliUe nommos, non sodi tibi 



S96 M. VAL. MARTIAU8 

XVI. 

IN 6ALLUM. 

Privignum non esse tnae te, Galle, novercae 

Rumor erat, conjux dum fait illa patris. 
Non tamen hoc poterat.yiyo geuitore probari. 

Jam nusqaa|n pater est, Galle ; noverca domi est. 
Magnus ab infemis reyocetur Tullius umbris, 5 

Et te defendat Regulus ipse licet ; 
Non potes absolvi : nam quse non desinit esse 

Post patrem^ nunquam, Galle, noverca fuit. 

O 6«Ue, Birmo inerelmeral le non esn prMgnum iva noverca, dum Ulm fmi 
nxor genitoru. NikUominuM mvente paire id probari nefniAot. O GaUe^ mmc 
pater dueeetU e vUa; noverea moratur in adibMS tiiii. Qnamioii magmis TnUim 
redneaturab umbris Tartareig, ei Regubu ipse te tueatur, Ulterari neauu: eteniat 
o GaUef qna poet patrem mortaaiii, nou eeeeat ewe noverca, nuMquamfmt. 



^'*>^>^>^>^>^^<^^^ ^ 



7 Ncnpotee obodhi ed. Jont. an. 1612. 

NOT^ 

1 Privignum non esoe'] Vivo patre patrc domi novercam retineat Oallasy 

Oallas qaidam se cum noverca mioas Uli jampridem tarpe com eA foisse 

boneste gerebat, qaam privignam commercinm colligit Poeta. 
deceret. 5 IZeiHwedir] Regaium, de qao lib. 

4 Noterea domi eei^ Ex eo qabd| i. Epig. IS» in caasis dicendis Cice- 

prseter privignornm morem, mortuo roni assentatorie squiparare videtar. 



xvn. 

AD PAULUM. 

Fagbrb in Lyciscam, Paule, me jabes versus, 
Quibusilla lectis rubeat^ et sit irata. 
O Paule, malus es : irrumare vis solus. 

O PMe, vie me ecribere earmina tn Lyatcain, ^ibue leetie iUa erubeeeai^ et 
eaeceneeat, O PauUfneqnam ee: vieeolue 



2 In eadem Jnnt margini ascriptum est : * nAeat et JU irata ? etos codez.' 

NOM 

1 InLyciecfmH Meretrieem qnam Javenalis Sat.Ti. ^Prostitit anraiis 
nrbane carpit Poeta, cnm de Paalo titnlam mentita Lyciscte.' 
conqoeri videatnr. Lyciscsc meminit 



J 



BPmRAMMATUM LIB. IV. S97 

XVIII. 

DB PUERO 8TILUGIDIO JUGULATO. 

QUA yicina pluit Vipsanis porta columnis, 

Et madet assiduo lubricus imbre lapis, 
Injugulumpueri^ qui roscida tecta subibat^ 

Decidit hybemo preegravis unda gelu : 
Cumque peregisset miseri crudelia fata, 5 

Tabuit in calido vulnere mucro tener. 
Quid non saeva sibi voluit Fortuna licereT 

Aut ubi mors non est^ si jugulatis^ aqu» 7^ 

Qiuphatporiaftmiima cohmnia Vipnmu, H kpUhtMeMM perfwKdUwrpkaria 
OMrtMM, ofiM pnvfropw kyemaligUKU cecidit in guitur ]m«rt,9Mt ingrediebaiiir 
tamfia madida. Ei cma gladiae i^feUei oMimet aeerbam mortem^ moUie iifti^ 
faehueetiapiagacaMda, Qaid naa eibi penmeeam eeeevolaU erudeUe fortwml 
aatMletamfiam eet, eijvgalatieyO aqual 

De Puero glEcie oceieo lemma est in Ald. Jnnt. Colin. &c.— 1 VipsaniU 
legit Ant. de Rooy. Vide ad llb.i. Epiff.109.— » Codd. Florent. et Vat. 
habent: omi roecida tempU eubibat; et siclegunt Ald. Jnnt. Colin. Gryph. 
Polmao. JnniaB. Laog. Delpli. &c. 

NOTiE 

1 QiM «wtmi piaU2 Capenam por- aqavdactn porte Capens aaaldne 
tam ioteHlge» de qoa jam sic locotos defloebat. 

ettlib.iii.£pig.47. DeporticoVip- A PrctgraeU mda gelu'] Elegaos 

aana dictom lib. i. Epig. 100. stlri» periphrasif . 

2 LubrieaeiapU] Aream lapidibos 6 Muero iener] Stlria eolm ooo 
atratam, aea paffaoeotom iotellige, mods acmocropoeromjogolavit. 

in qood aqoa, qoam imbrem dicit, ez 

XIX- 

DE ENDROMIDB. 

Hano tibi Sequanic» pinguem textricis alumnam, 
Quae Lacedaemonium barbara nomen habet, 

CnuMai hane aiawmam textrieU Seq[mmiem mwm ad timittUmeextemam «- 

De Andromide io edd. vett. Ad Sequanieum BeverAidi Mi. — 4 Andromeda 

NOTiE 
HanetiHi Endromia veatia erat teatriciaSeqoanicflB/qoiaAMrat con- 
hirsota, qoam vocat Poeta < alomoam fecU a nrollere In provincla Oallis» 



396 



M. VAU MARTIAL18 



Sordida, sed gelido non aspemanda Decembri 
Dona, peregrinam mittiimts endromida : 

Sen lentum ceroma teris, tepidamve trigoaa, 
Sive harpasta manu pulverolenta rapis; 

Plumea seu laxi partiris pondera follis ; 
Sive levem cursu vincere quaeris Atham : 



drmnida, cuiharbara namen eit Laced(gmcnium : equalida est, at non coniemnendM, 
frigido Deeembri, Sice teri» ntoUe ceroma^ amt trigona iqrfrfiit, een manu ornftt 
putoerulenta harpaMta: teu pariiri» plumeapondera vuignifoUia: eeueufUm^ 



in codice Vat. Endromiden Junt. et Colin. Endromeda cod. Florent,— 6 
Beverlandi Ms. trqridumve trigone^^ — 8 PidnMnDi codex habet: formm mneere 
quarie Atham, Hennolaus Barbarus Castigat. iib.vii. pro Atkam legit 



vorm 



qoam yocant hodie Fmneke-Comi^: 
Ifcet antem barban, id eat» 8e«|MUttea 
esset, tamen Or»cnm nomen retine- 
bat: eam enim inTenemnt Lacedae- 
mones, atque ea usi snnt ^ rf 9p6ii/^f 
id esty in cnrsn, nnde dicta endromis, 
ne aodantes post curanm repentino 
frigore corriperentor. 

5 Seu lentum eerooui] Ceromatei id 
est, nngoento ex oleo et pulverey 
«■cfi palsestritsB certabant, qnod cor- 
pori astrictum yariis motiboa tece* 
batnr. 

Tepidumne fr^fONa] Ut hic lecoa i»- 
telHgatnTy bre? iler aiiqoid diceiidnm 
de pHanim geaere, et lodo: qoatnor 
ergo foeront pilarom genera, qoiboa 
lodebant antiqni, follis scilicet, tri- 
gooalis, paganica, et harpastom. Fol- 
lis erat pila magna ex alota confeo- 
ta, soloqne yento repleta, qoe si 
sntiioT eraty brachiis impeliebator. 
Propertios iib. iii. * Co» pila yeloces 
faliit per brachia jactos/ Si minor, 
pognis ejicfebatnr, atqoe pogillaris 
foUis yocabator, ot apod Piantnm in 
Rodente: *follem pogillatoriom fa- 
ciam Extemplo hercle ego te.' Tri- 
gooalis pila, qoae parva erat, non 
triqnetra fignra, sed a loco trigono, 
yei a nonMro, fignra, ant sito loden* 
tmm. atabant enim trea eo ordioey 



n t trigonnm seu t riangnlnm eflicere«t. 
Videlib. xii. Epig. 84.*Teptdon' yet» 
dicity yel qfiod ludentee ealei^ceret» 
yei potios quod attrertata pila In- 
dentium et sudantinm manu tepefi- 
eret. Paganica, .qua in pagis et 
gymnasiis qnoque ludebator, m^or 
trigone, foile ?ere minor^ farcfcebalmr 
ploma, lib. vii. Epig. 82. et lib. xiv. 
Epig. 45. * HsBC qn« difficilia torget 
paganica plnma FoUe attnns Uxa est, 
et mittus arda piia.' Postremom est 
harpaatom a OrKCOverbo hfmifm , ra* 
pio ; pila erat omiiinm minima ex corlo» 
qimm aiter lodeBs altarl rapiebat : in 
solo pniyemlcttto aatiqvi Iwlebant 
barpasl», nt hic daoet Peeta, et lili» 
VII. Epig. S2. Haec ex Mercuriali de 
Arte Oymnastica lib. ii. cap. 6. 

7 Plumea eeu laxi] Hoc est, inqnit 
Mercuriaiis, levia ; follis enim yento 
inflatns leyis est: paganica enim 
farciebatar pinma, nt diximns anpra, 
qtaod de folle non constat : ' laxi' antemy 
hoc est, tente Radero, magni, iati, yel 
minimednri. 

Portirie'] Id est, metiris, et ad* 
ycrtis motum foilis plnmei sen ievis. 
Videat lector. 

8 Atkam] Puemm cnrso yolocem. 
Piiniua iib. vu. cap. 99. 



EPIGRAMMATUM LIB.* IV. 299 

Ne madidos intret penetrabUe frigas in artus^ 
Neve gravis snbita te premat Iris aqua. 10 

Ridebis ventos hoc munere tectns et imbres : 
Nec sic in Tyria sindone tutus eris. 

rore Atham cur$u velocem: ne frigus penetrttbUe wbeatmmbra kwnidoy nevelrie 
/miu repentina pluvia ie epprimai, Hac 4on» nnmih» ittndei ventis et pbnia, 
Nan ila erie eecurue in Tyria sindone. 



^^«^»^^^^^»^^^^ 



Atkan: sed codd. Florent. et Vat. ezhibMit Atkm.-^lt Idem FloreDt. pr» 
eimdone habet Sidone. Polniaimi codex : eindone cultus erie, Ramires de Prado, 
eindene nudueerie* Jnntina nostra in margine, eindone teetue erie; sed tectue 
prseesserat. 

NOT^ 

NemadidMi] Endromis enim de- don quidem eet JEgyptiaca ; amkukm 

fendlt corpos a plnvia et frigore. vero eetf quod mune utrimqueflmMainm 

10 /m] Nnntia est pluviae, pro vocant. Dicta autem est, ut opjnator 

qna inmitur. Bayfins, qoia primum in nrbe Sidone 

19 /a Tyria eindonel Qnam Jnlins hujasmodi amictos fieri ccepit. Obid 

Pollnx lib. Yii. cap. 10. sic ezplicat : lyria a Martiali dicta: erant enim 

2aMK, l<rrir Aiyvrria /Up, wtptfi6\ator V vicins nrbes Tyrns et Sldon. 
^ <fi|, rh ww ilKpotraor uaiKoCpwoif : finbi- 



XX. 

DE CiERELLIA BT 6ELLIA. 

DiGiT se vetulam, cum sit Caerellia puppa: 

Puppam se dicit Gellia, cum sit anus. 
Ferre nec hanc possis, possis, Coline, nec illam : 

Altera ridicula est^ altera putidula. 

Cwan Carelm tit purllaypr<Bdicat ee omcm : GelUa u pradicat pueUam, cum 
nt vetula, Nequeae^ Coltfitf, hanc toUrare^ nec iUam. AUera inepta ett, aUera 
puiidula. 

Hoc Epigramma snperiort adjnnctnm legitnr in editione Schrevel. an. 
1070. in ejnsdein ed. prima an. 1050. non item. Ad CotUnum ioscribitnr in 
fodice Tbuaneo. — l Beverlandi Ms. CheretUapuppa. 

HQTJE 

4 AUera ridicula] Oellia nempe, letn gravitatem imitata omnibns erat 
cnm niodos omncs et pnellfe gestns fastidio, atque ab ca tanqnam a re 
•Ifectftret. ptttida vnltom qnillbet avertebat. 

AUeraputiduki] Caerellia nerope ani- 



800 M. VAL. MARTIALIS 

XXI. 

DB SELIO. 

NuLLos esse Deos^ inane coelam 
Affirmat Selius^ probatque ; qnod se 
Factum, dnm negat hocy videt beatnm. 

Sdiu» asteverai tuiUa esu mtmtmi, ceehtm commeniUuiMf etprobat ; quod dam tji- 
feiaiur kaCf eermt $e evaeieee divitem. 



^■^^^^^■^^^^^^ 



De Celio est lemma in Ald. Joot. Colio. &c. De Segio io codd. Florent. 
et Vat. 

NOT^ 

1 tnoMeeeBium] Hoc est, Diis Taco- Deotentiam vide apod Senecam libro, 

nm, vel rem commentitiam, ot ioter- « Qnare boois virls roala accidant, com 

pretatus snm. sit providentia.' 

S Videt beaium'] Molta in lianc 



XXII. 

DE CLEOPATRA. 

Primos passa toros^ ct adhuc placanda marito» 

Merserat in nitidos se Cleopatra lacus,; 
Dum fugit amplexus : sed prodidit nnda latentem, 

Lucebat totis cum tegeretur aquis. 
Condita sic puro numerantur lilia vitro : 5 

Sic prohibet teneras gemma latere rosas. 

Poit jtrimo» caugreetus Cleopaira adhuc lenienda a vtro »e immereerat in laeu» 
peHucido» ; dum tfitai ampUjcu» : »ed aqua patrfedt dflHe»eeniem : »pUndebat 
enim, cum occuUaretur toti» undi», lAUa repoeita in nUido vUro ita numerantur : 
hoe modo gemma vetai deUteecere tenera» ro»a». /rmt, aique undU imm£r»u» 2i- 



De CUopaira uxore inscribitnr in Ald. Joot. Colin.&c. De CUopairana' 
tairiee in Beverlandi M».— 1 Codd. Florent. et Vat. nee adhuc placamda.—^ 
Mereeratin Uquido» AnU de Rooy. Vide Ovid. Met.iii. 407. IV.S54. Epixt. 
Heroid. jlt. 167. Avian. Fab. ii. 4. et Snakenb. ad Cort. iii. 1.— 6 Camitla 

NOTiE 
1 Prtmof jmum] Cleopatra Mar- 6 Gemma] Lapidem peUncidQm 
tialis nxor, amissa Tirginitate, sobi- intellige vitri inttar, qno rosa in 
rata marito in aqoas se immersit, hortis tegebaotnr. Ub.Tiii. Epig«6S. 
qnam tamen aocntns Ule invitam 'Condito perspicna viTit ▼indemia 
deotcnlatua est gemma.' 



EPIGRAMMATUM LIB. IV. 801 

Insilui^ mersusqoe vadis lactantia carpsi 
Basia : perspica» plus yetuistis aquae. 

hamoBcula rtdttentia, O tiiNf« mtiiay impadiutU atera. 

ne paro Beverlandi Ms.— 6 Pro teaeraB ScriTeriua legit feiniu,— 8 0§cala 
codez Vaticaoas. 

XXIIl. 

AD THALIAM, DB BRUTIANO. 

DuM tu lenta nimis, diuque qoaeris, 
/ Quis primus tibi^ quisve sit secundos ; 
Graium quisve Epigramma comparabit: 
Palmam Callimachus^ Thalia, de se 
Facundo dedit ipse Brutiano. 5 

Qui si Cecropio satur lepore, 
Romanae sale luserit Minervae ; 
Illi me facias^ precor, secundum. 

DoM fv, o Thdlkij nimiU eauctarit, §t dia duhita» eai des jmmatf aat teeandaM ; 
aat gatu eompooit elegoM Epigramma : ipae CaUimaehuM detalit t/ieioriam de ee elo- 
qaeaH Brattamo, Qm ti/aMtidiene Attieam venattatem^ joeatat /aerit arbamtate 
RoaoiamMiHerta: rogOfnuhi det tecandat ab Hlo, 



^^^^^^^^^^^^ 



Ad ThaHam lemma est in edd. velt.— 8 Gratantfoitoe in iisdem : Gratam' 

Se codex Fiorent. coM|iar<it»i BeTerlandi Ms.— « Qaitie Ceeropio Beverlandi 
s. Qai fi tecropio Jont. an. 1612.— 7 Romanee tcoUe cod. Ftorent. 

NOT^ 

4 {^aUimaehat] Poeta Cyrensns Martialis. Bratiani tw meminit 

prsatantiMimns, qnem in antiqnam Plinins Janior lib. yi. Epist. 22. Pro- 

dignitatem restitntnm nnper in lucem bitate et rerum gestamm gloria 

edidit emdita Tanaqnilli Fabri filia ; nobilis imperante Tr^ano fiorait : ab 

▼ixit temporibas Ptolem«i Pliiiadel- illo aatem secandas esse optat noa- 

pbi» qno familiariter osas est. Epi- ter Poeta, si a Graecis versibns ad 

graromata, Hymno», et Elegias Latinoi se contalerit. 

Orsce scripsit elegantissimas ; a Thaiia^ Una ex novem MnaiSy qm 

9rntiaB0 tamen illnm superari didt jocis pneest. 



30S M. VAU MARTIALIH 

xxiy. 

DB LYOORI, AD FABIANUM. 

Omnes, qaas habuit, Fabiane, Lycoris amicas 
Extnlit; uxori fiat amica mese. 

Fatumef LycorU extutU onuus andea» quoM halmU ; iiitfai amicitiam cum maa 
em^age. 

Ad Fahkmum lciDma in Alcl. Junt. Colin. Oryph. Palman. Lang. Jnnian. 
Ad Fahiamim de Lyeori venefiea in aliis. 

NOTJS 

1 Lyeorie'] Qnedam foit meretrix priom. 

▼enefica, qnaB aBmolaa omnes Teneno l/awrt] Ut ab ea qnoqne «ieratnr 
interficiebat. nxor mea. 

2 Extulit] Verbnm foneris pro- 

XXV. 

DB LITTORIBUS ALTINI BT AQUILBIA. 

^MULA Baianis Altini littora villis, 

£t Phaethontei conscia sylva rogi ; 
Qaceque Antenoreo Dryadum pnlcherrima Fauno 

Napsit ad Euganeos sola puella lacus; 

^ O UUara AUhd omiila Bcmta» rtfltf, et nenma eonadum wmrH» Phaiiheniie: 
eitu^o nirgo/ermmeeima Ihryadum^ quam wekem ad Vemetei paUdea Paiamnma 

Ante hoc Epigramma molta ex lib. i. erant in codice Cagnerii : similis 
confusio est in Colin. et Jont. vide ad lib. i. Epig. 104. 105. Ad ^lgtaMam 
Pnlroanni codex. De VUiutiha» uildat inscribitor in edd. vett.-^ Q?tmn/fu in 
iisdem. — 5 AfftakM, Tynuama Beverlandl Ms. 

NOT/E 

1 iitttnl VUtwa\ Altinnm oppidnm Ovid.Met. ii. PKn. lib. iii . cap. 16. 

fnk amoenissimnm ad mare Adrlati- S Q.uotque Aninwe^ Antenor capta 

cnm, "Eirri S^ icai rb "AXruwy h IXci Troja fugit, atqoe ad Venrtomm 

vapflorX^^ior txe" if *Paov6^ rV O^v: littns appulit, nbi Pataviom condldit, 

£M ei AUxMsm tn pnlude, eedem 9110 bodie,P<ufoiM.Enganel,qnietHenetiy 

hMoeweia siIn. Strabo lib. ▼. PKnlog et postea Veneti, Itali» popnli ad 

lib. III. cap. 18. mare Adriaticnm, qnomm regio 

9 £< PAiiet/koaiet conscta 9ylea\ Po- bodie itfarea IVavuajia vocator. 

pnlos intelligit in qoas Phaethontis Poeta aotem fingit Dryadem, id est, 

aorores miseram (jns casnm deflentes nemoris Nympham, nnpslsse Fanno 

ad Padi ripas fnerant commntat». qni pneest agro Patavino. 



RPIORAHMATUB LIB. IV. 903 

Et tn Ledaeo felix Aqnileia^inaTO, 5 

Hic ubi septenas CyllaruA faaosit aquas; 
Vos eritis nostrad portos requiesqoe senectsB, 

Si juris fuerint otia nostra suL 

Fmmm dmaai matorem: «< <«, o AqwiUMi^ bmta TinuMoLidm^ kie wbi Cylianu dt- 
kU aiptoMM mdot: wo9 JUtii perfugmm $t re^mm memmHeeiutiMf « etm n e et ra m 
meerMerimtimUbertetem. 

aOTM 

5 Ledem TUmm] TimaTns, bodie diiit, qsia CMtor Lete fiUat ods 

Tiemuoy foiu est in Foro Jalii, hodle cooi ArfonantU ad TlmaTiini ▼eaity 

le Frindf ez qoo tanta scatarit aqoa- in ciyas septeni oatlis CyHaras ejn» 

rom copia, at septem ostiis inflaat eqaasbibiHsefingitor. Aqaileiaantemy 

in mare. Virgiliiis ^n. i. novem os- Aquilegiaf arbs Patriavch. Camornm 

tia refert: ' fontem soperare TimaTiy metropolifli &c. 
Unde per ora novem/ &c. Ledsam 

XXVI. 

AD POSTHUMUM. 

QuoD te mane domi toto non vidimus anno, 
Vis dicam, quantum» Posttrame, perdidepm? 

Tricenos, puto^ bis; vicenos ter^ puto, nummos. 
Ignosces ; togolam^ Posthume, pluris emo. 

O Poethumej plaed vrrferam tfeamUm mmeerimf qued per mmum mtegrum te 
maue uou eaiutaoerim U tedibue tuie 1 Opinor eeutum vigiuU mmmoe me perdi- 
disae. Vemam dabit, o Poethume, plurie mihi coustat toguta. 



^^^>^^» >»»*«#<*>»» 



S Codez Palmanni ezhibet, de noetrie eompuio numtuie. 

NOT^ 
1 Vie dicam quantum'] Poeta ava- verit, parvam fecisse se jactaram, 
mn qaendam Posthamam irridet, centnm nempe et viginti nommommy 
q«i tenniMima clientibus mercede cam togam plaris emeret. Legiiat 
data «oU volebat. Martialis ergo alii : IVieenm puio bie de naetriseoao^ 
dicity qood Poflthnmom non salnta- piifo imimMi. 

XXVII. 

AD GA8AREM AUOUSTUM DOMlTfANUM. 

S^PB meos laudare soles, Auguste, libellos. 
Invidtts ecce negat: non minus ergo soles. 

O AuguetefConeuenetifrequenter eommendare meoe Hbroe: en IMdnf inJMatm': 
Ad Anguetum ioscribitnr in edd« vett.— 8 Radems reponendom putet cnm 



904 M; VAL. MARTIAL18 

Quid^ quod hoRorato non sola voce dedisti, 

Non alius poterat qnas dare dona mihi ? 
Ecce iternm nigros coorodit lividos nngaes. 5 

Da, CsBsar, tanto tu magis^ nt doleaL 

prapterea nen ndmu cotuuemiU. Quid ▼ero, ^uod non wrhiMttUB mihi Umdaio lor- 
gUSuetwmnerm^ qnm ndki Urgvri nequibmi ulme 7 en mrmu m^Utobu eerrodU ni- 
groe mtguee. Th, C«Mr, largire tanto magi», ut meereai, 

iotemgatione: numminueergoeoletf—S Codex Yat eontoreU Uoidue ungue» ; 
qnod liak»ent etiam Ald. Jnnt« et Colin. 

NOT^ 

a Non minue ergo"] Hoc loco ergo S Quid] Hoc est, qnid ▼ero fmciet 

ftignificat propter haoc causau, id- inTidoa, ^c. 

circo. Sensns est : Llcet invidua 4 Nou dliue poteraf] Dehu mnnerL 

neget, non idcirco libros noatri PoetuB bua dictum lib. ii. Epig. 91 . et 92. 

minus legebat Domitianns. Legnnt 6 Da, Ceeear] Urbane aliqnid aibi 

alii per interrogationem, et forte mendicat ab Imperatore. 
meiins : mun mini» ergo eole»? 

XXVIII. 

AO CHLOfiN. 

DoNASTi tenero, Chloe^ Lnperco 

Hispanas^ Tyriasqne, coccinasqne^ 

Et lotam tepido togam Galeso^ 

Indos sardonychas, Scythas smaragdos, 

Et centam dominos nov» monetae, 5 

Et qnicqnid petit usque et usque donas. 

Vse glabraria, vse tibi misella : 

Nudam te statuet tuns Lnpercus. 

CJUotf, moUi Lupereo dedieti Hiepmuu ▼estes, el Tyriae, et coedmtt, et togam 
ablutam tepido Galeeo, eardoniehae Indoe, emaragdoe ex ScfftlKu, et centum doum» 
nee noMV moneiUj et eemper et oemper largirie quiepiid pottutat. Va giehraria, 
ta tibi mieetta ; tuue Luptrcue denudabU te. 

8. 4 Hi dno vertnt transpositi snnt in Ald. Jant. etColin. — 5^ Ei eenium 
numeroe in iisdem : mimaiM tn aliis. NwnuSf (Nvaimiif) et nvmttf, i.e. mm- 
erue, siepissime permntata a Ubrariis.— 7 MioeeUa Beverhudi Ms. 

NOT« 

1 Cldoe] Mulier libidinosa. 5 Et centum dominoi] Anreos nnm- 
8 l^om Galeeo] De lioc fluvio dixi- mos intelligo Domitiani effigie nota- 

mns lib. ii. Epig. 4S. ' Te Lacedae- tos. Alii legnnt numeroe. 

monio velat toga lota Oaleso.' Vestes 7 Glabraria] Proprie dicitnr ovis 

qnoqoe e laoaBstica summoerant tonsa. 

inpretio. 8 Nicdam te] In Lnperci nomine 



KPtOBAMMATUBI L1B. IV. 

NOTiE 

iadit Poeta: Lnperci enim erant qiio ietu foDcnndft fieri ore^ebaatar. 

Sacerdoteii ab Evandro instituti in Jnvenaiii Sat. ii. * N^c prodest 

honorem Panos ; vel, nt alii volunt, agili palnaa prvbere Lnpareo/ O? i4. 

a Romulo ; qiii Lopercales lados cele- Faat. ii. * Tertia poat Idua nodos 

brantes nndi per nrbem discurrebant, Mirora Lopercoa Asplcity et Fauni 

fobminatque sibi obviaa percutiebant : aacra bicornii erunt/ 



XXIX. 

AD PUDBNTBM. 

Obstat, care Pudens, noitris dna tarba libellis : 

Lectoremque frequens lassat et implet opos. 
Bara juvant: primis sic major gratia pomis;.. 

Hybernae pretium sic meruere ros». 
Sic spoliatricem commendat fastus amicam^ 6 

Janua nec juvenem semper aperta tenet« 
Ssepius in libro memoratur Persius uno, 

Quam levis in tota Marsus Amazonide* 

O dikeie Pudens, mia mvHUudo offieit noBtrts It6ru, atque opys ingem drfaHpd 

et eaturat leeiorem. Rara plaeent : koc modo frima poma gratioru emnt : hocmodo 

■ hgtmaUs ro»afuerunt aetimata : hoc modo suiyerbia commendat $poHatricem me» 

retricem^ nec perpetmo patentjanua retinet adoleseeniem. Vno in libro frequentior 

fit m«nito Ferm^ tfucm laaii Me^ m taia Ameatmd a . T% e»km ifi/emcumxfue 



5 Snnt qni legant Teauiuex at faetns bie est illa Hieretritfcntt ar», qna faati- 
dire finffnnt amatores suos, qno acrius incendant. Alii leg unt. FasiuMf litera 
niajuscnla, ut sit nomen proprinm. Fustus Langin*, errore torsan typotbe- 
tarnm. — 7 Sirpius in Ubro numeratur Pnlmanni codex et Beverlandi Mtt-rS 
' Sicut dno fuere Codri, nnus Poeta celebria a Virgilio laudatus, alter a Jo- 
▼enaleexplosus; ita qnoque duoR crediderim fnisse Marsos: nnuA ab Ovidio 
cum Rabirio comparatus» alter liic a Martiale /eru dietnt. Nam quod Sca* 
liger in codd. Codrua leirerit, vix adducor habere iSderoy cinn opt. Thnap. 
Florent. aliosque pervolverim, qni cnncti habent Marsus, Scaliger intelligit 
eum Codrum, de qno in Juvenal. Sat. i. Vereor tamen ne ipsnm fefellerit 

HOTiB 

1 Care Pudens] De quo lib. i. Epig. 7 Persius'] Poeta satis notna. Hoc 
SS. eat : Magis placet brevis Persii liber, 

^ Hybema pretiuml De roaia byber- qnam ingens Marii Poemade Ama- 
nia lib. vi. Epig. 80. aonibus. Hic autem Marsus, qnicnm- 

^ Commendai fastus'] Snperboenim que ilie fuerit, alins eme videtur ab 
meretricis fa^tidio aUicinntnr joveaea. eo cujua mentio facta est Epiat«Ia li- 
Alii legunt FamstuSf nt sit nomeo pro- bri primi. 
prinm. Qnam .lectioiiem aaaoa probo. 

Delph, ei Var, Clas. MartiaL V 



'^306 M. VAL. UARTIALIS 

Ta quoqne de ncstris releges qacmcamqiie libellis^ 
Esse putasolnm: sictibiplaris erit. 10 

€v«fcw» ex tnotiriM ff6m, cnde etM adum ; $iepluri$fade». 

corrigendi Ubor.' Bewrland.^9 Edd. yett. quaeunque libelUe. Lectio nostra 
Raderi ingenio debetar. 

NOTJE 

9 Quemcumpie'] Alii quacumquef minns bene. 



XXX. 

AD PISCATORBM. 

Baeano procul a lacu monemus, 

Piscator, fage, ne nocens recedas. 

Sat^ris piscibus hae natantur nndse^ 

Qui norunt Dominum^ manumque lambunt 

niam, qua nihil est in orbe m^us. 6 

Quid^ quod nomen habent^ et ad magistri 

Vocem quisque sui venit citatus? 

Hoc quondam Libys impius profundo, 

Dum praedam calamo tremente ducit^ 

Raptis luminibus repente ceecus 10 

Captum non potuit videre piscem : 

Et nunc sacrilegos perosus hamos, 

Baianos sedet ad lacus rogator. 

At tu, dum potes» innocens recede, 

O pieeator, moiiejin», longe dedina a taeu Bcmmo, ne reue abeae. Piten eaeri 
wUant hie in undis^ qui agnoecunt dominum^ et lambunt manum iUam, qua nikil 
myu eat t» mundo, Quid quod nomen est ipne, et eingvH vocati accedunt ad vocem 
mtimagietn? Hocolim lacu Afer tm/nue^ dumcalamo tremente trahit pnBdam^ 
erepiu oeul a sub to excacatua nequivit aapicere piecem : et nunc odio haben» Mcrt- 
legoe hamoe mendicua eedet ad laau Baianoe. Sed tu, dum Ucet, umoxiue abi, ct6it 

8 Gruteras legity lAbyi improbue, quod non Bpernendnm putat Gronovint. 

NOTJE 

S Sacriipieeibui'] Deo nempe Do- 6 Quidquod] Vehementias instan- 
mitiano eonsccratis. di gratie ^ fHMl in oratione poni- 

4 QHtnoriMe] Domitiaoam: pisces tur. Ciceropro legeManilia: *Qaid 
▼ero mansaetos fieri docet ^iianos qoodsalassociommsammumln peri- 
lib. ▼III. de animalibns cap. 4. Hoc cnlam ac discrimen addacitiir^' 
idem repetit Martialis lib. x. £pig. 8 LtAys impiue] Miracuiom hoc 
^* mihi poetieam Wdetor. 



BPIGRAMMATUM L1B. IV. 307 

Jactis simplicibas cibis in undas, 15 

Et pisces veiierare dedicatos. 

«0» dQloM tMmiMBu ui aquMf <l cvic pUetM MMemrtM. 



— IS Beyerlandi Ma. rtfore.— 16 Et pi$eu tku errmt deUeaioe in eodem Ms. 
ddUaiee placet Oratero; naro 'delic«ta'yeteres dUerc pro 'dedicata,' et 
' delicare ' pro ^dedicare/ teste Fetto. 



XXXI. 

AD HIPPODAMUM. 

QuoD capis in nostris diciqne legiqae libellis ; 

Et nonnnUas lionos creditar esse tibi : 
Ne Taleam^ si non res est gratissima nobis, 

Et volo te cbartis inseruisse meis. 
Sed ta nomen babes averso fonte sororam 5 

Impositam, mater qaod tibi dora dedit : 
Qaod nec Melporoehe, qaod nec Polybymnia possit^ 

Nec pia cam Phoebo dicere Calliope. 

Qmed efUi prmdiean ei Ugi in eJutrHe NMfrif , edque inde pmtae eenueqm ^iqmod 
deeme : diepereeMf nin hoe mtAt jueumdienmum ftt, €f cvpio te interere uuie 
Ukri». At tibi eomtrario fomte Muemrmm daium eet noaw» ^iMd tiH umpoeuU 
agreeiiMgtniirim: fuod eeleirrare mequeat Mapomume^ mee PoUfh pmm*9 mc jrie 



5 Beverlandi Ms. eredihir ide l«M.— ^ In eodem Me. mtm freede^ et aie 
lefitScriyeritta: in edd. Tett. avereum /eal«.— 7 Qmod meqme Mdpameme in 

NOTJE 

6 ile«rM fmttel Id est, Tnnm no- yenai lyrlci. Horatlas i. Od. 1. * nec 
proptertyllabarumoontnmaciam .Polyhymnia Lesbonm refnglt tende- 



non convenit carminibns. re barbiton.' 

7 Quod mee Melpomeme] TretMnMa 8 CaUiepe'] Venibne lieroicia pne- 

pro triplici Carminnm genere poenit. tidet VirgilinB JEn, ix. 526. ' Vos, 

Melpomene prteest TragoBdiis et Ele- o Calliope, prCcor, aspirate canentl.' 

glU : nnde Horatins i. Od, 24. * pra- Plam dixit, Tel qnie filll snt Orpbei 

dpe Ingubres Cantnsy Melpomene/ mortem defleyit, yei qnia heronm et 

Stt, maxime Deornm landes caatt. 

7 Nee PolpkpmM] Cnl ear» snDt 



808 M. VAL. MARTIALIS 

Ergo aliquod gratum Mnsis tibi Bonien adopta: 
Non semper belle dicitnr Hippodamus. 10 

CaUiope eum Apottine, fgitwr facias tiln aUquod nomenjwmiium Mmw: nom 
eemper venuste diciiur Hippodemm, 



i^»^i»^^»»«»^»<r^^ 



iigdem. Polymneia cod. PnlmajAi. — ^9 Beverlandi Ms. nomen adoptet.—lO Hip^ 
nodamwuitt eodem. Sic ^H^odamna' et < Hippodamia' apud Jnstinum 
M. Cf. Ovid. ex Pont.iT. IS. RntH. Nnrnat. ad RttfQm 419. et Sfmioad. 
ad Sidon. 103. p. 222. 

NOT^ 

10 Nonsemper heUe] Nomen Hip- omninOy sed mlnns eleganter Cannini 
podami Poesie qnidem non repngnat snpias accommodaretnr. 

XXXII. 

DB APB ELECTRO INGLUSA. 

Et latet et lucet Phaeihontide condita gutta, 

Ut videatur apis nectare clausa suo. 
Dignum umtorum pretium tulit illa laborum. 

Credibile est ipsam sic yoluisse mori. 

/nckaa iuecino deliteeeit ei eplendd aphj «1 niie^ut eondUmam meimn. lUm 
eoneecuia eet mercedem cohmkmbIcm tantia laboribuB: verimmiiU at ^^eam «fta- 



^#<»**<»i#i»i»»*i»»»* 



Hnjos Eplgrammatis lectlonem non variant membransB ant libri ezcnsi. 

N0T£ 

1 Ei kteet PhaetkonHde^ Sorores Idem didtdeTipm infra Epir.59. 

Pha^thootls in popalosfnernBt trana- et de formica Kb. n. Epig. 16. 

mntat», ex quibus deflnit snecinam, 2 Nectare clraja] Id est, suo melle ; 

qood idcirco yocat Phaetbontidem electmm qnippe mellis eolorem re- 

gnttam. Ovid. Met ii. Forte sacclni fort. 

gatteinapemdeeiderant,qQibuscon- S T\mtorum laboruml 1>e qoibiit 

densatistanquamtamaloclaadebatur. fuseVirgil. Oeorg. iv. 

XXXIIL 

AO 80SIB1ANUM. 

Plbna labaratis habeas cnm scrinia libris^ 
Emittis quare, Sosibiaue, nihil ? 

SembHm^emntitiiinifondirrferH UMa elab&ratii^em-nihU edii infuetmt 



^»#^^.#,»^»»» 



In hoc Epigrammate etiam nnUa ett lectiooii Tirietaa. 



BPlflRAMMATUM LIB« JV. 109 

Edent hffiredes, inquis, «lea Garmioa: qaando 1 
Tempus erat jam te^ Sosibiiiie, legi. 

Har€d(f$fm^fMkabmiwm9 fmsm: «mwI*? O SmUmUy jmm %§m^ tm» U 
evolci, 

NOT/E 

4 Tempus erat] Sosibiannm qnen- mori illnm debnisse, qno le^ possent 

dam irtidet Poera : videtmr enlm fp- ejns librl. Heraldus stc expricat: 

sum hortari nt edat suos libros ; sed Trmpus erat decessisse te, et ossa 

cnm noiit Sosibianus legi nisi post tna esse lecta. Nam ossileginm pro- 

•uam mortem, intelligit Poeta jam fecto videtnr alludere. 

XXXIV. 

AD ATTALUM. 

SoRDiDA cnm tibi sit; Ternm tamen^ Attale^ dixit, 
Qaisqais te niveam dixit habere togam. 

Atiale, eum habea$ vettem spmremi^ mkOominM» profert veriiaiem^ pueqmo 
frefexi tihi yaneam ette togam* 

1 Attale dieU Ald. Jnnt. Colin. Orypli. Pnlman. Jnnian. Lang. Delph. &c. 
—2 In ikden, didi kabere tof^am, . 

NOTJB 

1 SMIrfaeiMiliMnO Attafico]ns- Vfde Mb. ix. £pt|r. 56. In eo ▼•ro 
dam toga tam attrita erat, ut fila nu- jocns est, quod toga nivea opponatur 
daalbescerent, nnde nivea dici pote- sordidae. 

rat; vti nivea dicitnr, qnia frigida. 

XXXV. 

DB VU6NA DAMARUM. 

Frontibus advetsis molles concorrere damas 

Vidimas^et fati sorte jacere jmri. 
Spectavere canes pra&dam : slapuitqae saperbus 

Venator^ cnltro nil snperesse sno. 

Spectminnit imbellee damae eengredi advertii fnmiibMO^ et proeumbere «9110» 
eam /ati. Caneo videnmt pradam: mirumque feroei vtuatori vtsum eat^ nihu 

2 Pnfananni vetna codex : HfatoforUjacere paru 

hOTJE 

3 Spectmera emu»\ Nempe se » 4 Cvitro nill Cnltrum venatorinm 
prsda abstinuernDt, cmn videreiit intellige, quo feras inter6cere sole- 
^■■ui» IUm mntaam ia necem advcirsa bant venatores in amphitheatri vena- 
fronte mere. tioulbui. 



810 M. YAh. MARTIALIS 

ITnde kres animi tanto cahiere fnroie t 5 

Sic pngnant tanri, sic cecidere viri. 

ratmre mn» cmUv: UwU m t il m mdmi moemm Mmi tmiU rMt7 koe wi» Uaui 

NOTfi 
5 Unde Uvee weum] Damitiano 6 Sk eteUM] OUdUtom icili- 
adnlator, cojos nomine damu foisM cei. 
concitatas intelligtt Poeta* 

XXXVI. 

AD OLUM. 

Cana est barba tibi : nigra est coma : tingere barbam 
Non potes, h»c caosa est : sed potes, Ole, comam. 

OU, hMbm barbam emmi; kabee mgree eajriUo»: ne^ie eelermt bmrbamf keee 
ratie eet: «i petee eapiUee, 

2 Jontina nostra margini ascriptom habet : 9110 ohcm eeif eei peia^ Oh, 

NOTJE 
1 Timgere bmbmei] Forte qoia fo- Olos eodem morbo laborabat, qno 
008 in barba minns commode qnam in CharinoB, de qno lib. i. Epig. 78. nnde 
capiliii t^ebatnr; vei forte, qnod fiiciledilaeietnr facna. 



XXXVII. 

AD AFRUM. 

Cbntum Coranns^ etducenta Mancinns, 
Trecenta debet Titins^ hoc bis Albinos, 
Decies Sabinns^ altemmqne Serranns ; 
Ex insnlis fundisqne tricies soldnm^ 

Orrueimu debet eenimny ei Mmuimie duetnia^ TiihtM ireeenUi^ AWhme eeacctnia, 
SabinMe deaee^ ei Serramu alterHm deciei. Ex ineuHe ei fmeiu triaiee pUna 

1 CetAmn Caraeinue in qnibosdam : Coranue habent edd. antiqniss.— S Alii 
legont Cerranue, qaod exhibet Beverlandi Ms. alii, SaranMMy alii denique Sar- 
natMf. Similis confiuio ett ap. Jnvenal. vii. 80.— 4 Beverlandi Ms. aaiidKM. 

NOTiE 

1 Cenium^ dueenia^ Trecenia'] Ad- sola stant, ab aliis separata, dicoDtnr 
Junge millia sestertinm: adverblis insolse, ez qnamm locatione magnam 
vero bie, dedee, iriciee, ter^ adde cen* pensionem percipiebat Afer. 
tena millia sestertinm. TrieieeeoUtum'] Sic lib: i. Epig. 100. 

4 Ex ineuUe] £dificia in nrbe qnn dizit < vicies plenum.' 



SPfQRAMMATUM LIB. IV. 311 

Expecore redenntter dQcenaPamensi: . 5 

Totis diebus, Afer, hoc mihi nanras: 

Et teneo melins ista^ quam menm nomen. 

Numeres oportet aliquid, ut pati possim : 

Quotidianam refice nauseam nummis. 

Audire gratis, Afer, ista non possum. 10 

pereifU, ^ex peeore Parmenn iexeeuia, O Af^» ^ «s^* reeeuei per diem 
mHdum; titque itta mihi noliora eumt mee nomine. Par eet dee atiquid^ «t ferre 
r^Uam: wamu eomipenaa teedkaM fnolidumiim. O Afer^ ne^puo aaeealtare ieta 
graiatao, 

NOT£ 

5 Ex peeore Pmwine(] Oves Par* putin Usdatar a MMtroPoeti. 
menses interpretarei qaaram Una 



XXXVIII. 

' AD GALLAM. 

Galla, nega: satiatur amor^ nisi gaudia torquent : 
Sed noli nimium, Galla, negare diu. 

O GaOa^ reenta; amer expietwr^ niei leetkia emeiat: ai, • Geltay ne reeaeee 



In hnjns £pigrammatis Uctione nnlla est varietas in liliris impressis ftut 
•criptto. 

NOT^ 

1 GaflOyMfa] Ejnsdem argnmenti est Ub. i. Epig. 68. et Epig. 82. infra» 



XXXIX. 

AD CHARINUM. 

Argbnti genus omne comparasti, 
Et solus veteres Myronis artes^ 

Eaeieti ommem orgenH ^peeiem, et eolne poeeidee antifnae artee MyrenU^ eetne 

NOT£ 

1 ArgenHgenueomne'] Idest, vnsa neyPraxlteUy Scopa, et Phldia; de 

argentea omnis generis. qaibasVide Pliniumlib. xzxiv. cap. 

3 Myronie arteel Vasa nempe Csb- 8. 
Uta ab egregiis his artificibus, Biyro- 



912 M. VAL. MARTIALI8 

Solua Pmxitelis inanas, Scopaeqiie, 

Solus Phidiaci toreama cceli, 

Solas Meatoieos habes labores. 5 

Nec desant tibi vera Grantiana, 

Nec qaae Callaico liaantur aaro, 

Necmensia anaglypta de patemis. 

Argentum tamen inter omne, miror, 

Quare non habeas^ Charine, param, 10 

opera PraxiieliM et Scopay iolus toreuma Phidiaei cof/t, »oUu opera MtmioriM^ 
Nec vera Glaniana te deflciunt, nec qua obUnuntur auro CaUaicOy nee anaglypta 
de meneis patemU, NihUominuM inter omne argentumy miror, o Charine, eur tibi 
won tit purum» 



^^^>^^ * >^'^<^'^^t^ 



8 Copeeque Beverlandi Ms.^G Bera glaniana io marg. Jnnt. qnod triboant 
Plthceo. Alii legiioty vasa glaniana, Pro Grantiana alii le^endnm potant 
Gratiana, ut est ap. Plin. lib. xxxui. cap. 11. alil, Graniana: Salmasins, 
GenHana, Raderns pntat retiDendvm Glaniana, qnod babent edd. aDtiqniss. 
cnm Ald. Jnnt. Colin. Grypb. Pulmao. Lang. &c. Vide Var. Notas. — 7 
CaWttco in ed. antiq. Ferrar. Aid. 1501. 1517. Jnnt. Coltn. Gryph. &c. Gol- 
laico Junian. Lang. &c. Vide D. Ueins. ad Cland. m Prob. i. 49. CaUanic^ 
Beverlandl Ms. 

NOTiE 

4 Phidiaei toreuma'] De qno lib. iii. mnt lib. xiv. Epig. 95. Callaici aoteai 
£pig« 35, popnii Hiapaot»! bddie regoom Gal- 

5 Solut Mentoreoa] De Mentore Isci». 

dictnm quoque lib. iii. Epig. 41. S Anaglypta'] Hoc est, vasa in as- 

6 Gnmliaaa [GlamaJia] Exoffieioa peritatem excisa, ut seribit Piioias 
Glanii. Vel forte iegendom, Grati" lib. xxxiii. cap. 11. ab &y&y.a 



ot legitor apnd Piinium lib. eiyK6^y8calpo, 

xxxiii.cap.il. * Vasa ex argento Mentie de paiernui] Hoc addit ot 

mlra inconstaDtia bnmani ingenii va- osteodat illomm pocoloram antiqui- 

riat, nollnm genns officine din pro- tatem. 

baodo,nuncFuraiana,nancClodiana, 10 Quare non habeai'] De Chariao 

nonc Gratiana.' Legnnt alii Geitfi- dictnm lib. i. Epig. 78. cnm imporas 

«Mi, pocola scilicet, qnae fiebant in esitet, quicquid tangeret, contamina- 

castris Gentiauisy in septima arbis batnr, et spurcom fiebat: alias ar* 

regione. gentum purnm significat non cslatan, 

7 Nec qua CaUaico] Vasa auro Cal- atque ita in ambigno lodit Poeta. 
laieo inaurata sommo in pretie lue- 

XL. 

AD POSTHUMUM. 

AritiA Plsonam stabant cum stemmate toto^ 
Et docti Senecae ter numeranda domus ; 

Airia Pitonum Jlorebant cum toto tiemmalte, et ter numerandm adet periii 



BPIORAMIIATUU UB. IV. 



m 



PraetQlimas tantis solum te, Posthame, regnis: 

Pauper eras, et eques^ sedmibi consul eras. 
Tecam ter denas numeravi, Posthume, bramas : 

Communis nobis lectus et onas erat 
Jam donare potes» jam perdere, plenos bononun» 

Largus opum : expecto> Posthame, quid facias. 
Nil facis: et serum estalium mibi quserere regem. 

Hoc, Fortuna^ placet? Postbumus imposuit. 



10 



Seneca» O PoteAiMte, te unum antq^nnnmuB tmiis petrociniis: egemu erne^ 
ei eque», at te eolebam at conaulem, O Poathume, tecum contumei tri^inta annog : 
uwnm et eommune habebamus cnbile, Nune' potci largiri, nunc perdere, dicUiis 
abundanat enmulain» konaribuM: nraeiolar^ o Poatkumey guid agu», Nihil agi$: 
et tardum eet utthi eomiparare atuan patronum. O /ortuna, kocne tibi arridet 1 
Poethumu» decepU, 



^ • ^<0^^^^^^^^^>^ 



4 Panper eras^ $ed eques legi valt SciiTerios. — 10 Forlunm pLacd koc Bever- 
landi M>. 



NOTJE 



1 Atria PttoiiiMi] ClariMima fntt 
Rom» Pisonnm familia: in primo an- 
tem domns aditn nobilitatia insignia 
collocabant antiqui ; nnde Seneca de 
Beneficiis lib. iii. oep. S8. * Qul ima- 
gines in atrio exponnnt, et nomina 
laroili» sns longo ordine, ac mnlti» 
stemmatnm illigata fleznrit, in parte 
prima Kdlnm eollocant, noti magft 
qoamnobiles fiont.' Juyenalis Sat. 
viii. ' Stemmata qnid facinnt ?' Sen- 
•0« est Poete : Poteram colere Pi- 
loneiy a qaibu«multa beaeficiaaece- 
piMem, 

3 Ei docH Seneeee ter numeranda'] 
Vei propter Senecam rhetorem, et 
filinm ejus Pbiloiophom, et Lncanum 
nepotem : Tet propter tres filios Rhe- 
torii, AnnKum» Novatnm, et Melam, 
de qnibns phira apnd Lipsinm Elect. 
I. cap. 1. Hanc opinionem refutat 
^amlretins ; cnm enim extiocta esset 



Senecarum familia, exintimat hanc 
Senecm domnm nobiiem dici propter 
Pollam Lncani nxorem, qnn vidua 
Martialis tempore mortnnm maritnm 
anroroo stndio colebat, ejntiqne diem 
natalem oeiebrabat, ut constat ex lib. 
Yii. Epig. 20. 21. 23. Hanc ergo Pol- 
lam colere potulsset Poe'ta. Ter iik- 
m«raiMfa demiis dicitar mere Grasco, 
domus valde memoraiida et celebran- 
da. 

9 NilfaeiM] Hoc est, nihil donaa. 

10 Poiihumu» impoeuU] Me, et for- 
tauam decepit Postbnmasy qnm iUi 
co consilio divitias dederat, nt in 
amicos esset liberalis. Ejnsmodi ava- 
ros fallaces vocat Poeta lib. i. Epig. 
104. 'In jn8« o fallax atqne inficl- 
ator, eamns.' Vide lib. ii. Epig. 4S. 
Hoc,fortuna,pIacet ? Vel sic intellige: 
O fortuna^an locupletasti Postumnmi 
ut erga me ingratus foret? 



314 U. VAL. MARTIALIS 

XLL 

IN MALB RKGITANTBM. 

QuiD recitaturaacircamdas vellera coUo ? 
CoDveniant nostiis aoiibas illa magis. 

Hmd rteUaium OMgit coUum Itmis? UkB miribuM notltii ajftwrunmt. 



In Poettun inscribitar in PalmaDni codice. 



NOT^ 



1 Circumdaa veUera'] Intellige foca- rehtur, nec otittrepentiaiD claniore 

lia, qan erant fascise, «ea vellera, terrerentnr. 

quibns aures, fances, et coila mnnie- 2 ComumkaU moaM] Ne tc inep> 

bant redtatariy ue frigore corripe- tum recitatorem aodiamns. 



XLII. 

AD FLACCUM.* 

Si quis forte mihi posset prcestare roganti : 
Audi^ quem puerum, Flacce^ rogare yelim. 

Niliacis primum puer is nascatur in oris ; 
Nequitias tellus scit dare nuUa magis. 

Sit nive candidior : namque in Mareotide fusca 5 

Palchrior est^ quanto rarior iste color. 

1 Alii legnnf locanti pro roganti: ntraqne iectio probari potest.— 9 Ethic 
etiam nonnulli legnnt locare pro rogare» Ald. Junt. ef Colin. qne ▼erso primo 
rofaNttliabenty bic loMf« exhibent.— 4 NefuUiam in cdd; yett. — 8 Jnttina Doetra 

VOTJE 

* Landat Flacci poernm Amaion- 3 NiUacis jniammy 9^0."] In^gypto. 

icum artificiose : describit enim qnem Mareotis autem est iacos JEgypti. 

pueruro optaret, et post longam de- 4 Ne^ttae teUu», ifc.] Lasciviam 

scriptionem talem fuiwe A^mazonicum et improbitatem Veneream. Jnvenal. 

affirmat. RamireeiuB. Sat. zv.45. Videlib. iii. Epig. 6S. 

1 Roganti] Pretio prostitntnmy 4. 

lib. IX. Epig. 7. et9. Aliilegnntto- 6 Namque, tfc,1 Namqne inter JE- 

canH : ntraque lectio probari potest. gyptios, qni omnes fere fnsci snnt^ 

Commodato enim petere, per verbnm majori in pretio ett, qno qnis sit can* 

rogandi exprimitur. Seqnenti etiam didior. 
▼ersn leg. loeare. 



BPIORAMMATUM LIB. IV, 815 

Lomiiia sideribas certent, moUesqae flageUent 

CoUa com» : tortas non amo» Flacce, comas. 
Frons brevis, atqae modas breviter sit naribns uncb: 

Passtanis rabeant ssmala labra rosis. 10 

Saepeqae nolentem cogat^ noUtque volentem : 

Liberior domino saepe sit iUe suo. 
Et timeat paeros, exclndat saepe paeUas. 

Vir reUqais, ani sit paer Ule mihi. 
Jam scio^ nec faUis : nam me qaoqae jadice veram est : 15 

TaUs erat, dices, noster Amasonicos. 

mrgini ascriptnm habet emioi pro <orfaf, qnod probabilinii est. H«c Terba 
focillime permntentnr in membranis. Vide Sneton. in Tib. cap. 08. et Ner. 
eap. 51.— 11 Alii ex Palat. et vett edd. legunt : Sape €f iMlflil<»:'recte, in- 
^mt Farsabins. StBpe H noM«m agat^ IMq; mUeuieM in Jnnt. an. 1612. 

NOTM 

7 Flagdlenil Dimissm et diffnim petulantia et protervitate. Ut sspe 

flnant per colla, non crobylis, annnll!, cxcitentnr et quati eogantur noieotes ; 

ant cirris calamistrate. ssepeqne Tolentes, quo magis incen- 

9 Prem» hrevuy ^pp.] Frons tenuis dantur, ad tempns frnstrentnr: nt 
▼eteribusin lande. Sic Horatins Od.i. videre est lib. t. Epig. 47. et 84. et 
SS. ad Tibnllnm : ' Instgnem tennl snpra 88. Alii Tero ex Palatina et 
fnmte Lycorida Cjri torret amor.' TCt. edd. legnnt: Sape et uoUwtem. 

Medua hrevUer, ^-c] Sit modus nari* Recte. 

bns breriter, id est, modice nncis. Sic 18 £1 «tiiuuf, 4r«*] Zelotypia teste* 

Petronins loqnitnr : * nares panlolnm tnr amorem. 

ioflesm.' Et Sidonins lib. i. Epist 2. 14 Vhr rOiqn», ^pp.] Aliis neget^ 

de Theodorico rege : * nasns Tenns* mihi soli det 

tissime incnnrns.' 15 Jam seto, ^r^.] Respoodet Toto 

10 Pitettmis rubeani, ifc.] In Paesto sno Poeta ex persona Flacci, ci|Jns 
I^aeanitt oppido bis in anno proTenie- pnemm Amaaonicnm talem fnisse 
bnnt rossK. dicit 

11 Smpeque mUtUem^ 4v.] OraU 



XLIII. 

IN CORAGINUM.* 

NoN dixi, Coracine, te cina^nm : 
Non snm tam temerarius^ nec audax^ 

NOTiE 
* Est faceta qnssdam in Coracinum enim qnod mlnns est probmm, etfate- 
illasio expressa per snspensionemy tnr qnod est majns. Rdintr«stM«. 
qom desinit in paradoxon. Negat 2 Tfmcrarisf] Vides distingni t«- 



316 M. VAL. MARTIAL18 

Nec mendacia qni loquar libenter. 

Si dixi, .Coractne, te cin89diim> 

Iratam mihi PontiaD lagenam, 5 

Iratum calicem mihi Metili. 

Juro per Syrios tibi tumores» 

Juro per Berecynthioa furores. 

Quod dixi tamen, hoc leve et pusillQm eist: 

Quod notum est^ quod et ipse non negabis : 10 

Dixi te^ Coracine^ cuDnilingum. 

6 Junt. in marg. Pontica lagenam, Vide lib. ii. Epig. S4. — 7 Jatro per 
StfrioM tibi timoreB in codice Piilmanm. per Syrium tibi cruor em Jaotinm margo. 
— ^9 Quid dixi tamen? hoc leve, ^c. legit Miuaivbcrtins. 

NOT^ 

merarium ab audari. Distinxernnt cnlfris et flagris qnibns sacerdotes 

et alii. Titns Livins lib. xxv. * Mar- Cybelet, qnam Deam Syriara eiise 

tintad eon9ilium,primaipecie teme- volunt, se sauciaba«t. £go satem 

rahum nagis quam audaz, animum cen8eomagisdicitumoreamoa,aJcera 

a^jecit, ut ultro castra boatium op- et morbosqnibuacredebaturiratalait 

pttgnaret.' inflare pejerantesy ex mcnte Peraii 

5 IraUm miAt] Supple 'precor/ SaL v. 187. utetFurores quiboa in* 
' babeam/ ant ' experiar.' Impre- citat^ Berecjrothia malria Cybelet 
cationit formola. Pomiiai\ Veneficter. sacerdotet, culuit sibi lacertot, p«c- 
Lib. II. Epig. 34. ttM, et bumeroa secant. 

Lagenmm^ adkem mUui Vat qno 9 Quod dhd, Sfc,] Alii, Quid dm 

mitcetnr venroum. Rpig. fl0. iofm iamenl koc Une^ ijfc 

vt. 4. et tib. xn. Epig. 9a. 11 JHxi it, 8fc] Negabat levint, 

6 MetUi] Venefici : vel etiam putidiy fatetor tarcastice quod graviut ett. 
Qiii fcetcbat anima. Sic Juniut BastoSy refereota QnintiU* 

7 ^jrrtM iwmroM, Berecffnikia$9 IfcJ] ano, Ub. yt. cap. 4. ' Non dixi, loqqit» 
Cl. J. Saideottt Syntagm. u. cap. 3. te calceoa veteret vendtra; ted enMve 
de Diit Syria. Beroaldut Annot. cap. tolere dixL* 

25. intelligit tomoret et yibices a 



XLIV. 

DB VBSUVIO MONTB. 

Hic est pampineis viridis modo Vesvius umbris : 
Presserat hic madidos nobilis uva lacus. 

Ecee Venmhupauh anie virem umbru pampineii: kec m ioco prmitmUt nmemi 
De Veebio mmfte \n edd. Tett.— 1 Veebius in iltdem.— S Beverlandl Hs: 



BPIORAMMATUM LIB. IV. 



817 



Haec jagay quam Nysas coUes, plos BacclMis atnavit : 

Hoc nuper Satyri monte dedere choros. 
Haec Veiieri.s sedes» Lacedseiiioiie gratior iUi : 5 

Hic locus Herculeo nomine clams erat. 
Cuncta jacent flammis, ct tristi mersa faviUa : 

Nec Superi veUent hoc Ucuissc sibi. 

impUverani humidoi eupat, Hi vertiegs Bacckocarioreifueruni coUibut Nysa: 
nuper Satyri hoe in moHte egermU choreas» Hac Vennis habitatio Jucundior iUi 
iMcedtemone: hic locu$ erat ceiebria nomine HercuU«. Omnia $unt projligaia 
JUtmmis, et aeputta mmaH$ eimritfm: nec DU veUent habuieee hane potestatem. 



NOT^ 



1 Kemw] Vel Veftnvins, mons 
prope NeapoUm vitibwi fertilii, qai 
iUaraiat iDterdum evoailt. SoelraiM 
ki Tite e. S. 

2 Pretserat hui] Hoc est, viiinm 
exprcssum ex oya nobiH impleverat 
laciM : est antem lacna vas qnod ez- 
cipit viAnmpreloexpremiiaa. Lib. vn. 
Epig. 27. 

S Quam NytaiJ < Nysam nrbem 
plerique Indiae ascribunty moDtem« 



qiie Memm Libero sacrnni.' Plioins 
tib.Ti. cap.2l. 

4 Satfri} Comltei Bacrbi. 

5 HiBe Feneria tedtt} Veneri et 
Herenli templnm in Vennvio dieatnm 
fuit: Lacedsemone arntHii rolebatnr 
Vennt. Pantanias in Lacenioia. 

S Nee Snpen veOent] Hypevboli- 
K&s innnit PoetaDeos ipsos hujni in. 
cendu poBaitnisse. 



XLV. 

VOTUM PARTHENII AD FH(EBUM PRO BURRO. 

HiEC tibi pro nato plena dat laetos acerra, 

Phcebe^ Palatinus munera Parthenins. 
Ut qui prima novo sifpmt quinquennia lusiro^ 

Impleat innumeras Bumis Olympiadas. 

O ApoUOf Partheniut Palatinus pro filio tibi offert htBC dona pleno thuxihfulo, Vt 
Burmtf qui novo luttro claudit primum quinquenniumfperficiat phtret Olympiadat. 



Ad Pheebum est lemma in edd. vett.— 6 Codex Scriv. stc te tua diUgat arbot : 

NOTiE 



2 Partheniut] Barri sui fiUi qoin- 
quennia Datalemdiem celebraoaPhoB- 
bo thas adolebat, cni utpote semper 
jnveni commendatur jnventns. Par- 
tbeniua.autem in Palatio Iraperatori 
aerviebat a cobieolo, de qoo Sueto- 
nius in Domitiano cap. 16. et Noster 



Ilb. V. Epig. 6. 

8 Lustro} Lnstrura est spatium 
quinque aQnornm, Oljmpias vero 
quatuor ; quarto enim anno expleto, 
quinto ineunte Olympici ludi cele- 
brabantur. Vide lib. vix. Epig. 40. 



318 M. VAL. MARTIALIS 

Fac rata vota patris : sic te tua diligat arbor^ 5 

Gaadeat et certa virgiiiitate soror. 
Perpetao sic flore mices : sic denique non sint 

Tam longse Bromio^ quam tibi, Phoebe, com». 

ApftrobawitageHitoris: rietedepereaiittaco^iux^et «oror kaelw riryimtaCf «o» 
dubia : rie nUeas perpetuo javentutis flore : «tc tandem, o ApoUo, Baeekut habeai 
capittos tui» brevioree. 



^'^^^•^^^^^^^ 



in edd. vett. rie te tua dUitrat uxor : i. e. Dapbne, qnam amabas. Nostram 
lectionem exliibet codex Bodl. et tic omnino legendam ex opt. membnBit 
docait Heina. ad Ovid. ex Pont. ii. 2. 82, 

NOTiE 
6 DiUgat arbor [lueor] Dapbne ta.' Et Callimacbns in Hymnis : a^ 
nerope, qnam nxorem docere cnpie- fnoi vofBwinf «idmmfj ftim, ^«Aiovw. 
bat Apollo. Ovid. Met. i. J>a mtAt, taia^ virginitaieM tii i 



^oror] Diana scilicet, cajns pa- 

dicitialta tentaverat Orion. Hora- 7 JVbii rint Tam longa] Baccbaa 

tins iif. Od. 4. * et integrtt Tentator enim, nt Apollo, gloriatar ntemo ja ^. 

Orion DiansB Virginea domitas lagit- ventntii flore. Ovid. Met. iv. 



XLVL 

DB SABELLO. 

Saturkalia divitem Sabellum 

Fecemnt : merito tumet Sabellus : 

Nec quenquam putat esse, praedicatque 

Inter causidicos beatiorem. ' 

Hos fastus animosque dat Sabello 

Farris semodius^ fabaeque fressiB, 

Satunudia locupletarunt Sahelhm: Jure it^flatur SabeUut; et credit et 
memorat nullum esee hcupletiorem inter cauridicoe, Hanc arrogoHtiam at 
hoa tpirUus Sabello caneiliat eemoduu frumenti^ etfabafraetaf et tree eemitibra 

NOTiE 
1 iSolifnialta] Qnornm tempore pa- 6 Semodiui'] Mensnra aridornra di^ 

tronii soismnneramittebantclientesy mldiam modii partem continebat: 

lib. XIII. Sabellam atqne alios cau- roodins Tero, Inqnlt Raderns, ca- 

sidicos irridet, qoornm merces Romse piebet viginti sex llbras et octo 

erat perexi|irna,nisi locnpletes essent. nncias. 

Juvenalis Sat. vii. * Qnod vocls pre- Fabee^freiHB] Frendere klem est 

tlnmf Siccat petasnDColaSy et vaa acfrangere: fabsefraogebantnr nttz 

Pelamldnm/ Sic, lis pnb fieret. 



BPIGRAMMATUM- LIB. IV. 

£t thnris piperisqtie tres selibro, 
£t Lucanica yentre cam Falisco, 
£t nigri Syra defruti lagena, 
£t ficus Libyca gelata testa, 
Cam bulbis^ cochleisque^ caseoque. 
Piceno quoque venit a cliente 
Parcae cistula non capax olivae^ 
£t crasso figuli polita ccelo 
Septenaria synthesis Sagunti, 
Hispanse latenm rotao toreuma, 
£t lato variata mappa clavo. 



319 



10 



15 



ikmmetfnperii^etlMeimica eum ventre FaHsee, et Syn U^ena nigri defruH. 
at^ ficM Jfrieana teeta gelata^ eum buUne, et eoehUi$y et cateo. Aecemt 
«tiom eietuUon nom amplam pauearvm eUvarum a elienie Pieen»^ et data est 
eeptenaria eyntheeie Sagunti elaberata eraeeo eeOe Jiguii, luteum toreuma rotm 



^^>#>^^^<»»^»»^^^ 



9 Beverlandi Mn. d^rkfi^lO EtfitMe lAhyeee Ald. Jnnt. Colin. &e. eOkUa 
ieeia Beverlandi Ms.— 12 In eodem, eiyento.—U Ed. tett. polita ceene, ct sic 
in codice Palat. probante Qrntero. poUuta eemo Beveriandi Mfl.— 15 Sepien* 
nmria in edd. vett. 



NOTJE 



8 Et Lucanica'] Farciminis genus 
qnod milites a Lncanis, qnorum re- 
fio hbdie BasiHcata, atque a Faliscis 
Tnsciae popnlis ventrem porcinnm 
condlredidiceranf, lib. ziii. Epig.S5. 

9 Et nigri Sifra^ Syra lagena, boc 
est, vitrea, qnia vitrnm in Syria in- 
ventnm, teste Plinio iib. xxxi. cap. 
S6. Defrnturo vero Colnmella lib. 
XII. cap. 21. slc explicat : * Mnstnm 
qnam dnlclsiiimum decoqoitnr ad ter- 
tias, et decoctnm sicnt supra dixi, 
defmtnm vocatnr.' Idem dicit Pli- 
iiinslib.xiy.oap.9. 

10 EtfieueLityea'] Aliesnntficns 
bybcmsr, alin ttstivse. PHniiia lib. 
ZT* cap. 18. testa antero condebtn» 
tnr, lib. Tii.Epig. 6S. '£t Libycse fid 
pondere testa gravis.' Gelatam tes- 
tam dixit,qnodbmroali temporemis- 
s« esset; vel qnod ficnnm cortex es- 
•et taeta frigidus; vel qnod re vera 
ficQt gelatsa et condensatse essent 



In testa. Jndfcet lector. 

12 Piceno quequej Hodle, Marehe 
d^Aneene, ubi sont oIiv« optiml sa- 
poris. 

14 Et craeeofiguU] Synthesis pro 
veste snmitur lib. ii. Epig. 40. hic 
autem synthesis septenaria significat 
vas capax septnncis : septunx antem 
septem cyathos continet: nisi malis 
cum Toraebo iib. xxiii.cap. 19. synr 
thcsim snmere pro septem pocalis Sa- 
gnntlnis. 

16 iMteum «MVMna] Dleitur, qnia 
syntbesis illa figuli Sagnntini tomo 
facta foit. Synthesis ex Bndieo, 
tetteRoberto Stephanoin sno The- 
sanro Linguae Latinfls, est vaaonim 
composilio qna mnlta ejnsden gene* 
ris vasa in se Invicem Incindnntnr. 
StatiosSylv. lib. it. ' Aut nnamdare 
tyntbesim, (qnid . horres ?) Alborum 
calicomy atqne cactboram ^ 



320 M. VAL. MARTIALIS 

Saturnalia fractuosiora 

Annis non habuit decem SabellQs. 

fiiipamBj €t mappa variata lato clav0, Decem atinU Sabellu» na» kabuU Saiurua'- 
lia utUiora. 

NOTiE 

17 Et lato rarittta] Mnnfilia pur- pcllat. 
piireisclavisdistingnisolpbiint: latus 18 Pruduosiora] Vilissima Unifii 
aiitem ciavnii Senatorum eratinsigne, niQiiera aceeperat Sabelius, quem hoc 
angnstus vero equitum. Petronius scammate carpit l^t«. 
Miappam ejusmodi laticlaviam ap- 

XLVII. 

DB PHABTHONTB. 

Encaustus Phaethon tabnla depictns in bac est. 
Quid tibi vis^ dipyron qui Phaetbonta facis ? 

EncttuHuM Pkaethon depictu» ottinhac taftnla. Qua tua mem €s<, o Pictor, qui 
facis Phaethonta dipyron? 

1 lucaatut Phaethon Beverlandi Ms. tahula tibi pictUM ta hac e$t Ald. Jont. 
Colin. Gryph. &c. 

NOT^ 

1 Eneaustu» Phaethon"] Encaustice thontis, qni fulmine ictns In Padom 
geniis est pictur», qii» in cera vel prvceps actus est : nnnc vero ignitis 
eboreignitis instnimentis iiel>at, ab instrunieniis depictus enndero mrsna 
irfKdopai^ ifiaror. Vide Piiniom Ub. casum snbire videtur. Dipyros ergo, 
XXXV. cap. 11. hoc est^ bis ustus, merito dici potest. 

2 JHpyron] AUndit ad ca«um Pbae- 

XLVIII. 

IN PAPILUM. 

Percidi gaudes : percisus, Papile, ploras. 

Cnr, qnae vis fieri^ Papile» facta doies T 
Poenitet obscoeiiSD pruriginis ? an magis illud 

Fles^ quod percidi, Papile^ desieris ? 

1 Pr«eidi ffoude», praeieu» in edd. antiqoisa. eimi Ald. Jiint. Colin. Otyiph. 
Jnnian. Pulman. Lang. dcc. Moz versa 4. quod prteeidi. De permntatioiM 
jn*« et per vide Bot ad TibnU. ii« 5. 74. ui. 1. 11. et ui. 3. 9. 

NOT^ 

1 Pereidi[Prmeidfi AUi Pereldi. Vide cnr ultra paterit f inuno a dcaiderio 
Ub. II. Epig. 72. lacrymae tns. 

2 CKr, ifcJ] Si enim poeniteat facti, 



BPiGRAMMATUII LIB. IV. 881 

XLIX. 

A0 FLAOOUM. 

NB80IS, crede mM, quid sint Epigrammatay nacce, 

Qai tantam losas illa, jocosqae patas. 
Ille magis ladit, qai soribit prandia s»yi 

Tereos ; aat coenam, crode Tli]resta# taam ; 
Aat paero liqaidas aptantem DsDdalon alas^ ft 

Pascentem Sicalas ant Polyphemon oves. 
A nostris procal est omnis vesica libellis : 

Masa nec insano sjrrmate nostta tuiiet. 
nia tamen kmdant omnes, mirantor, adorant 

Confiteor : laadant iUa, sed ista legant 10 

O FUeeef tMi JUUm mdkihef igmortu qM riei ^figtwtmeUif fnt creHe iUa 
^■86 dtoittotdt htdee At^Mif tff^Mfidi* lue eeegiejoeeiwPf ^vt meetend p m t di e entr 
'llfljf 2VrMt.'flMf conMfn fwmi, • eieee flkvuta/ tfel J ^u wM m n flggffmwotwnton vetTe 
^eweee a^uideef eett Pekfph^enMM peeeeedeee eeee ui atciSM» ONiiitf iumer Unttft 
rewtee etu r e woeirieUbni: nee Mmea neeire tvrgeaeU eeemte «ynMft. ffftSomi- 



S Pnlioanni eodtXyJoeetfue vocae, 

NOTJE 

t ^reMe Mfoi] teit^ «t Thyestft M tniglct, m tr^, trekif oblonsa 

Hberoi comedentitm lilitorfai MtU nenpe et M>liini ?errit, qoain in Tra- 

nou eit ez Seneca in Thyeita, et gmdiiitraliebantlleroes. Metaplro- 

Orid. Met. tt. Mbs Intelligit Po^ stylnm inoA 

5 jftitf pimtifKite] Aptantiipen- non este Tragicnm. 

nai Icaro DndaH fiibnla conitat ex ^ Wa Uamm\ flaccnt objicit, ta- 

llb. ▼ni.Met. Ovidii. men landantnr Poemau Traglca et 

Uqe&dae «1«] £x cera nempe, Eplca. 

qn» lolii ardorc liqnefacta eit. 10 SW iite fifwif ] Reipondet Btar- 

6 PolypkcMon] Cyciopem latii no- ttalis, tnmida illa et kmga PoemaU 
tum, mazime es Tbeocriti Idyll. xi. landari, led ina EpigrammaU, broTi 



7 Oiwiit «eiiea] Hoc eit, menm ntvennitoargnmnntoicripta, abom* 
•criliendi genni non eit tnmidam. nibni legi. 

S Heeimeaee e § v wm it i Symm tnstis 

L. 

IN THAIDBM. 

QuiD me^ Thai, senem snbinde dicis ? 
Nemo est» Thai^ sehex ad imunandam. 

In hoc EpigrammaU nihil fmr iant ant llim impreiii ant nmnnicrtpti. 
Dtlpk. et Ver. Ciee. Marftal. X 



3SE2 M. VAL. MARTIAL» 

NOTiE 

S Nmo ett, ^r^.] Namqoe hic non berio Snetonins cap. 44. et JnTene- 
tantaTiopniest, et md boc gennali* lig Sat. x« 908. et ipsam Thaidem 
bidinis proiiior est senectns, nt de Ti* arguit magis gaudere Titio feUationis. 

LI. 

AD CiBCILIANVM. 

CuM tibi Don essent sexmillia, Casciliane, ^ 

Ingenti late vectns es hexaphoro. 
Ifostquam bis decies tribuit Dea ca^a, sinnmque 

!l^uperunt nummi: factus es, ecce, pedes. 
Quid tibi pro meritis, et tantis laudibus optem t 5 

Di reddant sellam, CaBciliane, tibi. 

O CofUmnef am wm kabere$ eex mUUaj geetahu e$ hexaj^nere talde ««^ 
Peeiquam Dea eaca eanceeeU videe^ ei nwmm/regenaU rimm; ecce pedee/aame 
ee, Qiiid iUti preeer pre mmfu, et tantie jpraeonml O CtfdiMne, momiM tibi 



^ ^ •^^^^^^^^^■ ^ ^ 



S Imgenti laieveetne hexaphero in Jnnt. an. 1512. vectme ee aeee/ere BeTer* 
landi Ms. laxe veetue ee kexapkere in aliis.— 4 BeTerlandi Ms. /aetue ee ipee 
pedee» 

SOTJE 

l 8ex mtfiia] Sesurtinm. Carpit dasse Caeciliannm significat. 

Cseeiliannm qnendam» qni pauper 6 Et toMtie Imttfite»] FmgaUutil 

sella Tehebatnr, factns Tero diTes nempe per ironiam. 

pedes incedebat. Hezaphomm lec** 6 DircddanO Hoc ett, besapho» 

tica eraty qnc a sex serris gestabatun rum, sen pristinam conditionem red- 

% Peet^uambiedeeia] Centenases- dant, cnmfortnn» muneribns abnta- 

tertium millia. ris: tcI morbos illi precatnr Poeta; 

iSimim^] Solebant Teteres ea in morlnwi enim gestabantnr;cum Tide* 

sino reponercy qnm secum ferre ne- ator opes iUi optare* 
cesseerat: his Terbis pecnnia abun- 

LII. 

IN HEDYliUM. 

Gbstari junctis nisi desinis^ Hedyle^ capris : 
Qui modo ficns eras^ jam caprificus eris. 

O Mdpie, ntii cmsas vehi capriejuneiie, qui pauie antejteut erae^ me» MrMras 
Jkff. 



*^*^#^^*^^^^ 



In JBdUum inscriptio est in Ald. Jnnt CoUn. Orrph. Pnlman. Junian. Lang. 
Delpb. 6ic. et in Epig. JEdUe, BeTerlandi Ms. ffed^k. 



BPIGRAMMAtUM LIB. IV. 838 

NOT^ 

1 Gealari JmutU] Fioo Uborant vocnm, noo Tera signiflcntionii ; ejc 

JEdffb/Mf sea HedjfhUy nt tcribnnt alii, capra enira et ficn fit caprificui. Si- 

Qe qno morbo dlctnm iib. t. Epig» 60» milis jocot ett in tooe * Argonaataa' 

Caprit timni Jnnctit vehebatnr, nt lib. iii. Epig. 67. Alii Imt caprat ne« 

lib. I. Epig. lOS. de pardit, cer¥ii, &c, retricet fnitte pntant. Hic locnt 

aiximnt. Illine colligit Poeu illnm mihi videtnr perobtconu. 
moz fore caprlficnmi lial>ita rationo 



LIII. 

AD C08MUM. 

HuNCy quem ssepe vides inter pcnetralia nostras 

Pallados^ et templi limina, Cosmey noyi^ 
Cum baculo, peraque senem : cui cana, putrisque 

Stat coma^ et in pectus sordida barba cadit : 
Cerea quem nudi tegit uxor aboUa grabati^ 5 

Cui dat latratos obvia turba cibos: 

CbswUj delutuB vana $peele cMdi» Cyaieam cttt kmc eemmy fnmi eiMi 
haeitUt et pera erebro epeetae inter penetraiia noetree PaUadie^ et itdreUnm 
mmei tempU ; qai kabet canoe^ et ptdridoe eapiUoe^ et cas equalida barba latHw 
iHpeeta»: qni ebt^nraboUanxore eerea nudigrabaii, «as mdiiimdo oeewrfene 

1 Palmanni codex. intra penetmUa noetraf qnod placet Ramiresio. Alii 
legniit : inter penetraba vettra, < Noster^ et,* vester^ saepiut permotantor ob 
aimilitadinem n et «, et quia * Yester* nonnnnqaam legitur ' voster* in anti- 
qois membranis. Vide nos ad Catnll. lxtii. 7. 18. Tiboll. iii. 4« 4. et Dra- 



kenb. ad Ut. v. 44. 6. inier peneiralia Veeta ; PoUadot et temAa legit Mnsam- 
bertins. Nam quoniodo Cynicus ille inter penetralo et Umen i tiTe qnit 
intcr penetrale templlet limen locns babitatori Cynico? — 6 Cereafaem mtdam 



lofit Heraldns, et ineptire eot dicit qui flmdi iegant.~-6 Snnt qni leganti 
Cndqae daiit kUrmt obvia tarba cibitf improbante Famabio. 

NOTJE 

1 /jrltfrpCTMfralia] Templnm intel- Cerea dlcitnr, nempe qnod attrStn 

ligit erectiim a Domitiano in hono- fltTetderef, Tei qnod tebo et sndore 

rem Minerve, qnam summo stndio qfoasi incerata vlderetnr. - Uxor an- 

colebat. Lib. ix. Eplg. 4. tem, qnod cnm ea cnbaret Cynicnt 

t Cam baenW] Uspc ett detcriptlo tola abolla tectnt pro lodice» Vido 

cnltnt Cynici. Ansonins Epig. 69. iib. xit. Epig. 119. 

* Pera» polente, tribon, baculns, scy* iVadi grnbati] Hoc esty tine tindono 

phnt, arcta tnpellex Itta fnit Cy- etlodice. 

nid.' . 6 Cid dfl< lairatot] Snit eniro latra* 

6 Cerea pma] Aboila Tcstit ertt tibntttlpem a prmterenntlbut extor- 

dnplicit generit, altera miiitnm, al- qoebant Cynici. Legnnt alii ; Cai» 

Ura Tcro philotopbornm proprla. qne daHt latrant obaia iurbaeiHo, 



884 M. VAL% MARTIAUS 

Esse putas Cjmcnm, deceptas imagine falsa. 
Non <BBt liic CyBicns^ Cosme : qoid er^ ? canis. 

ptrrtgH mbm eKtortM . JiMib MRc tum ut Cffidemy • Cotme: QmmE ergof 

NOTfi 
8 Nm^ etf Mc] Senfiu eti: tile ha* doctrioalB ftnteni md profitetar, eed 



bitiim qaidem Cynici pr» se fert, mereinceiiem^cgMMnTit. 

LIV. 

AD OOLINUM. 

O cui Tarpeias licuit contingere qnercos, 

Et meritas prima cingere fronde ccHnas: 
Si sapis^ utaris totis^ Coline, diebns^ 

Extremmnque tibi semper adesse pntes. 
Lanificas noHi tres exorare poellas 5 

Contigit : observanl;, qnem stataere, diem. 
Divitior Crispo, Thrasea constantior ipso, 

Laotior et nitido sis M^ore licet ; 

O Mbiey M fiu fmi UMgen ^utrmm CiQriloliMfy et jjrtimafroiiide < trci Bmtirg 
dj jn m ettpiaoe; wi waf im u et, fmi^ 4iebm imegtiej ei eredeeemper Hbi i 



«tttaiiMi. Neme poiuU JUetere fmellae nentm kmam^ euttodiimt diem ^iiem deere' 
vermnt, QuMeemt me lomipletior Orispo^fimder ipeo Thmeoy et ^lendidior mUido 

6 BeTerlandi Ms. exonan eororet.-^l Divitior Crieeo in qoibosdam. Ciioo 

NOTJE 

1 Ooii f^ptiet] Colinaa edeptoa nent et dedocnnt. £aram vero oifi* 

enK eofoaam e qoercn, qoa donoboa» da sic diatingnnntnr n poetis» ot to- 

tnrvioloresililadit qoosinhonoffem tint OBom men qom Titam hominb 

JoTis Capitolini instltaerst iXnmitiap ordlatnr, alferam qott cooteMt, 

nus. Saetonios in Doroitiano cap. tertiam demom qosp filom resctn- 

4. et Noster Epig. 1. sopra, et lib. dat Seneca in Hercole Forente 

wau £pi^ SS. JoToaalis Sat. ti. cboro primo e * Dmm.peragnot pensa 

S87, *Com /orre ot Tino Jaanm sororesy Nec sna retro fiia roTolTnnt/ 

Yestamqne rogabal^ An CapitoUnam f JHoitior Criepo} Fnlt is Tttrieae 

deberet PoUio qaoroom Sperare, et Neronis. Soeteniosin Neroneca|i. 6. 

fidlbos promittere.' ' Sed et Orispi Bassieni Titrioi eoi 

S Priamfronde] Vel qood Joti sn^ bmreditate dimtos est' De Hunsen 

era, Tolqood ab Imperatore prima aetamllb»i«£pifb1k 

dau fberat omoiom Tictori Colinow 8 £oHltor sf mNdf] Hnic Meliori 

« XoRidMs] Hoc nsty tres ParoaSy librom secandom SylTamm dedicarit 

Clotooy Laoheeim,et Atropon, q«m Statias. Nitidas^eitnt, qnod^ante 

dicantnr metiri Titam bominnm ex conTlTaretnr. lib, ii. Spig. S0. 
fusis ot etaminibas qMsezaaacola 



EPIORAMMATUM tlB, IV. 83& 

Nil adicit penso Lache9i«, fugosqm sovorm 
£xplicat^ et semper de tribus uaa acQat, 10 

MdMre; LtuAuis nihU addU pmuo, o^ ewiMt fum wmum^ a»fM wm tx 
tribu» iemper ixter/ieii^ 

legit Beveriuidiu.— la Pvomw*» «Itt Ugwt tiCM^. 

NOTJE 

10 Una eeeai [neeaH] AUi) «m m- maBeret. Vtde lib. i. £pig. 89. lib 
tffl. Sentas est : Etiamsi dm ezorari 1%^ Spig* 8B« 
poisinty tertia tamen inesorabilis per-> 

LV. 

AD LyqiVM. 

Luci, gloria temporaia tooTOiiH 

Qui Graium veterem ToKomqae no^tmm 

Arpis cedere non sinis disertis ; 

Argivas generatas ioter orb^, 

Thebas carmine cantet, aut Myoenas, A 

Aut claram Rhodon, aat libidinosae 



OJUci, decM ini mvi, qtd n/m penmttM |i< Grmn emlt^nt^ <i '^^^!' 
rmuu det faeundii Arpit; naiue iu wrin^ Gr^e^ vereifme eeiebrei TM- 
i«» oail Myeauu, wU uobiUmRMm^aMi Ud^paMratiWddv^laeedap 



^^«^x»»»^»^^^»» 



1 Codex Bodl. Ump&rum novarvm. Omtemft ex Palat. legit temporum duo- 
rmm: prs^teriti sc. et praesentis,— 2 Qni Gamm Ald. Jont. Colio«Oryph. 

NOT« 

1 Luei] Is fuit PoeU Hispanos $nibDftcnJi|snatnsestHon^tl«^. $00 

egregios, qoi aorait teoipore Domi* sns est : Tn, o Lnci, gloria Bli»|iaBi»t 

tiani. qni contendia londe oorminU com 

aQn»GfiiJiMi]VoteremdiiLit,qDia, Horotio. 

Teteribtts ' Grains,' poste ris vere 4 Argi»at generaiue] Hoc Mt : 

*Oravin8'fluvia8 8cilicctdictu«est,nt Po«t» Onsci celebrent «oos urbes, 

affirmant Interpretes, de qno nihil nos Hispanl oostro9 wnmeqdemus. 

reperi. Gravii popnli snnt citeriori» Idem Horatiua i. Od. T. * I^Audabnnl 

Hispanie, teste Plinio lib.iv. cap. »0. alii claram Rhodon,' &^ 

Ugant aiii Goamm: sed Gaurus 6 .iitf KWiriHM-G U<i»a»pal»ttras 

maqs est Caroponi» in Italia : Poeta dixit pwellarom lactw»i qu« oodsp »1- 

Tfiro de locis Bispanis loqqitur, mol cum vin» ludos I^acedipwooo ex» 

Forte ejosdem nominis mons fuit io ercebant in honorem liCd», qn« oob) 

Hispania. Jovl placuit, nndo erot io bolneo. 

9 Arpieeedere] Arpi nrbs Apoli«« ia De his ludis agit Propertms lib. m» 



826 M. VAIi. MARTIALIS 

LedaDas LacedaBmonis palsestras. 

Nos^ Celtis genitos et ex Iberis^ 

Nostrae nomina duriora terrae 

Grato non pudeat referre versu : 10 

Ssdvo Bilbilin optimam metallo^ 

Quaa vincit Chalybasquei Noricosquei 

Et ferro Plateam suo sonantem, 

Quam fluctn tenui, sed inquieto, 

Armorum Salo temperator ambit : 15 

Tutelamque, chorosque Rixamarum, 

Et convivia festa Carduarum^ 

Et textis Peteron rosis rubentem, 

Atque antiqua patrum fheatra Rigas, 

Et certos jaculo levi Silaos, 20 

nuni$: nof wro genUi a Celiis atoue ab IberU^ wm embeieanm carmine memmi 
dieere oeperiQra noiiitiia nottra patrue : BiUnkm nobiliedmam crudeH meiallo, qam 
mtperat et ChalffbaB, et Noricoe, et Plateam etrepentem suo /erro, q/nam eireamU 
Sah temperator armomm^fiuetn cstlt, eed twrbulento, TuteUunque^ et ckoroe Rixa- 
fMmm, et UBtae eputoM Carduamm^ et Peteron mbmm roriM tepetiaf et Rigai veU* 
ra tkeatm nusomm^ et SHaoe peritoe lem» JaeuH^ et lacu» Twrgeniiei et Petnmm^ 



^»>»i»^^»i^^^^^ 



quod faUo attribnunt Junio.— 16 Tuteelamque legnnt aUi. ittMiiionaii edd. 
Tett. RwamomM in aliis.— 18 Petoror in quibnsdam : in aliis Peteremf vel 
jPal«rm.— 19 In edd* vett. ripaSf pro Rigas; qnod prisci juxta ripas ederent 
Bpectacnla et anrigationes.— 20 Snevoe tn Ald. Jnnt. et Colin. SueHoe legft 
Raderns : alii Suebos^ vel SHeboe. Raderns dicit Suellnni sive Snelum oppU 

NOm 

Eleg. 12. Ubi di n o te B , vel qnod ejus- prestans. 

modi loctae parnm honestsB essent; 13 Plateam^ HirpanisD oppidom 

vel qnod Venos prascipne illic cole- ferrariis officinis nobile. Vide lib. 

retor, Epig. 44. snpra; vel propter xii. Epig. 18. 

Heienara. 16 8ah] Flnvios Celliberia? Lib. i. 

8 NoB Ctfftts] Hispanlse popnlis ad Epig.60. 

Iberom, de qnlbus jam lib. i. Epig. 10 TuteUmque] Forte bodie est, 

60. TudeUiy ad Ibemm. De aliis nrblbos 

10 Gralo «mv] Erga patriam. qtispsnbseqnnnturnibilreperio. 

11 Savo BWnUnl De qua lib. i. Choroeqne Rixamamm] Rixamarse 
Epig. 60. et lib. XII. Epig. 18. Fuit sane choreis gandebant. Legnnt alii, 
patria Martialis. Rixamomm, 

12 Qua vincii Chalybas'] Populi 10 Rigas] Raderns legit npas,4n« 
sunt Asiae minoris ad Pontnm Euxi- minnm nempe, jnxta qnas spectacnla 
iinm circa Bithyniam, ubi fermro op- edebant antiqni. Sed prior l«ctio 
timnra. videtnr retioeoda,nempe jnxta nrbem 

Noricoeqne] Germanis popnlos, 12tgas erat forte confaHis qnse tbea* 

hodie, Bavarotf ubi etiam ferrnm trum natnrale efficiebat. 



BPiaRAMMATUM LIB. IV. 9SE7 

Targentisqiie lacns^ Petadasqne^ 

Et parvn vada para Vetoniss»^ 

Et sanctam Baradonis ilicptam^ 

Per qaod yel piger ambolat viatdr ; 

£t qaae fortibos excolit javencis 2^ 

CarvsB Manlias arva Matinessas* 

Hsec tam rastica, delicate lector^ 

Ridesnominal rideas licebit 

Hcec tam rastica malo, qaam Bitantos. 

ai^e mpu» Kmjrid aa pana Vetimunry et aimchm ilicfliim Bt/miemiiper amdvie^ 
t4r eUam menmmlmleiiy et agree cwrta Maihusatef qaoe ManHaa exemt tmAe i0te^ 
rie, O deUcaie Ueter^ derideeae mmuiui tam agreetia f Pa$ irU deriieae» Heee 
tam agreetia magie mihi plaeenty qiaam Britmmi. 



»<i»i»#«^#^i#i»^^^ 



dom esse Hispanie, hodie, MeUntL-^^l Tfruaiiqae lacue codes Bodi. 7^« 
raeieeque lacae in Palat. Turentique laeue BeTerlandi Ms. TMeieeifue lacucy Tel 
Petueieequs laeue in aliis.— SS IWfiitffes in Aid. Jant. et Coiin. Teutimieeee in 



raeieeque loctit in Palat. Tureidique laieue BeTerlandi Ms. TurieMeque lacue^ Tel 
Petueieequs lacue in aliis.— SS Teoeuieete in Aid. Jant. et Coiin. Teutimieeee in 
aiiis : Vetenieea in Pnimanni codice. — 33 Durateme in edd. Tett. Ald. Jnnt. 



Colin. Orypb. &c. aiii legunt Buradaiuie, Tel Purateeme. — 24 Et quod Ald. 
Jant. et Colin. Et quee in aliU.— 2A £t quod in edd. Tett— 36 Ciirr« JtfoMltiif 
in Jnnt. MaOnenee BeTeriandi Ms. Fiilt»ess0, tcI Vaticeeete in aliis. — SS 
Beverlandi Ms. ftrfe6i«.— 89 Bitmmioe in codiee Vatlcaito. Mnsafflbertlnt 
legendnm censet» BriiaiiiiM, qaod liabent Ald. Jnnt. et Colin. ut sit contentio 
inter proTincias Hispaniamm et Britamiomm. AUilegnnt, Butuntee; alli, 
Bitundee, 

NOTJE 

3S Bicetum] Locns est In qno con- niam. Hoc Tix capio. Alii itaqne 

sitflB snnt mnlttb ilices. melios meo jodicio legnnt^BKiiiifot, 

34 Velfiger'] £a qnippe loca tam vilissimnm Apnli« oppidnmy qiiod 

snnt, nt Tel iners Tiator in iis nomints rnsticitate superat barbara 



Itbenter ambvlet. Hispaniss oppida qnsB bic enHmerftn- 

» Qumn BUuntae [BrifimNet] Hoc tnr ; qnasi diceret Poeta: O delicate 

6Bt : Licet bsBC HispanisB loca aspera lector Itale, roagis irridere debet 

eiiit, minns tamen horrida Tidentnr tnos Bituntos, de qnibns lib. ii. Epig. 

qnam Britannica : qnasi esset con- 4S, qnam nostra hsBC oppida< 
tentio inter Britanniam et Hispa- 

LVI. 

IN 6AR6ILIANUM. 

MuNBRA qnod senibns, vidnisqne ingentia mittis, 
Yis te munificum, Gargiliane^ vocem? 

GargiUanef cupiene te appeUem liberaUmj quod mUtietenibue et viduie dona 

1 Polmanni eodezy tetuUeque ingenea neUtie^ improbaDte Ramireifo^ 



M. VAL; HA&TIALIB 

Sordidius nihfl est^ nibil tti te gpnTciu mio, 

Qoi potes insidias doM Tocaie tms. 
Sic avidis fisdlax indalget piacibos lumnui : 5 

CaHida sic stnltas dcdpit esca fisras* 
» Quid sit largiri, qnid sit donare, docebo, 

Si nesds : dona, Gaigiliane, mild. 

etduu. Hee weod» Meeme hmeM elteeqmlm/ameiiete jNfeihw .* kee med» eeea oer- 
eedffim/erm/eimu. BxfUcebefidmikBrgiri^Hdeemre. iSli ^mtm , O G«r- 

NOTJE 
*9-Vie U «lO H^fiM i ] VidQWiim et pi«ces eaca, c«p«ret. Lib.T. Bpif. 
sMwi Iwreditatee laii deaie eepta- 18. et Epif . M. 
bety atqae ite liberalif hal>eri iion 8 JVne] Tene eniai ■iae eoBtre- 
debelMt ; ted ejaa dona erant ineidlB, venia liberalis Tideberis, enm noUa a 
quibot ■ennm baereditatesy tanqnam me mercei tibi tit ezpecunda. 



Lvn. 

AD FAU6TINUM. 

DuM noB blanda tenent lascivi stagna Lucrini, 
£t qo» pnmiceis fontibns antra calent; 

Tu colis Aigiyiregnnm» Fanstine, coloni, 
Qno te bis decimns ducit ab urbe lapis. 

Horrida sed fervent Mfemeni pectora monstri : 
Necsatisestf Baias igne calere sno. 



INpii / iiii mai mtl|g»w> eUgtde Uuein Imerini, et efOMMeie 4pue fereetii femeMe 
feedibeui O FemeHne^imktiiimrtgimm Argki eehid, pu pervemie ^anmmim 
miaiapaemeemeibmbe. 4t UrrHriie peetae mmuUi Nememi ardei: nmetSfeU 



% m fom fw i ii l i i fmemae mna rigmU In Beverlandl Ms.-^ iii^^cedex* 

NOTiE 

1 Laeeioi eUgmi] Lacrinns lacna Argiyos qni et Tibarnns dictns ett. 

est in Campania, de quojamlib. i. VideSUtiamSylv.lib.t. InTibnrtiDO 

£pig.68. LasciTnm dizit ob delicias» Manlii. Horatins ii. Od.6. * Xlbnr 

et loci amoinitatem, et hominnm UUc Arico potitnm colono.' 

lasciTientinm freqnentiam. (i Nememi peeUra"] Hoc est, leonis 

8 Et f a« pnmicfjt] Hoc est, fontt- In sylTa Nemesa ab Hercnle inter- 

bns e pnmioe Td topho scatnrien- fectiyetrelatiinterattra. Sel antem 

tibttSy qnoram aqatB sant calidtt. mense Angnsto Ingrettiit • Leonem 

8 I^ ooltt] Hoc ett, tn manet Ti- ardores aoget. Peetera dialt, qaod 

bo^ qnod con d ld lt Cntinns qnidam in Leonls peotore, inqnlt Ramiretiat, 



BPIQRAMMATUM Llfi. IV. 339 

Ergo sacri fontes etlittOTa grata valete, 
Nymphanim pariter Nereidiimqiie domns. 

Hercnleos coUes gelidi^ ¥OS yincitebnimay 
Nanc Tibartinis cedite firigoribos. 10 

Bdof fervete m» tBthu IU^m vakie^ o Mcri fimitB, et mera Uiiaruj domieUimm 
Nfmfkartm mml et NereHmL Voe ^dea AyfiM frigiieL en^penUa Beradeoe 
eeUee^ Mmc jntMOf daiefrigeiribee TUmru* 



^^^^»»*^»^»^'^^ 



Pnlmwni. Argei Thaan. Argoiiei cod. Vat— T SalmMiof legit, Utiora Greia : 
aJ&l^Utiora eeera. LecUoDem nottnkm e Tett. eodd. dedit Oroteras. Vide Var. 
Notas, nbi GreAa perpenun Omtero ascnbitnr. 

HOTiC 

astmm eat fnlgentiMimomy ab Astro- 8 NfmipbarwHi] Fonteft flll Nym- 
logis dictnm cor Leonb. phis sacriy mare Tero Nereidilras 



6 ^eeaiHsasf] Aqnls eaim ferren- 
tlbnsSoUscaloradditnr. 9 Hereideoi esSes] Tlbnre enim 

7 ii<lora^a[«Mra] Legnnt alii, Hercnles cotebatnr : lib. i. Epig. 18. 
IMmgrata, alils scilicet anni tem* «IturadHercnlelgelidasqnaTlbnris 
pestafibns. arces/ 

LVIIl. 

IN OALLAM. 

In tenebris luges amissnmj 6alla> marltum. 
Nam plorare podet te, pnto^ jGraUa, viram. 

O GaOa, sMrfia d^fUe vbnm mortmtm, O Oolb, monfitid, sfrfiiori enbeoeie 
d^fieremeariteml . 



f^i^t^^^^tm^i^tn^^ 



8 Jem pisnors piidel BeTerlandi Ms. Non ptororc padei Omtems. NtMH ploreiv 
pwlcf in edd. vett. Ne» plsrar* pnM «Mid. Pnlmanni et ScrlTeril. Vlde Var. 
Notas. 

NOTiE 

S Nam [N«m] plsmr*] Qalla vi* Epig* 6. Epig.Tero S4. Ub. i. secretas 

Tcnte Tiro tam Impndica liieraty nt lacrymas landat noster Poeta : * Ille 

enm mortnnm palam deflere^ merlto dolet Tere, qni sine teste dolet,' Le- 

illam pnderet : tcI flebat, qnod lllam gnnt alii : Nam plerare fodei io^ fnUOf 

ntpote inikmem mortno marito nzo- GMi^ tinm. 
mm nnllas esset dnctiiras. Uh, ix« 



AI. VAL« MARTIALIS 



LIX. 
DB VIPBRA BLBOTRO JN0LU8A. 

Flbntibus Heliadnm ramis dnm Yipera repit, 
Flnxit in obstantem saccina gepma feram : 

Quae dam miratur pingui se jesflfre teneri, 
Concreto riguit vinctarepente gela. 

Ne tibi regali plMeas^ Cleopatra, sepnlcro ; 5 

Vipecd •«{ tumulo nobiliore jacet. 

Dum viperaterpUperJlenU8 rmnos Heliadnm, nueina gemma lapea ed inferam 
elmeientem : qna drnm miratur ee astringi hmnore deneo, tnbiteindmwt impUeita 
eoncrete gelm. O CUopatra^ ne te jaeUe de tmnuto regio^ «i vipera eondihar epUm- 

1 PnlnMo. Lang. Jnnian. Delph. te. d«iii mpera eerpit : Oraternft pnefert, 
dnm mpera repU,^^ In qnibnsdam, gntta /eram.--4 Codex Pulmanniy meia 
repente gelm. Verbt tkta et mneta stepe permutantnr • librariis. Vide nos md 
ifbnlLi.S.S. 

NOTA 

l FkniihnM Hetiadmi] HeUades eina gutta, nt Ub. ti. Epig. 15. * t»- 

dictaa snnt Phaethontis sorores, cnjns plicnit tennem snccina gutta feram.* 

casnm deflentes ad Padi ripas in po- 6 Ne tibi] De morte Cleopatrse 

pnlos fnernnt conyerse, ez qnarnm vide Suetoninm in Augnsto, cap. 17. 

ramis fluit electrnm. Vide£pig.26. < Qni ambobns/ Cleopatra sciUcet 

et 8S. snpra. et Antonio, * commnnem sepnltnrm 

S Ftnxit i» obdantem'] Poetice honorem tribnit, ac tnmninm ab 

landflt hujos operis artificinm : nam Ipsis inchottnm perfici jnssitf Ko- 

adeo affabre eiectro inclosa foerat bilius erat boc viperas mansolenm» 

viperayUtcasnsuccini viscoimplidta quippe qnod totnm electro easet 

▼ideretnr. Kdificatnm. 

&tcebm gMumi] Legnnt alii mc* 

liX. 

DB OURIATIO. 

Ardea soIstitio^^Castranaqne rura petantar^ 
XjQiqtie Cleonaeo sidere fervet ager ; 

SoUtitio adeamuM Ardeam^ et rwra Peaiana^ et agmm ^m* eoM std^ Uo- 



1 Pedamm^ mra in Jnnt. Paetanaque rura in aUis Tett.— 6 Bererlandl 
M8.«tsaM«ra. 

NOTiE 

1 Ardea tolttitio) JEttlto scUicet, dea vero nrbs erat Latii sub ccslo 
qno calor est f ebemeottssimus. Ar- calidisslmo posita, de qua Livins Ub* 



EPIGRAMMATUM LIB. IV. 331 

Cam Tibartinas damnet Cariatins aurasi 

Inter laudatas ad Styga missns aqaas. 
NoUo fata loco possi^ excladere : cam mors 5 

Venerit, in medio Tibare Sardinia est 

m$ t cim CwMhii dmmut eteUtm libmHiy tmmu ad inferoi intir eeUbraiat aquas 
illios. NmUo Uco parii mreen /ata: cam mcn aceemerUf' Sardmia ett in media 
TUmre, 

NOM 

I. * DQmTarqiiiniiit ob«idet Ardeam, aqiiis'ef pectore Leonis fervere dixit 

«jnctnt est regoo/ Latinm hodie, snpro Epig. 57. 

Campaina di Rama. 8 Cnm TUnrtimui] Hoc est, cnm 

C i uii am ifm l Pwetaimpte'] rm^"] Psbs» Caristins peHerit Tibnre loco ssln- 

tnmu sinos in lAcsnln, m PsmIo urbe berrimo, bodiei TML ^ 

Qomen sortitns, bodie, GcVc diSa-' A Ad Styfs] Puus e st AmuTim, 

lemo. cnjns nqon est IHgidissimt, omnibn»' 

8 Qiiiftte ClMtfo] Intellige Leo« nntmalibos est exitiosa. PoSt» fk» 

nem, in coelnm relatnm, qnem Her- bnlantdr paindem esse apnd Inferos. 

enles interfecit in NemesBS Pelopon- '6 Sardinia eaf] Insnla nota: boc 

nesi «ylTa, jnxtn Cleonam nrbem. est, Cnm fatl neeessitas ndvenerit» 

Angnsto mense vehementissiii»is ca* perinde morieris Hbnre, ac in Sar- 



loribns terram accendit Leo. Ager dinla, ettl Tlbnris ccelnm salnbre, 
hie Baianns intelligitnr ; Balas enim Sardinist Toro pestiiens est 

LXI. 

IN MANCINUM. 

DoNASSE amiciim tibi dacenta, Mancine^ 

Kuper superbo IdBtas ore jactasti. 

Qaartas dies est, in schola Poetaram 

Dum fabalamur, millibus decem dixti 

Emtas lacemas manus esse Pompill» ; 6 

Sardonycha ▼eram» lineisqae ter cinctum, 

Mancinej kUaric nuper glariatua e$ are ntperhc^ te dcno aeeepiam dticenia dk 
mmieo, QmLrta lux eat, dum /abmiamnr m aduia Poitanm^ dixiati laeemaa emtaa 
dccem milUlma eue dmmm PompiiUg, Jaraati Baaaam et CeaUam tibi doiiasts aaT' 

6 Sardonffcaa aaro Haieiatfue ter einetmn in Ald. Junt. Colln. &c. Sardonf' 
chaa avro lintdaqiu ter mnctoa in aiiis. iSonlonycAat vcria citat Pulmannus, ct 
Sardanyehaverum legi jostit. Codex Palatinnt babet: L^ekcidtia^ cerytnm; 

NOT)£ 

1 DMccnta] MlUia testertlnm. aptlssirons. 

• t in ackola Poetarum] In qnam ad 5 Antet lacinMt] Lacema togtt sn« 
rpciiandnm conveniebantPoetie. lUe perinduebatnr ad arcendnm frignty 
antem locnt confabnlationlbnt erat Inqnlt Baydnt. 



332 Al. TAL. MARTIAU8 . 

Daasqae similes flnctibns maris genunas 

Dedisse Bassam Caeiliamqiie jaraati. 

Here, de theatro, PoUioDe cantante, 

Cam sobito abires^ dom fogis, loqaebaris, 10 

H»reditatis tibi trecenta veniste : 

£t mane centam; et post meridiem centum. 

Qnid tibi sodales fedmos mali tantam ? 

Miserero jam^ cradelis, et sile tandem.. 

Aat,. si tacere lingoanon potest ista, 1& 

Aliqaando narray qood veKmas aadire. 

do«ycfta MTMM, «# cinw m itiw mtnhuB ftiici0,«f dmu gemmat emuohrtiJlaeHimwm- 
ri§, OmkeHnpiniedUeedtrtteoelkeairQ^ PMtm§miUmi§^dmmfiSgi$^ 4ie ekmt f 
W ekaemeee k mre d U eiem ir e eemkifn m 9 et mmu cwrfwm, et piei muridiem 
Qe» imUemalo te tifeeimiumM eeeii i O iwkwmm$tf JM mieerjre^ et 
Aai n ieta Uagaa mkre nefoUf o Maaeimaf aUpmdamra foed 



QMle Riitgenlas eami. hifikem aiqae eeria»; aam miomdxxa MMitnuL JyeM- 
dmfoe ei eariiem tmen ex PaUt. dut BeTerl|uidiit.->«ie 1« edda ▼ett» foad 
Mameime wUamu. Cod. PalmeQoi, qwed veiimma aadire, 

VOTJE 

6 Sardanyeha wmm] Sic lib. ix. OaiUce, tarqaeieee. 

Epif . 00. < Sardonyclias yeros mens^ 6 Bassom CmUamqae'] Nomiaa mo- 

qaflMiTit in omni/ id est, non adnlte- lieram ficta. 

rinos. 9 PeUiaaa emaamie'] Cithanedo no* 

Limeiefae ter eiaetaml Sardonyx bili| de qno JoTenalis Sat. ti. tSS. 

emm tribas Uneis, niftra scilicet, can- 18 QM tibifeeiamui] Ut noa vanii' 

dida, et miniaU cingitnr. Plinins simis felieitatnm tnanup namliMiU 

lib. xxxTii. cap. IS. * Sardonjehes e bas qaotidie eraclares, 

CerannUs glntinantar gemmiSy ita at 16 AUqamada aarra] Te sempe alU 

ars deprehendi non possit, aliande qnam fecisse jaetnram, atqne hoc 

aigroy alinnde candido» alionde ml- nobiseritaaditujacandissimam; vel 

nio snmtis.' Legnnt alii ; Satdaoff^ narra aUad qnidplam, ande nobis la« 

dbds aaroy UMeieqae ter eimctam. cram obvenire possit. 

7 Daaaqaa mamkk\ Forte cyaaos, 

LXII. 

DB LYCORI. 

TiBUR in Hercaleammlgravit nigra Lycoris, 
Omnia dam fieri candida credit ibi. 

Nigra Lyearie petUt Tibmr diamtmm HereaH, dmm fmiat UUe eAeeeera aa^ 
ak. 

1 Beverlandi Ms. exhibet : mmgramifaaea tAfeeriey at Infra. 



SP16RAMMATUM LIB. IV. 338 

NOtf 

1 Tihnr] Cnjos ccilani ent frigU TibartiDU albeBccre eoUibvs audit 
dnm, eo<|Qe candidior illic nialiernin Antiqni dentis fnsca Lycoris ebnr.' 
Ibrma. Yide lib. vii. Epig. 12. * Pnm 

LXIII. 

DB C^RBLLIA. 

PUM petit a Banlis mater Caorellia Baias» 

Ocddit insani crimine metsa freti. 
Gloria qnanta perit vobis ! haec nMmstra Nevoiu 

Nec quondam jossae pradstiteratis aquas. 

IhmmaUr CmrtlU ^ Baiasa Bonlif , itoMria periU crimimi fmarU fiarniU, O 

IVsrofii. 

1 CMlfa In edd. vett CfivllM Heins. «d Ovld. Art. Ani* i. 9M. 

NOT£ 

1 i>iMi pem a BaaUt] Villa In Ut- capierat. Saetonins in Nerone cap. 

tere Cuiipaiiisinon procnl a Balis. 84. et Tacitns Amal. xiy. Hanc 

t GkHa] Hsec aqaamm gloria gloriam amiserant illtt aqnse, cnm 

proveniebat ez eo, qnod nnd» 111» sponte et ultro CKreliem hansissent. 

«leqnidem jnu», «t finglt Poeta, fne> Hae mMulra] Naafragl«m nempe, 

rant obeecntSB Neronii qni matrem et mortem. 
aoam AgrippUi&m bis In aqnis perire 

Lxrvr. 

DB HORTIS JULII MARTIALIS. * 

JuLi jngera panca Martialis^ 
Hortis Hesperidam beatiora, 

PameaJageraJMlH MartiaUt fertUUfra heirtis Heeperidum reeah&ai In loago eer- 



Be BerHe BSmtklk In edd. Tett. Ald. JoBt. OoUn. Grrph. Pnlmuk dtc.^ 
i TaUi m lisdem. JmU cedd. PnhaMini, JoaU, Grateri et Pklat.— 4 AM. Jmit. 

NOTiE 
i Mi] Ut Ub. vti. Eplg. 16. < JnU baat TuOi MaHiaMe. 
MMhttheca MnrtleUs/ eiQOS eem- S HMpsridiMg Atlaatls fiUai, qnl- 
aseadat hertam. Hole Martlatt mit- bnsbortestribmwtPeeCmaaialspo- 
tlt sestnm llbmas nt palet es prime mls preaosos. Yide Ub. Speet* Spis. 
Epigraaittate. Male ergo alU seri* SL 



S34 M. YAi.. MARTIALIS 

Longo Janicali jugo recombant: 

Lati coliibus imminent recessas : 

£t planus modico tamore yertex 5 

Coelo perfruitur sereniore : 

Et curvas nebula tegente valles 

Solus lace nitet peculiari : 

Puris leniteradmoventur astris 

Celsae culmina delicata villae. 16 

Hinc septem dominos videre montes, 

£t totam licet aestimare Romam, 

Albanos quoqae, Tusculosque colles^ 

£t quodcumque jacet sub urbe frigus, 

Fid^nas veteres, brevesque Rubras^ 15 

£t quod virgineo cruore gaudet, 

iiceJtadadi: waipUi 9olUudme$ impendeni eMbMMi af^tie eir^^ ^wmil» eaeu' 
men aqmm ^totitwr aere jnuiore: et eolum nitetcit proprio ^Kniute, caligineoc' 
cuUante curvQM vaiUi : deUeata /aMigia viUa aUa piacuie accedtmt ad ndera m- 
rena. Hinc/aa ettepeetare teptem montee dominoo^ et circwntpicere totam Rommm 
et Albana juga, et IWcitia, atque omnia loca /rigida tubwrbana, Fidenat ottfi- 
9«a«y et parvat Rubrat^ et ttflvam pom^eram Anna Permma^ putlwtvtwrvtr' 

.ColiD., Orypb. emvtent; et sic Beverlandi Ms.— 11 Piiiinftnpi codez doaitM» 
i. e. Jalio Martiali.— 15 ^everlandi Ms. brevetque ttt/rat* Rufraraip me* 
minit Llvias. Sic Virgilii codex Florent. * Rafras.' — 16 Bt quod virginfo cwtore 
gaudet HHns. ad Ovid. Fast. iii. 675. * Nec Interpp.' inqnit, * qoid sibi velit 
croor isle vir^ineos asseqoontar. Si qois apud Martialem malit, vifghuo 
rubore gaudet, ut ad obscoena carmina resplciatury nil repagno/ Vide lib. vi. 

NOT« 

8 Idmgo JwKumix\ Ab Aventino et Ortelins. 

Vaticano ad pootem Molvium, vel 16 £^fiisil«tfiriii«o] AnoaPerannay 

Milviom, usqoe porrigebatur Janica- vel Perenna, Didonis soror, in Italia 

Inm. apud iEneam exulavit, atqne iu am- 

. 11 Hmcicpfm] Palatinus, Capito* nem Numicumy ut Lavinie insidiat 

linus, Qnirinalis, Cslius, ^squilinos, decUnaret, se prsecipitem dedit, et 

ViminaliSy Aventinus vocantur, qni- tandem pro Di*a culta est. Ovid. 

bns imposita Roma orbis domina. Fast.iii. < Ipsa loqni visa est : Pla- 

\%' JBdimare Rmmn\ Hoc est, cidisomNympbaNumlcf, Amneper- 

prospicere et considerare. Lib. vii. enne latens, Anna Perenna vooor.' 

Epig. 16. * Ruris bibliotheca deUca- Macrobins lib. i. cap. 18. 'Eodem 

ti Vicinam videt nnde lector urbem.' qooqoe meiise, (Martio nempe,) et 

13 AUmtotl CoUes Latii Itttellige. pnblioe et prlvaUm ad Annam Peren* 

15 Fidenat veteret\ Qoia Roma ao* nam sacrifieatum itnr ; nt wtmm 

tiqolore». Rubras vero parvum op* perennareqve commode liceat.' Hoe 

pidum circa Tibur foisse ezistimat esty per annos dnrare. VirgioeQa 



EPIGRAMMATUM UB. IV. 939 

AnngB pomiferam nemiis Peramiae. 

Hlic Flamimae Salariaoque 

Gestator jpatet, esBedo tacente, 

Ne blando rota sit molesta somnoi 20 

Quem nec rumpere nauticum celensma^ 

Nec clamor yalet helciariorum ; 

Cnm sit tam prope Mulvias, sacrumque 

Lapsse per Tiberim volent carinae. 

Hoc rus (seu potius domus vocimda est) 25 

Commendat dominas ; tuam putabis: 

Tamnon invida, tamqoeliberalis^ 

Tam comi patet hospitalitate. 

Credas Alcinoi pios Penates^ 

Aut facti modo divitis Molorchi. 90 

gimt^9$MguiM, WcfTwpkeUfir gttiaigr carhis t» vta FlamMA et StHmia «tir* 
m mtn ttrtpenie^ ne rota ni ine9mmoda mM mhmo, ^iieifi uee liir6iir«.f»o(««t m» 
ktrtuiw Mntoriim, nee clamor helewiorum : lieet Mulviut nt tam tieinuSf e$ 
nwoe» veUnt dilapsa per eacrum Tiberim, Hac ctZ(a, teu potius domne eet appeUanda^ 
commendaiur ab heroy exietimabie tuam : tam amico, tam benigna, tam liberaU 
kocpUaUiate aperta est, Putes piam domum Ateinoi^ aut Molorehi pauh ante 

Epif . 47.— 17 Ald. Jnnt. Coltn. Oryph. &c Peremue; et sic leglt ad Ovid. 
loco modo citato. — 19 Geetator taeet Beverlandi Ms. Gettator jacet codex 
Paloianni.—- 21 Aid. Junt. Colin. Gryph. Piilman. Janiao, Lang. Delpli. &c. 
mntitUM eeUuma, — 88 Tam eonu pater Beverlandi Ms. — 31 In eodem, 911« 

NOT^ 

emorem dixit propter victimamra sale nomen sortita est^ qnia per eam 
•angniuem, qoae Dianae virgini in ne* Sabini sal a mari Romam deferebant. 



Arioino Immolarentar, teste 19 Gettator'] Cnrms aempe in qno 

Stnbone lib. ▼. Vel quod illic, nt ait ambalantes per nrbem gestabantnr a 

Domtfias, flagellis casderentnr paeriy et^nim pro lecticario snmi Bon mihl 

nt Lacedsemone ex rita Tboantio. videtnr, propter sequentia verbiy cf- 



Alii Annam Perennam affirmant anom 

faisse ortam Boviliis prope Romamy 21 Nautieum eeUutma'] Est verhvm 

qasfr popnlo In montem per seditio- Ortecam nanttuiuD propriumy Latlne 

vmdigressovictomtnlerit; incnjns cohortatio. 

memoriam hiec celebritas tandem in- 22 Htf2ctartomm] Helciaril snnt li 

stitata est. Uiec est Raderi senten- qni oneramolinntar fbnibos, vel qni 

tia, qasp mihi verisimliior videtnr. naves dedocnnt, luit remulco trahant. 

18 Ftamiuice] Via sic dicta a Fla- 28 Mulviut] Alii JirMttt, pons, bo- 

minio consnle, qni ad lacam Trasi- die, pMile MolOf nltm primnm ab 

mennm ab Annibale interfectns est« nrbe lapidem. 

Salaria dncebat in Sabinos, atqoe a 29 Credoj Aleinof] Aldnons regna« 



386 M. VAL. MAKTIALIS 

Vos niinc omnia p&rva qai pttlatis, 

Centeno gelidum ligone Tibury 

Vel Pr»neste domate, pendnlamqae 

Uni dedite Setiam colono : 

Dnm, me jndice» praeferantnr istis 85 

Jult jngera panca Martialis. 

loenpleU^, Ve» mmc, giit credUiB omnia exigua^ eolUe fngidwm TthureetUmm 
Ugimam»^ aut PrametU. ef tradUe tmo agrieuHori ae^hem Stetiam: dam me 
arhUro, paaeajugera Mm MartiaU» a ai^ m ma tar ietie. 



»<»i»^#i»»»i»»<»»» 



|wta<tt.-^ UnidaditieediamiavdaakM»f'^TamM.ratL «t t«pniYi.l. 

NOTi£ 
▼it In Corcyra intoU, et t^enigno Ihm^ tenris coBte fbndoi anplissinot. 
pltio Uiystem naufragnm eiceplt, Tlbar Vel Prwurtr] Latii arbes« 
i]i>ro«r. Odyss. Z. liodie TiveH, et PUaetriaa. 



tO DMHe JMtrdU] MolordMe U Mimn [SeHiam] Alu 

pesfor tenientem «d ieonem Nene- Letinonmi nrbf medlterraneey iNMKe 

ttom opprlmendnm fanmuiissime ex- Sena, Llb. xiii. Eplgr. IIS. ' Pen- 

cepit Herculem : factus vero dlYeii di- duia Pontinos qua spectat Setla cam- 

citor, quia Doniitianus fimum Her* po».' 

coii exstroxerat, iib. iii. Epig. 65. 16 Dam, me Judiee'] Sensns est: 

joxtaqnod Molorcho sacellnn^iedM- Fundi Tibortini, PrsBnestini, et Se- 

«•▼it nraltis donis locnpletatnm, de tini soiit optiaU: attamen Jolii Blar- 

qno Statins SyW. iti. tialis herti omiilbos illis tont aatepo» 

tS Ceaten* tfgtne] Hoe eit, centom nendi. 



LXV. 

DB PHlLiENI. 

OcuLO Philacnis semper altero plorat 
Qao fiat istad, quteritis, modo 1 Insca est. 

PJbiMsjMrpctfiit^elliroeMfo. MUgtdieqmraHmmUJItdf 



In hoc Epigrammate exldbettdo mm wiaal llbri esentl Mrt OMKn 

eaainti. 

vorm 

B iMoea eet} Obittr natnr» vitinm nlroqne ocnlo ploratset, nisi altero 
in ilia muliere irridet Poeta, qo« carnisset. 



BPI6RAMMATUM LlB. IV. ^37 

LXVI. 

A D L I N U M, 

Egisti vitam sempcr, Line^ municipalem : 

Qua nihil omnino yilios esse potest. 
Idibos^ et raris togula est excussa Kalendis : 

Duxit et aestates s^^thesis una decem. 
Saltas apnim» campus leporem tibi misit inemtum : 5 

Sylva grayes turdos exagitata dedit. 
Raptus flumineo venit de gurgite piscis : 

Vina rubens fudit non peregrina cadus. 
Nec tener Argolica missus de gente minister> 

Sed stetit inculti rustica turba foci. 10 

Villica vel duri compressa est nupta coloni^ 

Incaluit quoties saucia vena mero. 

Liiif , $emprr duxitli vUam mumcipaUm^ qua nikil prorsus iuadu» potegt 
etM. Toguta eai exeussa Idibui, et raris Kaleudis: atque wsa syfUhesis sgU 
decem amios, SaUus tibi suppeditamt aprum, campus leporem non emium ; syUn 
vexata prabuit twrdos pingues, Piseis allatus est traetus ex voragine fiuxMli: 
cadw ruber/udit vina nsn extema. Nec servus moUis missus ex naiione Gr«rca, 
sed agrestis multUudo /oei ineuIU slelit ?/ec flamma ob/uU adibus, nec 

2 Id edd. Tett. dukiusessepatest. RamirefiuB legit : duriusessepotest; dnreni- 
mts, inqnit Farnabii». Graterus ttxtriiim codd. fide C0TXi\\X\mUusessepote^^vX 
lib. vii.Epig. 27. * viliiifl esnro/ i. e. minori «timtn.— 8 Heraldus e vet. cod. 
legit : togula est tibisumtUj quod interpretamentnm esse alicnjns Grammatistae 
•zistimat Kamiresins : ita lamen codex PnlmaDDi. — 9 iVec tenei Jnnt. an. 

NOTiE 

1 jEigiftt vi<am] Linaro qnendam ad enra Knlendaii; Idibos mlbn Jovi 
inopiam redactom irridet Poeta. grandior agna cadit.' Excossa, hoc 
Municipalemvitamdixitproagreati; est, expltcata eat togtila, dnm enim 
in Mnnicipiis enim, qnae erant oppi- ex arca deproronntnr coliectm vestes, 
da civitate donata certa lege, vfta nt plnrimnm excntinntnr. 
docebatnr sobria et frugalit, at vero 4 Synlhesis] Vestls nempe cmna- 
in nrbe lanta et delicata. toria, de qna lib. ii. Epig. 46. 

2 ViHus [dulchai esse] Legmit alii ' 5 Stdtus aprum'] Hoc est, venariiy 
viHuSf alii dartMS. piscaris, et vindemias colligis in tuis 

t ToguU est exeussa'] Alii est tibi prsediis. 

msmia. Kalendis et Idibus sacrificia 9 Nec tener ArgoHea] Hoc est, nec 

pnblica fiebant, popnlnsqne togatns Grscus pner ingenti pretio compa- 

conveniebat. Kalendse antem Jnno- ratos, scd rnstica proles a pedibns 

]ii,Idnsveros«cneerant Jovi. Ovid. sfetit. 
Fast.1. ^Vindicat Ausonias Jononis 

Delph,etVar.Ckis. MartiaL Y 



938 M. VAL. MARTIALIS 

Nec nocuit tectis ignis, nec Sirins agris : 

Nec mersa est pelago^ nec fluit uUa ratis. 
Snpposita est blando nunquam tibi tessera talo : 15 

Alea sed parcse sola fuere nuces. 
Dic ubi sit decies, mater quod avara reliquit ? 

Nusquam est : fecisti rem, line^ difficilc^m. 

Cameula €0mjpu : nec ulU nni» tna dema-M nt muH, neeptU, Tu. mnfiiM 
mAMmMii te$teram tute jueundo : sed eubiiiti tokun aUam pareanm nueium. 
Pro/er^ uhi sit deeies^ quod reUquit atara genitrix 7 nuUibi eet: O LtJM, /eeieti 
rem difficilem. 



1512. — 14 Nee merce» peUgo perdidit uUa ratiSf vel Nec mercee pelago prodidit 
uUa ratis conj. Ant. de Rooy. Cf. Ub. y. Epig. 4S. Hand ineleganter, inqait, 
navit merceii pelago ' prodere' dicitur pro * effondere/ ataue adeo posseuo- 
rem ape frandare« Vide qos de liac verbi hnjns notione aat Gronov. Obss, 
lib. iiE. cap. 20. Deinde dnbitat •cripteritue Martialis : Nee mersas peiago 
obruit unda rateSf vel Nec mersas pelagi obruit unda rates, Cf. Virg, ^n. i. 79. 
Mottr. infra ix. 41. Lncan. iir. 195. Ovid. Amor. ii. 11. 1. Pont. i. ff. 29. 
Trist. II. 196. Nec est, qnod hiatnro moremnr. Ssepias bmic vel primi 
ordinis Vates neglezisse, novernnt ilii, qiii Veternm monnmenta versamot. 
Vide Cannegiet. ad Avian. Fab. xxviii. 12. Vonk. Lect. Lat. ii. 6. Miscell. 
Obss. Vol. z. p. 190. Barth. ad Calpnm. Ecl. v. 12. Wasil Senar. c. 4. et 
Vosfl. Art. Gramm. lib. ii. cap. 14. nec/uit uUa ralts Beveriandi Ms. — 16 Idem 
Ant. de Rooy conj. tota/uere nuces. Cf. Ovid. Nnc. 75. 

, NOT^ 

15 Supposita est bhmdo'] Hoc est, 17 Xlbi sit deeies'] Post adverbia 
nop decoaisti patrimoninm tesseris : * decies/ ' tricies/ &c. Intellige aem- 
Insores antem solebant a minori Indo, per centena millia sestertinm. 

a talis nempe, incipere, mox animis 18 Fecisti rem] Hoc est, rem fami- 

incalescentibns, depositis taiis, snp- Uarem dissipans : fecistl rem diffici- 

ponebantnr tesserse, in quibus m^jor lem sane, et cnjns ratio non appnrcl. 

erat alea : lib. xiv.Epig. 15. * Non Hic est sensn^ istins loci, licet refe- 

sim talornm nnmero par tessera, dnm rendns videatur ad vitam mnnicipa- 

ait Major, qnam talis, alea saspe lem gravem et laboriosam : vel forte 

»ihL' intelligit secretnm Lini flagitinmy 

16 Alea sed parcet] Hoc est, aed qnod totnra ejna patrimoninm exluMi- 
victorise pr«minm erant nnces. aerat. 

LXVII, 

IN PRiETORBM. 

Prjstorbm pauper centum sestertia Gauras 
Orabat cana notus amicitia. 

CUmrus egenus cognitus cara amkitia rogabat Prmtenm centwm Httmim* 
S Orabat cara in edd. vett. nt Ub. i. Epig. 96. msta canu amieitia In Bertfw 



EPIGRAMMATUM LIB. IV. 839 

Dicebatque sais baqc tantum deesse trecentis^ 

Ut posset dominjO plaudere jastus eques. 
PrsBtor ait : Scis me Scorpo^ Thalloque daturum ; 5 

Atque utinam centum millia sola darem. 
Ab pudet ingrat», pudet ab male diTitis arc» ! 

Quod non vis eqoid, Tis dare, Praetor, equo f 

Aiftu owM hae tanium dease ni$ trteentUy «^ jutiwi eqnee pettet pkmdere 
domme, Prator reepondet : TeneemedemitmwnSki^po^etTkalk: otquemtbMm 
demarem tmitmm eeHtmn miUm, Ah erubeeeo aream imgratam, et male lecupletem^ 
O Prteter^plaeetne dmmreeqitequed nom demae eq^i? 



*»»i»*i«#»»<^i#<»«»»»* 



]«odi Ms. — 4 In eodem Ms. jicMin eamee; et sk; Ald. Jniit. Coliii. Oryph. Jn* 
niaa. Lang. ^c. Cf. lib. i. Epig. 104. yerhmjueem etjuetue pMsim permatantnr. 
— 5 Strepe Beverlandi Ms. fkaUoque daturwn in edd. vett. TkaUoque debetnr 
Llpdo EpUt. Qnast. i. 5.-8 Quod non daa eqmii Ald. Jmt. CoUb. Otyph. 
Pnlman. Jonian. Lang. Delpli. Aeo. 

NOTA 
S Deetee tfeeeaiu\ Qnadringenta ducta Teteri inscriptione nbi fit men- 
sestertia in censn habere debebant tio TAotti. 
cqnites. Vide lib. v. Epig. 26. 7 Male diviiit arcai] Qaia Prsetor 

4 Peetet domino] Hoc est, ut pos- abntebatnr sois opibus, nec illas cnm 
set intra equites sedere, et advenientl amicis cororounicabat 

in ampbitheatmm domino Domttiano 8 E^o] Statiiae equeatres, inter alia 

plansnm dare : iib. yi. Epig. S4. victorisB prcmia, agitatoribus excita- 

5 Seie me Seorpo'] Thallns et Scor- bantnr ab iis qni fautores illomm se 
pnsnobilissimierantagitatores: mor- profitebantnr. Dore «9M0, hoc est, 
tero Scorpi deflet Poeta lib. z. Epig. statn» eqnestri erigenday vel hominl 
ffO. 5t. 74. Alii legunt ThaUo^. Sed qui nihii aliud novit quam equos 
legendnm ThaOo, Inqnxt Raderas, ad- agitare ? 

LXVlIf. 

AD 8BXTUM. 

Inyitas centum quadrantibus, et bene coenas. 
Ut Goenem invitor> Sexte, an ut invideam t 

Fipeased MnHm eenium quadraniibue, tn laule epuUirit, O Sexie^ an Mctr ut 
tpmUr^ an ui mvtdco» 1 



^■^^^ »^^^0>*^^^ 



HnHit 
FPestk 



EplgraaiutU leotiootiB nou varlant Ubii nnBoacrlpti ant in* 
NOTJE 

1 iM»«s] Sextl cnjnsdam impo- yBis pretli P«Ste,tlbl aatcm lantli» 
dentiara carpit, a qno teiml sportnl» stmoa appotil jnsserat Sextos. Vlda 
pretio fherat invitatns, hoc est, clbos Hb. 111. Bpig. 7. 



840 M. VAL. MARTIAMS 

LXIX. 

AD PAPILUM. 

Tu Setina qiiidem semper, vel Massica ponis» 

Papile : sed romor tam bona vina negat 
Diceris hac factus coelebs quater esse lagena. 

Nec puto> nec credo, Papile, nec sitio. 

O PmipkUif tu qmdem 9emper apponii iSetina aut Maseiea ; sed fama infieuUu 
esse vina tam bona, Dieeria quater etaeieie mduMM hae lagena» Nee opiner, m 
Jidem adMbeoy o Pampkile^ nec eitio. 



Ad PapiffUm iDKcriptio est in codice Thoan. Ad PamphUum in Ald. Jaot. 
Colin. Gryph. Polman. Scc* — 1 Marsica potaeBewwlandi Ms. 

NOT£ 

1 Tu Setina"] De Setia Latii arbe, veneno. 

nnde Yinum Setinum dictum, Epig. 3 Dieeris kac faetue'] Hoc ett, qua- 

51. snpra. De vino Massico egimo« tuor nxoret veneno necasse. 

lib. III. Epig. 26. 4 Nee puto'] Sensns est : Non credo 

2 Sed mmor] Serpebat qoippe m- qnidem verum esse illnm rnmorem : 
mor vina a Pampliilo apponi infecta attamen experimento discere nolo. 



LXX. 

DB AMMIANO AD MARONILLUM. 

NiHiL Ammiano^ praeter aridam restem 
Moriens reliquit ultiniis pater ceris. 

Genitor oecumbena uitimie tabuUa nihil reUquit Ammiano preeter aridam veetem. 



^^^■^1^^^^ ^^#»^ 



1 Jtfamiaiioincod. Florent. Ramiresius legit vettem pro reatem^ et, nt credity 
meliore sensn; qnod arida vestis sit sola vestis, noUa alia re adliibita. 

NOT^ 

1 Preeter aridam reatem [veatem'] Hoc sno testamento, vel nltima testamenti 

eat, tritam, inqnit Domitios: at Lip- parte: in prioribas vero ceria alloa 

sins Elect. I. cap. 18. legit reatem, sanehtercdes scripserat: in tabolia 

Sensns est: Pater perdito filio Am- aotem inceratis scribere solebant ve> 

iBiaiio restem seu laqueom» quo se teres, uade' qoflBvia scriptWBy vel 

snspenderety testamento rcUqnit. etiam tabnlBy dicerentor ceras. 

a UUimia paier eeria} Hoc ett, In 



EPI6RAMMATUM LIB. lY. 341 

Fieri putaret posse qnis, MaroniUe, 
Ut AmmianoB mortuum patrem nollet ? 

O AfarimiUtf, fmf crM poiui§$e JUH ut Ammkmt cuptra gewiUrem mmimm 
de/HMctum 7 



^^^^^^^^^ 



Sic etteUani in edd. vett. Ald. Jant. Colin. Oryph.— 8 Fieri pniet potmeae in 
undemwetUpMtatpaeeecod. Vat. piKaref poMe cod. Florent. itfcriittlM Bever- 
landiMn.— 4 ilfaiiitiaiiu cod. Florent. 

NOTiE 
4 Mertmm neUet] Vivum petrem querat praeter restem : ab eo aate« 
prodigosAmmianusoptabatmortunro, dum viverety semper aliqnid accipie- 
qnia sperabat copiosam adeptnrnm bat, quo vitam hilarem dnceret. Tnr* 
•e httreditatem : mortnnm optabat pior •ensns poMet coUlgi ex lib. ii. 
vivnm, qnla moriens nihil ipii reli- Epig. 4. 

LXXI. 

AD SOPHRONIUM RUFUM. 

QUiERO diii totam^ Sophroni Rufe^ per urbem, 

Si qua puella neget ; nulla puella negat. 
Tanquam fas non sit, tanquam sit turpe negare, 

Tanquam non liceat ; nulla puella negat. 
Casta igitnr nuUa est ? castae sunt mille : quid ergo 5 

Casta fecit ? non dat ; non tamen illa negat. 

O Sapknmi Rufey diu hmee^o per totam cititatemy ei ipui pueUa reeuoet: uuUa 
pueUa recutai, Quasi non aquum eit : quaei inhoneetum eit recueare : ^uaei uon 
Hceaty nuUapueUa reeueat, Ergo nuUa eet pudica, MiUe eunit pudicee, Qmd igitur 
agit pud&cal Non da< ultro : mhUominue iUa rogata non recueat 



■^^■»^^^^^^^■0^ 



Ad Sopkreuium inscribltnr in Ald. Jnnt. Colin. Gryph. Pulman. Lang. Jn- 
nian. &c Ad Sempronium in aliis. Ad Saphronium in cod. 'nioan.--l Bever- 
landi Ms. per er6em. 

NOT^ 

2 Si qua pMeOa] Forte negantem pnellarnm, in qnam tanta propen- 
pnellam qnaerebat, ne satiaretnr ejns sione femntur, nt roganti negare ne- 
amor. Sed lepide carpit libidinem qneant. 

LXXII. 

ADQUINTUM. 

EsLiois» ut donem nostros tibi^ Quinte» libellos. 
Non habeo^ sed habet bibliopola Tryphon. 

OQmiUitPoMtMvitikidmuuMtroilibroe. IIW nm mad peuet me, ^ nMt 



342 M. VAL. MAETIALIS 

^s dabo pro nngis, et emam taa carmiiia sanas? 
NoD^ inqois, faciam tam fatue : oec ego. 

|Mii€f inblioptltm Tnfplmm. Ad dabo petimiamfr0i»«fHi$, H mm 
versuM? Non tam siuUe agam^ ai» : nee ego. 



3 Beveriandi Ms. d emam tua earmina «i vi$, 

NOT/E 
2 BibUapola Tnfphoa] De quo ite- carpit, qoi paticos impepdere ntimiiios 
nun lib. xiii. Epig. t. recQsabal, ut sibi hos libros compa* 

4 Nee ego'] Hoc eat, nec ego tam raret, qnot tamen legere saimiia 
fataus ero, qui tibi gratis donem nieos stndio expetebat. Lib. i. Eplg. 118. 
Kibroe. Istius Qninti aTaiitiam argnte 

LXXIII. 

DE VESTINO. 

CuM gravis extremas Vestinas duceret horas, 

Et jam per Stygias esset iturus aquas ; 
Ultima volventes orabat pensa sorores^ 

Ut traherent parva stamina puUa mora. 
Jam sibi defunctus, caris dum vivit amicis ; 5 

Moverunt tetricas tam pia vota Deas. 
Tum largas partitus opes, a luce recessit : 

Seque mori post hoc credidit ille senem. 

Cum Vestimu etgrotus ageret uUimas horaSy etjam esset petiturus uudas StygiaM^ 
rogamt sorores versaates pensa extrema, ut afferrent bretem dUatiauem uigria 
siamimlms. Jam sibimortuus, dum spiritum ducU pro dileetis amicis^ vota tam 
piajlexerunt Deas truces, Distributis tam eopiasis divitiis exOt e vita : et deimia 
existimavit se interire senem» 

a Et tam Junt. an. 1512.— S Ald. Junt. Colin. Oryph. SccoravU,-^ Codex 
Vat. i^amtRa nuUa, Alii legnnt, stamina nigra, — 5 Codex Florent. eana, — 
8 Alii leguot, posthac: alii post hac, 

NOTiE 

1 Vestinus'] Filiui fuit illius Vestint, 5 Jam sibi drfuneius] Non vitm de- 

teste lipsio in lib. xt. Annalium siderio tenebalor Vestinus : sed banc 

Taciti, qui damnatus a Nerone prster moram oraimt, nt bona sna amicis 

omnem culpam est interfectus. partiretur. 

t UUima volventes] Parcas intel- 8 Senem] Idem ingeniose dixit lib. 

Ilge, qu» hominum vitam nere dicnn- x. Epig. 6t. de Scorpo : * Bnm nn* 

tur : pulla vero earum stamina mor- merat palimis credidit esae aenem :' 

tem cito minantur, lib. vi. £pig. 58. a virtnte enim et prvclare factis 

candidaautettprotrahunt. JnveDaUs wukm niimerare debent mortnlea. 
Sat XII. 65. 



BPIGRAMMATUM LIB. IV. 848 



LXXIV. 

D B D A M 1 S. 

AsPicis^ imbelles tentent qnam fortia dam» 

Praslia? tam timidis quanta sit ira feris ? 
In mortem parvis concarrere frontibus audent 

Vis, CdBsar, damis parcereT mitte canes. 

Videme qwm airmua certamina experumtur danuB imbecQUi? gumUam tra« 
euudiam kabeoMifera tam ignava 7 Nan dukitaui exiguie fnmJtibua eppeUrt '"^^ 
l€», O Caeatf pkuetnt iguoscere damit ? ImwUite cauee. 



Ad Ceeearem inscribitnr in Beverlandi Ms.— S In eodem franHbui ardeni; 
6t S1C Omtems ex marglnaU leclione Colinni legere mallet, modo illa lectio 
aliqno eodtce oonfirmaretur. 

NOT^ 

1 Aepieie, imbeUe»] Nota hoc dis- nt essent casnrs», nisi caBmn latrato 

ticbnm elegastibas antitbetis omari, a se Invleem diremtsB fnissent. Si» 

€t vide Epig- 36. snpra« obi pngf am milis est jocns lib. i. Epig. 49. * Sl 

hoie simiiem descripsit Poeta. Titare camim morsns, lepns fanprobe, 

4 Mitte cane$] Argute Epigramma qnaerisy Ad qnss con^ngias, oraleonis 

cooclndit: quid eolm magts ablior« habes.' Sic inteltlgo: Mlnos damls 

rent damsp, quam canes ? Tam fero* tlmendum est a canibos, qnam a se- 

citer tamen Interse decertabant damas metipsis. 



LXXV. 

DB NI6R1NA. 

O PBLix animOy felix, Nigrina, marito» 

Atqae inter Latias gloria prima nuras ! 
Te patrios miscere javat cum conjuge census 

Gaudentem socio^ participique viro. 

O Nigrina^ beata ootmo, beata uiro, et primum decut inter nuru» Latiae, PU» 
cee eammmnci» Vbenter cum marilo dicitia» patema», gauden» co^juge eocio et 



t Jam patrio» BeTerlandi Ms. eum coi0uge»eneu»\n edd. Tett — 4 In Hsdem, 

NOT^ 

3 Te patrio»'] Nigrins? liberalitatem ternam adepta commnnicavit cnm 
oommendat, quae baeredilatem pa- raarito. 



344 M. VAL. MARTIAUS 

Arserit Eyadne flammis injecta mariti» 5 

Nec minor Alcestem fama sab astra ferat. 
Ta melins : certo meruisti pignore yiiad, 

Ut tibi non esset morte probandus amor. 

cnuorte. Evadng comhuttafmerii immma m mgum cMi/tf^, nec mtiM* dceuM ex- 
toUai AUettin ad ceelum. Tu meliue aime merUa ee pignore vitee^ ut amor non eeeet 
tibi probandue inieriiu, 

partieipemque» — 5 Beverlandi Ms. intenta mariH ; »ed flammii if^eeta mariiiM 
correxit Heias. ad Claud. xv. 407.— G Nec minue Ald. Jiiut. Coiin. an. 16S8. 
&c — 7 Tu meUuteerte in iisdem. Th melius certo cod. Falat. et Beverlandt 
Ms. et sic legit Musambertius. Tu melhu certa ed. Colin. recentior. Tu 
mtUue certee legendum putabat Ramiresius. pignora vita codex Pulmannt. 

NOTiE 

5 Anerii Evadnel Iphin filia et quia ex propinquis pro eo morCem 
nxor Capanei, qnem tanto amore Bponteoppeteret.Ovid.Art.Am.iii. 
proaequebatory ut, cum mortnnm *Si raea morn redimenda tna, qnod 
illum cremari videret, in enndem se aborainor,efl8et,Admeticonjax,qou» 
rofom immiserit. Virg. An.vi. Ovid* seqnereris, erat.' 

Trist. IV. Elegia 8. ^Cnm cecidit 7 7V meHuM: certo [certe'] Vtvent 

Capaneaa»ubitotemerariusictn,Nam nempe pignore vite, sen opibos pa- 

legis Evadnen erubnisse viro/ &c. ternia cnm viro communtcatis, qniboa 

£t Art Am. iii. ' Aceipe me, Capa- snstentatnr vita, melios tnum erg» 

nen: cineres miscebimns, inqait illnm amorem probasti, qoam morte. 

Iphias, in medios desiluitqne rogos.' Lib. i. Epig. 9. * Nolo vimm facili 

6 Akeetem lAkeetin^ Alti Akeeiem. redimit qui sangulne vltam : Hmie 
Pelitt fuit filia, et nxor Admeti regis volo laudari qoi sine morte potest.' 
ThessaliflB, pro qno Inbens se morti Legunt alii, Ta meUu» : certo moruUti 
objecit, cnm Oraculum respondisset, pignore viia, 

brevi Admelnm moritnrum, nisiali- 



LXXVI. 

IN AVARUM AMICUM. 

MiLLiA misisti mihi sex, bis sena petenti: 
Ut bis sena feram^ bis duodena petam. 

Miiitti ad me tex ndUia rogantem duodecim: ui duodedm impetrem^ rogabo 
mginti fuaiuor. 

/n Biisciiam inseriptlo ost in codice Floreiitino. 

NOT£ 

2 C7i(6tsiflM/«ram] Avammqnen- sibi opns fuerit, cnm iUe poatnlati 
dam amicom carpit, a qno se petito- dimidium concedere solitus sit. 
mmdicit duplnm aammft iliius, qua 



BPIGRAMMATUM LIB. IV. i3l5 

LXXVII. 

IN ZOILUM INVIDUM. 

NuNQUAM divitia.s Deos rogavi, 
Contentas modicis, meoqae Isetus. 
Paapertas, veniam dabis, recede. 
Caasa est qaa^ subiti, noviqae voti ? 
Pendentem volo 2iOilam videre. 5 

Nmqumm peHi 9pe$ a DHif coniailiit wudioerUmtf et gatieni mm. Pmertiu^ 
igfMBeety M^ An ntfto eat voH adeo repetUim, et noti 7 eupio aepicere ZoUnm 



»»^^»«»^#1^^^^ 



/» Zmbm immdwm de fBote ett Lemma io Beverlandi Ms.— 9 Ant. de Rooy 
eoi^.CMlialiif modico, Cf. Oalii (sive Maximil.) Eleg. i. 53. Tiboil. 1. 1. 47, 
Claiid. in Rafin. i. 214. et Veget. lib. i. cap. %^^ Comm eet tm» mAUi Aid. 
Jiint. Colin. &c. 

NOT^ 

4 CaMM eet qua [tom'] Unde fit, at petor inTidia^ et prn livore se sns* 

ego diTitias nunc optem, cnm semper pendet, cnjiis rei desiderio teneor. 

paapertatem amaveriro ? quia, inquity Alily CaaM ett pue mtbiti^ ^. 
cnm Zoilas ditetcere me viderit, rum- 



LXXVIII. 

I N V A R U M. 

Ad coenam nuper Varus me forte vocavit; 

Omatas dives^ parvala coena fait. 
Aaro, non dapibas oneratar mensa : ministri 

Apponunt ocnlis plarima, pauca gulae. 
Tunc ego : Non oculos, sed ventrem pascere veni : 5 

Aut appone dapes^ Vare, vel aufer opes. 

Chm Farat/bfieflne hnUtnit ad comaM ai^, opulenhu apparatuBfidt, parvuta 
^ro eoma. Menea tnetruitnr aarOf non eikie^ eerti objieimntf.mmlta oeutte : pauea 
guim. Tume ego dixi, JVmi aceeemf ut explerem oeulotf eed venirem: Varoj mU 

Uoc Epigramma deett in edd. antiquis. Ferrar. Ald. 1501. 1517. 1550. Jnnt. 
161S. Colin. 1528. Oryph. 1535. &c. Certe Jannt Gruteros in codice sao non 
reperit. Extat in edd. Jnnian. Pulman. Ramires. Lang. et recentt 

NOT£ 
2 Omali» dioM] Poeta irridet Va* qnod aliqul Martialli esse negant. 
mm qnendamy qoi ornatnm qnidem Vlde lib. i. Epig. 44. lib. ui. Epig. ai9. 
dfivitemy pamUam vero cmnam appo- et Epig. 68. snpnu 
nelMl: perse patethoc£pignii9nui> 



346 M. VAL. MARTIAL1S 

LXXIX, 

IN AFRUM. 

CoNDiTA cum tibi sit jam sexagesima messis, 

Et facies muito splendeat alba pilo ; 
Discurris tota vagas mhe, nec ulla cathedra est, 

Cui non mane feras irreqnietas^ ave. 
£t sine te nvlli fas est prodire tribiino, 5 

Nec caret officio consul uterque tuo ; 
Et sacro decies repetis Pallatia clivo, 

Sigeriosque meros, Partheniosque sonas. 
'H»c faciant sane juvenes : defonuus^ Afer, 

Omnino nihil est ardelione sene. 10 

Cmmjam mUut m $exaginta annos, et vuUusfuJgeat eanu$ multo pik ; metftuM 
vagaxU per toiam eitntatemy nee uOa ett catkedra, cui solicituM non portee matutiuum 
ene. Nee Heet uUi tribuno exire eine ie, et preeatat ojflcia tua utrique eontuU^ et 
deeiet redit m palatia taero cUvo, et pradieat toht StgeHot, et Partkeniot. Jm- 
venet agant quiiem ittOf o 4f^9 "s^ prortut ett turpiuttene ardeUone, 



i#«^»#^i»>*»»«^^#*» 



Ad R^fum tenem inquietum inscribitur io cod. Thnan.— 7 Beverlandi Ms. 
repetit PaUatia divo, Ue pemratatione cl et d, vide qnn dl&imns ad llb. i. 
Epig. 00.— 8 Sydereotque codez Vat. Sunt qui legant Sigeriotque modot, nt eat 
in Ald. Junt. Colin. &c. aed Masambertius lenendum censet, Sigeriotfue 
modoy i. e. tantnm Sigerioa, sive mhil alind sonaa qoam Sigeriot et Par- 
thenios. 

NOT^ 

5 Nee uUa] Cathedra significat sel- nistlcus, atque Snlcos ct vineta cre- 
lam muliebrem, lib. ni. Epig. 6S. et pat mere.' Sic et Martialis lib. vii. 
lib. XII. Epig. 3S. Horatios i. Sat. 10. Epig. ffS. * Seaper mane mibi de me 
^ Discipularnm inter Jobeo plorare mera somnia narras.' Legunt alil, 
cathedras.' Afer iste dooio egredi- Sigeriotque modotf t^e, et Radems in- 
entes, vel admissns iatro sedentcs in terpretatnr orationem ad Sigerii et 
ctttbedris saintabat. De modo aa* Parthemi anres accornnodatam, q«a 
lutandi vide lib. i. Epig. 66. illornm amlcitlam slbi concillare 

6 Et tine le] Hoc est, tribunos et conaretur Afer. Musambertins le- 
eoQsnles domo exenntes comitaris. git : Sigeriotque modo, hoc est, tan- 
Vlde lib. XI. Epig. 09. ttim Sigerios loqnitur ATer. Hic 

8 Sigeriotque'] Sigerins et Parthe- scnsus in primnm recidit. 

nins dno erant cnbicularii Domitianl, 10 Ardelione'] Is nempe est, qni 

qnos Afer seroper habebat in ore, ut totns occnpator in nihii agendo» qni 

anlicis familiariter nti videretur. Sie nbiqne et nusqnam est, Vide lib. ii. 

Horatios i. Epist. 7. < ex nitido fit Epig. 7. 



UPI6RAMMATUM Llb. iV. 847 

LXXX. 

AD MATHONEM. 

Hospjss eras nostri semper, Matho, Tibortiiii. 
Hocemis: imposni; rus tibi yendo taom. 

MtUkOy temper em hoipes notiri TihminA, Hoc meremi$: decepi: tibi vendo 



Ad Mwremem iiucfibitar in cod. SeriTerti. — 1 Codex Vat. Hmper^ Mero^ 
Tihmiim^ — 2 Hoe ema$ io eodem. jkj iihi vendo io codd» Florent. et Pttiman. 

MOTffi 
l MmM] De qno Epig. ■equenti, tanqiiamsmofivebator. Tlbnrhodie, 
qnem faoete dicit deceptam faisie TivoUf Tibnrtina Tero viiia, tette Or» 
emendo prsdinm qoo ante emtionem telio, dicitnr bodie» ViUa Hodriead* 



LXXXI. 

IN MATHONBM. 

Dbclamas Id febre^ Mathon: hanc esse phrenesim 

Si nescis^ non es sanns, amice Mathon. 
Declamas aeger» declamas hemitritsDiis. 

Si sudare aliter non potes^ est ratio. 
Magna tamen res est : errans cnm yiscera febris 5 

Exnrit, res est magna tacere, Mathon. 

MaHum^ dedamoM iafebre: «t ignorae kane eue tManlffiii, o eaaiee Mathen, 
ineanit. JSffrotutdedamae^temiUrtianaiaboranedeeiamaM: eineqaitoiUereadare^ 
ett rotio. NikUominat ett quid ardtmm, Cum inteetina wrdenifebri dieewrrente, 
o Metkem^ eetqiddordmmeUeref, 

^^^^^^^^■^^■^^ 

Ad Maronemfebrieitmntem in codice Tbnan^^l Moroii Thnan. et Fiorent. tt 
ale in versn seq. et Ter.^.— 5 Alii pro errane^ legnnt ermt; et refernnt ad 
Poetam rcdargaentem : Non est magna rea, inqnit Poeta, declamare infebri: 
errat Matbo ; magna res eat, tnm posse tacere. 

NOTjE 

1 MtUhon] Insani» argnit Malho- gravii et ferven* bemitritmu erat.' 
nem,qnitacereneqoiret. Deqnodam sn ban ditur wprr^t : febrift vero lemi- 
Mathone canHidico loqoitur Jnven. tertiana est tertiana imperfectay et 
8at. I. Nescio an bic idem tit. ' Cau- accedens ad quotidianam: qnod citius 
tidici nova cum veniat iectica Ma- recurrat, quam vera tertiana. 
tbonia Plena ipso.' 5 iVi^mtaieii] RespondetMatho, 

S Hemitriiant] 'BfurpnaMt, fcins- Magna tamen ret est in febre deela* 

iertianat: bocest, semitertiana fefore mare. 

laboransy lib. iii. Epig. 08. *Cni £rf«Nf oMsatefw] flnlytcitPoetft: 



348 M. VAL. MARTIALIS 

NOT^ 
CamTehemeDtifebrelftborasySttmmU clamare; hoe enim phreneftimy sea 
in doioribns nee clamare nec inge- insaniam notat. At vero tacere, qnod 
miscere difficile est. Vei sic intel- est argumentum sanae mentis, res est 
lige: Resmagnanoneatinfebrede- saneardna. 

LXXXII. 

DE FABULL A. 

Epigramma nostium cum Fabulla legisset, 
Negare nollam quo queror puellamm^ 
Semel rogata bisque terque neglexit 
l^reces amantis. Jam, FabuUa^ promitte : 
Negare jussi, pernegare non jussi. 5 

Cam Fa6ima evolm»$et nogtruin EpigramMti^ auo eonqueror nullam paeUam Mfa- 
re, tfiaW rogota Ineetter eontemeit vota amatoni, O FabuUa^iam promitte: mI ai 
qoidemiMfare, noa josii jpreirem negare, 

S Sema rogaia bie terque in Ald. Jant. et Colin. 

NOTiE 

1 fip^TomjRa] Supra Epig. 71. * Nolo nlmis facilemy difficiiemqae 

5 Pemegare} Lib. i. Epig. 5S. nimia.' 

Lxxxm. 

A D R U F U Itf . 

Hos quoque commenda Yenuleio, Rufe, libellos ; 

Imputet et nobis otia parva^ roga : 
Immemor et paulum curarum, operumque suorum, 

Non tetrica nugas exigat aure meas. 
Sed nec post primum legat haec, summumve trientem ; 5 

Sed sua cum medius praelia Bacchus amat. 

O Rufef eommenda etiam hoe Ubroe Fmolno, aique ora nt nobi» faeiai brevem 
amdientiam. Et pamm obUtu» MoiieUudinum et operum nu^rum examinet mea» iu» 
cpftof aure non eevera. At nee ewAvat hete poat primum aut ultimum trientem^ »ed 

Ad Rujfum in edd. vett.— 2 Pulmanni codex rogo, — 8 Jont. nostra in marg. 

NOTiE 

f Imputet^ Hoc eit, concedat. niileins Initio mensae, nec in fine, sed 

5 Sedneopottprimum] Trient qna- io media coena cam fervet oonviTii 

tnorcyathonimpocainmest: iiocesty aiacritas. 

imgatoria mea camiii» nec legal Ve- - 



BPI6RAMMATUM LIB. IV. 349 

Si nimis est legisse duos; tibi charta plicetur 
Aitera : divisum sic breve fiet opus. 

cummtapMgM nmt grota medm BaeekQ. 8i mimium ett evohere tftwt libroSy 
compHca aUeram ehartam : cpue diieuum hoe medo eamtraketur, 

pro hreve, exhibet leve ; ct Beyerlandi M«. oniu pro epu». 

NOM 
7 Sinimie eef] Hoc est, ne Bimian x. Epig. l. <Si niinins Wdeor, tera- 
defatigeris legens dooe libros, dlvide qnecoroDidelongnsEsseiiber: legito 
oposy breTins fiet. Idem dixit lib. panca, llbeUQS ero/. 



LXXXIV. 

IN N^VOLUM. 

Sbcuro nihil est te, Naevolei peJQs : eodan 

Solicito nihil est, Naevole^ te melias. 
Secams, nullam resalutas, despicis omnes : 

Nec quisquam liber, nec tibi gratus bomo est. 
Solicitas, donas : dominum regemqae salutas; 5 

Invitas: esto, Naevole, solicitus. 

O Navokf nikU eU deteriu» auam tu tranquiUuo» O NavoUf nikU eet meUue 
quam tu iiem anxiue, Tranquiuu» nemini reddi» aalutem^ eontemni» euneto», Nee 
quiaquam Uber tibiplaeet, nee nllns eervu». Anxiu» largiri», nuniia» »alutem tfo- 
mino et regi^ voea» ad eanam, O Nievole^ e»to anxiu»^ 



4 Codd. Thaan. et PaUt. naiu» komo eii, et slc Omter. at in Florent. 
Vat. et Pnlman. notu» komo e»t. Bodi. esliibet : vi»u» nee tibi notu» Aomo etf. 

NOTiE 

1 Seem^nikile»t'\ Secnrn8,boc est, Usufrnctn, et Reditii, &c. Legnnt 

slne cnra. Nempe cnm nihil timeret alii, Nee quiequam risiM, nec tihi notu» 

NxTolns, omnes despiciebat ; at yero komo e»t. Alii, Nee Hber quiequam^ nee 

«nrts et infoi-tnniis presius omnes co- iiln natu» komo eat. 

lebat. 5 Dominum regemque"] De hac saln- 

4 Gra<t(tAomo eef] Voxkomo signi- tatione yide lib. i. Epig. IIS. 
ficat serrum. Lege ii. ff. de Usn, et 

LXXXV. 

IN THAIDBM. 

NoN est in popalo^ nec arbe tota, 
A se Thaida qui probet fatatam ; 

la boc Epigrammate nnlia lectionis varietas est in editionibns impresAis 
«at iibrii scriptis, oisi qnod BeYeriaadi Ms. vs. 2. habet FreMdxkt pro Prodot. 



360 M. VAL. MARTIALIS 

Cam malti capiant, rogentqne molti. 
Tam casta est» rc^^ Thais ? immo feUat 

NOM • 
Feliat] Sopra epig. 50. ^ 

LXXXVI. 

INPONTIOUM. 

Nos bibimus yitro, tu myrrba, Pontice: qaare? 
Prodat perspicaas ne dao vina calix. 

No9 poiamm» vUrOf tu myrrkOf o PmUiee : cwr? Ne ermter perhieUbu pa^fkeUi 
dwfrim, 

NOT« 

1 Tu myrrka] Propter cnjiM op»- xiT. Bpig. IIS. 
citatem vinam perspici neqtttbatyllb. 

LXXXVII. 

AD LIBRUM SUUM DB APOLLINARI. 

Si vis aaribas Atticis probari^ 

Exhortor, moneoqae te^ Ubelle, 

Ut docto placeas ApoUinari. 

Nil exactius^ eraditiasqne est, 

Sed nec candidins» benigniosqae : 5 

Si te pectore^ si tenebit ore, 

Nec ronchos metaes malignioram, 

Nec scombris tunicas dabis molestas. 

liberf H ewpU plaeere aur^u» AtticUj tibi euadeo et auctor fum, ut arrideas 
erudito ApoUinari ; nemo est polUior et doctior, at nec humamor et candidior. SS 
te e^cipiet amplexu et baeiOy nec timebu irrisiouit intidorumf nee prtBbebu eeomMo 

Ad Ubrum iuum In edd. Tett. Cetera, ntiila est lectionis Tarietas. 

NOTi£ 

1 Auribue Atticie] Hoc ett, politis : inomata, et alia opera minas elefan» 
Attici enim ceteris politiores halMti tiascombris inTolvendis inserTiebant. 
snnt. Ub. iii. Epig. 2. Tnnica moiesta dl- 

5 ApoOinart] Deqno etiamlib. Tii. citorf ot conjicit Farnabins, qaa non 
Epig. 25. tam involuti, qnam frixi faerint illi 

6 SS tenebit ore] Vide lib. i. Epig. 4. piscicoli. Metaphora dacta a tonica 
8 Nee eeombrU] Carmina qnippe illa molesta» pice et MtamlBe illitay 



RPI6RAMMATUM LIB» IV. 351 

Si damnaTerity ad salarioram 

Cnrras scrinia protinus licebit, 10 

Inversa pueris orande charta. 

Juennia te§pmmiL iSS improbwerit, o UbeUe Utergo mribinie «. puerity poterk 
euoite prepemre tfd erceM etunriortiM, 

SOTM 

qna indoti ardebaot damnatf . Lib. x. tns, et In terfo, iiecdam finitat Ores* 

Bpig. S6. ' Nam cam dicator taniea tes.' Salarionim ergo poeri nacti 

prssente molesta, Ure manam.' lianc cbartain per lodlbriam a tergp 

11 htteren pueriel In una tantan scribent. Ararepermetaplioramiig* 

cliart« facie •cril>i Bolrbant Poemata : nificat «cribere, qnod in chartiB lace- 

Qnde Jovenalis Sat. i. argoens longam ratlsstylo literasy Yelati salcos, desig* 

cajosdam Poetse Fabalam ait : ' Scrip- nabant antiqoi. 



LXXXVIIL 

D B B A S S A. 

Inpantbm secum semper tna Bassa^ Fabulle, 

Collocat^ et Insns deliciasqne vocat. 
Et qnod mireris magis^ infantaria non est 

Ergo qnid in causa est? pedere Bassa solet 

O FabuUef tua Bauaeeemn eemper eonetituU inffudem^ atipu i^llai joeoe et 
voUptatee, Et quod ma^ nUreriej non amai irfoMtee. Quid tgUur U cauea eet 7 
Baeea eoneuevU pedere, 

Ad FabuUam inscribitar in edd. vett.--l CatuOe Beverlandi Ms.— 2 In 
eodem: delieiaeauefacit, 

NOT/E 

S InfantarU nen eet"] Verbom a ventris emitteret Bassa, in iofantem 
Poeta fictom : hoc est, non est ama- rejiciebat colpam. 
triz infantiom, sed com crebro flatom 



LXXXIX. 

IN DISSIMULATORBM. 

KuLLA remisisti parvo pro mnnere dona ; 
Et jam Satnmi qninqnefliere dies. 

Pre exiguo memere nutta remieieH dena, etjam iptUque diee Saiurm preHerie- 
Ad Septidanmn lemma est in cod. Tboan. In 1>ieeimul^arem Septitiammi 



353 M. VAL. MARTIALI8 

Ergo nec argenti sex scriptnla Septitiani 

Missa, nec a queiulo mappa cliente fuit ; 
Antipolitani nec quae de sanguine thynni 5 

Testa rubet, nec quae coctana parya gent ; 
Nec rugosarnm vimen breve Picenarum : 

Dicere te posses ut meminisse mei. * 
Decipies alios verbis vultuque benigno : 

Nam mihi jam notus dissimulator eris. 10 

rwnt, Itaque nee nuaaa timt $ex eenjn^ argenii aepHtumif nee mapfa fidi «mm 
a qmeributido cUenie ; nee teetn quee m/bra eet a ma^pane ikpad Ani^pMam^ nee 
qtue fert eangua eoetana ; nee parvnm eatuetrum oliTaruin rugeearum ex Picene : 
vi poeae» dicere, te mei memorem finaae. Dictia et vuUu oUmdo drcumoeniea 
aUoa : Jam enim te exiatimabo diaaimulatorem. 



^ ^^^^^^^^^^^ 



In Ald. Junt. Colin. &c. — S Pttlmaoni codex, «mpCiiIa. in qnibnsdam, StpH» 
tianey ad queni Epigramm. ult. lib. xi. — 5 Antipelitano in odd. vett. et omni- 
bns codd. teste Grutero. Beverlandi Ms. de aangnine efjrri. — 8 Dieere te 
poaaia Beverlandi Ms.— 9 In eodem, benigne.^lO Nam mikijamvotiain eodem 

NOTJE 

2 Quinque fitere'] SatDrnalinm tem- ria, qnat ex sangnine tbynni optimn 
pore dona sibi invicem mittere sole- conficiebatur Antipoli in nrbe Aai», 
bant Romani. Quinque vero diebus nt aiunt Interpretes. Vide lib. xiu. 
dnrabant Satumalia, de quibns agit £pig. lOS. Antipolis nrl» etiam fnit 
lipsins Satnm. tib. i. cap. S. et 4. in Oallia Narbonensi, bodie, Anabe^ 

3 iSex acripiula [acrupM] Hoc est, vel Ragniy nt refert Ortelins. 
exigunm mnnus. Scrupulum, teste 6 Nec quea coctana'] ParvsB sunt 
Roberto Stepbano in suo Thesauro ficns ex Syria, de quibus lib. xiii. 
Linguse LatinaB, est nomen ponderis : Epig. 28. Oliv» vero optimse mitte- 
Latine 'obolns'dicitur, et sexsiciU- bantnr ex Piceno, hodie, laMardU 
qnis conficiebatur, et ex tribns scru* d'AneoHe. 

pnlis drachma. Denarinm nostmm 8l>tcer«to]Mittendisinmniietibns 

valet. Aliismpfidd. haec nsitata fnisse videtnr formnla, 

Sepiitiam] Lib. vin. Epig.Tl. me- nt amicns amici memorem se diceret. 

minit librae septitiansp. Legnnt alii 10 JHanmuiator] Quidam Uiterpre- 

8eptitianey ad quem scribit, lib. xi. tantur ingratnm ; est enim ingratna 

Epig. 108. qui beneficinm accepiase se dissimn- 

4 J 9Mertiib]DemappiS|qnaemense lat. Alii sic expiicant, diaaimMtater 
Decembri mitterentnr, supra Epig. erif, quia simnlas te non intelligere 
46. Quernlum clientem vocat, quia qnid velim ; mnnns enim ad te misi, 
apnd patronum de egestate semper ut vicissim rounus ad me remitteres. 
qneritnr, atque anxilinm rogat. Ergo non mittam ad te deinceps vel 

6 AntipeUtani] Nec missa est mn- levis momenti donum. 



BPIORAMMATUM LIB. IT. 853 

DB RUSTIGATIONB. 

RuRB morans quid agam, respondeo paaca, rogatus: 

Luce Deos oro, famulos, post arva revisoy 

Partibus atque meis justos indico labores. 

Inde lego, Phoebumque do, Musamque lacesso. 

Hinc oleo corpusque frico, moUique palaestra 6 

Stringo libens, animo gaudens, ac foenore liber. 

Prandeo, poto, cano, ludo^ layo, coeno, quiesco, 

Dam parvus lychnus modicum consumat olivi. 

Haec dat noctumis nox lucubrata Camoenis. 

Iniemgahu quidfaeiam numinM nirc, rupcndeo fHmca. Diluenlo preeor M(- 
MtM, reviio «eroot, deinde agroOy et meie famalis ditiribMo opu» per pttrte» aqme» . 
Hine lego^ atqne imeoeo ApolUnemf et prmwco ilfiMaffi. Inde ungo eorpui oleo^ et 
tuben» couiprimo iiliid moUi palmira^ menie Ml«fi, ei «o/afw fanwn. Pandero^ 
biboy eanio, luda,laeo^ eemo^ ^iimwo, ^m exlgua tucemm abeumai parum okL Nom 
eeneedU noetumie Muau elaioruia kme carmina. 



6 Hine oIm eorpue frieo Ald. an. 1601. 1517. Jnnt. Colitt. &o. repii|^aiito 
lege carniinis. eorpue frigo Pnlmaiiirat. eeirpm flngo CvjAcitia.--7 Prandeo 
cod. Palinanni et Beverlandi Ms. et tic onneo ano ore ^emeAdant, neque 
enim prandiam omnino Latio exa]ai>at.->9 Nee dai naeiurme eineubraia Bever- 
landi Mj. 

NOTi£ 

9 FaMidot, poil orva] Hoc eat, fb- 6 Siringo'] Unctionelazatttrcotis, 

nnloo, deinde arva ; Tel arra reviso, lucta vero astringitur, Tei forte pa- 

et deinde famolos, si prsepositio fne- IsstrsB palvere. 

rit. 7 Prandeo IPcndero'] Vetns codex 

S Jutioe tnrftco] Traaspositio est» sic habet. Alii enendant Pfandeo. 

hoc est, Indico labores jnstis partibus. Non s«pe qnidem, attamen aliqnando 

Slc Virgilins JEn. i. * Jnra dabat, senes et pneri, immo et sani prande- 

legesque viris, opemmqne laborem bant Videat ikctor. 

Partibos «qnabat jnstis,' &c. Lueubraia'] Intellij;^ camina ad 

4 Pkeebmnque cio] Compono car- lacemam elaboraU. HocEpigramma 

a qnibnsdam rejicitur. 

XCI. 

AD LIBRUM. 

Ohb jam satis est, ohe libelle. 

Jam pervenimus usque ad umbilicos : 

Oke jam eufieii^ oke UbeUeyiam pervemmne ueque ad uenbitteoe. Tu vi» pergara 



^ ^>^^>^*^*^^** 



2 Jnntina nostra in margine:iW9iceadiniiMKciim.^ ffee mmma poiee in 
^Delph- et Var. Clae, ' Martiai. Z 



854 



KPIGRAIIMATIIM LIB. lY. 



Ta procedere adhuc, et ire quaeris : 

Nec summa potes in scheda teneri. 

8ic tanquam tibi res peracta non sit, 5 

Qnaf^ prrma quoqne pa^na peracta est 

Jam lector queritnrqne, deficitque ; 

Jam librarius hoc et ipse dicit: 

Ohe jam satis est, ohe libelle. 

adkiUf et pragredi, nec poie» eenttttere in extrema pagtna. Sic tanquam «oii per- 
/eeeris rem, quam perfeciMti eiiam prima pagmoy Jam keier earpoMiaiy H defetme 
eitijametipieUbrariuBloquUuridism: Ohejam tujgicit, tAeUbeUe, 



teola codex Florentiniis. Nee tumma potet in tduiia codez Vaticaniis. Nee 
Mcmma potet tii ffoia conj.Beverlandns.— 6 Pnlmanni cod. pagi^a notahtr. — 
8 Jam Ubrariut ohe et ipte dieit legendum forte credit Heraidus. 



MOT£ 



1 Okt] SatietaiMi et fastidinia 
■IgnificAt. 

S Utqwt ad mmlnUcot} Opns «Ho- 
latnm est. De boc loqnendi OMdo 
4ictnmlib.i.£pif. d7. 

4 in tehedM] H«o ett : O libelle, 
tn nee contentut es paglns entremam 
ctiam partem fmplere. <rx^, tabella» 



▼el pnpyniB, «nt pkylira, aliiidTe in 
qno acribebaat antiqai. 

QMpprtiMfno^e]Nam,olibelIe, 
▼el prima pagina lectorem tndio ez- 
plevisti, et tamen modom tenere non 

8 Lihrmrimt\ Ille est qni libros tran- 
•cribit 



M- VAL. MARTIALIS 

EPIGRAMMATtJM 

LTBER V. 



I. 

AD CA8AABM. 

Hoc tibiy Palladiao sea collibus ntem Alhm , 
CsdMTf et binc TriTiam prospic»», iiide Thetin ; 

Sea taa veridicdd discont responsa sorores, 
Plana suborbani qna cubat unda freti; 

O Ctnar, fiUx ptMidum rmmyet mZm, ^mo ffi«o2iiffii iwtoiMi» Jomm iate m»* 
morem; mittimuB ad tt hune librum, eetik eein memiibne Alba PaUadia^ atgue ex 
hac paite Bpecia» templum Diafug, ex iUa mare; seu veraeee eorores accipiunt tua 

l HeKiiki Paaadim ood«x ThnaiieDS. uierie AUne codex Vatr— 2 Tketsfm in 
edd. vett.— 3 Seutua veridieee dieeemi cod. PolmaDni: dieuni BeTerlaodl 
M$.— 4 Plenaeukurbani quacubai unda marie fti eodem.— 8 Pnlmaimi codex : 

NOTJE 

t PaUaduB »eu ccilUbu»] In honorem S jSS» hM vendkee\ Hoc est, sive et 

BdnerT» Qnlnquatria qnotannis cele- Antii nbi sob imagiiie daarnm sororum 

brabat Domitianns in monte Albano Fortnna colebator. Snetonius In Ca- 

prope Romam. lib^ it. Epig. !• lignla cap. 57. * moDnemnt et tortet 

% Ei hme IWmmn] A monte Al" Antiann.' Horatios i. Od. S5. <Odi« 

bano pronpiciebatnr hinc DimiM tera- Ta gratom qn» regis Antlnm.' Ger- 

plnm ad Ariciam, hodie, Rix^Aj illinc manaa vero sorofet dixitae videtnr, 

▼ero Tbetif y qnam snmit pro mari. quod nna proapera, altera adverta tit. 

Videlib. x. Epig. IS. et lib. Spect. DeFortnnMtemplkftiteagit Alexan- 

Epig. S. Dianamjam ▼ocaTitTriviam der ab Alexandro Oenial. Dier. lib. 

Ub. Spect. Epig. 1. Eodemlib.irrep- i. cap. It. Antinm/ bodie, Auii». 

tit mendnm In Eplg» S6. obi lege Tuareepema^ HltTerblt Domitiano 

TkHie, adolatttr PoSth ; mm oftesdit Forto* 



356 M. VAL. MARTIALIS 

Seu placet iEneae nutrix, seu filia Solis, 5 

Sive salutiferis candidus Anxur aquis : 
Mittimus, o rerum felix tutela, salusque, 

Sospite quo gratum credimus esse Jovem. 
Tu tantum accipias: ego te legisse putabo, 

Et tumidus Galla credulitate fruar. 10 

refVMfa, fuajaeet ogiui maria suimrbani : nve placet nuirix JEnea^ avefUa SeUa^ 
Me albu» Anxur tmdu ealubrilna. Tu eolummodo aedpiaM, ego eredam a ie lecHm 
eue, et superbue potiar Galla ereduUtate. 

quarimu» eeee JoMm.— 9 Tu tantum aspiciaB codez Polmanni. Tu iantum 
accipUa Ald. Junt. CoUn. Gryph. Lang. Janlan.&c.~10 Et tumidmfakaGod. 
Palmanni et Beverlaudi Ms. 

NOT^ 

nam a Domitiano Telat a majore Deo salatares : dicitur candidns Yel a can- 

discere responsa, nt inferiores Dii a dore Baxorum, vel a calce qase conii- 

•uperioribua afflari solent. 4:itar ex^apidibos inde petitit. Neu- 

4 Plana Jic6tir6aiii] Mare enim allnit trins generit reperiturapud Horatium 
nrbem Antinm, atqae ita illios subar- i. Sat. 5. * Impositam late sazis can- 
binm esae Tidetur. dentibus Anxnr.' 

5 JEnem nuirix] Hoc est, Caieta, S Gralum crtdimMe'] Hoc est, me- 
nrbs maritima in finibus Latii Tersns morem beneficii a te accepti : nam 
Campaniam,hodieGateea. Virgil.^n. bello Vitelliano Domitianns adbnc 
▼II. ' Tu qnoqne littoribus nostris pner, una cum patriio Sabino, Capito- 
iEneia nntriz ^temam moriens f«- lium pro viribns snis defenderat, in- 

n,Caieta,dedisti.' Strabo lib. v. censum tamen postea restitnit Sue- 



TityhpKoiKaitdrraKtairrasolAdKm^t tonius in Domitlano cap. 5. Vide 

1rpo(rayop€6oveiy : Omne» enim cavitatee etiam lib. ix. Epig. 104. 

Caiattae appeUarunt haconee, Non AecipiaB] Aiii accipiee; alii vero 

tamen negat ab iEnese nntrice etlam afpicias, 

dictam Caietam. 10 Gatta ereduHtate'] Oalti enim 

Seu fiUa SoHa] Sive es Circeis, ho- vera simplicitate boni snnt, atqne 

die, CircdU: oppidam est Latiimari- hlnc creduil. Strabo lib. iv. 'AAAmi 

timnm, « Circefilia Solis denomina- M iatKowKo), o^ uaiBitfiMs, snpple ^ 

tum. Kop TaXKueSw: Ceterum GalUea gens 

6 Candidua Anxur] Latii oppidum, ingenio eimpUci^ ac nuUa malignitaie 

hodie Terracina, cujns aquae sunt valde devincto. 

II. 

AD LBOTORBS.* 

Matronjg^ puerique, virginesque^ 
Vobis pagina nostra dedicatnr. 

- O Matrona, jutenee, et puelUr, noster UbeUue vobie dedicatwr. Tu, ott mmia 

NOTiE 

. * Ad Lecloree] X\'i\, De Eodem, 



BPIGRAMMATUM LIB. V» 807 

To^ qnem nequitiad procaciores 

Ddectanl nimium^ salesque nudi, 

Lasciyos lege quatuor libellos ; 5 

Quintus cnm Domino liber jocetur; 

Quem Germanicos ore non rubenti 

Coram Cecropia legat pnella. 

pUenU UucMa pehdantwres it nudi Jociy evolve qnatuar pmcedentes Hbrot 
petulmtie$. QnbtiuM UbeUu» ludat cum domuw, quem Germmicu» nue rubore evti- 
vat, preneute virgine Athenienei. 



6 Quintu» iumDommoUherJoeaturBef erluAdlM*. 

VOTJE 

7 Quem Germameu»'] Vomliiumi» a va, qn» Athenis colebatar, quani et 
devictif GennanlB Oennanici nomen rammo fitiidio colebat Domitianas. 
■Mumsit. Hunc ▼ero librom tam Te- Soetonios in Domitlano eap. 4. Alil 
recondam et castnm esse dicit Poeta, Interpretantar rlrglnem PaAladi m- 
ot ab Iniperatore legi possit Coram cram, qaae rltu Vefltaliam viveret 
Ceeropia fmeUOy hoc est, coram Miner' 

AD DOMITIANUM. 

AccoLA jam nostrse Degis, 6ermanice> ripae, 

A famulis Istri qni tibi yenit aquis, 
LaBtus et attonitus^ viso modo praeside mundi, 

Affatus comites dicitur esse soos : 
Sors mea quam firatris melior ! cui tam prope fas est 6 

Cennere, tam longe quem colit ille Deum. 

Germanieef Degiejam aeeoia uoetrm ripaj qui te adhrit ab undi» DanubH eub» 
dUi»9 kikai» et etupen»^ paulo ante conepecto moderatore orbi» /ertur aUocutu» oua» 
ooeio»: Quanto tum/eUcior /ratre meo : cimi poteim tam prope hUueri Deum^ quem 
iUe veneraiur tam procul, 

1 Inedd. TCtt degis.—^ A domiti» J»tri Jontina nostra in margine. At 
apad Orid. Fast. i. 285. ' Paz erat ; et Testri, Oermanice, canta triamphi 
Tradiderat famalat jam tibi Rhenns aquas:' nbi ▼nli^o legitur < domltas/ 
qaod proeoldalilo inlerpcetameDtan est. Vide Heins. ad htiiic locon* Cf. 
ex Pont. II. 2. 80. 

NOT^ 

1 Aaeolaiamnoetr^'] Hoeest, jam tam misit Deeebahii ]>aoonnn rez. 

Tiberiaaccola; Romam enim renerat Hspc refert Raderus ex frai^iiwnto 

Degls accola sc. Danubii, qui nobts Theodosii, unde tamen non coiMtat 

•abditua est. Ad Domitlanumy qois Degis ille, vel Diefis, fherit. 



m Gemania dertcta dlctum Germa» 6 Quem coUt iUe Deum] Domltia- 
nieamy pada sanciendsB gratia lega- nom nempe : eodem sensn Qvidiao 



858 M. VAL. WARVIAUS 

JSOTM 

lib. II. de Ponto : ' Felices lili, qul Deum cowa corpora vert videnL' 
Don simnlacra, sed ijMOs Quiqoe 

IV. 

AD PAUI^UM DE MYRTALE. 

F(ETBRB multo Myrtale solet vlno : 

Sed fallat ut nos, folia devorat Imn, 

Menimque cauta fronde non aqua miscet. 

Hanc tu rubentenai promiDentibas vraia 

Quoties venire, Paule, videris contra ; 5 

Diq«s licebit : Myrtale bibit lauxui». 

Mtfttale €9nmmU vMk oUte muUo mero: at eemi^iit fnmdee Imai «i deeifiei 
il9#, et ^iiiUdu t€p^[»irat omum fnmde non aqe/e» O Pmde^ quetiee cmupexerie 
hane tMfi owmpre rulnamdam venu infiatie: peterie dicere^ Myriale potant 
laurum. 



^^^^^^^^^^m ^ 



Lenima est in Ald. Jnnt. Colin. Grypb. Lang. Jnnian. &c. Ad Myrtalem: in 
cpd. Palmanni, Ad Paulum — 1 Falere multo Tucciue eoUt vino in eodem 
codice. — 8 Merum^ cautafronte Ald. Junt. et Colin. 

3 Merumque cauia'] Laari fpiiit ebri- Jiuiieet leclor* 

etatem arcent : lanrum ergo come- 6 Bibit leuruml Non Baccho, 9td 

debat Myrtale, nt ebrietatem, simnl ApolUne inflata est, cnm lauro Phce- 

et Tini graveolentiam ▼itaret, lanri bo Bacra ebrletatem dtMlnMilaret 

^ippe viff p0t«9t>Mr y\m odorem ob- Nyrtft&e. 
rnit. AUi cauta jnngunt esmfremde* 

V. 

AD SBXTUM. 

Sbxtb^ Palatinas cultor facnnde Minerv», 
Ingenio frueris qui ppopiore Dei ; 

J^U Semtey euUer Minerwe PaUdinee, pd pemMm f er u Me meniem M.* 

In boc EpifnuBttate exbilieBdo mbil vartaot libri aerifili met ivi- 

NOT^ 

1 Paiaiinei euiter] Hic Sextus erat «ecretloribtti. Epig. S* supra jamD^* 
Domiiiano a saoraB religioiiU euiiu, miAienen * D#m ' veoavit. 
etattttdiis iagenii, atqnea ceniiiiit 



BPWltAVMJiTDM LIB. V. 

Nam tibi nascentes Domiai oognoscere curas, 

£t secreta ducis pectora Dosse licet; 
Sit locus et nostris alxqua tibi parte libellis^ 5 

Qna Pedo, qua Marsus, quaqiie Gatalbis eiit 
.Ad Capitolini coelestia cannina belli, 

Grande cothumati pone Maroois opus« 

mm iiM/a$ e9t notoM habfrcprimas cogUationes domini, et dUcere inltimoe tntm Jm» 
peratoris. Des etiam locum nottris libria aliqua parte qua c^cabitur Pedo, qua 
Mnreusy et qua Catuilua, Et coUoca dimncs 9er$m heiU CipMMt juxta o/wi 
nbUnu cothumati VirgiUi. 

NOTiE 

6 Qua Pedo] De qaojain dictam niim, postea dotcriptnm ab ipto forte 
lib. II. Eplg. 77. R^8tat adhmc ex eo Bomitiaiie, Tel ab Ipso Sexto, vel ab 
elegia ad Liviam de morte Drusi Ne- aliia, quorum Carmina coroparat cam 
roojf. De Marso etiam dictom lib. ^neide Virgilii, atque eodem in loco 
II. Epig. 71. et77.cttjaa fipigramma- reponenda esse dieit. Legont alii: 
ta apnd antiqnos eummis jaodibos Ad Capitotim enkttia eurmina beHi: 
fnernnt celebrata, teste Gyraldo Dia- pone, hoc est repone, et colloca. 
logo 10. de Historia Poetica : Catnl- 8 Cotkurnati JHaronit] Cothurnai 
Ins vero satis est notus. genus fuit calceamenti Tragicoroa 

7 Ad [Et] CapHoHmi] Pner adhnc proprinm, de qno lib. iii. Epig. M. 
Domitianus Capltolinm cnm patrno Itaqne cothamatnm Maronem diclt, 
Sabino a Vitellianis defendit. Soe- propter gravitatem heroiti ejns Poe- 
tonius in Domitiano cap. 1. Illa pro- matis» 

pugnatio dicta est bellum (^apitoli- 



VL 

AD MUSAS: r&L LIBRUM COMMBNDAT PARTHBNIO. 

Si non est graye» nec nimis molestum, 
Mns«5, Parthenium rogate Testrum : 
Sic te serior et beata quondam 
Salvo Cfiesare finiat senectus, 

O Jtfim, Mi nm diapUeet^ n£e nimis f(rave eet, orate Partkemum veetrum bis 
^rbis : Sic tardior eeructa et feiix quondam abeoloat luam vUam iospite Impera- 

Ad mnmt» faiscribitnr in edd. vett.--4> Sic Bwmu ct*o wacuif eodex 

NOT^ 
2 Partkemwn] Cultorem vestnim : lib. viii. fipig. 38. Ub. xi. Epig. 1* 
Partbenios vero Domitiani cubiculo Z Sie te eerior] Oratio Mnsarom ad 
erat prvpositns. Suetooins in Do- Parthenium. 
mit. cap. le. de quo lib. iv. Epig. 45. 



960 M. VAL. MARTIALIS 

Et sis inTidia favente felix ; 5 

Sic Burras cito sentiat pafentem ; 

Admittas timidam brevemque chartam 

Intra limina sanctioris aulaB. 

Nosti tempora ta Jovis sereni^ 

Cam fnlget placidus, suoque Tultu, 10 

Quo nil sapplicibus solet negare. 

Non est^ quod metuas preces iniquas : 

Nunquam grandia nec molesta poscit, 

QusB cedro decorata purparaque 

Nigris pagina crevit umbilicis. 15 

Nec porrexeris ista, sed teoetOy 

Sic tanquam nihil oflferas agasqae. 

Si novi dominum novem sororum, 

Ultio purpureum petet libellum. 

i0ft: et»»hetiiuMmfirtigantemmdia. Su BwrruM mex BOpi^ genUtrem, exeiphM 
UheUmm ptwidMm el exiguum mtrtt Umima «mim eaneUerie, TOi immieeemU iemr- 
yera Jome plmidi, emm inmqwUtiu mieui et eum frmUe, 9M emuHevit uikU reeu- 
eare rogmdibue. Nem eet^ quod HmeoB obeeerutimue iujuetue, UMbm^ pd onm- 
iu» eedro et purpura adoMctuteet uigrie umbHieii^ uuuqummpetit ree immodiea» 
mee importuuae, Nec ohiuUrie ieta : ai kabeto pra mambue, eie velui nikU porri- 
gaeetfaciae, Si nmn doMmiiM novem Muaarum^ eponte poecet Ubrumornaium 



Palmaniii.— 8 hdrai Mmim Juot. ui. 1512. MiMftorif <m codei PalmaDiii. 

NOT£ 

6 8m 1ieBtruie\ Partheoit filiaa indo- Saetoo. in Dooiit. ctp. 0. 

lis paternsB det specimen. Vide lib. 16CreviliiiiiAi(tcit]Deqnibnsdictom 

IV. Epig. 45. lib. III. Epig. 2. ombilici antem erant 

8 Soaeawrie eBdet\ Hoe est, iotro- omamenta vel ex osse, vel ex ebore, 

mitte in condave C»saris, sea in in- qnseextremis libronimpartibosadde- 

timam aulam, qoam saoctam dicit, baotarzsigoificatPoetamagnasenon 

vel qood illic coleretor MinerYa, vel petere, sed contentnm fore iis, qo» 

qood Domitianos ipse veUet haberi oltrodooabitlmperator. 

Deos. 18 Deaiiiiam noee» JonsroM] Domi* 

Jot^ asmit] Csssaris Dondtlaol. tiaoom iotellige, qoi, tesle Soetonio 

10 iSWofo^ mM\ Voltos qoidem in Domit. cap. 2. io primis Poetice 
Domltiani venostos erat, teste Soe- studiom simnlavit. Mosas ergo eole* 
tonio in Domit. cap. 18. bat, immo ipsis imperabat, inqoit 

11 iVii siipplici6M] Initio enlm om- Poeta adnlator. 
nes eirea se largUsline protecQttts est. 



EPIORAMMATUM UB. Y. 361 

VII. 

AD YOLCANUM. 

QuALiTBR Assyrios renovant incendia nidos^ 

Una decem quoties saecula vbdt avis ; 
Taliter exuta est yeterem nova Roma senectam, 

£t snmsit vjultus prsesidis ipsa sui. 
Jam precor oblitus nostrse^ Volcane, querelse 5 

Parce : sumus Martis turba, sed et Veneris. 

QumMdmodum flawma insimtrut nido» Atgyrioi, qwHe» uniea aUs vixii nUHe 
mmno»; ne nova Romadepoiuii aniiquam unectuiem, aique ipta indmtfroniem 
juTenilein <in Imperaiorii» O Vokane, jam rogo oblitua noitra querimonue ig- 
ntnet; dueimM» qaidem genui a Marte, oed a Venere quoque. Ignoice, o Parem; 



Ad FhImiiim in edd. vett Ad Volcanum in ItbriB mann scriptift. — 8 Talii 
cae«l« eii Beverlandi M».— 4 In eodem iita pro ijua, — 5 In qnibusdam codd. 
natm^ Volcanef quereia : in aliis,iio<«. — 6 ' Rescrtbendnm htc esBet turma, si 
iurba semper de re abjecta et vili diceretar, qnod quidam volunt : sed hic 
iurlmf rh «oy, seu potiiis rh &rar significat.' Heraldui. turba pro MrnM, et 
▼ersa vice, error solennis est. Vide Ouilielm. Qn&st. Plaotin. p. 240. 
Heins. ad Ovid. Art. Am. iii. 2. Brakenb. ad Sif. v. 277. xii. 185. et xiv. 

NOT^ 

1 QuaUter Aiijfrioi'] XJrbem incen- diversum, consentiunt qni formam 

dtu et miDis vastatam, a Domitiano ejus definiere. De nninero annorum 

vero instanratam, confert Poeta cnm varia traduntnr ; maxime vnlgatum, 

Pboenice, qni, constrncto in Assyria qningentorum spatium. Sunt qoi as« 

rofOy cremaado se rcnovatur. Ovid. severent, mille quadringentos seza- 

Met. XV. * Una est, qit^ reparet, ginta unum Phsnicero vivere.' Lege 

seque ipsa reseminet ales. Assyrii etiam Plininm lib. x. cap. 2. 

Phoenica vocant. Nec frnge, nee 4 Et iunuit vuUui] Hoc est, Roma 

herbis, Sed thnris lacrymis, et sncco facta est venusta : vultns enim Do- 

vivit amomi. Hic ubi qoinqne suss mitiani venustus erat, ut diximos 



■plevit ««cnla vit», Ilicis in ramis, pracedenti Epigranimate. 
tremnlsqne cacnmine palms, Ungui» 6 ObHtui «o«^r<r] Quae inter te et 

bna, et daro nidnm sibi constroit ore ; nos Martis posteros intercessit. Alii 

Qqo simnl ac casias, et nardi lenis legunt no<« melius meojudicio: hoc 

ari8taa,Qnassaqaeeamfalvasnbstra* est, Obliviscere qnerelam omnibna 

▼it cinnama myrrba, Se snperimpo- notam, quod sciL Venerem tnam 

nit, fiiiitqne in odoribos sevnm.' De uxorem compresserit Mars, a qoo ge- 

Phopnice fose aglt Tacitus Annal. vi. nus suom repetnnt Romaoi. Vulca^ 

' Saernm soll id animal, et ore ac nus est Dens ignis. 
distinctu pinnarnm a ceteris avibus 



86S M. YAL. MARTIALIS 

Parce^ pater : sic Lemmacis lasciva catenis 
Igaoscat conjaXy et patienter amet. 

ak petidanM uxor pareat Lemniaeis caterua, et plaeide diUgai te, 

909.-8 Rntgersiiu legendaia censet : H sapiemter amdt; Dtillud < Depren^t 
veto te, Lethiay non, 6ic, Oronoviiis exponit patienter amet, nxyderate 
amet, et ne laboret impatientui erga Marteni. Pnlmanai eodex : H petitmier 



NOT^ 

7 Parcef pater] Vnlcanum patrem catenas fa,bricftvit Vulcunas, qaibas 

appellat eo senftu, quo Deoa ooines Martera cum Venere in aduiterio de- 

patres bominuin Tocantur ; etenim prehenaum illigavit. Uaec fabnla aa^ 

Vnlcanus non eat Romanonim pater, tis nota. Sensus ett: Venus injnriK 

' sed Marg. a te accepts obiiviscatnr, teqae 

Sic LemtuacUi] In Lemno insula qnamvis clandum et deformem pa- 

JEgei marisi hodie dicta, Stcdimenef tienter amet. 

VIII. 

DB PHASIDB. 

Edictum Domini^ Deiqiie nostri^ 

Qao sabsellia certiora fiant» 

£t puros eques ordines recepit, 

Dnm landat modo Phasis in theatro^ 

Phasis purpureis rubens lacernis, 5 

£t jactat tumido superbus ore : 

Dum Phaais tn theatro, Phasis ruber pttrpureis laeends, msda t mHm en da t adta- 
tum Domini, et Numinis nottri^ quo sedes eertius disiinguMntury «tfue ardinea nam 
permixti eiim plebe aangnaii suni equitif atque arrogans glmiaiur ore superba : 



De edieto Caaaris inscribitnr in codice Pulmanni.— 6 PAattt pnrpmrtia 
ruber in Ald. Junt. Colin. Gryph. Jnoian. Lang. Pnlmao. Scc, rubens Bever- 
landi Ms. 

NOTiE 

1 Edictum Domtiii] Domitiani. Sue- 8 Et pwns tffMes] Seorsiai a plebe 

tonius in Domitiano cap. 13. * Domi- ludos spectabant equites. 

nus et Dens noster sic fien jnbet.' 4 Pkaais'] Libertus, qai vette pur- 

Domitianns ergo renovavit legem pnreaindutuseratyUtvideretnreqoeff. 

Rosciam, qna nulli in qnatnordecim Lib. iv. Bpig. 2. Legimus Romanos, 

eqnitnm subseltiis sedere Kceretynisi cum spectaculis adeaseut» vestibos 

iili qni haberet censum equestrem, candidit, immo et nigrit, faoc aotena 

quadraginta nempe sestertium millia. loco etiammbris utot fBitae ; «nde 

S SubseUia'] Qu» tripiicis ftiere ge- colligere licet, nullam legem jnttisse 

neris : in primis sedebant Senatores, ut candida veste, qnamvis aolereot, 

in secundis Equites, plebs vero occn- uterentur. Angnttnt, teste Soetenio 

pabat tertia. in Angusto cap. 4«. prohibnerat ne 



BPIGRAMMATUM LIB. V. 868 

Tandem commodius licet sedere, 

Nunc est reddtta dignitas equestris ; 

Turba oon premimur, nec inquinamur : 

Haec, et talia dum refert supinus^ 10 

lUas purpureas et arrogantes 

Jussit surgere Ijectius lacernas. 

TmtdemfaM etttedere commodiu8,nunc dignitag equeatris est reetiiida, non wrgemta- 
mtdtitudine', nec fcedamwr, Dum aupinus prrfert hac et Miiia, Leetiu» nqMravtt 
iurgere lacema» HUu purpuretu et superbas* 

NOTiE 

quis in foro circovenisi posUislacer- 9 Nec inquinamur'] Sordibus plebU. 

nis togatus consistcret : atUmen dia 11 lUas purpureas] Metonymia est ; 

nonobtinnit. id est, designator LcctioH, qui bene ' 

8 Nune est reddital Hoc est, eqnitcs no verat Pbasidem, jussit illiun lacer- 

amissuDi bellis civilibus equestrem ois purpureis indutnm loco cedere, 

bonorem tandem recoperarunt. atqae ad plebem transire. 

, IX. 

IN SYMMACHUM. 

XiANGUEBAM : sed tn comitatus protious ad me 

Venisti centum^ Symmache, discipulis. 
Centum me tetigere manus Aqnilone gelatae. 

Non habui febrem, Symmacbe, nunc habeo. 

Flacceieebam : at eubUOf o Symmache, me comvenisti comiiatus centum discipulis' 
Centum manus gelaice AquUene me attrectavere : non laboram fehre^ o Sffmmnchef 



^^^^^» ^m^^ 



1 Beverlandus ex qnodam codice affert, conMatun omniMci ad me; sed pro* 
thms retinendom censet. 

NOT^ 

1 Languebam'] Nondum plane seger cnm suis auditoribus Ulum invisit : 

eram, sed me tantnm deficiebant cum vero omnes illins arteriam mano 

viret. gelata exploravissent, frigidissimo 

9 VenisH centum] Poeta irridet illo attactu febrem contraxisse se 

Symroacbum quendam medicum, qui dicit . 

X. 

AD REGULUM^ DB FAMA POETARUM. 

EssE quid hoc dicam^ vivis quod fama negatur, 
Et sua quod rams tempora lector amat? 

Quid cansm dicam, cur eBstimatio denegetur noeniihni^ et «nr jmms kcUrss 



364 



M. VAL. MARTIALI6 



Hi sunt inTidisB nimiram, Regule, mores, 

PrsBferat antiquos semper ut illa novis. 
Sic veterem ingrati Pompeii quserimus umbram ; 

Sic laudant Catuli vilia templa senes. 
Ennius est lectus salvo tibi, Roma^ M arone ; 

Et sua riserunt saecula Mseonidem. 
Ilara coronato plausere theatra Menandro : 

Norat Nasonem sola Corinna suum. 



10 



amtnia iini nti itgeuU 7 O Reguk^ hae uUket mUun e§t iiiwrw, «i eemper amte' 
poHot veteree novie, Sie immemores eupimui umbram veteris porticus Pomveiaue, 
et aine» eommendant adem Juliam CatuU, O Homa, legisH Emnium tivo VirgUio: 
at^e Homenu irrieut eet mto eno, I^frequentia theatra plausere MenoMdro nV- 

Ad Regulum iDscnbitor in e,dcl. vett.— 3 Ineunt invidut codlces Vat. et Flo- 
rent. — Et Utudant Caluli Julia templa $eni$ edd. antiqni^s. cam Atd. Jant. 
Colin. Oryph. Calderin. Junian. Palman. Scc, Sie iaudant CaiuU JuUa tempU 
eenee in codice Florent. Sie lamdant CatuU vilia tempta oenet in Vaticano. Ei 
UudaMi CaiuU viUa templa eene» codex Thnaneus. Julia (sic iaiiia) etvUia 



NOT£ 



5 Rfgule] De qno lib. i. Epig. 112. 
semper fastidio esse nova, antiqna 
vero plnrii «ttimari demonftrat 
Poeta. 

6 PompeU quarimu»] De porticu 
Pompeiidictamlib. ii. Epig. 14. Sen- 
sns est : Porticas atqae ambuiacra 
Domitiani, licet pulclierrima, nos in- 
grati spemtmus, antiqnam vero Pom- 
peii porticom prsferimus. Lib. zi. 
Epig. 48. 

6 Sic laudant CatuU viUa [JuUa] 
temphi] Lutatf us Catulus Syllffi tem- 
poribns incensum Capitoiium et a 
Sylla reatauratum dedicavit: c\Ous 
'Lutatii Catuli nonien inter tauta 
Cesamm opera usqnc ad Vitelliuro 
manstt.' Tacitns Hist. lib. iii. JuUa 
templa dixit, qnia, teste Dione lib. 
xuii. * decretum ut eraso Catuli no- 
mioe snbstitaeretor Cvsaris.' Quod 
decretam executioni mandatum ne* 
gat Tacitus, cum Lutatii Catuli no* 
men ad Vitelliuui nsqne permapserit. 
Liptius existimat^inscriptnm qnidem 
Capitolio Julii C«saris nomen, et 
Catnli nomen erasnm quidem, sed in 
homiBnm mtmoria hMisse. Alii Ja* 



Ua tempUL interpretantnr iMsilicam 
CapsarisinforoRomanoa senibns lan-' 
dari pne tempUs novis a Domitiano 
exstmctis. Alii vero JuUa templa intcl- 
ligunt adem Veneris a Jnlio Ccsare 
«dificatam. Tandem legout alii vtlia 
templa^ nimirum pne Capitolio a Do- 
mitiano instanrato. Vide Suetoninm 
in Julio cap. 15. Valerium Maximam 
lib. VI. cap. 9. 

7 Enniut] Latinus Poeta antiqnoa, 
cnjus restant adhuc Fragmenta. 

8 Maonidem] Dicitwr Homenu, 
qood secnndnm aliqnos in Maeonia re- 
gione Asi« patriam habnerit Veram 
Plutarcbus in Homeri vita dicit M«o* 
nera Lydoruui regem loco filii educa* 
vitse Honiemnif atque inde Mseoni- 
dem fuisse dictnm. 

9 Menandro] Qoi Or«ce acripslt 
plnres ConKedias, de qno Oyraldas 
de Historia Poetica Dialogo 7« 

10 Cortimal Nomen fictum pneOae 
ab Ovidio ■damate. Ipse Ovidios 
de seTrist. iv. ' Noverat ingeninra, 
totam canUta per nrbem, Nomiiie 
non vero dicta Corinna mibi.' 



BPIORAMMATUM LIB. V. 266 

Vos tamen, o nostri^ ne festinate libelli : 
Si post fata venit gloria, non propero. 

tori: una Corinna noverai muM Ovidium. Voi itaque, o nosiri libri, ne prope- 
rate : ft deeue pendet a m&rte, nonfettino. 

▼ix distingiii potsiiQt in v«tt. niembranit.*-l2 D'Orlean8 legit, mox 



XI. 

DB STBLLA. 

Sardonychas, smaragdos^ adamantas, iaspidas nno 

Versat in articulo Stella, Severe, meus. 
Multas in digitis, plures in carmine gemmas, 

Invenies : inde est hsec, puto, culta manus. 

O Setere^ meua SteOa gettat uno digito eardonychaa, amaragdaa, adamantat, 
imepidae, Reperiee muUaB gemmaa in digitiOf phirea in tersibua: Ulinc, dptnor, 
heac manui omaia eat. 



1 In qoibusdain zmaragdoa» Sic scribunt Broulih. Bnnn. et Knin. ad Pro- 
pert. II. 16. 48. nbi omnes codd. habent, amaragdoa: sic etiam Bronkb. etH. 
Vota.ad Tiboll. 1. 1. 51. et ii. 4. 67. contra codd. fidem : stc Bnrm. ad Ovid. 
Met. 11. 24. Vide Broiikh. ad Propert. I. c. Pier. ad Virg. ^n. vii. 648. 
Baniiq.Orthoffr. VoL ii. Tract.21. VoBs.ad Catull. p. 321. Gud. ad Phsdr. 
tii. 11. p.78. liemsterh. ad Lncian. Ind. Vocal. i. 94. Tumeb. Adv. xvi. 2. 
ILambin. ad Lncr. ti. 1122. Mart. Capell. iib.iii. p. 67. Gruter. OLXXVi. 5. 
Insaript. ap. Donium,Clas8.xvii. 18. et Buher. ad Marm. Brett. p. 10. et 
S4. Athensua tamen lib. iii. p. 04. contendit ' marafrdum/ &ir^ rov 
faaptudpmpt a^endere, scribendnm esi^e, afldncto Menandri loco. Calderinns 
«d h. I. stnlte annotavit : ' Scilicet in fine abjicias S ; demum facias colli* 
aionem vocalinm.' At amaragdoa Bacchius est, nonnunquam etiant Anapapstns, 
nt h. 1. nnllibi vero Molossu». — 2 Portat in ctrticido ed. vet. Ferrar. an. 1471. 
Ald. Jnnt. Colin. Gryph. Palman. Jnnian. Lang. &c. Veraat in articula codd. 
Florent. et Vat. Verba * porto ' et ' vorso/ sive ' verso ' scpe permutantur 
In codd. 

NOT« 

l Smaragdoa'] HnjntvoeU mediam 8 7« cnraitiie gemmaa] Eiegantiam 

ajtlabam, qnv longa videtur, corri- atque omamenta versnum appellat 

pnit Grncomm exemplo^qui geminaa gemmas. 

mntas brevea faciunt. SicTheocri- 4 Indeeat] Hoc est, MaQusStelln 

tns Idyl. XYii. brevem facit secun- non tamdicitnrcoltaageinmis, qnam 

<lam syllabam nltimae vocia in hoc a versnnm venustate et etegantia. 

versn : Bco(nij(jkU ^l fiowrly iofdpatos Farnabios vero sic explicat : Oem- 

Aiyvwrtpfftp : Thoraee muniiua intadena meis annulis ornatnr,qnod elegantias 

i^juate borea Mgyptiaa, Varias gem- et lumina in carmine ponere sciat : 

marum species ennmerat poela, de et gemmas forte conseqnebatnr ab 

^ttibusPiinins llbro nltimo* Dc StelU iis, qnorani bindea celebrabat. 
dictom Ub. i. Epig. 6. 



366 M. VAL. MARTIALIS 

XII. 

DK EODEM. 

QuoD nutantia fronte perticata 

Gestat pondera Mastblion superbas^ ^ 

Aut grandis Linus omnibus lacertis 

Septem quod pueros levat, vel octo ; 

Res non difficilis mihi videtur : 5 

XJno cum digito, vel hoc, vel illo, 

Portet Stella meus decem puellas. 

Quod arrogtmt MaseUan obfirmato eajriie portat vaeiUantia pomdtpa^ fwl fiml 
ingens Unua ambolnu brachiie attoUit eeptem pueros, vel octo ; non existim/o rcm 
arduamf cum Stella muim hoc vel iUo digito gettet decem pueUas. 

De annuUue SteUa lemma est in codice Florent. De MatcUone in codice 
Piilmanni. — 1 ScriYerius e cod. sao repoAuit perticata pro perlinaci, qno6 tx- 
hibent omnes edd. vett — 2 MatcUon edd. antiq. Ferrar. A4d. Jnnt. Colin. 
Grypti. Pulman. Junian. Lang. &c. MaethUion supinuo eouy FMkMa%,^ 
7 Levat iteUa in cod. Fiorent. 

NOT^ 

1 Fronte perticata [pertinaci] Scri- tatio. Hoc est : Cum Stella qm 
verias legit fronte pertieatay et inter« digito gestet decem annalos a paellis 
pretatar coDtum, seo perticani Btn- donaton, totidem nempe puellanim 
pendae moiis erectam in area frontis pignora, yel pretinm decem puella- 
gestatam a Masclione. rum, ut inteiligit Domitius. Sed meo 

2 MaethUon IMaacUon'] Limu] Virl judicio omnium optime Raderaa in- 
duo maximia viribus prsediti. Alii, telligit decem annuloa, in qnoram 
MoMthUon. singullB anins paella» eAgles eneet 

7 Decem pueUaa] Lepide jocatur inscnlpta; vel nnnm tantnmannnlom 
Poeta in gemmis qnas digito gestabat gemma ornatum, in qiia express» vi- 
Stella. Variaesthujns toci intejrpre- derentur dccem poellarum imagines. 

XIIL 

IN CALLISTRATUM. 

SuM^ fateor^ semperque fui^ Callistrate^ pauper, ^ 

Sed non obscuruSy nec male notus eques : 

O CaUutratey con^eer, mm imp» et semperfm ; «f eqm nan igmMiMj mc 



Qic nnlla lectionis varietas est in codd. ant libris prelo excnftis. 

NOTiE 
1 Cametrate] Fnit is divitiarum 2 NeemOe natme] Ingenio nenp« 
amaBtissimas, quem irridet Poeta. fait darus : attanien eqaestrem cen- 



EPIGRAMMATUM LIB. V. 367 

Sed toto legor orbe freqnens; et dicitur^ Hic est: 

Quodqae cinis paucis, hoc mihi vita dedit. 
At tua centenis incumbunt tecta columnis, 5 

£t libertinas arca fiagellat opes : 
Magnaque Niliaca^ servit tibi gleba Syenes ; 

Tondet et innumeros Gallica Parma greges. 
Hoc ego^ tuque suinus : sed quod sum, non potes esse : 

Tu quod es^ e populo quilibet esse potest. 10 

igmim$: at nmUi leguni mcos libros toio orbey et aiunty Hie est ; et tivtu aueqvor 
quodpaueipost mortem : sed adeetwe fulciuntur centum eoluninie^ aique areaeoer^ 
eet Ubertinas divitiaa: atque ampU fundi Syeneu Mgyptia aunt in iuo dominiOf et 
GalHea Parma tibi tondet innumerabiUe greges, J^o et tu eumue hoc ; $ed nequie 
e$$e quod sum : quiUbet aatem e populo poteet e$$e quod tu e$, 

NOTiE 

f nm qnadriDgenta scilicet sestertiam qoem exaffitat Jayenalia Sat. i. Ateu 

millia non possidebat, at jus Aedendi fiageUai] Opesquae vix contiaeri pos- 

Inter eqoites fnerat ilti concetsnm snnt in arca. Hoe Terb^ jam usus 

ex mnnere Cssaris Doniitiani. Lib. est lib. ii. Epig. 80. 

III. Epig. 94. < ▼idit me Roma tri- 7 Magnaque IfiUaeaf] Syene tirbs 

bnnnmyEtsedeoqnatesnscitatOcea- JEgypti qoondam nobilissima. Lib. i. 

nns.' De censn eqnestri clare Ju- Epig.87. *Olebam'dixit pro^fnndo.' 

▼enalis Sat. xiv. 824. 8 GaUiea Parma'] Urbs Galliae Cis- 

4 f^uodque eims'} Siclib. iii. eodem alpins ad Padnm, nbi lana optima. 

Epig. 'Ore legor mnlto, notmnqne Lib. ii. Epig. 43. 'Vel qnam sepo- 

per oppida nomen Non expectato dat sito de grege Parma dedit.' • 

mibi ffuna rogo.' et Ovidins Trist.iv. 9 Hoc ego] Ego quidem sum inops, 

Eleg. 10. ' Tu roihi, qnod ramm est, t« vero dives. 

▼ivo snblime dedisti Nomen, ab exe- Non pote$ esse] Non intelli^it Mar- 

qniis qnod dare fama solet.' tialis CaHistratnm a panpertate posse 

6 lAbertinas] Prope immensas in- esse semper immunem, sed nobilem 

terpretare, qnales possederont liberti Poetam illmn evadere posse negat. 

locnpl^tissimi Narcissns et Pallas, 10 E populo qmUbet] Ignarns enim, 

CUndio regnante, et Crispinus etlam, etquilibet ex plebe,rem facere potest. 



XIV. 

DE NANNBIO. 

Sbdbrb primo solitus in gradu semper^ 
Tunc cum liceret occupare, Nanneias; 

Mmneius eom$uetu$ $emper $edere in primo gradu, tunc cum fa$ e$$et praeipere 
Dt Mmmeio Ummu est in edd. vett.— 9 7W eum Uoeba$ Ald. Jant. Colio. 



868 M« VAL. MARTIALIS 

Bis excitatus terque transtalit castra» 

Et ii^ter ipsas peene tertius sell^s 

Post Caiumqae Luciumque consedit. 5 

Illinc cucuUo prospicit caput tectus^ 

Oculoque ludos spectat indecens uno. 

Et hinc miser dejectus in viam transit> 

Subsellioque semifultus extremo^ 

Et male receptus altero genu, jactat 10 

Equiti sedere^ Lectioque se stare. 

locnm, bi$ et tfr auaeitatu» migravit loco^ et tertiui eonsedUfere inter ipsasMelloi 
po9t Caium et Lucium : inde $pectat capUe operto cttcv/jo, atque indecore prospicU 
$pectacula uno ocutOj et hinc infeUx expuUus migrat t» vtam, et $em\fuUu$ uftimo 
$ub$eUi0f et male receptu$ aUero genu, gloriatur $edere eqmtif et $e $tare Lerfio. 

^^^^^ ^^^^^^^ 

Orypta. &c — 11 Eiffdlti eedere $e in LUBdein. r^ m poat $eder€ delefit Fania- 
bioa. 

NOT.E 

2 Cumticeretl Ante legem theatra- amphitlieatro dabitat an slc intelli- 
lem a Domitiano revocatam, qna plebs gendiis sit hic vemna, an aells snmen- 
ab £qoite,£qae8 a Senatore seceme- dae pro aubseliiia gradonm ipaormn. 
retur in theatro, primi advenientea 8 /n i»am tranaiUI Ad plebem. Via 
aubAelliaprimaoccnpabant. antem erat interstitium qnoddam 

3 TranMtulU caBtra\ A deaignatore iuter ordinea et cuneoa. Vide Lip- 
coactns eat aellam auam in locnm re- aium de amphitheatro capite citato. 
motiorem tranaferre : et hoc facete 10 Jactat'] Dimidia oorporia parte 
dicit tranaferre caatra : aellaa vero in aedebat Nanneios velnt eqnes, altera 
theatrum inferre aolebant Romani. vero atabat, nt deaignatori Lectio ob- 

5 Po$t CmMm hudumqut^ Eqnitea temperaret^ metuena ne et illinc 

acil. Posnerat aellam snam Nanneiua ezpelleretnr, ex qno Nannei aitu 

in ipaia forte gradibuay ex quo loco, risum captat Martialia. 

licet tectna cncullo, et vix uno oculo 11 EquUi eedere"] Alii addunt «, 

^ludoa apectans, nihilominua agnitiis aed contra legem carmioia. £quiti 

a deaignatore fuit expulsus. De ael- aedet, hoc est, velnt eqoea, Inter- 

iia in theatrum aliatia Suetonina in pretea omnea aic explicaut. 
Nerone cap. 26. Lipsius cap. 13. de 

XV. 

AD GifiSARBM DOMITIANUM. 

QuiNTUS nostrorum liber est^ Auguste^ jocorum, 
£t queritur Isesus carmine nemo meo. 

O Auguetef quiniua libeUu$ continet no$tro$ ludo$y et nuUu$ queritw offeneuM mei$ 

2 Et queritur /tfaiw] Ubi eniro lan- nit : at vero ai improboa carpat, fic- 
dat aliquero, verttm iliioa noroen po- tla nominiboa utitor* 



BPlOBAMIIATUIi LIB. Y. 869 

Gaadet honorato aed miiltas nomiiie lecftor, 

Cai yicfaira meo manere fama datar. 
Quid tamea haec prosont» qaamvis veoerantia midtos ? 6 

Non prosint: sane me tamen ista juvant 

verribu». At tmUi Uctvret UBiimtwr nomxM cohomsiaiOf quilnu/mam «m periiurm 
domaiwr meo bene/Mo» NihUommMa qmd hae projiehmi Ucei eoleniUi wndioef 
Nem profieimU fmdem , Mtemiai He ieUcior. 



% Gmidet kemraiuBf eed mMm earmime Beyerlandi Ms. koneratOf eed medtae 
eanmae codex PalniaDDi.--5. 6 Qmd iamien kmc proeaat ? quoMme teneraatia 
umUU Non proomd; eane^ tfe, in cod. Bodl. Nem proeaat eeme^ me^ 9fe, Id Ald. 
Joat. ColiD. &e. et sic distiDffni malit ADt. de Rooy. oame elegDDter conce- 
fleoti inservlt. Vido Bnroi. ad Ofid. Herotd. Epiat. xxi. 31S. Noetr. iofn 
Ub. Ti. £pig. S2. 

NOT/B 

8 Gaadet JbNersfo] Hoc est, Meis nnllnm qnidem mihi fnictnm tffe- 

Carminibns sempitemara nominis me- mnt, sed tamen roe delectant. Hoc 

moriam mnltis conciliavi. idem repetit Epigram,mate teqDODti. 

6 Qikl l4iiR€n hete'] Versns mei 



XVI. 

AD LBGTOKBM. 

Sbria cum possim^ quod delectantia malim 

Scribere, ta caaj»a es^ lector amice^ roihi, 
Qui legis, et tota cantas mea Carmina Roma. 

Sed nescis, quanti stet mihi talis amor. 
Nam si falciferi defendere templa tonantis^ 

Solicitisque velim vendere verba reis ; 

mmiee leetor^ iu mihi eauea es, eur maUm eomtpomere resJueumdaMf €um \ 
graaet,qm eiw/ois, ei camie meos Vtreue tota Roma : at igmorae (piamH muhi conetei 
kac benevolentia. Nam ei placeai tueri adee Tomantis fakiferi, et vemdere verba 

1 BeyerlaDdi Ms. moio.— 8 Qui leiioy et cunctae codemthumnani» Quilegie, 

NOTflE 

4 Sed meecie] O lector, nt meis Ver- velim causas perorare in foro, jnxta 
slbns captem tnam benevolentiam, qnod Saturqo falrem gerenti dicatum 
ad inopiam redigor ; sed aliis ex stu- erat tcmplum, teste Macrobio Satura. 
diis, qn8eomitto,mercedemconseqne« lib. i. rap. 8. 

rcr amplissimam. 6 Vendere verba'] Causas agere. 

5 Nam st fekiferi] Hoe est, Si 

Delpk. ei Var. Clae. Marlial. t A 



870 M. VAL. ItAETlALIB 

Plnrimus Hispanui inittet mihi naata mctielas^ 

£t fiet vario sordidiis aofe siiiiis. 
At nmic eonviva est, comissatorque fibetti», 

£t tantam gratis pagina nostra placet. 10 

Sed non hac veteres contenti lande faemnt, 

Cam minlmam vati manas Alexis erat 
Belle^ inqnis, dixti: satis est: laadaMmar nsqiiew 

Dissimnlas ? facies me, poto, caasidicam. 



fitf MMi; , nmUi wadmmime wMtefKt metnUB^ Hufm d % <e thnu 
fumm Mrit gcnerit. At maif Uber wme mrMl emeMiM ei mi u»aatU mibm§y ti 
uodrm Cmmimtjmemtia amii ttmtum gratmU»: «e miiiqm fim miU kaimenmt kmm 
kmUmf cmm AlMxk eni Pmtm miwimm» dmmm. Reete M$ti^ ^a: atOa aati 
Lamiilma perpetma efferemuT, Diaainmlaa? opfapr, me ifficiea ca «wdi« Wb 



■^^ *^^^^^<^<0^^ 



etjactaa in cod. Floreot— 8 Et fiet Phario •cnbendom potabal Rntgersio*. 
Ei fieret vario codex PolaiaoDi.— 9 Beverlandi Ms. miaeratur^ UbeUua,— 
11 TSednenei veterea codez Thuan. Sed non ut veterea codex VaticanoB.— IS 
Bererlaiidl Ms« /mMrt et ImuiahimMa. 

NOT£ 

7 ilfc<retaf ] Metretam, ampliorani, 10 Et tantmn gratial JoTenalis Sat. 

et cadnm pro eodem f enere mensnr» wn» 81. ^ Oiorla qnantalibet qnid 

a Romanis usnrpari Radems conten- erlt, si gloria tantnm est f* Lib. xi. 

dit, et capere 48. teztarios esia^ Eplg* 4. * Neictt saccnlua iata mena.' 
mat. Alii aliter. 12 Munva Alexia] Piier eleganti 

Comiaaatar] Librl mei apti snnt Ibrma Virgilio donatns a Mttceiiate^ 

taotom conTiviis et comenationa- Tel PoUione, de qno Virg . £cl. lu 
bns. £tt antem comeuatio, vel 14 DMmulaa'] Surdot ea, nec vls 

coraiasatiOyintempestivnm coovivinm, ioteiiigere me aliiid poscere pr«ter 

prsesertim noctnmom et quidem post laodem. Vide Epig. 86. Infnu 
coenam, com non cibis tantnm, sed Fneiea me^ Onm nlfail donos, cogtt 

et lasclvia Indnlgerent veteres. me matare atvdiay et cansas agert< 

XVII. 

IN GfiLLIAM. 

, DuM proavosy atavosqae refers^ et nomina magna; 
Dam tibi noster eqnes sordida cenditio est : 
Dam te posse negas nisi lato^ Gellia^ clavo 
Nnbere : napsisti^ Gellia^ cistifer^. 

Dum reeenaea froavaa atpie atavoa et nomina magna ; dum faatiiia equeatram 
nMfrMiii ordliiem ; dioii dicta te uon poaae nubere nut lato clavo ; O GeUia, nupaiati 
eiatifero. 

4 Pnlmannns malit CeUibero* Beverlandaa^coi^. eaatiferOf i, e. pnglHy ^nl 



RPIOEAMHATirM LIB. V. 



871 



flafdlomfert, etia €■)•■ csttodaviermt forroi.Virfa,' Toriao^^Hiplani- 
bo io8ttto, ferroque rigebant.' Tumebtis Adverts. lu. 21. citiignv. 



KOTJE 



$ Ldto, 6«//m, cIooo] Hoc of t, yiro 
Senatorii ordinis, cnjoB insigne erat 
latvs claTuSy quem sic describit Bu- 
daens iq Pandectas iib. i. £z dictls 
apfuiret, inqnit, latnm clavum tnni- 
cam fuisso porpnra pratextam, lati- 
orom tnnica Yulgari, longioremqnei 
tc disciiMBtam, cni toga suporindaolMi- 
tnr ut tunicsp. Suetonius in Augnsto 
M. ' Snmenti virilem togam tunica 
laticlnvi ex ntcaque parte resnta ad 



pedes decidit' 

4 Cis^fero] Tumebus Ilb. m. cap* 
21. legit eistigerof qnem pro contem- 
tissimo et Yilissimo boroine poni ex- 
istimat : erat antem cistifer Cy belei 
sacrificulns, qui ferebat cistulam, in 
qna eraat qusdam Cybeles arcamu 
AUi Jndaenm inteiligunt, ciyas,nt ail 
Juvenalis Sat iii, * CophimUy im* 
namqne snpelles.' 



XVIII. 

AD QUINTIANUM. 

QuoD tibi Decembri inense^ qno volant mappae^ 

Gracilesque ligulse, cereiqae, chartseque, 

Et acnta senibus testa cum damascenis, 

PraQter libellos vemulas nihil misi : 

Fortasse avarus videar^ aut inhumanus. 5 

Odi dolosas munerum et malas artes. 

Faiie exisiimer poMtuMf mH imuiamu; fuod exeepti» Uhri» venuUii odte mAil 
mtst menee Decembrif quo mappa ciTcumferuntur^ et Uguke temteSf et cerei^ et 
chmimj et acuia iesia cum prnnis Dawmceais vetustis. Praudulenits et iaipfibcs 



iFortee 



p vitfMflofnBt alii, probante Famabio. — 6 Brodssus legeadoia 



NOTJE 



1 Vataat m^p|Ms] Qnas patroais 
mittebaat clieatos. Lib. iv. £pig« 89. 

2 Liguke] Lingulam Grammatici 
dicnnt lib. xiy. £pig. 120. qnam Oel- 
lina sic defiait lib. x. cap. 26. < £&• 
ktiaw Hngnlam voteres diaiMe gla- 
diolom obloagMB ia speeiem lingom 
Awtam.' Xigula vero in caloeis a li- 
gando deducitur. Lignla ost etiam 
apad PMaiam lib. xx. cap. 6. geaus 
mouwii aj ; liic aatem pato sameadam 
ame pro gladioio argeateo. 

O ar ffi fM f ^ dborlmfMe] Dooaaimiram 
qtue mitti splebaot: lib.xiv. Epig.lO. 



et 11. * Cereos Satnmalibns muneri 
dabantbnmiliorespoteatioribao; qnia 
candelis panperes, locnpletes cereis 
atebantnr.' Festus, 

2 Et ueuia] Vas testacenm iatellige, 
plennm pmnis Damaaceals» qooffam 
montioaem facit Plinirn lib. xiii. 
cap. 6. Damasens, vel Damasfam, 
aobilis Syrias ciyitas : alii, Sckam; 
alii, iSiam a Torcb voeari afismflat. 
Videlib.XBii.Epig. 20. 

4 JUbsUm itfroulas] Hae eat, < 
aeriptoa* 



372 M. VAL. BfARTIALIS 

ImitaDtuT hamos dona : namque quis nescit^ 

Avidum vorata decipi scarum musca? 

Qnoties amico diviti nihil donat, 

O Quintiane^ liberaKs est pauper. 10 

taies doHonm naki odiMa sunt, Munera inatoHiur hamoi: etenim quU igtutm, 
avidum Bcartan circumveniri hausta muaea ? O QuitUiane, <[Uotie8 inops mil dai 
amieo hcupUtif mMnificus est, 

censet : Avidum vorato decipi searum musco : i. e. alga ; nam Attaenflens Kb. tit. 
XflUJMi 8^ rp Twy ^mdt» rpofp' di^ nat ro^ou $9ips6tTau Gamdet algis veict, qmara 
et iUis eapitur, 

NOT^ 



8 Searum'] Piscem. Vide lib. rv. nnm valeat ; nnde aYaritia est, i 

Epig. 66. haic simile. liberalltas. Vide Itocratis Oratio* 

10 lAberaUs est paaper'] Donando nem ad Nicoclero. 
enim plna petere videtar, quam do- 



XIX. 

AD CiESAREM DOMITIANUM. 

Si qua fides veri^ praeferri, maxime Csesar^ 

Temporibus possunt saecula nulla tuis. 
Quando magis dignos licuit spectare triumphos? 

Quando Palatini plus meruere Dei ? 
Pulchrior et major quo sub dnce Martia Roma? 5 

Sub quo libertas principe tanta fuit? 

iSi eredendum veritati^ o maxfme Casar, nuRa swada possuni amiepomi imssno, 
Quando /as fuU videre triumphoa nohiliores? quttnd» NumtM PatatH ptus mcrite 
smd de nobin ? quo sub Imperaiore Martia Romafuit nu^or alque omaHor? suk 
quo principe fin* tanta Uberias? Nihilominus reperitur hoevUiumy atnonparvi 

l Si qua fiies veris Beverlandi Ms.— 6 Putekrior et mOior BeverUndl 

NOT^ 

1 Si qua fldes veri] Immo, tl qoa aliter explicant : Quando mi^ribat 

fidet adulationis. cniti fnernnt honoribnt, quam BMtrt 

• S Dignos trimnphos'] In f pectacolis aevo ? Snmmo quippe stndio Mtner- 

aempe; nam de hostibns non retnlit vam in Palatio colebat DomitiaBna. 

tHnmpbos nisi indignos, nt colligcre Eligat lector. 

est es Snetonio In Domitiano cap. 6. 6 Sub quo] His verbis DomitiaBe 

4 Quando Paiatini] Hoc est, Quan- blanditor Poetn; nnnquam enim mi^ 

do Junoy Minerva, et Jnpiter qni co- nor fuerat libertas, cnm nemini de 

lebantnr in Palaao, plns de oobis Repnblica sermones babere Koeret. 
meriti sunt, quam to, o Cxsar P Alii 



EPIGRAMMATUM LIB. V. 878 

£st tamen faoc vitiom, sed non leve, sit licet unumy 

Quod colit ingratas piAuper amicitias. 
Quis largitnr opes veteri fidoque sodali, 

Aut quem prosequitur non alienus eques ? 10 

Satumalitiae ligulam misisse selibr», 

Flanunatseyetogae scriptnla tota decem, 
Luxuria eat, tumidique vocant hasc munera reges. 

Qui crepet aureolos, forsitan unus erit. 
Quatenus fai non sont, esto to^ Csesar^ amicus. 15 

NuUa ducis yirtus dulcior esse potest. 

m^meuHf ^iMMetf rii imiim, giiod ti^pf oluervai itignio$ omtcot. Quii dmutt 
dimtiBU fDeteri et JldeU eoeio, vel quie dona aecipii a vero equUe 7 Profitdo eei^ 
«nfjtte UgMJam eeiibra SaiumaUitaf aai togam purpuream valentetn decem fem* 
fmUB iutegriiy ei bae appeUantur dona a $uperbi$ domiuiM, Ferte unu$ erit qui 
numeret aureoioe. 7^ o Caear^ eeio andeuB, quandoquidem ki non suni amici. 
NuUa virtue Imperaierii potest eeee grutior largiute. O Germauiee^jampridem 



^^^^^^^■^^^■^^ 



Iffs. — 11 'Hic Tiilgo facinnt noynm Epigramma: aed recte notarnnt 
Omtem» et Scriyerins hanc partero et conclnsionem esse prioris.' 
GrMMtJKt. — la Fiammaiaue togee codex Palmanni. Flammarieee togm in 
codd. Thoan. et Florent Ptimarieee togee, toI eiola legi juuit Bever* 
laiMins. < Palmata tnnica * legitnr apnd Feittnm. reripaia pro eeriptula citat 
idem Beverlandnt. Alii, ecrupda, — IS Beverlandi Ms. iimidtfM uoeant hat 
uumera regie, Mnneribns pacem nibi redimebant a Romanis reges timentes. 

NOM 

, 10 Non aUenue equee'] Triplex Romte Epig. 129. 

fuit eqnitum ordo. Alii eoim stirpe 11 SatumaUtia] Ligiila mensnrae 

ana et censn erant eqnites, et quidem genns est : liic videtur snmi nt sopra 

▼eri eqnttea: alii qni equo stipendia v. 11. pro gladiolo argenteo, qni con- 

nererent, atqne opponebantnr pedi- staret selibra argentea sane, nt in 

tibns. Tertios deniqne eqnitum ordo versn sequenti loquitnr de toga, qnas 

snb Caesaribns primnm natns, quibns constaret decem scmpulis : inter- 

honoris cansa in qnatnordecim gradl- pretes tamen snmnnt pro mensnra. 

bns sedere licebat, in quo nnmero 12 Flanmatane] Togam pnrpnream 

ftdt noeter Poeta : Lipsius in Amphi- intelligit, a flamm» ardentis timlli- 

theatro cap. 14. Hoc vero loco uon tndine, qna micat pnrpnra. 

aUeuue equee stirpe et censu eqnes. iSertp^ak leerupuia'] deeern] Anrl 

Seiuns est: Veri eqnites neminem nempe ; nam decem argeoti scra- 

proeeqmintnr doni». Alti aliter. pnlisnon emeris togam pnrpnrean* 

Eqnes non alienos, secnndnm Tnrae- Estantem scmpnlom vicesima qnarta 

bem- lib. ix. cap. 24. est ille qnem pars nncisB ; in libra «ntem 12. erant 

dives aliqnis censn eqnestri donatnm nnciae. De scrnpnlis jam dictom 

eqnitem fecerit : hoc est, qnem pa- lib. iv. Epig. 89. 

trenun dedncit^qnem regem comi- 14 Qui erepei aureoioe] Nnmnos 

tntnr eqnes factns lilieraUtate ipsius anreos clientibns numeret ; nam 

regit sen patroni. Vide lib. xiv. dom nnmerantur crepitnm ednnt. 



874 M. VAIi. MAftTIAU» 

Jamdadimi tacito rides, Oemanice, naso : 
Utile qnod nobis, do tibi conailinni. 

ridet tacUo nato : tff(^ tihi emmUMMfructuotumf fnod retpwis. 



^^^^^^^^^^^ 



— 17 Jamdmiwn «bmco Jontina nottra in mArgine — 18 UtUe fuod nom vi» tild. 
▼ett. Ferrar. an. 1471. Ald. Junt. Colin. Orypb. &c. C/eUe fVMt «o6it codcx 
Vaticanns, et optt. Scriverii. 

XX. 

AD JULIOM MARTIALBU. 

Si tecnm mihi^ care Martialis, 

Secaris liceat frai diebas ; 

Si disponere tempas otiosam« 

Et verw pariter vacare vit» : 

Nec nos atria^ nec domos potentam, 5 

Nec lites tietricas^ forumqne triste 

Nossemas, nec imagines soperbas : 

Sed gestatio, fabulae^ libelli, 

Campas^ porticas^ ambra, virgo, thermaB ; 

Hcec essent loca semper, hi labores. 10 

O dUecte MariiaUe, H miki /as sU teeum amnmere diet tute$t d /rtn tempmjt 
vaeuOf et simul induigere tera vit48 : nee eo/tnoviiiemuB aulamy nee Ofdti diviium, 
nec cauoa» molMfot, et forum nuutumy nec faetooae imaginc», At geetaHOyfaMa^ 
iUfi, omnpm», poriicn», imifv, virfo, therma, kmeperpetmo eaoeni iocop km o ukp m 



^>0*0>0*^**^^<0^^* 



. ildJirar<ia2MiiB8erilMtnriiiedd.vctt. 

NOTiE 

l ai tecnm] Vide Ub. it. Epig. 64. Dibns.' 

de eodem Jalio Martiali. 8 GeotmHo'] Signifieat ▼ectioMn, 

.' 4 Si Mf«] Lege lib. i. Epl^. 16. qntt vel lcctiea Yel T^hicvlo fieret; 

ct Hb. II. Epi;. 90. Vera vita apud tignlficat qaoqne deambulationeni 



Bootnim Podtam accipitary pro eo arboribnt opaoam atqne amo 

tempore qno indnlgcmas folapta* Pllninsjnn. Iib.ii. Epiot. 17. * Oeo- 

tibna honestis, nt jam dictnm eat tatio bnxo, ant rore marino, ubi de- 

ftupra. ficlt buxus, ambitor.' 

7 Imagin»» tuperba»'] Hoc ett, Non • Fliyo] Aquam ▼Irginem intel* 

coleremns nobilet snperbof , qoi de Uge, de qna lib. ti. Epif . 4f . et Marw 

longa Btemmatnm, atque imaginum lianus Ub. ti. cap. 16. et PUoius UIk 

serie ptloriantnr. Lib- ii. Eplg. 06. xxxu cap. 8. 
' Atriaque immodicis arctat imagi« 



BPIORAilMATUII LIB«tV. . i7ft 

Nunc Tivit sibi neater, hea, Ixmosqve 
Soles efbgere atqoe abire sentit; 
Qai nobis pereunt^ et impatantar. 
Qaisqaanpk yivere cam sciat; moratar? 

<iMie0. NeidiT hoL mmc dbi vtm<, aipie iuUUjigU elM aique fgtiier$ iii$ /ekM9,^ 
pd 9eeidmii meHs^ ei nobls munmmliir. Aii pAejuam ewideiwrmvere, eam wrii 
qaidsitTitmbeata? 

NOTiE 

11 Bemoeque'] Nempe ad viYendiuii liter abittniiitti. JUb. x* Epig. 44. 

hilariter. < Oandia ta differi, at noo et stamiiw 

IS £1 imfidmiimr] Hoc est, AKas diflfort Atropot,atque omniiscrlbitor 

dies non redditnry pro oo qoon iooti- hofo tibL' 



XXI. 

DB APOtLOMIO» 

QuiNTUM pro Decimo^ pro Crasso, Regale^ Macnun 

Ante salutabat Bhetor ApoUonius. 
Nunc utramqae suo resalatat nomine : qaantom 

Cara, laborqae potest 1 scripsit, et edidicit. 

Regule^ ApoUomMe Kheier auiea ealuiabai Quinium pro Deeime^ ei Maerum 
fre Craem. Nuue eaiuiai utrumqueeuemuume: fmmium cmts, ei laber fredeei ! 
mripeitfeieiiiieU, 

1 Rob. Titlat emendaTit Maerum ; nam Marcns erat etiam ptaenomen Ii« 
cinii Crassi : et sic cooj. Heraldos. Macri meminit Tlballas ii. 6. 1. ' Ca»> 
tra Macer sequitnr/ &c. In antiq. ed. Argent. ez qnodam cod. notatnr 
Maerum,'—t Codez Thnanens : rheier ApoUedoru»; unde Beverlandus leaen* 
dnm censet : rkeier ApoUedeiue. * Memini andire ex Cl. V. Is. Tosslo in Ms. 
esse, Jpellododiw, de qno dnbitandnm non est : Tb*AToAA/<finof repngnat legi 
versnsy nt et 'A<nAA^pet.' Qroemfpiue — 4 BoTertamli Mi. isriMsnit st du 
dkU. 

KdTiB 

1 QittRdMi] Apolloninn Hbotorein dtcat. 
facote irridet, qni vel doo ainicorniB S Qiion<nm Ciira] V&delvr «UndoM 

nomina lenere memoria nequiret. ikd Ulnd ViifiUi ; ^ Inhor omain f la* 

Mieerwm\ Alu Jisronp»aMiiosboBO» cit Improbns/ ApoUouns oaim ts* 

meo jttdicio : jocns est iRaoniioibos sidno Inbore odidicit dn» unieom 
nt oetondat ioe ptiam ApoUooii, qui 
oontmrin, ct secum prorsns pngnantia 



87B M. VAL« MARTIALI8 

XXII. 
IN PAULLUM. 

Manb domi nisi te yofaii^ m^raique yidere, 

Sint mihi, PauUe, ta» longius ExqailiaB. 
Sed Tiburtinae sum proximus accola pilse ; 

Qua yidet antiquum rustica Flora Jovem. 
Alta Sobarrani vincenda est semita clivi^ 5 

Et nanquam sicco sordida saxa gradu : 
Vixque datur longas mulorum rampere mandras ; 

Quceqoe trahi multo marmora fune vides. 
lUud adhuc gravius^ quod te post miUe labores, 

Paule^ negat lasso janitor esse domi. 10 

Exitas hic operis vani^ togulaeque madentis : 

Vix tanti Paullum mane videre fuit. 

O PwdUf H meriiuM Mcm, aique optavi mane mdere te d/emi^ tua ExquiiieB € me 
diaient lengiue. Sed hMte prepe pilem Tiburinuimy qua agreelie Ftota epeeMt 
Jotem veierem. Superanda eet aUa iemiia cUvi Suburrani, ei eaxa cmuoea mai- 
91M111 gradu eieeo. Ei vix Ucet euperare longae mandrae mH Jonuii, ei marmora qua 
eemie iraki muUiefumUme. lUud adkmc moMim, o PmiUe, qjued peei mMU Udmree 
mihi drfatigaiojanUor reepondei te non e$ee domi. Hie est eventue laberie Ummef 
et togulei mademie : vix iatUi fuit mane fiemere PanMum. OgUme eemper mmi 



^^* ^^^**^^^^ 



1 Memie dmi «i te merui^ vobnque in qaibnsdam vett. Mane demii «m te «t- 
mi, voiaique Ferrar. an. 1471. Ald. Jant. Colln. Oryph. fMteveUdmetuiqua 
codex Palat. Sed Farnabiat censet rescribendam, wtetuL Volebat amlcum 
▼itere, aed metuebat ne Paalus vel donii non CMCt, vel negaretnr eMe.— S 
SwU nUki codex Polmanni.— 7 Codez Palatinns, rumpere mandrae : in aliis, rin* 
eere mandrae.— II Exitue kinc Ald. Jant. Colin. Gryph. &c. ExUne kie PnU 
manni codez. 

NOTiE 

1 Niei te veUUy meruique [d fo «enit, Esqaillnttm ptr SttlNirrMi «scMHle- 

vehdque^ Hoc ett, Taa doran» a mea batar. 

longioi distet, non recnso tamen te 7 Bumpere memdrae'] Oviom, bonm, 

adire, si merear te domi reperire, ot mnlorom septa et clanatre mandrm 

tibi salotem dicere: niei te legant proprie appellantnr» hic vero mandra 

alii, id eaf, Mihi etiam longiaa;iter signlfieat loogam malorom aeriem et 

ait aoacipiendnm, niai merear, et maltitudinem. JnvenaliB Sat. iii. 

copiam te videre. Eligat lector. Ex- * atantia eonvicia mandna.' 

qnilia vero locoa erat arbia valde 8 Qmeque trake] Viaram impedi- 

dbtana f pila Tibnrtinay obi erat menta eleganter deaeribit J«v«oalia 

templnm Florae, nndeCapitolinm ve- Sat. iii. 

tns prospiciebator. Marlianaslib.Y. 10 Negatkuee'] Idemdizitlib.ii. 

cap. 9. et 96. Epig. 5. 

ft AUa Sukmrani] Ad montem, 11 TafiOtfifiK nMiTciilif] Vel plavia. 



EPIQRAMIIATUM LIB* V. 9^7; 

Semper inhamanos habet officiosus amicos : 
Rex, nisi dormieriSy non potes esse meas. 

mmei iani^ficim ; ne^eke mntf dfMJMify iitft dermUrU. 

NOT^ 

Tel tttdore propter loDgitttdiDem 14 Rex,nisi] 8i cnpis esse meus 

itiDeris. patroDtts sea dominos, dormi tan- 

12 Vix imH] Viz siiscipiendas tisper, donec salotatum tc adveniam. 

esset tantns labor, etiamsi certus His verbis innuit Poeta Paulum sum- 

essem te domi ftttnnim ; quam ergo mo mane exire, ut etipse allos saln- 

moleste tenm, post tot labores domi taret. lib. h. Epig* 18. 
non reperire te, jadice* veiim. 

XXIII. 

AD BASSUM. 

HsRBARUM fneras indatus, Basse, colores^ 

Jura theatralis dum siluere loci. 
Qu» postquam placidi censoris cura renasci 

Jussity et Oceanum c^rtior audit eques ; 
Non nisi vel cocco madida, vel mnrice tincta 5 

Veste nites^ et te sic dare verba putas. 
Qnadringentorum nuUae sunt^ Basse, lacemse : 

Aut meus ante omnes Codrus haberet equum. 

O Bosstfytndiimif vestes herbei cotoriSf dmn ehrogaim fnerunlt Ugee toci fAeofrd* 
Ut: quat renovari pottmtam imperoBii cura benigni ceneoriSf el equee dittinetue 
audit Oceimum ; non ej^endee niei vettimento perfueo cocco atque imbuto murieef et 
eic credit imponere designatori. O Bossf^ nulla laeema valent quadringeniie: 
mU mem Codnu eetei equee pret omMbue. 



<^*^^*>^<^<^ ^ '^^^ 



% Ant. de Rooy conj. dmm eUuere fori, Sic infra lib. yii. Epig. 68. 'Jnra 
fori.' An forte sub ocnlis haboit locom Anctoris Elegias de Morte Dmsi, 
1S5. ' Jnrm sileot, mntaeiine jacent sine viodice legesy Apicitnr toto pnrpnra 
anUa foro«'— 6 Codex qoidam apnd Beverlandom : ottro madida. — 8 cirdue 
ed. vett. Ferrar. an. 1471. Ald. Junt. Colin. Oryph. ^c. Codms codex Pnl- 
manni. Similis confusio est in codd. Jnvenal. i. 2. ubi vide Cl. Rttperti. 

NOTA 

1 HerharuM fMerue] Vestes virides tlbns pnrpnreis sis indntns, illss 

faitelttfit Poeta: legem vero theatr»- tamen non sstimantor quadringentis 

lem, qna eqoites a plcbe fai amphi- millibns sestertinm, qns» censom 

tiicatro dlstincti snnt, revocavit Do- equestrem e onstitoebant. 

■itianns, qnem benignnm censorem 8 Amt meut] Licet eniro pnnperri- 

voeat. Epig. S. et 14. sopra. mns, nt vidimus lib. it. Epig. 5T. la- 

6 Vetie miee] Ut videaris Tornf eemam tamen coccineam posset tibl 
eqnes. companure. Legnnt alii CerdMi. 

7 QiMdriNfcnfeniM] Qnamvis ves- 



JOB M. -VAL. UAvnAUn 



XXIV. 

DB HBRMETB. 

Hbbji Bs Martia saeculi voluptas ; 

HemeB omnibus eroditus annis ; 

Hermes et gladiator, etmagister; 

Hermes tturba sui tremorque ludi ; 

HermeSy qoem timet Helius» sed unum ; 5 

Hermes, cui cadit Advolans, sed nni ; 

Hermes vincere^ nec feiire doctus ; 

Hermes supposititius sibi ipsi ; 

Hermes divitiae locariorum ; 

Hermes cura, laborque Indiarum ; 10 

Herwui ddicia MmrHm h^u$ tempmii ; Hemm iutm mmd gepers mmnm; 
Hitmei «I giadiator H magiMter ; HermespertmiMUio et terrer «nt iwli; Herm€$f^pum 
veretmr iSfii», at eokmi ; Hermee^ a quo atemiiur Adrotan», at eolo ; Hermee eAenM 
eitperare, nec pereatiemh; Hermee qui eibi ipei wMcUur; Harme» divitim hemi- 
orum; Herwue amor et aolicitudo iudiarum; Hermee superbuM hMta beilieu; 



^i»^<#^»^^i^^'^^^ 



5 JEliue lo edd. Yett. in u\m LceUue. Haee nomina taepe confiua a librariis* 
VideiVinetnm ad Sueton. lUustr. Oramm. cap. 2. extr. et inil, cap. S. 0«* 
lielm.Qaait. Plaatin«p. 2S9. Interpp. adOelLx. 21. et Oadendorp.ad 
Frontin. iv. 6. 14.—7 Hermee viucere ee et ferire Llpsias Epist. i. 5. eed /► 
rire in vnlgatis : nec/erire codd. Pulmanni, Cagnerii et Jnnii, probante DousA 
ad Petronium.— 9 Codd. Pulmanni et Beverlandi joctfrlonua. Vide Salm. ad 
Solin. p. 2S4. et Cselinm lib. ziy. cap. 2S. 

NOTiE 

8 Et giadiMtor] Is nempe eit qni in 8 Suppoeititiue'] Oladiatoret rap* 

arena speotante popnlo pagnat« posiiitii erant it qni dafatigatis et 

Magister vero gladiatornm Lanista victis aliis suflleerentar i Hermei 

didtar, qui toti famtlis prttett, 11- vero pagnando nanquam defatigaba- 

lamque docet artem gladiatoriam. tur, atque ita non indigebat snppo- 

4 Tremerque ludi] Quem arma ge- sititio. 
feBtemreformtdatomoisgiadiatornm 9 Dioitia loearimrum'} Papperea 
ftmilia. qni loca commoda in spectacnlis a se 

5 Quem timat HeUue] Oladiator occupata divltibus tarde vemcotibos 
prozimus ab Hermete. locarent, locarii dicebantor. 

6 AdvoUme] Alter gladiator nobilis. 1« Uhoi^ Mionoo] Uxeres vel 

7 Nec/erire] Sic enimadversarioos amicm gladiAtorom Indiss dicebaotor, 
Implicabat, nt sioe icto iUom vinee* qom ouuies Hermotem omaboot, enm- 
ret, vel qoi victo advetsario porcebat qoe salvom anoie copiebant. . 
Vulgata lectio, eed/trire. 



BPtGBAMMATUJi L1B.'V. 879 

Hermedl belligera sapeirbds haisita ; 
Uermes aequoreo minax. tridente ; 
Hemies casside languida timendas; 
Hermes ^oria Martis BniTersi ; 
. Hermes omnia solas, et ter iiMS. 15 

Herme$ hMrUlcm iridenU mariii» ; Htrwm wit i%m i¥9 f^f Itngumf i ; Henmm ^ 
(Kl umverri Marde ; Hermes soIum ojmita, d ter mw». 

NOT£ 

11 SMperbui hatial SannltM aate ilU caiisit, qmuB lnee qi» teaebras 

pQginm Tlbraliaiit haatai, qaes »ma- et langaidam call|||nem iDdacit, qoa 

lakMitar Heffmes, -atqae nt plaasum Dempe tegebaotef AndabattB» qni 

pofali captaret» in prviaaione bastam caecornm niore pag«abaa t ? Sic lip- 

mirifice ▼ibrabat. noa. Sed forte iateHigitPoeta Her* 

* 19 IBfmiree mimx] Retiariat ni« metem Ailsse etlnm egreglnm Myr* 

mirum, qai adrersus Myrmillonem millonem. In Myrmillonis galea 

reti et tridente ntebatnr. JnTenalis pictus erat piscls ; unde com retiarlus 

Sat.nii. * mo vet ecce tridentem Post- esset ▼ibratnrns retia, alebat, Non te 

quam f ibrata peodeutia retia dextra peto, piicem peto» Hunf antem ver- 

Mequicqaam effiidit.' Armatnram snm ita explico, nempe Hermetent 

retiarii expressam Tide apnd Llpslom fulsse tremendnm, lieet galea ejna 

lib; II. Sat. cap. S. esset remi«sa et ▼elnti neglecta, id 

18 Hermee caeside'] Hunc Tersnm est tanguida^ cnm ageret partes Myr- 

ezplieat Lipsins Sat. lib. ii. cap. 12. mlUonis. Ergo erat minax enm mo« 

Martialemy inqnit, de Andabala fn- veret hastam, cnm essat ratiarlns, 

terpretetynbi Hermetem gladiatorem et aliqnando Myrmillo. Itaqae solns 

attoUit, et varits armis piignacem obibat officia triom gladiatornnit 

fiu:it : qaid enim aliud sit languida Hlnc liquet sensus nltimi versus. 



XXV. 

DB OH^RESTRATO. 

QuAi>RiN6BNTA tibi Don sant, Chasrestrate, sarge ; 
Tiectius ecce venit : sta, fuge^ curre, late. 

Chareeiratef mm habes fuadringentaf sarge^ en Leeiim adoenU : afa,/ag«, 

^*'^'^»^»^»^^^^^ 
2 Codex Florent. sia, fuge, surge, taee,—H In eodem codlce, permaduisse 

NOT^ 

1 Qaadrtng«nte] Censns nempe 2 LeeHus] Designator, qni ex qna- 
eqnestris, de qao lib. xiv. Epig. 67. tnordecim gradibns expellebat equi- 
et Epig. 8. sopra. tes censu reqoisito carentes. 



880 M. VAL. MARTIALIS 

Ecqaifl, io, revocat, discedentemque reducit? 

Ecquis, io, lai^as pandit amicus opes? 
Quem chartis famseque jlamus, populisque loquendum? 5 

Quis Stygios non vult totus adire lacust 
Hoc, rogo^ non meKus^ quam rubro pulpita nimbo 

Spargere^ et effuso permaduisse croco ? 
Quam non sensuro dare quadringenta caballo, 

Aureus ut Scorpi nasus ubique micet? 10 

O frustra locuples, o dissimulator amici» 

Hceo legis et laudas? quas tibi fama perit? 

pnperUf deUte$e$, £coiiis, Wy retrMit et reducU abeuniem? Eequii, to, «mwiw 
ofert ampktt dvritUte? Quem jtrmdiotmdum tradimm» efcorltf, etfameff et fOfulk? 
Qui» eupH mm omrne wieri? HeCf quenOf nenne metiu» eet quam urigmre pulfitu 
ptwriu rubra, et per/undi croco diipereo? Quam dmare pmdnugeuta eqmo iimi «m- 
murOf wt aureua naeue^Scorpi spleudeat ubique ? O nequicqiuam dixee, o amice tfta* 
eimuSaier : evohie ketCf et probaa : quantum nomen perdi» ? 

mero.--\0 Baleiigenis emendat JEreu», JErtn scilicet Scorpi statae. Sed 
ttant A TDlgmto omnet codd. et dicit^alibi Notter lib.x. Eplg.l^ ' Com 
Scorpiu nna qnindecim ^ravei bore Ferventit anri yictor anferat aaccos.' Nl- 
hil igitnr mirnm, tam diviti statuas aureaa. Inqnit enim Poeta : Confers ao- 
rum ad statnam equestrem Scorpi agitatoris, et negliffis amicom nobilem.^ 
11 Ald. Jont. Colin. Grypta. Jnnlan. Delph. ^c. o di»»mulalor amice, 

NOT£ 

3 £«f/itti,io] Conqneritnr Martialis JO Aureu»"] Lib. x.£pig. 74. * Cnm 

Chserestratnm abeuntem a nemine Scorpns nua qoindecim graves hora 

revocari ; hoc est, a nollo divite ceo- Ferrentis anri victor afferat aaceos.' 

snm eqnestrem illi snppeditari. Unde minim videri non debet anrearn 

6 Qiiis Stygio»'] Qnis omni ex parte illi statnam positam fuisse : nasua per 
perire non vult, sed llberalitate no- synecdochen somitur pro tota atatna. 
men snom immortalltati mandari Legnnt alU JSreu» ut Scorpi^ de qoo 
cnpit? dictnm lib. it. Epig. 07. etUb. lu. 

7 Hocy rofs] Sensns est : Nonne Epig. 60. fiS. 

prvstaret pecnnia famam emere, U O/ruetra iocufie»'] Qni divitUt 

quam maximas impensas facere in res nti nescis, measqne panpertatis 'no- 

inanes^ titiam dissimulas. Legunt alU: O 

Qiiam rubro] Croco scilicet am- dtssimafaior «mict. 

phttheatmm spargere. Vide llb. IS Qms tibt] Qnantam famam tibi 

Spect. Epig. S. compararesy niihi divitias largitns, vt 

9 Quam mm »eu»uro] Hoc est, meis Carminibus nomen tnum posCc^ 

qnam ponere statuas equo non sen- ritati commendarem. 
•oro. 



KPtlyjtAMMATUlf LIB. V. 381 

XXVI. 

AD CODRUM. 

QuoD Alpha dixi, Codre, peenalatonim 
Te miper, aliqua cam jocarer in charta ; 
Si forte bilem movit Uc tibi yersus, 
Dicas licebit Beta mo togatorum. 

O Codrtf qwod femeu miU dMiit U Mcnvi Alpka fNmiilafortNM, etm Imderem in 
tMqua ekarta; Hforte hoeearmemHH eaaeiiami ineundiamf peUrU me appeUare 
Beia togatefom. 



^^^*^*^^^»^ 



9 Tetmper,aU^dmm Btwptlukdi Mt.-4 DieaM UeeUt aiU in eodem Mi. 

NOTiE 
1 Qaed Alpka'] Irridet Codniin, 4 Dtcaflicefrii] Ut pares simotjam 
qnem lib. ii. Epig. 67. dixerat Alpha me voca Beta togatomm, hoc ett, 
pcniilatonim, boc est mendicorom secandnm ioter egenos, qni togam 
primom. ferebant. 

xxvir. 

IN PICTUM BQUITBM. 

Ingenium, studiumque tibi^ moresque, genusque 

Sunt equitis, fateor : cetera plebis habes. 
Bis septena tibi non sunt subsellia tanti, 

ITt sedeas viso pallidus Oceano. 

Habee ingeniam^ et «hMfnfm, et moree, et etirpem e^irfftf, co^ftteor; m relir 
foia Tero pte^dus es. Non faeie tanti ^ainordecim eubeeUia^ ut paiHduM eedeae 
eonepeeto Oeeano, 

* Inscriptio hi^as Epigraromatis in cod. Bibliotbeese Lngdonensis est, non 
InfUtmm EqaUem; sed, De non reopondenHnatoiibaM fntt: mnlto melior Tnl- 
gata. Nec enim iste, onicnmqiie ett, inserebat se eqnestri ordini,niide non 
erat, sed cnm eqnestri loco natns estet, ▼itabat tamen quatnordecim ordines 
propter deficientem censum : et id s^qno animo ferebat.' Groaovtiis.— S Bts 
oeptem tibijam non ed.antlq. Ferrar. an. 1471. Ald. Jont. Colln. Gryph. Caide- 
rln. Sce. Bie eeptena tiln non eint Be?erlandi Ms. et sic est in codice Palatino. 
Hoc disticbon interrog atorie legit Farnabius, improbante GronoYio. 

NOTiE 

9 Aiii< equitie^ fateor] Hoc per Iro- Cetera plehie habeel Hoc est, non 

Dlam concedit Martialis. Aiiter inscri- habes censum eqnestrem. 

bit hoc epigramma GronoTias, De s Bie eepiena'] Non «stimas tanti 

iien reepondenii naialibue euioy et ezpli- qnatuordecim snbsellia, nt panper- 

cat slc : Iste qnicnmqne est non inse- tatis conscius in iis sedere andeas 

rebat se eqnestri ordini ; sed cnm viso Oceano designatore, de qno lib. 

eqoestri loco natns esset, vitabat ta- m. Epig. 05. et qnatnordecim gra- 

nen qnatoordeclm ordlnes, propter dibns fase dictnm Epig. 8. et 14. sa« 

deficientemcensnm. pra. 



M. VAL. HARTIALIH 

XXVIIL 

AD AUIiUM, DB MAMBRGO. 

Ut bene loqnatur, sentiatqae Mamercas, 

EfBcere nallis, Aale, moribas possis : 

Pietate fratres Curtios licet vincas, 

Qaiete NervaSy comilate Rusoiies, . 

Probitate Macros, sequitate Maoricos, 5 

Oratione Begolos, jocis Paidlos : 

Rabiginosis concta dentibus rodit. 

Hominem malignom forsan esse tu credas : 

£go esse miserom credo, cui placet nemo. 

AMUftmlUM manhuM talnu cMMefMt, wt MamercuM rteii loqwaim' et ctfUeL 
Qmamvit pUtaie emperee CmriiM frutree^ trmqMiUUaie Nertmt^ mfeSnHiaU Ibmmfi^ 
hUegritaie MarcM, eeqiaiaie MaaiH«My eiofiumiiei Regwlee^ eaUlmt PemUae, ExedU 
MMM rMguneeie deniUme. Ta feriepuiee kaminem maUiioeumf ege foie etee n- 
feUeem^ eid tmUae arridei. 

Ad Awhm eodex Pnlmanni. In Mamereiam edd. Tett.— S Carioe UeetmmeaB 
ed. antiq. Ferrar. am 1471. Ald. Jonf. Colin. Orypli. Pnbnaii. Lang. Jinian. 
See, Cmnae Ucei viaeai codez Pulmanni. Cariiot ex ingenio dedit Uodm, ae 
dandicct Scaaon, alioqntn teffiper clandns. Pallitnr Ed. Delpb. cnm primam 
in CartM per Ectaain poue prodaci potet. Talit £etaaif doIUIm mjpnd poStas 
Latt. reperienda est.— 4 Dnaoaet pro Rummet edd; vett. Aiii iiatfoaM.— 5 
* Pro Mareoe lese Maerot^ fide codd. intelUgit enim Rsbinm Macrnm, ad 
qnem aliqnot Plinii Epistolas extant.' Gruterui* Mareot exhibent edd« vetl^ 
6 Fauioe pro PomIm Beverlandi Ms* 

NOTiE 

1 Sntiaifue] A penoin Mamtivl pretei, ci^na mitB lafialaaB fkime 
enjnsdam maledici oocasionem cap- testatnr Xipliilinnf. 

tat landandi nobtles Romanornm ftf ComUaie Rutoaet'] Alil| DrasonM, de 

milias, qoamm cuiqne propriam qaan- qnibos nihil reperi. 

.damvirtntcmtribnitPoeta. Alillem. $ Maurieoe] Jnnii Mmiricl ineB- 

mascribnntfJUI JnfawL tioaem facit PHniaa Jni^r liii. rr. 

t Frairet Curiioe'] Alii Cwrioe, sed Epist. SS. 

repngnat legi hiyQS carminis ; nam 6 OraOme Reguloe] Vide liU, i. 

sytlaba prima est brevis. Jovenalis £pig. 112. et lib. iv. Epig. 10. 

Sat. u. ' Qiii Ciirios sironlant/ Sct, 9 Ego eete miterum] Vere qaidem 

Attamen per Ectasin po»et prodnci. miser est, coi nihil placety qni nollnm 

Itaqnejudicetlector. amat, nec a qnoqnam amatur. £pi|;. 

4 Quiete Nervat] Nervam, qni Do- 61. infra» 
mitiano •necessit, intellignnt Inter- 



RPIORAMMATUM LIB. V. 388 



AD OBLLIAM. 

Si quando leporem mittlg mihi^ GeHia, dicis, 

Fonnosiis aeptem» Marce, diebas eris. 
8i iioii derides^ si TOrinii, hix mea^ nanas, 

Edisti nanqaam, Gelliay ta leporem. 

O Gcilfa, ri pmnd» otf «ur mShit Upmrem : O Maree^inqitu^ eri» jmlcker per up- 
iim iii$, Si wom Udii, o ha mea, ei fr^fererverUaiem, O GeUiay tu mmquam com- 
etuiti leporem» 

Inhoc Epigrammate nDlla est lectionii rarletasy nlii qnodjant. Bostin in 
marg.liabet ts. 4. GeUia, iuieparem, 

NOT£ 
.S F ifwssi ] Vilgi emt opiiiio,ewi xxTin. cnp. 19. expUait, qnSsssas 
Dempe per septem dies pnlclinim fore^ sit leporis nalterllHis. 
qni comcdisset leporem. Pliniasllb. 4 EduK] Qaiadeformises. 

XXX. 

AD YARRONBM. 

Varro, Sophocleo non ihficiande cothnmo, 

Nec minas in Calabra suspiciende lyra ; 
Differ opns : nec te facundi scena Catulli 

Detineat, cnltis aut Elegia comis. 

Varro, iim amefeende a eeihtme Sophocleo, nee mStme admirande m hru CoAi- 
h^OyitUermiiielaberem: neeecena eloqueutie Caium ie occvpsf, uui Elegia capiUio 

t Ald. SmmlL et CoUb. iMouMrueuemj^iende lyiw.^ BeTerloBdi Ms. mo «v 

NOTJE 

1 Varro, SophoeUo'] Tragicam Poe- bns floniit Ennias Calaber, natns 
tam fnfsse Varronem constat ex hoc qnippe Aletii, bodie, J>cci Jadicct 
Ept|(rammate : dlxit enim cothomnm lector. 

Soi^ocleQra, pro stylo Tragico qno 9 Scena CaiuBi] Mimos forte intel- 

claroitSopliocleSy deqne dlctamest ligit a CatnUo scriptoa. JaTenalis 

l|b. iti. Eplg. 90. Sat. Ttii. ' clamosnm ageres ut phas- 

9 /n Calalrra'] Per Calabram lyram ina Catnlli.' Hoc est, fabnlam dic* 

alli intelUgnnt ▼ersns lyricos, qnornm tam phasma, id est, spectmm, a Ca* 

f>rioceps Horatins Venosiiins Cala- lallo Mlmographo seriptam. kade- 

bff ss Tidnns, nt Ipse testatiir ii.Sat.I. ras interpretatnr snaTitatem ▼ersomn 

* Locannsy an Appnlns anceps.' Alii Catnlti, et amsenllatem, qa« onmes 

▼ero inteUignnt ▼ersns Heroicos, qai* etiam SooDanni Telnptates svperet. - 



384 M. VAL. MARTIAUB 

Sed lege ftimoso non asperaanda Decembri 5 

Carmina, mittantar qam tibi mense sao. 
Commodias nisi forte tibi, potiasqa^ videtar, 

Satoraalitias perdere, Yarro, nuces. 

exornatiM. At evohe vemu nen eemtemnendoe fiimeee Deeembri, ^ «1II0 ntUhm-' 
twr menee jmo. Niti, o Vetrro, /orte opporimiiM$ et gprtHn» tUk mdetnr mnUter^ 
nueee SaiwmaUtia». 



^^##»^«s»^«^^ 



faeandi eeema CaUlIt.—- 6 In eodem : mituntwr qua tibi nunae nmoo, 

NOTJE 
4 CnUi» «il EUgial Stylam caltnm niont, qno agontar Satnrnalia. 
reqnirit Elegta. Hinc caltus Tibulloi 8 SatumaUtiaM\ Nisi mavis lodere 
dicitur. talis et perdere noces. Sic 



6 &d I«f #/iimMo] Hocenim menae deprimit te Martialis, qui soonim 

calet focas, et fumam mittit. versuum lectioni etiam pneferendas 

6 Qacr tUn mmesMk] Hssc nempe nngas oentere Tidetnr ; ant potius ip- 

Epigrammata lato Decembri con?e- sos nogatores carpit. 

XXXI. 

DB L(JDO PUBRORVM CCJM JUVBNC18. 

AspiCE, quam placidis insaltet turba jUYencis, 

Et sua quam facilis pondera tauras amet. 
Coraibus hic pendet snmmis : yagas ille per armos 

Currit, et in toto ventilat arma bove. 
At feritas immota riget : non esset arena 5 

Tutior, et poterant fallere plana magis. 

Vide qnam mansueto» in tauro» inoiUat agmen puerorum, et pmm leni Jwoeneo 
fiUteeant »na pondera, Hie ^aapenea» e»t »ummi» eomibn» : iiU erran» enrrU per 
AMMcros, et vilfrat arma per totum taMrnm, Sed immanita» immobUU torpet^ arena 
non e»»et eecurier, et plana po»»ent magU decipere, Nee ince»»u» titubat, at pner 

Parabola tauri lemma est in cod. Plorent.— 6 Ah ferUa» in qoibasdam. 
Ant. de Rooy conj. Ut ferita» immota riget ! ciim adniiratioiiis nota, nt ap. 
Terent. Eon. 11. 2. 43. < Ut fiilsns animi est !' Adds Hor. 11. Sat. 8. 03. Virg. 
^n. II. 289. et Nostr. lib. xi v. Epig. 109. Sed particulam at liaud inelepuiter 
nonnnnquam in admiratione adliibitam videmmi. Ovid. Fast. 11. tOS. et ibi 
Helns. Idem Ant.conj. etiam: At eeniximmota riget,\k.e, intenta, erecta 

NOtjE 

1 IneuUet turba'] Pueronim nempe b AtferUa»} Illi qnippe tanri vcl 
Uuris iasidentiuiii. certe defatigati, vel potius erant ci- 

4 Et in toto] Hoc est, vibrat tela cnres. 
ex omnibus taaroram partibas. 



BPiCRAJIBATUJI iilll. V. 

Nec trepidant gestus : aed de discrimine palmaD 
Seconis paer est, solicitumque pecus. 

ut Mmm de peritido vieUrim^ peem vero munmm. 

staty ne devolvantnr inbsrentet. Ovld. Met. ▼iif. 284. Senec. Herc. Far, 
7S* Denique, hit Mm eontento», propottlt : At «n«te nmMte Hmi. Ct 
lib. i.£pig.7.8S. et 105. et Ovid.Met. i.6ia.— 6 Oratenw legit : eipeU' 
raU ; qnod exhibent etiam codd. Pulmanniy Thnaa. et Tlorent. cum Jnntina 
liostra in margine. et p e emi nd. aatlq. Ferfar. an. 1471-. Ald. Jant ColUi. 
Gryph. Calderin. Jonian. Lang. dec— 7 Nec trepHmii feeiMe eodd. Palmanni, 
Hman. et Florent. qnasi dicetet, pecoiniagit e«t toitdttmi pro homine, qnam 
homo de teipso ; poeri Bao tHOCHtt «t tlarat peeoa : poeri certi •not d« «Iq- 
toria, feriB tiraeot ne impediant victoriam. ei nee ducrimine parvo Bever- 
landi Mt. 

NOTJB 

6 Ei potenmi [£»pMMN«] Alii et t SeHi itumq m p temii Hoc oil» Ptoeri 
potermit. certi lunt de victoria; tanri vero 

7 NeetrepMmdgemm^jgrmm ^ Hac tlmeiit oe vietori» ln^iaMflMntom 
est» Tanrni incedeos 6git pedero line atrerant. 

nlla trepidatione. Alii legoat gettui, 

xxx.li: 

AD FAUSTlNUri, Dfi GftlSFO. 

QuADRAKTEM Crisptis talmlis, Faustine, suprMiis 
Non dedit uxori: coi dedit ergol sibi« 

FteMttee, CHflniisoo teHiumiomm io^mntt ^naMMIMi mgi9gi. Cid trgf^ 

donmit? 9Un. 

^^^^^^^^^ 

HiQas EpigraomuitiilectioBem non variant Ubri calaoM exarati aot prelo 
ezcoai. _ 

NOT« 

1 QaadnBtfim Cnipuf] Nibil ozori decoxerat. 

morieiii reliqoerat ; nam omnia rivoi 9 £K6i] Hoc eity vontri mo. 

XXXIIL 

IN GAUSIDICUM. 

Gabfkrb cansidicds fertnr mea GatiBiiitt : qtu sit^ 
Nescio: si sciero^ vad tibi, cansidice. 

CaOiUtaw didlNr reprOteHier^mioe Venm; ignm pli gU. Si MieerOftm Hti, 

Neqoe in hoo EpigTaiimiOto qoiequam variaut «ut •Minploria «MMiieripli 
aot imprcMa. 

Dtlfk. ei V». CUu. Mnnial. 3 B 



886 M. VAIi. liARTIA.LM 

XXXIV. 

EP1TAPH117M BROTII AD FRONTONBM FARBNTBM.* 

Hang tibi, FroDto pater^ genitrix Flaccilla puenam, 

Oscuta commendo, deliciasque meas : 
Paulula ne nigras horrescat Erotion umbras> 

Oraque Tartarei prodigiosa canis. 
Impletura fiiit sextae modo frigora brumn ; 5 

Vixisset totidem ni minus illa dies. 
Inter tam veteres ludat lasciva patronos, 

Et nomen blaeso garriat ore meum. 
MoHia nec rigidus cespes t^t ossa, nec illi, 

Terra^ gravisfoeris : non fuit illa tibi. 10 

O Froitf»;raU«r, HHf «I flaedUa Mof «r, cow m m i o htm iNMttaMy bmi affH* 
omoref mioi, Ni Erotium pdUidaformidei wubroM mlgraMf «toiM cra portadom m- 
mi tnfertn. Jaii^jamquecompieturafmtaextum anmifii, Ntft tUa vixinet tex diee 
mtmtf. LoMeiva bidai inter tam veteres patrcnoMf et garridt nmen meum ort M- 
buHente, Nee gleba dura tegai temera o«a, nee iiH ponderom fuerie^ o teUaOf nan 
fittt Uiatibi ponderosa. 

De J7«ro<toiife interibitur in edd. yett. De Erotio in aliit vett. Ad From- 
tonem in codd. Leid. et Tboan. EpUaphiimn Erotii ad Froidmiem pairem maiit 
Gronovins, quem Tide in Var. Notit. — 1 Ald. Jnnt. Colin. alie vett. 
babent, FlaeiUa. — t Hic novum £pigramma orditnr in cod. Tbnan. cum 
bac intcriptione, De Erotiane: in cod. Leid. cum Lemmate, EpUapkium 
Erotionii: lu quibnsdam vett. cum inscriptione, Ad Eandem. Scaligeri Versio 
.Graeca utnun coivutgit. Pottida nec nvrat Ald. Junt. Colin. Grypb. aliat 
vett. Parvula nec nigrae codex Pnimanni. Lectionem PaUida nee damnat Scri- 
verins, tanquam a mala mann profectam; et reponit Panlula m, ^pc. At 
PaUida vaiet b. I. ' eonstemata,' nt ssepioa. Cf. Senec. Tbyest. 66t. Ovid. 
Trist. T. 9. 1. Sldon. Carm. y. 79. et Nostr. lib. viii. Epig:66. Adi et 
Woplcens. ad Paulin. in Misc. Obss. Nov. Tom. vin. p. 867. fferottoR.in edd. 
vett.— 9 Jlfottta noii rigidut codex Pulmanni. 

NOTJE 

* Epiiapkium'] Inscribunt alii, De cerium. Alii prtmum disticlion divi- 

Erotio^ alii addnnt piiofla. Gronovius dunt a seqnenti, sed male meo jiidi- 

contenditcormptumeueliocJemma, cio; quod ipse cohserens verlMnun 

et scribendnm : JEpt^apMam Erotii ad sensus demonstrat. Defnnctia erfo 

Frontonempatrem. £t primum versnm parentibus poellam vemnlam snam 

sicexpiicat: Ego FiacciUa genitrix commendatPoetayUtscilicetanimam 

tibi, o Fronto pater, commendo nos- ejns benigue excipiant, iilamque a 

tmm Erotion, iu nt matelr adhuc su- larvis et monstris inferis tneantnr. 

perttes deinncto marito commendet 7 ZoiciiMi palroiws] Hoc est, inter 

filiam. Sed hic sentns viz congraat patrem et oiatrem antiquos defenio- 

cnm seqnente verto : /ii<€r lom vetere», res indat In campis Elysiis. 

ife, Efotiimi et Erotion dicltiiry nt 8 Blmeo ore] Balbntinnt enim in- 

apud Terentinm Glycerion, et Gly- fantes. 



BP16RAMMATUM Llfi. V. 987 

NOTiE 

9 MMa me rigidu$] Solennit ftiU pia preeatione amoveriy crederent 

httc l>ene precandi mortoit formala, veteret ; terram antem incantatis gru» 

' sit tibi terra levis/ tam a Qrocis vem eue, nec facile anim« patere 

qnam Latinis usorpata. Inde vero iter ad tepnlcmm in parentalibnt ex- 

ofiginem snmait, qnod Bepnltos tn« ixtimabant. BrisMmioa de Formolit 

cantationibut etse obnoxiot, qnat hac lib. i. agit de bit preeationibnt. 



XXXV. 

DE EUGLIDB. 

DuM sibi redire de Patrensibus fundis 

Ducena clamat coccinatas Euclides, 

Corintbioque plura de subnrbano ; 

Longumque pulchra stemma repetit a Leda, 

£t suscitanti Lectio reluctatur: 5 

Equiti superboy nobili, locnpleti, 

Cecidit repente magna de sinu clavis. 

Nunquam, Faballe, nequior fuit clavis. 

Ck» EMeUdei coecUufiw wei/erahtr u pereipere dMento ex/undu pairkeUbut, 
ei phara ex eubwbano CortiUAto ; et dueU longum genus m formoea LedUy et resieUt 
JLeeiio eapellenli illnm ; eubito magna clatit e einu (apta est e^ti arroganti^ tilat* 
triy dhriti, O FobuUe^ mm^m cUMefuU improHor, 



1 CiimttH redirede fatmelibue Ald. Jnnt. Colin. Grypb. Jonian. Lang. 
Delpb. aljae. Dum eibt redire de Patreneibue Beverlandi Mt. Pro redire 
aliam eztare lectionem conjicio, quam reperire non pottom : margini enim 
ed. Langians adjectom invenio, * ai. redxreJ Patreneibut in quibntdam vett. 
et tic legit Calderinut. — ^2 Ducenta edd. vett Dueeua Beverlandi Mt. 

NOT/E 

1 De Patrendbue [patruelibut'] Hoc 4 A Leda'] Matre Castorit et Pol- 
ett, ex fondit relictit tibi a fratribot locit, cnjot tatit nota bittoria. 
patmelibot dncenta tettertia perci- 6 LMlio] Deaignatoriy cnjat ronnut 
pere te dicebat EocUdet. Legontalliy erat unicnlqne in thentro locnm at^ 
et forte meliuSy Patreneibut, PatrtB tignare. 

autem nrbt erat ad tinnm Corinthia- 7 De einu elaoit] Qii» prodidit Eo- 

cum. clidem, ottenditqne vel este tervnm 

2 Coeeinatut] Vette coeetnea indn- qni gettabat clavet flBdioro, vel taitem 
tnvEpig. 24.tnpra. egenum, qui famnlum non haberet, 

8 Corintkioque'] Atqoe ex agro qni sed ante domnt elavem ipte gettaro 
erat in tnbnrbio Corinthi, qnia Eu- eogeretur. 
clldes Corinihiat fingttnr. 



888 M. VAL. MARTIALIB 

XXXVI. 

AD PAU8TII9VM. 

Laudatus Bostro qaidam, Faustine, libello 
Dissimalat, quasinildebeat: imposait. 

O FoiiiHm, qmdam eeUbniiu nodn Utro dMmM^ qwm wikU dibeml : mc 
decepU. 



»^»#«i»»<*>» 



Nttllsni lectioDis ▼arietatem exliibent exemplaris in boc Epigrammate. 

NOT^ 

1 IdmdaiMe] Suis yeriibm Rom»- de qno loqoitvry fiakit te nesrire 
oos celebrabat Martialis, ut ab illis dandum esse Poetse prspnmimy at^ve 
rounas aliquod acciperet ; hic yero, ita spem ejos defrandavit. 



XXXVII. 

DB BROTIO PUBLLA. 

PuBLLA senibiis dukior mihi cycnis, 

Agna Galesi mollior PhalaDtini^ 

Concha Lucrini delicatior stagni ; 

Cui nec lapillos praeferas Erythrasos^ 

Nec modo politum pecudis Indicse dentem, 5 

Nivesque primas, liliumque non tactnm : 

PuellM mUU etumior eenibue e^cmey ienenar agmi Galeei Pkakmiini^ delieuHet 
eemcha hcue LucriMi : cui nee anieponae gemmae Erythrmae^ nee deniem elepkmiiie 
modo poUtnm^ ei primae niveey et Uiinm iUibaimn ; qnet eomm enperat oeUas gregie 

De Herotionie pneUn Ald. Joot. Coliii. Oryph. dec. De Heroiieme pmeUa 
BeYeriandi Ms.— 2 PAoIanaat edd. yett. PkalmUkim cod. Pnimanni.— 6 Be- 

NOTiE 

1 PnM] De ipm Jam dictiim et habitatnm Ttirentnm. Ergo beno 

£pi«. M. snpra : senes cycni ezlmio legitnr, PMMitai; ooa, PAafamm. 
poileM candora, et snavissime, nt t Lvcrtm eiagmi Lacns ille est in 

mnltb plaeet, ante mortem cantant. Campaiiia prope Baiaa. 



9 Agnm Galeei] Oalesns est agri Ta- 4 LapUioe praforae] Pretiosoe i 

rentini fluvins, nbi multse oyes, qua- pe, hoc est, gemmas natas In Mari 

mm lana est nobiitssima. Lib. ii. Rnbro. 
£piK.4S. DncePbalantorestanratum 



EPI6RAMMATUM LIB. V, 389 

Quae criae vicit Badtici gregis veUu8, 

Rhenique nodos, aureanique nitelam ; 

Fragravit ore» quod rosarium Passti, 

Qaod Atticarum prima mella cerarum, 10 

Quod succinorum rapta de manu gleba ; 

Cui comparatus indecens erat pavo, 

Inamabilis sciurus, et frequens pbcenix : 

Adhuc recenti tepet Erotion busto, 

Quam pessimorum lex avara fatomm 15 

Sexta petegit hyeme, nec tamen tota, 

Nostros amores, gaudiumque, lusasqae^ 

£t esse tristem me meas vetat Paetus : 

BmHdf timodaaRktm^ atpu imrmm mteUam ; trt tpirtimi tdem ^nnd rmm Pmt- 
Umtty fmd frhmm wuXU cerwmm AUiannmy fuod gUba eUetri exioria t» mmm ; tm 
mUmm foma ermt d^ormU^ mmavu ttimrmf et fkmmm trebtr : Erotimm adkm tt- 
ftteitbmta reeemtif qimmm ea^eeit lex avmra faierum imprebiuiatonua ttste flMM, 
mmtmmmmakeekdefmeetrmdetiemiefettmiitiamfetUidet* Et mam Pmtm prakiket 



^^^^^^H^^^I^'^^^ 



▼erlaDdi Ms. peeerit /wlid.— 7 Qua erim mineU Femr. ao. 1471. Ald. Jiint. 
CoUn. Gryph. Jimiui. Pfauit. Lanf. Belpta. «Ua. Qum eriue vieU codez Piil« 
maDnl. nieit fkciUime migrartt in oidl, i. e. vimeit; et Teraa vice. — 8 Edd. vett. 
mureamqm mteUam: codez Vaticanna habet «MrMM^iM atUMam ; et tic coi\j. Cal- 
derinus. * Aurea mitelln meminit Optatniy 82. 83. qnem locum male corrisit 
Caaattbodul : * Fiebant ittas mitellflB (mitra) ex panno et lana aorea.' Isid. 
Etym. Male Salmasiat mitelam Itgit, com nitela, eo tette, idem sit ac sciumsy 
qnod seqaitnr : qoam idem male a nitendo dedncit prima prodncta. ad Solin. 
p. S16. Hinc Theocrito Tldpaai aloK6/uroat. In Copa conipltnr prlma in mi- 
telia. Sed tamen dixere qooque * mitrella' et «milteUa.' * NtteUe, id^Avrrpor/ 
Gloss. H. Steph. Sed aUud id ; namouenitela est dentifricium, nt ez Apnleio 
constat.' BeverUmd. In edd. antiqniss. qnibnsdam middam iegit Cagnerins ; 
io aliis reperit, mktltam, i. e. parvam micam, qosB a PUnio somitnr pro 
lapillis in littore obliqne anri vel argenti specie ad solem nitentibns.— 19 
Codex Pulmanni jMOMssive|Mmiis. — 15 Codez Pulmanni et Beverlandi Ms. 
lem MMra.— 16 <Pro peregit reponendnm videri «nieat, fertmit; nam sic 
omnino lib. z. Epig. 61. * Hic festinata requiescit Erotion nmbra» Crimine 
qnam fati sexU peremit hyems.' Sed ' perasere' etlam pro ' perimere/ TaU 
Flac. Ub.i. 'Pert gravis invtto victoiem Nestora tergo Moiqreku» ardentl 

NOTiE 

r Bmtici gregit'] Oves Bseticse na- simnm emittebant odorem. Lucania 
tivo colore mtilabaot. Vide Kb. xiv. vero hodie dlcitnr, PrimeipaHti citt' 
Epig. 198. Baetis fluvius in Hispania rieure in regno Neapolltano. Attica 
hodie, GaadaUiuieir. reglo abnndat melle optimo. 

8 Rkemqm nedo»] Germani enim ll Qmd tueeimerum'] Electmm ma- 
Rheni accolae crines in nodum coUi- nn tritnm bene olet. lilb. m. Epig. 
gebant. Llb. Spect. Eplg. S. 64. 

NUekM] Niteln sunt ihics pulve- 13 FVs^itfiif pkmmis] Erotiam tam 
rU aorei inter areoas resper.«8B. pulcbra Init, nt Pbmnioe rarior vi- 

3 i?>sartam Pasti] Ross Psesti op« deretur, de qoo dtximos £pig. 7» 
pidi in Locania, hodie Pestt, suavis- supra. 



390 M. VAL. MARTIALIS 

Pectusque pulsans» pariter et comam vellens : 
Deflere non te yemulaB pudet mortem ? 20 

Ego conjugem, inquit, extuli, et tamen vivo, 
Notam, superbam^ nobilem, locupletem. 
Quid esse nostro fortius potest Pseto? 
Ducentios accepit, et tamen vivit 

me htgere: et pectu» UmdenSf tdmul et eveUens cajfnUoMf non, erubeecia lugere iiUerihm 
vemMUe? EgOfinqtut, extuU nxorem cognitam, arrogantem, iUMHrem^ dimUm^ei 
mhiiomimu respiro» Quid conMtantiu» eme poteat noitro Pato 7 accepit ducentieOf 
et iamen reepirat, 

peragit Clytnii Acton qnercn.' Sic BtairpArTw GraecU.' Heratim, Vidc Epi?. 
ft5. sapra. — 19 Pectutque puleat Codex Pulmanni. Pectueque pulsem Beverlandi 
Ms. et comavellem codex vaticanns : * et ita omnino legendnm ; nempe inqnit 
Petns vetat nt pnlaem pectns, &c.' BeverUmdu». Sed omnino ermt hic Bever- 
landns, jndicio Cl. Wemsdorfii. ' An ▼ersns hic ad Paetnm referendita, qui 
ex indignatiqne pectns pnlsaret, et comam velleret? non pnto. Ad Poetam 
ergo t at non bene procedit oratio : Non te pudet peetue pmloan» et eomam 
veuene? Dicendum rnerat, nisi me omnia fallttnt, Non te pudetpoehupmtoaatem 
et comam veUentem ? 'AvamkouOoy itaqne statne ; vel mecnm lege : Pectuaque 
puUa»y pariter et comam veUi»? Defiere non te vemMUe pudet mortem? Qnasi e 
persona P«ti dicentis : Tu pectns polsas ? &c. quod proprinm erat defnnctos 
logentium. Vide supra lib. ii. Epig* 11. (et infra lib. x. Epig. 50.) et Kirch- 
mann. de Funerib. lib»ii. capp. 11. 12. J. Nicolai de Lnc. Or. cap. 12. qoibns 
adde Tacit. Annal. I. 2S.' Ant.deRooy. 

NOT^ 
24 Diirailiti] Centena millia: ar- h^ereditateacceptalaetoanimonxoris 
gnte irridet Paetnm, qni tam ampla mortem ferebat. 



XXXVIII. 

IN CALLIODORUM. 

Calliodorus habet censum (quis nescit?) equestrem, 

Sexte : sed et fratrem Calliodortis habet. 
Qnadringenta secat, qni dicit <rvxa fj^iptl^t ; 

Uno credis equo posse sedere duos ? 

O Sexte^ e»t ceneu» equeetri» CatUodoro (qui» ignorat ?) ud etfrater e»t CaUio' 
doro: eeparat quadringentaf qui dicit, divideflcu» ; an puta» duo» po»»e aedere mo 

t Quadraginta uea legendom censet Janns Rntgers. Var. Lect lib. ti. 
cap. 11. Rescribendnm putat Petitns in Miscellaneis, Quadringenta ucat^ qui 
dieit a^ i^ iiU f tf^Oj ifc, BeYerlandi Ms. <riwoy^^"£fvip. Proverbinm cum 

NOT* 
t Qumdringenta\ Sestertia nempe, cum quo di?idenda erant iili qnadrin- 
qnsQ ceDsnm eqnestrem efficiebant. genta. 
Calliodoros autem fratrem habebat %vaa ii<ipii*\ Hoc est, dmd» fiea» 



BPIORAMM^TUM LIB. V. 801 

Quid cnm fratre tibi, qiiid cnm PoUiice BioleBto? 5 

Non esset PoUux si tibi, Castor eras. 
Uniis cum sitis; dao, CaUiodore, sedetis. 

Snrge : soloecismum, CaUiodore, facis. 
Ant imitare genns Ledse ; aut cnm fratre sedeie 

Non potes : altemis, CaUiodore^ sede. 10 



€qt»2 fnid iiU negotii eumfratre, qM eum iwmertuM PoUucel dnen l 
MfaiMM, eroM Caeter, O CalUodore, umu eedetUy eum eitie due. O CaUmdofre^ 
emrge : fueie eoieKiemum. Aut itmtttre fiHoe Ledw: aut nequie eedere eumfruire^ 
O CtdU&dorefeedeeUemaHm. 



^>^^»<^>^>#>^^^^s» 



aUquid in via reperisseDt : pra eo dioebant muit i 'Ef^i. Said. Vide Phor'» 
netnm p. 9t. iDeptam Petiti conjectoram pronantiat idero Beverlanda». — 7 
Vmme emm eitie Jnnt. an. 1613. et Colia. an. 1628. 

NOT^ 

Prorerbiam boc dicitar de iit qni eitie tfao] Neqne enim Ucet dicere^ 

enai panram adierint bflereditatem, Unnssedetift; ettamendeberetdici. 

eai» tamen inter plarei colueredes Hoc est: Unam tantom dclieretis 

dividere cofontar. occopare •nbseHinm, cnni oQaa ba-r 

4 Um credie'] CaUiodonu nna cnm beatis ceninm eqnestrem* Apafe er* 

fratre censnm eqnestrem habebat: go» o Calliodore, facis sokBetsmon, 

£rgo, inqnit Poeta, si ex ccnsn com* Posset aliter interpnngi^ I7«iif aum 

mani estis eqniteSy eqno paritcr com- eiiie ; hoc est, eqaes, 

mani sedere debetis, et comtnnni snb- 9 Aut imitare'] Pollax enim et Cas* 

•elliOi qnod ridicninm est. tor alternis diebns morinntnr et reri- 

6 Nom eeeei PeUux] PoUnx et Cas- Tiscont, nec nnqnam simnl esse illis 
tor fiUi LedsB ez Jove, qaoram iUe pa» concessnm est : Calliodoms . pariter 
gilybicTeroeqnes,andeinnominibas cam fratre simul eqaes esse neqai« 
facetos est Poetse losos. bat 

7 Unueeumeitie; duo lUnuOy eum 

XXXIX. 

jfN CARINUM. 

SupRBMAS tibi tricies in anno 
Signanti tabnlas, Carine, misi 
Hyblaeis madidas thymis placentas. 
Defeci : miserere jam, Carine. 

O Chmine^ tibi iridee in anno eignanii teetamentum miei liha uneta HfbUrie 
ikymie, Exhauetue eum : O Charinejjam mieerere, Signa rdriue, ant eemd fae 

SOTJE 
a HfbUHe madidae] Melle Sicnlo mos decerpont apes. Yidetnr Poela 
imbntas. Hybla roons Siciiiie, nbi taptatorem se fingere, qoo argotius 
thymns Tel tbymnm frutex nobilis, captatomm artes patefaciat. 
nnde flores meUi conficiendo aptissi- 



aW M. VAL. MABTIAiilS 

Sigtta raiins, mtt flemel iac Uliid^ . ft 

Mentitar tua qaod snbindB tvasis. 

Excussi locnlosqae sacGuIamqae. 

Croeso diTitioT.licet fiiissem« 

Iro paaperior forem, Garine, 

Si conchen toties meam oomessea. 10 

^ff^ t^^^n"^^^' Bxeumcrumemmeimccukim. 
f^^femheupleh^CriBto,oCk^ne,e8iempmy^^ 



^#»*^<<»»»^i^^^^ 



^» !^^?^?*?J" ^^' ^**^ '"* fln«»>«»^*« •>«•> « eanehtm. Ceten^ BuUa 
MttirietasinlibruuifreMltMitMBueriptU. 

NOTie 

4 Mieerere^ Id ett,inorere, entn- 10 Sieondien] Conchisjfeb«geDiB. 
ff '^ ^« •t^MmtBni. •{▼eedolinmexlkba. JavMeU^Sat. 

5 IfBiNrMr Im] fapius enim interi- ur. 'Cvjns eoHehe tnmet? 
tmm tnvn polUeita tpen nottram de^ ert : Sl «notiea i|« 



ert j 81 «inotiea ilgBaa tettnaMBtnm, 
Vtf T T -I. ^ **^**** coochep tantom, neB Teie mel- 

8 CrMo]LydiMrexAiitditiMlmnt, litaa plaoentat mitUiem, ad eztre- 

e^Btaeta ett hittorla ez Herodote. mam tnmen panpeftatem cttem re- 
» fre pmtperiet'] Pnit Irn« homo daetnt. 

panperrimoty de qno Homemt Od. 3. 

XL. 

AD ARTBMIDORUM. 

PiNXi^Ti yenerem; colis, Artemidore, Minervam : 
Et miraris, opus displicuisse tuum ? 

j;*gj«^^ AriemUK^, eeneroHe Mmervam ; ei eitlnpMri. epm 

^^hoc Epigrammate exhibendo doUo medo rariaot tut tcripU ant im* 

NOT* 

l ^*«l» VeMreml Cui antepone- Veneri deeme Veoeret. Vide lib. i. 
bat lHinervam, qnam coieret Artemi- Epig. 101. 
doros; unde mirum videri non debet, 



EPIORAMIIATUM LIH. V. 888 

XLI. 

IN DIDYMUM. 

Spadonb ctun sis eviratior fluxo^ 

Et concubino moHior Celseneo, 

Quem sectus ululat matris enthese Gallus, 

Tlieatra loqueris, et gradus, et edicta^ 

Trabeasque, et Idus» fibulasque^ censusque ; 5 

Et pumicata pauperes manu monstras. 

Sedere in equitam liceat an tibi scamnis, 

Videboy Didyme : non licet maritorum. 

^€rmm cutnUw GMu —etgdw wmtri» CjfMm^yrmdicoM thmtray et grmiim, 
H «dkia, H trakem^ H Idtm^ §i JUnik$f H cmmm: Hqim mteadia tgmm mmm 
UmL Ccmtiderabo, watibifmni cedere m mbeeUiU «finliM: fmm/m mt flMri- 
termm. 



In Dhdimmm lemnia est ia edd. Tett. /« Didmmmi fai aHlt. Piilaiaiiiiiit 
com. J>idyiiiiMi, i. e. DiiidyMiiM, de qoo lib. zii. £pig, 7(^.^8 Videho IHdfwm 
io Jont. an. 161S. qaaniTif in iemnMite habeat Dimimmm, 

NOTiE 

• Bt cemtHMmf] Atyn intellige pne- De hac pompa agit Dionyslas Halic. 

rnm a Cybele amatom. €«laur] Urbt Antiqaitatam Rom. Hb. ri. et Vale- 

Phiygiflfty in qaa natn» eet Atya. lins Maximat lib. xi. cap. It. 

t Matrit efUkem] Hoc est, Cybele», Pibuiaeque] Qnas In trabea vel ehla. 

sacerdotes nempe soos in farorem myde gestabant eqoites at noblHtatis 

▼ertentis. insignia. 

4 Tkeatraleqfuriel Hoc est, ore su- 6 Et pumicata] Hoc est, pamice 

perbo sermonem facis de edictis poKta manu per contcmtom monstras 

Domitiani in tbeatro servandis. Epig. paoperes. 

8. snpnu 8 Videbo] An sis ▼eros eqoes, si 

6 Trabem] De quibus Bayfios de nempe deslgnatores permiserint se- 

re ▼estiaria cap. 19. Vestes Inter* dere te in qoatnofdecim snbselliis. 

pretare pnrpnreas qnas gestabsnt Non Hcet] Sedere in scamnis mari- 

eqnltesy cnm Idibns JnfilSy qno die tomro, qnia spado es, vel eflmminatiis 

▼ictorlam oUm reportaTerant, coro- nt spsdo. Ordinem vero marltoram 

natl frondibnt oles transvcherentnr, olim in theatro constitnerat Angnstns. 

initio pompsB facto ab sede Martis. Snetonins In Angosto cap. 44. 



M. VAL. M ARTIALIS 



XLII. 

AMICIS QUOD DATUR, NON PBRIRB.* 

Callidus eflOracta nQmmos for auferet arca: 

Prosteniet patrios impia flamma Lares. 
Debitor Qsaram pariter sortemque negabit : 

Non reddet sterilis semina jacta seges. 
Dispensatorem fallax spoliabit amica : 5 

Mercibns exstructas obmet unda rates. 
Extra fortonam est, quicquid donatur amicis : 

Quas dederis, solas semper habebis opes. 

F«r vermiM» obrifdii miaiiiiM ejfrada «tm : igm» impimfnJligtM a^ poUr' 
MM. IMiimr neguM fttmu mmtU et eeriem : agtr eterUie nem reeUtMet eemim 
f c i iiwi fM i i . Amiea framdMienid demidakii diepeneaierem : aqud epfrimei mnee onr- 
raiae mereiboM, Nen eei ofmaxiMm forimue, quicquid datwr amia». Perpetne pee- 
aMfie eeiae dteJHfu, qaaedammerie. 



Awdei» eeee demaaidMm ioscriptio ett in Ald. Jqnt. Colio. Oryph. Pnhn. Jo- 
nian. Lang. Delph. 4ec. 

NOTiE 

* Amidey tfc. [Amieu eeee dMflMhiiii] cm qna donantnr amieis. 

Inscribnnt «lii Aeneie qaad dtOm', nen 6 Diepeneatarem'] Semit nempe qni 

perire. finiii« rationet edminiitnty doinini 

1 CaUidae iffkxieia] Partinm enn* pecnniam amics donare poteat* 

meratione probat Poeta divitias om- 8 Qaaedederie] Memorea anuciac- 

nit generit casu perire poise, pneter cepta beneficia reponont. 



XLIII. 

DB THAIDB BT LBGANIA. 

Thais babetnigrosy niveos Lecania, dentes. 
Qu» ratio est? emtos haec habet, illa suos. 

Thddii^iriaiiia denieetCemdidiLeeamm, Qaadeceem? Ume kehei emiee, 
itta vero mat. 

lo boc Epigrammate nttllam lectienis varietatem prodont ezemplaria, aut 
•cripta ant excusa. * 

NOT^ 

l Thaie habet] De emtis dentibos S Emiee keee habei] Nimirom Le- 
lib. I. Epig. 79. et lib. xii. Epig. 2S. cania. 



EPIGRAMMATUM LIB. V. 895 

XLIV. 

IN DBNTONBM. 

QuiD factain est^ rogo^ qnid repente factam ? 

Ad ccenam mihi, Dento, qnod vocanti 

(Qnis credat?) qnater ansus es negare. 

Sed nec respicis^ et fugis seqnentem ; 

Quem theimis modo quaerere, et tbeatris, 5 

£t conclavibns omnibns solebas. 

Sicest: captns es nnctiore ccena^ 

Et major rapuit canem culina 

Jam te : sed cito cognitum et relictum 

Cum fastidierit popina dives, 10 

Antiquae venies ad ossa cqmi». 

Qnd amHgH^ quwiOy pad nAiio emdigii 7 O D wrf t, quupmiei quod nen dM- 
ioiii quaitr reauare mUU inmiwUi te ad etgnam 7 Sed nee reepieie, ei vitat eequem-' 
iem: quemconnmereepmlo anUnpurere ihermu^ ei ikeatri$t uiqne mnMmeeem- 
elavibue. Ita ee ree habei : aOeeiue ee eeena pinguiarey ei euHna ampii» jetm •«« 
iraxii ie eanem : ai eum pepinu loeuplee/aeiidio te habuerii bteei eogmium ei dero' 
Uetumf redibi» ad oeea tetik$ eaua, 

7 OnitenM lefea^Mi censet, ez tribos codd. ipicliert «mnm; et tic codez 
. Polmaniii. Snpiiis mtnm et eenm permntaiitiir. Vide ed iib. i. Epig. 104. 

NOM 

1 QMtd/id«in]FBceteirridetittam dednci. Vide lib. ii. Epig. 14. Cn- 

Dentonem ; aoater ad ocemm vocatns nem porro illom vocet, qnod cnlinanl 

recnsayemt, qni alias per totam nr- nnctiorem odoratns alliceretnr. 

bem seqni Foetam soleret. Joenm 7 Undkire eama] Alil, WMiJere 

etiara qnsrit Martialis a nomine mcnsa. 
DentoniSy qnod yidetnr ex dentibns 

XLV. 

IN BASSAM. 

Dicis formosam, dicis te, Bassa, puellam. 
Istud qu8B non est, dicere Bassa solet. 

O JBessa, te preediea» pulekram et pueUam, Baaea eolet pretdieure kee quod non 
eei. 



2 leind quodwm e$t cd. antiquiss. Ferrar. aii. 1471. Ald. Junt. Colin. Gryph. 



306 M. VAL. MARTIALIS 

Pulm. Jnnian. Lang. Delph. Par. an. 1764. Scc. Nostrav lcct. ex codd. 
•uit dedernnt Orntenu et Scriverinsy probantibuA VV. DD. 

HOTJE 

1 BtMo] De qua jvn dictnm Ub. 2 Jdud fna [pmd] mn fiC] Alit, 
▼II. Epig. 91. Istud puB tum ett. 



Xt-VL 

AD DIADUMBNUM. 

Basi A dam nolo, nisi quae luctantia carpsi, 

Et placet ira mihi pliis toa^ quam facies : 
Ut te S8Dpe rogem^ csodo, Diadamene^ saepe ; 

CoDsequor hoc, ut me nec timeas^ nec ames. 

Dimi ncuto ofenla, md ptm Uhm e^aeta ; ei gntier eet Ira tma, qmam vnttMff : 
O Diadmnene^ eape tlbi cedo^ nt te eegpe exorem, Sic hoe nanaacor, aimemeeme- 
tmu^necdUigaM. 

1 Pnlmaani eodes : «iit pue kutnMHa earpie.-^ Janiu Ratgenios leslt : 
eeda # hktdmaene. Vide Var. Notas. 

NOT^ 
% Cado [eedo] Aiii Medo. Lib. iii. Epig. 65. de Diadnmeno dizimat. 



XLVII. 

DB PHILONE. 

NuNQUAM se coenasse domi Philo jurat: et hoc est: 
NoD ooonat, quoiies nemo vocavit eom. 

Philojarat u nunqaam ctnaete domi: ethoceet vemm, nam nmi eeenaiypiotlee 

a noanne invUaiaM eet, 

Pro lemmate Beverlandi Mt. Iiabet : De Philone Foriecema. Sic ' domi- 
Giena:' * cnpidicennt' ia Oloit. TfMx4Sf<«rof. — 1 Ntttfwm oe oonuwte BoTer- 
landi Mt. 

NOTiE 

1 Nunquam ee'] Alii Numpum, Phi- domi» eam noo habeat uQdo coenet. 
lo, inqnit Poeta, non copnat quidem 



SPIGRAMMATUM LIB. V. 39? 

XLVIII. 

DB BNCOLPO. 

QuiD non cogit amor? secuit nolente capJlloB 

Encolpus domino, nec prohibente tameD* 
Pennisit, flevitque Pndens : sic cessit liabems 

Andaci qnestos de Pbaethonte pater. 
Talis raptns Hylas, talis deprensus Achilles 5 

Deposuit gaudens, matre dolente, comas. , 
Sed tu nec propera, bTevibns nec crede capiUis ; 

Tardaque pro tanto munere^.barba, Teni. 

AdfMmmmpMiMKm? EnmtpuiMcnMinmiuuii^ kenfwee odasiteto- 
wu»^ Pwien» eenemiiy et ieiorfmatM» eet^ Siegemiter tredidU kahamt eenquettue 
4e iemerarie PJmikaiUe. TeUe Hyla» raptus^ taUe egmtue AckUlee UetMe al^eeit 
eapUiee nunwte getmtrice, AttUyO Uaritay nec/eetinoy nee crede eruubue brevibuet 
et eera ereeee ttmii doni gmtia» 



2 BeTerlandi Ms. nen prokibeaie, — 7 Sed in me prepera, brevUme ne eede copi/- 
iie hi Beveiiiindl Hs. et cod. Palmanni : f. e. snccede, nt titientni : Bemner 
tn Enoolpe tit breTit et tlraillt cnpillit tnis breYibnt, dinqne nner. Vel tic : 
O barba tarda veni et ne cede ; ted tl veniaty tis tiniilit breVtbnt cmpiUit. 

NOT^ 

5 £R«p^iit dpmtno} Vide lib. i. Epig. rmp tnt ett a Nympbit. Idb. ui. Epig. 
ta. Phctbo capiUoi tnot voverat itte 19. Alli aliter explicant. 

pner, ti qnando Pndent tnnt dominnt Hiitt dipriRtMt] Nota AchiUlt bit- 

priaupUnt 6eret| Dunc extoWit vo- toriayqniabUlytteapndliycomedem 

lnm,domlnoprlmipUaremdigniUtem deprentnt Trojam profectnt ett, In- 

ndepto. gente Thetide, ot pote tciente qnod 

% 3ie eeeeU} Sic invito animo Pbm^ faitnm maneret Acbillem. 

bna perroitit Phaethontl snnm cvr* 7 Breeibue nee eredej Ex eo qnod 

mm moderari. Nota hsec fabnla ex brevet capiUot habeat Encolpnt, ne 

Of idio. credat, o barba, illum jam virnm eva- 

6 ralttrap<«t] Hercnlet monnerat titte. Delicatipnericomattondebant 
Hylam ne iret aqnntnm, attamen aono decimo teptimo. 

petentl pnero recotare neqnirittinide 

XLIX. 

AD LABIBNUM. 

ViDisSBM modo forte cum sedentem 
Solnm te> Labiene : tres patavi. 

O Labiene, enmferte paulo ante U epeetaeeem eeinm eedentem : exi»timmri tree: 

aOTJE 
% Tree puiam] Tempora Labieni erat glabmm ; atqne ita tria fnitte 
erant cnpillata, medlnm f ero capnt capita facete dlcit. Ltb. z* Epig. St* 



306 M. VAL. MARTIALIS 

Calvse me numerus tuse fefellit. 

Sunt illinc tibi, sunt et hinc capilli, 

Quales nec puerum decere possint. 5 

Nudum est.in medio caput» necullus 

In longa pilus area ndtatur. 

Hic error tibi profuit Decembri, 

Tunc, cum prandia misit Imperator ; 

Cum panariolis tribus redisti. 10 

Talem Geryonem fuisse credo. 

Vites, censeo, porticum Philippi, 

Si te viderit Hercules, peristi. 

muMuru$ UuB caha me decefdt, Habes ex hae et Ula fHvrte erhnee^ fiidlM %ee peeaUd 
omare puenmu CajnU nudum eei in medio, nee mUm* fnbu epeetaiur tn longa area» 
Bic error tejwit mense Decembri ; tune enm Imperator mieit prandia : rrvennt 
ee eum tribue panarioHe. 'Exieiimo Geryonem fuiaee tibi eimikm, Moneo ut/ti- 
giae porticum PhiUppi : ei HereuUe ie aspexerit, oceidieti. 

a Solum te, Lamane Beverlandi Ms.— 6 Quake tel puerum codd. Thaan. et 
Florent. 

VOTJE 

6 Qiialffiifc] Etiamsiadomanduoi sportnlas referre debnit. 

pueri caput pancissimi requirantnr. 11 Talem Geryonem'] Qni triceps 

7 Tnlonga area'] Hoc est, in snmma victus est ab Hercnle. Haec nota 
calva. bistoria, de qua Itemm inira Epif . 

S l>ec«iiiM] HocestySatnmaiibus, 65. 

qnibns ultro citroqne dona mitte- 12 Pertieum'] Ubi erat Hereolit 

bantnr. atatna. Jocus ele^na, qnaetitos m 

9 Cum prandia'] Tunc enim Domi- calva Labieni ; ut enim Domitiamit 

tianns opsonia plebi distribnebat : erravit in sportnlls distribnendis, ani 

nnns autem Labienns, cnm trinm ho- tibi tres largitns, ita errans Hercn- 

minum speciem referret, tres qnoque les te pro Oeryone invadet. 

L. 

IN GHAROPINUM. 

C(£NO domi quoties, nisi te, Charopine, vocavi, 

Protinus ingentes sunt inimicitiaB : 
Meque petis stricto medium transfigere ferro, 

Si nostrum sine te scls caluisse focum. 

O Ckaropine, quotiee ecmo domi, nisi te tnmtari, etatim gravee immieitia inter' 
eedunt; et quitrie me traneadigere educto gladiOf st novieti cabueee nottrumfoeum 

. % Meque parae atricto codex Pulmanni. Meque velie etricto cod. Thnan. 



BPI6RAMMATUM Llfi. V. 809 

Nec semel ergo mihi faitiim feciwe licebit ? 5 

Improbius mhil est hac, Charopine, gola. 
Desine jam nostram, precor, obsenrare culinam, 

Atqae aliqaando meas det tibi verba co'quas. 

mguU. N$cigiiwrfHMp€mltUtm^§mdf§€imfmrium O CkttfftptiUynikU 



Meque fute» Mtrieto eodex Florentinat.-^ Codex Pnlnianni et BeverUndl Mt. 
det Uki fterjba eepme» 

NOTJE 

4 AMtinan] Hoc ett, ti tdt me 6 iVee eemO] Id ett, non lieebit 
doai cttnn tf» te non vocato. miiii vei teoioi domi cctnare te intcio ? 

LL 

AD RUFUM. 

Hic, qni libellis prsBgravem gerit laevam, 

Notariomm quem premit choras levis, 

Qoi codicillis hinc et inde prolatis» 

EpistoKsqne commodat gravem vultum, 

Similis Catoni, TuIIioque, firutoque ; 5 

Exprimere, Rufe, fidiculae licet cogant, 

Hie qui geeiai tmiftrtm omiafain UbeUiefquem dremndat meiUe cenma ao/arto- 
mm, qid aeeommodat graee superciUum epiatoUe, et codieilUe hine et hine oblatie, 
par Catoni, et Cieerem, .et Bruto; O Bafe^ quamme JldicukB eogaatf neqmt pro» 

Ad An^iMiintcriptio ett in edd. Tett et tic vt. 6. Rffe.^l Hic qui UbeUie 
n et gr a vtm in edd. antiqpitt. cnm Ald. Jnnt. Colin. alHt. De permntatione 
per et jwa vide not ad Tiboll. 1. 10. 68. ii. 6. 74. iii. 1. 11. iv. 1. 176. Onlcer. 
ad Flor. ii. 18. 14. Drakenb. ad Uv. iv. 27. 5. vi. 5. 4. Obtt. Misc. Tom. 

NOTiE 

1 Prm g rave m gerit] libellot vel in qnibot veteret tnpremat tnat to- 

tnppllcea vel accntatoriot palam fo- Inntatet tcribebant, non adbibitit iit 

fobat in via bic caotidicnt» nt nego- tolennitatibuty qn» in tettamentit 

tiomm tnomm mnltitndinem popnlo . reqnirobontnr. Porro codicet erant 

ottentaret. De notarlo vide lib. xnr. tabolm llgneap, nnde codicilli dlcti, in 

Epig.aoS. qoibat tcribebant veteret. 

9 Leme lUemt] Male leme propter 5 SimiUe Catoni] Non hamanitate 

legem carminit. qnldem aot moribot, ted negotloram 

5 Qm cvdsdOif] Hoc ett, qni at- mnltitudino et gravitate. CatOyTnl- 
tooto et tnblato tnpercilio anret liat, et Bratat percnttor Cstarit» 
prtBbet codlcillit. Sunt aotem codi* viri tant notittimi. 

cilli, parvi qnidam et breves codiceti 6 Ffdimdg] Adeo innrlMnnt ett, ut 



40O M. VAL. MAllTlALrtS 

Ave Latiaiim, x^V^ ^^^ potejit OrfiBovm. 
Si fiDgere me istad patas, salntemiis. 

StfTt orc La^immi, nec xtu^ GrtBOtm. Si cndu a me excogUari ittMd, mbiiimut 
illom. ' 

vifi. p. S87. Hehis. ad OWd. Heroid. zvri. 167. «t ftd Plut. rv. M6.— 7 ilee 
LetMiMi, x4<^ i" J«nt. an. 15l9.qiiod ▼erbfoni nihill est. Vieiiimi reliiiqidtiir 
tpatiam in Colin. an. 1698.^8 Sijingere iatmd me codex PttllMMil. 

NOTJE 

nec tormentis crnciatns poMit addnci rantnr,inqnitTnrMl^«t llb. iv. «ap.t« 

ad reddendam salntem, vel Graece vel mihi ▼identur lascivia qnadam jod 

Lattnc. Radenis aliter: Hoc est, nomen invenime^ qnod ntiiiidihns 

ftnqnity adeo imperltnB est hic cansi- nervi, itenit|noqne nt aenri hiiic et 

dicns, ut ave Lationm qnidem pro- indemnltis iiinibnshominesdistende- 

ferre possit, Orscnm vero neqneat bantur, sed et illa machina fgnes 

XOfpc, id est, ave, Eiigat lector. mnltos nt nervos habebat. 
Fidicolae qu» in tormentis nnme- 

LII. 

IN POSTHUMUM. 

QvM mihi prsestiteris memini^ semperque tenebo. 

Car igitor taceo 7 Posthame, ta loqueris. 
Incipio qaoties alicui tua dona referre, 

Protinus exclamat, Dixerat ipse mihL 
Non belle qusedam faciunt doo : safBcit onas 5 

Haic operi : si vis, at loqaar, ipse tace. 
Crede mihi^ quamvis ingentia, Posthume, dona 

Aactoris pereant garruHtate sai. 

Reeordor eorom qtue in me c&utuierie, et recardaber in eHerjmn: e«r erg^AojO 
Potikame ? qoia fn Uqueris, QwfHee exordior narrare alieai iua maiiM, ataiim 
exdamat^ ipee mHu narraverat, QutBdam nonfmnt canoemenier a dnobutf mutefar 
ett kuic operi : st plaeet, ut JofHor, ipH face, O Potthnmiey crede mihi^ Hcet detin- 
genlia^ UUeremnt iaquadtate tmi tmctarit, 

In Pottumwny de munere Beverlandi Ma»— 7 In Ald. Jont. Colln. GiTpli. 
Pnlman. Jnnian. Plant. Laoi?. Delph. die. PMtemt, demeat in aliis dmmn, 
Lectionem nostram dedit Gruterus ez cod. Palatino » qvod nmc confirmant 
codd. Thnan. et Florent. 

NOT^ 

2 Tk ioquerie'] Lege Seneoam de Idonet'] Alii : Qimvts ingmitkh Ptit* 
Beneficiislib.ii. cap.lO. et 11. Dan* Awne, tfoiic. 

temoporret obtivisci, inqoit Poeta, 8 Pereim^] Benefida eaim a sa col- 
memiDisse vero solnm aeciplentem. lata commemornnti Hfllla ampliaf 

7 Qimmoif i«f cnlia, PoslJkamf , <i»na gratladobetur. 



BPIdltAlfMATUM LIB, T. 4#1 

LIIL 

AD BASSUM. 

CoLGHiDA quid scribis, quid scribis, amice, Thfeifteiif 
Quid tibi vel Nioben, Basse, vel Andromachen? 

Materia est, mihi crede, tuis aptissima chartis 
Dencalion ; vel, si non placet hic^ Phaethon. 

wmce^ qmdcompwM fabnkin Media H TfufetUB? O Bocm» qmd Nubtwa 
Audromaehe tibi mat<Sria est.P Mihi crede. Deuedlion iH argumin^m coiiveiiim- 
tiuumm tme eeniptiM ; mt^ n Mt imhi mridBt, J%i«Am. 

« Qw> tibi vel iViofrm, Bauey «el Amdnmedem? in codice Florent. Qm tibi 
t9l Nmbt, Bame^waAmdnmu^f ineod.¥9iBt.^M9. ^uMmndNkUm, 
Bmae»ywiAmdrmmaehem9 isk qnBdaok eod. «pvd GafMrnim. Quid Hbiymt Nitbe, 
Bemej vei AudrmimeheJ in cd. antiq. Ferrar. aa. 1471. AU. Jm*. (Mbm. 
Orypb. Palman. Janian. Plant. L«ng. Delpli. Farnab. aliis. Quo tibi vel Nio' 
bem^ Bueee^ vel Audromaehemf Gratemt ; quem secuti aont Scriverins ct 
Scfarevel. Hoc loco tandem Edd. Bipoiit. tejLtom Sobrevelianttra noiiMce- 
pernnt, data lectlone codicta Cagnerii. 

NOTiE 

1 CoUhida] ColchiSy hodie Men- Dilirrii, et ninm ponit pro BHavio : 
grelHaf patria Medes, pro qaa sumi- Phaethon Damibife periit, pro qnlhut 
tur : ejas vero historia, iictit et hoc loco usnrpatar. Simile est Epi- 
Thyetts, satis nota,lib. iii.Epig.45. gramma in Anthologia lib. ii. B2r 
et Andromachet uxoris Hectorit ex fmypd^ovt. 

Seneca et Eoripide, Niobes in taxam Sl Qmid tibi vel Niobeu iNiobe^ Le« 

converttB ex Ovid. Met ti. Poeta gnnt ali i : Qiitd tibi vel NiobeUf Baeee, 

carpit honc Battum, qul argnnuntum yfel Audrvmmcheuf et tnbhitelligen- 

tuiftversibutconvenientnonJMnerct: ditii» 'tcriptlo att^' hoc «st, qnid 

argutittime anlem diclt DeacaUonem tcrihiti NioJi>en, Ao. Sici^iid Plaotom 

etPhtethontemmatertam ette ido- iuAulnlaria, <Quid tibi meamtactio 

neam maio Poettt ; atqne ita indirat evt f hoc ett,Qaid ueam tanglt ? Jn- 

Carmina Batti vel aqnit v6l Hamnit dieetlaetor. 
ctte digna. Deucalion fait tempoce 

LIV. 

DB RHETOB£ AFQLLONIO. 

ExTBMPORALis factns est meus Rhetor: 
Calpiumium non scripsity et Aalutavit. 

ExtemporaliBemaUmtMeHhetor: memsct^oU C«fpiii'wiwi> ei mMami. 



**^^r#>#S#N#«*l^** 



Hojnt Epigrammatit lectionem non variant codicet manntcriptl am libri 
mipiesti. 

NOTJB 

1 Extemporatia] PoetairridetApol- tt. qni adeo infelicit erat memorisp, 
loniuni fthetorem, de quo snpraEpig. nt nomina eonimi qnot erat taluta- 
Dttph. et Var. Clae. Mwrtimi. % C 



403. M. VAL. MARTIALIS 

NOTiE 

tarosy scriberet, nt ea memoriter tempore ali€|aem nomioare potset, 
ediiceret : jam vero taotura exerci- etsi nomenejusauteanon scripterat. 
tationa profectum fecerat, ut ex 

LV, 

DE AQUILA PORTANTE JOVEM.* 

DlG mihi> qaem portes, volacrum regina ? Tonantem. 

Nalla mana qaare fulmina gestat? Amat. 
Quo calet igne Dens? Pueri. Cur mitis aperto 

Bespicis ore Jovem ? De Ganymede loquor. 

O wfUtm tegutOf die mUd qmemferoM J Jevem, Cwr mdUfiUmimi gerU wumu? 
Amm^etqttueest. QyaJUuma uritmr Deiul Pmeri, Cnrtaii* reapieU Jemm erc 
ptOenH? Lmuorde Ganfmede, 



i*>»»»<#«»s»»^«»wr<#>^ 



De AqHila inscribitnr in edd. vett. Cetera, nallam leetionis varietatem pro- 
dant exemplariai aat icripta aat impressa. 

NOT^ 
* De Aqflukif 4«.] Inftcribant alii : l Dic mihi] Per te patet boc Epi- 
Cmm AquUa portanie Jovem Dialogit' gramma : Aqaila enim Jovem portans 
mtit» a Poeta interrogata retpondet. 

LVL 

AD LUPUM. 

Cui tradas, Lupe^ filium magistro, 

Quasris solicitus dm, rogasque. 

Omnes Grammaticosque Rlietorasque 

Devites^ moneo ; nihil sit illi 

Cum libris Ciceronis aat Maronis. 6 

Fam» Tutilium suaerelinquat 

O Lupe^ OMxiut perquirit mt prmepteri comfmitaBjUmmf et diuperieuiumfaeii. 
SuadeontfugioMamnes Grammaiieoe et Rhetorae: nou letfat Ubroe CieeroniM aui 
VUtUU: MM ewret exietimatieinemRaaitU: ei comjwml Canii^aMrCe iUam a Poe^ 



•^'^^^^ • ^^*^^^>^ 



% Ed. antiqnjtt. Ferrar. Ald. Junt. Colin. Qryph. Jnnian. Delph. ^ 
Qumie to2ia<iit, diuquM tentoM. Lectionem nottram primat repotuit Groten»» 
accedentibut Scriv. Farnab. Schrevel. Barboo, Sce. hanc firmant codd. 
Florent. et Palman.— 6 RuOUum in edd. vett. pro TuOUum, Alii legont 

NOT/E 

2 Diu, rogaeque [diuque tentaM] contilinm affert per ironiam, qood 
Alii: Queerie MolieiiuM dta, rtfot^iit. tonc Romae non ettet locot honettia 
Scribitor eoUeituM atqoe MoUicUuM. artibot. 

S OmneM Grammaticoa] Hoc Lopo 6 Fama TutUium iRuiiUum] Vidc- 



BPIGRAMMATUM LIB. V. 403 

Si yersus facit^ abdices Poetam. 

Artes discere vnU pecuniosas ? 

Fac, discaty citharoedas, ant cboraules. 

Si duri pner ingent videtnr, 10 

Praeconem facias, vel arcbitectum. 

si. An cupit ditcere artei qu^ntuoias 7 Da operam evadai citkarailnt «U ckmroMke. 
Si puer videtw meniis stupiday efficias iUum pr^eccnem aut architectym. 



iMciUumf qnod exhibet codex Pnlmanni.— 9 Fac hiscat legit JanuA 
Oailielm. Verisimil. lib. iii. cap. 19. improbante Farnabio. ekonmUu Ald. 
Jnnt. et Colin. choraulos in aliis. 

NOT/E 

tnr ia ease qnem eommendat Cieero de ani temporiii. 

Oratorelib. i. etSnetoninsin Angns- 10 Si duri puer'] Architectns sane 

to cap. 89. ingenio valere debet, et mnltis sem« 

9 Fac diseatf ciihareedns'] Grecns per laudibos fuit celebrata architec- 

diceodi modot : hoc est, discat fieri tura. Sed hoc invidiose dicit Mar- 

cithanvdns. Choranles is est qui tialis, qnod plns architectla et pr»- 

tibiam io cboro inflat : citharoedi vero conibnSy qnam ▼iris dpctis et poetis, 

et choranlflB ars tnnc summo fuit in faverent Romani. 
pre tio. Sic Poeta acnte carpit mores 



LVII. 

AD CINNAM. 

CUM voco te dominum^ noli tibi^ Cinna^ placere: 
Ssepe etiam servum sic resaluto menm. 

> O Ciimaj cum te appeUo domisiiumfnoUte ifferre : itc quopie creftrs mMo 



1 Codex Pnlmanni : noU tibi^ Cuma^ pUuere: In edd. vett. noIo tibL-^ 
% Beverlandi Ms* sicresahUo (wai»; et sic legit Petms Scriveriiis. 

NOTJE 

1 NoU tibi] AUI noh, minns bene. TeUet : sie et servQm appeUabat, tcI 
Cinnam dominum assentatorie voca- com ipsl blandiretori tcI cam lllnm 
bat Poeta,cnm allqnid ab eo Impetraro irrideret. 



404 M. VAL. IIAETIALIS 

LVIII. 

AD POSTHUMUM, 

Cit As te yicturum, cras dicis, PosUmme, sempen 

Dic milii cras istad, Posthume» qoando vemt? 
Quam longe cras istud ? ubi est? aut unde petendum ? 

Numquid apud Partiios Armeniosque latet? 
Jam cras istud habet Piiami vel Nestoris annos. 5 

Cras istud quanti^ dic mihi, possit emi ? 
Cras vives : hodie jam vivere, Posthume» serum est 

Ille sapit^ quisquis, Posthume, vixit heri. 

O PMffome, perpetwpradieaa ctobU fndhanm tita, O Pottkum, die wnki 
^mmdoiUueeseUittuderae? qmamproemiest ermieimdf Meaif mUmade meeenem» 
dmm? Nmm dOMeeeU apud Pwrthm et Armumim? Jmm erm intmd kebet mmme 
Prumd mel Neetorie, DiemUUqmopretioietmd ermtemmpmwripoeeit? Crmvimm: 
tiwdmm eet, o PoethMmefJmn vivere hodie. O Poathmmef Oie mpiene eet qmieqMie 
moeetmertm 



»# > *»»»«#' aj K i»» 



t QwMi leeigmerm ittmd mH eet Jant Qimm Im^ ett erm legit Scri?eriiis.— 

NOTiE 

1 Crm fe] Idem est argameiitiiiii hodie, secandoin aliqoos, ^MdiwIe: 

lib. I. Epig. 16. ▼oloptates nempe secandam alioi, Pegiam. 

sine mora esse percipiendas. Ladit 6 Jom crae ietmdj Moram ▼itse hi- 

Poeta in frequenti repetitione istiiis lari interponcns aonos Nestoris ¥01 

erme. Priami assecotus es, qaoram setas et 

4 iljMid Pmrthm] Parthia Asi» historla omnibus nota est. 

reglo, qaam hodie vocant alii Armeh^ i iUe eapit} Idem dixit Ub* i. 

alii CkomuttH, Armenia duplez : Epig. 16. 
Mojor hodie, Tmreommmim ; Miaor 

LIX. 

AD STELLAM. 

QuoD noo aicfiBtnJD, qvod doa tibi miflittuft aanuny 
Hoc facimus causa^ Stella diserte, tua. 

' St0UM/mmad0t fmdmdtt ■enwfsmiif» mgtmim nm Mncm, hm /mdmau ta 

1 Pttlmanni codex: fiiod nmi4<U mitttmiit oMriMi. 

NOTJE 
1 Qmod memi] Hoc est, Ad te mitto ipse dicit Epig. 18. hoc libro : * Dolo- 
panra manera, nt fadley si ▼olaeris, sas mnnemm et malas artcs.' Vide 
par pari referas : odit enim Poeta, at lib. iv. Eplg. 66. 



BPlGRAMMAtUM LIB. V. 405 

Quisqais magna dedit, volnit sibi magna remitti : 
Eictilibos nostris exoneratas eris. 

hunngratiam, QuUqw domuU iHgenHa, cupiit adu rmmiii inieniia: Jlct^a 
noitra te levabmU onere, 

NOT£ 

4 Exonerahu] Liberatas erifl onere vasa fictilia parvi sint momenti. 
ad me muiera remitteodi, cmi nottra 



LX. 

AD DETRACTORBM. 

Allatres licet usque nas et osque, 

£t gannitibus improbis lacessas ; 

Certnm est hanc tibi pemegaie famam, 

Olim quam petis in meis libellisy 

Qualiscumque legaris ut per orbenu 5 

Nam te cur aliquis sciat fuisse ? 

Ignotus pereasy miser, necesse esL 

Non deeruBt tamen hac in urbe forsan 

Unns^ vel duo, tnesve, quatuorve^ 

Pellem rodere qui velint caninam. 10 

Nos hac a scabie teneinBs ongues. 

QiMiiMn» alkUre$not$emperf ei eemperprovoeeeperfidioeisgaMnitibugs ratnnLeet 
iiln reenmure hane eacuiimattonm, ^iui» jamdiu quarii in meie Ubrity ui qualiter» 
cutnqiue eie notue per orbem, Cur enim aliquisnoverittevixitee? O eerumnoee, 
oporiei te mori incognitum, NihUomimu hac in urbeforte reperientur mmc, vel duo, 
aui tre»f ant quatuor^ quibui placeat rodere pettem caninam, Noe cohibemMt unguet 
ab hac tcabie. 

% Certum ett mi Hbi JiintinaiiMtra in margine. Certum e$t hane «iM 
Calderinns.— 5 Jant. nostra in marg. per urbem* 

NOT^ 

a Gaiiiri*t6iu] Hoe eat, maledlctit oani», Ignavnt advermm la|Mt ^ 

et cboTicitt. 11 Not hme a tcMe') A liMdijM 

le Pellem rodere] Hoo ett, qni maledicendi me cotiibeboy aec «n* 

Telint te canem Insectari maledietit ; qnam meia in vertibat legetur nomen 

invidi qnippe et malediei canibnt tnnm, unde famam qnatomcnmqna 

comparantar. Horatiot fipod. 6. colligeret. 
« Quid immerentes hotpilet veiat, 



406 M. VAL< MARtlALIfi 

LXI. 

IN MARIANUM. 

Crispulus iste quis est, uxori semper adhasret 

Qui, Mariane, tuaa? crispulus iste quis est? 
Nescio quid dominse teneram qui garrit in aurem, 

Et sellam cubito dexteriore premit? 
Per cujus digitos currit levis annulus omnes : 5 

Crura gerit nuUo qui violata pilo? 
Nil mihi respondes ? uxoris res agit, inquis^ 

Iste mesB : sane certus et asper homo est> 
Procuratorem yultu qui praeferat ipso : 

Aerior hoc- Chius non erat Aufidius. 10 

O quam dignus eras alapis, Matiane^ Latini ! 

Te successurum credo ego Panniculo. 

O Mariane, quU ni iste erispuJus qui aemper odkareeeU iuet eei^ugi 7 fnu eet 
iate crispuhu qui tusurrat m teneram aurem domijuB neeeia quidf et ineumbU eaihe' 
dra culdto dexteriore, per et^ue omnea digiioe fluit levia annulue, ctJuM crura non 
eunt poUuta uUo pUo ? NihUne mihi reepondes? Jete^ a j«, admhdMtrat negoHa nw» 
eoi^ugie : expertue quidem et gravie est homo ; quifronte ipsa exprimat proeunU^ 
rem ; Chius Aufidius non eritasperior hoe crispnlo. O Marianef quam me nbea i s 
colaphos Latini ! ego puto ie occupaturum locum PannieuU, Proeuraiue negO' 



^^>^^^>^^s#> 



8 Be^erlandi^Ms. sane cotcus, — 9 ' ScnbeDdiim est ex codd. qui pre^erat 
eequo, Viilgo, ^t prctferai ipso : quod substituerunt illi, qui non tam sqnita- 
tem In procuratore reqoiri putabant, qnam ut acriter nitatur pro eo, cnjos 
negotinm gerit. Sed vuUu tequo est respondenti, referenti, aequali. Sic 
aequitatem membrorum Augnsti, pro aequalitate seu symiuetria, laudat Sne- 
tonius.' Ita scribit Oronovius ad Stat. p. 397. — 10 Ald. Junt. Colin. nan erii 

NOT^ 

S Crispulus'] Poeta irridet Maria- procnrator gravior nec certior boe 
qni inepte crederet, quendam crispulo. 



crispnlom, hoc est, mollem et capil- 11 4U^ La/tm] O digne, ioqtut 

lis crispis juvenem, uxoriB su« esse Farnabius, qui in spcctaculis tbea- 

procnratorem, tralibns risum moveas alaparam 

6 Qui violata pUo] Cujos crura cootumeliis esceptus ; non secos ac 

levia snnt et depilata. Panoiculus mimus, a Latino mcechi 

8 Sane eertus'] Hoc est, ernditus, partes agente cesns. Lib. ii. Epig. TS. 

qaem nnlla ratio rei gerendie fallit. * Os tibi prscisnm, quanto non ipsa 

10 Non erat Aufldius'] Moechus no- atinus Vilia Panniculi percutit ora 

tissimus ex Juvenalis Satyra ix. 25. sono.' 
Sensns est : Aufidius Ckins non esset 



EP16RAM1IATUM LIB. Y. 407 

Bes Qxoris agit? res nnllas crispalus iste : 
Res non uxoris, res agit iste tnas. 

fM wnrit 7 ItU crufnUm mHtfa procarat negoHeL : itte won curut m tuMrtt, sed 

JtjfUiw. — IS Codex Pnlmanni, resuUa»; nempe deleta erat tineola, qaam 
Tocali imposaerat librarioft. — 14 In qnibuadam, m agUipee <mi. 

NOT« 
14 Re$ tigit iate hu»] Mcechat qaippe mariti partes aastinet. 



LXII. 

AD HOSPITBS. 

JURE tao nostris maneas licet, hospes, in bortis» 

Si potes in nudo ponere membra solo : 
Ant si portatar tecam tibi magna sapellex : 

Nam mea jam digitam sostalit hospitibus. 
Nnlla tegit fraotos nec inanis calcita lectos : 6 

Patris et abrapta fascia reste jacet. 
Sit tamen hospitiam nobis commune duobas : 

£niihortos; plasest: instraeta; minasest. 

O ihof|Mt, peiee jfrojure imo ecrnmmwri in noeirie JkorHt, «t peiee reambere ta 
terra nmda : vel ei teatm feriur magna eujyeUex: mea enim jam enatnUt digihm 
ko^ibue, NuOa eukitra nec detrita operit eubiKa fracta : et inetita putridajneet 
fime dierupto. Nikihminue diversorium cemmune eii noiie ambobue : mercatue eum 
k»rtoe,piu»eet: tu aAema^fmu» e^. 

4 BeTerlandi Mt. lectwm euetnHt, et tic adjectam erat in marglne «odicit 
Pnlmanni. Vide Eratm. in Adag. ' Tolle digitom.'--^ NuUa iegU farctoe in 
qnibotdam. 

NOT^ 

4 NoM mea] Hoc ett, Mea tnpellex * Mancepa/ digitotablato emtorem te 

contnmta ett freqaenti hotpitio. Me* aliquit profitel>atar. £t tentut erit: 

taphora ett petita a gladiatoribut, Mea tupellex emta ett ab aliit hotpi- 

qni, cam etsent victi, digitum tolle* tibnt, id ett, alii hotpitet tppeUecti- 

bant in aignnm victoriae advertario lem meam tanquam a te emtam con» 

concettae. Mea eup^lex euetuUt digi' tamsemnt. Eligatlector. 

tnm AoqMlitef, hoc ett, victa ait 6 Putrie et abrupta'] Fatclse lecti 

atqne attrita ab hot^tibnt. Vel forte ten inttitae hnmi demittm tnnt, 

hfltc Metapbora petitnr a licitationi- ruptit nempe Ibnibnt qnibaa foleio- 

bot, in qidbot, tctte Fetto in vcrbo bantnr. . 



409 M. VAX. HhwnAhm 

LXlIh 

AD PONTICUM. 

QuiD sentis, inquis, denostris, Marce, libellis? 

Sic me solicitus, PonticeA saepe rog^ets. 
Admiror, <tepe« : nihil est peifectiiu» illis, 

Ipse tuo cedit Regulus ingenio. 
Hoc sentis? inquis; faciat tibi sic bene CaBsar, 5 

Sic Capitolinus Jupiter: immo tibi. 

Maree^ ^icttf crasef, om, de noiiria Mcripiu 7 O PmilMe, erebro cnueivf dt 
NM hUerrogoM. Admiror, eUmeo ; nihU eet et^^tmiuu iUie^ Regtiiue ipee jnimtu M 
tua eolertia, Hocae eeneee ? ou ; «ic uimie jrroptMo Ceeeere^ eie Jove CapUotmo^ 

In hoc Epigrftoimaile mJkSben4o^ diAmb lectfook vaiieUiMn prodoBt UM 
maniucripti aat typU imprflRii, 

NOT^ 

1 Qiitd eewtiel Ponticom deridet, nsarpatar in precationibas. Ponticoa 
CIUU8 Versas nonnonquam lattdabat, precatur nt slc Jopiter bene fiwiat 
«ft ipsi blandiretar, lio»! pMsinoa jo* liBrtlalty vtde cjoa acriptia bene aear 
dicaret. aerat. 

4 Reguhui] Cansidicus colebris de 6 Jmmo tHn] Precationem Pontico 
qao lib. i. Epig. 1S. regerit FDeta : rnala enim erat, cnm 

6 Foeiai iibieic} <aic' pmrttailanipo malc «BiUsBt dt Ponllal venlkna. 

LXIV. 

AD 8U0S HIlVrSTROS. 

Sextantes, Calliste^ duos infuHde Faleini : 

Tn super aestivas, Alcine, scdve nives. 
Piaguescat Bimio BMdidiift Biihi casdB aoiomo, 

liassentorque rosis tenpora sutffitms. 

O CoOute^ it^wode dme eexitmiee Falemi: tu^ Aleiue, euper Faieraom Jmde 
mMU i w iiB M t Capdlarii ig i fit omajop jniifamggr mflbi, eH «wytw rt i /l ii% ialMi 



t JUimeftmde nhee ed. antiq. Fenrar. an. I4T1. Aid. JOnt. Colln. Gryph. 
Palmao. «tolan. Lub§, Delpb. &c. AMmef eohe otMt codex Florenlimia ; et 

N0T« 
I Sm im tm] Seiteoi oit aoste pars S IVt ii^cr eolm IfmMJ Hoo oal^ 
«niiy atfBO ii» daalma unciit cooBtat : Aqnom gelidom e niviboa aY|iiiwiaaiii 
oom 4e nwiwUagitoi^ dooa contiiMt foode^ JUii lognoi» «oln. 
cyotfaoi. t. fiHmnofl liogaootio 



BPIGRi^MlfATUIC hlB. V. 4M 

Jam vicina jttbrat wm Tivere Manaolea : 5 

Cum doceant» ipeos posee periie Deos. 

rth fMuarftf. Jm propmqua mmmmmda karimitur not itidMJgere genie : cmn at' 
gmneni9 8mipo$mmoriip909j)eoa. 



me Onitenw. — 6 Idem Graterns e codd. mavntty Tmn vidM, ^r^. probante 
Oronovio ; qoem Tide mter Var. Notm. 

NOM 

et floribot coronati eoBTirtbantur tatet alacriter percipiendas. Legnnt 

veterei. Awmnm] Hoc ett, nngntBta atti TaAvidM, qnod aepBlerom An- 

•X amomo arbore odorifera expresao : gnsti pioximnm CBtel ei loco, in qno 

rosai vero^tntiles^ dixitprocorona potabat Martialis. yirere hic eat 

ex roiis fkcta et consnta. TolnpUtibns indnlgere. Lib. i. Epig. 

6 Jmn vieina] Hoc est, sepnlcmm 16. lib. ii. Epig. 69. 

Angnsti, ad similitndinem Mansolei 6 Xpsos Deoal Cssarcs iatellige» 

ab Axtemisia exstrncti, de qno lib. quot taaqaam Dom colebat popains. 
ftpecL Epif, 1. mm invitat ad volupp 



LXV. 

AD CiESARBM. 

AsTRA, polomqae dedit^ quamvis obstante noverca, 
Akidce, Neme» terror, et Avcas aper; 

Et castigatom Libyc» ceroma palsestrse ; 
£t gravis in Sicolo polvere fusos Eryx : 



MMemiuifUcti noneneiimpeditnt4f nmecwtnt oit stdsna et eethtm proptor vietnm 
leonem lcrrsrem Nemeaf otqme npmm Arcodke ; ei pmminaMemnm pnkutrm AJri* 



3 tahp0 eeronm in edd. Yctt. Sienim eeretna codex Vaticaans.— 6 Ihieert 

NOTJE 

1 OManls noMrM] JoMnai qma cBromn^ id est» nngnentnm ex eleo» 
odmrat Alcnmiam Ampbitijonis nxo- ptavere» et cmra mixtnm, qno mige-( 



DyJovis pemeem»etHttrtniisma< bantBr atbletm. JAtffem pobefno'} 

In Libgraenim cnm Aateo pngnaTit 

S Nemtm ierror] Ib NemnsBa •jriva HorcnbM, tajm CBrtamen tee daseift» 

Argolidis leo, in Arcadia vero apci bit Lncanus lib. rv» 

MsinBlins mtarfectns est ab Herenle. 4 Fntna Etfg] VeMris SUm omtn- 

VidB Hb. SpMt* Epig. ar. nm ceftamfaie in SiciHa ^icim mi nh 



t Istyn» mimM] Ammm inteU HercBie» 
lige, pM- qno par Metangrmiam dlxil 



410 Bf. VAL. MARTIALIS 

Sylvarumque tremor, tacitaqui fraude solebat 5 

Ducere nec rectas Cacus in antra boves. 
Ista tuae, Csasar, quota pars spectatur areuae ? 

Dat majora novus praelia mane dies. 
Quot graviora cadunt Nemeaeo pondera monstro ? 

Quot tua Maenalios collocat hasta sues ? 10 

Reddatnr si pugna triplex pastoris Iberi ; 

£st tibi^ qui possit vincere Geryonem. 
Ssepe licet Graiae numeretur bellua LerBae, 

Improba Niliacis quid facit Hydra feris 1 
Pro meritis coelum tantrs, Augnste, dederunt 15 

Alcidde cito Di ; sed tibi sero dabunt. 

ea ; atque Erycemgravemftrosiratum in jndvere Siado ; et Caeitm tremorem iffhm» 
rum, qtd latentitm$ dolis Bolebat dueere blovet averta» in spebmcaM, lata^ o Cteear^ 
quota portio eet tua arefueJ lux nova mane exhibet mtiora eertamina. Quot ponderm 
proeumbunt graviora monstro Nemeao '/ quot tuea ManaUoo ttamit tua kaeta 7 Si 
tripUx eertomen pastorie Iberi reuotetur, kabea eum qui valeai anperare Geryonem. 
Quamvis crebro pradicetur bellua Lema Areadiee, quomodo Hffdra ped\fera poUst 
eomparariferis NiU? O Auguste, DU protaniis msritis eOeriter donaurunt flcr- 
eulan eeeloy at te dondbunt tarde. 



non reetas codex Florentinus, probante Farnabto. Alii legunt : Dweerenegleetau 
— 14 CodexValicanus, quodfacitiraferis, 

NOT« 

6 Caeus'] Valcani filtuty latro in- pretea hoc Epigrafliina referri ad 

signis, qui boves in antrnm suum Carpophonutt, de quo lib. Speet. 

cauda retro traxerat, ne earnm Tes- Epig. 27. et Domitiano tribnit quic- 

tigia deprehenderentnr. Hoc modo qnid venator ejos Carpopbomt facit, 
bovem Hercnli rapuerat, a quo de- II Pastoris Iberi] Oeryonis nempe 

prehensus in Albano monte interfec- trlcipitis victi ab Hereule in Hia- 

tttt ett. Virg. iEn. viii. pania. 



7 Istal Omnia nempe Hercnlit 12 Est tibt] Carpophomt i 
facta, o Cetar, com tuit tpectacolit 18 Bf Uua Lmuv] Lema ett Achaiae 
collata qnotampartem efficient? locqt, et palnt in qua erat hydra 

8 Mane diee] Mane cum bettiit novit qtpitibut ia locum abtcittorum 



pngnabant gladiatoret, post meridiem renascentibut pemiciotay quam I 

vero inter te. Seneca Epitt. vii. domoit Herculet. 

<Mane leonibut et nrtis homines, 14 NiiMas /iris] Croeodilot Intel* 

meridte spectatoribns tult objiclnn- lige, qui in tpectacalit exhiblti ia« 

tur. Interfectoret interfectnrit jn- terficiebantur, cum quibut iptasn 

bentnr objici, et victorem in allam bydram conferendam eate negmt 

detinent ctedem/ &c Poeta. 

10 CoUocat hasta] Lib. Spect. Epig. 16 8ed tiH ter»] Majora tnnt toa 

IS. dixit Poeta : ^ longo porrexit vuU getta Hercnlit factit, atque dlgnior 

nere pardum.' Ex hoc vertn, et et ecelo, quo tamea tarde donaberU, 

duobus tequentibiUi colligunt Inter< ut din rempnblican admin^tret. 



EPIGRAMMATUM LIB. V. 411 

LXVI. 

IN PONTILlANUMt 

SiEPB salutatus, nuDquam prior ipse salutas : 
Sic erit aetenium, Pontiliane, vale. 



i 8ie eris atermim codex Vaticanos. Diceni «rtennim codez Tbaanens. 
Sk erit; «tennriM, PontUiane^ vaie malit Heraldus, ut ap. Virg. iEn. xi. 
'Salve^ mi maxime Paliai ^ternomqne vale.' 

NOT£ 
2 Sic erit'] Sic tolebant antiqni sit hnmanitas. 
salutare*mortaos. Virgilins : ' salve, PtmtUiaMe] Qaem Poeta nt inor- 
mi maxime Palla, /Eternumqoe vale.' banum et agrektem faominem carpit, 
Sensns est : Te in postemm mortunm qni neminem nnquam ipse prior sala« 
existimabo, cnm omnis in te mortua taret. 

LXVII. 

DE HIRUNDINE. 

Hybbrnos peterent solito cum morerecessus 

Atthides, in nidis una remansit avis. 
Deprendere nefas ad tempora vema reversae, 

Et profugam volucres diripuere suse. 
Sero dedit poenas : discerpi noxia mater 5 

Debuerat : sed tunc, cum laceravit Itym. 

Cmm hMnmdmee more eoliio peterent kyemaUa receptaaOa, wm totacruremaneU 
in mdi$. Primo vere revertte agnoverufa scehu, atqne ates sua speciei dMcerpae- 
mat fugitivam. Tarde fnmUa eet : nefanda mater diianianda erat : «« <««?, cum 
dUaniavU Itym. 

4 Codex Thuan. deripuere iuam. Cctera nuUa varietas. 

NOT^ 

2 Mthidee} Sic hirundines dictss 6 Noxia mater^ Procnc in hirnndi. 

snnt a Procne Pandionis regis At- nem cooversa tnnc, inqnit, fuit dis- 

ticaBfilia,qu«inhirnndinemfuitcon. cerpenda, cnm Itym snnm fiiinm 

Yersa. Ovid.Met.vi. dilaniatum Tereo marito apposmt 

% Deprendere ntfa»] Nefas vocat, comedendnm, ob stnpratam ab Ulo 

qnod ista hirondo ab aliarom more Philomelam suam sororem, 
desciverit j nec cnm feliqois avolarit. 



412 M. VAL. MARTIALIS 

LXVIU. 

AD LESBIAM. 

Argtoa de gente comam tibi, Lesbia, misi : 
Ut scires, quanto sit tua flava magis. 

Le$bia, ad U nUncaaariem ex septinUrionaH nottOAe, ut eognMeeres quanto tna 
tUmagiiJUioa. 

In hoc Epigraramate Dihil varMot exemplaria, ant mannscripta, aat prelo 

eXCUBB. 

NOT^ 

1 Arctoa de gente] Ex Germanhi, 4aTos crines afiectaret. Jnveoans de 
qasB est sub Arcto ad Septeratrio- Messalina Sat vi. 121. ' £t nigrnm 
nem: Gerroani vero flavam coroam flavo crioem absoofidente galero 
alant, at Roroas nigram aleban^ raa* IntravLt calidum veteri centone In» 
tronae, flavam mereti-ices. SicPoeta panar.' 

Lesbiaa impudicitiam ostendit, qnae 

LXIX. 

IN M. ANTONIUM. 

Antoni Phario nil objecture Pothino, 

Et leyius tabula^ quam CiceronCi nocens : 
Quid gladium demens Romana stringis in ora? 

Hoc admisisset nec Catilina nefas. 
Impius infando miles corrumpitur auro : 5 

Et tantis opibus vox tacet una tibi. 

Antanij nihU oppaniure PheHna MgyptiD^ et minMi nacens totaproscriptoraoi 
tabula quam uno Cieenme : O insane, quid educis ensem in ora Romanomm ? Nee 
ipse CatiUnafecisset hoc scelus. Jmpius miles corrumpiiur improbo auro : et tanim 

1 Photino in edd. vett.— 8 Baderus kgendum eenset : /nciptimi omMSs, 4pc. 

NOTiE 

1 Antoni] Nota est Antonii tri- quentis dictlonis. Sic Virgtlins : 

nmviri historia, qoi multos cives Ro- < date tela, scandfte mnros.' 

manos proscriptione durante interfici Romana in oni] Hoc est, in Cicero- 

jnsslt, sceltts tamen minos alios omnes nem. t^nde lih. iii. Epig. 65. de 

interfieletts, qnam uJinm Cieerenem eodem Cic«rone: 'Hae tibi, BomsL, 

opprimens admisit: Pbotiims Mffjp^ capnt^, cnm loqnererls, erat.' 

tins Pompetnmmagnnm Jusau Ptele- 4 Nee Catilhm'] Notns.^x SaUnstil 

mei occtdlt. Historia. 

9 Rmmm sttingis'] Ultinam vocn- ' 5 Maeseorrumpitur'] Percntsor Cl- 

lem vocis prsMedeatia brev#m pro* ceronis. 
dnxit propter duas consonantes ee* 



BPIGRAMMATUM LlB. V. 413 

Quid prosunt sacraB {iretiMa «lentia lingvse ? 
Incipient omnes pro Cicerone loqui. 

peeuma vax mnm tOet Hbi, Qmd jwant cara siUtUia $aera UMgua 7 OmMis tNct- 
pient loquipro Cieeroae^ 

NOT^ 

7 PreHotal Hoc est, MagBO pretio cuni totoc popnlae dioftt, q«od jam 
■Ueatium fhistrm emUti, o Aatoni, taeet Cieero» Lib. n. Epig. 82. 

LXX. 

DE SYRISCO, AD MAXIMUM. 

Infusum sibi nuper a patrono 

Plenum, Maxime^ centies Syriscus 

In sellariolis vagus popinis 

Circa balnea quatuor peregit 

O quanta est gula^ centies comesse ! 5 

Quanto major adhuc^ nec accubare ! 



SffriaeMt emm$ m teUariolU pefims eireim tpiatuar halma e»meum»it eeutiee lax" 
wm uuper eUti donaium a patrono. O quania eat helluatio deeoxiue eenliee ! qnanto 
m^jor adhue non aeeumkere l 

De &friteo intcriptio est in edd. vett. Ceterattikll veriant Mlvi, aut acripti, 
ant impressi. 

VOTIE 

9 Piiman euuHet] Centena scilicet non aceambendo, nt mos ent heaes- 

sestertiom millia iotegra. Syriscm toram viroram, sed «edendo ventri 

itaqne manumissns dictam summam iadnlgebant 

a patrono acceperat, quam breviter 4 Citm Mnea ipuituor] Thermas Ne- 

consnniflit in popinis sellariolis, qnaR ronianas, OijIIi, Titi« et Agripps, ut 

tabernsB erant in quibus ganeones putant Interpretes. 

LXXI. 

AD FAUSTINUM. 

HuMiDA qua gelidas summittit Tiebula valles, 
Et viridis, Cancri meiiBtbus, alget ager^ 

Ubi uda Trdnda deprimitfrigidat vedteo, elfae ager vitmtfriget mentibut Can- 

NOTJE 

1 Trdmla] Vicns ant oppidom in ardet. Cleonaeus dictus, qnia prope 
Sabints spstate frigidissimnm. - Cleonas, oppidum Pelbponnesi, Leo- 

9 Coiim mentibut] Mense scilieet vem interastra deiuderelatum inter* 
JoliOy qno Canoer signum cflel^ste fecii Heccuiet. 
fervet ; et mense Augusto, quo Leo 



414 M. VAL. MARTIALIS 

Rara Cleonseo niinqtiam temerata Leone, 

Et domtts iEoIio semper amica Noto» 
Te, Faustine, vocant : longas his exige messes 5 

CoUibus : hybemum jam tibi Tibur erit. 

eri : rwra miii^auifii molaia Cleonao Leone^ et vUla semper ohjeda Auttro JEoH/o te 
invUatf o FoMMtine: lus eoUUtk» age Umgos die$ eeUiaoB^JaMfruitiM TWnre ktfemim 
tempore. 



5 7f, Fauttine, vocat Ald. Juot. CoIid. &c. 

NOT^ 
4 Noto"] VeDtus meridianus pluvio- ager adeo frigidns est, ut aestate non 
•us. iEolios autem dicitur, quod in jam frigido libure, sed Trebube 
ditione ^Boli sint venti. mansorns sis. Vide lib. iv. Epig. 57. 

6 A^6eniiim] Hoc est, Trebulanns 60. et 62. 

LXXII. 

AD RUPUM^ DB ORIGINE fiACGHI. 

Qui potnit Bacchi matrem dixisse Tonantem, 
nie potest Semelen dicere^ Rufe^ patrem. 

Cai Uadt toeare Jaoem nMUrtrn Baechiy iUi tieet^ o R^fe^ vocare Seauleu pu' 
trem, 

De origine Baeehi lemma est in Ald. Junt. Colio. Oryph. Pniman. JoniaD. 
Lang. aliis.— 2 Hic potmt SemeU» Beverlandi Ms. 

NOTiE 
1 Qiii potait] AifKfrrtop a Grffcis fabnla. 
dictus est Bacchus, hoc est, kabem 2 Potett SemeUn] Nam nt Jopiter 
duaM matreay Semelen nempe Cadmi vir et tamen mater, ita Senele lieet 
filiam; et Jovem, ex cnjus femore foemina potest dici pater» aut si hoc 
natns esse dicitur. Haec nota est absurdomy erit et illnd. 

LXXIII. 

AD THEODORUM. 

NoN donem tibi cur meos libellos 
Oranti toties, et exigenti, 

O Theodcref miraritne ear non dem tibi meoi Ubroe toHeM reganH atqae exposte* 



^^«^^»*»»»*»»^ 



Hic nnllam lectlonis varietatem exhibent exemplaria calamo exarmta ani 
typis excusa. ■ 



EPIGRAMMATDM UB. V. 415 

Miraris, Theodore ? magna caasa est : 
Dones tu mibi ne tuos libellos. 

Unti 7 Magna cauM td^ «e U miki tfea tuw UbeUoi, 

KOTJE 
1 NoH donem] Per se patet hoc tii. Epigramma 2. 
Epigramma, cui simile plane cst lib. 



LXXIV. 

0£ POMPBIO BT PILIIS. 

PoMPBios juvenes Asia atque Enropa, sed ipsum 

Terra tegit Libyes ; si tamen ulla tegit. 
Quid mirum toto si spargitur orbe ? jacere 

Uno non poterat tanta ruina loco. 

Atia atque Europa condnnt PotnpeiosjuteneBf at terra Libyaeondit ipium Pom- 
peiwDy H tamen ulla eondit, Quid mirum ri diffundiiur per univireum nmndum 1 
Taaiaruuianetpabatjacere uno laco. 



Hojns Epigrammatis lectionem non variant ezemplaria, aot manascripta, 
ant typis impressa. 

NOT£ 

1 Aria atque Europa'] Nobile elo- enim sepaltnm fbisse Pompeiam, nt 

ginm Pompeii et filiornm. Cneins patet ex hoc disticho: 'Marmoreo 

Pompeii magni filins periit in His- in tnmnlo Lidnns jacet, at Cato 

pania a Caesare victas ad nrbem parvo, Pompeios nnllo: qnis potat 

Mondam: Sextns vero a militibas esseDeos?' 

Antonii Mileti interceptns in Asia S Toto orbe'] Hoc est» in tribns 

ioteriit : Poropeiuspater in Africa ad orbis partibos tanc cognitis, de qui- 

Pelasiam occisas est, de cnjus morte bus Pompeios magnns triompharat, 

jam dictam lib. iii. Epig. 65. teste Cicerone pro lege Manilia. 

a Si tamen uOa tegU] Non constat 



LXXV. 

AD QUINTUM. 

QvM legis causa nupsit tibi LaBliay Quinte, 
Uxorem potes hanc dicere legitimam ? 

O iimnie, poteme voeare legitimam uxorem LeeUamf qua tibi nupeU propter 
Ugem? 

2 Uxorem potet heme dueere Bevcrlandi Ms. Cetera nnlla est Tarietas. 



416 M« VAL. BIAETIALIS 

NOTJE 

l Qum UgtB eaum] Legenn JaUam seeandmi lefu mAH i in ^qo Terbo 

inadalterotrevocavitDomitiaous,de Indit Poeta, cnm metn legis Juli« 

qna Juvenalis Sat ii. * qui tnnc leget noptitiet adnttera Inec L«lia, qntt 

revocabat aroaras.' LtBlia ergo adnl- legi obtecuta aliquo modo nior 

tera Qointo moscho nupsit, ne puni- legitima videri poterat. Lege lib. yu 

retnr. Legitlma nxor dicitnr qntt Epig.7. 

LXXVI. 

AD OINNAXf. 

Profbcit poto MMhridates scDpe vetketto, 

Toxica ne poasent sasva noc»<{ aibi. 
Tu quoque cavisti ooenaiido taia male semper, 

Ne posses unqoam, Cimiay periie ftune. 

iSbrpe hoMato veneno conieeuim eti Iffi^hridaiet, me frinuerwdele poeeet obeeeettbL 
Tu etiam^ o Cinna, eeeiumdo eemper tam wude^ fremditH ne peeeee wtfnnm n«c«rt 



1 Prefeeit leto ex codice Florentino citatBeTerlandus. 

NOT« 

I ProfecU potol Plinios lib. xxv. etiam nomen ejos retinet. liKaa 

cap. 2. ' Uni ei (Mitliridati) exco- inventum aotomant sangninen aaa- 

gitatum qnotidie ▼enenum bil>ere, tnm Pontieamm miscere anlidoAis, 

pnesumtis reinediis, ut consnetndine qnoniam veneno viverent.' Do oo 

ipsa innoxiom fieret. Primo inventa agit etiam Gellius lib. xvu, cap. 16. 
genera antidotl, ex qnibns nnum 

Lxxvn. 

AD MARUlaLUM. 

Xarratur befle quidam dixisse, MaruIIe^ 
Qai te ferre oleum dixit in auricolam. 



Ad Pedwr^fiam inscribitnr in codice Florentino.—S Qnt teferreeiemi} 
landi Ms. ' Lege tokue vel potios tolee^ quod nihil alind est quam fimciom in- 
flammatio et tomor. * Ut eoim iili qni toUe luibent in faaciMBy ooa posannt 

NOTJE 
2 Qui teferre'] Assentatores enim, tur. Alii aliter explicant hoe a^ 
dum potentioribos blandiuntnr, in ifium, et legnnt, w uMriadOf nt sit 
eorom anret olenm infnndere videa- aenot : Mandlnni ' rigida et snpioa 



£P16RAHMATUM UB. ▼. 417 

loqoi» Ita nee aodire qui cw InbeBt i» mrtaOtu Iteqae alt illem noUe 
aodire» sed semper loqni/ Beoerlmd. * Ingenioia tatis hmc conjectnra 
Beverlandi ; ted vereor ne t6k$ h. 1. adTersum tit metro/ iVenudmf. Alli 
leffont, «Mrjciila. 

NOTJE 

aure fniste» id ett, omnia aversantem anrem snpinant. Qni loqni non poe- 

et fastidientem aliorum dicta. Sic Bet, apod anttqnos dieebatnr olenm 

lib. VI. Eptg. 42. ' Non attendis, et ore gestare : ita qoi nihil andit, vide- 

anre me supina Jamdudnm qoasi tur oieum ferre in anricnla. Vei, 

negligenter andis.' Metaphora docta Poeta irridet Marollumy ita capnt tn« 

a gestu eorum, qnibus aliquid in cnrYantemy ac si in ea olenm tnlisset. 

aorem infusom est; et, ne effloaty Eligat lector. 



LXXVIII. 

AD TURANIUM. 

Si tristi domicoeiiio laboras^ 

Tarani, potes esnrire meciuB. 

Non deenmt tibi, si soles wfvhuv, - 

Viles Cappadoc», gravesque porri. 

Diyisis cybiam latebit ovis: 5 

Ponetnr digitis tenendus unctis 

O Ivfwity M AflMS domi ctntM4ruitMf Uctt Hifi Mtwvrt ommior. & solsi vnp^ 
aorc, mlet C^qqMilsctf, ti jmri socco grmn ntm OH dtttwU. Cjfbmm dtbtetui 



Ad Ttrtmum ioscriptio est in edd. Yett.— S iVon dtderint st tok» propmqMi 
Beverlandi Ms. st toUM propnqm liabet etiam codes Heraldi. Non deentnt 
. tihi tettUet propinqute legendnm censet Merola ex vett. libris.— 6 Et divft 
SweUnMm in cod. Florent. DitUit cibitm Ald. Junt. Coliu. &c.— 6 Ponetur 
dtgitit tenemlut jutit ed. antia. Ferrar. an. 1471. Ald. Jnnt. Colin. Orypb. 
Ornter. &c. uneiit debetur Lipsio Epist. Qnssst i. 5. Cf. Pers. Sat. vi. 70. 
Flor. II. Sat. S. 126. et Jovenal. Sat. v. 87. Ant. de Rooy tentabat udity ab 
hnmore sc qui succidis caniibus tenendo exprimitnr. Qnod epitiieton et 

MOT£ 

l.i)esdioaMri9] Novavoxlepldeficta qnibus Ub. m. Bpig. 47. Plinius 

a domo et cmna. Turanins singularis Ub. zix. cap. 7. fadt mentionem 

fnit nostri Poetse amicns, de quo Cappadocarom. ' Diligentiores/ in- 

Itemm epistola lib. ix. quit, ' plura genera [lactucamm] 

9 £sttrtre msctiin] Hoc est, conten- faciunt, pnrporeas» crispasy Cappado* 

tns esse frugali mensa. cas, Oraecas.' 

' S Si tdlet vpowfMWf] Nimimm tibi 6 CyMmn] Est piscis gennsy ex 

non deerant qu» bibendi desiderium quo cibns conficiebatnr simul cum 

ezdtent. Mernla legit : Non deermU ovis modice sectis. 

iUfi tettUet prdpinquee: hoc est, ses- 6 l7iuft«]Te8te.Lipsio,propter in- 

siies lactncaB ex vidnis bortis, de fnsnm canlibus oleum. Alil leguot 

Deiph, et Kor. Clu. Meenitd. 2 D 



41& M. VAL. MAJRTIAL» 

Nigra caulieiiliis yirais patona» 

4igentem modo qni reliquit hortam : 

£t pultem niveam premeiis botellus, 

Et pallens faba cum rubente lardo. 10 

Mensse munera si yoles secandaBt» 

Marcenies tifA ponrigentur ht», 

Et nomen pyra que ferunt Syroram ; 

Et quas docta Neapolis creavil^ 

Lento castanese yapoie tost» : 1& 

Vinnm ta facies bonum bibendo. 

Post hsec omnia forte si movebit 

Bacchus, quam solet, esuritionem, 

Succurrent tHri nobiks olirm^ 

Piceni modo qaas tnleie ramiy 20 

Et fervens cioer, et tepens kqrious* 

Parva est coenalay (quis potest negare ?) 

meHi a f fp&nei M r in nigra pofelbi, £i h^Mwimpomim camdiimptMi^ H pMd^fabm 
cmm fid>eiUe lando, & dona menM $eeundtt tibi plaeebmU^ marcenim wom tiki ap^ 
pweniuTf ei ptfraqiue denomxmtniur a SyriSy et eoManea totim ealere mader^a^ 
puu prodnxU emdiia NeapjoHe: poiando probabie vimm eiwe 601111111. Poei keee 

modo prodmmnmi oiem Pieena^ ei Jmrvene eieer «pponetnr, ei iep emkifimtm. Em- 
gtm df MMMiteaif^Mit poieei bndicimi ?_} mi wUui dmeimmUbiem $me mitme nnboammm 



tnmmo jare BnrmanBU Tindicavit Nasoni Art. Am. 1. 608. abi * nncta ' Danui 
feliciter ex nonnallii codd. defendit Beiniios.— 7 Nigra coiiatime in eda. ▼eit. 
-*18 £< nomen pira in iisdem.— U Codex Bodleianui et BeTerlandi Mn. 
Mcltf.— 18 Bererlandi Bit. 911«» eoiei esimmrUionem.-^%S Nee crmmmm diwiini 

NOTJB 

neHe^ propter antithesim algentit 10 Rubenie larde'] Ral>ent dicilar 

borti. laridam ▼etut et lamotnm. 

Ei pnUem'] De pnltibnt tcribit IS Mmreeniee mmt] Alfi tnteUignBt 

Apiciot lib. t. cap. 1. Nivea dici- maturat : alii, Uquore perfbtat. 

tiir,iioc eit, ex farina tritici candida, 16 Ftmun <«] Uoc etty Si hiUriter 

Lib. II. cap. 6. Sic botellum detcri- Tinnm menm bil>erit, qnalecumqna 

bit Apiciut: * Botellnm tic faciet es tit, ottendet tibi tapere. 

ovi Yitellit coctit, nucleit pineit con- 17 5i mooebii] Prafa ^'uul bibebaat 

citit, qnibnt cepam, et porrnm con- aatiqniy nt ▼omitn pnrgarent ttoma- 

citomy tbotque cmdum admitcebit, cbnm, qoo miyor deinde foret edeadi 

cum pipere modico, atqne ita intet- et bil>endi appetentia. 

tinnm fkrciet, adjectoqne liqnamine, 80 Picetd modo} Do olifia Pleesit 

et Tino decoquai.* dictnm lib. i. Epif . 44. 



BPIGRAMMATUM LIB. V. 419 

Sed finges nihil, audiesve fictam^ 

£t Tultu placidus tuo reeumbes ; 

Nec crassum dominus leget yolomen : 25 

Nec de Gadibus impTobis puellao 

Vibrabunt cane fine pmrienleB 

Lascivos dociOi tremofe Inmbos. 

Sed^ qudd non grave sit^ nec teficettim, 

Parvi tibia condyli sonalHt 30 

Haec est coenula. Claudiam seqoeris : 

Quam nobis eupis esse te prioiaett. 

«BMfiMiMi, €i «mmMu firwU tua serma, uu hmiM Utti damm twlwiiiw, ntf 
frwria/U» mae Jku fmUm tx kuem§ GedibMM eigUgbwU petMkmUe haabtM deciH 
iremm^: at tilna pmi eondifU eonabU^ quod nec meleeium eUp nee iUepidMm* Bae 
eet eeenMlai eeqnerie Ckmdiim^ qjeam tn epioe adeeeepriue quamnoe. 



legee codex Florentinus.-— 20 Sed quod nec BeYerlandi Ms.— SO In eodem» 
eandtfUe. — Sl. 32 CUaidiam sequerU Quam nolne eepU eeee turpiorem In edd. 
antiq. cnm Ald. Jnnt. Colin. Qrfph.Stc. Claudim HquerU? Quam nuUU 
eupUeeee turpUrem iegnnt mlii. Hae eei eenuta: eredojam eequerU, JamnebU 
eupU eeee te priorem; yel, CXoiidtfun eequerU Quee mobU emU eeee te prUrem le* 
gendmo censet Hecsldin. Gemdiam nfuerU BevnlaDdi Mt. eeee tu prierem 
c«dex Pnbnanni. 

NOM 

21 Btfervene cictr] Oenns e«t pisi, dnoebcntur. Llb. ii. Bpig. 42. 

▼el ab igne cocti, vel natnra feryidi. SO Tibia eondffU] Condylns tibicen 

Lnpinns tepene dicitnr, qnia aqna fiiisse videtnr. Alii pntant loqni 

tepenti macerabatnr : est vero gemts Poetam de tibia qnee parTum haberet 

legmninls. Ibrameo instar condyli, qni proprie 

22 Parva eet cMmda] Sed jncnnda, nodos est in digitis incnrTis extans. 



qnalis esse solet inter amioos, in qaa, Prfor tensus mihi Tldetur melior. 

qnicqni^in bnccam Yenerity qotsqne ti ClondM»] Hoc esc, Aderit et 

garrietsinenllodelatommtimore. Clandia a te amata, qoam libenter 

24 VuUu tuol Hoc ett, non com* seqneris, et omninm primam adeste 

posito in alterins gratlam : nec tibl, cnpH. Legnnt ^il : Qnee %obU eupU 

inqnit, ero molettnt longi volnminit eeee te priorenu Vnlgata lectio : Qiiam 

lectione. iidMt eupU eeee turpierem: ne ifllnt 

26 l^e^Godi^at] De qnlbnt Rb. i. amore capbunnr, ut nempe tirtnt ea 

Epig. 42. nnde pnelite talutrionltt potiarit. 
levitate et lasdYia fiimosm Homam 



420 M. VAL. IfARTIAL» 



LXXIX. 

IN ZOILUM. 

Undbcibs iina snrrexU, Zoile, coena; 

Et mutata tibi est synthesis nndecies : 
Sudor inhsreret madida ne yeste retentas, 

Et laxam tenuis laederet aura cntem. 
Quare ego non sudo, qui tepum, Zoile, ccenot 5 

Frigus enim magnum syntbesis una facit. 

ZoUif mtmxiMii wndiein Mna cama^ aiqtu wdedtt WMiaxMi mf athwm ^ 
ne Bador rttenhu remtmerei tii veete fferfiuat ei e«i«if aarm meerH rtmntm 
eaiL C^,Z9a«, cyoadiiiiid*, ftri €«m teoimf l/iM aiimiy^ 
magni/r^ene, 

1 Ihdeeiee iom tarrea^ ed. astiq. Femr. Ald. Jod. Colin. &e. Lectio 
nottra debetnr TQmebo lib. xxiii. cap. 18.- S Et «Mlala tUn SffMerie edd. 
▼ett. 

NOTJE 

1 Undeeiee] Zoilnm hnnc, de qno 46. 

Jam lib. ii. Epig. 10.. carpit, qni alia 4 Icnufi cntaii] Propter indorem. 

de caoia ayntbeiim non mntabat, 6 Frigue «ntM] Solni iudai, ilii 

niii nt inamm veitinm copiam oiten» frigent, qnippe nnni mnltaa habei 

taref. Syntbeeii Teitii eit qna domi iyntbeiei, qnaa oitentarecnpii. lib. 

ntebantnr Romani in ccenay et foria n. Epig. 10. 
Satnmalinm te^iporei tlb. ii. Epig* 



LXXX. 

AD 8BVBRUM. 

NoN totam mihi, si yacabis, horam, 
Dones, et licet imputes, Serere, 
Dum nostras legis exigisque nugas. 
Durum est perdere ferias : rogamus^ 



O Seaere^eicaemeriiymmeedaBmUiikaram »aa ieiam ; ei Ueet aeeriba»mmieri: 
ftm «1 aarill€r« olM dMM iotfleii a<9Me eaDamJnw «offrM 



^i*^^»»» ^»»»»«»1*1» 



1 Famabini malit, vaeedni. Cetera, non yariant oodd. ant Ubri impccMl. 

NOT£ 

S E< Mcei Mipitf €i] Hoc cit, Per me debitorem fadai. 
licet nt me aemihone mibi conccM» 



BPIORAMMATUIC LIB. Y. 421 

Jactnram patiaris hanc, ferasque. 5 

Qaod si I^ris ipse cam diserto 

(Sed niimqaid samus improbi?) Secondo, 

Plus multo tibi debiturus hic est, 

Qoam debet domino sub libellus. 

Nam securos erit, nec inquieta 10 

Lassi maimora Sisyphi videbit ; 

Quem censoria cum meo Severo 

Docti lima momorderit Secundi. 



€tfm»h9e daMiwm. Qnod ti evdcerU i$ta atm elequenti Seamd» (ai MiMMtf 
mmmemfmieaieeT) hie Kbeliu» tUn delfiiwnu eei nmUopUa quam eno aueleri. iVMi 
itameeriifUeeepeeleirii inmUia eaxa d^aiigaii SiejfplUf qaem memerderii camria 
9imeiMrmmi£kamdi aimiu cvm mm Severe, 

NOTJE 

. 7 Amwi imfreUi HoQ ett: Num- libeHiis non «dibit Inferoi. Dicebut 

fiM sam imp Nenty qni te rogen at veteres poemete adire Inlereey et in» 

meos libne tegM» enm tn gntvioribns terirey cnm non legereiitnr. 

nefotiii operem des? Secimdijam IS Lbaa} Egregia Metapliora. 

meminit lib. i. Epig.S. lima babet snos dentes^nnde didtnr 

10 Nee tefnMa] Nota Sisypbi fa- mordere fermm, enm Ulnd polit. Sie 

bnle, qni in Inleris ingens saxam sine emditi virl cmendando Tersas impoli« 

nUa qniete moTCt. Sensut est: Bf ens tos mordent sen polimt 



LXXXI. 

AD iBMlLIANUM. 

Sbmpbr eris pauper, si pauper es, /Emiliane. 
Dantur opes nulli nunc, nisi divitibus. 

JSmilieaCySCMpsr erti ^awsy siigrtaaf ss: naac nadi dsaaater dMli« aisi 

9 Dttafarepcf aaiSs Ald. Jnnt. Coiin. Orypb. aliae tett. 

NOTJE 

1 Semper srit] Mores soi temporis Sat. ni. cnm de Codro panpere et 
earpit PoeU, qao soli dirites rem Artorio dirite agit. 

faciebant. Idem qaeritor Jnvenalis 



422 M. VAL. MAXTIALIB 

LXXXII. 

IN 6AURUM. 

QuiD promittebas mihi millia, Ganre, daceiita: 
Si dare non poteraa millia, Ganre, decem 1 

An potes, et non vis? rogo, noii est turpiiis istodt 
I, tibi disperdas^ Gaare: pusiUiis homo es. 

O Gnre^ cmr mdhi pMed>arii dneenia miUia ; «i ««9106««, o Gaure^ iarfiri de- 
eemmiUia7 AnpoU$fet»miplaeei? Namie ilhui, puuo^ inkemeetiiMB eei 7 /,fiM 
mUpefea$f ee moma MrauMi^ 

S. 4 Anie peiee et nen SdireYel. ed» an. 1S70. operaim Inpen* An pei eef ei 
non etff, rogo7 Non eei tnrpine ietnd 8i tiU: JH^^ereaOf Oamre^ paeiUmt koma ee 
correxit Liptiiu Epist Qnrjt. 1. 5. qas lectio non miniu intricata ett, jndicio 
Heraldi, qni proiNMuit: An poteoj ef iioii vii? Rogo mem etH tarpem idmi Ste 
tiin? Diapeream^ Gaicre,^^. Ant. de Rooy coig. Atpoieefeinemvie: ^^g^jj^c. ot 
rit Prolepsis. At dices fortaase, te poMO qnidem ; ted non Telle. Cr. Cic. 
Pam. li^. ▼!!. Bplst. S». A» KM ieeperae eod. P«lnm«ni : JH MM etiam ht 
Beverlandi Mi. LBeti»ttootfm debetur SeaNgei«« ' 



NOT^ 

9 Si dart Mtt pMras} Vel ftKnori^ 4 I, HH dkperda» [dfi^icraai} Bme 

▼algtalia. lactioattkividctnr perobscara: am- 

S RogOf a«i ail] Hoe eot : Si potaa ■imftoptiai^BMa jadidaylegk Hec^* 

dare, et non Tis, cnr mihi promitte- das : An potee, et non aie? rogo Mtt «sl 

bas ? Nnmqnid hoe tnrpins est qnam tarptat ieimd Sie OH? Ditpertam^ 

si mlhi ab initio petenti denegassea ? Gawv, pasilh» Aaaie es. 



LXXXIII. 

AD DINDYMUM. 

Inskqubris, fugio; fagis, insequor; ba&c mihi mens est: 
Velle tonm nolo> Dindyme, nolle volo. 

Jneepurit^fiigio:fiigie,in»epM': hme eet mea teniamkia : pufd tie^mdkinem 
plaeei : qnod non tieygraium eti. 

^ *^ ^^#^^^« « ^ 

1 /NiSf«sriff,/i^ ;/ivii| <* tepm in codice Thnaneo. 

NOTJB 

1 /ttiifMiriffy/Mfio] Per se patet hoc Dindymi ▼olontatem a sno esst di* 
Epigramma, qno lepide docet Poeta ▼ersam. 



fiPIGRAMM ATUM Llfi* V. 43S 

LXXXIV. 

AD OALLAM. 

Jam tristis nacibns puer relictis 

Clamoso reyocatar a magistro : 

£t blando male proditos fritillo, 

Arcaiia modo raptas e popma, 

^dilem rogat adas aleator. 5 

Satomalia transiere tota, 

Nec monascala parva, nec minora 

Misisti mihi, Galla, qa» solebas. 

Sane sic abeat meoB December. 

Scis certe pato vestra jam venire 10 



Jmm fmer Mothit Mtclu wteilm revoctttw a damM» prmeepi^ : ti* 
mUaiar tme m mm ode prorffeii sono fttomit/rt<iflt wrf» abnptM» ex eeereU pepim eb. 
teetmtnr /BdUem. Setermdiammim ^ftexenoA^ uee mieuti ed me, o CMip mh- 
miieiila eMgwm^ nee eemere, fnm eemmunerei», Sie kerele ^fhiat wm» Decmher, 



m^<0i0>^*0>0>0<0>^^^ 



t Bt UoMde mdle perditu» in edd. vett. Et hkmde mdle pretkm» BeTeriandl 
Ms. — 7 * Pro mmnM»cuU perva puto reponendum «loiiiaciifa pereoj qnia ntimora 
•eqaitor, ne bit idem dicat.' Ita Heinsios ad OTid. p. S54.— 8 BeTerlandi Mt. 
et cod. Pnlman. qMmm»oUba»; et tic Heintint infra.— 9 ' Same pro At me nnnc 
leptur: qoi naevus totom ferme Epigrammati acomen interverterat. Retti- 
toamnslepidittimnm Carmenyanteqoam manom de liac tabnla toUimutyetOai- 
lam Martlalit Natooianit Heroitin addamot : Sahematm trameiere teta; Nee «»- 
miiarfa parca^ nee muura Misigti mtAty GaUay gmam mMa», Atf me eie abeat mua» 
Deeember, Sei» eerie palo, oetfro joM, t^e. Omnia jam optime te nabent. Prioribnt 



▼ertibos taogit Oali« aYaritiam, qotB com tolent panra temper miterit > 
cnla, nunc mtttat nolla. Perperam legebatnr, amm eoleba», Deiode Smu pro At 
me frigidittime profecto. Allotit ad formolam muantiom, ' Non tic abibit.' Ne, 
inqnit, impone ferat indonata mil&i bmc trantiitte SatnmaUay at prozimb 

NOT£ 

1 Nmdba» rOicti»] Nocibnt lodere Adili, magittrato nenpe eni id cor» 

aolebant pneri Romani Satnroaiiom erat» pooiebantnr. Fritilloty Pjrgnt 

tempore, mente tcilicet Decembri» ten torricola ett, ez qoa mittebantnr 

qno Tacabaot a stodio. Qoinque Tero tessertB in Ubnlam Insoriam. 

erant legitimi Satnmaliom dies (lib. 6 &i<«nMlia <rantitr«] Qnibotnem- 

▼II. Epig. 6S. et lib. iv. Epig. 84.) pe solebant amid ad tete invicem 

qnibnt finitit ad ttndiom roTocaban- mnnera mittera. 

tnr. 9 Mea» Deeemiber'} Qoo mente 8a- 

% Et hkmdo'] Satomaliom tempore tomalia Tiroram celebrabantnr; Ka- 

eoncet^m ent jnreoibnt Tiritqoe lenaitTeraMartutSatnmaliafoemlQa- 

alealndere; at pratteritit Satnmaii- mm. Snet in Vetpatiano: 'Sicot 

bot tl Indentet deprebenderantor ab Satonialibnt dabnt ▼irit apopborata, 



424 KPIGRAUMATUM LIB. Y. 

Satanialia, Martias KLalendas. 

Tniic leddam tibi, Galla, qnod dedisti. 



TauB, 9pmor^ Martku Kakndms vettn 
GuWi, tUn nUihum ^md 4owistu 



Stghtnuiut joM cpprapiuiqiutri» IVacy o 



^^i^^»^»»^»'^»»»^»^» 



Kalendit MartlU ittam e|^ illiberalitatem tnara parl partlmonia probe iilclt- 
ear/ Ita tcribit idem Hei|itiiit ad Ovid. Herold. Epitt. xxi. 81S. * Same 
eleganter concedenti intervit Injoriat certe In Martialem fnit Helntins, ooi 
boe ei eripere lit conatnt, proqoe eo reponere At ne, Vide Bnrm. ad Ovid. 
1. c. et Nottmm infra lib. n. i,p\g. 89.' Ani. de Raof ^IO Seie eerte^ fiOa, 
HMtra ea exempl. tao vet. probat Pnlman. ct tic BeYcrlandi Mt. Pe per- 
mutatione pronomlnom *notter/ et* Tetter/ Tlde noi ad Tlban. iv. 2. 84. 

NOTJE 

Ita et Kalendlt Martil fominlt.' nmtromB: ot domlnl Satnmalibna.' 
Macrobint lib. i. cap. 19. * Et terYit Jnvenalit Sat. ix. 5S. * Mnnera fie- 
[menia Martlo] omnaa apponebant mineit tractet Mcreta Kalendit^' 



M. VAL. MARTIAUS 

4 

EPIGRAMMATUM 

LIBER VI. 



f. 

AD JULIUM MARTIALBM. 

Sbxtus mittitar hic tibi libellus, 
In primis mihi care Martialis : 
Qaem si terseris aore diligenti, 
Aadebit minas anxias tiemensqae 
Magnas Caesaiis in manas yenire. . 



ilfaiiMlif, fM^ iSki ibme leacliciii fiftnan: fii€m «i 



\ deest in edd. Tett. ' Ego hoc Epifranune credo ad aalciiiii icribl» 
oiunTii elii dicant iptiim se aUoqoi.' CeUeraiiii.— 5 Sont qoi leganti ilf^^ 



OmiM 
Mrb aedi 
Cfaarui. 



qoamTia 
CMtria. 



NOT^ 



1 tei«4iM<liliir] Hoic Epigram- 
mati deest titolaa in antiqoia eodid- 
boi^ In novia ?ero reperitor, Ad 
JmKmi llftrtkikm, de qoo Jam lll>. v, 
Bpic.91. et Ub. x. £pig..47. et lib. 
sv. £pig«64. 

t i8i larMrit] AUndit ad apongiam 
de qoa Ukir. £pig.lO. Hoc eat, ai 



acrijadicio, qnvi 
rate deleveris, et emendnTeria. Amn 
diJ^gentf dizit, qnod anperblaalmnm 
ait anrinm Jndidiim. 

9 ]Uagnt$] Sic Jam do DomltiaM 
locotoaest lib.iT. Eplg.S. ^lngeii^ 
tiqne tenet pocnla parca mann.* Le> 
gnntaUiyilfiViii. 



426 M. VAL. JIARTIALIS 

11. 

ADULATORIUM. 

Lusus erat sacrse connubia fallere taedaB : 

Lusus et immeritos exsecaisse maies. 
Utraque tu probibes» Csesar^ populisqae fatntis 

Saccurris, nasci quos sine fraude jubes. 
Nec spado jam^ nec moechus erit, te praeside, quisquam. 5 

At pritts (6 mofes) et spado moochus erat 

JoeuM erai deeipere em^Mgia aaeri matrimmmj etjoeuM erat eattrare maree rime 
emtaa, O Caear^ ta veiae uhvqMMf et eubveme peptUiM veMturie^ fiio* imperme gigmi 
timedolo, NeejamuUue epadoeritfneoaMier,to /Mfimtore, Md jNiw , o «orft, 
<l jojii jpodo erat aduUer, 

Ad Caearem intcribitar in codice PulmanDi. Vide Bionem Nicfennm in 
Domit— 1 Ludue erat legit Cahterinng. Lueae erat aer^e cbdex Floreniinnt. 
— 2 Lueue et tnniMMrof in eodem codice.— 4 Beveriandi Ms. fifad aimo 
fraudejubee, 

NOT.C 

1 Lueaa erat] Hoc est, antea luius adnlter sn» nxorit. Jnvenalis Snt. i. 

erat adnlteria committere, et marea * Cnm tener nsLorem docat tpadoy' 

cattrarey qnod otmmqne fleri probi- &c. Vel potint intellife etiam apa* 

bnit Domitiannsy teste etlam Sne^ dtones mnlitribns, qna parere noUent, 

tonio in Domitiano cap. 7. gratos fnisse, infra Epig . 67. Jnven. 

4 Stuefraude} Id est, legitime, non Sat vi. S67. ^ Snnt, qnas ennnebi 

tx adnlterio. losbeUes, et nollla seaiper Oscnla 

6 £t apado^ Qni dncebat nxorem deltcteni,' 
■oo sibiy sed allis, nnde ipse erat 

IIL 

DB PILIO DaMlT14NI. 

Nascbrb, Dardanio proraissaiii Bomen lulo, 
Vem.i)6am soboles: DBScere» magne puerk 

O noiMfi pfomtMnm DnrdaRto /alo, oriro, o veraprogeuiea Nummum ; o magua 



^^**^^-*^ 



Ad Ceamtrm est lemma in codlcoPnlmannl.^ Bt toto Pkryxt Beteriandi 

NOTiE 

l Naoeere^ Darduuui] Inlo nempe bnmr. Llb.T. Eptg.S. 
iH»AMpi«mloerantfataaUqnando Magne pueff] Bk H^mlCln mim^ 
MMitnmm honc poemm. cnjns mentionem facit SnteCwrins in 

% Veru Dsw»] Domitianns enhn I>onilt.eap.t.ne« ok MieTltl cjns 
ejus pater Dominns el Dens appella. I^atrit ftia, cii)iis amore miecra peri- 



KPIOBAMMATUM Ll£. VI. 



427 



Cui pater aeteraas post saDCnIa tradat habeoas : 
Quique regas orbem com scBiore senex. 

Ipsa tibi niveo txabet amea pollice fila^ 
Et totam Phryxi Jolia nebit ovem. 



Cw immortatea htbenoM cammUtai genitor foei MrcKla: «f fn» 
'gnbennm miadmm ewm aemore patre. Julia ip»a^ eandide peUiee daeH pr« te 
fia, et nelnt tetam evem Phiryxi. 



^^^^^^^^^^^■^ 



Ms. £1 toeoM Pkryxi JuHa mibit oeem codez Florentiimf. 



NCmE 



bftt DomitianiiSy qnam coneeptom 
abigere coegit, teste eodem Siietonio 
cap. 32. in Domit. < nt etiam cansa 
mortis illins extiterit.' 

S Habena»'} Hoc est, imperinm ad- 
miniatrandnm» pwifBam D emi^lawi a 
din illnd rezerit. 

S J|M« tihH Jnlia a Domitiano pa- 
tmo adamata, te filhmi e}ns amabit, 
et Parcamm partibns fnngetnr, tibi* 
qne dncet filaanrea, qnae snmmam 
lalicitalasi ponendmil* 



6 Ei totam wMm] Hoe est, tibi 
nebit totnm vellns aureumy qnale erat 
arietts illins, quo ▼ectns mare tnye- 
cerat Phryzns. Ez Hetmscornm 
antem doctrina aries aureo vellere 
oroatna impcratofi omBim vefum 
copiam portendebat. Sic Vlrgilius, 
Angnstnm felicem fore coi^iciens9.aiJt 
Eel. iT. ' Ipsesed in pratis aries jam 
anavo rabeati Mnrice, jam cioceo 
mntabit vellera Into.' 



IV. 

ADULATORIUM. 



Cbnsor maxime, principnmqae princeps^ 
Cnm tot jam tibi debeat trinmphos^ 

O eflisor maxme, et priMepe principamf eum Roma jam tlH debeai toi «rtwn- 



wddalafornMi lemma est in omnibns edd. Ad Cmearem in codd. Vatt 
Florent Bodl. et BeTcrlandi Ms. <Sic(sc. iidala««riiiiii) Ub.z. Epig. 73. et 
lib. XII. Epig. 15. Non ridetnr lemma ab ipso Martiale Epigrammati sno 
inscriptnm.' BefBerkauL 

NOTiE 



1 CsMor nmxime} Vlde Snetoniam 
In Domitiano cap. 8. DoMHtanws te» 
.Tocavit legem Jnliam de adulteriis 
pwf itndiSy mMs eastvari Tetnit^Ves* 
talinm impodicitiam severe coercnit; 
Coraeliam enimrirginem mazimam, 
absolntam olim, dehinc eoorietam 



defodi imperaTit ; nnde merito maz- 



Primeipmmqnepriaeepe'] Romanoram 
esin» ImperatDri eztefamiia g e a li nm 
reges tribnta solTebant. 

3 Toi irimmfkm'] De Dacis, Cattis» 
etSarmatlSi de qnibns supra. 



428 II. YAL. MARTIALIi; 

Tot nascentia templa, tot renata^ 

Tot spectacula, tot Deos, tot nrbes : 

Plas debet tibi Roma, quod pudica est 5 

pkM,MtempUfun>a,Mrt8HiuUfMMpeei0aih,toiSm»M cmMe$;tiUi€^ 
bet plwyq^ cattaeet, 

SOTJE 

S Naeceniia tempU] Lege Sneto- Toliilt. 
niam in Domit. cap. 5. Tet wheB] Popalornm qnoa Wcit. 

4 Tot epeeiaeaUL] Snetonins cap.4. 6 PIm debet] Revocatit legibns 

Lib. ▼. Epig. 19. qute impadicitiam coercerent, plot 

Toi Deoe] Ipsnm Oomitiannm in- meritna et de nrbe Roma. Snet. In 

- tellige, patrem cjnS| et fratremTitumi ]>omit. cap. 7. et 8. illat leget rcoen- 

quot in Deomm nnmemm referri tet Vide Epig. 2. tnpnu 

AD C^CILIANUM. 

' RosTiGA mercatus multis sum prsedia nummis: 
Hutua des centum^ CaBciliane^ rogo. 
Nil mihi respondes ? tacitam te dicere, credo^ 
• Non reddes: ideo, Caeciliane, rogo. 

ilfiiftttiaMimit end peteeetUmee ruetieae: oCaeiUauey era miUd ise «Mtemnwfnt. 
NwUmnudhidaareepoaeamf pato te taeUmn dieere: Nomreddte: iiekeop o Ceeei- 
Uaaef oro. • 



^#»<^ ^ ^ ^^^^^ 



1 IbiifiM mcretfM nMmmiff jnm prm^ mMUie Ald. Jnnt Colin. Orjph. 
Pnlman. Jnnian. Lang. Stc, Nottmm ordinem tervant Ornter. Scriv. Faniab. 
Schrevel. BarboOy &c.— S NU mUd reepondeoy taeiio te^ ife, BeverlaBdi Mt. 
NUmild re^omdee^taeiiumf ifc. tine interrogatlone in edd» rett. 

NOTiE 

% Dee eentam] Millia tcil. tetter- tnrvt, non rofarem, qnia non gralit 
dnm. daret, ted potcerem, nee preclbna 

4 Ideo rogo] 81 enini ettem reddl- nterer. 

VI. 

AD LUPBROUM. . 

CoMCEDi tres sunt: sed amat tua Paulla, Luperce, 
Quatuor; et x«fi> PauUa wpicroewinf amat 

IVtitNalmMNK.* oitumPauUafQLupereefamutpuimr: et Peudla tirdei per- 

eetmm mnlnm. 

l Codez Polmanni : ted amai tum Paulm Lupereoe» 



BPIORAMMATUM LIB. VI. 429 

NOTiB 

1 Sidamai Hm] Ptnllain IrrideiWy penoiutlaboret:* ttmcnqmrte per- 



I excnsAt qood ameret qnatnor eo- sone potett indnci, qn« vel mnta Bit, 

mcedoey nec eam facere prcter legem Tel parce loqnatnr. Tacite intelUgit 

Dramatis ottendit : licet eoim in Sce- Poeta, omnes cooMedoa qnotqnot sint 

Mi trea tantnm coUoqni inter ae con- a Panlla amari* 
▼eaiat: Homt. ',Nec qnarU loqni 

VII. 

DB THBLBSINA. 

JuLiA lex populis ex qao^ FanstiDe, renata est; 

Atque intrare domos jassa Pudicitia est : 
Aat minus, aut certe non plus tricesima lux est : 

Et nubit decimo jam Thelesina viro. 
Qu» nubit toties» non nubit : adultera lege est. 5 

Offendor mcecha simpUciore minus. 

Fmuiiaiy ex fno UxJmUa reeoeaia etf in gratiam popmUrmmf H Ca9tiia$Jmna 
ui mgndi damoB^mai irigUiia dim aat mtmit, mtf Mne nan phit, H TlUUtmajam 
wMi decima eiro. QaamHbU ioiiۤf non mmbii : wmmka mi Uge, AdmlierafMica 
mumm» anJU dup&eei, 

Codd. Tliuan. et Florent. inscriptionem ita habent: De TheleeUka,^\ 
Codicet Pnlmanni. nt et Florent. et Vat. exliibent : ex ^no FaoMim* relaia e^, 
Ita etiam codd. Heintii, qni ▼nlsatam damnat in Notis ad Ovid. Fast. ii. 
M9. qnem vide ibidem.^2 In edd. vett eei in fine Tersns deest.— 4 Eimmbei 
eodez Pnlmanni. 

NOTJS 

1 JnKa Ux] De qna Epif . 9. et 4. Sic erat adultera legitima, nt dixit 
snpra. lib. t. Epig. 76. et Epig. aS. infra. 

6 JdattmkgrecflJThelesinaenim, 6 Maeka rimpUeiare] llia qdippe 

ne adnlterii accnsaretnr, a marito nnllam frandem fadt iegi, nec adnl- 

tepndiata nnbebat moecho, atqne con- terat nnptias qnas non c6ntrnhit. % - 
jnfii nomine prsetexebat adnlterium. 

VIII. 

AD 8BVBRUM. 

PRiETORBS duo, qnatoor Tribnni, 
Septem Causidici, decem Poet»» 

Dma Prmiaree^ pMhmr Tribmmi,eepiem ConsidJd» deeem PoHet^ pamU amie rogm- 

NOTiE 
1 Pr4Bioree dao] Per se patet hoc phiris fieri : qnod jam dixit lib.. v. 
Epigramma, bonas ncmpe artes con- Epig. 67. 
temni, Pnecones tero et Citharcedos 



.480 M. VAL. MARTIALM 

Cajnsdam modo nnpttas petQbant 
A qnodam geiie : non moratus ille 
Prseconi dedit Eulogo pnenam. 
Dignom ^nid fatno^ Seveiie, fecit ? 

PrmemU Euhg9. O Seven^ quid egU dignum ttuUo ? 



1 PrtBemu du9 Jantina noitra in marglne.— 6 Dic numquid ibideni. Dk 
mmquUfutuM codex Thnaneoa. 

NOTjE 

6 JMgmKm qmd /itao] Imino la- orea artet spemelMintiu'. Legnnt 
pienter fecit ; nan tnnc Prvconis ars alii : JHc mmquid/atuit^ Seeere^fwi f 
erat pecuniota, ali* aatem bo&eitl- 

IX. 

AD L^YINUM. 

" In Pompdano donnis^ Laevine^ theatro : 
£t qnereris, si te suscitat Oceanas? 

Xmnfy d ir m ii tn tkeatn PempeU: utUmien quereriif li ^ceemuM te §uf 
eitut? 

Inhoc Episramoiate ejLkibendo nnllo oMdo variwU a«t icripti u0t ez* 
cnii. 

NOT^ 

1 51 ^iMiiiief] Dormire le simii- poteit lignificareya lomno ezdtat. 
labat LeTlnniy n^ ez qnatuordecim Oceanni Tero erat deiigimtory cni 
•nbielliii q|iceretnr, com cenram »> cnra erat unicniqne locum lanm as- 
qaestrem non haberet. lUum Irridet sifiiarey de qno dizimiis lib. in. £pig. 
Po«ta, et lodit in ambigniUte hnjos M. 

▼erbi SMiiifal, id est, reaMwet: alias 

X. 

PBTIT LATBNTBR A DOMITIANO PBCUNIAM. 

Pauca Jovem nuper cnm millia forte rogarem : 
nie dabit, dixit, qni milii templa dedit. 

CiMimqMr/oref peterem • J&te pemoa milUa^ lUe denahit^ itiquU^ qui mUu dmc- 

NOTiE 
I FcaMfliiaM] Sestertinm nempe. cnjui bonorem Capitolinm incendio 



Non latenteTy immo aperte a Domitl- absnmtmn restitnit Domlttaaiii. Sae- 
ano pecuniam petlt Poeta. tonini in PomitlBiio cap. 6. 

9 Qiii iRtAt] Reipondet Jnpiter, in 



BP16RAMMATUM LIB. VI. 431 

Templa qnidem dedit iUe Jovi : ted millia nofais 

Nulla dedit : padeat pauca rogasse Jovem. 
At quam non tetricas, quam nulla imbilus ira, 5 

Quam placido nostras legerat ore preoes ! 
Talis supplicibus tribuit diademata Dacis : 

£t Capitolinas itque redi^ue vias. 
Dic, precor, o nostri dic ooascia viigo Tonantis : 

Si negat hoc vultu, quo solet eiigo dare ? 10 

Sic ego : sic breviter posita mihi Gorgone Pallas : 

QusB nondum data snnt, stulte, negata putas? 



vH^tdem. iUe^mdemdmutvUmdm Jon,»ed mOUmmahirgUftteit nohh: pu- 
dMlpelticwtt J»M fNMM. Sed qmmi mm weerbu»y qmmi mdla inemidia mibihm 
legerai mtetrae regetimiee! JkH fronte cmieedU Daeie alf^ctie eoremam ; etpetH 
CapiteUmu^etredU, DieyregOy o virgo eoneeia neetriTonaiUiey «i reaieai hae/roaU^ 
emaigitm^eoleidemeref Sieegoqueerehamt eic pamsie Pallae rtnpwdit depoeita 
Gorgoae: Qua mmdum donata «Mtf, oyStfve, eredieae reeueaial 



^^^^^•^^^-^•^^^^^s^ 



4 Godex Pnlnanni: pudet keu, pauea. Beverlandi Ms. pudet ahypauea. — 
9 Die preeoTj o noelro die eoneeia mrgo TemeaiH malit Ant. de Rooy. Neaeio 
qaam majorem elegantiam hoc loco DatiYos habet Vide Ondendorp. ad 
Lnc«n.«. 90. et pnBcipne« qnem tbi landat, Heioi. ad Ovijl. Met. vi. 588. — 
\\ Sieego: nbrevUeT Jniit. an. 1512. Sieege:tk hreeiter poeita modo Bevev> 
laodi Ms. 

NOT^ 

4 PmdeuH] AUi pudet heu. A mag* decenter interrogaret. 

ato Tiria masBa petete deret ; et for* Noetri Tommiie'} Domitiani. 

te» nt intelligere ▼idetor, nihil dedit 11 PeeUa Oorgone] Hoc est, podto 

Jvpiter, sen potivs Owr, qnod ni- clypeO| in cujns medio depictnm erat 

llil dignmn ipso pctieffat MartiaHs. capnt Medusa dimm ac terribile, 

7 XKadMMfa] Hoc est, Dacis notis qnod qni iutnerentur, statim in lapi- 
ooooeMit nti sois legilras. lib. -v. des commntabantnr. Forte allndtt 
£pig. z, Poeta ad simnlacrum Palladis in €a- 

8 £1 CapitoUnmi] Et talis trinm- pitolio positnm sine JEgide: quod 
phans in Capitolinm ascendit. imctum erat in gratiam Domitiaoi, 

CoMCM ffirgo] Minerva familiare cojos statna iEgidem gestabat. Lib. 

erat nnmen Domitiani. Vide lib. iv. xiv. Epig. 179. 

Epig. 1. Palladem astnte ioterrogat 12 Negatu puia»] Qnasi dicat ; Jaa- 

Poetm qnod ipsum Dooutiannm in- jamdabit. 

XI. 

IN MARGUM. 

QuoD noB sit Pylades hoc tempore, non sit Orestes^ 
Miraps? Pylades^ Marce, bibebat idem. 
Anmirumtibitidetwrquedhoeieuonmi exieted PpMeeneeOreetal O Maree, 



48S M. VAL. MARTIALI8 

Nec melioT panis tardusve dabatur Oresti : 

Sed par atqne eadem coena daobas erat. 
Ta Lacrina voras : me pascit aqaosa Peloris : 5 

Non minas ingenaa est et mihi, Marce^ gala. 
Te Cadmea Tyros, me pingais Gallia vestit: 

Vis te porpaream» Marce, sagatas amem? 
Ut prasstem Pyladen, aliquis mihi prsBstet Orestem. 

Hoc non fit verbis, Marce : ut ameris, ama. 10 

Pytadea patabat idem, Nec meliw panie amt turdue appanAatitt Oregti: at maba 
kabebaiU aqualem cenam attgue eandem. Tu oorof ostrea Luerina: me vero alii 
aquoea Pelarie: o Maree^ fum habeo gukun minu» dOieatam. Cadmeea Tffroe ie vettU, 
me GalHa pinguie : o Siarcey plaeetaa ui ego eagaiuM diHgam te purpureum? AH' 
guie miki ftreebeat Oreetem^ ut preebeamPffladem, Hoe mom JU verbie : o Maree, 
dilige ut dUigarie, 



^^^■^^^■s^*^^^^ 



% Nec metiar rkombue ez codd. repofuit ScriTeriiifi : •lii habent, Nec meiier 
pacue, HeiDsins ad Ovid. Heroid. Epiit. viii, Q. ez daobas ▼eterrimii 
codd. legit : Nee melior rAoM^nf, turdueee dabatur Oreetat: aed omoes impreMi 
babent, OreiH. 

NOT£ 

1 Quod uan eifi Cansam affert Po- loriK, qnam aqoosam dicit, boc est, 

eta, cnr nnlla esset vera amicitia; flaccidam; nempe tine callo, nt ait 

quod nempe inter eot qiii amici esse Kaderoa, qoo maltnm commeodaDtnr 

coperent, nnllaesset remm commn- oetrea. 

nio. Vide lib. ii. Epig. 4S. etlib. in. 7 Cadmea Tproe} Hocest,TeTeatit 

Epig. 59. Pyladea vero et Orestes pnrpura ex TyrOy me vero teglt aa- 

inter fe fnenint coiyonctitsimi, qno- gnm OalUcnm mde et craatifili. Llb. 

rum tatit noU ett bittoria. Tide it. £pig. 19. 

etiam Epig. 11. . 10 Nem ftt wrftif] Sed re. Seneea 

6 Tu Luerina} Lacnt Locrini ottrea EpUt 9. ' Ego tibi monttrabo amar 

optimi tnnt taporit» Lib. lu. Epig. torium tine medicamentOy tine berba, 

60. tine nllint.venefic» carmine. Si vit 



Aiiuoea Pekri»'] Ottrei gennt ett Pe- 

XIl. 

D£ PABULLA.. 

JuRAT capillos esse, quos emit, stios 
Fabulla: numquid, Paulle^ pejerat? nego. 



FatfuUa jurai euoe eeee ertnee^ fuoe mercata eet, O PauUe. muaonud Ulape- 
Jerai? 



^^^^^^^^^^^^ 



9 Ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Ald. Jont. CoUd. Oiyph. Ac FnMln: «w 

NOTJE 
1 «/nrai] Lodit in hac ▼oce tnot. bnit, vel qnod ab alio emi. Lib. n. 
Meom enim ett quod mihi natnra tri- Epig. 10. ^Nam qnod emas, postit 



BPIORAMIIATUM LIB. VI. 4SB 

fmd^P^tdi^jp^iBrqt? Inaliis: FMUti:. numftAdifMf Pmk, f^j&mil Tel, F«* 
bmlU: mnnfitid Ula, PauU^p4yerai7 Venam, nt exhibent edd. vett. claudicare 
jun viderant Gruterns et Scrifverins; quomni hie tanquam gpnrinm danma- 
*bat boc Epigramma. Snpplebat tamen nego e dnobns eodd. ' Nec iDeoBimode 
legeres : FabnUa : numqnid, PauU^ p^erat ? rogo, Qnod verbom In iitiuamodi 
interrogatione frequenter addit Valerins : nt cni vis bec Epigrammata vol- 
▼enti centies occnrret.' AtU, de Rooy, 

NOTiE 

dicere jnre tnnm.' Unde Fabnlla nec licet crines non nativos saos esse di- 
josjnraadnm, nec fidem negligebat, ceret. 



XIIL 

DB 8TATUA JULIiB. 

Quis te Phidiaco fonnatain^ Julia^ coelo ; 

Yel qais Palladi» non patet aitis opus? 
Candida non tacita respondet imagine Lygdos, 

Et placido fulget vivos in ore liquor. 
Ludit Acidalio, sed non inanus aspera^ nodo, 5 

Qaem rapuit collo^ parve Cnpido, tuo. 

' O Juliaf quis non credat te tffictam ealo Phidia^ aut opus ariisPaUadia? Ca»» 
dida Lygdoo timulncro non silente reepondet, et naturalis pulchritudo nacai in ore 
oereno. Afom» at tenera ludit bdUeo Venerie, quem eripuit ex tu/o eoUoy o parve 



^^0*^»^^^^*^ 



AdJuHam lemma est in codice Pnlmanni. — 1 Qictj te Phidiaco /mnevil in 
codice Florentino. — 2 Codex Pulroanni : non pulat artie oput» — Z Caudidanon 
taeta in codd. Florent. Vat. et Pulman.— 8 Ferrar. Ald. Junt. Colin. Gryph. 
alis : vhnu tn ore decor, Codd. Pnlman. Vat. alilque : vtoii« in ore Uquor : splen- 
dor scilicet resnltans ez statna JnlisB, et fnlgordefiuns ocnlos prsstringens. 
Tnrneb. ttb. zxiii. cap. 98.-6 LuditAUidaUo Jnnt. an. 1519.^7 Ut MaHio 

SQTM 

1 Qnts te Phidiaco] Amore Jnlise, praeitentabat, ntloqnt videretnr. 

nt yidimns jam Epig.S. snpra, ardebat 4 /n ore Hquor [dscor] Tnrnebns lib. 

Domitianns, cni statoam mlro artificio x xiii. cap. 28. legit, in ore liquorf pro 

elaboratam erigi cnravit. DePhidia moiUtndine qnadam et teneriute. 

scnlptore nobilissimo dictnm lib. iii. Oronovius vero sic explicat : vtrvs 

£pig. S5. K^nor est sncons ille|et saagnis faciei, 

2 PaUadia artW] Praestantiora ope- qni splendet e viventi, viva, veraqne 
ra Palladi, ut artinm iiiventrici, tri- facie : ille fulget in hac statna : loqni 
bnnntnr. pntes, et vivo suqco es accendi. 

t CoMlida Lygdoe] Hoc est, mar- 5 Ludit AcidaUo nodo] Hoc est, 

mor candidissimnm Lygdkinm dic- blanda mann Jniia gerit ceston Vene- 

tnm, in monte Tanro repertnm, Epig. ris, qnfi dicU est Aoidalia ab Acida. 

42; infray qnod formam Jnlits sic re- iio fonte in BmoUa, in qao lavara 

VOpk. et For. CUu. Martial. 2 £ 



434 M. VAU lfARTfAl.tS . 

UtMaTti«riBvo6a«ivii0lor«miirfqii«ToMilti^^ ' 

A te Jimo petat cestoa et ipsa V/eiuiB. 
Cu^. J«Mil4Mcrtfiiiu«lejMtai^«ilauA,ii«rwoGcter«M^^ 

f w m fUt f eodexFloreiiUDag; non ineptejQdido Famabii. 

NOTiE 
Oratise dicebantar : in eo autem cin- vcm sibi eonciliare ▼elit, et Venu' 
gulo omnea Orati» et Venerei ine- Martent, ntantar balteo qno Domlti- 
rant, qoo qni percntinntar, percntien- annm perenMit Jalia. Hit verbts in- 
tl« amore accendantnr. dicat Poeta Jnliam esse paichriorem 

8 Jimo fMtae] Hoc eat, Si Jnno Jo- Jnnone, et ipsa Venere. 

xrv. 

IN liAHBRlUM. 

Vbrsus scribcm posse te disertoa 
Affirmas, Laberi : quid ergo noii via ? 
Versns scribeie qtii potest disertos, 
Non scribat, Laberi ; vimm putabo» 

Ubm^ amtenu tepHBt ammmur^ decU Mrmim: ewr igUwr immfkmif 
qui pot€$t comiere doeta cermiMf o Laberif mm cemiatj exietimabc eam «tnan. 

Nihtl in lioc Epigrammate farlant Ubri calamo exaratiant typii impreMi. 

KWJR 

1 VereueeerUtert] Fictnm e«t nomen nominis snl eoiitemnat, et qoi versns 
bigns Laberii: alterias vero mimo- disertoscampossitscribereySetameB 
rum scriptoris memtnlt Macrobias a scribendo cobibeat* Sic Laborinm 
Sntnsn. lib. u. cap. 7. Sootonins in carpit, qni saao n scribendo. m so 
Jalio cap. S9. abstlnuisset, si versns facere disertos 

4 Ftnon pMttAo} Hoc est, fortis- valaissot, ot ipse JacUbat. 
simiease aoimienm potabo, qid fanuun 

XV. 

DB FORMICA SUCCINO INCLUSA. 

Dva Phaethoiiteafoniiica vagator in umbra, 
Implicuit teaueiQ succina gutta feram. 

D«m formka errat in «mirapspulM, gatta ekctriintrieami mt&emfema t ek 

NOTffi 
1 Dum PkaJetkmdeai Dnm Ibrmica qaasconversss famat «Mrones Pbae- 
vepotet snb frondibns popolommi in tlMntU» ia iiqnoreni «ceini o popnio 



BPIGRJIMMATUM LIB. 'VI. 43S 

. Sic modo qu» foerat vita contealta nmiiente, 
Faneribus facta est nunc pretiosa sais. 



DeFonmeM eUctro imduM leaiiiM ett 1» «M.Tett^-4 B«Terl«adl Ms. iue 
pretUm nu, 

SOTJE 
flneDtu lapse est, qno implicite Ince- argomentnm est de tpe Epig. 52. et 
bat Bobilem Mrtita tnmularo. Idem de vipera Hb^ iv. Epig .4(9. 

XVL 

AO PRIAPUM. 

Tu qui pene viros terres, et falce cinsedos, 

Jugera sepositi pauca tuere loci. 
Sic taa non intrent vetuli pomaria fores ; 

Sed puer^ aut longis pulclura pnella comis. 



1 Tu gmfaki mro$ terret, et penednmdo» legendnm censet Oronovins. Tu 
qm penne viroe terree et /tUee in edd. vett. Tit qm pene codex Pnlmanni. — S 
Oraterns itgendnm centet • codd. Sie tuay tfc, vnlgo legitoT, Sid hm.-^ Sed 
pfUTy «f («ivlAOodex Palmaqni, 

NOTiE 

1 Yiroe terree, 4>r.] Forte, nec fal- 2 JugeraeepooUi^SfeJ] Hortnm. lib, 
een quam mann geria, timentes ; sed iii. Epig. 68. vert. 47. 
te cnstodem iaf9po<r4»ti aversatoB. Lib. Z Sle [Sed] tua] GmtoroA legen- 
I. Epig. S6. vere. 15. Cinadoe'] Mol- dum censet e Mis. Sie suUj Sfe. 
les, aed falcem toam veritos. Orono- 4 Pii«r, pueUa comi»] Qui talione 
vins hic legendnm censet: Tu ^i Inant poenas, siintrarint liorturo. 
fuUeviroe terreoy et peue eiiuedoe, 

XVII. 

IN OINNAMUM. 

CiNNAM, Cinname, te jubes vocarL 
Non est hic^ rogo^ Cinna^ barbarismus ? 

Cnmame^ ois appelkn Chma, <huBeo, o ClMiMy nMine e§t Am karkmitum^ 

NOTJE 

1 CmNonM] Esemplo Fnrii et Fn- genus snnm repeteret. 

ris allato Poeta irridet hnnc Cinna- 8 Bordortraiiis] Est cnm verbnm 

nnaiy qni detracta nltima sn! nominis aliqnod vitioie pfofertnr. Cimiamns 

tyllaba Cinnam vocari se jnbebat, nt tonsor liiit| de qno llb. vii. Epig. 

nempe ab antiqaa Cinnamm stirpe 6t. 



436 . M. VAL. MARTIALI8 

Ta si Furius ante dictas esses» 
Far ista ratione dicereris. 

Si pwu im vH^tmfMkm FWtHfy kae r«(ioM vetnrU Fm 
t IVat fWrtM«ri«dMi«<tiif iDCodicePiiliDaiiiiL 



XVIII. 

BPITAPHIUM SALONINI^ AD PRISGUM. 

Sancta Salonini tenis requiescit Iberis» 
Qna melior Stygias uon videt umbra domos. 

Sed lugere nefas ; nam qui te, Prisce, reliquit, 
Vivit, qua voluit vivere parte magis. 

StmeU vmhrm Sakmm npdeteii in ierrU Jherie^ qua profner »em epeeitii eeiee 
IVirteriat. Ai nem Ueei mmrere ; wem^ o Priteej fiit ierele^j frirni e« pmte qm 
nmgieewfiUvwere. 

Ad Prieemm de Selemm Uiscrlptio est io edd. yett. 

NOT^ 

1 Samia iSUoetei] Muies e Teteri- niortaiu in te, o Priscey qiii elter et 

bui sancti proprie dicti saot Vide Salonioos, vivit, et pnstereayifitfe- 

Macrobiam Saturn. lib. iii. cap. 3. ma et gloria recte factonun. Sic 

Iberas, Ebroy Savias HispanisB Tar- Horatias iii. Od. SO. ' Non omnis 

racon. moriar: maltaqoe pars mei VitaiMt 

. S Sed legere m^m\ Nam Saloninas Libitinam.' 

XIX. 

IN P08THUMUM CAUSIDICUM. 

NoN de vi^ neque caede^ nec veneno, 
Sed lis est mihi de tribus capeUis. 
Vicini queror lias abesse furto. 
Hoc judex sibi postulat probari : 

Hebee eeedreieernam nendetiy nee oeeieiene, nec veneno, d de triime c^eUie, 
E:^eeinie km deeeeefiaio propin^ : judex peiU probahMem fufjm f orti. 2W aar- 



■#«^i»^^»#»^<i»<^^^^ 



In Po9thmmMm lemma est in Ald. Jant Colin. Orypb. dtc 

NOT« 

2 De irilme capeUie] Fac Terba de naram a aostra caasa 
re c^jas controversia movetnr, nec tione judices obtondas. 
figararum tamore et Tana rerum alie* 



3PI0RAMMATUM LIB. VI. 437 

Tu Cannas, Mithridaticnmqae bellain, 5 

£t perjaria Panici furoris^ 

£t SyUas^ Mariosque, Maciosqae 

Magna voee sonas^ manaque tota. 

Jam dic^ Posthame^ de tribas capellis. 

ma vocif et Ma mmm dama» Camuu^ hdlmm MUhridaiUMmf H pefjmia fwtwi» 
Pmudy et SyUoif tt Marwi, et Mueun. Jam, o Potkkame, fae yerha de triba» 
eapeUii. 

NOTJE 

5 CamuuiJ IgnobUis est ApottaB ▼!- civile boUam inter Sylleni et Ma- 
CD», ad qaem fanditos ab Hannibale riom. 

emn anntRomaoi: quam clademfose 7 Mueioe'] Ponen» beUum inteUi- 

describit Livios. git, in qoo Mociot Scaevola mano in 

Mitkridatiemn],Qe$tnm a LocoUo» ifoem immiasa immortalem gloriam 

SnUa, aUi Sylla, et Pompeio contra conaecotot est. lib. i. Epig. 29. 

Mitliridatem. 8 Manuque tota'] Hoc est, omni co- 

6 Et perjmia'] Silias Italicus de nato, totia viriboa geatnm agena. 
Bello Punico lib. i. aiccamt: < ter 9 Jam(fic] Inyebitorin Cauaidicoay 
Marte ■inistro Jnratumqoe Jovi foe* qoi otioaorom controveraiaa Rlieto- 
^oa conventaqoe patnim Sidonii fre- rom a foro alienaa proponebant, nec 
gere dacea/ &c. Omnibna ▼ero notom ad rem qnicqaam dicebant 



XX. 

IN PHCEBUM. 

MuTUA te centam sestertia^ Phoebe, rogavi : 

Cum mihi dixisses^ exigis ergo nihil ? 
Inqairis, dabitas, canctaris, meqae diebus 

Teqae decem cracias : jam rogo^ Phoebe» nega. 

O Pluihej a te petivi eeatMm aeatertia mahio, poeteaquam miki dixerae, igitur 
nOdlpeetMlae? inquirie, h«ereejdiffere, et deeem diebueej^a» U et me: o PheHte, 
jam9ro,reeuea* 

S iififiiirta in quibaadam. Getera noUa eatlectionia Tarietaa in libria mana 
acriptia aut prelo typographico excoaia. 

NOTJE 
2 Exigie ergo nihi(] Hia verbia aae- auaua aperte negare longa mora ae et 
piuaMartialembortatuafiieratPhoe- Poetam cruciabat: itaque illnm ro- 
bua, ut ab eo aliquid peteret : jam gat Martialia, ut tandem neget, cum 
▼ero com Ule petiiaaet centom aeater- nihil gravioa ait qoam diu pendere. 
tia, et quidem matoO| Phoeboa non Epig. 42. infra. 



438 M. VAL. MARTlALf» 



xxi: 

DB STELLA BT lANTHIDE. 

Perpbtuam Stellffi dam jangit lanthida yati 

Laeta Venus, dixit, Plas dare non potai. 
Hflac coram doDiina : sed neqaius illad in aorem^ 

Tu ne qnid pecces exitiose, vide. 
Saspe ego lascivom Martem faribunda cecidi^ 6 

Legitimos esset com vagas ante toros. 
Sed postqaam meas est, nolla me peUice liBsit : 

Tam fragi JTano vellet habere Jovem. 
Disdit) et arcano percassit pectora loro. 

Plaga juvat : sed tu jam^ Dea^ caede duos. 10 

Dnm Viwiu kikaia copulat limthida tii perpetmm eum pnSita SieV^ dixii : Ne» 
^uhiplui donare. Hae ora$ente domina: at garriit iii imreiii tffNtf improbkti: 
Ta M0e» o improbe^ ne qmd peecee, Ego fitrens erebro peremei laatimm Martem^ 
mm vagaretw awte Ugitimum eemaMum. Atexqwe mem et(t^ mm mnQffemiU «Ifai 
eoneulAm ; Jum eptaret kabere Jovem ita tamperoHtewu Loewtd eH^ft, eecreio M- 
teo Ueeit eor, Vulnm plaeet : at tu^ o IHoafJam pereute dum. 



De Hiantide et Stella eit leinma In Ald. Jant. Colin. Oryph. Palnian. 
Janian. Stc, De cot^unetiene StiUm et Hiantida in cod. lliaaneo. — I AtUantida 
codd. Vat. et Florent. — S In iisdera Godd. eed mquim iUud in aure, — 4 Bep> 
luanni Ms. exitioea. — Legitimoe ieeet in qnibasdam. — 8 Codex Florentinns : 
veUet habere mnfiii.-^10 Codez Polmanni :^m, Dm, paru Deee. Codd. Florent. 
et Vat. €ttm daobas aliis : jamf DeOy parce Deo : i. e. desine male loqat de 
Jove. 

• NOT^ 

1 Perpetuam SteUa] De Steila lib. esty cam anteqoam Ipai nubereip,m(e- 

I. Epig. 8. qai Vioiantillam, ciyat charetar. Le^timom Veneris mari- 

aroore jam dia deperibat, dnxit axo* tnm foiMe Martem vix reperias; sed 

rem. Violantilia aatem Oraece dicl- idem hie de Venere dlcl poate exiati- 

tur lanthis ab loy^ viola, et Mos, mo, qaod de Bidone VlrglK JEn. iv> 

/loe. 171. <Nec Jam fartivam Bidomedi. 

t Carain domim] Vlolantilla. Utnr amotem, Oo^)agiam Tooat, bec 

4 Ne quid peeeee] Amori Stella in«* prfttezlt nomlne cnlpam.' 

snlut Veaas itlam monens, ne Vio- 9 Arcano hro] Hoc est, oesto, cojas 

lantillsB anteponat aliam pnellam. erat arcana virtas. Epig. 1$. snpra. 

5 Ceeidi] Cesto, de qoo supra 10 Ptagajmfai] Placet Stellse. 
Epig. 18. ut scilicet mihi Martera Ctfdt dMoi] Utrautno amore ardeat 
concillarem. Violantllla. 

6 £sM< vagm] Alii, issel vagm, hoc 



BPICRAMUATUM LIB. VI. 489 

xxu. 

IN PROCULINAM. 

QuoD nubis^ Prociiliiia^ concnbino, 
Et moechnm modo, nunc facis maritnm ; 
Ne lex Julia te notare possit : 
Non nnbis, Proculina, sed fiiteris. 

O Ppfciiitiia,9iiiNi iiM$ meecko, et nimefaeUnutrUumpaulo mUe aduUerum: «f 
iexJwtittfuetatfifinir^s O Proculma^iunnuhiMfeieoujUerte, 

HIc milhmi lectioait ▼arietfttem pfodiint ezempUria aot esevta ast cal^- 
Mo exarata. 

NOTJE 

t NeUx Jv^'] Qm vetalwt adiil* 4 M /ntm9\ Te cum i&^ mmckih 
teria. Epig. 7. sopni, et lib. i. Epig. tam fuisse. 
75. 

XXIII. 

IN LESBIAM. 

St A RB jabes nostmm semper tibi^ liesbia^ penem : 
Crede mihi^ non est mentula^ quod digitus. 

Tulicet et manibus, blandis et vocibns instes : 
Contra te facies imperiosa tua est. 



^^^•^^^0>^^^>^>^^ 



. t Tu Uett et nunibuM bkmdUf ifc. interpiiDgitur in edd. vett. at kUmdU ct 
fmmibuM coojaiigantiir. 

NOT£ 

4 Cemtra U /ueiea'] Tanta erat Jpven. Sat. vi. 195. nbi eadem ett 
Letbi» deforroitaA^ nt vocibiu blan- sententia. 
dit excitare Poetam neqairet. Vide 

XXIV. 

DB GHARISIANO. 

Ni L lascivius est Charisiano : 
Satumalibus ambulat togatus. 

mapHulmnMBeet CnrimMM: tegiduMineeHiSutnmuUlmi. 

De Cerimmo Inicribiitit Ald. Jnnt. Colin. Oiyph. Pnlman. Janian. 
Ae. 

KOTIS 

t ArfOTiMii6Hff] QtM tempore Eqni- et eynthealm, id est, Testem ccenato- 
tei et Sea^teres togam deponebaBt, riam aMomebant. Lib; xiv. £pig. 1. 



440 M. VAL. MARTIALIS 

VOTM 
Cam vero Caruianas pauper noii ha- Poeta paapertatU cansam ascribit 
beret synthetim, aed tantum togam, lascivin, qnati laseiviens contra mo- 
ambnlabat togatns. Lndens antem rem incederet CarisianQs. 

XXV. 

AD MARCBLLINUM. 

Marobllinb^ booi sobolea sincera parentis» 

Horrida Parrhasio qaem tegit nrsa jago; 
lUe vetas pro te patriusque quod optat amicus, 

Accipe, et hsec memori pectore vota tene : 
Cauta sit ut virtus^ nec te temerarius ardor . 5 

In medios enses, saevaque tela ferat. 
Bella velint> Martemque ferum rationis egentes: 

Tu potes et patri» miles, et esse decus. 

O MwredUrUf vera p nge uU» pairi* probi^ piim tegtt ur$a h»rrida eeti^ Septem* 
triomiM ; «fdi f wd expetai pro te Uie aMtiquuSf et patrtiu andauy et eerva ktee voia 
earde niemori: vt virtue tua ait premdUy ue ardor temerariue te rapiat w mediaa 
gladHoej et fera tel0. iJureute» raiimu expetani beUa et etnum Martem : tupoie» 
e»ee mUee, e* omamentkm peirim. 



% Beverlandi Ma. quod optet amieue,^A In eodem: peetarenoia tene, — 5 Ed. 
antiq. Ferrar. an. 1471. Ald. Jniit. Colin. Oryph. Jnnian. Lang. Stcne teteum' 
rariue ardor, Nostram lectionem teitatnr codex Polmanni. — 7 Jnnt. ao. 
1512. ntftoiiii ageniee. — 8 7V petee et patrie mUee et eeee duei* codex PalroanDl. 
Vide Tnrneb. lib. ZX¥. cap. 27. 2Vi potee et patrue milee et esee dueie Bever- 
landi Ms. Tu potee et pairie naiee et eeee decue citat Barbon. Beverlandns legit : 
et eeee tuue, Corrnptnm esse hnnc iocnm ait Ant« de Rooy ; et conj. Tu 
poieriepairiamUee eteeee eeeue: i. e. 'aliter/ vel, etsi non temenrin» capnt 
pericnlis objectes, tamen patriam fortis miles defendere poteris. 

VOTJE 

9 Horrida'] Marcellinna iste milita- Parrba8ia,ab Arcadi» nrbe nnde erat 

bat in Becia, bodie Moidmia^i^, Lib. Calisto in nrsam a Jove commntata. 

VII. Epig. 79. et lib. ix. Epig. 46. ad Vide lib. IT. Epig. 11. 

enndem Marcellinnm : * Et Oetici tn- S PaMaeqatl Ex hit terbis colUgit 

leris sidera pigra poli.' Strabo lib. Dpmitins MarcelUnnm fnisse Hlspa- 

■ yii. r^or pkr, reibsitfibsr^ TUvraif nnmMartiaiis popnlarem, sed potlns 

KiKXi/iiwuf , Kol irp^ tV ^ AddcovfMy a patre Marceliini patriof amicns 

rtAs c2t rftForrta irpbt Teppjaofiaif irai fuisse mihi videtnr. 

ths rov "hrrpou inryj^, o6f oJJmu Ao^t 7 BeBa veHnt'] Hoc est, temere 

,Ka\HoBairhwaXatSp, Geta qui vereue pognent fnriosi; nec enim vetat 

Ponium ei Orieniem ineKnani: Daei Marcellinnm pngnare, sed tantnm 

q»i m dteetmm ad Germamam et letri monet, nein hostes temere irrnat. 

foniee vergunty qaoe puto anOquitus eeee 8 7V potee] Potes patrise esse or- 

DavoeappeUaioe, namento tempore belli et pacis. I^ 

ParrAost» jngei] Hoc est, Septem- gnnt alii : 3% peiee et pal^ mUee, ei 

trioney nempe snb nrsa qus dicta est ,mw dueie ; qum lectio .aon placet. 



BPIGRAMMATUM LIB. VI. 441 



XXVI. 

DE 80TADB. 

Pbriclitatur capite Sotades nosfer. 
Reum putatis esse Sotadem ? non est 
Arrigere desit posse Sotades : lingit v 

S Arrigert difii paui SotadtB in codiee PnlinaiiDi. 

NOTiE 
1 ffoCotfM] Qni crimen achniienint Poeta, enm capite periclitari. De 
rei capitis dicnntnr : cnm ore impnro Sotade Poeta qaodam dictnm lib. \u 
morigeraretar Sotadet, festive ait Epig. 86. 

XXVII. 

AD NBPOTBM. 

Bis vicine Nepos, (nam tu quoqae proxima Florao 

Incolis^ et veteres tu qnoqne Ficelias^) 
Est tibi, qn» patria signatnr imagine vttltns, 

Testis matemsD nata padicitise. 
Ta tamen annoso nimiom ne parce Falemo : 5 

£t potias plenos aere relinqae cados» 

O NepoB frw «JctM, (mm tu §imm habiitU im locis propmipna Flofmy aUnu Hiam 
M «rfiaMif flMlNt,^ ktbnfHam Mem mMifnuf eadimmiite, puitefert tmaghum 
palm» raitef . NikUomniu$ ne mmi§ le afcrtim— a oefm FeHemo; ei pofiais reUmque 



% Aiii legnnty FregeUa» ; alii, FictdMUui illnd frigide sane et contra ver- 
inm : hoc seqne obtcnre ac FieeJiaM : mriDe ill» fnerint an in nrlie. Alii, 
FicMUae. Vide Brod. Miscell. lib. x. cap. 28.— S Eet tibiy qum patrii Ald. 
Jnnt.Colin.Oryph. Pnlman. Lang. Jnnian. Delph. Famab. &c. potria Bever- 
landi Ms. et aic Orntenw ez codd. Sed nt iUius elegantia intelligatQr^ 
sdendnm r^fwttiM esse Accnsativnm plnralem : eignaia vuUue pairia tnMgtiir, 
est, in vnltibns lignatam patriam imaginem habens. Notns Uellenismns. — 

NOTiE 

1 BievieuU] PnpUcimodo Nepo- ii. cap.9. 

tnm sibi esie vicinnm dicit Poeta: 6 Tutameu] Licet habeas fiJiara, 

primo qnidem RomsBy eirea templnm noli tamen niminm defrandare ge- 

Flor», de qna lib. t. Epig. SS. tnm in ninm : snfficiet enim si ilU cados pe* 

SaMnis in Ficeliamm oppido, inter cimia plenos reliqneris ; ipse porro 

qnod et Nomentnm MartiaUs pr«di* bibe Falemnm a nnltis annis reeon- 

nm babnit. Sic ClnTerins Ital. Ub. dinmi. 



142 M. VAt. MARTiALIA 



Sit pia» sit locuples, sed potetfiUa ] 
Amphora cum domina nmc neva fiat anus. 

C»cuba noa mIm Tiiidemia nntriat orbos : 
PosemU et patres viVere, crede mihi. 10 

eHiMpkMspeama. FitUiaU fic, dl 4h€9, $$i kihtd wmdum. Ampk^ramme 
TteenM seneicat eum domina, CaeiAa vindemia nen aiat toles erbee: Ueei et patri- 
kue vivere^mihi adhibeJSdemk 



^<»>»«i»<»^^«»i»i»<#^ 



4 Tettie mtdenue neia Beverlandi M8«— 8 In eodem Mi. nwK neeafiei epme- 

sorm 

7 Mueium'] Hoc est, vinnm anno- ris carent, btbere yrlnnm CaecnbnDi, 

smn ne relinqnas 'filias ; sed mastum, sed et iis qut liberoi habent, liceat 

sen ▼innni receni, qiiod ipia leverit^ hilariter yivere. De vino Caecubo 

et qnod cnm ipta simnl consennerit. vide tib. xiii. Epif . llff. 

9 Caeaba] Non solnm iis qni libe- 



XXVIII. 

BPITAPHIUM GLAUCIA. 

LiBBitTUB MelioriB iUe notus,. 

Tota qui cecidit ddlente Roma, 

Cari delicite breves patroaiy 

Hoc sub mantaore GlaiiciaB humatns 

Juncto JnaminiaD jacet, sepulpro : ,5 

Castus moribus, innocens pndore, 

GicncMf Ule eognitne Ubertne MeHierie^ foi iedertU ieta Rema nmrmde^ deHmee 
brevee patrem diieeti^ hoe eab marmeire eepuitua jaeet tumulejwute via floaitaMr: 



EpUapkium Glaueia ad uiatorem inscriptio est in qnibnsdam rett. Lemmi 
nostmm exhibent Ald. Jnnt. Colin. Oryph. ali«.— 6 Jaxiea Fkmdmetiofei 
aspHfe^, (i. e. JtuEta F.j. eepuichrum^ exhilMt margini asciiptnm Jnntitta 
noctra : mendose. Juxta Flaminiam viam Bomanos snoi mortnos sepelire 
solitos esse, bene notuih est. Forte : Hoe eah marmore Gtoactot humatm. 
Juxta Flamimam jaeet eepuUhro Caelmf ^c— 6 In Ald. Jnnt. Colin. Orypli. 
Plant. Junian. Pnlman. Lanf:. Delph. aliis, iuteger pudore: in cod. Florent. 
fwjioctfjif pudore^ qnod reposoemnt Omter. Seriverini, Famab. Sdttevei. 

NOTJE 
1 Uberim MeUarie] VideapndStm* StatU * Arbdr' et < Pslttacw,' 
tium Sylv. lib. u. EpioediMi in GlMi* S Flamiuiee] YisB lienipe txtra nr^ 
ciam Melioris* Melior Atedins vir l>em, ad qnam freqneates erant tn- 
saae clariisimus foit, ad quem snnt mnli. 



KPIOBAMMATUlf UB> VI. 448 

VeIox4ngoQio, decora firiix. 

Bis senis modo meisibas peractis 

Vix unnm pner applicabat annum. 

QqI fles talia, nil fleas> viator. 10 

jtmgtb^ mxmmm ummm imkMm mtmkutpifh md€dMKdi$. O imjii f i 
Uiges canm ^ummdi^ nikU lugtm deincep». 

Barboii,et recentt.— 8 In edd. vett wuntShu» fefaetiM, *Z Tet eod. I&de 
metntm reponi debet, nt ostendat decimnni tertium »tntit aanm Ttx nftti- 
giue. Id colligi potett e SUtii verbis in Olanda Epicedio, nbicanit: * O 
II bi yentnrw spes non longinqna JnveptW Et panlo poet, nlH poerum Ho- 
nieri ntmmqne opna rrdtaue, gtnpentilivs parentibns et mafistrts ait ; qns 
rei la Wnsmn paarnm aon cadit' PuUmmf—Vk Nifie$ tada codex Pnlmanni. 

NOTite 
7 Vdox Mgfaio] Homernm enlm ingenitim bimnio ? 
recitabat, stnpentibns 4mniboB« "Vide 10 NU^Um»] Hoc est : O viator, qni 
Statittm loco dtato. mortem hq)0B pneri defles, opto nihil 

S MMsi6iif ] Hoc est, annis. Qni- habeas nnquam deflendnm: id est, 
dam mnle legnnt, mMsi^Hs; namqnod felixesto. 

XXIX. 

DB BODBM. 

NoN de plebe domos, nec avarsB vema catastae, 

Sed domini sancto dignas amore paer, 
Manera cam posset nondam sentire patroni, 

Glaucia libertas jam Melioris erat. 
Moribus hoc formaeque datam» qais blandior illo ? 5 

Aot qais ApoIIineo palcbrior ore fnitl 

Pmer fnit mm venmfMelmdmmUf neeaMrmetUui^, ei iigmuemieie mmnr» keri 
•ni: 6lnicM>iMsret(i6€rte0M«licrii^cttmnMdHmpaiMtfoisUi^^ 
liM cMMssM» MMttes «I pMfeMndtnii «ws SMmOT^sllt ? Mrt imaiijMl^ 



^»»»^^X»J^<»<s^«^<i 



S Jfimia «nm poetet aondMm p*ttm^ pairmm Jnntina nostra margini ascriptam 
eshibet 

jaOTJE 

1 Non de plf6e domiu] Lege Epi- nales servi cxponerentnr. Avaram 

gramma prsecedens, Olancia, inquit, dixlt, qnia avari erant mangones, qai 

non erat de plebe serviliy. nec vema es venditione servomm qnmstnm fa- 

venalitins, qui cnm reliqnis servis in debant 

carasU exponeretur. Erat autem 6"Jii/ Tnis] HocestyQuisveletiam 

catasU locna, vel potins machina fomiofni Ut ApoUo fiiit pnlchtior 

lignea longa compedis insUr, nbi ve- Olancia ? 



444 M. VAL. MARTIALIS 

Immodicis brevis est setas, et rara senectas. 
Quicquid amas, cupias non placnisse nimis. 

MMMT /Kti 7 fxtmta 9ariiMniur brevem ataUm^ €t nram ten£da$m» pptei nm 
arridere fdmu qukqmid dUigU» 

NOT£ 

7 Immodkis] Qnibas est pnecox qntcredebantantiqiiiDimicBhoininani 

ingeniam et gratissima infkntia, ii gloriae Deos invidere. 

cito moriuntnr. Hoc dicere Yidetnr 8 Ciqitaf non pUieuiete] Ne cito pe- 

Poeta sccnndiim impiam opinionem, reat. 



XXX. 

IN PiETUM. 

Sbx sestertia si statim dedisses, 

Cum dixti mihi, Sume, toUe, dono : 

Deberem tibi, Psete^ pro ducentis. 

At nimc cum dederis dia moratus, 

Post septem, puto, yel noyem Kalendas, 5 

Vis dicam tibi veriora veris? 

Sex sestertia, Paete, perdidisti. 

iSli eMtedmuueeiiex eertertiaj cum mt&t dixieH^ Aeeipe^ unferj htrgi^ ; o Pate, 
eeeem tibi debOwr duceniorum, Sed cum diu euuetaiue wuido donaverie^poet eaiem^ 
opiuorfVel uooem meueee; flaeetne tUn dioam aiiqmd veriue terilate f O Peete^ 
umieietieex eeetertia, 

4 At mme eum doderie dtn rogaiuo codex Florentinns. 

NOT^ 

1 Sex eeetirtia] Poetm datnmm se 7 P«rdtdtifi] Fere enim nnila e»t 

proniiierat PaBtni, qn» si donasset gratia tarde concessa: at Yero bis 

sine mora, tantum illi debnisset Mar- dat qni cito dat. 
tialis, quantum pro ducentis. 

XXXI. 

IN GHARIDBMUM. 

UxoREM, Cbarideme, tuam scis ipse, sinisque 
A medico futui: vis sine febre mori. 



^«^^^s»^^»^»^^ 



In hoi; Epigrammtte exhibendo nnllo modo variant aut calamo scripti librt 
aut typis impressl. 



EPIGRAMMATUM LIB. Vi. 445 

NOTiE 

2 VUime} Id est, expilari: nfun condiuistimedieambocmniiere. €01* 

omnia dabontar medico: pauperes derimta. Vel inteiiige Cliaridemam 

enim mortnos MartialisfsaBpe appel- metuiMei ne uxor amore medici capta 

lat. VelyOttmm MM/r6rf: ideity sgrotaret, atque iddrco permiaiase 

Nunquam vit segrotare, propterea ut ab eo ftubagitaretnr. 



XXXII. 

OE MORTE OTHONIS. 

CuM dubitaret adhuc belli civilis Enyo, 

Forsitan et posset Yincere moUis Otho : 
Damnavit multo staturum sanguine Martem, 

Et fodit certa pectora nuda manu. 
Sit Cato, dum vivit^ sane vel Caesare major : 5 

Dum moritur^ numquid major Othone fuit? 

Ciuii Enyo beUi eimlU euet adhuc in aneipiH^ etfinie ejfmwdnatue Oiho poeeet 
enperarey tw^robavit Martem non ttahtniM niei wmUo eanguiney et tran^odU nudnM 
peetne nuam non dubia, Cato^ dam vivit, eit hercle nuQor nel ipso Caeare ; dum 
interUf an fuit me^oT Othomel 

1 Cod. Vat. cimUe eripo, — 2 Foreitan an poeeU BeTerlandi Ms. — S Damna- 
rit mxdto eaJturum jam eanguine Ald. Junt. Colin. Oryph. Lang. Junian. &c. 
Dammamt muUo eaturatum sanguine in codd. Fiorent et Vat. «^olicnijii probat 
Famabius ; ' stare ' enim pro * constare ' dixit lib. iii. Epig. 74. vs. 8. — 
4 Effodit eertapectora tota mamu Beverlandi Mg. 

NOT^ 

1 Cmm dubitaret] Enyo, id est, Bel- bUre pro consUre. Staturum] Le- 

lona, Martis soror, cnm adhnc dnbita- gant alii eaturatumf vel eaiurum jam, 

ret cui victoriam concederet, an Vi- Prior lectio magis placet. 
tellio an Othoni. Vide Suetonium Numquid nuoor] Desperatis enim 

in Otbone. rebus, mctn hostitim se interfecit 

S Damnamt Martem'] Hoc est, bel- Cato : Otho vero prope integris pec- 

Inm, qnod stare seu cessare neqaibat tus transfodit, nnde moriendo plas 

sine mnltd tangoine, nisi forte sumas gloriae qnam Cato adeptns videtor. 



XXXIII. 

IN SABBLLUM. 

NiL miserabilius, Matho, paedicone Sabello 
Vidisti, quo nil laetius ante fiiit. 

Ad Biathonem lemma est hujns Eplgrammatii in codice Pulmanni.«« 



44» 



M. VAU MARTIALIH 



Farta, fag», mortes servoiHm, incendia^ luctns 
Affligmit hmiinem : tam miser, et futuit 



^#»^»^^^^>^'^«^^^ 



4 JJMfiml hminmf ImmtMr 7 in edd. vett. Vide Tunieb. lib. xxt. cap. ST. 



NOTiE 



1 &6e/Jo] De qno lib. iii. Epig. 
98. Videetlib.ii. Epig. 51. Misere 
deperibnt pneros Sabellas, sed dila- 
pidato patrimonio coactus est amare 
fflulieres; qua de cauna nit Sabelio 



mlserabilius esse dieit Poeta : eum vi 
▼erbum miiermbiliMi videatur referri 
ad bonorum.jactoram, qnam paMiu 
erat miser SalieUiii. 



XXXIV, 

AD DIADUMfeNUM. 

Basia da nobis, Biadumene, pressa: quot^ inquis ? 

Oceani fluctus me numerare jubes : 
Et Maris M$m sparsas per littora concbas^ 

£t qu8D Cecropio monte vagantur apes : 
Quseque sonant pleno vocesque manusque theatro^ 5 

Cum populus subiti Caesaris ora videt. 
Nolo quot arguto dedit exorata CatuUo 

Lesbia : pauca cupit» qui numerare potest 

O Diddtrmfiitf, Uba noHi aaada yrtiaa : quot, ai$7 ImperoM a me teetnaerijlwc' 
iae OoeoMij et conekat epareae per Httora wuai$ JEgmij atqae apee qaa erramt ia 
wwate Cee/vph, ei vaeee et mamte qamofplaadmU pUna tieatrOf cam papatae tnlM- 
ficr «MttiiM f<|MHltni Ceftarit, Nole qwtt exorata Leeina libami eonciam Catalio : 
poMfia opiatf qui poiest receneere. 



Art. Am«.ir. 



1 LangioB aliiqne, auoi vMuii 7—4. 5 Si per codd. liceret, pntferret Ant. 
de Rooy : Et quoi Cecropw moHie vagantar (vel vagentur) ape$ ; Quotque 
eouaut (yel eonent) pleao^ tfc, Ovidiana repetitione rov gicol. '^ ^^ ~ 
5ir. «eqq. iii. 149. Triit. V. 1. »1. et v. 2. 8S. 



KOTiE 



1 Bofta da nobie'] De Diadnmeno 
jam actum lib. iii. Epig. 64. et tib. y. 
Epig. 47. 

4 Ei qaa Cecropio] Hymeltom in* 
tellige, de qno Pansaniasln Attids: 
*Tiafrrit fdu p6tM$ peJjfmua litn^cio* 
riirut : Hyjiwllns poflionet hahei apibujt 
apHetimat. Cecroplus Yero didtnr, 



id est, Atticns. 

7 Noloqaoi} LegeCatulli Carm. v. 
ad Lesbiam : * Da roihl basia mUle, 
dclnde centnro, Deln mille, altora» 
dein secunda ceatnm/ &c. Hcc vero 
basia, ntpote nnmerabllia, paacnesst 
existimat noster Poeta. 



RPIORAMMA^CM LfB. VI. 



447 



XXXV. 

AD CiEGlUANUM. 

Septbm clepsydras magna tibi voce petenti 

Arbiter invitas» Caeciliane, dedit. 
At ta iiiiilt& diii diciB ! Titnteiiviv tepenCeiii 

Ampidis potas 8eaiin|iiBiiH afaam. 
Ut tabdem saties vo€em<|tie sitimqae ; rogamn s/ 

Jam de clepsydra, Cseciliane» bibas. 

O OMuHfjwdix w&» UbenUr tibi ffottMiaiH anagna tou concetsit Mjdm el^- 
' " €t ieimmtm 



ydrvi. 



MMnM. 1 

Htfifdnu 



Sed tn profen wmlta diu : tt ietmtupitmt Inbit vitreit phialit tepentem 
Ut teatdem expUat veem et «ItM, entmetf o CaeiUmie, jam petet de 



^#>^#^*^^^^^^^ 



4 AmifMt potet umimpihit BtTerltndi Mt. 



NOT£ 



1 8eptemelepmfdreit\C\^ptjdn^%%vL 
l^drologittiii, aqiiariiim est horolo- 
giuni. VascolQB qnippe erat aut ex 
titroy aot ex alia materia, per qnod 
aqna incloM gnttatim deflnent dime- 
tiebatnr tempnt. Nam orantibnsin 
foroez mova Athenientlnm prMerip- 
tnm erat tempnt: attamen MBpeli* 
bene erant actiones, nec ad certnm 
tempuB dicere jnbebantnr patronl. 
Qnantnm vero temporit dimensa fae- 
rit nna depsydra, mihi compertnm 
noii ett. Sunt qni singnfau lions tln* 
gslit clepaydrit defioiant^ in qna 
toataMtia eat OBiderinot : alii clepsy« 
drm mediamhoram, alii tribos clepsy- 
dntiiorani tribnnnt. Plinins Jnnlor 
libw n. Epiat. U. slc de depsydrai 
* Dixl,' iBqnit, * iMirit pttne qninqne : 



nam decem depsydris qnas spatiosis- 
simas acceperam, sant addit» qaa- 
toor.' Nisi hic locns rarie legeretnry 
rem definiret ; etenim alii lcgnnt pw 
. decem clepsydris, viginti, alii dnode- 
cim, alii tribns; tandem pro longo 
temporis spatio • septem deptydrat 
ilie posnit Poeta. 

5 FitrnsgMs] Nonnnnqnam anteqp 
oomedisse et bilnsse Oratores in ipsa 
actione disce a QnintiUaBO Ub.. xi. 
cap. nltimo : ' Bibere/ inquit, ' ant 
etiam esse inter agendnmyqnpd mn\tis 
moris foit, et est quibnsdaniy ab Orv 
tore moo psocal absit,' dee. 

6 Jem de eiepepdrm] Aqnam bibCy 
nt InepttB tn« orationi finem brefiter 
imponat. 



XXXVI. 

AD PAPIUUM. 

Mbntula tam magna est^ tantns tibi, Papile, nasns, 
Ut possis» quoUes arrigis^ olfaeerOt 



Ad PamphHMm latcribitnr hoc Epigramma in codice PulmaBnl.— 1 Pam* 
pAOeUieodem. 

NOTiE 
1 TmUuttibQ Irridetnatan,atqiM ingiiitiai PapUl 



448 M. VAL. MARTIALI8 

xxxyii. 

IN GARINUM. 

Sbcti podicis usqne ad ombilicum 
Nullas reliquias habet Carinus : 
Et prurit tamen usque ad umbilicum. 
O quanta scabie miser laborat! 
Culum non habet, est tamen cinsedus. 



^^^#<#>#^^'^^»^» 



Hic DuUa est lectionit varietas in exemplaribns impreuis aat mana- 
scriptis. 

NOT^ 

S Et pnarW] Catamito tamen dif- roBam prnrigo tarpitodinig. De Cha- 
fisso et inntili ssevit circa jecur ulce- rino jam dictam lib. i. Epig. 78. 



XXXVIII. 

D£ FILIO RB6ULI. 

Aspicis, ut parvus, nec adhuc trieteride plena 

Regulus auditum laudet et ipse patrem ? 
Maternosque sinus viso genitore relinquat, 

Et patrias iaudes sentiat esse suas? 
Jam clamor, centumque viri, densumque coronae 5 

. Vulgtts, et infanti Juiia tecta placent. 

Videme iU partfus Regvba, nee adJme trUmt amtis pmietief eOebret et ipte mmH- 
tum femterem ; et deseratgremiumgemtricie conepectopatrej aiqtu intel/igat deem» 
patermm eete euum ? Jam cUumr^ et ccntiun vtrt, et pUhe fre^imu corf», et JmJw 

2 Inqnibnsdam, \Mkdattt ipte: cod. Pnlmanni, Ald. Jont. Colin. Oiypli. 
aliae, Undet etipte.-r-5 Ald. Jnnt. Colin. Oryph. &c. deneamque edTenA,^-6 Jti- 
lia triia codex Flcrentinufl. Jalta templa malit Ant. de Rooy, ut apod Orid. 
Pont. !▼. 5. 21. Stat. Syiv. 1. 1. 31. At et teeta de tnperbii cdibus dici notnin 
est. Consule Broolch. ad TiboU. iii. 8. 3. 

NOTiE 

1 Nee adkue trieteride^ Quoe est qnomm munns describit Cicero dc 

ipatinm trinm annornm. Oratore lib. i. 

a RegnlHt] Filius scil. infans jam 6 JuUa teeta Itempla} Alii, JiiImi 

Istabatnrcnmoranteminforopatrem ieeta. Jnliam basilicam intellige, in 

audiret. Vide Plininm Janiorem lib. qoa scil. jus reddebant centimi viri, 

. IT. Epiit. 2. nbi describit mortem hn- qoos ingens populi muUitudo circnoH 

jus pueri. stabat Lege Plinium Jnn. Ub. t. 

6 Ceniumque viri] Erant jndices, Epiit 21. 



Acris cqai soboles magno sic pulvere gaadet ; 

Sic vitolns molli praDlia fronte cupit 
Di, servate, precor, matri sua vota> patrique ; 

Audiat ut natam Regulus^ illa duos. 10 

Umpla nntjuemida in/antu S^ progenie$/9rtU eqtd latatw magn§ puloert ; nc 
tfiiiiUiteaera/fntea^tUvugiiam. O Oii, servate^ore, oaa vota gewUrieijet 
genitorif ut RegnbuoMidiatfiiam^ iUareroamboi, 

NOT^ 

7 ilcru«fict]Videturrespicereillud 10 Audiai ut natum] Orantem •cill. 

Horatii: 'Fortes creantur fortibus.' cet. lUadaos] Mater nempeaudiat 

9 Di, aervate] Solenms aqtiquomm roarltom, et aliqoamlo filiam agentam 

bene precandi formula. cautat. 



XXXIX. 

IN CINN A M. 

Patbr ex MaruIIa, CinDa, factus es septem» 

Non liberorum : namque nec tuus quisquam» 

Nec est amici, filiusve vicini : 

Sed in grabatis tegetibusqiie concepti 

Matema produnt capitibus suis furta. 5 

Hic, qui retorto crine Maurus incedit, 

Sobolem fatetur esse se coci Santrse. 

At ille sima nare^ turgidis labris, 

O Ctiiiia ex MamUa nxore euaeepioti teptem non liberoe, nanufue nee qmequam 
eot tmue, necflliue amici^ aut vicini; at eoneepti in grabatie el tegetitmt indicant 
muM eapikbue aduUeria matrie, Hic Maurua, qui ambulai retorta conur, /atetur 
u emeprogeniem CogieoMtra : $ed iUe depreeea naref tumidie labrie^ eimiUimMt eti 



a Non Ubertorum Ald. Jant. Colin.— S Beverlandi Ms. flliue nee vidni, — 
7 Cogieanirte pro eoei Santra Ald. Jnnt. Colin. Oryph. Plant. Jnnian. Pulmiio. 

NOT^ 

1 Pater ex Marulla'] Adulteria Ma- ccs pro lectls. Jnveii. Sat. Ti.^ de 

tnllap. facete narrat, quae serYomm a- Messalina Clandii aiore loqneni «c 

moredebaccharetur. ait: 'Anta Palatino tegetem pr»- 

4 Sedin grubaiit] Hoc est, leetis ferre cnbili.' 

servorum propriis. TegetUnu] Hoc 7 Coei Saniree [Cogitautret] Serf^ 

est, mattis, qnibus utebantur meretri- Manri. Legnnt alii, eoei Santree. 

Dtlpk. ei Vur. Clat. MnriiaL 9 P 



450 M, VAL. MARTIALIS 

Ipsa est imago Pannici palaestritas. 

Pistoris esse tertium quifl ignorat» 10 

QuicomqQe lipptim novit, et ^det Damam ? 

Quartus cinaBda fronte, caadido valtUy 

Ex concubino natus est tibi Lygdo : 

Percide, si vis filium, nefas non cst. 

Hunc vero acuto capi^e, et auribns loogis, 15 

QusB sic moventur, ut solent asellorum, 

Quis morionis filium neget CyrrhdB ? 

Dxxdd sorores, illa nigra, et haec rufe, 

Croti cboraul», villicique sunt Carpi. 

Jamque hybridarum grex tibi foret plenus, 20 

Si spado Coresus, Dindymusque non esset? 

Pmnieo paUultrita : put ne9cU terimn tm piatoni, q^eumque eognevU et speetat 
lippum Damam ? . . . Qui$ vero inficietur JUium ene iannianiiM Gpikm hmme 
acuto capite, atque auribu» Umgie^ fv<r sic moventw, ut eolent aaelhrum? duee oo- 
roreSf illa nigra, et hac rufa genita $unt a Croto chorauUif atque a Carpo tnUieo, 
Jamque haberee gregem plenvm ibjfMdmm, <t Corculu» et Dindifmiu» mm essent 
epadone»? 

Laog. Delpli. &c. Coaigranta Beverlandi Ms,— 9 PafiiitcAt Beverlandi Ms.— 
11 Quacunque lupum in eodem Ms. Dammam io edd. vett.— 14 Fracide ed. 
«ntiq. Ferrar. an. 1471. Ald. Jnnt CoUn. Giyph. Plant. Junian* Pulnian. 
Lang. Famab. Delpli. ali». Lectionem nostrani testatur codex Florentinus. 
Saepissime permntautur per et prte in compositione. Vide qn» diEimns ad 
lib. II. Epig. 72. V. S.— 17 Qui» mortaBis^tum neget G$rthm Ald. Junt. Colin. 
Orvph. Pulman. Lang. Delph. &c. Gyrrha legunt aliU— 20 Jam vemntanm 
codes Vaticanus, et sic Bodleiaous ia nnrgine. Jam motidanm codez Fio- 
rentinns. Jam Kiolridarum codd. qoidam, teste Calderino, ut referas ad nn- 
merom filiorum Nibbes ; sed placet prior scriptora. Beverlandns legi jnbet : 
Jamque OnUfridarum greXf l^e, et nos mitttt ad Scal. Varr. p. 201. Ex obser- 
vatione Scaligeri 1. c. *Unibrl/ *Imbri/ ^lbri/ ^lbridm' apnd veteresspw- 
rii vocati sunt, nt apnd Grteccs dicti dftfiplKaXoi. OmMEcmm igitnr, qoed 
faic fingit Beverlando», ident erit ac hybridarum. Chiid aotem opus er«t Mar* 
tiali antiqnum et obsoletum, si modo unquam extitit, prs usitato et notiore 
obtrodere?— 21 Si epado Coreu9u» Ald. Junt. Colin. Oryph. Si epado Corcuba 
Plmit. Jnabnm. Pulman. Lang. et Delph. Si »pa4ochapedu» codex FlorenU 

NOTiE 

9 PalaetrUai] Pannici dantis ope- est fcetns ex imparlbtts parenliboi, nt 

BMn iMasstr». Ub* iii. Epig. 57- ex apro et ane ; itc filio8 ex matre in- 

II Et fiidet Dammn} Tertina vere genna et patre servo bybridas voeat 

fitiiu Uppus genitiis erat a pistore Poeta. 

Dama, qoi et ipse lippns eraC 21 Si ^mdo Caretu» [CorciUbi»] Alii, 

« 17 CynhetlGfwtha] AUi^ Gprha. Coreen», 

20 JoMfvr h^bridarwnl Hybrida 



BPIORAMMATUM hlB. Vf. 45^ 

XL. 

AD LYOORIM. 

F(EMiNA pmferri potait tibi nidla» Lycori : 

Praofeni Glyceras foemina nuUa potest. 
Hcec erit boc, quod to : ta non potes ease^ qaod haBc est. 

Tempora qnid faciont ! hanc yolo« te Yolui. 

O Lyeori^ imtta olini mmHer poiittt UH taUepmdf wmOa nunc mMUerpoteM tmte* 
poniGiyeera, Hieejlet keepiod iaewt tmmqwUem ^tiod kete ett. Qmdek' 
ciwU temoain ! H<ee pheet mHU^ tu pkuMieti. 



*^»^«^^^^^«^^.»^ 



Ad Lyeorim, wum tx formeee tonma Mt io BeTerUmdi Mi.— • In eodeoi 
Ms. eed nmi peUe eeee.—A Teeepera quo in eodein. 

NOT^ 
3 Hae erit Aoc] Fiet atmf . Tu «m potee] Pleii jtfveoi». 



XLI. 

IN RAUCUM POBtAM. 

Qui recitat lana fauces et colla rerinctus^ 
Hic se posse loqui^ posse tacere negat. 

Qm reeitet guUwre et eeiie 'eireumdato lana, hie afirmat u nee potto lopdy net 
poeeeeUere, 

^^^^««^«^^^^ 

la remeMm Poitam eeHta leeia tegeidem inicribitar in qnilrasdani vett. — 1 Qiit 
rteitot lauro faueet et tempora vinctut Beverlandi Mft. faaeee et tempora tinetd 
codex Bodl. et alids Oxon. ap. Farnab.— 2 In quibnsdam, feste ParMibio, 
notu tacere ; sed in Bodl. aliisqne, poise taeere, 

NOT^ 

1 Qm reeitat^ Rauevro famic Poe* Epig. 41. 6ell. Hk i. eap.' 15. de 

tam carpit Maitlalis : etenim cnm Inani loqnacitate : ' Epiearminm quo* 

illefaucibas focale adlifberet, ne firU qne illdd non Inscite sa babet: Od 

gorecorriperetur,08tendebatie non \4je9 a<o^, ^Ml etf^ Wnmerot^ 

possenisisRgreloqni: ostendebat ps* Ez qno profeeto •mntom esf : qoi 

riter se tacere non posse, cnm licet cmn loqut non potset, taoere noa p*» 

raucusvellet recitare. Vide lib. tr. terat.' 



452 M. VAL. MARTIALIS 

XLII. 

DB STRUSCI THBRMI8, AD OPPIANUM. 

Etrusci nisi tbemulis lavaris, 

IUotus morieris, Oppiane. 

Null» sic tibi blandientur undee: 

Nec fontes Aponi rades puellis, 

Non moUis Sinuessa^ fervidique 5 

Fluctus Passeris, aut superbus Anxar, 

Non Phoebi vada, principesque Baise. 

Nusquam tam nitidum micat serenum : 

Lux ipsa est ibi longior, diesque 

Nullo tardias a loco recedit. 10 

Omriane, inienbU ittohu, witiUmenM thermuUM Etnuei. NuUaa^dctibi 
pdipmamUwrj neefonieB Aponi itUaeii nuelUe, non molUe Simteeea^ ei eaUdifiadue 
Pateeri»t aat aUue Anxwry nee vada Phetlnf et Baia nobUieeinue. NulUbi eeradia» 
tean niCida eplendet : iax ipea eet Umgior UUe, nee eerine diee abU eb nUa leeo. Omfx 



De Heirueei thermie est lemma in Ald. Jant. Colin. Oryph. aliis.— -1 Jn 
iiftdem laverie, Polmanni codex, lavarie,--! Codez Vaticanns, princi^eve, 
• i.e. Domitiani. — 8 Nuequam tam nUidum vaeai Beverlandi Ms. cum non- 
naHitedd. vett. mieat servant Ald. Jont. Colin. Oryph. Plant. Jnnian. 
Pnlman. Lang. Delph.. &c. — 10 Post bnnc ▼ersam locom babet decimut 
qaartns, Siceoe pUiguie Onyx, ^c. in ed. antiq. Ferrar. an. 1471. Ald. Jont 
Colin. Oryph. Piant. Jnnian. Calderin. Pnlman. Lang. et Delph. Nostmm 
ordinem aervant Omter. Scriver. Faraab. Schrevel. Barbon, &c. — 11 

NOT^ 

1 £frHSci ium] PapinintSylv. lib. I. maritima, hodie, nt ainnt, Roeea di 
balneam Etrnsci fute describit. Mondragene. Tacitus Annal. zn. de 

2 lUetue'] AUsb enim aqn« sordes Clandio: 'Refovendisviribns mollilie 
toas, et malom colorem, de quo lib. coeli, et salnbritate aqnaram Slnoes- 
VII. Epig. S. elaere non poterunt. sam perrexit.' 

4 Nec feniee Aponi] Jnxta Pata- 6 Flueiue Paeeerie'] Aqnas blandis- 

viom. Suetoolus in Tiberio, cap.l4. simseinCampaniaadmareinferam,at 

^ rades puelUs.' Casaiodorns lib. ii. patantInterpretes.Dehisnihilreperi. 

Epig. S9. ait lavacram illad singulari Anxur'] Hodie, Terradna^ Ub. v. 

pndicititt disdpUna sanctnm esse; In Epig. 1. 

eam enim aqaam in qua viri recrean- 7 PheBH eada] Cnmannm littas in» 

tnr, si malier descendat, calore ez- teUigunt Interpretes, nbi nempe cele- 

nritiir. Vel forte Poeta respicit ad bre fnit ApoUinis templnm, Virgil. 

PaUvinarum pndtcitiam, qnam com- JEn. vi. Clnverius Italise Ub. ii. cap. 

mendatPUnitts Junior lib. i. Epiat. 2.inteUigitaquas ApollinarescalidaSy 

14. et Poeta noster lib. zi. Epig. 17. et nobiles, oltm * CseretanaM' dictas, 

A MoUit Sinueeea] Urbs Campanias joxta Caere Etruriae oppidom. 



BPIORAMMATUM LIB. VI. 408 

Illic Taygeti virent metalla, 

£t certant yario decore saxa^ 

Qnae Phryx, et Libys altius cecidit^ 

Siccos pingais Onyx anhelat aestus, 

Et flamma tenoi calent Ophitas. 15 

Ritos si placeant tibi Laconum, 

Contentus potes arido vapore, 

Cruda Virgine Martiave mcrgi ; 

Quae tam candida, tam serena lucet, 

Ut nullas ibi suspiceris nndas, 20 

£t credas vacnam nitere Lygdon. 

Non attendis, et aure me supina, 

Jamdudum quasi negligenter audis. 

lllotus morieris, Oppiane. 

^vngida emitiii giccoi fercore$, IlUc meiaUa Tay^eti ffire$euni, et vorta piildb*t<it- 
dineconltemdmdlapideB^ quoa altnu exeidii Phryffiiu et Aferyotque Opkiteefervent 
lento igne. Si mores Laeediemionionm tiln arrideanty eontentut arido vapore potee 
immergi infrigidam aqnain vtr^iim atque Martiam : qua tam pura et tam mti- 
da micai, ut ntepiceriemtUa» esse aqua» t/ltc, et puiee eplendere LifgdimiM marmor 
vacuMm. Non auacuUae, et Jam diu quaai oicUanter me audi» aure negligente. Op" 
fiancy iuterilne iUotut. 

Tt^eti vigent Beverlandi Ms. — 14 Hunc Yersnm, nt extat in edd. vett. trant* 
poutom eftse ootavit Cagnerias, qoi in antiqao codice eam post daodecimam 
legerat iiMertttm.*<-l8 Mortiave codex Fiorentinos. 

NOTiE 

11 Taygeti} Montis in Laeonia, in 16 Ritut nplaeeant] Qttosexpllcat 

qno marmor, qaod metatlam vocat, ipse Poeta versibns seqnentibns : boc 

cam tamen proprie non dicatnr nisi est, Si placet sudare sicca cella, fri- 

de ferro, anro, &c. gida vero iavare. De aqaa virgine, 

1 S QacvPAryx] HocettyexPhrygia sic dicta quod fluens in nrbem de- 

atqne ex Libya. dinaret a rivo Hercnlis, jam dictnm 

14 PiMguie Onjfx] Oenus qaoddam Ub. v. £pig. 21. de qoa PliBioa lill. 



marmoris de qno Plinias lib. xxxvi. xxxi. ciip. 9. et ibidem de aqua ] 

cap. 7. alias gemma^ et vas etiam on- tia, ab Anco Martio rege, deinde a 

guentarium dicitur. Onycbem taqien Q. Martio prsstore in urbem invectai 

in his tliermis foisse negat Papinias ut aiunt luterpretes. 

locosapracitato: 'Moeretonyxlooge, 21 Lffgdon'] i«ocas nempe erat in 

qoeriturque exclusos ophites.' Pin- Tanro monte» ubi marmor candidissi» 

guii dicituri hoc est < sudans/ inqult mum. 

Raderos. 22 Aure mc eupindi Vide lib. v. 

Sieco» attu»'] Nempe similes radiis Epig. 78. Auris snpina significat 

•olis. habitum prope dormientis, qui capnt 

16 Ophii4B\ Marmor nempe macolis in humeros inclinaty et negligentcr 

distinctum instar serpentis* anscoltat. ^ 



454 M. VAL. MAATIAUS 

XLIII. 

AD CASTRICUM. 

DUM tibi felices indulgent; C^trice, Baiac : 

Canaque sulfureis nympha uatatur aquis : 
Me Nomentani confirmant otia ruris, 

Et casa jugeribus non onerosa suis. 
Hic mihi Baiani soles, mollisque Lucrinus ; S 

Hic vestrae mihi sunt, Castrice, divitiae. 
Quondam landatas quocumque Ubebat ad undas 

Currere, nec longas pertimuisse vias : 
Nunc urbi vicina juvant, facilesquo recessus, 

Et satis est, pigro si licet esse mlhi. 10 

<S CfHme, dtmfrmru wgumi» BaiU: d Mfoter Nympka eatui imdif inl/Mreif : 
mue$ vUUf NmetUmus ma cwTobmrat^ it domM wm gram» suo /kfida. Hk fvm 
BmaMM 9oUhu»f et maUi Luerina : kUf o CaUru:»^ fruor v»»tri» opUnt». OUm 
plaeobat cwrrer» quoeumque ad aqueu eommendata», uee rrformidare Umgum iter. 
Nuue »eee»tu» /acile», et loea Juxta urbem ptoeentf et miigUiU^ eifae e»t wnki »egui 



1 Cum tibi Beverlandi Ms.— 2 Canaque tulphurei» unda naiatur aquie* Non 
oniBteo Bpernendain qnod margini ascriptnm exhibet Jnntina not tra : Cdnaque 
tuMmrei» Nffmpka Juvaturaqui»,-^5 HoenHki codd. Tliuflui. et Vat.— 6 Hoe 
mUii smU testrte codex Tlmaneiis. Hie noetnt miki »mU in alilt . De pcmnit»- 
tione noetra et veotne \n membranis antiqnls vide noi ad Catttll. Lxvii. 7. 18. 
Tibull. III. 4. 4. et iv. 2. 24. Pro dintiee Famabius leferit deUtim^ qn» doo 
verba s8»po confnsa a Ubrarils.-«*7 Code x PukMPai, fuanmqiue liMalw^ 
NuMc urbi» codex Florent.T~10 Beverlandi Ms. p^ ei lieei eeu mikL Jnntina. 
nostra in margine : pigrum st lieet e»»e miki ; male. Vide qnse congessit 
Heins. ad bnnc versnm Ovld. Heroid. Epist xiv. 64. ' Quo mihi commisso 
Bon licet esse plam ^ nbi optt. codd. babent| ' pie.' 

NOTiE 

2 Caa»aq»ie\ Sensos «st t Natas Ib et ratiooe fandi SBdificata, taec nimis 
aqna eana, quia snlfurea j et Nym* magna nec parva nimls. 

pham posult pro lympha, seu aqna. lo Et sadt ed^ OHm cnrrebam 

S CM^nmmt] Ex boc verbvlicet adaquasammnasetiamremotissimas; 

colligere Martialem fblsse cgrotnm, nunc vero me «etate provectnm, et 

atque tonc ineepisse convaleseere in pigrom, Jovant loca nrbi vicina, et 

agro sno Nomentano non procnl ab snfilcit, si mibi liceat otlosam vitam 

orbe, de quo lib. ii. Epig. S8. agere. 
4 Non onero9a\ Hoc cst, pro modO| 



BPlGRAllMATUM LIB. VI. 456 



XLIV, 

IN CAliLIODORUM. 

Fbstivb credis te^ Calliodore, jocari» 

Et solom multo permadoisse sale. 
Omnibus arrides, dicteria dicis in omnes ; 

Sic te convivam posse placere patas. 
At si ego non belle, sed vere dixero quiddam : 5 

Nemo propinabit^ Calliodore^ tibi. 

O CdUiodare, fmtof te eavUlari lepidey et te uhmm perfuium eue muHUfa^etHt, 
Subridei cunclis, caviUaiionibus taeessii cuneto$j koc inodo credi» eue cdiiviM jmcm^ 
du». At si ego nonfaceie, ted tert proiuUro quiddam, o CModore, mmo projrt* 
naifUtiH. 



^^^^i0^^>^^>^^^ 



9 n aoluM Schrevel. an. IftTO.— 9 Bewlandll Ms. ^Marte dmcii ta 
amne», — 6 At oi ogo munt vriiem tUri^ vere dicere ui e«^e Painanak 

NOTiE 

a Permaduiue'] Pntas te solnin esse tni impnritateiii nemo tibi tnnm po- 

facetnm et jucnndnm divitibtts, qno- oulon tradet in qno bibas ; id est, 

rnm cienam captas. nemo.te invitabit ad ccenam. Vide 

6 Nemo propinalrit] Propter orls lib. ii. Epigr. 15. 



XLV. 

IN NUPTIAS LYGDI BT LBCTORIiE. 

LusiSTis, satis est ; lascivi nnbite cnmii : 
Permissa est vobis non nisi casta Venus. 

Usec est casta Venus ? nnbit Lectoria Lygdo : 
Torpior axor erit, quam modo moecha fait. 



Lemma In edd. vett. est, Ad LecUniam : in aliisy Ad Leetoriam ; vel, 
/» Nupiia» Lygdi et Ltf(ari#.~-8 Schrevcl. an. 1670. cnmalii8)iiii6ii LeHoria 
Lygdo. 

NOTiE 

1 LueUtie] Legem Joliam, qoa Leetoriacoactaestnubere concubino 

adalteria prohibebantor, revocaverat Lygdo. Eplg. M> snpra : < Ex concn- 

Domitianns, Epig. 7. supra. Jnven. bino natns eat tibl Lygdo,* 

Sat. II. S2. ' qnl tonc leges revocarat 4 Tar^or] Nnpta enim concnMno 

amaras Omnibna, atqne ipsis Veneri adulterinm fateri vMebatnr. Epi^» 

Martlque timendas.' Ergo mtecba 29. supra. 



436 M^. ^AL. UARTIAM8 

XLVI. 

AD CATIANUM. 

Vapulat assidao Veneti qnadriga flagello, 
Nec currit: magnaiu rem, Catianei facit. 

Quadriga VemH perffetM cadUwr virgiSf nec properat : O Catumef agU mag» 
namrem, 

S Beyerlandi Ms. magnam rem, Catiatie, facit, 

NOTiE 

1 Vapulai] Qnidem anriga ex Ve- aatem quatnor factiones : Venetornm 
netornm factione eqnos quadrijugos nempe^ qni coerulenm ferebant, coelo 
aMidue yerberabat, nec tamen illi et mari sacri: Prasinomm, qoiTiri- 
properabant : iilnm irridet Poeca, dem,teme8euveri etfloribus dicati: 
quasi magnam rem faciat, qui cum Russatomm, qui igni, et M,arti : Air 
equos verberibus disrnmpaty non cur« boromy qui albos vindi miztos gere- 
rant tamen ; vel qui cam taJi qoad- bant pannos. Sic Raderus. Piara 
riga audeat venire in certamen. Erant vide apnd Bulengerum. 

XLVII. 

AD lANTHIDA NYMPHAM. 

Nympha^ mei Stellee quae fonte domestica puro 

Laberis, et domini gemmea tecta subis : 
Sive Numae conjux Triviae te misit ab antro ; 

Sive Camcenarum de grege nona venis : 

O Nympha mei SteUa, gtue dame»tica fluis fonie puro, aiqueingrederie ttdeigem' 
meoM : aive uxar Numa te muU a epecu OtaiMr, aeu venie moma de grege Muearum : 



^^^>^^^^^^^^^^ 



Ad HianHdc Njfmpkam inscribitur tn edd. vett.— l Nffmpha fHM SteUte In 
codice Pulmanni. Nympka AttUancB in codd. Vat. et Florent.— S Codex Vali- 
canns : Trebia te mieit ab amne, Florent. Trivite te mimt a6 amne, Codez 
Tbnan. Trilna te mieit ab anirie, In aliis abancro, vel, ab ancrie. In qui- 
busdam: Trima te mitU ad Annam, Tnmeb. lib. xxiii. cap. 27. eroendat; 
Trivia te misit ab Anna ; et intelligit Dianam cultam Ariciae ab Anna Peranna. 
£t sic Calderini codex antiquus. Janus Rotgersius legi vult : Ttfria te mitd 
ab Anna, quse Didus Tyriae fuit soror. ' Sive Numa cot^ Tricim te wutU ah 

SQTB 

1 Nympkuy mei Stella] Alii, meo. de qua Floms in Numa. Ovid. Fant. 
Landat StelisB fontem, cujot Nnmen iii. agit de fonte JEgerm : * iEgerla 
sen Nympham lantbidem appeilat a est, qusB prebet aquas, Dea gnita 



lanthidls uxoris Stell», de CaroiBnis : Illa Numas conjoXy cousiii. 
qoa Epigk 21. supra. umque fnit.' 

3 Sice Numa conmx Ji£geria nempe Triviaf] Uoc est, Dians?, lib. Spect. 



KPIGRAMMATUM LIB. VI. 457 

Exsolvit votis hac se tibi vir^rine porca 5 

Marcus, furtivam qiiod bibit seger aquam. 

Tu contenta meo jam crimine^ gaudia fontis 
Da secora tui : sit milii sana sitis. 

Affc virgineporea MartMi»$i W>eratwH$ tiin /aetiSf qui «froft» fitrtim hausU 
aqiittm twam, Tu jam plaeata meo seeUre expUto tvtu praie gaudia/ontis tui : 
sit miki Mjw sitis, 

Anna: itaviri eroditi jampridera emendamnty cnm antea leg^retnr antro, 
▼eJ, Mine; miomodo librietiara nonniiUi, qnos inspeximus. Sed qnid ent 
TrioiteAwnaj certe nemns illnd ad Tyberim non longe ab Urbe sitnra erat, 
et ea Janicnlo spectari poteraty nt Martialis nos docet. Alternm erat in agro 
Lavinio ad Nnmiciom (inroen. Sic et Egeria dnplici loco colebatnr : nam et 
Camcenarnm nemns illi sacmm erat prope nrbem, et Aricins qnoqne Dianie 
sacris accensebatur. Trv^ia igitiir Egeria potest dici, Anna non potest. 
Codex Rottendorphii : Tibia te misit ab Anntt. Lege meo pericnlo : Sice 
Nunue eonjux Tpia te misit ab Anna, Intelligit aqnse duetibns fontem hnnc 
derivatnm fnisse ex Nnmicio, qni est in Laviniensi agro, per nenius Egeriae.' 
.Ita Heinsins ad Ovid. Fast. iii. 075.--7 J\i eonienia modo laerymaniia codd. 
Florent.etVat. 

NOT« 

Epig. 1. qnae in valle Arieina cole- tius iii. Od. 18. b«ednm immolat fonti 

batnr. Blandnti». 

4 Sive CaaMnianu»] Hoc est, sen 7 Gaudia /onHs] Hoc est : Tn, o 
laberis ez fonte Mnsaram, vel seo Nyinpliajamsecnra, meoicilicet sce- 
▼enis una ex novem Mnsis. lere expiato, fac mibi copiam salii- 

5 Exsolvit^ Hnic Nymphv, sen brinm tnamm aqnarnm. Vel eeeura 
bnic fonti vota nnncnpaverat Mar- refer ad gaudia, 

tialis, se nerope porcam intactam 8 Sit miki $ana sitis'] Jam a morbo 
inunolatnrum, qnod fegrotus furtim recreatus nunc ita sitiaiu, ut olim 
bibisset aqnam ex illo fonte. Hora* vger siliebam. 



XLVIIL 

XN POMPONIUM, 

QuoD tam grande sophos clamat tibi turba togata: 
Non tu, Pomponi ; coena diserta tua est 

Qifod turba togatorum exclamat iibi tam grande sophos, non tu^ o Pomponi, sed 
eonvicium tuum /aeundum est, 

In hoc Epigrammate nil variant codd. aut libri impressi. 

NOT.«: 
1 Grande eophot'] De hac exclama- landaretnr propter versns, sed prop- 
tione egimns iib. i. £pig. 4. Versas ter ccenam lautam. Sic Per&ins Sat. 
suos corain amicis ad coenam vocatis i. ' calidnm scis ponere sumeny Scii 
recitare solebaut veteres. Poeta comitem horridulum trita donare la- 
hunc Poniponium irridet, qui non cerna.' 



458 H. VAL. MARTIALIS 

XLIX. 
DE SB PRIAPUS. 

NoN sam de fragili dolatus nlino 

Nec quse stat rigida sapina Tena, 

De ligno mibi qnolibet coiamna est, 

Sed viva gcnerata de ciipresso : 

Qaa& nec saecala centies peracta, 6 

Nec longae cariem timet senectse. 

Hanc, tu qaisquis es, o malus^ timeto : 

Nam si vel minimos mana rapaci 

Hoc de paknite laeseris racemos ; 

Nascetur^ licet hoc velis negare^ tO 

Inserta tibi ficus a cupresso. 



JDf Priapo ioscriptio est ia edcL yett.— 7. 9 Hcney tu qMuqKU 4», ot 
timeiOf Hane: li, S^, Juutioa nostra in margtue, ex quodam cod. haod dubie ; 
h»c etenim verba, Hcom et ^am, sepe in codd. permotaotnr. — 9 Heins. ad 
Ovid. Art. Am. iii.TOS. potat omnino Bcnhendum legeris ; oon foieriM; qood 
tameu editosacroano eiaratos, qoos vidit, oodices omnea oceopavit. 

NOTiE 

1 JVbM gum] De Priapo hortornm qoentibos. Vlde Eplg. 7S. infra. 

custode actnut lib. i. Epig. 36. lib* 10 NoBeetwr] Tibt ficoso inseretnr 

III. Epig. 68. et Epig. 16. snpra. vena mea cupressea. Epig. 16. 

4 Sed eira] Vitalitatis cupreBsi supra. ) 
ration^m addit doobos verslbos se- 



L. 

DB THBLESINO. 

CuM coleret puros pauper Thelesinus ainicos, 
Errabat gelida sordidus io togula. 

Cum TkeUsinui inop§ oboervaret amicos pudicos^ iordiduivagabaturimfrigida 

In TkeUsinum ad Bitkynicum Beverlandi Ms.— 1 Groteroa legit 0HMr«i, 

NOT/E 

1 Cum coUret puroi] Senm est: torpes, qoommlibidinisconsclnsfiiit. 
Nihil consecntus cst Tbelesinus, dum Jovenaiis Sat. iii. ' Qois nooc diligi- 
coluit amicos castos ; at vero dives tur nisi Censclus/ &c. 
factns est, statim ac coluit homines 



RPIGRAMMATUM LIB. VI. 450 



Obsccenos postqnam coepit cnrare cinaedos, 
Argentum^ mensas^ prsedia solus emit. 

Vis iieri dives, Bitbynice? conscius esto» 
Nil tibi, vel minimaro, basia para.dabnnt. 



r«2a, Ex qw agpit coUre turpes cintBdoSy ille wnts mercatigr argentum, menaas^ 
idos, O Biihynieej cvjna heupUiuri ? amscius etto, Oacula pudiea eonfereni 
i niAt/, vel minimum. 



iogula 
fundoe. 
tibi nikUy vel 

probaote Faroabio.^ — 3 OhtcQOiM ex «pn Beverlandi Ms. eervare pro curare 
codex PnlinaDiiU * Gmteras ex voo codice senare^ qood sit * observare/ 

* colere/ Ocpavc^. Ego qoidem scio hoc exae curare : lib. xi. Epig. 18. 

* Turba tameo ooo deest, aterilem qna curet amicnm.' Plin. Epist. lib. i. 6. 
' Nec me prsterit esse Regnlom ^wrKoBalperov, Est eotm locoplefl, factioans, 
curatur a multifl, timetnr a plnribn».' Sed oon servare hoc seosn pro * obaer- 
▼are ' ooaquaoi legi. Meliores ergo codd. qni habeot, eware* Groooyioa, 

NOTiE 
4 Argentum'] Vel coelatum^ vel pnmm. 

LI. 

AD LUPERGUM. 

QuoD convivaris sine me tam saepe, Luperce, 

Inveni, noceam qna ratione tibi. 
Irascar, licet nsqoe voces, mittasque^ rogesque. 

Quid facies ? inquis : quid faciam ? veniam. 

O Luperee, excogitaci quo m»do te Mom, ftiarf tpiukrtB sme ma fom m- 
bro, Sueeenteboy quamm eemper iartlMy et ndttas, aique are$, Quid age$ ? ott : 
^mde^fOM ? tbo. 



% Irateor Kcd tifftte io qoibosdam. 

NOTJE 

1 Qiiod eonvhfaris] Carptt Loper- 4 Fmtam] Ccenabo apud te, atque 
cnm, qui raro enm ad coeoam iovi- avaritife toae pfleoas dabis. 
tarct. 

LII. 

BPITAPHIUM PANTAGATHI TONSORIS. 

HoG jacet in tnmulo raptus puerilibu? annis 
Pantagathus^ domini curai dolorque sui, 

Paniagathus m^rtuu^ oimif piMrilt^Of , am/sr et marer md heri^jaeet in Am Mpti/- 
Kpi, Pantagathi lemma est io qnlbmdam yett.— S Vis tangeuie Joat. aa. 



460 M. VAL. MARTIAUS 

Vix tangente Tagos ferro resecare capiUos 

Doctus, et hirsutas excoluisse genas. 
Sis licet, ut debes^ Tellus placata> levisque ; 5 

Artificis levior non potes esse manu. 

ero, 9den$ resecare errantes crinesferro vix iangentey atque expolire mdka piUwu, 
O terra, quantumcis deineeps si» iUi placata et levit, nequis esse levUtr manu ar. 
iificis, 

1 613.— 5 Sis Ueet tmponto tellu» codex Pulmanni. Sis lieet inde sibi teUus Ald. 
Jnnt. Colin. Oryph. Plant. Junian. Lanff. Delph. &c. barbare, jadicio Par- 
nabii. Nostraai lectionem testantnr codd. Florent. etTiman. 

NOT^ 

2 PanJtagaikusl Raptns fato imroa- quimodasestloqnendiOraecns, quem 

turo, amor oempe domini dam vi« et Latini usurpant. Alii legunt, Si» 

▼eret, dolor vero ex qoo mortuns. Ucet^ ut debes» Videat lector. Sensaa 

Ipsius forte Poetae fait servns. est: O terra, quantamvis sis levis, 

6 Si* Ucet, ut debes [inde sHn] De neqais tamen esse ievior mann Pan- 

hac bene precandi formala vide lib. tagathi, dam tonderet : quae propria 

V. Epig. 85. telius sis sUn, hoc est, ei, tonsoris laas cst. 

LIII. 

DB ANDRAGORA. 

LoTUS nobiscum est^ bilaris coenavit ; et idem 

Inventus mane est mortuus Andragoras. 
Tam subit» mortis causam, Faustine^ requiris ? 

In somnis medicum viderat Hermocratem. 

Andragoras ketus lavit nobiseum, et idem ceenavit, mane repertuM esL de^unUns, 
O FaustinSf rogascausamtam repentini interitus? Medicus Hermocraies apparme-' 
rat UU tii «0111111«. 

Hic nalla lectionis varietas est in libris mana exaratis aat excusis. 

NOTiE 

1 Lotus nobiscum'] Huic simile est tem, qni procnldobio multos sgros 
Epigramma Graecum Anthol. lib. ii. sua imperitia necaret 
E/f *larpois, iPoeta carpit Hermocra- 

LIV. 

DB SBXTILIANO. 

Tantos, et tantas si dicere Sextilianum, 
Aule, vetes; junget vix triaverba miser. 



■#**#* #^^**#* 



Neque in hoc Epigrammate qnicquam variant codd. aat libri impreMi. 



EFIGRAMMATUM LIB. VI. 461 

Quid sibi YQlt? inquis: dicara, qaid suspicer esse : 
Tantos, et tantas Sextilianus amat. 

NOTiE 
4 Tanios, ifc.] Prsgrandes draucos, eorumque raudas. 



LV. 

IN CORAGINUM. 

QuoD semper casiaque^ cinnamoqne, 

Et nido niger alitis superbae 

Pragras plumbea Nicerotiana^ 

Rides nos> Coracine^ nil olentes : 

Malo, quam bene olere^ nil olere. 5 

Ctraeme, irrideB jim nihil /ragranles, (fuod tn semper unetus casia et ctnna- 
mem0f ei nido avis enperba, oies Nieerotiana plumbea : magispheet nikii oiere^ 91(01» 
hene olere» 

S Flagras pHumbea Niceroiiaiui leffit Salniasins. Fragras plumbea Nicero- 
niana Ald. Junt. CoUn. Gryph. Lang. ^kc. Noatram lectioxiem exliibet codex 
Polmanni ; et sic etiam legit Tnmeb. lib. zxv. cap. 27. 

NOT£ 

1 Quod semperl late Coraclnai % Plumbea'] Redoles nnguenta, quae 

Tariis odoribns animse foetorem com- vasis plumbeis in umbra, teste Plinio 

pescebat» qnibus non opus est nihil lib. xiii. cap. 2. concoqnebantur. 

olenti. Nicerotiana dicuntnr a Niccrote un- 

Caeia ctnmamoque'] Fnitices snnt : ftnentario, de quo lib. x. Epig. 38. et 

odoris snavissimi. lib. xii. £pig. 66. Alii, Nieeroniana. 

2 Etnidoniger] Hoc est, nnctns iis 5 NUeiere] Cnr malit nihil olere, 

herbis odoriferis, quibus nidum ron- explicnit Poeta lib. ir. Epig.l2. *Hoc 

ficit phceniz, nt ainnt Poetse, quse mihi saspectnm est, quod oles bene, 

vera esse negat Plinios lib. xii. cap. Posthnme, semper : Posthnme, non 

10. Vide iib. v. Epig. 7. bene olet qni bene semper olet.' 

LVI. 

IN CHARIDEMUM. 

QuoD tibi CTura rigent setis, et pectora yillis ; 
Verba putas fara» te, Charideme, dare. 

NOT« 

1 Quod iiH erura^ ^rc.] Crura et ceptnmm famam qa« d« tna mollitie 
pectufl hispida setosaque prse se fe- increbuit. 

rendo, putas te contra iturum et de- 



462 M« VAL. MAHTIALIS 

Extirpa, mihi crede, pilos de corpore toto^ 

Teque pilare taas testificare nates. 
Qaae ratio est? inquis: scis multos dicere multa. 5 

Fac paddicari te^ Charideme^ putent. 

5 PalraanBi codez : teU muUot dieere nwUvh Vide Tarneb. lib. xxv. cap. 
S7.^ Pharideme Jant. an. 1612. 

NOT^ 

3 Extirpa, ^rc.] Lib. ii. fepig. 29. cunt Oraeci eleganter. 

ver8.6. 6 Foe, ifcJ] Hanc qnasi levioris 

5 Dicere muUa] Loqoi varia de tna criminis sospicionem oppone illi gra- 

turpitadine. IIo\^& Koi varroia di« viori, qaod te suspicantur *oanMif«'^- 

LVII. 

IN PH(EBUM. 

Mbntiris fictos unguento^ Phoebe, capUlos, 

Et tegitnr pictis sordida calva comis. 
Tonsorem capiti non est adhibere necessum : 

Radere te melius spongia, Phflebe» potest 

O Phabe, uuguetUa dudmnhM falea» eomaef et turjde caha operUur picla 
camrie. Ntm eet opu» admavere tauBarem eapiti, O Pkcebe^ tpeugia potest ridere 
te mdiut. 



In PluBbum tegeutem calvam capUUt inscribitur in Beverlsndi Ms. — 1 Pro 
fictos legendnm esse tados conj. Heins. ad Ovid. Fast. tv. 740. Jtetee tamen 
defendi posse, pntabat Oadend. ad Lacan. x. 491. Emendationem HeiMii 
firmat codex Thnan. qni faetoe babet : forte tamen e recepta bod inatUUer 
tiuetoe eliceres, qaod (lioc modo^tietoei) exhibet Jnnttna nostra in margine.— 

2 €t tegitur fiettt coni. Ant. do Rooy. ' Valt PoeU/ inqutt ille, < PbcBbom 
tegi calvam sordidam gaIero,et hoc modo mentiri capillos ungaento tactos. — 

3 Codex Pulmanni et Beverlandi Ms. adhibere necette. 

NOTiE 
1 ilffiiiiru^c<os]TamebasIib.xxv. 4 Rodcre te] Hoe est, abstergere 
cap. 27. Olim qui erant toto capite pictos crinesy et delere potest spon- 
calviy sibi solebant anguento peHiisl gia. Radere non dicitur proprie nisi 
velut fila capiUoram imitari. Vide de novacala, 
Eplg. 74. infra. 

LVIII. 

AD AULUM PUDBNTBM. 

Cernbre Parrhasios dum te javat, Aule, Triones 
Cominus et Scythici sidera pigra poli ; 

O Auie, dum tibi placet eominut tpeetare Tricnet Parrhatiot^ et tolerare attra 



KPlORAMMATI/ftl LIB. VI. 463 

O quam psene tibi Stygiasego raptas ad undas 

Elysiae vidi nobila fusca plagae ! 
Quamvis lassa, tuos quaerebant lumina vultus, 5 

Atque erat in gelido plurimus ote Pudens. 
Si mihi lanificas ducunt non pulla sorores 

Stamina^ nec surdos vox habet ista Deos ; 
Sospite me sospes Latias reveheris ad orbes, 

£t referes pili prsemia clarus eques. 10 

PoU Seythiei ; O ^mfere ego tibi roftMs ad midaM Styfum tpeoiam. atrm wbila 
regimis Elysia ! Oeuli^lxcet gravea, quarebiuU fzioi vwUutt*jet gelido ore eapiteitne 
lo^ebar de nteo Pudente. Si lanifieee mn-orea trakmU miki itawum non nigrOf nea 
ieta vox perrenit ad earda Numina ; me aaho aalmurenuabie ad urbe» Latii^ aique 
eque» iUustrii reportalns prandapriaupiU, 



'2 Seytkiei ddera farre poli Ald. Jant. Colin. Oryph. PlaaC Jnnlan. PnU 
man. Lani^. Delpb. &c. Getiei tidera pigra poU Beverlandi Ms. Cttm aiiis 
codd. — 4 Pro fueca Pontanns ad Macrob. Satarn. i. 11. tentabat fluatra; 
sed fcnstra. Apnd Ovid. Met. t. 286. legitur *Fusca repurgato fagiebant nn- 
bila coelo:' ubi taraen maltnm ▼ariant codd. Ant. de Rooy reponenditm 
boc Nostri loco censet, nubila furva, * FarYus ' epitbeton, qno semper de 
rebiis iuferniK nsos esse anctores, dudum monneront Heins. ad Ovia. Met. 
III. 273. et Bronkh. ad Propert. iv. 11. 3. quos vide.— 6 Qyamots lapea tuo» 
B«verlaedi Ms. Imm et lapia sflppe permntnruBt fibrarii. Vide Burm. ad 
Orid. Trist. lu 85. et Burm. ii. ad Propert. ii. 16. 7. et iv. 4. 64.-^ Bever- 
landi Ms. plurimus ore pudor.—9 Codex Oxon. penes Farnabinm : reveheris 
ad OTOM, — 10 Pro eUxru», alii magvua. 

NOT^ 

1 Cemere ParrkoHo»} Gellius lib. Epig. 32. et lib. v. Epig. 49. 

II. cap. 21. * Sed ego quidem cum a Sidera pigrm [ferre^ Aliiy fidera 

L&lioetVarrone sentio» qaiTriones pigra. 

rnstico vocabalo ftppellatos scribont, 3 O quam^ Hoc est, qnam paene 

qoasi quosdam teriones : hoc est, morttinssnm! 

arandse colendsque terrm idoneos. 7 Non puUa'] Qn« mortem minan- 

Itaque hoc sidns, qnod a fignra posi* tor, lib. iv. Epig. 73. 

turaque ipsa quia simile planstri vl- 10 Et rtfere»] Hoc est, primipili» 

detur, antiqui Grscorom ifia^cuf dix- seu primi centurionis legionis honore, 

erunt, nostri quoque veteres, n bubus et eqoestribiu omamentis decoratus 

junctiSy Septemtriones appellarnnt : redibis : qni enim primtpilns fiebat, 

id est, a septem stellis, ex quibns statim in ordinem equestrera ascribe- 

qnasi juncti triones figarantur.' Vide batur, teste Lipsio de Militia Romana 

lib.iT. Epig. 11. et Epig.ai^. supra. iib. ii. 
De Aalo Pndente jam dictom Hb. i. 



4G4 M. VAL. MAtlTIALIS 

LIX. 

IN BACGARAM. 

Et dolety et queritar, sibi non contingere frigus 

Propter sexcentas Baccara gaasapinas : 
Optat et obscuras laces, ventosqae, nivesque : 

Odit et iiybemoSy si tepaere, dies. 
Quid fecere mali nostrae tibi, sasve^.Iacemas, 5 

ToUere de scapulis quas Icvis aura potest? 
Quanto simplicius, quanto est humanius istud, 

Mense vel Augusto sumere gaasapinas ? 

Baeoira mmret otqve expottulaty u lum corripi/rif^ore, propier MexeetUas ^oiiM- 
pina$ : expeiit diet nuhilo», et ventos, et nives ; oHt et diea hybemoo, H tepuere. 
O acerbe, qmd in te pecearunt noetnB laeema, guas letie awra potest auferre ex 
kumeris? quanto stmpheius, et quanto Immanius iUud est, uti gausapinis vel i 
Augusto, 



<»#*^»^^# 



6 Edd. vett S€Bva: alii saee nt Baccara sit noiueii Tiri : sene oodex Vati- 
caniis. — 7 In edd. vett. quanto est humanius Hhtd: in cod. Vaticaao: qmanto 
est humanius iUas. 

NOT^ 

1 Et doletf et queritur] Iste Bacca* 6 Setvs'] Alil legnnt, iSSrva: nomen 

ra dolebat hyemein non ssvire, nt est fictnm, inqnit Radems, sen fe- 

posset ostentare gansapinas, pennlas mins, seu viri : placet accipere pro 

nempe vtllosas, qnibus nterentnr Ro- virili, neHcio an fceminis gestatie 

mani hybemo tempore frigido. Si- gausapinae. 

mili morbo laborabat Zoilns, de quo 7 Quanto timplicius'] Hoc est, hu- 

lib. II. Epig. 16. manins faceres, si aperte fatereris 

S Obseuras luces] l|oc est, ccelom tnnm morbum, gansapinas gestando 

nobilnm. vel media «state. 

LX. 

DB POMPILLO, AD PAU8TINUM. 

ReMfactam Pompillus habet, Faustine: legetur, 
Et nomen toto sparget in orbe sunm. 

OFaustinef PompUlus gessit rem/eUciter ; ecolteturf et diffundet nomen summ 

T>e PompiUo in edd. vott. Ad Faustinum in codice Pnlmanni. De PompmBo 
In Codd. Thuan. et Florent.— 1 PompuUu» kabet in iisdem. — S Viaiporum 

NOT/E 
l Rem factam] De lioc loqnendi sine dubio consecotnmm se quod 
roodo dictiim lib. i. Epig. 28. et lib. optat. 
II. Epig. 26. dictur de eo qui putat 



SPIGRAMMATUM LIB. VI. 4S5 

Sicleve flavomm valeat genns Usipionim^ 

Qaisqois et AusoDiiim non amat imperium. 
Ingeniosa tamen Pompilli scripta ferantar ; 5 

Sed fam» non esthbc^ mihi crede, satis* 
Quam molti tineas pascont blattasque diserti ! 

£t redimunt soli carmina docta coci ! 
Nescio quid plas est, quod donet saecula chartis, 

Victnrus Genium debet habere liber. 10 

fer Mnm mwidim : ric valeai getu tnobUUJUnorum I/fiplortim, ei qttiequu nen /«• 
vet Imperio Romano. Nikilominiu ecripta PomjriUi dicmiiw ingenioaa. At miki 
Jldem odMbe^ hoe nm evjffieitfamcB. Qmam tnattti eloquetdee abad iiMea» ei Uattae ! 
Bi ooli eoei emmt venm erudOoe ! Neteio qM phu eety quod coneUiai immoriali' 
iaUm oeriftie, UbervictMinu debet habere genium. 



^^^«^^■^<*v*^^^^ 



codex Thnan.-^7 BeTerlimdi Ms. pUmtaaque dieerii, — 8 Codez Vat, cariiisM 
doda JocL—9 Neoeio miid ptet eit ThaaD. Needo qmd ptuM eot qnod donant 
Vat.— 10 Ftcennif semnni BeveriaDdi Ms. 

NOTiE 

5 Sie leve] Sic yaleant hostes po- pUli s Poeta respondet hoc oon suffi- 
puU Romani, nt libri Pompilli ; hoc cere ad consequendam famam. 

est, utinam sic pereant, ut libri Pom- 7 Blatiae} Vermes qui rodont li- 

pilli p^rituri ■nnt. Usipii Tero po- ' bros. 

puK snntOermanisRheniaccoIseet 8 Canmiia] Qntbus scilicet piper, 

Tacito Hlst. it. qui eos conjangit pisces, et cetera ejusmodi invol- 

cnm Chattis et Mattiacis; Ptole- yantur. 

msustamenUsipiosadlstmmponit. 10 G«imciii] Hoc est, leporem, et 

Ita Raderus. Leves dicuntur, qnod a gratiam nativara: unde Horatins : 

Romanis defecifisent. ^Tn nihil invita dices faciesve Mi- 

6 Ingeniota tamenl Imperitinempe nerva.' 
censent ingeniosa esse scripta Pom- 



LXL 

IN INVIDUM. 

Laudat^ amat^ cantat nostros mea Roma libellos : 
Meqne sinns omnes, me manus omnis habet. 

Mea Roma celAraty diUgitf ei cami nottro» Ubros; ei vereor in gremio et numu 



Hnjns Epigrammatis lectionem nnllo modo variant impressi aut mano ex- 
aratilibri. 

KOTiE 

1 Mea Roma] Hoe est, mihi amica et benevola. 
Delph. ei Vor. CUu. Martud. 2 O 



489 »h VAL. MARTIAL18 

Ecce rabet quidaoi, pftUet, stupet, oscitat^ odit. 
Hoc Yolo : nunc oobis carmiDa noetra placeat 

oimiiiim. Eece ([liidM rubeiy pcMf 0bttup€$cii, ofcMur, odU. Hoe toio : nmtc 
vcroMno&tnmmiiiotnMJmewtM. 

NOTJE 

3 Eeee rubei] DescHbit Peete uiU 4 Ntme iMMt] NaiM, iBqolt, mca 
mi motns qaibus crueiontar invidi. roihi placentoiin»in«y cuni dispUeeant 

OteUatl Ore hitcit, qnod signnm inyidis. 
est fkfltidii. 

LXII. 

AD OPPIANUM. 

Amisit pater aniciim Silanus : 
Cessas mittere manera, Oppiane ? 
Hen cradele nefas, mala&qne Parcse ! 
Cqjus vultaris hoc erit cadaver? 

SUeauu gemior perdUIU umgmmm: o ApumCf an morarie miiiere dmm f Hem 
icehu Ukmnmmmf aique improbm Parem I ad ouUwri coniitigei hoc cadaver f 

^ ^^^^^^ ^^^^ « 

fi|itta|iJUiim «d J|Maiiini iBcriptio eit in codiee Florent. AA AfikitmiKm in 
Aid. Junt Colin. Oryph. Polman. PJanii Jnnian. Lang. te. M Appiamm 
Calderinns. Ad Oppiamim in codd. Vat. et Thaan.— 1 Salamti Bayerlandi 
Ms.— 2 Ojipiaiiecodd. Vat. Fiorent. et Thuan. 

NOT^ 

2 CemoM miiiere'] Iite Apianas , alii ' £rico aegro aliqnii attidet, proba* 

OjpptoMM, quidam fiiit haereditatum mus: at hoc si hsreditatis cansa 

eaptator, quem carpit Poeta. fecit, yaitnr est> cadaver expectat.' 

4 Ci^ viittarw] Seneca Epist. 95. 



LXIII. 

AD MARIANUM. 

Scis te captaii: scis hunc, qui captat, avarnm : 
£t scis qul captat, quid^ Mariane> velit : 

Marimie, oeieieaUici: notii OMnimesse hmu fiit aJUeii: ei noeH qnmtkni£no 

fiOTJE 

1 adt ie oapiari] Mariannm hunc 3 Qnid veUi'] Nempe tnam mortcflit 
irrldet PoeU, qui blanditlis et mane« nt possideat tua bona. 

rlbns aUlcl se patiebatnr. 



fiPIORAMMATUM LIB. VI. 4fft 

Ta tamen hanc taboUs haBredem, stulte, snpremis 

Scribis, et es^ tno yis^ fnriose, loco. 
Munera magna qnidem misit, sed misit in hamo : 5 

Et piscatorem piscis amaie potest f 
Hiccine deflebit vero taa fata dolore ? 

Si cnpis, ut ploret: des, Mariane, nihil. 

miM qm, ulUcU: nikUommm tu^ o dmeiu^ imiUMisli hmu: lufredtm wUmo (fKo* 
Mfitfo, etviM^o waame, iUnm tibi tuccedere. Mirit quidem magna dona^ nt mitit 
in hamo: etpimBpoteetnt ditigere piecaiorem 7 AnkU kigeba tnmn mortem oero 
marorel O Marione, n pUuet nt Jleoi^ nikU donee. 



5 Munera mofna tamen ia eodd. Tlinan. Vat. et Florent. et sic in nonnallii 
edd. Lectionem noitram exbibent edd. vett.— 7 Edd. ^etUmea /ata, iropro* 
bante Faruabio : codex Pnbnanni, tna /ota. 

VOTJE 

6 Sed mi$U in kanrni Vide lib. t. sime riaas eit AIH, imv. 

Epig. 18. 8 Dm mkU] Vana expecUttone dn- 

7 Vero tna /ofa] Ficts emnt ejns loans tnnc vere ilebit. 
lae rymae ; hcredia enim Setns 89piji- 

LXIV- 

IN DBTRACTOREM* 

CuM sis nec rigida Fabiomm gente creatas, 
Nec qaalem Cario, dom prandia portat aranti, 
Hirsnta peperit iubicanda sab ilice conjax ; 
Sed patris ad specalam tonsi, matrisqne togat» 

Cnj» nee ri§ oriwndutexeevera/amilia Fabiorum, nee talls, quaiem CuriogenuU 
ruhieunda nxor tub iUee /rondota, dum /ert prandia Ipsi aranti ; ted JlUut patrit 

t WneU peperU deprenta tub Uioe Beverbndi Ma.--^ FUint et tpimm codex 

NOT£ 

1 Fabionm gente^ Stndlit belli aa- cflieminntl patrla, ^ni plloa Tellebat 

perrima et noblllaaima. ad specvlnm, moHia Otbooli inttar, 

9 Carja] M. Cnriam Dentatom in- de qvo Jnvenalla Sat. i. * Uln tenet 

tellige, de qno Cicero de Senectnte: specnlnm, patbici geatamen Otbonia.' 

Mn hac ?ita (rnaticana) M. Cariaa» Mairiefne togaia] Hoe eit, adnl* 

cnm de Samnitlboa, de Sabinii, de teras ; finmlns enlm adnlterii con* 

Pyrrho trlnmphaaiet, conamnsit es- ▼ictm togam ferre cogebontnr. Ub. 

tremum statis.' ii. Epif « 89. 

4 Ad tpeeulnm toneQ Id est, filins 



468 M. VAL. MARTIALIS 

Filius, et sponsam posslt te sponsa vocare ; 5 

Emendare meos, quos novit fama^ libellos, 

£t tibi permittis felices carpere nugas : 

Has, inquam, nugas, quibus aurem advertere totam 

Non aspemantur proceres urbisque forique : 

*Quas et perpetui dignantnr scrinia Silt, 10 

Et repetit toties facundo Regulus ore ; 

Quique videt propius magni certamina Circi 

Laudat AventinaD vicinus Sura Dianae : 

Ipse etiam tanto dominus sub pondere rerum 

Non dedignatur bis terque revolvere Caesar. 15 

Sed tibi plus mentis, tibi cor limante Minerva 

Aorius, et tenues fixerunt pectus Athen». 

Nevaleam, sinon multo sapit altius istud, 

Quod cum panticibus laxis» et cum pedegrandi, 

£t rubro pulmone vetus^ nasisque timendum, 20 

loiift ad tpeeuktmf et mairii togatWf et enm poasU spanm te appdUort sptmmm ; tibi 
faeh poteataUm corrigendi mA$ Ubraa ptu celd/rai fama^ et gMgiUa»difeliee§ mi- 
goM: koM, Mf vam, tneptiae quUmsprtebere OMrem nan dedignamtur prineipee nrhi» at 
fori, et qna incbuiuntur in armariie immartaUs SiUif et toHea ore dioerto repetnntvr 
a RegutOf et commendantura Surapropinquo Diamg AventimPf qui apectat propima 
pugnaa magni circi: ipae etiam dominua Caaar aub tanio pondere rerum non awper^ 
naiur Ina et ter relegere. At tu habes plua ingeniif Minerva poliente tibijudieiMm 
acrtM, et aubtUea Athena ittformarunt pectua tnuin. Diapeream, «t itoii muUo «i- 
Uua aapit iUud coF) quod eum inteatinia laxia^ et eumpedegrandi, et vetua pu l mm aa 



Pulmanni.— 8 BeverlaDdi Ms. quia «treiii.— 12 In eodem, totiena ma^.— IS 
Codex Vat. jicra Diana.^lt Codex Pnlmanni,.nxenia<, sive^nxfriia^ Hor. 
ad Pinonet: 'qoamvis voce paterna Fingeris ad rectnni.' — 18 Nec «oleoat, 
«t «011 multo valet Beverlaudi Ms. aapit aUiua illud codex Pulmaoni. — Vlde 

SOTM 

5 Ei «|Mi^] Qnia effcBminatns 16 Sei tibi] Tn nempe udim om* 

08. ninm Romanorum sapientiMimiiA. 

10 Siti] De Silio lulico Poetavide 17 Fixaruni [JfiiMnmt] Alli minos 

lib. IV. Epig. 14» de Rcgulo dictnm bene,/««nm^. 

lib. 1. Epig. IS. 18 Ne iniImm] Hoc est, dispeream 

IS Quique wdat] Snra Orator cla* si non plns sapit cor pecudis qood 

riasimns habitabat in monte Aven- venale circnmtert lanius per totam 

tino, nbi Diana colelmtury uode pote- orbem. Legunt alii Qiitd eum minus 

rat despicere in circnm niaximum bene. 

vieinum. Sur» roeminit Snetonius * to Nisatiftie <tiiie«dtMt] Quia pntrt- 

in Domitianorap. IS. duiii. 

15 CeBaar] Domilianus. 



EPIORAMMATUM LIB. VI. 460 

Omnia cnidelis lanias per ocmipita portat. 

Aades proterea^ qaos Dallas noyerit, in me 

Scribere yersicalos, miseras et perdere chartas. 

At si qaid nostr» tibi bilis inasserit ardor^ 

Vivet, et haerebit, totoqae legetar in orbe ; 25 

Stigmata nec vafra delebit Cinnamus arte. 

Sed miserere tai, rabido nec perditas ore 

Fomantem nasam yivi tentaveris ursi. 

Sit placidas licet, et lambat digitosque manusqae ; 

Si dolor, et bills» si justa coegerit ira, 30 

Ursas erit : vacaa dentes in pelle fatiges, 

£t tacitam qasDrasy qaam possis rodere camem. 

etrrupiOf et mehtendMm iMuii, drcwnrfert acnm» Imriaif per ommia cemfUa. Immper 
mtdee eompemere tii me carmtma qaa neme legerit^ et verdere chariae vnfelicee. At ei 
meia» naeira tnt iibi qmid ioMeeerit^ durabity et karebity et Ugetwr ia tete erbe, Nee 
CHmamma arte caUida toUet etigmata: ai mieerere tMi, nec nueer arefiirenli esBpe» 
riarie/nmantem namm vivi nrd. Quamvie eit tranqniUne, et lambat digitae et «a- 
«ci, ei impeUetnr dalore, et 6tH, et jueta tra, nreue fiet : defaiigee dentee in pelle 
neortmaf et laiene qmmroM camem qnmm poeeurodere. 



^0^^^^^*^^^^ 



Tteroeb. lib. xxt. S7.~20. Thnao* nae^ffee timendum, — 34 Ant ei quid Bever* 
landi Ms. At d qni codex Thaan. At n qnid noetne tibi biUe imoexerii \n codice 
Florent.— S7 Sed mieerere tui n^ ip Beverluidi Mt.-«28 Fumantem vini 
MM» legil Scriverins.— Sl Codex Pnlmanni : in peUe fatigae.—Z^ Ei tacitne 
qneerae Ald. Junt Colin. Orypli. Pnlman. Plant. Junian. Lang. Delph. Far- 
nab. &c. Ei taeita qnmra» eodd. Vat. et Florent. Et tacitam queeraa eodex 
Bodleiannty qnod primns restitnit Gmtents. 

NOTiE 

24 AtHqM} Hocest: At si ego 28 Fnmanteml Sensns ett: Noli 

irstot Terins in te scripsero, non peri- me adversns te incitare, aliter iracnn» 

baat, tibiqne sempltemam infamiae dam me nrsnm senties. Naenm dlxit, 

notam innrent. qnia In naso irs sedes est : x^ «vr2 

26 Sagmmta] Notas infamlae iotel- fuA k^w, Bilie imnareeedei. Theo- 

Ugeyqnas fngiti voram senroram fronti critns Idyll. i . 

imprimere solebant Romani. 81 FoeiM dentee'] Canes Imitare, 

CtRmnmis] Tonsor, de qno lib. tii. pellem mortnam rode, me vero vivnm 

Epig. 6S. Do tangas. 

LXV. 

AD TUCCAM. 

Hbxambtris Epigramma facis^ scio dicere Tuccam. 
Tocca, solet fieri ; deniqae, Tucca, licet. 

Nm ignoro Tneeam diure, ScribU EpigrmnmmU Hexametrie. O TWm, boc 



470 " M« VAL. MARTIALIS 

Sed tamen hoc longumeBt : solethoc qnoque, Tucca,licetque : 

Si breviora probas^ disticha sola legas. 
Convemat nobis : ut fas Epigrammata longa 5 

Sit transire tibi; soribere, Tucca, mihi. 

aMfieri : deniquef o IWea, fas est, At nUtU»miKM$ hoc iongtm eei : o Tueca^ koc 
etiam eolei permtti : «i breviora plaeent^ evoleae $ola dietkka^ Paaam 
HM, «i lieeat iihi ftraterire Umga Epigrammata : miki/aeeref o Taem» 



3 Ed. antiq. Femr. ao. 1471. Aid. Jant. Coltn. Oryplr. Palnnn. Plant. 

Jnniaii. Lang. Delph. &c. eelet hoc quoqaef Ttueca, licere, Scriv. et Oruter, 
Ucetque, 

NOTJE 

1 Hexametrie'] Superini Epigram* qnod ntramqne fieri poaae doeet 
ma ttt longnniy atqne liexametris Poeta. 
acriptnn, aane redargnorat Tncca: 



LXVI. 

DB PRiECONB PUBLLAM VBNDBNTB. 

FAMiE non nimium bon» puellam, 
Quales in media sedent Suburra, 
Vendebat modo prasco (TelHanus. 
Parvo cum pretio diu liceret, 
Dum puram cupit approbare cunctis, 
Attraxit prope se manu negantem ; 
Etbis, terque, quaterque basiavit. 
Quid profecerit osculo, reqnirist 
Sexcentos modo qui dabat» negavit 

Pauh mtiiprweo GeOimm veniebeH puOkm exietimatiemie non nt«ia iategr^^ 
quatee vereantur in media Sukurra» Cum di» aetunaretur pano pretia^ dmm fpuU 
oeteniere onmikm illam eeee pudieam, prope ee attraxU manu reeuMonlem, atque oa- 
culaiuMeetbi»,etterfetquaterJ RogaMf quid eit aesecutua basio? Qui pauloante 
deferebat eexeentoe recueavit. 



^**^* ^^^».»^ 



4 OronoTlnsconj.prefio dka ZiceraU.— 9 Beverlandi Mt. negehit, 

NOT/E 

2 QiMlet in] Suborra nrbis erat 7 ficMioviC] Atqne Impnro sno ore 

regioinqnahabitabant meretrices. tam impnram reddidlt pnenam, nt 

ilfann negaMtem\ Pnella illa erat qnl modo seacentos sestertios num- 

qnidem facilis, at instmcta arte me- mos offerret, jam oeget. 
retricla negnbnt, qno mngls plnettet. 



EPIGRAMMATUM LIB. VI. 471 

LXVII. 

AD PANNICUM DB OBLLIA UXORB. 

CuR tantam eaniichos habeat taa (Tellia, qn^tis, 
Pannice? vult futui Gellia, non parere. 

O PwKnice^ BdaeiiarU air CMUa habtat tmOMM emmekM ? Geliia pUuei m6%<« 
twrif Ko» aQtem paren, 

^^^^■^^■^^^■^^^ 

Ad Pannicitm inftcribitnr in edd. ▼ett.— 1 Codex Thaaneos: Im CmUOj et 
sic V.9.— 8 GelUaynieparen BeTerlandiMs. et codex Palmanni. 

NOT^ 

9 Nan parere] JoTenalis Sat. Ti. lia aemper Oscnla delectent/ Scc, 
* Snnt qnas eunachi imbelles, ac mol- 

LXVIIL 

DB MORTB BUTYGHI PUBRI. 

Flbtb nefas vestruiA, sed toto flete Lucrino, 

Naides, et lactus sentiat ipsa Hietis. 
Inter Baianas raptus puer occidit undas 

Eutychus, ille tuum, Castrice, dulce latus. 
Hic tibi curarum socius^ blandumque levamen ; 5 

Hic amor, hic nostri vatis Alexis erat 
Numquid te vitreis nudum lasciva sub undis 

Vidity 6t Alcid» nympha remisit Hylam ? 

O Naiadee^ depleraie veetrwm eeeha^ at dephrate tate iMeHm^ atqa» ipea Tketie 
awdiat vestram wueeiitiam. Puer Evt^fekie perUt raptue iater mdae Baia»ae : 
Uk^ o Caelrieej qui Uamiue adhserebat tue lateri, Hie erat partieepe tuaruM 
aeiieitudimumj et duice levamentum: hic amor, kie AUxie weetrt PeHtte, Num^ 
9«mI Nifm^pha peteiaue te aepexit uudum eub apd$ vitreie^ et remeeit Hplam Her» 



^««^^^^^^^«^^ 



8 Naiadee in edd. vett. Scribendnm NaXdee; nam altero non snnt nsi ve- 
teresi nisi nbi quatuor syllabaram eam f ocem volnere : Na^edee.^S Alii, re- 



NOTJE 

1 Pleten^'] Eutydids pner Cas- Jtfisf Morlo, vel JLef» ift JLMa. 

trld aqnis Baianls extinctiis est, cu- 6 Alexie'] Eutychus tibierat In de- 

jns mortem deflet Poeta. licHit, ot Virgilio Alexis. Virgil. Ecl. 

S Ipea Thitie] Tbetis Nerei fiUa, el ii< 

nsor Pelei, pro ipso mari ponitnr. S Nyw^^ remieit} Te rapuit Hyla 

Sensns est: Thetis audiat, vel forte pulchriorem, qnem restitnit Herculi. 

»pea expertetor vestrum dolorem« Lib. v, Epig. 49, 
Locrinus vero in Campania, hodiei 



47d M. YAL. MARTlAlilS 

An Dea foemineiim jam negligit Hennapfaroditiiiii» 
Aihplexa teneri solicitata viri? 10 

Qoicqnid id est, subitae qa»camqae est caasa rapinaB ; 
Sit, precor^ et tellas mitis> et unda tibi. 

€uU 7 An Dea aUeeia ampUxu tiri tenerijam tupenaiwr/tmUuum Herwufkndi- 
iuM 7 Utui eeif fumeMmpu eet euuea repeniim ruptue ; precor iit terru eii ttlfi leuie 
etuqum, 

NOT« 

9 AnJ>ea\ SalmacU Heniiaptirodi- 10 SoiieUaia^ Biityelii amplezii. 
tam Venerb et Mercnrii fiiiam ama^ 12 «Stt, pr«cor] Mortais l>eoe pre- 
▼it. Ovid. Met. iv. candi formula. Lib. ▼. Epif . SJ(. 

LXIX. 

DB BA8SA. 

NoN miror, quod potat aquam tua Bassa^ CataUe : 
Miror, qood Bassi filia potat aquam« 

N<ra inirDry ^iiod tua Baeea hiint nfiMORy o CaiuUe: wirwr, quodJUia Baeei MM 



»l»»^>#i»>»>»»»#rfH»* 



S BaeeeeJUia Oroteras ex codice Palat. et sic Beverlaadi Mt. Ut in matre 
ana feratar, qaod non in filia aevi florentis, qasBqne et amatoribas parte saa 
satisfacere deberet, et simiii sibi. 

ViOTJE 
1 Nan mtrer] Oris forte erat im- eam «sset temalenti Bassi iiliay mira- 
pnri liftc Bassa, nt hubiUf de qaa lib. tar Poeta illam a patre ebrio sic de- 
II. Epig. 50. nnde merito aqnam po- generasse^ nt aqaam bil>eret. 
tabaty qoa 08 inpnnim pniguret : at 

LXX. 

Ai; MARTIANUM. 

Sbxagbsima, Martiane, messis 
Acta est, et, puto, jam secunda Cott» ; 
Nec se taedia lectuli calentis 
Expertnm meminit die vel ano. 

O MariamfCeHaexpiemi ammm sear^gewwipn, aifuef • p k wr jam eee un d u m. Nee 
memmUHtelumo dieeeneieeemaleetiaeieetuUealeniie. PerrexU digiiumf aiimpm' 

9 Coeim Beverlandi Ms* -4 Experium «Mwit ia eodoBi Ms.— 7 In qoibas» 

NOT^ 

S Tisdta leetuU eaieniiel Hoo est, bKlaboiasse; propter qnan iiiadeo* 
non meminit se unqoam ardenti fe- cit leetos. 



BPIGRAMMATUM LIB. Vf. 473 

Ostendit dig^tam, sed hDpudicam, 5 

Alconti, Dasioqoe, Symmachoque. 

At nostii bene compatentur anni, 

Et, quantom tetric» tnlere febres, 

Aat langaor gravis, aut mali dolores, 

A vita meliore separentur : 10 

Infantes sumus, et senes videmur. 

iEtatem PriiEimique Nestorisque 

Longam qui putat esse^ Martiane, 

Multum decipiturque falliturque. 

Non est vivere, sed valere, vita. 15 

rum AUantiy H Hono, et Symmaeko medicis. Sed nogtri mmi dUigenier retBocetUwr 
0d cakvlM, el remateahtr a mta wuUore qmcq^ abeiuierwiii eavetfebrety anU hmr 
guer grmme^ vel improbi maTeree ; i^faniee mcimm, et eenee apparewuu. O Ma^ 
Haue^ qai credii longam esee eeiaiem Friami ei Neiiori»f nmUnm errai ei dec^fUar. 
VUanon eeivioere,eedbeatvalere. 



■^^^^^^^^^^^^ 



: Ai nM^rt hemt compmtaninr» H»c usqoe ad ?s. 10. male cobaerere pnlat 
Ant. dc Rooy : ille corr. A viia m^iori eeparetnr, Ceterum tulere valet * abt- 
lolcre ;' qua notione tsBpias boc ▼erbnm slmplex capiendnm. Virg. iCn. ii. 
600. ' Ni mea cara resistaty Jam flammsB tolerint.' Sidon. Carm. xiii. 14. 
* Nnlla tamen fnso prior est Geryone puipia, Uni tergemlnum cai tnlit ille 
caput' Ubi ▼ide SaTaro. Adi et Cel. Reitx. de Ambig. Voc. ' fero :' et Cl. 
Omner. ad Sedul. lib. i. ?• 905. 

VOTJE 

5 OaiendUdigiinm'] Medinm nempe, 14 DedpUwr] Nam qnl dln vlvnnt» 

per contemtum. Lib. ii. Epig. 88. nt Prlamus et Nestor, qnl gravi ani« 

JnTenalls Sat z* ' medlamqne osten- ml et corporis dolore cmciati sant, 

ileret nngnem/ Bon fhinntnr Tita longa, sed qnl scm* 

8 Eif fiiaalwn] Qnot annoe abstule- per sanl snnt, et Tltam bilarem agnnt. 
mntfebrcsydse. 

LXXL 

D£ TBLETHU8A. 

Edbrb lascivos ad BsBtica crasmata gestds, 
Et Gaditanis lodere docta modis ; 

IMsitmiirimsagvrvgMhisksnwtad sonjIvs fi«Hc9s,e( iMii0r»inadiilaflbnl6MS 



•^*^»^*^^^^^^ 



De TheidkaoaL BeTcrlandl Ms: De IMesiNa in Ald. Jnnt Colin. Oryph. 

NOT^ 
1 £tfmksei0M]EttmderidetPoe- Teletfansamsenram,quam^teaidas 
tn, qni Tendidcnt Thelesinam, vel amore captns redemlt. 



474 M. VAL.. A1ARTIALI8 

Tendere qnae tremulam Pelian^ HecabaDqtie maritom 

Posset ad Hectoreos solicitare rogos ; 
Urit et excruciat domimim Tdeflmsa priorem : 5 

Vendidit ancillam ; nunc redimit dominam. 

GaditatUB. Qum poitei ad Wtidinem incendere trementem Pelian^ at^ exdUte 
maritym Becuba prape rogvm Heetori», TheleebMi adwrit et torqtutprierem kerum; 
venumdedit servamy nuncredimit dominam. 



^^^»» m*^**^^ 



&c. De TeldkaMa codex Pulmaimi.— S Pelut €od«s Floront-^ Codd. PhI. 
man. et Florent. ee^vc^oia, In aliis toroe pro ro^of. — 6 Tkeleiuiea codd. Vat. 
et Florent. TOefikaiM codeac Pulmanni. IMuiniu Ald. Jnnt. Colln. Gfyph. 
&c.— 6 Codez Pulmanni et Beverlandi Ma. ridwMt. 

Crwmaio\ Hoc •tt, tonitns, a verbo 42. ei Ub. ▼• Epig. 79. 

mpeAet^ pulM. BeOiea^ hoc est, His- t PaNeii] 8enez longKvna lalt, 

paaa; Btttis cnim Hispaal» ilii vins ; Thestall» rex, de qno Ovid. Met. Tit. 

bodie, QuadaUfMir. PuellaB aotem Priamus Tero maritns Hecnbft fuit, 

Hispani8e,inaximeOaditan«B,choreas cii)iis senectas et bistoria satis nota. 
•febant Tulde lasciYas. Lib. i. Epig. 



LXXII. 

DB GILICE FURB. 

FUR notae niminm rapacitatis 

Compilare Cilix volebat hortum : 

Ingenti sed erat, Fabune^ in horto 

PraDter marmoreum nihil Priapum. 

Dum non vult vacua manu redfre ; 5 

Ipsum surripuit Cilix Priapum. 

CiHxfur rapadtuH» iitiRtajN eomperta eupiebaifuriumfaeere tn horto : «1, o Fa- 
huUe, nikU erat in horto iuunenMopraier Priapum ummureum : dum CUix nan vuU 
reterti manu vaeua, futaiue eet ipeum PriapuM, 

Nnllam lectionis varietatem in boc Epigrammate exhibendo produnt ez- 
emplaria manu exvata aut ejbcnsa. 

NOTiE 

1 Fur notm] Simile est Epig. Ors- bil in horto surripiendom inveniret 
cum Aotbol. lib. ii. cap. 25. cum ni- fur, ipsum horti cnstodem surriputt. 



BPI6RAMIIATUM UB. VI. 475 

LXXIII. 

DB PRIAPO HILARI. 

NoN rudis indocta fecit me falce colonas : 

Dispenaatoris nobile oeniiB opus. 
Nam Casretani cultor ditissimiis agri 

Hqs Uilanis coUes et jnga lceta tenet. 
Aspice^ quam certo Yidear non ligneus ore, 6 

Nec devota focis ingoinis arma geram ; 
Sed mitiiperpetaa nuiiquam morituia cupresso 

Phidiaca rigeat mentula digna manu. 
Vicini^ moneo, sanctum celebrate Priapam, 

Et bis septcnis parcite jugeribus. 10 

N0H imperiiu» coUmmt/wrmmU mtfaUt nuit : «tto ciTiSfUMi ojmf iftiywiiMforii. 
fJnm HiUurus noiitrimui cuUor agri Cereiwn postidet Uoe eoUe» et fugera iaiu, 
Vide ^uam bem eMeto vuUu eompaream nom tigneu»^ nee geetem arma . . . comlm- 
reudu . . . O KMri, mmieo eoHie emictum Priapum^ aique abetinete aquaiturdecim 



Dt Priapo iMoia est in edd. fett— S Ald. Jont Colin. Qnrph. Pnhnan. 
Pknt Jonian. Long. Delph. dec. euUtr noeMnw. Codex riorent ciilror 
dUitmmut^A Hot kUiartt in eodice PnlmnnnL Hot HUtait eodex Florent 

NOTiE 

1 jyoN mdtf] De Priapo hortornm qni famili» ratioBOs diepenaatt pec»- 
cnatode ••pina dictom. liiqne admbiiBtratiooem habet. Le^. 

9 Disptnttteritl Videtor ease no- »1. et 68. ff. de Solutionibus. 
men peritissimi ci^nsdam artiiicis. 8 PAitfMM] Lib. iii. Epig. S5. de 
Alias dispensator servns appellatur^ Phidia dictnm. 

LXXIV. 

▲D BSCULANUM. 

Mbdio recnmbit imus iUe qui lecto, 
Calvam trifilem semitactus unguento, 

m qmimMtmDeuimtviimtditUUoedoa trffUt snteta «MfiMNfo, ei ma^ ore 



1 Codd. Florent. et Palat. pro umu habent tmns; qnas dno verba ssepis- 
aime permutala faere io codd. vett. Vide Burm. ad Propert. it. 8. 7. et nos 

NOT.E 
1 ilf€dto retmMdnt] In Romanornm aingnli ntplurhnnm trtt eeovlvas ao- 
cmnacnlis tres erant lecti, quomm enmbeBtet capfiebevt : medint vere 



476 M. VAL. MARTIALI8 

Foditqae tonsis ora laxa lentiscis ; 
Mentitur^ Escolane : non habet dentes. 

mnpla folitU kmHacUf meniUur, EtaJanef UH noH mni denie». 



ad Catnll. lzi. 171.-2 Cofoam TripkUem m edd. vett. Calea» trieUem in eod. 
Palmanni, qni coi\i. trtpiiem, a tribns pilis. Codd. Florent. et Vat. semtfali» 
unguento: et sic legendam censebat Turaebns. AM. Jnnt. Colin. Gryph. &c 
eegmeniaiua nngnenio, Orntenu Tero dicit legi in codice Palatino: CoImmi 
eimUem; unde Janns Rntgersini legendam pntat: Calvam SUenu—% Bever- 
landi Mt. laeta pro laxa. De his vocibus Tide Interpp. ad Propert. it. 11. 
26. et Sil. Ital. ti. 278. Obss. Mlsc. Tom. iv. p. S89. W. DD. ad Ovld. 
Heroid. Epist. ii. m. Petron. cap. 82. Claud. de Land. Stil. ii. 145. etin. 
228.-— 4 Ant. de Rooy distiagnendnm patat: ilf€iiftttir, Etenkmef hm AoM, 
dentes. MenHim' deniei nt snpra Epig. 67. < Mentiris fic tos nngoento, Pimbe» 
capillos.' 

NOT^ 

lectus- aliis erat honoratior, et medius £t cnm in capite sulcos daxisset on- 

locns in medio lecto omninm honora* guenti lituris, et veluti vias secuisset, 

llsstmas; tribns ergo nno in lecto re- eemUatue dizit. Qaae est antlqnoram 

cumbentibas summns dicebatur^ qni librornm scriptnra : ut mirer qnid sit 

ad capnt lecti recnmbebat, imas vero iquod et contra sententiam, et versiis 

qui ad pedes recumbentis in medio rationem molti eegmeniaine et defen- 

accnbabat. De his fnse Lipsius lib. dant, et declarent. Jndicet lector. 

iii. antiqoarum lectionam. Legnnt alil, eemiiaeiue: tangere qnip- 

2 Ca2oam ^ri^Um] Hunclocamez- pe est oleo ungere nt aiunt. Porro 

pUcat Tnroebas lib. xxt. cap. 27. segmentatnm illnd didtnr qnleqaid 

Ille enim, inqnit, etiam nngnento co- ex tenniuimis segmentis vermicnla- 

I sibi in capite calvo pinxerat, et tim compositnm eit. 



«fllnxerat: iied qnss trinm filornm t LeniiseiM'] Lentiscus arbor est 
«sset, et capillomm : vel calvam ha- cnjns frondea cusplde dentinm sordes 
beret, cui rellqoi essent tres capilU. purgabant. 

LXXV. 

IN PONTIAM. 

CuM mittis tardnmve mihi, quadramve placent», 
Sive femur leporis, sive quid his simile ; 

Cum ad me mtMtf iurdum, miifruaium plaeeniaf aui femur I^ptrts, mU uHfuid 



^^i»>^^^^<#»t»t»^ 



1 In edd. vett. Ald. Jont. Colln. Oryph. Pnlman. Plant. Jnnian. Laag. 
Delph. fnrdnm^M.— 2 Beverlandi Ms. Jtoe quid kit timOe esf.— 4 Codd. 

NOTJE 
1 QiMdromre] Aliqnando qnadra ta secabantnr plaoentsp. SicUb.iii. 
slgntficat mensam. Jnvenalis Sat. v. Epig. 70. * Nec te liba juvant, nec 
* aliena vivere qnadra.' Hic soraU sectm qoadra plaeentm.' 
tnr pro frastO| nan in qnadrata firus- 



EP16RAMMATUM LIB. VL 477 

Baccellas misisse tnas te, Pontia^ dicis. 
Has ego nec roittamy Pontia^ sed nec edam. 

MtfnMiorft, o Pontia? dieit U muim tiMB hfUe^Uiu. O Pmfta, nec mitUm ha» aid 
aiioty oi nee manducabo» 

Boiwrlandi, Florent et Tbmui. JHof ego mm mitttmL 

NOT£ 

S BueeeUaM] Hoc est, frnsta opti- FmMa] Forte enini ToneDO imbotsB 

nonim ciboram tibi appositoram^ snnt ill» buccellK. Ponlia qoippe 

qnanta nempe bacca capere potest. Tenefica erat improbiMima, de qua 

Alii aitter. libi ii. Epig. 34. 



LXXVI* 

BFITAPHIUM FUSGI. 

Illb sacri lateris custos, Martisqae togatl, 

Credita cai summi castra faere docis : 
Hic situs est Fuscus: licet hoc, Fortuna, fateri, 

Nou timet hostiles jam lapis iste minas. 
Grande jugum domita Dacus cervice recepit, 5 

£t famulum yictrix possidet umbra nemus. 

lOe eMttoe taeri laieri$, et Marti» togoHy euifuit.eovfuiimae exereitue eummi Im^ 
peratorii : fde jacet Fuacu», Fa$ eat^ o Forluna, hoc eonftteri : jam ietektpie non 
metuit ndnoM koetium. Grande Jugum impoeitum eet eubaetee eerviei Daci^ et 
umbra victrix tenet eylvam eubditam. 



ff Gnmde/iifian domtiia Ald. Jant. etjColin. Grandejugum famuk Jantina 
nottra in mar|ine. Sic llb. v, Epig. S. ' Accola Jam nostrs Degis, Germa- 
nice, ripae, A famulis Istri qui tibi venit aqnis.' Sed famulum occurrit versn 
seqnentt. 

NOTiE 

1 lUeaacrt] Domitiani Prnfectns cnm est lib. vn. Epig. 27. cujns cine* 

Pretorii. fes sane Romam allati fuerant.* 

AfovtM (ofa<f| . Domitianl in nrbe Lieetkoe] O fortuna, qna Fa«co in- 

residentis, et per diices bellum ge« vidisti, invlta tamen fateri debes, 

rentifl, qai idcirco togatns dlcitur. Fnscnm licet mortnnni, cni sane in 

Vel Martis togati cnstos dicltnr, quod Dacia tunolas faerat erectus, jam 

Prsetorianse cohortis esset Praefectus, non tlmere hostes victos, unde nmbra 

qofe nempe nrbis muros costodiret. Tictris dicitnr. Pe Dacia scpias 

% Hieeitueeat] Fasci meminit Sn* dictum. 
etonius in Domitiano cap. 6. Ad Fns- 



478 M. VAL. MARTIALI8 

LXXVII. 

IN APRUM. 

CuM sis tam pauper, qaam nec miserabilis Iras ; 

Tam jnvenis, qaam nec ParthenopsBiis erat ; 
Tam fortis, qaam nec^ cam vinceret, Artemidoros : 

Qaid te Gappadocam sex onos esse javat? 
Rideris, mnltoqae magis tradaceris, Afer, 5 

Quam nadas medio si spatiere foro. 
Non aliter monstratar Atlas cam compare ginno; 

Qaaeqae vehit similem bellaa nigra Libyn. 
Invidiosa tibi qaam sit lectica^ reqairis? 

Non debes ferri mortaas hexaphoro. 10 

Cum tU Um iiiopff, ipum nec gnU u^tUx hm; iamJuvemM^ qwm wee FarfAnM* 
pau» ; tam rolmttu», quam nee Artemidanu^ emn tUtceret; etir pkeet geatari « eex 
Cappadoeilme 7 Irriderief o Jfer^ et muUo m^^ori ee htdibrio^ quam «i imdaij aatlnt' 
Utree medio foro. Nom aUter oetemHtur Atlae ema mMio eomparey et mgra keUaa 
qua portat Ubyn, Rogae^ qtuaUum odiaM tibi conciUet leeticcLf Ne martuae qni- 
dein debeegeetari kexapharo» 

Ad AfruM mendaeem Beverlandi Ms.— l In eodem: qmm nec miterekilMe 
Eroe,—S Aper codex Florentinas. Apher in edd. ?eU.— 7 Codex Vat. cum 
aanpare muUo. Codez Palmanni, cnm aliit vett. membranis : ciur eowtpare 
ft66o. In edd. Tett. cimi coeqNnv mnfo. Lectio noitra debetur ScriTerio. Vlde 
Var. Notaji. 

NOT« 

1 Iruey De qno lib. ▼• Epig. 40. litianna bnne locnm ezplicat Miscell. 
Arrogantem et mendicum Afrnm car- cap. SS. Pro eum cempere mnro, leg it 
pir, qui lectica perinde ac sl ditissl- ScriTerins c«m comfMrf giiitio, boc est, 
mns veberetnr. parvnlo mulo. Vetns coder babet, 

2 Ptfr(Aciiop««s] Jnvenis pnlcberri- ciim compare gibbo. Cujusdam Daai, 
mns simnl et fortissimus, quem cele* qni Atlas Tocaretitry meminit Jnvena- 
bratStatius Tbeb. iv. lis Sat. yiii. Sic et Llbys sen Afer 

S 4r<«mtdorM] Pngil forte Tel gla* vulgo ridetur obi concolorem sibi ele- 

diator. pbantem conscendit. 

4 Cappadocum »ex'j Hoc est, Quid lO Non debee} Quid sit bezapbo- 
gestaris a sex servis e Cappadocia? rnm dictnmlib. ii. £pig. 8K Divites 

5 IVatfMccris] De boc verbo vide mortui efferebantnr besaphoro, pau<- 
qnsB diximns lib. Spect. Epig. 4 peres vero sandapilai qna mortnna 

7 Monetratmr Atke} Hoc est, si At- hic Afer efferendtis erat, ntpote pau- 
las nanns molum pumilionem conscen- per. 
datyludibrlo erit. Sic Augelus Po- 



KPIOEAMMATUM UB. VI. 479 



LXXVIIL 

AD AVLUM, DE PHRYGB LU800. 

PoTOR nobilis, Aule, lamine nno 

Lugcns Phryx erat, alteroqae lippns : 

Haic Heras medicns, Bibas caTetq: 

Vinnm si biberis, nihU videbis. 

Ridens Phryx, oenlo^ Valebis> inqnit. 5 

Misceri sibi protinns dennces^ 

Sed crebros jubet : exitnm reqniris? 

VinumPhryx, ocolns bibit yenenum. 

O AwUf Phryx ignghu pcialor end eapim tmo 9cuih^ H Hitfu» aiUn : nudUui 
kmic dUiiy Vide mt peiee vimcni ; «t potoomt, nUul videbi»» Phryx ridens dicii oeule 
•00 y VQkbie, SiidiMimpertd$if>ip9rrigideunee$,iedJrequenie8. RogoBeveniuml 
rhrffx nQMHi MMnunfOOuiue vtfM. 



^^^^^^ 0^^^^ ^ 



Ad Auhm de Imboo lerama «at in edd. Tett. — 1 Dodor nohilie Beverlandi 
Mt.-^ Hwic dUU medku», Mto eateto Aid. Jnnt. Colin. Oryph. PalniBn. 
Plant. Jnnian. Lang. Delph. 6ec, Huic eras medicue in c|ulbn8dam membranifl. 
Huie Ero» medicue eonj. BeYerlflndus. Nostram lectionem restitnit Janns 
Qrnten» e codice Palatino«— 6 Codex Vatieniuift uidebiCf pro «Mis. Ant. 
de Rooy legit : ocuie o ! vaiebi», i»qm$. 

NOTjB 

6 Valebi»'] Lndit in hoc Terbo, 8 Oculu» Hbii venemm] Nam vina 
qnasi dicat ' sanaberis :' sedintellige extinctns est ocnlns. Cetera|>erse 
eo-sensn» qno ttb. t. Epig. 07. faoc est, patent. 
,peribis. 

LXXIX. 

AD LUPUM. 

Tristis es, et felix ; sciat hoc Fortuna» caveto : 
Ingratum dicet te, Lupe, si scierit. 

Mee»tu»e»yetbeuiu»; videneFoHumhocdi»eat:»idldieerii,olMpe,ievoeaMi 

Hte nnUam lectlonit Tari«tat«m ezhibent ant scripti aat hnpffessi libri. 

NOT£ 
9 Ingndum} Cnm grtto et Isto plarimfty non accipias. 
animo beneficia, qnss in te contnlit 



480 M. VAti. UARTIAL18 



LXXX. 

AD GiBSARBlI DB ROSIS HYBBRNIS. 

Ut nova dona tibi^ Caesar, Niiotica tellus 

Miserat hybemas ambitiosa rosas : 
Navita derisit Pharios Mempbiticns hortos, 

Urbis ut intravit limina prima tuae. 
Tantus veris honos, et odorse gratia Iflor», 5 

Tantaque Paestani gloria mris erai. 
Sic quacumque vagus gressumque oculqsqae ferebat» 

Tonsilibus sertis omne rabebat iter. 
At.tu Romanae jussus jam cedere brumaB, 

Mitte tuas messes ; accipe^ Nile, rosas. 10 

O CamTy terraMgypiiaftut&mad te miaerai JnifemakB r9$aM mt naoa wnanerm: 
naata MempkUieua contemsU hertaa MgyptioB, M ingreeeue ett primum adiium 
tu<e wrhie, Tantum erat decus verii^ et honor Fhra odwifer^^ tt tamta pukkntmdo 
Ptntani agri, Sie quacumque emme iret aut aepiceret^ omme ma ndftkat eertia 
textUibue, At iu, o Niie^ coaetua dare primaa kjfemi Rmaam^ miltte tm frmmemimj 
atqiie accipe nostras roaaa^ 

De roaia ad Ctf . miaaia inscriptib est in edd. vett.— 1 ' Male primnm disti- 
clion distinf^itun et explicatnr; nam in fine ejns nXtk bwoarrfpii ponenda 
est, ut sensu perfecto : neque exponendum : Ubi tibi allatas snnt ex ^ypto 
rosae hybemae; sed^Tellns Nilotica miserat tibi rosas hyberaas, nt, id eat, 
tanquam dona nova et insolita. Sic flnit hsec sententia. Seqnitur : At navita 
Merophiticns, ntintravit Romam,ri8it hortos Pharios.' Groaootict. — 6 Tkmiua 
venit honoa Beverlandi Ms. — 7 In eodem : quoeunaue vagua, — 8 TextUUmaque 
aertia Ald. Junt Colin. Gryph. Pnlman. Plant. Jiroian. Lang. Delpb.&c. Tbs- 
aiUbua aeetia in codd. Tbnan, et Florent. TonsUi^irs tectia in codice Vaticano. 
Sn^ilt^ifs aertia legnnt alii. Vide Salmasium in Var. Notls. omma aMbai iiar 
codex Thuanens. omme ruebai Uer cod. Florent 

NOT^ 

9 AndnHoaa'] Propter flores qnos est, coronis textis ex rosis. Alii le« 

hyeme nasci alibi non credebant gnnt i9»<tit6iis: coronas nempe ex ro- 

JEgyptii. samm foliis consuere solebant ve- 

S Samta Mem^icua] Hoc est, teres. Vide lib. v. Epig. 05. et lib. 

ex nrbe Hemphi, de qua lib. Spect ix. Epig. 95. de qua lectione jndleet 

Eplg. 1. Ille scilicet JEgypthis lior« lector. 

tos patrisB anae contemsit, statim at- 9 Cedere hrmmm] Hoc est, cedere 

qne vidit roseta Romanorum. rosis qnss hyemls tempore Rodi« 

5 Tamiua veria homoal Id est, tanta nascnntnr. 

erat rosamm copia, quibns al>ondat 10 Tmaa maaaea'] Fmmentls aban- 

PsBstanns ager, de qno lib. ▼. Epig. dat ^gyptns, nnde dicta est Relpnb- 

58. licK Romaatt horrenm. 

8 ToMtli6itf[Tex<t7t6iis]sffrh's] Hoc 



BPIQKAIiMATUIC LIB* VI. 4S1 

LXXXI. 
IM CHAILlDBifUM. 

Ibatus tanqaam populo^ Charideme» laTaiis : 

Ingaina sic toto sablais in solio. 
Nec capat luc velleni sic te, Charideme» lavare ; 

Et capu^ ecce, lavas : inguiDa malo laves. 

4 Ei cttfnd me laoat Junt aiu 1519. 

NOT^ 

1 lT9iu»tmqiump9fM\ Tanqnam % ^«cqwtJUc, 4r«.] Vide lib, ii. 
▼ol«ii8 eos pollaere et eonspnrcarey Epig. 4S. argnnieoti «qae pnriy e€ 
qni poat te in eodem solio lotnri sont Epig. 56. aupra. 

LXXXII. 

AD RUPUM. 

QuiDAM me modo, Rafe^ diligenter 

Inspecti^n» vdat emtor aat lanista, 

Cam valtu digitoque sohnotasset, 

Tune es, tane, ait, ille Martialis> 

Cujns nequitias jocosque novit^ 6 

Aurem qui modo non habet Batavamt 

Cwmfmd^miUqtdAmmtdiiiemi^miJt kaniUi me aetmnU caiMeniummAw^^ 
lOMCt MoKf €l «MDii6««, Tmu «•» itmey mpni^ iUe MerlmK»^ eii}mUaelm«»€t aek$ 
iemi fei mode wem hebei mrem Baimm ? SuMei pani»; ei leei miiu faeem$ 

e In edd. Tett non kebei aeeenm: in quibnsdam codd. nen kebet Seemm^: 
optim» tamen membran» : iion ktAet BeimMm; et sic tres elarissimi Bataviy 
Jnnins. Orutems, et ScriTerias. Vide £num. in Adag. * Aaris Batata/ et 
qnm dicemns ad ub. ziv. Epig. 170. 

NOT^ 

2 Vdeiemter] Cam mangones ser* nationem antiqnis snis dotibus spo- 
Toe emtnri essent, eos diligenter in- Uare decet, at reddendum onicniqne 
apiciebant, et manibos attrectabant qnod saum est Scriverias legit qni- 
Lanlsta magisler foit gladiatorum dem BafaeoM, sed aliter ezplicat; 
qmm domi tebebnt, atqne insl itnebat esponit nempe sibi gratnlari Poetam, 
ntiUoadeindeloearetetTenderet quod legatur ab omnibns Aomss, 

e Nem kebet Betemm} Hoc est, pr»tcrqaam a BataviSy qni aroris et 
nuticam et t»arbaram ; dnri qoippe et dnriori vitss assnetiy eorporis Angnsti 
baibari habebantnr Batavi» hodie, cttstodes,nonitacarabantjoooalstoa. 
HoUandi. Alii legnnt, smra« ; sed Hsm: sunt ScriTerii Terbo, deqoiboa 
piaeet prlor lectlo ; nec enim uilam jndicet lector. 

Delpk. et Vef. Clee. Mmimi. 3 H 



4t| M* YAL. MAJrriAIiIll 

Snbiisi modice : levique nuta 

Me, quem dixerat essey ncm negaTi. 

Cor ergo, inqvit, ksbefl nalas laceniasT 

Bespondi : Qoia ram maliia Poeta. 10 

Hoc ne saBpins acjcidat Poet^» 

Mittas, Bofe» mihi bonaa JacerMi. 

mm mi §m mum duBtni. Qmare igiiwrfiitq^^mMi tlH Ituen^titmf Qnc 
mmvUitPmUu O R^fSf mUU mi k i t ifg m tu fa M n i a * , m km /n^Maitimemdb^ 

NOTJE 

• l0acenm$\ VettM qm togif sn* tiitls laotniU erat indotnsy qiiia iM- 

periadaebuitiir« las Poeta, sed propter hoc ipsan^ 

10 Qmm mm lodlaf] Hoc arbane quod ' amor ingenU neioioeni aoqaim 

Tespondet Martialis ; nec enim ideo diTitem fecerit^' nt ait Petnmins. 



Lxxxin. 

AH OiBSAaBM nOMITIANUM. 

QuANTUM solicito foftona parentis Etnisoo, 

Tantom^ summe dncnm, debet uterqne tibi. 
Nam ta missa tna reTOcaati fiilmina dcxtra i 

Hos cnperem mores ignibns esse Joyis. 
Si tna sit snmmo, G»stf ^ natmra Tonanti, 6 

Utetnr toto folmine rara manns. 
Mnneris lioc nteiimqne tni testator ECmsens, 

Esse qnod etcomiti contigitj» et rednci. 

Q«mi««m sors jMiris ddhH fiUo £lrasM mfiiislo, «Mte» «iU dsM ite^ e 
twpiag dnaim. 7W «ntm rUraxitti fiMma jada tm dexterm: 9fftmmm.vt loUs 
i$Mit mtfttra ^idmtiiiMi Jocts . O Cmmr^ » tmmmu JvpUer kakmt tmm in^afsa^ 
I ejus rmn imitiei titma Jklmen, Etnueui filias tettatMr se oonsecntom 
«Md dMm, fOMl st lisna iOi «sw Mmsliy st rMiHsi 



^^^gi^pij^^ 



6 Heraldnslegitslorlo/iiMML 

NOTJE 

1 Qa snf nm ] Jkm Ibere Blmsci, pn« nt lantmB ( 

ter ettlina: iUe a Domitiano miaso» ter$ mro enim AdmenvifeimMteeeNB* 

est in esittmn, Ide patrem spenie 7 JVoe mrmnfne] Nempeipetaiime 

eemitatns est, onjoa reditnm tandem permissnm et comitaH pntimn» et si« 

imiwtinTit. Vide StatiiSyW.iii.et mol enm ee aedlre ab esdUe. Sie 

Ub.Tn. Epig.40. Peetalandai^ 

4 Hos ciqiersm] HoceetyOptmram 



BPIOSAMMATUM LtB. VU 

LXXXIV. 

DB PH^LIPPO. 

OoTAPMORO sanus portatar» Avite, Phflin>iw: 
Hanc ta si saniim oredis, Ayite, fnm. 

O Ami€f PkUippmB mmu vekUut OcUpkefn : o AvtUy d pn hme ex utimtM 



I Oda^tro Mom foHaiwr^ Avite Beverlandi Ms. 

NOTiE 

1 OtHapkarol l^^ectica sciUcet eb 2 ftaclmi wmmi] Animonenpei 
octo «ervis gesteta. lib. ii. Bpig* etenim nimia erat errogentiss el» 
8ll octo servis gestari. 

8iam$1 Corpore. 

LXXXV. 

IN MORTBM RUPl GAMONII. 

Editus est sextns sine te imhi^ Rxile Camoni, 

Nec te lectorem spiDrat^ amice, liber. 
Impia Cappadocnm tellas, et namine I»to 

Visa tibi, cineres reddit et ossa patri. 
Fnnde tao lacrjrmas, orbata Bononia, Rnfo : 5 

£t resonet tota planctns in .^milia. 

O iRt Rt^e^ <f aheetde edidi eexhm Ubnm Mneie: nee eewfUUif o amiee, 
ie kabere kderem, A te eempeeia mfm ierrm C^pfiedeanB, et Deemmfeeade 



rettihM geeUefi tno cvHerte atq^ oeea tna. O Bomnda mrivaia tmt Refo ejgm' 
de laeryNMSy ei UmimdaiieMe fereemeni tn M« JEme&oi. Bea tfuiAe pietae^ Itev 

Flei mortem ReM iemma est in edd. vett.— I Sediiwr e» eextue codd. Vat. 
•t Fleieot. EdMrm eraoiae in qoibnsdem: EdHwr m (vel Am) eesiue in 
nliis. eimiemi Ra^e eamemie Ald. Jnnt. CoHn. et Gryph. miki Rme Cammti 
BeTcrlandi Ms.— t Codd. Jnnii, Pnlmanniy et Beverlandi : hmme Itfoo.— 4 
Ftse OH ehuree eedit Beveriandi Ms. rsddiftir essa pairie in Vaticano. Godez 

N0T£ 

1 EdUae eei] Est editns e me sex. f Iwtpia'] Cappadoces impii dicmi- 
tvsHberCamflenlSyMnsiSyidestyliber tnraPoeta Telpropter pnTam ln« 
cermlnnm. Qnas enim carmine scr!-' dolem, Tel proptermortem Rnfi pes- 
bsntar, Mnsis cannlnnm praesidibns tnenti Cappadocisfc aere interftcti. 
ednntur. Sie bnnc versnm explicat 5 Bononte] ItaKss nrbs nota, pa* 
Rademr. AHi legont Ri^ Cammi tHaRnfl. 

cnjm ftmiH» meminit IHy. n. Ekrfg. 6 JBmUia] ]>e vla j£mllia, qns» Bo- 
76. et 78. noniam dncit, dictnm lib. iii. Epig. 4. 

2 Neete'] Qnia interiisti. 



484 M. VAL. MARTIALIS 

Heu qnalis pietas, heu quam brevis occidit eetas ! 

Viderat. Alphei praeinia quinqae modo. 
Pectore tu memori nostros evoivere Insas, 

Tu solitns nostros, Rufe^ tenere jocos. 10 

Accipe cum fletu mcesti breve carmen amici, 

Atque hsec absentis thura fuisse puta. 

oiuMi brecU «riaa ptriU! Pauh mtfe ipeetwerai ^um^ piWMia Alfkeu O 
Ar/e, tui mori» enU Ugere noetro» lndof, et memoriter eeire moetroM /aeetmi. Ae» 
eipe eum lacrymii brevem vereum amtct IrtiHf , atque exiitima kae fidiae tkunk ak» 
eeniii. 



Polmanni : reddU et oaa patrii.S Codd. Palat. Vat. et Florent. preemim 
amoMta, cod. ThoaD. prenaia ^nta, Beverlandi Ms. prffwta qiuarta ; et aic 
legit Orutenia. — 10 Tu aUtui totoi codex PolmaDni; et sic Gmtcrot. 

NOT^ 

S Viderat AlpkeQ Poela intelligit Rofam interiiMe viginti anoos natw, 

Olympica certamina, qoe ad Al- vel forte Tiginti qainqne, si Olympia- 

pheam amnem, cajos fons In Arcadia, dem pro lastro intelligat Poeta, nt 

qoarto quoqae anno celebrabantnr lib.Tii.Epig. 40, 
teste Saida ; atque ita sensos est : 



LXXXVI. 

' IN BIBBNTES AQUAM CALIOAIl. 

Sbtinum, domineeque nives, densique trientes, 
Quando ego vos, medico non prohibente, bibam? 

Stultus, et ingratus, nec tanto munere dignus, 
Qui mavult hasres divitis esse Midse. 

O Setimm^ et miveijucuudaf et demi irienteiy quando ego toe poiabo^ medieoM 
uetante 7 Qui mamU auceedere loeupleti Midee^ demem est, atpie { 



In Bibenteeaquam inscriptto est in edd. ?ett.— 6 ScriTerio debetnr : Eipoiet 

NOTiE 

. l Setiman] Vinnn^ nobile e Setia tes : triens vero qnataor cyathos cob« 

CampanisB oppido. tinet. 

Domuuenivee] Optata&^ qnibos sci- 4 Qui mauuU^ Possidere divitias 

licet Tinnm refrigerator: vocat an- Midss regis Phrygiss ditissimi, Ovid, 

tem nives dominas, qnod illnm allice- Met. xi. qaam bibere Setinom nivi- 

rent traherentqae. Ub. v« Epig. bas refrigeratnm, ille stoltus eat, at- 

66. qoe in Deos ingratns. 

Densique trieniee] Hocest,frequen- 



BPI6RAHMATUM LIB. YI. 485 

Possideat Libycas messes^ Hennamqae, Tagamque, 5 
£t potet calidam, qui mihi livet, aqnam. 

digmu tioUo dono. Qui mUii eommendai ajMm calidmm, Mtef ilkuD, itfiimhtr 
wte$nbu$ AffieiB, etHermOy et Tago. 



^■»>»^^*»#^»^^».#»» 



eoHdamf qtti mUd Ihety aqmm. Qnod et tentobat Tarnebos, agnosdt Orono- 
▼ios ; et tandem testatnr codex Tbaaneos. Verbttm ' livere ' nonnonquam 
aocipiendom pro ' invidere/ Taeit. Ann. xiti. cap. 42. obi vide Cel. Emest. 
Nostr. infra lib. x. Epig. S7. et Gevart. Lect. Papin. cap. 18. Editio illa» 
qusB Amstelodami ex MoseoScriverii prodiit an. 1G50. paulo aliter distingoit ; 
nempe hoc modo : Et potet oUtdam, qm mUd Uvet aqmm. Qnod si non errore 
operamm, sed ex menteScriverii factom ; an aqna nivata magis aqua dicenda, 
qiiam calida^ vel, an aqoa calida, qnia calida erat, aqoaesse desiimbat? 
quis hocstatnat? Et potet caUdam, qai mihi kmdat aquam in edd. vett. Et 
potei eaidam cod. Thoan. et Beverlandi Ms. ^nt mihi Hber amiam codex Pol- 
manni.: qui mihi Ubet aquam Florent. * IIo\i«6^\Xi|roir est illod lioet, coi snffrn- 
gantnr etiam cod. Tbnan. in qoo coldem meliosy pro cnKdcMi. Pejor est, imrno 
anlUos nnroeri alioram lectio, lamdat^ qoam npnd O. Cbr. Oebaoernm qooqoe 
reperi libro ' De caldss et caldi apnd Veteres poto,' Lipsiae 1721. 8vo. C. ii. 

5. 20. cartkonem pro thesanro ; msiflnam enim qoidpiam ab eo exp^ctaveram/ 
ic seribit Anoo. in Epist. Crit. ad Ant. de Rooy. * Conjeci num forte lcvl 
rontatione legendnm sit : Pomideat lAhycae messes. HermHm^e, Tagmitque: 
Nec potety caJMam f ai miki Uatdat aquawt» Vides, si lioc modo leicas, impreca- 
tionem esse^ longe vehementissimaro, et propius praecedentibos responden- 
tem ? Mida sortem imprecatnr calidam landantibos. Ita nec in et transisse 
deprehendit Salmas. ad Flor. iv. 2. 67. Et contra in Nee, recte vidit Scriv. 
infra lib. x. Epig. 2. Nec h. 1. resolvendnm in ' et non ;' id qnod seotentla 
noonnnqnam reqnimnt. Vide Oronov. Obss. lib. iii. cap. 7. et 11. et Oell. 
lib. II. cap. 2.' Ant. de Rooy. Et potet caUdam, ftit miJu Ubat, aquam invenio in 
editione Calderini : Ubat interpretatnr ' propinat.' 

NOT« 

5 UUnfcaM meM9e»\ Hoc est, Africa- lib. xxr. eap. 27. Reperio, inqnit, 
nos agros fromeotis abondantes, et in veteribns» qui msAt Ubai, ot sit, ne 
Hermom Asist, et Tagum Hispani» liberaliter qoidem prasbet, sed mi- 
amnes aoriferos habeat Medicos, vel nistrat parce et mallgne, ut si liba- 
qnilibet alins, dnm modo aquam cali- ret, et tamen landat, wm qnoqntf 
dam potet; mihi vero panperi vinom landamns. Alii liMt, hoc est, invi- 
bibendnm relinqoat. det : Et potet caHdam^ qui nUki Uvety 

6 Qui miki Uvet lUmdai] Tamebns aquam. 

LXXXVII. 

AD GifiSARBM. 

Di tibi dent^ et ta, Ceoswt, qasBcumqae mereris : 
Di mihi dent^ et tu, quse volo^ si merai. 

O Caearf a te, atque a Dii$ ooneequarii queecumque mereriM: coneequara te atque 
a DU»j qute cnpio st d^mcs «iim. 

Hojos Epigrammatis lectio non variat in libris impressis ant scriptis. 



488 M. TAL. MARTIALI8 

KOTJS 

1 Di tiln] O BomitiMiei wmi indi- nlim aiortalinBi dititiimwr «^ i|^ 
gen ab ftliis quam a te ipso atqoe a Deuii siil £g'o vero a Dtia atqM a 
0ito qoicqMMi oiEfMCtane, oaHi ••»- to eonseqiNury qme mentnai 



LXXXVIII. 

AD GJBOILIANUM. 

Nanb salatavi veio te aomiDe casu : 

Nec dixi dominum, Caeciiiane, menm. 
Qoaoti libertaa constet mihi tanta, reqairis? 

Centam qaadrantes abstulit illa mihi. 

Fni€ mm€ MMm U ocr» mwtiMe: neaqipelkaH meum d i w i a ain. O Ctfci' 
ffme, infaf fMmft e^utet milU UmU UeenHa f ilUwu fnimmt cenfaM fMrfrm- 

lwM« 

Ad SmibMnmm lemma est in oodice Floreot. et venD 8« Seeibim^. hmhm.— 
S QwMft liberUueoiuUa tiU codea Pnlmami. 

NOTiE X 

4 CcnftcM fiudrmUe»] Clienteii vo- amicit MaHJaiiSy cnm forte salntaitet 

cabant patronosy quo« colelHint, do- CaM^iiianum, nec' dominna appeilas- 

minoty a qnibns aolebant conaeqni aet. 
centnm qnadrantnm sportolamy qnam 



LXXXIX. 

DB PANARBTO POTORJS, 

CuM peteret seram media jam nocte matellam 

Argnto madidas pollice Panaretus : 
Spoletina data est^ sed quam siccaverat ipse : 

Nec faerat soli tanta lagena satis. 

Cum Pmutretui ebriuedigito crepmUe poeeeret eerammateUammediujmm meeU: 
SpoUtimi porreeta eetf ut quam exhaueerai ipee : nec tipita lagena etffeeerai illl eoH. 



^^>»i*»»i^»»«rf'^«»^^ 



l Ciim peterei OiBvam codex Polmannl.— 4 CodexlHittan. iauU Jagem : codex 
Florent. toto. 

NOT^ 

. I MaUUam} Vat ad effoadendnm iir. Epig.80. 

lotlom. S SpokHm] Lagena qnm Spoleti 

9 Arguio poUfee'] Crepitu nempe In urbe Umbrie ficta erat, vel qos 

digitoram po)Hiebatnr mitella. Lib. plena eiaet vino Spotetlao^ 



BPlOmAMHATUM UB. Yl. 4W 

lUe fide SQinma test» soa vina remeDSus, 5 

Reddidit oenophori pondera ptena sai. 
Miraris^ qnantom bibevat, oepisse lagenamt 

Desine mirari, Roie: memm bibecat 

nUsmmm Jlds remnimi tetkf mm vhnu ntHhik pmtOira t&mpUk $t& m mp k § n, 
An Mtrvrit UigmmM cmUkmim fmmimi^fimwmi^ O R^e^ mmi mUwi: jm- 



NOTA 

5 Rimeimui] Roc eat, taDtom lotii dilatam bibi8i.<M PaBwetiu ilk^ylm 
effadit, qaantnm Tlni biberat, atqoe lotH» pro ratione aqun infniKy effa- 
emphonuD tea ▼•• viaariam omnino diifet,qaam lafena oapere petniuet : 

' implevit. nt tmnma £de rtmeuM «et iqaod ex»> 

6 Mnrnm Mintf] fi» ^nan nqon iMHiKrat. 

xq. 

DB GBLLIA. 

M(ECHUM Gellia non babet^ nisi nnum. 
Tnrpe est boc magis, uxor est daorum. 

Hjc non Yariant libri, ant calamo ennmti ant prelo excnsi. 

NOTJ£ 

S Uxer mi dttmmi] Mariti scilicet Poeta Tero probat hec illi tofpias 
et adnlteri. Seneca de BeneBciis esse, qaam innapt» plures haliem 
lib. III. cap. 16. 'Infmnita/hocett, mceditn. Etenlm repngnat nnaam 
insnlM, < et antiqaa est, qnn neadat fmmtoam dnaram tfie cei^Jagem, 
matrlmoninm Tocari nnins adnlte- qaod tamen contingit, cnm nnnm ha- 



H«c ergn OnUi4 eicnnbat 
•e, qnod «nienm hnberet «MBobam: 

XCI- 

IN BOILUM. 

Sancta dacis snmmi prohibet censara^ vetatqae 
Moechari : gaade, Zoile^ non iutaes. 



^<»i»^^»^«»^#'»«» 



9 2^9 mmfuhdi in nonnnllis edd. Tett 

NOTiG 

1 Smicia duOg] Vide Eplg. 2. 4. et tam legem adtenfHi ndntte^is didt, 
7. inpm. qnoniam ipftenon tectd^atoi* mnneret , 

8 G«Mi«, ZmU] Zoilnm non debem ted fellabat. Ltb. nt. Epig. 81. 
graviterferre a Domitiane promnlga- 



486 . M. VAL. 1IART1ALI8 

XCII. 
, IN AMMIANUM. 

C<BLATUS tibi cam sit^ Ammiane^ 
Serpeiis in pateia Myronis arte ; 
Vaticana bibis : bibis venennm. 

O AmkuUf eum habeu m paiera UuetdptMM eerpeHiem erie Mfreme^ ptiM TUia 

H Afriawm Id edd. Tett.— 1 DoUdue HH emn di Amume BeTerluidi Ms. ' 
CeMMi iibiemmeUAmnume in codlce Florentiiio.— S Mhron— in eoden codice ; 
ande Be? erlandnn legi jussit Mfteme.-^t Codd. Florent. et Vat. IM» ei mim- 
iNMi. metro obttante. 

NOTiE 

8 Myranie arie'] Scnlptoris nobilis, dixit ciuto Epigrammatey mire con- 

de qno iib. iv. Epig. S9« ? enit cnm serpente expresso in pe- 

S Vaiieami hibie] Qofle erant pes* tera, qnae eit pocoli genns latnm ac 

tlma* Vide lib. i. Epig. 19. Vinum pateni. 
▼ero Vaticanumy len tozicmny nt 

XCIII. 

DB THAIDB. 

Tam male Thais olet, qnam non fullonis avari 

Testa vetns, medla sed modo fracta via« 
Non ab amore recens hircus, uon.ora leonis, 

Non detracta cani Transtiberina cntis. 

Thaie ol<t pnrtdMtf ywn fMiue am pk e ra faUemie amrij ai pamb aaie rufia meiia 
via. HireueaeeUmreeeaii,era leenief pMeTiraeuiiberimiaHaiaaeaMe* PaUaa 



^^^^^^^m^^^^ 



9 Codex Vaticanni : 91U» modefraeta via. BcTerlandi Mt. via eel.—t Codez 
ThnanenB : mem hera leemie, Beverlandna legi josslt : nsn aia leemie, — 4 Nau 
deiraeia laem margini aicriptnm exhibet Jnntina nostra : loca interpretor locnm 
pntidnm nbi Coriarius Upfima madefacit, Anglice, a iam-pii* Si mm legen- 

NOTiE 

1 Qaammm^fidbmie'] Intrifilsam- zzvm. cap. 8. 

phoras collocabant fullones ad ezci- t Nem ab amors] Vlde lib.iv. Epif* 

piendnm lotinm, magnnm vero pre- 4. PUnlos Ub. xi. cap. 6S. Animm 

tinm pro vestibns pnrgandis exige- leonis vims grave. 

bant : quam ob causam» ut pntat 4 Trameiiberima} Vide Ub. i. Eplg. 

Raderusy avarl dicuntur. Camelo- 43. in regione nrbis trans Tiberim 

rum 'ttrinam foUonibus utUissimam sordida exercebantnr opera. 
esse tradnnt/ inqoit Plinins lib. 



KPIORAMMATUM LIB. VI. . 489 

Pullns abortiyo nec cnm putreadt in ovo, 5 

Amphora corrapto nec vitiata garo. 
Virus ut hoc alio fallax pennutet odore, 

Deposita quoties bahiea veste petit: 
Psilothro viret, aut.acida latet oblita creta : 

Aut tegitur pingui terque quaterque faba. 10 

Cum bene se tutam per fraudes miUe putavit, 

Omnia cum fecit, Thaida Thais olet 

fdlUrOy md deUieaeii deUkuia ereia aeidaf ani ier ei ^aaier ap^rOwr faba opteM. 
Cmm endidU §e ben€ mMMUam per miUe Moe^ eam mMa eU mmdOy Thrne eUi 
Thmia. 

dam, intelliM UpiM caninmii; ftliter enim interpretantnr.— S Codex Pnl« 
manni : mee mHaia eado^9 PeUoiro vUei Jnnt an. 16 IS.' Peilotro nUei In aliis 
vetL miei et vUei wix diitingoi possont in codd. Ex Juntinae lectione vUei 
nnllo negotio fit lectio nottra, qnam satis firmat codex ThaaneuB. aui aeUa 
laiH idem Thnan. ami adda nUei BeTerlandi Ms.— 10 Aai iegUmPpieia in eodem 
Mi.— 11 Chm bene eeearam profert idcm BcTerlandas. 

NOTiE 

5 PaOat aberihm ot»] Nec pejas cerata, qna faciem oblinebat Thaif • 
det paUos abortiTos in oto pntrido. 10 FM] Un^ento factoex farina 

6 Garo] Qnod ez intettinis et san- fabammy qnod lomentnm Tocari po« 
gainetcombronimconficiebator. Lib. tat Domitiaa lib. iii. Epig. 4%. 

ziii. Epig. 109. 11 CiiM beae ee htfoai] A graTe- 

9 PnMJkrs] Ungoentomy de qao olentia scilicety semper nati? om odo- 

Ub. iit. Epig. 74. rem omninm pessimam olet Thais. 
AmM ocitfa] Id est» creta aceto ma- 

XCIV. 

DB CALPETIANO. 

PoNUNTUR semper chrysendeta Calpetiano, 
Siye foris^ sea cnm coenat iniirbe domi. 

Semper appemmiur ehrif$endeia Catpeiiamo^ eeu cra eenai farie, eeu iomi m urbe. 



^^>»»r»»»>»>#»»>»i»i» 



De Caipeimm lemma est in codice PnlmannL Cetera» noUa est Yarietas in 
hoG Epigrammate. 

NOTiE 

1 Chrffoemieia] Qnss sic ezpUcat lib. ii. Epig. 4t. £go vasa gemmata 

Tarneboslib. xiT. cap. S. Vasadoc- esse pato,qaoram genunss consertsa 

tissimi viri eiplicant crnstis anreis et eonteztss tenerentar. 
illigata et eaonmta, at in Martiale 



4d0 fiPieRAMMATtJM LIB. VI. 

Sic etiam in stabulo semper, sic coMaititt agro. 
Non habet eigo aliudt non habet imiiio smnii. 

nenhttbetemm. 

NOTJE 

^ Nem habei] Interrogat lector: /mmo] Respondet Poeta : Iramo e» 
Calpetianiif erg o non lubet alia vaaa rasa f|aibQi ntttur, non sant ana, «ed 
pneter chiysendeta ? imotiio lamta. 



M. VAL. MARTIALIS 

EPIGRAMMATUM 

LIBER VIL 



I. 

AD OOMITIANUM, DB LORICA. 

AoGiPE belliger» cradom ihoraca MinervaB^ 

Ipsa Medii88^8D qnem timet ira comse. 
Dnm vacat hsec, C»sar, poterit lorica vocari : 

Pectore cnm sacro sederit, iEgis erit. 

C«Mr, indue Mwm tkoraea bdHcoue Mmetvaf quem ipea Dea Medaaea etiam 
mfa metaent, Paieni keeeyriea afpOUari^ iuM eUeea eet : eoM memkrH eaetum 
peeUUjmeakUurJEgie* 

In edd. vett. lemma deest : in aliis Imicribltvr : Ad terieam Demitiam.^ 
S ipea Medueea quo Beverlaodi Ms. quem timet ira Dea ed. antiqQiss. 
Ferrar. an. 1471. Ald. Jiint. Colin. Oryph. Polman: Plant. Jnnian. Lanff. 
Belph. Sec. quo tumet ira Dece Calderiniu et codex Bodl. L e. qno irata Pai- 
laa atitnr, qnero snmit Pallas pngnatnra. qutm timet vra eonue codd. Vat. et 
Florent. quem timet umin-a eema Jnnt. ndstra in margine ; ((nod etiam pro- 
poanit Beverlandut. Mart. tiii. 66. * Aiirea Innatae cnm itetit umbra jnbK.' 
Vmbra hlc est syWa : aKter Oronovlbs, qnen vlde In Var. Notii. 

NOTiE 

1 Aedpe'] Hoc Epigamma ad Sar* dicitnr, qnod illioi opa MednMm 
ilMtieam ezpeditioMm referri vide- interfecerit Perseni. LagMt alii« 
tor» da qna Snet. in Domi t. cap. A. Jpea Medmeeee fnc» tkuet tni eomm : hoc 

S Ipaa MedueeBm] Alii: ipea Me* est, qnem thoraca vel ipsa Mednsa 

duee ee quo tumet vrm ihm: hoc est^ serpentibvsyqmiaproeapilliBgerebaty 

qno irata Pallaa ntitnr, et qno in* mnaita timeret. Eligat lector. 

diita feroeior evadit, qnm Modosea 4 JE^ts crjl] Lorica qoo Dii otOB- 



492 M. VAL. 1IAHTIAL18 

NOTiE 

tnr, JE%h dldtiir, qiuB eit clypeat prioio coojanxit Domitins, et imcrip- 

PalladiJi factuiei: AroaltheaB capr» sit: Ad UricoM Domitimd: at etse 

corioy in cnjns medio erat Gorgonis distingneiidnm contendit Badems : 

capnt: qno clypeo si Nnmen aiiquod bic enim, inqoit^ Caesarem ipsnm al- 

ronnierit pectus, JEgis dicitnr, lorica loqiiitur, loiicam vero seqnentibns 

autem» cum illo nsns fuerit mortalis. distichii. £go cnm Radero existUBO 

,Ccsar Domitianns Dens haberi vole- esse novuffl Epigramma. 
bat* Seqnens Epig ramma cnm boc 

11. 

AD IPSAM LORICAM. 

Invia Sarmaticis domini loiica sagittis, 

£t Martis Gretico tergore fida magis: 
Qaam vel ad iEtolse seoaram cuspidis ictus 

Texuit innnmeri lubricus unguis apri. 
. Felix sorte tua ! sacrum cui tangere pectus 5 

Fas erit, et nostri mente calere Dei. 
I comes, et magnos illaesa merere triumphos, 

Palmatseque ducem, sed cito^ redde togse. 

Uniem domtm impttuirMlU JacuU$ Smmatanm, et Miar Gdios tergcn 
MwrH» : qtum iytam tel €A ietibus teli JEtoH textuntnt poiiti umgueM mmUorum 
Qprerum: mactaeB felieem eartem, eui lieebU tamgere aacrmm peetua, H ealefieri 
fueute Numiai» naatri. Ito toeia, attiueiUammereremagua$triumpkaa,€t^mah 
primuM reatUue laeperaterem toga ptUmatee, 

Ed« antiqniss. Ferrar.an. 1471. Aid. Jnnt. CoHd. Pnfanan. Lang. alise, boc 
Epigramma prsecedenti conjonctum exbibent. Distinctnm prvfert CaMo* 
rina editio, auam secutse snnt Plant. Junian. Farnab. Scbrevel. et recentt. 
Hic ergo ioncam ipsam alloqnitnr ; superiori tetrasticbo Ctesarem est affa- 
tns. Felicem eniro pnedicat loricam, qood pectus Dei, i. e. Cftsaris attin^s^ 
et comes eat in hostes. Inscriptio in qnibusdam est : Ad loricam Domitiam, 
ut priori Epigrammate. — 8 Qiumi vel ad atkoUae Beveriandi Ms, — 7 In codice 
Vaticanoy merge triumphoi, 

NOM 

1 Imna Sarmatici»] Vide Epig. sn- nati : Tel £tolam cospidem Knterpre* 
perius. Sarroatia duplez est, inquit tarelancearo,etqttideroacutisftimam; 
OrteiiiiSy Enropsea et Asiatica. £u- iEtoli enim, inquit Raderas, Plinio 
ropsearti Rumam bodie Tocat, Asiati* teste, lanceas invenerant. 

cam vero, Tartariam. 4 . LMbrieua imgins] Hsec Domitiani 

9 Et Marti» Getieo'] Mars Dens loriea erat contezU vei ex laminis 

belli apud Getas colebatur indutus sereis apronim nngnes referentibns» 

lorica faota ez pellibns animaliam. vel forte ex veris aproram oagnibns. 

S QiMMi vel ad} ^toiam cnspidem 6 Dei] Domitiani. 

inteliige telnm Meleagri in ^tolia 8 Pahaata^] Hoc est, nrbi resti- 



EPIORAMM/ITUM LIB. VII. 493 

NOTiB 

tnoloipenitoremtrlamplutoteinriuiiii oront poln», triDinpfaantiuai erat 
polmoto TOttity in qoo nempe depict» proprio. 

III. 

AD PONTILIANUU. 

CUR non mitto meos tibi, Pontiliane, libellos? 
Ne mihi tu mittas, Pontiliane, tiios. , 

PtUUiime, ^iMre mm mitto 0d te meo$ Uhro$? ne tu^ o PmUUimUf mUUe mi 

Hic nolto lectlonit vorietos est in librit colomo exorotis out typis impreisia. 

NOTiE 

1 CoriMi] Per •epotethocEpig.iyaedfmorgmnentiestlib.v.Epif.r^. 

IV. 

DB OPPIANO. 

EssRT, Castrice^ cnm mali coloris, 
Versus scribere ccepit Oppianus. 

O Cmdriee^ eum OppUmm kaberet mahm eeiarem^ ineepU componere cormtM. 



^^H»^».»!^^.»» 



De OpUmo inscribitiir in Ald. Jont. Colin. &c. Mox vs. 2. 0>ptaRici in 
iisdem. 

NOT^ 

1 JSsssf] Oppionns iste, de qoo ^om chortis impollescerent. Persius Sat. 

111». Ti. Epig. 42. poesi onimora ap< v. Horot. i. Epist. 19. ' Decipit 

plicnit, rotnSy propter pallorem ex ezeroplar vitiis imitabilo: qnod si 

morbo contractnm, se habitum iri Pallerem caso, biberent exsangoe 

nobilem Poetom, quales erant ii qui cominnm.* 

V. 

AD C^SAREM DOMITIANUM. 

Si desidcrium, Csesar^ populique patrumque 
Respicis, et Lati» gaudia vera tog» ; 

O Ctfior, st meterie omorf jmjwU et fNtfmoi, et vera Uetitim tega LetietfreetUue 

Hic nnlla lectioDis varietos in? eniendo ett In exempioribus scriptis oot 
improisis. 



494 M. VAU MARTtALtS 

Redde Denm votis poscentlbiis : invidet hosti 

Roma snoy veniat laarea multa Hcet 
Terrarom dominom propins videt ille^ tnoque 5 

Terretnr vultu barbarus, et firuitur* 

te Deim vehmeiUibmB voHa BoinaDorum : Rama mtldet auo kMti, qmmms fre» 
^HMt katrea afferaiwr, BU propUu gpedai domiaam orHs ; et barbarua ierreiw 
iaa vuUtueed/ruiiur» 

NOTJE 

9 Laiia gaudia'] Hoc esl, Romano- toa prasentia. 

inm togatorom. 4 VenLai laurea} Hoc ett, Licet ad 

8 Redde Detciii] Hoc eit, Redi in nos fitersB laareatn. scpe afferantary 

nrbem. victoriarum, qnaii ex Sarmatis re- 

Iimd€i hotii\ Qood nempe fruitnr portas, nunli». Vide Epig. •eqneBa, 

VI 

DB FAMA RBDITUS DOMITIANI. 

EcQUiD Hyperboreis ad nos conversus ab oris 

Ausonias Csesar jam parat ire vias? 
Certus abest auctor^ sed vox hoc nuntiat omnis : 

Credo tibi ; veruin dicere^ Fama» soles. 
Pnblica victrices testantur gaudia cbartsB : 5 

Martia laurigera cuspide pila virent. 

Eequid Ceeear ud «m eouvenuo a regiouUma Septemiriouii medUaiur ouMcipere 
iier liatUe 7 audor mawifeeiue nou apparety ai uox omm$ nuutiai kuuc reditnm. 
O famfi, tibi adhibeoftdem^ tui morlo eet dkere verum; Laureala titef>ai coi^- 
maut pukicam ketiiiam : piia Martia vireacuut cuepide iaureaia, Rama iierum 

S Certui udeat auetor exhibet codex Vatieanns. 

NOTiB 

1 Ecpdd tiypeH>orei»1 De Sarmatia, mos, qnod cuplmns. 

regioneadSeptemtrionemyVideEpig. f Vieiricee ehartaH Reportata tfe- 

S. sopra. toria solebant dnces Romani vel ad 

S Jnioiitaf] Italai: ItaliaenimAo- Senatnm vel ad principem mittcre 

lonla dicta eit ab Ansone Ulyssis et lanreataa Uteras indiees victoria^y 

CilypsQS filio. ci^ns insigne est lanrns. Livins 

4 Verum dicere'] Immo fabnm di- Decad.i.lib.5.'LiteraBaPostbttmio 

eero solet fama. Virg. Ma, iv. * Fac- lanreatm sequuntor victoriam popoli 

ta atqne infecta canlt.' Tamen vi- Romani.' 

detnr Poeta intelligere tnnc famam 6 Martia laurigeral Mtlites basta- 

Bolere dicere verum, cnm constanti mm et pilorum ciispidem lauro cir- 

omBtnm sermone aliqnid celebratnr ; cnmdabant in signum laptitiiB ex 

Domitiani Teni rcditnm omnes re« repottata viclofia. 
iinntiabant. Vei qnod facile credi- 



CPlORAMMATUIf UB. Tlf. 49S 

Rnrsas, io^ magnos clMnmt tibt Bona triiiiDplKM, 

Invictasqne taa, Caosar, in vrbe sonas. 
Sed jam lastitiaQ qao sit fidacia major^ 

Sarmatic» laaras nantios ipse vobL 10 



jii j«n t|)M rcdi rffmaliatenw «M(«fifmi iS«raMi<tflfi«y iil mi wfftr JtctirllM.Milffi 

Mlllftt* 

ROTJE 
T AcMnti»] Vox triompbisoleiiiiii. VfdeHorat. Bpod.9. 



VII. 

AO CJS8AREM DOMlTfANUM. 

Hybbrn A qaamvis Arctos, et rudis Peace, 

£t nngalaram palsibns ealens Ister, 

Fractasque coma jam ter improbo Rhenas, 

Teneat domantem regna perfid8& gentis, 

He, somme mandi rector, et parens orbis, 5 

Abesse nostris noo tamen potes votis. 

Hlic et ocnlis et animis sumas, Caesar : 

Adeoqae mentes omnicm tenes anaSy 

mmme mmdmter mmidi, et pater orine, Ueei hfemaUe Aretee^ et bagUrm 
Peeeu^ H Dmmhim eel^aetue ^altMt^tnyrMianiai, ci Joai ter cermifnieie Mke* 
mme rMHe rMimemt te vmeeittem r^aa aaliratf feifidioetB: mamkmmm neqmert^ 
wmtmeemmneetmteHe. M^ o Cmemr^ tdemmte H eeedte et mmMme, mtqm itmf 

9 Codex Vaticaniit ezhibet : earea* /ilcri— S Frmeieqme eoma ioat ter te- 
frekme Rkeeem codex FlorentlBO».— Jantina aostra iBmargine: teymmm 

NOT« 

1 Hydtfraa] Vide snperiora Epi- 8ateqai/&c. 

I^ramroata. Hoc est, Qnamvis te B Fracia«9ae eoraa] Metfmymia 
loDfe a nobia bcUa detUieaBfc in re* fst: fraotnm Rbennm dicit pro-fietii 



f ionibnsSeptemtrionia^ nostris tamen Bataria et Qeimania : alkidit i 
mentibo» praaena ea. sotter Poeca ad flnvioram 

fintftf Pemeel Inaobi magna ad oatia Vicgiliaa iEn«. viiu ' Conii|c«a Hea* 



latri, teate Strabane lib. yu* peridom flnYioi regaator aqa 

2 £» as^pOonMi] Vide Oviduum £t ^ide etiam lib. iz. Eplg. IM. 

Triat. ui. 10. * C«Bnileof fentis h- * Conioa SaraMitiGi ter perflda ooih 

lieea duaatiboi Ister Congelat» el tnditUtri/ 



tectii in mare lerpit aqoii. Qoaqne S .iditfMa] Onwea enbn a aped»' 
rates ieranty pedibo* nnnc itnc: et cnlis aTertnntor eom aliqold namtnt 
Frigore cottcnta« ong ola pol« aot de t«o reditn» ant de tnia ▼ieteriia. 



496 M. VAL. HARTIALIS 

Ut ip9a magDi tarba nesciat Circi 

trtrumne cnrrat Passeriniis, an Tigris. 10 

tn unuM occupoB eogiiaivmu omniiiMy ui ipta muUihido Circi magni ignortif 
«frtiMM PauerinMM mmif un Tigri», 



^^«»»»^^^^«#i»»i^ 



: codex PalmuiDi : H paretu drMt.~10 PiMMHiitw legftnr in cod|ce Pa- 
latioo. Hec rant nomiaa atbletarnm. Vide Selmas. ad Solinnm. 

NOTiE 
10PaMmiiiif,aa7VgTu] Ambocuna pedibnsqne gloriari? Tigrim ▼ince, 
certabant, reliqnosqiie longe snpera- leTcmqne Pasflerinam.' 
bant. Lib. xii. Epig. 86. < Vit cnrsa 

VIII. 

DB